ভূপেন হাজৰিকা

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="as">
  <siteinfo>
    <sitename>অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া</sitename>
    <dbname>aswiki</dbname>
    <base>https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">মাধ্যম</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">বিশেষ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">সদস্য</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">সদস্য বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">চিত্ৰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">চিত্ৰ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি আলোচনা</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">সাঁচ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">সাঁচ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">সহায়</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">সহায় বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">শ্ৰেণী</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">শ্ৰেণী বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা আলোচনা</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ভূপেন হাজৰিকা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2196</id>
    <revision>
      <id>636689</id>
      <parentid>634642</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mina borthakur</username>
        <id>38368</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>লিংক যোগ</comment>
      <origin>636689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106647" sha1="empkd3zuq7jpmnhruh2wzd2zg7hokt0" xml:space="preserve">{{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}}
{{Infobox person
| name = ভূপেন হাজৰিকা
| honorific prefix = [[ভাৰত ৰত্ন]]
| image = Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg
| caption = ২০১১ চনত ভূপেন হাজৰিকা
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1926|9|8}}
| birth_place = [[শদিয়া]], [[অসম প্ৰদেশ|অসম]], [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]
| death_date = {{Death date and age|df=yes|2011|11|5|1926|09|08}}
| death_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]]&lt;ref name=death&gt;{{cite news|title=Acclaimed singer Bhupen Hazarika dies at 85|url=http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|date=5 November 1986|newspaper=CNN-IBN|accessdate=5 November 2011|archivedate=6 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111106193926/http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
| nationality = [[ভাৰতীয়]]
| other_names = সুধাকণ্ঠ
| alma_mater = [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন মহাবিদ্যালয়]], &lt;br /&gt; কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়, &lt;br /&gt; [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]]
| occupation = [[গীতিকাৰ]], &lt;br /&gt; [[কণ্ঠশিল্পী]], &lt;br /&gt; [[সুৰকাৰ]], &lt;br /&gt; [[সংগীত পৰিচালক]], &lt;br /&gt; [[চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]], &lt;br /&gt; [[প্ৰগতিশীল লেখক]], &lt;br /&gt; [[ৰাজনীতিবিদ]]
| years_active = ১৯৩৬–২০১০
| spouse = {{marriage|[[প্ৰিয়ম্বদা পেটেল]]|1950|1963}}
| children = পূৰ্ণাংগ [[তেজ হাজৰিকা]] (জন্ম ১৯৫২)
| parents = {{plainlist|
* [[নীলকান্ত হাজৰিকা]]
* [[শান্তিপ্ৰিয়া হাজৰিকা]]
}}
| relatives = [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (ভাতৃ)
| awards = [[ভাৰত ৰত্ন]] (২০১৯, মৰণোত্তৰভাৱে)&lt;br /&gt;[[পদ্মবিভূষণ]] (২০১২, মৰণোত্তৰভাৱে)&lt;br /&gt;[[পদ্মশ্ৰী]] (১৯৭৭)&lt;br /&gt;[[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা]] (১৯৯২)&lt;br /&gt;[[পদ্মভূষণ]] (২০০১)&lt;br /&gt;[[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা]] (১৯৮৭)&lt;br /&gt;[[অসম ৰত্ন]] (২০০৯)
| website = {{url|www.bhupenhazarika.com}}
| signature = Bhupen_Hazarika_Signature.png
}}{{Listen
| type = music
| filename = সাগৰ সঙ্গমে সাঁতাৰ কেটেছি কত.mp3
| title = সাগৰ সঙ্গমে সাঁতাৰ কেটেছি কত
| description = গীতিকাৰ পুলক বন্দ্যোপাধ্যায়, সুৰকাৰ এবং সঙ্গীতশিল্পী ভূপেন হাজৰিকা
| pos =
}}
'''ড॰ ভূপেন হাজৰিকা''' ({{lang-en|Dr. Bhupen Hazarika}}, ১৯২৬-২০১১) [[অসম]] তথা [[ভাৰত]]ৰ এগৰাকী গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু সংগীত পৰিচালক আছিল। তদুপৰি তেখেত আছিল এগৰাকী চিত্ৰকৰ, লেখক, বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু আলোচনীৰ সম্পাদক। কিছুসময়ৰ কাৰণে তেখেতে সংসদীয় ৰাজনীতিতো যোগদান কৰিছিল। '''সুধাকণ্ঠ''' নামেৰে পৰিচিত ভূপেন হাজৰিকাই [[অসম]], [[পশ্চিমবংগ]] তথা ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰদেশৰ বাহিৰেও চুবুৰীয়া দেশ [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশতো]] এগৰাকী জনপ্ৰিয় শিল্পীৰূপে খ্যাতি লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;hindu&quot;&gt;{{cite newsgroup | url=http://www.thehindu.com/news/national/article2604715.ece | title=Bangladesh Foreign Minister pays tributes to Hazarika | date=November 8, 2011 | accessdate=April 24, 2012 | newsgroup=The Hindu}}&lt;/ref&gt; ড° হাজৰিকাক এগৰাকী বিশ্ব-নাগৰিক আৰু মানৱতাবাদী শিল্পী বুলি গণ্য কৰা হয়। [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বঙালী ভাষা|বঙালী]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] আদি বিভিন্ন ভাষাত তেখেতে সংগীত ৰচনা কৰিছিল আৰু কণ্ঠদান কৰিছিল। তেখেতৰ গীতত সমসাময়িক সমাজ, সংস্কৃতি, ৰাজনীতি, দুৰ্নীতি আদি স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হোৱা দেখা যায়। তেখেতৰ কৰ্মৰাজিয়ে [[অসম|অসমৰ]] কলা-সংস্কৃতি জগতৰ উন্নয়ন সাধনৰ উপৰি [[অসম]] তথা [[ভাৰত|ভাৰতক]] বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠিত কৰাতো অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। হাজৰিকাই [[সংগীত]], [[সাহিত্য]], [[পৰিৱেশ্য কলা]] ({{Lang|en|performing arts}}), [[চলচ্চিত্ৰ]] আদিৰ বিভিন্ন অধ্যয়নচক্ৰ তথা সাংস্কৃতিক উৎসৱত ভাগ লৈ [[বেলজিয়াম]], কংগো, চমৰখন্দ, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]], [[ইউৰোপ]], [[কানাডা]], [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]], [[জাপান]], [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আদি ভ্ৰমণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bhupenhazarika.com/bio/index.php |title=Dr. Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121231105441/http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/india/report_assam-rises-in-respect-of-bhupen-hazarika_1609104 |title=Assam rises in respect of Bhupen Hazarika - India - DNA |publisher=Dnaindia.com |date=2011-11-08 |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কঁপি |url=http://www.newsbullet.in/movies/25-more/20820-bhupen-hazarika-the-bard-of-brahmaputra |access-date=2011-11-08 |archivedate=2011-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107013421/http://www.newsbullet.in/movies/25-more/20820-bhupen-hazarika-the-bard-of-brahmaputra |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি ক্ষেত্ৰত ড॰ হাজৰিকা অসমকে ধৰি দেশ-বিদেশতো বহুলভাৱে সমাদৃত আৰু সন্মানিত হৈছে। অসমৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[অসম ৰত্ন]], ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক জগতৰ উল্লেখনীয় [[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা|সংগীত নাটক একাডেমী বঁটাৰ]] উপৰি তেখেতে ১৯৯২ চনত ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান [[দাদা চাহেব ফাল্কে বঁটা]] লাভ কৰিছিল। ড॰ হাজৰিকাই ১৯৯৩ চনৰ শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ঊনষাঠিতম অধিৱেশনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল। [[সংগীত নাটক একাডেমী|সংগীত নাটক একাডেমীৰ]] ''চেয়াৰমেন'' পদ লাভ কৰোঁতা হাজৰিকা প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া ব্যক্তি।&lt;ref&gt;ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ সংক্ষিপ্ত জীৱনপঞ্জী; পৃষ্ঠা: ২৮৪, ২৮৫; অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা; ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা; ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী: ২০১১-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ, ১৯৩৩ শক, ৫৬৩ শংকৰাব্দ&lt;/ref&gt;

তেখেতে আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] ২০১৯ চনত তেখেতক মৰণোত্তৰভাৱে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[ভাৰত ৰত্ন]] প্ৰদান কৰে। 
 
== জন্ম আৰু পৰিয়াল ==
ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম হৈছিল ১৯২৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত [[শদিয়া]]ৰ এখন গাঁৱৰ এটা সম্ভ্ৰান্ত [[কৈৱৰ্ত|কৈৱৰ্ত]] পৰিয়ালত। তেখেতৰ পিতৃৰ নাম আছিল নীলকান্ত হাজৰিকা আৰু মাতৃৰ নাম আছিল শান্তিপ্ৰিয়া হাজৰিকা। [[নাজিৰা]]ৰ আমোলাপট্টিত নীলকান্ত হাজৰিকাৰ আচল ঘৰ আছিল যদিও চাকৰিসূত্ৰে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত ঘূৰি ফুৰিব লগা হৈছিল। ভাই-ভনী সকলো মিলি তেখেতসকলৰৰ মুঠ দহোটা সন্তান আছিল। পৰিয়ালৰ দহোটা সন্তানৰ জ্যেষ্ঠ আছিল ভূপেন হাজৰিকা। বাকী কেইগৰাকী হৈছে অমৰ হাজৰিকা (১৯২৯-১৯৮৯), প্ৰবীণ হাজৰিকা (১৯৩২-২০২৩), [[সুদক্ষিণা শৰ্মা]](১৯৩৪-২০২৩), নৃপেন হাজৰিকা, বলেন হাজৰিকা(১৯৩৮-২০১৬), কবিতা বৰুৱা, স্তুতি পেটেল, [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (১৯৪৩-১৯৭৭) আৰু [[সমৰ হাজৰিকা]](১৯৪৭-২০২৬)। ভূপেন হাজৰিকাৰ অনুজ [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (১৯৪৩-১৯৭৭), [[সমৰ হাজৰিকা]](১৯৪৭-২০২৬), [[সুদক্ষিণা শৰ্মা]](১৯৩৪-২০২৩)ও আগশাৰীৰ সংগীত শিল্পী। ড॰ হাজৰিকাই তেখেতৰ সংগীতপ্ৰাণ মনটো শৈশৱতে ঘৰখনৰ পৰিৱেশৰপৰা লাভ কৰিছিল। তেখেতৰ পিতাকে প্ৰথমে শিক্ষকতা কৰিছিল, পিছলৈ বিদ্যালয়সমূহৰ উপ-পৰিদৰ্শক আৰু শেষত মাটিৰ হাকিম হয়।&lt;ref&gt;মই এটি যাযাবৰ, পৃষ্ঠা-৬&lt;/ref&gt;

শদিয়াত থাকোঁতে ভূপেন হাজৰিকাৰ ঘৰৰ লগত আদিবাসী মানুহৰ খুউব মিলা-প্ৰীতি আছিল। তেখেতলোকৰ ঘৰৰপৰা বহু দূৰৈত থকা বনুং গাঁওখনৰ মানুহে আহি কেঁচুৱা ভূপেনক চোৱা-চিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে শান্তিপ্ৰিয়াক বৰ মৰম কৰিছিল। একোজনী আদিবাসী ছোৱালীয়ে পঞ্চলিছডাল জুইশলা কাঠী দিলে পঞ্চলিছদিন কাম কৰি দিছিল। বোধহয় তেওঁলোক বিনিময় প্ৰথাত বিশ্বাস কৰিছিল। ড' ভূপেন হাজৰিকাৰ ঘৰত মৰমতে মতা নাম আছিল '''বৰ মইনা''' | ভূপেন হাজৰিকা ডাঙৰ হ‘লত ফুৰাবলৈ পেৰামবুলেটৰ (কেঁচুৱা ফুৰোৱা গাড়ী) কিনিবলৈ দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ধন নাছিল। তেতিয়া ওচৰৰে চাহাব এজনে দেউতাকক মাতি নি তেওঁৰ ঘৰত থকা গাড়ী এখন উপহাৰস্বৰূপে দিছিল। সেইখন গাড়ীতে আদিবাসী ছোৱালীবিলাকে কেঁচুৱা ভূপেনক ঘূৰাই লৈ ফুৰাইছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

মাক-দেউতাকে তেওঁৰ নামটো ভূপেন্দ্ৰ কুমাৰ হাজৰিকা বুলি ৰাখিছিল। পিছে ঘৰত সদায়েই ''ডাঙৰমইনা'' বুলি মাতিছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

ভূপেন হাজৰিকা আছিল এনে এগৰাকী ব্যক্তি, যি সংগীতৰ জৰিয়তে আমাৰ সমাজখন সংস্কাৰ কৰিব বিচাৰিছিলি। 
===অনাথবন্ধু দাস আৰু ভূপেন হাজৰিকা===
অনাথবন্ধু দাস আছিল ভূপেন হাজৰিকাৰ মোমায়েক। অনাথবন্ধু দাসে খুব সোনকালেই ১৯২৪ চনত; মাত্ৰ ২৩ বছৰ বয়সত ইহ-সংসাৰ ত্যাগ কৰিছিল। গীতে-মাতে সকলোতে আগৰণুৱা অনাথবন্ধু দাসৰ [[টাইফইড|টাইফইড ৰোগ]] হৈছিল। ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ থাকোঁতেই তেওঁ এদিন ভনীয়েক শান্তিপ্ৰিয়াক মাতি আনি তেওঁক ওচৰতে থকা নীলকান্ত হাজৰিকাৰ লগতে বিবাহ-পাশত আবদ্ধ হ'বলৈ কৈছিল। কথাখিনি কোৱাৰ পাছদিনাই তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

যেতিয়া ১৯২৬ চনত শদিয়াত শান্তিপ্ৰিয়াৰ গৰ্ভত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম হৈছিল, তেতিয়া নীলকান্ত হাজৰিকাই শদিয়াৰপৰা এখন টেলিগ্ৰাম প্ৰেৰণ কৰিছিল গুৱাহাটীৰ ভৰলুমুখৰ ঘৰলৈ; য’ত লিখা আছিল― &quot;{{lang|en|Blessed with a male Child.}}&quot; দিনটো আছিল ৮ ছেপ্টেম্বৰ। টেলিগ্ৰামখন শান্তিপ্ৰিয়াৰ মাকে অৰ্থাৎ ভূপেন হাজৰিকাৰ আইতাকে ঘৰৰ সকলোকে দেখুৱাইছিল আৰু কৈছিল যে শান্তিৰ গৰ্ভত তেওঁৰ পুত্ৰ অনাথ আকৌ আহিছে। ভূপেন হাজৰিকা জন্ম হোৱাৰ ঠিক তিনি-চাৰিদিনৰ আগত আইতাকে হুলস্থূল লগাই সকলোকে কৈ ফুৰিছিল যে― “অনাথ আহিছিল মোৰ ওচৰলৈ।” আহি হেনো তেওঁক কৈছিল― “মা তই কিয় কান্দি থাক! মই গৈছিলোঁ, কিন্তু আকৌ আহিলোঁ নহয়। মই শান্তিৰ গৰ্ভত আকৌ আহিছোঁ।” &lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;&gt;{{cite book | title=মই এটি যাযাবৰ | publisher=এছ.এইছ.শৈক্ষিক ন্যাস | author=হাজৰিকা,সূৰ্য্য | year=২০১৩ | location=গুৱাহাটী | isbn=৯৭৮-৮১-৯০৪৭৭৪-৬-৮}}&lt;/ref&gt;

ভূপেন হাজৰিকাৰ চাৰি নে পাঁচ বছৰ বয়সত আইতাকে এদিন কৈছিল― “তোক মই অনাথ বুলিহে মাতিম, ভূপেন বুলি নামাতোঁ।” তেওঁ ভাবিছিল যে, ২৩ বছৰ বয়সতে মৃত্যুবৰণ কৰা প্ৰতিভাৱান অনাথবন্ধু দাসেই শান্তিপ্ৰিয়াৰ গৰ্ভত পুনৰ ভূপেন হৈ উপজিছে।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

== শৈশৱ আৰু শিক্ষা ==
ড॰ হাজৰিকাই [[ধুবুৰী]], [[গুৱাহাটী]] আৰু [[তেজপুৰ]]ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। গুৱাহাটীৰ [[ভৰলুমুখ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়]]ৰপৰা প্ৰাথমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]]ৰপৰা ১৯৪০ চনত প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষা, ১৯৪২ চনত [[কটন বিশ্ববিদ্যালয় |কটন মহাবিদ্যালয়ৰ]] পৰা ইণ্টাৰমেডিয়েট (কলা বিভাগ), ১৯৪৪ চনত [[কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়|কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা স্নাতক আৰু ১৯৪৬ চনত [[ৰাজনীতি বিজ্ঞান|ৰাজনীতি বিজ্ঞানত]] স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;/&gt; ''ৰ’ল অৱ মাছ কমিউনিকেশ্যন ইন ইণ্ডিয়াছ এডাল্ট এডুকেশ্যন'' ( '{{Lang|en|Role of Mass Communication in India's Adult Education}}' ) বিষয়ত অধ্যয়ন কৰি [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়|কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা ডক্টৰেট উপাধি লাভ কৰে। তেখেতে [[চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়|চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা শৈক্ষিক প্ৰকল্পত সহায়ৰ কাৰণে [[চলচ্চিত্ৰ|চলচ্চিত্ৰৰ]] ভূমিকা অধ্যয়নৰ বাবে লিছ্‌ল ফেল’শ্বিপ লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |title=Dr. Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110807212545/http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

প্ৰাইমেৰী বিদ্যালয়ৰ এছোৱা সময় ভূপেন হাজৰিকাই ঘৰতে পঢ়িছিল। কাৰণ, ভৰলুমুখৰ আইতাকৰ ঘৰখনত প্ৰায় আটাইবোৰ সদস্যয়েই শিক্ষা-বৃত্তিৰ লগত জড়িত আছিল। দেউতাক আছিল [[কটন কলেজিয়েট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|কটন কলেজিয়েট হাইস্কুল]]ৰ শিক্ষক, মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাস মাছখোৱা ছোৱালী হাইস্কুলৰ শিক্ষয়িত্ৰী আৰু ককাক ৰতিকান্ত দাসো আছিল এজন শিক্ষক। তেওঁলোক আটায়ে মিলি ভূপেন হাজৰিকাক অ-আ-ক-খ শিকাইছিল। অংক বিষয়ত ভূপেন হাজৰিকাৰ বৰ মন নাছিল। তৃতীয় শ্ৰেণীলৈকে তেওঁ ঘৰতে পঢ়িছিল। তাৰপিছতহে তেওঁক সোণাৰাম হাইস্কুলত নাম লগাই দিয়া হৈছিল। সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ছবছৰ।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

ভৰলুমুখৰ ঘৰত থাকোঁতেই মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাসে ভূপেন হাজৰিকাক এখন হাৰমনিয়াম আনি দিছিল। তেওঁলোকৰ ওচৰতে থকা দাসগুপ্ত নে সেনগুপ্ত নামৰ এক্সাইজ ছুপাৰিণ্টেডেণ্ট এজনে অৰ্গেনত ব্ৰাহ্মসংগীত বজাইছিল। ভূপেন হাজৰিকাই সেইবোৰ শুনিছিল। ভূপেন হাজৰিকাৰ মাকে পদ্মধৰ চলিহাৰ গীত, ব্ৰাহ্মসংগীত, বঙালী গীত, ৰবীন্দ্ৰসংগীত গাইছিল। ঘৰত [[বৰগীত]]ৰ চৰ্চাও চলিছিল। এনেকৈয়ে সৰুতেই নিজৰ ঘৰখনত ভূপেন হাজৰিকাৰ সংগীতৰ লগত পৰিচয় হৈছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;
ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ.jpg|জালুকবাৰীত অৱস্থিত ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধিৰ আলোকচিত্ৰ

===লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ লগত সাক্ষাৎ===
দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকা কটন কলেজিয়েট হাইস্কুললৈ অহাৰ কেইদিনমানৰ পিছতেই সাহিত্যৰথী [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসমলৈ আহিছিল। পুনৰ ঘূৰি যোৱাৰ সময়ত তেওঁক কটন কলেজিয়েটৰ ছাত্ৰসকলকৰ বাৰ্ষিক সন্মিলনলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল। তেওঁক সেই সন্মিলনৰ সভাপতি পতা হৈছিল। সেইদিনা আছিল ১৯৩০ চনৰ ৩০ অক্টোবৰ। দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকাই সৰু চুৰিয়া আৰু পাটৰ কুৰ্তা এটা পিন্ধাই শিশু ভূপেনক তালৈ লৈ গৈছিল। ভূপেন হাজৰিকাই তাতেই এটা গীত পৰিৱেশন কৰিছিল। তেওঁ গাইছিল :
{{quote|&lt;poem&gt;
'কি সতে হিয়াৰে আমি
কওঁ তুমি যোৱাঁগৈ
কৰ্তব্যে মাতিছে যদি
যোৱাঁ তুমি যোৱাঁগৈ। '&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;
&lt;/poem&gt;}}

গীতটো তেওঁক শিকাইছিল মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাসে। গীতটো শুনাৰ পাছত বেজবৰুৱাদেৱে শিশু ভূপেনক চুমা এটা খাইছিল। চুমাটো খোৱাৰ আগতে বেজবৰুৱাই &quot;মই পাপী মানুহ, ই বৰ পৱিত্ৰ ল'ৰা&quot; বুলি কৈ চৌকিদাৰৰ হতুৱাই পানী এগিলাচ অনাইছিল। কাৰণ সেই সময়ত তেওঁৰ মুখত তামোল আছিল। সেই পানীৰে কুল কুল কৰি উঠিহে বেজবৰৱাই ভূপেন হাজৰিকাৰ কপালত চুমা এটা খাইছিল আৰু কৈছিল― &quot;খুব ডাঙৰ শিল্পী হ'বা তুমি। &quot; উল্লেখযোগ্য যে, তাৰ পাছদিনাই বেজবৰুৱাই হাওড়ালৈ ৰাওনা হৈছিল। পাছদিনা [[সাদিনীয়া অসমীয়া]]ত খবৰ ওলাইছিল― &quot;নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ল'ৰা শ্ৰীমান ভূপেন হাজৰিকাই গান গালে।&quot; &lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

প্ৰণিধানযোগ্য যে, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ আত্মজীৱনী [[মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ]]তো এই বিশেষ সাক্ষাতটোৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা আছে।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

===তেজপুৰত শৈশৱকাল===
[[File:Tezpur Govt Boys H.S. School.jpg|thumb|ভূপেন হাজৰিকাই স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|তেজপুৰ গৱৰ্নমেণ্ট হাইস্কুল]]]]
১৯৩৩ চনত গুৱাহাটীৰ সোণাৰাম স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰোৱাৰ পাছত কিছুদিন তেওঁলোক গুৱাহাটীত আছিল। ১৯৩৫ চনত বিদ্যালয়ৰ সহ-পৰিদৰ্শক (ছাব ইনস্পেক্টৰ অৱ স্কুল্‌ছ) হৈ নীলকান্ত হাজৰিকা ধুবুৰীত থাকে। ধুবুৰী প্ৰাইমেৰী স্কুলত ভূপেন হাজৰিকাই এবছৰ পঢ়ে। তাৰপিছত ১৯৩৬ চনত দেউতাক তেজপুৰলৈ বদলি হৈ আহে ছাব-ডেপুটী-কালেক্টৰ হৈ। অৰ্থাৎ নীলকান্ত হাজৰিকা এইবাৰ মাটিৰ হাকিম হ'ল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

১৯৩৬ চনত দেউতাকে ভূপেন হাজৰিকাক [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|তেজপুৰ গৱৰ্নমেণ্ট হাইস্কুল]]ত নাম লগাই দিছিল ক্লাছ ছিক্সত। তেজপুৰতেই ভূপেন হাজৰিকাই [[বিষ্ণু ৰাভা]] আৰু [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ সাক্ষাৎ লভে। লগতে [[পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱা]], [[পদ্মধৰ চলিহা]] আদিৰ নাম শুনে, চিনাকি হয়। তেজপুৰত বঙালী ষ্টেজত এবাৰ ভূপেন হাজৰিকাই ৰবীন্দ্ৰ সংগীত প্ৰতিযোগিতাত যোগদান কৰি প্ৰথম পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। লগতে সোণৰ মেডেল এটাও পায়।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

১৯৩৭ চনত ১১ বছৰ বয়সত ভূপেন হাজৰিকাই প্ৰথমটো গীত ৰচনা কৰে। গীতটো আছিল :
{{quote|&lt;poem&gt;
'কুসুম্বৰ পুত্ৰ শ্ৰীশঙ্কৰ গুৰুৱে
ধৰিছিল নামৰে তান,
নামৰে সুৰতে আনন্দত নাচিছিল
পৱিত্ৰ বৰদোৱা থান...'&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;
&lt;/poem&gt;}}

===বিষ্ণু-জ্যোতিৰ সান্নিধ্য===
তেজপুৰত অনুষ্ঠিত হোৱা [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অধিৱেশনৰ আগে-আগে বিষ্ণু ৰাভা, জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু [[ফণী শৰ্মা]] এখন বিদেশী গাড়ীত উঠি নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ঘৰলৈ আহিছিল। সেইসময়ত বিষ্ণু ৰাভাই জ্যোতিপ্ৰসাদক ককাইদেউ বুলি সম্বোধন কৰিছিল। 

ভূপেন হাজৰিকা ক্লাছ ছেভেনত। প্ৰাৰম্ভিক চা-চিনাকিৰ পাছত তেওঁলোকে দেউতাকৰ আগত ভূপেনক কলিকতালৈ লৈ যোৱাৰ প্ৰস্তাৱ দিলে। গীত এটাৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ বাবে। দেউতাক সন্মত হ’ল। তাৰপিছত কলিকতালৈ যোৱাৰ আগে-আগে জ্যোতি-বিষ্ণুৰ লগত ভূপেন হাজৰিকাৰ গানৰ খুব আখৰা হ'ল। খেয়াল গাবলৈ অসুবিধা পোৱা ভূপেন হাজৰিকাক জ্যোতিপ্ৰসাদে প্ৰকাশভংগী শিকালে আৰু বিষ্ণু প্ৰসাদে কেইটামান সৰু সৰু খেয়াল শিকাই দিলে। যথা সময়ত ৰঙাপাৰাৰপৰা তেওঁলোকৰ কলিকতা-যাত্ৰা আৰম্ভ হ’ল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

কলিকতাত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাই বিদ্যুৎ গতিৰে গীত লিখিলে। দিনে-নিশাই সুৰ সংযোজন কৰিলে। [[শোণিত কুঁৱৰী]] আৰু [[জয়মতী কুঁৱৰী]]ৰ গীত ৰেকৰ্ডিং হ'ল। এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেকৰ্ডিং কোম্পানী 'হিজ্ মাষ্টাৰ্ছ ভইচ' তেতিয়া দমদমত আছিল। ভূপেন হাজৰিকাক জয়মতী কুঁৱৰী আৰু শোণিত কুঁৱৰীৰ নাৰী-কণ্ঠৰ গীতবোৰ গাবলৈ দিয়া হৈছিল। কাৰণ ভূপেন হাজৰিকাৰ মাতটো সৰু আছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

ইয়াৰ পিছত জ্যোতি-বিষ্ণুৱে ভূপেন হাজৰিকাৰ হতুৱাই ‘কাষতে কলচী লৈ’, ‘উলাহেৰে নাচি-বাগি হ’লি বিয়াকুল’, ‘বিশ্ববিজয়ী ন-জোৱান’ আদি গীত কেইটামান ৰেকৰ্ড কৰোৱালে। এদিন অৰোৰা ফিল্মত ''{{lang|en|Youngest Artist of his Master's Voice of India Record Sangeet}}'' ৰেকৰ্ডে মুক্তি পালে। ক’ভাৰত দিয়া হৈছিল ভূপেন হাজৰিকাৰ ছবি। নেভী ব্লু ৰঙৰ হাফপেণ্ট, বগা শ্বাৰ্ট, আধা টাই পিন্ধা আৰু সোণৰ মেডেল পিন্ধা ছবি এখন।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

কলিকতাত গীত ৰেকৰ্ডিং কৰি এদিন ভূপেন হাজৰিকা ঘৰ ওলালহি। তাৰপিছত পৰীক্ষাত বহিল আৰু পাছো কৰিলে। অংকত খুব কম নম্বৰ পাইছিল। সম্ভৱতঃ ৩১।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

== কৰ্মজীৱন ==
[[image:Bundesarchiv Bild 183-L0216-0033, Berlin, 3. Festival des politischen Lieds.jpg|thumb|১৯৭২ চন [[:de:Hartmut König|Hartmut König]]-ৰ লগত বাৰ্লিনৰ [[:en:Festival of Political Songs|Festival of Political Songs]]-ত ভূপেন হাজৰিকা]]
[[File:Renowned music director, Shri Bhupen Hazarika meets the Prime Minister Shri Atal Bihari Vajpayee in New Delhi on February 27, 2004.jpg|thumb|right|২০০৪ চনত তদানীন্তন ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[অটল বিহাৰী বাজপায়ী]]ৰ সৈতে ভূপেন হাজৰিকা]]
ড॰ হাজৰিকাই কিছুদিন [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]] আৰু [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত]] অধ্যাপনা কৰিছিল। ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰ]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাত, উক্ত অনুষ্ঠানৰ সৈতে তেখেত জড়িত হৈছিল। ১৯৬৭ চনৰপৰা ১৯৭২ চনলৈ ভূপেন হাজৰিকা [[অসম বিধানসভা]]ৰ সদস্য আছিল।&lt;ref&gt;[http://assamassembly.gov.in/mla-1967-72.html Assam Legislative Assembly - MLA 1967-72], [[অসম বিধানসভা]]ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট, আহৰণ কৰা তাৰিখ: ০৫-০৪-২০১২]&lt;/ref&gt; নাওবৈচা সমষ্টিৰপৰা তেখেতে বিধায়ক নিৰ্বাচিত হৈছিল। বিধায়ক হৈ থকাৰ সময়ত তেখেতে এটা ফিল্ম ষ্টুডিঅ', এটা আৰ্ট গেলাৰী আৰু এটা জাতীয় নাট্যশালা গঢ়াৰ বাবে যুঁজ দিছিল।&lt;ref&gt;ভূপেন হাজৰিকা, ''মই বিধান সভাৰ সদস্য কিয় হৈছিলো?'', শিল্পীৰ পৃথিৱীৰ ভূপেন হাজৰিকা (সম্পাদনা: হেমচন্দ্ৰ বৰা), তৃতীয় প্ৰকাশ, নৱেম্বৰ, ২০১১ পৃষ্ঠা: ১৪&lt;/ref&gt; তেখেতে কাৰ্যনিবাহ কৰা অন্য পদসমূহ হ'ল:&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=5 |title=Blog Archive » Dr. Bhupen Hazarika - Short Bio |publisher=Bhupen Hazarika |date=2004-06-09 |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;

* চেয়াৰমেন, এপেলেট বডী অৱ চেণ্ট্ৰেল বৰ্ড অৱ ফিল্ম চেঞ্চৰ্ছ, [[ভাৰত চৰকাৰ]], ১৯৯০ ৰপৰা আৰম্ভ কৰি ৯ বছৰ
* মেম্বাৰ, স্ক্ৰীপ্ট কমিটী অৱ নেশ্যনেল ফিল্ম ডেভেলপমেণ্ট কৰ্প’ৰেশ্যন, ইষ্টাৰ্ণ ইণ্ডিয়া
* ডাইৰেক্টৰ, নেশ্যনেল লেভেল অন দ্য বৰ্ড অৱ ডাইৰেক্টৰ্ছ অৱ নেশ্যনেল ফিল্ম ডেভেলপমেণ্ট কৰ্প’ৰেশ্যন, ভাৰত চৰকাৰ
* এক্‌জিকিউটীভ কাউনঞ্চিল মেম্বাৰ, চিল্ড্ৰেঞ্চ ফিল্ম ছ'চাইটী
* মেম্বাৰ, বৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টীজ, পুৱৰ আৰ্টিষ্ট্‌ছ ৱেলফেয়াৰ ফাণ্ড, ভাৰত চৰকাৰ
* চেয়াৰমেন, জুৰী অৱ দ্য নেশ্যনেল ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ, ১৯৮৫
* জুৰী মেম্বাৰ, জুৰী অৱ দ্য নেশ্যনেল ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌‌ছ, ১৯৫৮-ৰপৰা ১৯৯০-লৈকে কেইবাবাৰো
* মেম্বাৰ, পি চি জোশী কমিটী। এই কমিটী ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্য মন্ত্ৰ্যালয়ে টেলিভিছন কাৰ্যক্ৰমৰ সহায়ত একবিংশ শতিকাত ভাৰতত ছফ্টৱেৰ প্ৰ’গ্ৰেমিঙত প্ৰোৎসাহ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে অনুসন্ধান কৰিবলৈ নিয়োগ কৰিছিল। 
* মেম্বাৰ, ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউটৰ পলিচী মেকিং বডী, ভাৰত চৰকাৰ

===পল ৰ’বচনক সাক্ষাৎ===
[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত থাকোঁতেই ভূপেন হাজৰিকাই আমেৰিকাৰ গণ-অধিকাৰ আন্দোলনৰ লগত জড়িত আফ্ৰিকান-আমেৰিকান গায়ক আৰু অভিনেতা [[পল ৰ’বচন]]ক লুকাই লুকাই লগ ধৰিবলৈ গৈছিল। সেই কাৰণে তেওঁক বহুতেই ‘কমিউনিষ্ট’ বুলি ধৰি লৈছিল। আমেৰিকাত থকা ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰদূত [[বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিত|বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিতে]] ভূপেন হাজৰিকালৈ ফোন কৰি সাৱধানবাণী শুনাইছিল— “তই বৰ দুষ্ট হৈ গৈছ। আমাৰ পইচা লৈ তই ইয়াত সেই ৰঙা-নীলাবিলাকৰ মাজতে ঘূৰি ফুৰিছ।”

পল ৰ’বচনে সেই সময়ত গঢ়ি তোলা উগ্ৰ ৰক্ষণশীলতা বিৰোধী আন্দোলনবোৰৰ প্ৰতি ভূপেন হাজৰিকাৰ নৈতিক সমৰ্থন আছিল। আমেৰিকা এৰিবৰ প্ৰাক্-মুহূৰ্তত ভূপেন হাজৰিকা পল ৰ’বচনৰ ওচৰলৈ গৈছিল আৰু লণ্ডনলৈ যাব বুলি কৈছিল। ৰ'বচনে ভূপেন হাজৰিকাক লণ্ডনত থকা ৰজনীপাম দত্তক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ কৈছিল।&lt;ref name=&quot;মই এটি যাযাবৰ&quot;/&gt;

পল ৰ’বচনে ভূপেন হাজৰিকাক বাৰুকৈয়ে প্ৰভাৱান্বিত কৰিছিল। ভূপেন হাজৰিকাই সেয়েহে কৈছিল— “তেওঁৰ গীতে আমাক বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ দৰে ছুই গ'ল‌। বিজুলী সঞ্চাৰেৰে সহস্ৰ ৰাইজ যেন উদ্বুদ্ধ হ'ল বৰ্ণ-বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ‌। তেওঁ গোৱা গীতে আমাক এক নতুন সংগীত জগতৰ বতৰা দিলে‌। … তেওঁক দেখি বিষ্ণু ককাইদেউক লগ পোৱা যেন লাগিছিল‌। একলব্যৰ দৰে দূৰৈৰপৰা তেওঁৰ ধুমুহা-সদৃশ ব্যক্তিত্বক সন্মান জনাই লাহে লাহে ওচৰ চাপিছিলোঁ‌।” &lt;ref&gt;{{cite web|author=বৰ্ণালী বৰুৱা দাস |url=http://muktosinta.org/otitor-buronji/ |title=নীল নদীৰ পাৰত ফাল্লাহীন,জন আৰু ৰংমনৰ বিননি |publisher=মুক্তচিন্তা |date=২ মাৰ্চ ২০১৬ |accessdate=২৮ এপ্ৰিল ২০২০}}&lt;/ref&gt;

উল্লেখযোগ্য যে, পল ৰ’বচনৰ '{{Lang|en|We are in the same boat brother}}' গীতটো ভূপেন হাজৰিকাই ‘আমি একেখন নাৱৰে যাত্ৰী’ৰ ৰূপত বিভিন্ন প্ৰসংগত গাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web |author=জয়কান্ত শৰ্মা |url=https://janambhumi.in/VFZSVmVVNTZSVDA9/%E0%A6%A10%20%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AA%E0%A7%87%E0%A6%A8%20%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%20%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%88%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95%20%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B6%E0%A6%A8.html |title=ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ ৰাজনৈতিক দৰ্শন |publisher=জনমভূমি |date=৪ নৱেম্বৰ ২০১৭ |accessdate=২৮ এপ্ৰিল ২০২০ |archivedate=2020-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200929125635/https://janambhumi.in/VFZSVmVVNTZSVDA9/%E0%A6%A10%20%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AA%E0%A7%87%E0%A6%A8%20%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%20%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%88%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95%20%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B6%E0%A6%A8.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==ব্যক্তিগত জীৱন==
[[File:Bhupen Hazarika, Kalpana Lajmi, Sudhir Mishra at 2nd Apsara Awards Nominations Announcement.jpg|thumb|২০০৬ চনত [[কল্পনা লাজমী]] আৰু সুধীৰ মিশ্ৰাৰ লগত ভূপেন হাজৰিকা]]
১৯৫০ চনত [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ|নিউয়ৰ্কত]] ড॰ হাজৰিকা [[উগাণ্ডা]]ৰ এটা গুজৰাটী পৰিয়ালৰ ছোৱালী [[প্ৰিয়ম্বদা পেটেল]]ৰ লগত বিবাহ পাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;&gt;http://manipurhub.com/ne-news/assam-news/dr-bhupen-hazarika-life-of-a-genius/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৫২ চনত তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান তেজ হাজৰিকাৰ জন্ম হয়। ১৯৬৩ চনত তেওঁলোকৰ বিচ্ছেদ হয়।&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Posted by: Shekhar |url=http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-remembered-songs-071111.html |title=Bhupen Hazarika always remembered for his songs - Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=2011-11-07 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120416083459/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-remembered-songs-071111.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ড॰ হাজৰিকাৰ মৃত্যুৰ সময়ত প্ৰিয়ম্বদা পেটেল [[কানাডা]]ৰ অ’টৱাত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=TI Trade |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov0911/at06 |title=The Assam Tribune Online |publisher=Assamtribune.com |date=2011-11-09 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111114011512/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov0911/at06 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তীকালত ড॰ হাজৰিকাৰ ‘[[ৰু’দালি]]’, ‘[[দমন (চলচ্চিত্ৰ)|দমন]]’, ‘[[এক পল]]’ আদি খ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালিকা [[কল্পনা লাজমী|কল্পনা লাজমীৰ]] লগত মধুৰ সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=22#comment-6582 |title=Blog Archive » I don't need 'wife' tag to prove my love for Bhupen: Kalpana |publisher=Bhupen Hazarika |date=2009-02-20 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110610162936/http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=22#comment-6582 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; জীৱনৰ শেষ কালছোৱাত তেখেত ঘনিষ্ঠ বান্ধৱী, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালিকা [[কল্পনা লাজমী]]ৰ তত্ত্বাবধানত মুম্বাইত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ibnlive.in.com/blogs/rituparnachatterjee/2802/62880/kalpana-lajmibhupen-hazarika-a-40yearold-love-story.html |title=Rituparna Chatterjee's Blog : Kalpana Lajmi-Bhupen Hazarika: A 40-year-old love story |publisher=Ibnlive.in.com |date=2011-11-05 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107205132/http://ibnlive.in.com/blogs/rituparnachatterjee/2802/62880/kalpana-lajmibhupen-hazarika-a-40yearold-love-story.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&amp;ID=ENTEN20110187485&amp;subcatg=MOVIESINDIA&amp;keyword=music&amp;nid=147290 |title=Kalpana Lajmi inconsolable after Bhupen Hazarika's death |publisher=Movies.ndtv.com |date=2011-11-06 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111214065413/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&amp;ID=ENTEN20110187485&amp;subcatg=MOVIESINDIA&amp;keyword=music&amp;nid=147290 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

২০১৮ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Lajmi |first=Kalpana |title=Bhupen Hazarika: as I knew him |last2=Mitra |first2=Sunanda Shyamal |date=2018 |publisher=HarperCollins Publishers India |isbn=978-93-5302-335-5 |location=Noida, Uttar Pradesh, India|url=http://books.google.co.in/books/about/Bhupen_Hazarika_As_I_Knew_Him.html?id=yGZsDwAAQBAJ&amp;source=kp_book_description&amp;redir_esc=y}}&lt;/ref&gt; কল্পনা লাজমীয়ে সুনন্দা শ্যামল মিত্ৰৰ সহযোগত লিখা আত্মজীৱনী ‘ভূপেন হাজৰিকা: এজ আই নিউ হিম’ ({{Lang|en|Bhupen Hazarika: As I Knew Him}}) প্ৰকাশ পায়। এই আত্মজীৱনীত কল্পনা লাজমীয়ে ভূপেন হাজৰিকাক সোতৰ বছৰ বয়সতে লগ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰে। সেইসময়ত ভূপেন হাজৰিকাৰ বয়স আছিল পঞ্চলিছ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhupen Hazarika Always Felt That He and Kalpana Lajmi Should Celebrate Their Love Story |url=https://www.news18.com/news/movies/bhupen-hazarika-always-felt-that-he-and-kalpana-lajmi-should-celebrate-their-love-story-1886315.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126160947/https://www.news18.com/news/movies/bhupen-hazarika-always-felt-that-he-and-kalpana-lajmi-should-celebrate-their-love-story-1886315.html |archive-date=2024-11-26 |access-date=2026-02-22 |website=www.news18.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== বংশলতা ==
{{ভূপেন হাজৰিকা (বংশলতা)}}

==সমালোচকৰ দৃষ্টিত ভূপেন হাজৰিকা==

[[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা|লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই]] ভূপেন হাজৰিকাৰ শিশুকালৰ গান শুনি মন্তব্য কৰিছে এনেদৰে&lt;br /&gt;
&lt;blockquote&gt;ছাত্ৰসকলৰ সভাত এটি অতি কম বয়সীয়া ল’ৰাই (শিশু বুলিলেই হয়) হাৰমনিয়ামৰ লগত অতি সুন্দৰকৈ এটি গীত গাইছিল। মই মুগ্ধ হৈ আসনৰপৰা উঠি সভাতে ল’ৰাটিৰ গালত চুমা এটা খালোঁগৈ।&lt;/blockquote&gt;

[[মহেন্দ্ৰ বৰা|মহেন্দ্ৰ বৰাই]] ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতৰ বিষয়ে লিখিছে এনেদৰে-&lt;br /&gt;
&lt;blockquote&gt;সুন্দৰৰ লীলা-খেলাত আজীৱন মগ্ন হৈ থকা ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতসমূহ অহেতুক সৃষ্টি লীলা নহয়; অনিৰ্বচনীয় সৃষ্টি লীলাহে।&lt;/blockquote&gt; 

[[লতা মংগেশকাৰ|লতা মংগেশকাৰে]] ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতৰ বিষয়ে লিখিছে এনেদৰে-&lt;br /&gt;
&lt;blockquote&gt;ভূপেনদা নিজেই আছিল সংগীতৰ এক ঘৰাণা। পৃথিৱীৰ কোনো সংগীত শিল্পীৰ সৈতে তেওঁক তুলনা কৰিব নোৱাৰি। তেওঁ নিৰুপম।&lt;/blockquote&gt;

[[হেমাংগ বিশ্বাস |হেমাংগ বিশ্বাসে]] ভূপেন হাজৰিকাৰ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰিছে এনদৰে-&lt;br /&gt;
&lt;blockquote&gt;	ভাৰতৰ কোনো এখন ৰাজ্যত আধুনিক গীতে ইমান জনপ্ৰিয় তথা বৈভৱপূৰ্ণ হৈ উঠা নাই, যিটো হৈ উঠিছে অসমীয়া আধুনিক গীতত, এই বৈভৱপূৰ্ণ অৱস্থালৈ আধুনিক অসমীয়া গীতক লৈ যোৱাৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ অৱদান আগবঢ়াইছে ড° ভূপেন হাজৰিকাই।&lt;/blockquote&gt;

অসমৰ বিশিষ্ট লেখক, প্ৰবন্ধকাৰ আৰু অধ্যাপক [[হীৰেন গোহাঁই|ড° হীৰেন গোঁহায়ে]] ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ সন্দৰ্ভত মন্তব্য আগবঢ়াইছে যে-&lt;br /&gt;

{{cquote|ভূপেন হাজৰিকাৰ কণ্ঠস্বৰ ইংৰাজীত TENOR বুলি উল্লেখ কৰাপ্ৰকাৰৰ ভিতৰত পৰে। কিন্তু ভূপেন হাজৰিকাৰ 'মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ' শব্দকেইটা যি গাম্ভীৰ্যৰে উচ্চাৰিত হৈছে, 'বুকু হম হম কৰে'ত বেদনা বিধৌত যি গহীন ধ্বনি শুনা গৈছে তাতকৈ ‘কামেং সীমান্ত দেখিলোঁ, শত্ৰুৰ পশুত্ব চিনিলোঁ’ শাৰীটোত তাতকে উচ্চ গ্ৰামৰ বিননি শুনা যায়। আমাৰ টোকাৰী গীত আদিত সচৰাচৰ প্ৰয়োগ হোৱা স্বৰটোও তেওঁ ক'ৰবাত-ক'ৰবাত ব্যৱহাৰ কৰিছে। আকৌ প্ৰয়োজনবোধে অতি অন্তৰংগ, নিৱিড় স্বৰো ফুটাই তুলিছে। এইবোৰ স্বৰসাধনাৰ ফল। .....&lt;ref name=&quot;হীৰেন&quot;&gt;{{cite book | title=শিল্প-সংস্কৃতিৰ ৰণাঙ্গন | publisher=ঐকান্তিক | author=গোহাঁই. হীৰেন | authorlink=সাম্প্ৰতিক অসমীয়া গান | year=২০২১ | location=গোলাঘাট | pages=৩০৮ | isbn=৯৭৮-৮১-৯৫১৪৪৮-৪-৬}}&lt;/ref&gt;}}

ভূপেন্দ্ৰ সংগীতৰ পৰ্যালোচনা আগবঢ়াই লেখিকা-সমালোচিকা ড° বৰ্ণালী বৰুৱা দাসে নিজৰ গ্ৰন্থ 'গভীৰ আস্থাৰ গান'ত লিখিছে-&lt;br /&gt;

{{cquote| লোক-সংগীতৰ সুৰক আধুনিক গীতত প্ৰয়োগ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ভূপেন হাজৰিকাৰ দক্ষতা অসাধাৰণ। গীতৰ কথাৰ সৈতে স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে বিভিন্ন লোক-সংগীত সুৰ যেন গাঁথ খাই পৰেহি। খাটিখোৱা মানুহৰ কথা ক'বলৈ সেই খাটিখোৱা মানুহৰ প্ৰাণৰ সুৰবোৰকেই তেওঁ বুটলি লৈছিল। আৰু সেই লোক-সুৰ আৰু লোক-কথাক নিজৰ অপৰিসীম সৃষ্টিশীলতাৰে গণ-সংগীতলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;বৰ্ণালী&quot;&gt;{{cite book | title=গভীৰ আস্থাৰ গান | publisher=ষ্টুডেণ্টচ ষ্ট'ৰছ | author=দাস. ড° বৰ্ণালী বৰুৱা দাস | authorlink=' আন্ধাৰ কাতিৰ নিশাতে': শ্ৰোতাৰ অনুভূতিক জোকাৰি যোৱা এটি গীত | year=২০২১ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৪}}&lt;/ref&gt;}}

== মৃত্যু ==
[[বৃক্ক]]ৰ সমস্যা আৰু আনুষংগিক জটিলতাত ভুগি থকা ড॰ হাজৰিকাই ২০১১ চনৰ ৫ নৱেম্বৰৰদিনা [[মুম্বাই]]ৰ কোকিলাবেন ধীৰুভাই আম্বানি চিকিৎসালয়ত ইহলীলা সম্বৰণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Music Legend Bhupen Hazarika passes away|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/bhupen-hazarika-passes-away|publisher=Bollywood Life|accessdate=5 November 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|title=Bhupen Hazarika is no more.|date=5 November 2011|publisher=Indiavision news|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|archive-date=7 November 2011|url-status=dead|archivedate=7 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15606150 |publisher=BBC News |title=Celebrated Indian singer Bhupen Hazarika dies |date=5 November 2011}}&lt;/ref&gt; মৃত্যুৰ সময়ত তেখেতৰ বয়স আছিল ৮৫ বছৰ। মৃত্যুৰ পাছত হাজৰিকাৰ নশ্বৰদেহ [[গুৱাহাটী]]লৈ অনা হয় আৰু ৯ নৱেম্বৰৰদিনা অন্তিম সংস্কাৰ কৰা হয়, য’ত প্ৰায় ৫ লাখ জনতাই ভাগ লয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |title=Lakhs aend Bhupen Hazarika's funeral |publisher=indiatv |accessdate=13 December 2011 |archivedate=8 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120408191933/http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Smitha |url=http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |title=Bollywood pays tribute to Bhupen Hazarika&amp;nbsp; — Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=29 December 2011 |accessdate=25 December 2012 |archivedate=6 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120106082731/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেখেতৰ সমাধিক্ষেত্ৰ জালুকবাৰীত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ কাষত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। সমাধিক্ষেত্ৰখনত ‘সোণোৱালী সোঁৱৰণি’ নামৰ এক তিনি মহলীয়া সংগ্ৰহালয়ো আছে, য’ত ভূপেন হাজৰিকাৰ জীৱনৰ লগত জড়িত সামগ্ৰী আৰু আলোকচিত্ৰ আছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/life-of-bhupen-hazarika-to-come-alive-at-his-samadhi-khetramuseum-to-be-inaugurated/ |title=Life of Bhupen Hazarika to come alive at his Samadhi Khetra,museum to be inaugurated |publisher=দ্য ছেণ্টিনেল |date=৫ নৱেম্বৰ ২০১৮ |accessdate=২৯ এপ্ৰিল ২০২০}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
Dr Bhupen Hazarika at Nizarapar.jpg|নিজৰাপাৰৰ ঘৰত, ৭ নৱেম্বৰ ২০১১
Arabinda Rajkhowa's Tribute to Dr. Bhupen Hazarika.jpg|অন্তিম সন্মান প্ৰদৰ্শন, জজফিল্ড, গুৱাহাটী, ৮ নৱেম্বৰ ২০১১
Panorma-720-wiki.jpg|অন্তিম সন্মান প্ৰদৰ্শন, জজফিল্ড, গুৱাহাটী, ৮ নৱেম্বৰ ২০১১
ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ (1).jpg|ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধিক্ষেত্ৰ, জালুকবাৰী
&lt;/gallery&gt;

== শিল্প আৰু সাহিত্য ==
[[File:The tableau of Assam passes through the Rajpath during the full dress rehearsal for the Republic Day Parade-2014, in New Delhi on January 23, 2014.jpg|thumb|[[নতুন দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত ২০১৪ চনৰ [[গণৰাজ্য দিৱস (ভাৰত)|গণৰাজ্য দিৱস]] উদ্‌যাপনত [[অসম]]ৰ প্ৰতীক পটত ভূপেন হাজৰিকাৰ কৰ্মৰাজিক প্ৰদৰ্শন কৰা হয়]]
[[File:Bhupen Hazarika Museum at Kalakhetra by Bishnu Saikia.jpg|thumb|গুৱাহাটীৰ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ৰ ভিতৰত অৱস্থিত ভূপেন হাজৰিকাৰ সংগ্ৰহালয়]]
পাঁচবছৰ বয়সতে [[কটন কলেজিয়েট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|কটন কলেজিয়েট হাইস্কুলত]] গীত গাই ভূপেন হাজৰিকাই সাহিত্যৰথী [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]ৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=kuri&gt;কুৰি শতিকাৰ কুৰিজন বিশিষ্ট অসমীয়া; সম্পাদনা: প্ৰণতি গোস্বামী শৰ্মা, অনিল শৰ্মা; জাৰ্নাল এম্পৰিয়াম, ১৯৯৯&lt;/ref&gt; ড॰ হাজৰিকাৰ প্ৰকৃত শিল্পী জীৱনৰ আৰম্ভণি হয় [[তেজপুৰ]]ত। তেজপুৰত থকা সময়ত তেওঁ অসমীয়া সাংস্কৃতিক জগতৰ বাটকটীয়া শিল্পী ৰূপকোঁৱৰ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] আৰু নটসূৰ্য [[ফণী শৰ্মা]]ৰ সান্নিধ্যৰে অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ১৯৩৬ চনত তেওঁলোকেই দহবছৰীয়া ভূপেন হাজৰিকাক [[কলিকতা]]লৈ নি চেনোলা মিউজিকেল প্ৰডাক্ট কোম্পানীত '[[শোণিত কুঁৱৰী]]' আৰু 'জয়মতী' নাটক দুখনৰ গীত বাণীবদ্ধ কৰায়।&lt;ref name=kuri/&gt; একে সময়তে বিষ্ণু ৰাভাই স্বৰচিত 'উলাহতে নাচি-বাগি হ'লি বিয়াকুল' আৰু 'কাষতে কলচী লৈ' গীত দুটিও বাণীবদ্ধ কৰোৱায়। ১৯৩৯ চনত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ [[ইন্দ্ৰমালতী (চলচ্চিত্ৰ)|ইন্দ্ৰমালতী]] ছবিৰ নেপথ্য গায়ক হিচাপে প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে। ১৯৫৫ চনত [[দিল্লী]] অনুষ্ঠিত আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় যুৱ মহোৎসৱত ভূপেন হাজৰিকাৰ নেতৃত্বত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে]] শ্ৰেষ্ঠ প্ৰতিযোগীৰ সন্মান অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=kuri/&gt;

ড॰ ভূপেন হাজৰিকাই নিজে লিখা আৰু কণ্ঠদান কৰা গীতসমূহকে [[ভূপেন্দ্ৰ সংগীত]] বোলা হয়। তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতিসম্পন্ন শিল্পী [[পল ৰ'বচন]]ৰদ্বাৰা যথেষ্ট অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ৰ'বচনৰ '{{Lang|en|Old man river}}'&lt;ref&gt;{{cite web|author=Log nu in om een reactie te plaatsen. |url=http://www.youtube.com/watch?v=eh9WayN7R-s |title=Paul Robeson - Ol' Man River (Showboat - 1936) J.Kern O. Hammerstein II |publisher=YouTube |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lyricsfreak.com/f/frank+sinatra/ol+man+river_20055702.html |title=Ol' Man River Lyrics - Frank Sinatra |publisher=Lyricsfreak.com |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;-ৰ অৱলম্বনতে তেখেতে তেখেতৰ '[[বিস্তীৰ্ণ পাৰৰে]]' গানটো ৰচনা কৰে। পাছত ইয়াৰ [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] আৰু [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] অনুবাদো প্ৰকাশ কৰা হয়। আন কিছু উল্লেখযোগ্য ভূপেন্দ্ৰ সংগীতসমূহ হৈছে: 'সাগৰ সংগমত কতনা সাঁতুৰিলোঁ', 'জিলিকাব লুইতৰ পাৰ', 'অ' বিদেশী বন্ধু', 'মেঘে গিৰ্‌ গিৰ্‌ কৰে', 'বিমূৰ্ত মোৰ নিশাটি' আদি। 

সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰলৈও ভূপেন হাজৰিকাৰ যথেষ্ট অৱদান আছে। তেখেতৰ বেছিভাগ গান তেখেতে নিজে ৰচনা কৰা। কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত থকা সময়ত তেখেত 'নিউ ইণ্ডিয়া' পত্ৰিকাৰ ১৪৯-১৫০ সংখ্যাৰ সম্পাদক আছিল। ১৯৬৫ চনত তেখেত কলা বিষয়ক 'গতি' আলোচনীৰ চাৰিটা খণ্ড, ১৯৭০ চনত ক্ষুদ্ৰ আলোচনী '[[বিন্দু (আলোচনী)|বিন্দু]]'-ৰ আঠটা খণ্ড, ১৯৬৫ আৰু ১৯৮০ চনৰ ভিতৰত মাহেকীয়া আলোচনী 'আমাৰ প্ৰতিনিধি', আৰু ১৯৮৩ ৰপৰা ১৯৯০ চনৰ ভিতৰত পষেকীয়া আলোচনী 'প্ৰতিধ্বনি'ৰ সম্পাদক আছিল। 

শিশুসকলৰৰ বাবেও ভূপেন হাজৰিকাই 'ভূপেন মামাৰ গীতে মাতে অ, আ, ক, খ' নামৰ অসমীয়া আখৰ-চিনাকিৰ এখন জনপ্ৰিয় পুথি লিখিছিল।&lt;ref&gt;[http://bhupenhazarikadigitalarchive.org/songs-with-BHA-lyrics-bhupen%20maamaar%20giite%20maate.htm ভূপেন মামাৰ গীতে মাতে]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[অসম সাহিত্য সভা]]ই ২০০৮ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত হাজৰিকাৰ সাহিত্যকৰ্মৰ বাবে 'সাহিত্যাচাৰ্য' উপাধি প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.google.co.in/books?id=oP4vH-4oSEcC&amp;pg=PA165&amp;lpg=PA165&amp;dq=amar+pratinidhi&amp;source=bl&amp;ots=PMQqVR2wmd&amp;sig=6rA4PxaWxlFcVU2SgmizGNm3v98&amp;hl=en&amp;ei=bQK-TpjKLMforAf84InsAQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=6&amp;ved=0CDYQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=amar%20pratinidhi&amp;f=false |title=The Music And Musical Instruments Of North Eastern India - Dilip Ranjan Barthakur - Google Books |publisher=Books.google.co.in |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vigyanprasar.gov.in/dream/february99/febvpnews.htm |title=Dream 2047: VP News |publisher=Vigyanprasar.gov.in |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://onlinesivasagar.com/music/bhupen-hazarika.html |title=Dr Bhupen Hazarika - Bhupen Hazarika's songs music films director singer musician assamese bengali hindi |publisher=Onlinesivasagar.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121117032725/http://onlinesivasagar.com/music/bhupen-hazarika.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;manipurhub1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=TI Trade |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov1211/at08 |title=The Assam Tribune Online |publisher=Assamtribune.com |date=2011-11-12 |accessdate=2012-12-25 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=prasujya |url=http://bhupenhazarika-news.blogspot.com/2008/07/one-editorial-of-amar-pratinidhi-oct.html |title=Bhupen Hazarika: Editorial of Amar Pratinidhi -Oct,1967 issue by Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika-news.blogspot.com |date=2008-07-10 |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ratimohannath.blogspot.com/ |title=Rati Mohan Nath : A man of Pen and Papers |publisher=Ratimohannath.blogspot.com |date= |accessdate=2012-12-25}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--
On top of his contributions to the field of music with his creations- lyrics and musical compositions, the maestro leaves behind 15 compilations of his prose works. He has also a published work for the children — Bhupen Mamar Geete-Mate, A, Aa, Ka, Kha and a transcript autobiography — Moi eti jajabor. The book that derived its title from one of his highly popular songs that starts with the same words dwelling upon his nomadic lifestyle.

This song was perhaps responsible for his being described as 'the roving minstrel'. Noted writer, columnist Arup Dutta has a popular book on Bhupen Hazarika with this title.

It needs mention here that Bhupen Hazarika travelled widely as a delegate to conferences on mass communication, music, poetry, performing art and cinema.

He edited the 149th-50th edition of the New India, which is the annual journal of Columbia University. He was also the editor of the four editions of the art journal Gati in 1965, eight editions of the mini magazine Bindu in 1970, monthly Amar Pratinidhi between 1965 and 1980 and quarterly magazine Pratidhvani between 1983 and 90.

The Asam Sahitya Sabha conferred him the Sahityacharyya title on February 8, 2008. The Assam Government also presented him with a lifetime achievement award at a function held at the Ravindra Bhawan in the city in the evening that day.
Via Assam Tribune --&gt;

==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী==
{{main|ভূপেন হাজৰিকাৰ কৰ্মৰাজি}}
ভূপেন হাজৰিকাই পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন অসমীয়া ছবি [[এৰা বাটৰ সুৰ]] মুক্তি পায় ১৯৫৬ চনত। তেওঁ ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে কাহিনী, সংগীত আৰু গীতো ৰচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;arun&quot;&gt;{{cite book | title=১০০ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনী আৰু গীত (পৃঃ ৬৭) | publisher=শশী শিশু প্ৰকাশন, গুৱাহাটী | author=অৰুণলোচন দাস | year=২০১৩}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;atul&quot;&gt;{{Cite book |title=মঞ্চলেখা, পৃষ্ঠা ৩১৩, অতুলচন্দ্ৰ হাজৰিকা, লয়াৰ্চ বুক ষ্টল, গুৱাহাটী, ১৯৬৭}}&lt;/ref&gt; তেওঁ পৰিচালনা কৰা আন উল্লেখযোগ্য ছবিসমূহ হৈছে [[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]] (১৯৬১), [[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]] (১৯৬৪), [[লটিঘটি]] (১৯৬৬), [[চিকমিক বিজুলী]] (১৯৬৯), [[ছিৰাজ (১৯৮৮ চলচ্চিত্ৰ)|ছিৰাজ]] (১৯৮৮) আদি। 

চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনাৰ লগতে ভূপেন হাজৰিকাই অসমীয়া, বঙালী, হিন্দী তথা আন ভাষাৰ অনেক ছবিত সংগীত পৰিচালনা কৰিছে। উল্লেখযোগ্য যে [[আব্দুল মজিদ]] পৰিচালিত ১৯৭৫ চনৰ ছবি [[চামেলি মেমচা'ব]]ত কৰা সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ভূপেন হাজৰিকাই শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰিবৰ সক্ষম হয়। 

{| class=&quot;wikitable sortable collapsible&quot;
|- style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center; &quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:33px; &quot;|বৰ্ষ
! rowspan=&quot;2&quot;|বোলছবি
! colspan=&quot;6&quot;|ভূমিকা
|- style=&quot;background:#b0c4de; text-align:center; &quot;
! নেপথ্য গায়ক
! সুৰকাৰ
! নিৰ্দেশক
! প্ৰযোজক
! লেখক
! অভিনেতা
|-
| ১৯৩৯
| ''[[ইন্দ্ৰমালতী]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
| ১৯৪৮
| [[ছিৰাজ (১৯৮৮ চলচ্চিত্ৰ)|ছিৰাজ]]
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
| ১৯৫৫
| ''[[পিয়লি ফুকন (চলচ্চিত্ৰ)|পিয়লি ফুকন]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
| ১৯৫৬
| [[এৰা বাটৰ সুৰ]]
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৫৮
| ''মাহুত বন্ধু ৰে''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬১
| [[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]]
|{{yes}}
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৪
| [[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]]
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৪
| ''কা স্বৰিতী''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৬
| [[লটিঘটি]]
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৬৯
| [[চিকমিক বিজুলী]]
|{{yes}}
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৪
| [[আৰোপ]]
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৭৪
| ''ফৰ হুম দ্য ছান ছাইনচ্''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৫
| [[চামেলি মেমচা'ব]]
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
|১৯৭৫
|খোজ
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৬
| ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু জয়মতী
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৬
| ''মেৰা ধৰম মেৰি মা''
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৭
| ''থ্ৰু মেল'ডী এণ্ড ৰীডম''
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৭
| ''সীমানা পেৰয়ে''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
|১৯৭৮
|চামেলী মেমচা'ব (বাংলা)
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৭৯
| মন-প্ৰজাপতি
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৭৯
| ''[[দেৱদাস (চলচ্চিত্ৰ)|দেৱদাস]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|-
|১৯৮১
|চামেলী মেমচা'ব (হিন্দী)
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৮২
| [[অপৰূপা]]
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৮৬
| স্বীকাৰোক্তি
|
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৮৬
| ''এক পল''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|-
| ১৯৮৮
| চিৰাজ
|{{yes}}
|
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৯৩
| ''[[ৰুদালি]]''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৯৩
| প্ৰতিমূৰ্তি
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
|১৯৯৫
|পানী
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|-
| ১৯৯৭
| ''দো ৰাহে''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৯৭
| ''দৰমিয়া: ইন বিটোৱিন''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ১৯৯৮
| ''চাজ''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০০
| ''[[গজ গামিনী]]''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০১
| ''ডামন: এ ভিকটিম অৱ মেৰিটেল ভায়'লেঞ্চ''
|{{yes}}
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০৩
| ''কিঁ‌উ?''
|
|{{yes}}
|
|
|
|
|-
| ২০০৬
| ''চিংগাৰী''
|{{yes}}
|
|
|
|{{yes}}
|
|-
| ২০১১
| ''[[গান্ধী টু হিটলাৰ]]''
|{{yes}}
|
|
|
|
|
|}
== জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ==
[[চিত্ৰ:Jajabor the legend.png|thumb|right|যাযাবৰ-দ্য লিজেণ্ড ধাৰাবাহিকৰ এটি দৃশ্যত শিশু ভূপেন হাজৰিকা আৰু তেওঁৰ মাতৃ]]
হাজৰিকাক কেন্দ্ৰ কৰি ৰেঙনি চেনেলত “যাযাবৰ-দ্য লিজেণ্ড” শীৰ্ষক এখন ধাৰাবাহিক সম্প্ৰচাৰিত হয়। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য, সংলাপৰ লগতে ইয়াৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্বত আছে কণ্ঠশিল্পী ও নিৰ্মাতা সদানন্দ গগৈ। এ.এম টেলিভিছনৰ বেনাৰত নিৰ্মিত এই ছবিখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে সঞ্জীৱ নাৰায়াণে। ভূপেন হাজৰিকাৰ শিক্ষা জীৱনকে আদি কৰি তেওঁৰ সৃষ্টি তথা তেওঁ জীৱন পৰিক্ৰমাৰ আটাইবোৰ বস্তুকেই এই ধাৰাবাহিকখনত উপস্থাপন কৰা হৈছে। এই ধাৰাবাহিকখনত অভিনয় কৰিছে [[চেতনা দাস]], [[আইমী বৰুৱা]], কিশোৰ চৌধুৰী, মনোজ কুমাৰ দাস, এনিশা শৰ্মা, নন্দিনী কাশ্যপ, ৰূপম বৰুৱা, দেৱজিৎ হাজৰিকা, ৰাজশ্ৰী আগৰৱাল, সমীৰণ পোদ্দাৰ, কবিতা দুৱৰা, ৰূপম অনুৰাগ, ৰূপজ্যোতি দাস, জুলী লহকৰ, প্ৰশান্ত দাস, গৌতম পাঠক, অঞ্জন জ্যোতি বওজ, স্পেইনী, শ্ৰেয়াছ মল্ল বুজৰবৰুৱা আৰু ৰাজদ্বীপ বৰায়ে।&lt;ref name=&quot;:-/&quot;&gt;{{cite web | url=https://rupaliparda.com/archives/11014 | title=সুধাকণ্ঠৰ জীৱন-কাহিনীৰে আহি আছে অসমীয়া ছবি “যাযাবৰ- দা লিজেণ্ড” | publisher=Rupaliparda | date=20 March 2020 | accessdate=27 June 2022}}&lt;/ref&gt;

== বঁটা আৰু কৃতিত্ব ==
[[File:Pratibha Devisingh Patil presenting the Sangeet Natak Akademi Fellow Award-08 to Shri Bhupendra Kumar Hazarika for his outstanding contribution to Indian music.jpg|thumb|২০০৯ চনত [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি]]য়ে ভূপেন হাজৰিকাক সংগীত নাটক একাডেমী ফেল' বঁটা প্ৰদান কৰিছে]]
[[File:Bhupen Hazarika 2016 stamp.jpg|thumb|২০১৬ত প্ৰকাশহোৱা এটা ডাক টিকটত ভূপেন হাজৰিকা। ]]
[[File:Bhupen Hazarika 2013 stamp of India.jpg|thumb|২০১৩ চনত প্ৰকাশহোৱা এটা ডাক টিকটত ভূপেন হাজৰিকা। ]]
[[File:ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ.jpg|thumb|ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ]]
* ১৯৬১ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]]’ ছবিখনে [[অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা|ৰাষ্ট্ৰপতি পদক]] লাভ কৰে। 
* ১৯৬৪ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]]’ ছবিখনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদক লাভ কৰে। এই ছবিখন ফ্ৰাঞ্চৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসবলৈ আমন্ত্ৰিত হৈছিল। 
* ১৯৬৬ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[লটিঘটি]]’ প্ৰথম অসমীয়া ব্যংগ চলচ্চিত্ৰখনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি পদক লাভ কৰে। 
* ১৯৬৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত মাজুলীৰ বংশীগোপাল নাট্য মন্দিৰত মাঙ্গলিক ধ্বনিৰে সেই সময়ৰ অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱাই তেখেতক &quot;সুধাকণ্ঠ&quot; উপাধি প্ৰদান কৰে। 
* ১৯৭৬ চনত [[আব্দুল মজিদ]]ৰ পৰিচালিত ‘[[চামেলি মেমচা'ব]]’ৰ সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে বছৰটোৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ সন্মান লাভ কৰে। এই [[সংগীত]]ৰ বাবে তেওঁক ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে '[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰজত কমল বঁটা]]' আৰু নগদ দহ হাজাৰ টকাৰে সন্মান যাচে। 
* ১৯৭৬ চনৰ ১৯ ছেপ্তেম্বৰত চামেলি মেমচাব ছবিৰ সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে 'ৰূপকাৰ বঁটা' লাভ কৰে। 
* ১৯৭৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক ৰূপে বাংলা চলচ্চিত্ৰ সমিতিৰপৰা বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৭৬ চনত ভূপেন হাজৰিকাই তেখেতৰ ভূপেন মামাৰ গীতে মাতে অ আ ক খ গ্ৰন্থখনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। 
* ১৯৭৮ চনত দুখন অসমীয়া গানৰ বিশেষ ৰেকৰ্ড প্ৰকাশ কৰাৰ উপৰি তেওঁ 'আমি এক যাযাবৰ' বুলি আঠোঁটা বঙালী গীতৰ এল পি ৰেকৰ্ডৰ বাবে এইছ এম ভি ৰপৰা এখন এম্বেচেদৰ আৰু এখন সোণৰ ৰেকৰ্ড লাভ কৰে। 
* ১৯৭৭ চনত [[পশ্চিমবংগ]]ৰ ‘বঙালী চলচ্চিত্ৰ পুৰস্কাৰ সমিতি’য়ে ‘দম্পতী’ ছবিখনৰ বাবে বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ যাচিছিল। 
* ১৯৭৭ চনৰ ২ এপ্ৰিলত [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৭৮ চনত ‘সীমনা পেৰিয়ে’ৰ সংগীত পৰিচালনাৰ কাৰণে 'বাংলাদেশ ফিল্ম ইণ্ডাষ্টিজ'ৰ তৰফৰপৰা বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰূপে সন্মানিত হৈছিল। 
* ১৯৭৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অৰুণাচল চৰকাৰে তেওঁক 'মেৰা ধৰম মেৰি মা' নামৰ হিন্দী ছবি নিৰ্মাণ কৰাৰ বাবে সম্বৰ্দ্ধনা জনাই সোণৰ পদক উপহাৰ দিছিল। 
* মহুৱা সুন্দৰী নাটকৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ লোকসংগীত শিল্পী বঁটা (১৯৭৯)
* ১৯৮৭ চনত [[অসম চৰকাৰ]]ৰপৰা [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ১৯৮৭ চনত [[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ১৯৮৭ চনত [[ইন্দিৰা গান্ধী স্মৃতি বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ১৯৯০ চনৰ ১৯ ডিচেম্বৰত All India Critic Association ৰপৰা কলকাতাৰ বিৰলা একাডেমী হলত 'কলা শিৰোমণি' বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৯২ চনত Assam Association of North America- কে আদি কৰি বিভিন্ন অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৯২ চনত সঙ্গীত জগতলৈ উল্লেখযোগ্য বৰঙনি আগ বঢ়োৱাৰ বাবে পশ্চিমবঙ্গ চৰকাৰৰপৰা বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৯৩ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে কলকাতাৰ ৰবীন্দ্ৰ সদনত আয়োজিত এক বিশেষ অনুষ্ঠানত বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰমঞ্চৰপৰা পণ্ডিত মদন মোহন মালব্য বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৯৩ চনৰ ১৬ ছেপ্তেম্বৰত যোৰহাট প্ৰভৰাজ চিত্ৰগৃহত যোৰহাট পেনোৰামাৰদ্বাৰা আয়োজিত চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত &quot;পূবৰ জ্যোতি (Light of East)&quot; উপাধি লাভ কৰে। 
* ১৯৯৩ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰূপে সন্মানিত হয়।
* ১৯৯৩ চনত লোকসঙ্গীত আৰু বাংলা সঙ্গীত জগতলৈ আগ বঢ়োৱা অবিস্মৰণীয় অৱদানৰ বাবে নিউয়ৰ্কৰ Mitalee Cultural Association-ৰপৰা বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৯৪ চনত বেঙ্গল ফিল্ম জাৰ্নেলিষ্ট এছ'চিয়েশ্বনৰপৰা 'দিশাৰী' বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৯৩ চনৰ [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ঊনষাঠিতম অধিৱেশনৰ সভাপতিৰ আসন শুৱনি কৰিছিল। 
* ১৯৯৩ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। 
* ১৯৯৩ চনত ড॰ হাজৰিকাক ১৯৯২ চনৰ বাবে ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ জগতৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান ‘[[দাদা চাহেব ফাল্কে বঁটা]]’ সেই সময়ৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড॰ শংকৰ দয়াল শৰ্মাই প্ৰদান কৰে। 
* ১৯৯৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ৫০ বছৰ পূৰ্ণ হোৱা উপলক্ষ্যে ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক &quot;Golden Citizen- India, 1947-97 Award&quot; প্ৰদান কৰে। 
* ১৯৯৭ চনত কলা-সংস্কৃতি জগতলৈ আগ বঢ়োৱা জীৱনজোৰা অৱদানৰ তেওঁলৈ আগবঢ়োৱা হয় 'Sur Singe Songsad Award' আৰু 'Meridian BFJA Award'। 
* ২০০১ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সন্মানজনক &quot;ডক্টৰেট&quot; ডিগ্ৰী লাভ কৰে। 
* ২০০১ চনৰ ১ নৱেম্বৰ তাৰিখে তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা &quot;ডক্টৰেট&quot; ডিগ্ৰী লাভ কৰে। 
* ২০০১ চনত [[পদ্মভূষণ]] বঁটা লাভ কৰে। 
* ২০০১ চনত [[মধ্যপ্ৰদেশ]] চৰকাৰৰপৰা [[লতা মংগেশকাৰ বঁটা]] লাভ কৰে। 
* ২০০১ চনত কলকাতাৰপৰা প্ৰকাশিত 'Cine Awards' কাকত গোষ্ঠীৰপৰা 'Kalakar Award' লাভ কৰে। 
* ২০০২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী তাৰিখে অসমৰ সংগীত জগতলৈ আগবঢ়োৱা অবিস্মৰণীয় অৱদানৰ বাবে তেওঁ &quot;দেশৰত্ন&quot; বঁটা লাভ কৰে। 
* ২০০২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী তাৰিখে ভাৰতৰ ৫৬সংখ্যক গণৰাজ্য দিৱস উপলক্ষ্যে অসম চৰকাৰে তেখেতলৈ আগবঢ়ায় এটি বিশেষ বঁটা। 
* ২০০৩ চনৰ ১২ এপ্ৰিল তাৰিখে 'অসম সত্ৰ মহাসভা'ৰপৰা 'সঙ্গীত চূড়ামণি' উপাধি লাভ কৰে। 
* ২০০৩ চনত ১২ এপ্ৰিল তাৰিখে অসমৰ টেলিভিছন চেটেলাইট চেনেল প্ৰাগ নিউজৰপৰা 'Prag Cine Lifetime Achievement Award' লাভ কৰে। 
* ২০০৪ চনত 'প্ৰসাৰ ভাৰতী'ৰপৰা 'National Artist Award' লাভ কৰে। 
*২০০৬ চনত তেওঁৰ [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] গীত &quot;মানুষ মানুষেৰ জন্য&quot; বিবিচি বঙালীৰ শ্ৰোতা জৰীপত &quot;সৰ্বকালৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বঙালী গীত&quot;ৰ তালিকাত দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/bengali/news/story/2006/05/060502_mbsheragaan|title=সৰ্বকালেৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বাংলা গান|date=May 2006|website=www.bbc.com/bengali|access-date=23 October 2021}}&lt;/ref&gt;
* ২০০৭ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত গুৱাহাটীৰ 'Gurukul Grammar Senior Secondary School' -ৰপৰা 'অসমৰত্ন' বঁটা লাভ কৰে। 
* ২০০৭ চনত গীতেৰে-পদ্যৰে, সুৰ আৰু কণ্ঠেৰে আজীৱন মানৱ সমাজলৈ আগ বঢ়োৱা সেৱাৰ বাবে 'All India Minority and Weaker Section Council' -ৰপৰা 'Mother Teresa International &amp; Millennium Award' লাভ কৰে। 
* ২০০৭ চনৰ ২২ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা &quot;ডি.লিট&quot; ডিগ্ৰী লাভ কৰে। 
* ২০০৮ চনত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰপৰা সাহিত্যাচাৰ্য সন্মান লাভ কৰে। 
* ২০০৮ চনত অসম চৰকাৰে তেখেতক ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ প্ৰমথেশ বৰুৱা জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰদান কৰে। 
* ২০০৯ [[অসম চৰকাৰ]]ৰপৰা [[অসম ৰত্ন]] বঁটা লাভ কৰে। 
* ২০০৯ চনত ড° ভূপেন হাজৰিকাক সংগীত নাটক অকাডেমীয়ে অকাডেমীৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান ফেল'শ্বিপ প্ৰদান কৰে। 
* ২০১০ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে 'ইণ্ডিয়ান চেম্বাৰ্চ অব্ কমাৰ্চ' (উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল)-এ তেখেতক 'লাইফ টাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড' বঁটাৰে বিভূষিত কৰে। 
* ২০১১ চনৰ ৮ নৱেম্বৰ তাৰিখে অসম সাহিত্য সভাই ড° ভূপেন হাজৰিকাক মৰণোত্তৰভাৱে 'বিশ্বৰত্ন' উপাধিৰে বিভূষিত কৰে। 
* ২০১২ চনত মৰণোত্তৰভাবে ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মবিভূষণ]]ৰে সন্মানিত হয়। 
* ২০১৩ আৰু ২০১৬ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ ডাক বিভাগে ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ নামত এটা ডাকটিকট প্ৰকাশ কৰে। 
* ২০১৯ চনত মৰণোত্তৰভাবে ভাৰত চৰকাৰৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[ভাৰত ৰত্ন]]ৰে সন্মানিত হয়। 
* ২০২৫ চনত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম শতবাৰ্ষিকী উপলক্ষ্যে ভাৰত চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগে তেওঁৰ নামত এটা ১০০ টকীয়া মুদ্ৰা প্ৰৱৰ্তন কৰে। 
===গুগল ডুডল===
[[চিত্ৰ:Dr-bhupen-hazarikas-96th-birthday-6753651837109494-m.png|thumb]]
গুগলে হাজৰিকাৰ ৯৬সংখ্যক জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰি এটা ডুডল উছৰ্গা কৰিছিল। এই ডুডলটো আছিল এটা ক্লে’ ৱৰ্ক। হাৰম’নিয়াম বজাই থকা অৱস্থাত হাজৰিকাৰ এই ডুডলটোৰ সৃষ্টি কৰিছে মুম্বাইৰ অতিথি শিল্পী, গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ, কলা পৰিচালক আৰু চিত্ৰকৰ ৰুতুজা মালিয়ে। 
==ভূপেন হাজৰিকাৰ শতবৰ্ষ==
২০২৫ চনত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম শতবাৰ্ষিকী বছৰজোৰা কাৰ্যসূচীৰে অসম চৰকাৰৰ উদ্যোগত পালন কৰা হয়। সেই উপলক্ষ্যে অসমৰ লগতে ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ উপৰি বিদেশতো তেওঁৰ শতবৰ্ষ উৎযাপন কৰা হয়। অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ উদ্যোগত জালুকবাৰীৰ তেওঁৰ সমাধিক্ষেত্ৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এই কাৰ্যসূচীত অসমৰ মাননীয় ৰাজ্যপাল লক্ষ্মণ প্ৰসাদ আচাৰ্যই মুখ্য অতিথি হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু অসমৰ মাননীয় মুখ্যমন্ত্ৰী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ লগতে মাননীয় সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ মন্ত্ৰী বিমল বৰাও উপস্থিত থাকে। এই অনুষ্ঠানত সুধাকণ্ঠৰ ভাতৃ সমৰ হাজৰিকা(বৰ্তমান প্ৰয়াত), পুত্ৰ তেজ পুন্নাগ হাজৰিকা, বোৱাৰী হেমিল্টন হাজৰিকা আৰু নাতি ছেইজ আকাশ হাজৰিকা উপস্থিত থাকে। ১৩ ছেপ্টেম্বৰত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে হাজৰিকাৰ শতবৰ্ষৰ মূল অনুষ্ঠানত ভাগ লয়। এই অনুষ্ঠানত কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী সৰ্বানন্দ সোণোৱাল, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পেমা খান্দু, সুধাকণ্ঠ ভূপেন হাজৰিকাৰ পুত্ৰ তেজ হাজৰিকা, ভূপেন হাজৰিকাৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ লগতে অসমৰ সামাজিক সংস্কৃতিক জগতৰ বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী বিমল বৰাৰ আদৰণি ভাষণেৰে অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হোৱাৰ পিছতে এহাজাৰ দুশ গৰাকী শিল্পীয়ে বিশ্ববন্দিত শিল্পীগৰাকীৰ কণ্ঠৰ ১৪টা গীতৰ বচা বচা অংশ সমস্বৰে পৰিৱেশন কৰি নান্দনিক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে। এই অনুষ্ঠানতে প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে জাৰি কৰা ড° ভূপেন হাজৰিকা স্মাৰক ১০০ টকীয়া মুদ্ৰা মুকলি কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে এই অনুষ্ঠানতে অসম চৰকাৰৰ তত্ত্বাৱধানত অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰীয়ে সংকলন কৰা ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ জীৱনী গ্ৰন্থখন উন্মোচন কৰে। তেওঁ লগতে ২১টা ভাষালৈ অনূদিত এই গ্ৰন্থখন ভাৰ্চুৱেল ব্যৱস্থাৰে উন্মোচন কৰে। নিজৰ ভাষণৰ আৰম্ভণিতে প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ভূপেন হাজৰিকা অমৰ হওক বুলি ধবনি দিয়ে। তেওঁ কিংবদন্তি শিল্পী ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ অবিস্মৰণীয় প্ৰতিভাৰ কথা শ্ৰদ্ধাৰে স্মৰণ কৰে। 
।&lt;ref name=&quot;; )&quot;&gt;{{cite web | 
url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/google-celebrates-singer-composer-filmmaker-bhupen-hazarikas-96th-birth-anniversary-with-its-doodle/articleshow/94064986.cms | title=Google celebrates singer-composer-filmmaker Bhupen Hazarika's 96th birth anniversary with its doodle | publisher=The times of India | accessdate=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;; =)&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/google-doodle-pays-tribute-to-acclaimed-indian-singer-bhupen-hazarika-on-his-birth-anniversary/article65864981.ece | title=Google Doodle pays tribute to acclaimed Indian singer Bhupen Hazarika on his birth anniversary | agency=The Hindu | accessdate=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.ndtv.com/india-news/dr-bhupen-hazarika-google-pays-tribute-to-singer-dr-bhupen-hazarikas-96th-birthday-with-artistic-doodle-3325675 | title=Dr. Bhupen Hazarika's 96th Birth Anniversary: Googles Tribute To Singer | publisher=NDtv | accessdate=8 September 2022}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist|30em}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Bhupen Hazarika|ভূপেন হাজৰিকা}}
{{wikiquote}}
* [https://lyricsofbhupenda.in/ ভূপেন হাজৰিকাৰ গীত সমূহৰ কথা (Lyrics Archive of Bhupen Hazarika)]
* {{Official website|http://www.bhupenhazarika.com/}}
* {{IMDb name|id=0371913}}
* [https://web.archive.org/web/20130910040522/http://drbhupenhazarika.org/Lyrics/ ভূপেন্দ্ৰ সংগীত‎ৰ কথা]
* [http://bhupenhazarikadigitalarchive.org/ ভূপেন হাজৰিকা ডিজিটেল আৰ্কাইভ]{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://issuu.com/sumantabaruah/docs/bindu-pdf ভূপেন হাজৰিকাই সম্পাদনা কৰা ক্ষুদ্ৰ আলোচনী &quot;বিন্দু&quot;ৰ প্ৰথম সংস্কৰণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160729220509/https://issuu.com/sumantabaruah/docs/bindu-pdf |date=2016-07-29 }}
* ''[https://web.archive.org/web/20040504173209/http://timesofindia.indiatimes.com/cms.dll/articleshow?artid=25683842&amp;sType=1 The song of Bhupen Hazarika]'', The Times of India, 19 October 2002
* ''[http://www.bloomberg.com/news/2011-11-08/subcontinent-mourns-an-indian-folk-hero-choudhury.html Subcontinent Mourns an Indian Folk Hero: Choudhury]'', Bloomberg, 9 November 2011
* ''[https://www.thehindu.com/news/the-unsung-genius-of-assams-balladeer-bhupen-hazarika-19262011/article2601009.ece?homepage=true The unsung genius of Assam's balladeer - Bhupen Hazarika (1926-2011)]'', The Hindu, 5 November 2011
* [https://www.assamesegyan.xyz/2023/03/bhupen-hazarika-essay-in-assamese.html Assamesegyan]{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{ভাৰত ৰত্ন|state=expanded}}
{{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}}
{{দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা}}
{{NationalFilmAwardBestMusicDirection}}
{{Navbox assam biography}}
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:ভূপেন হাজৰিকা|*]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি‎]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি‎]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক‎‎‎]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিক]]
[[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]]«‘’»
[[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:পদ্মবিভূষণ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:অসম ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>empkd3zuq7jpmnhruh2wzd2zg7hokt0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2330</id>
    <revision>
      <id>636663</id>
      <parentid>606316</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* চিত্ৰ বীথিকা */</comment>
      <origin>636663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18566" sha1="9ubwjzs5t45lk75p521i4xqf673d6jj" xml:space="preserve">{{Geobox | River
&lt;!-- *** Heading *** --&gt;
| name = মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ / লুইত / লৌহিত্য
| other_name1 = Yarlung Tsangpo River
|other_name2 = [[যমুনা]]
| category =
| category_hide = 1
&lt;!-- *** Name *** --&gt;
| etymology =
| nickname =
&lt;!-- *** Image *** --&gt;
| image = Homeward bound.jpg
| image_size = 300
| image_caption = [[শুক্লেশ্বৰ ঘাট]], [[গুৱাহাটী]], [[অসম]]ৰ পৰা দেখা পোৱা এটা দৃশ্য
| image_alt =
&lt;!-- *** Country etc. *** --&gt;
| country = [[বাংলাদেশ]]
| country1 = [[ভাৰতবৰ্ষ]]
| country2 = [[চীন]]
| state = [[অসম]]
| state1 = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]
| region = [[তিব্বত]]
| region_type = স্বায়ত্ত্বশাসিত অঞ্চল
&lt;!-- *** Family *** --&gt;
| tributary_left = [[দিবং নদী]]
| tributary_left1 = [[লোহিত নদী]]
| tributary_left2 = [[ধনশিৰি নদী]]
| tributary_right = [[কামেং নদী]]
| tributary_right1 = ৰাইদাক নদী
| tributary_right2 = জলঢাকা নদী
| tributary_right3 = তিস্তা নদী
| city = [[গুৱাহাটী]]
&lt;!-- *** Locations *** --&gt;
| source = Chemayungdung Glacier (new findings says Angsi Glacier)
| source_note =&lt;ref name=britannica&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/77154/Brahmaputra-River/48053/Physical-features Brahmaputra River], Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;
| source_location = [[হিমালয়]]
| source_country = Tibet autonomous counties (Burang County) [China]
| source_elevation = 5210
| source_elevation_note =
| source_lat_d = 30
| source_lat_m = 23
| source_lat_NS = N
| source_long_d = 82
| source_long_m = 0
| source_long_EW = E
| source_coordinates_note =
| mouth = [[বংগোপ সাগৰ]]
| mouth_location = [[Ganges Delta]]
| mouth_country = বাংলাদেশ
| mouth_elevation_imperial = 0
| mouth_lat_d = 25
| mouth_lat_m = 13
| mouth_lat_s = 24
| mouth_lat_NS = N
| mouth_long_d = 89
| mouth_long_m = 41
| mouth_long_s = 41
| mouth_long_EW = E
| mouth_coordinates_note =
&lt;!-- *** Dimensions *** --&gt;
| length = 2900 (some finding says 2880-3300 km)
| length_round = -1
| length_note =&lt;ref name=britannica/&gt;
| watershed = 651334
| watershed_round = -2
| discharge = 19300
| discharge_round = -2
| discharge_note =
| discharge_location =
| discharge_max = 100000
| discharge_min =
&lt;!-- *** Maps *** --&gt;
| map = Ganges-Brahmaputra-Meghna basins.jpg
| map_caption = ব্ৰহ্মপুত্ৰ, গঙ্গা , আৰু মেঘনা নদীৰ সংযুক্ত অববাহিকাৰ মানচিত্ৰ।
| map_size = 300
}}

'''ব্ৰহ্মপুত্ৰ''' ({{lang-en|Brahmaputa}}; {{lang-aho|𑜁𑜦 𑜃𑜪 𑜓𑜧 𑜇𑜣}} ''Khae Nam Daw Phie'', Tibetan: ཡར་ཀླུངས་གཙང་པོ་) হৈছে [[ভাৰত]] তথা [[অসম]]ৰ এক প্ৰধান নদী। এই নদীক ''লুইত'', ''বৰলুইত'', ''চিৰিলুইত'', ''লৌহিত্য'' আদি নামেৰেও জনা যায়। প্ৰায় ২৯০০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ [[এছিয়া]]ৰ ভিতৰতে অন্যতম দীঘল নদী। ই ভাৰতৰ একমাত্ৰ পুৰুষ নদী। অসমৰ সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ সৈতে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী অংগাংগীভাৱে জড়িত। সভ্যতা সদায় নদী-কেন্দ্ৰিক। প্ৰাগজ্যোতিষ-কামৰূপ-অসমৰ সভ্যতাক ব্ৰহ্মপুত্ৰ কেন্দ্ৰিক সভ্যতা আখ্যা দিব পাৰি। এই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীক আশ্ৰয় কৰি নানা জাতি-উপজাতি অসমলৈ আহি অসমৰ বুকুত স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিবলৈ লৈ সমন্বয় আৰু সমাহাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ সংযোগত [[অসমীয়া জাতি]] গঠন কৰিছে।

== কিম্বদন্তি ==
ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে [[কালিকাপুৰাণ|কালিকাপুৰাণত]] এটি আখ্যান আছে। অসমৰ পূৱফালে [[মিচিমি]] পৰ্ব্বতৰ আগাৰিত [[ব্ৰহ্মকুণ্ড]] নামে এটা কুণ্ড আছে। ই [[হিন্দু|হিন্দুসকলৰ]] অতি পৱিত্ৰ তীৰ্থ। এই ব্ৰহ্মকুণ্ডতেই ভগৱান [[পৰশুৰাম|পৰশুৰামে]]([[দশাৱতাৰ]]ৰ এজন)পাপৰ পৰা উদ্ধাৰ হয়, অৰ্থাৎ ইয়াতেই তেওঁৰ হাতৰ পৰা কুঠাৰখন খহি পৰাত তেওঁ ইয়াৰ মহিমা দেখি ইয়াৰ পানী আনৰ উপকাৰৰ অৰ্থে তাৰ পাৰটো কাটি দিয়ে। ফলত ইয়াৰ পানী দেশ-দেশান্তৰলৈ যায়। এই দৰেই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উৎপত্তি হয়।

== উৎপত্তি আৰু গতিপথ ==
[[ভাৰত]]ৰ উত্তৰে অৱস্থিত [[তিব্বত মালভূমি]]ৰ মানস সৰোবৰ হ্ৰদৰ পৰা [[চাংপো]] নামে এটি নৈ পূব মুৱাকৈ [[চীন]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ৰ মাজেৰে কিছুদূৰ বৈ আহি দক্ষিণ মূৱা হৈ প্ৰথমে [[চিয়াং]] তাৰ পিছত [[দিহাং নদী|দিহাং]] নামেৰে [[অৰুণাচল]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ [[অসম]]ত প্ৰৱেশ কৰে। দিহাঙৰ লগত অৰুণাচলৰ [[দিবাং নদী|দিবাং]] আৰু [[লোহিত নদী|লোহিত]] নামৰ দুখন নৈ লগ লাগে। ইয়াৰ পিছৰ পৰা এই সন্মিলিত জলভাগে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নাম লাভ কৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰই অসমৰ মাজেৰে বৈ গৈ [[যমুনা]] নামেৰে [[বাংলাদেশ]]ত প্ৰৱেশ কৰি [[গংগা]]ত লগ লাগে আৰু [[হুগলী]] আৰু [[পদ্মা]] নামেৰে দুভাগত বিভক্ত হয়। তাৰ পিছত ই [[বঙ্গোপ সাগৰ]]ত পৰেগৈ। ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু গংগাৰ সঙ্গমস্থলীত বিশ্বৰ বৃহত্তম [[ব-দ্বীপ]] [[সুন্দৰবন]] অৱস্থিত।&lt;ref&gt;http://www.indianetzone.com/29/origin_brahmaputra_river.htm{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু অসম ==
ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সৈতে [[অসম]] আৰু [[অসমীয়া|অসমীয়াৰ]] ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। অসমীয়া জীৱন আৰু সমাজৰ ওপৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ প্ৰভাৱ সুদূৰ প্ৰসাৰী। অতি প্ৰাচীন কালতেই ইয়াৰ পাৰত [[প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ]], [[শোণিতপুৰ]], [[ধুবুৰী]] আদি নগৰ গঢ়ি উঠিছিল। এতিয়াও [[গোৱালপাৰা]], [[পলাশবাৰী]], [[গুৱাহাটী]],[[তেজপুৰ]], [[শিলঘাট]], [[খাৰুপেতীয়া]], [[বিশ্বনাথ]], [[ডিব্ৰুগড়]] আদি অসমৰ বহু নগৰ আৰু ব্যৱসায় প্ৰধান ঠাই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰতে অৱস্থিত। প্ৰাচীন কালৰে পৰাই ই অসমৰ এটা প্ৰধান জলপথ। ভাৰত বিভক্ত হোৱাৰ আগলৈকে [[কলিকতা]]ৰ সৈতে বাণিজ্যৰ কাৰণে অসমৰ প্ৰধান জলপথ আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী। ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীয়ে প্ৰচুৰ পৰিমাণে মাছ, কাছ, খৰি আদিৰো যোগান ধৰে। আনপিনে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুতেই ফেৰী নাও চলাই, মানুহ-দুনুহ পাৰ কৰি, বস্তু-বাহনি পাৰ কৰি এচাম মানুহে নিজৰ জীৱিকা চলাই আছে। পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ক্ষুদ্ৰতম নদী দ্বীপ  [[উমানন্দ]] (peacock island) আৰু বৃহত্তম নদী দ্বীপ [[মাজুলী]] অসমৰ সাংস্কৃতিক মানচিত্ৰৰ সৈতে অংগাগীভাৱে জড়িত। এতিয়াও নদী দ্বীপ [[মাজুলী]]ৰ লগত একমাত্ৰ সংযোগ এই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ওপৰত চলা নাও বা ফেৰী জাহাজ আদি। এই দৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰই অসমৰ শিল্প, বাণিজ্য, উদ্যোগ আদিৰ বিকাশ আৰু অগ্ৰগতিত বিশিষ্ট স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। 

ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ পৰিসৰ বৰ বহল। নাৱেৰে এই নদী পাৰ হোৱাটো অসুবিধা আৰু বিপদজনক। ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্মাণ হোৱা [[শৰাইঘাট দলং]] ,[[কলীয়াভোমোৰা সেতু]] , [[বগীবিল দলং]] , [[ভূপেন হাজৰিকা সেতু]] দলঙে দুয়োপাৰৰ মানুহৰ মাজত সম্পৰ্ক গঢ়াত সহায় কৰিছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰই যিদৰে বাৰিষা খেতি পথাৰত পলস পেলাই মাটি সাৰুৱা কৰি পথাৰত নানা তৰহৰ শস্যৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰে আনপিনে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গৰাখহনীয়াই বছৰি অসমৰ অনেক গাঁও-ভুই, খেতি-পথাৰ আদি খহাই অসমৰ অৰ্থনীতিৰ বিস্তৰ ক্ষতি সাধন কৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ চৰ-চাপৰিসমূহ মৰাপাট আৰু শাক-পাচলিৰ খেতিৰ বাবে বিখ্যাত। লুইতৰ [[বানপানী]] অসমৰ এটা প্ৰধান সমস্যা হৈ উঠিছে।

== অসমত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উপনদীসমূহ ==
===উত্তৰ দিশৰ উপনৈ===
{{refbegin|2}}
* [[জীয়া ভৰলী]]
* [[পাগলাদিয়া নদী|পাগলাদিয়া]]
* [[মানস নদী|মানস]]
* [[ৰঙানৈ]]
* [[সোণকোষ]]
* [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]]
* গংগাধৰ
* গাভৰু
* [[চম্পাৱতী নৈ|চম্পাৱতী]]
* ছিয়াং
* জীয়াঢল
* জীয়া ধনশিৰি
* ডিক্ৰং 
* দিবং
* [[পুঠিমাৰী নদী|পুঠিমাৰী]]
* বৰগাং
* [[বৰনদী]]
* [[বুৰৈ নদী|বুৰৈ]]
* [[বেকী নদী|বেকী]]
* সৰলভাগা
{{refend}}

=== দক্ষিণ দিশৰ উপনৈ===
{{refbegin|2}}
* [[কপিলী নদী|কপিলী]]
* [[কলং নদী|কলং]]
* [[কাকডোঙা নদী|কাকডোঙা]]
* [[জাঁজী নদী|জাঁজী]]
* [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]]
* [[দিখৌ নদী|দিখৌ]]
* [[দিচাং নদী|দিচাং]]
* দুধনৈ
* [[ধনশিৰি নদী|ধনশিৰি]]
* [[বুঢ়ী দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]
* [[ভোগদৈ নদী|ভোগদৈ]]
* কুলসি
* [[কৃষ্ণাই নদী|কৃষ্ণাই]]
* জিঞ্জিৰাম
* জিনাৰী
* ডিগাৰু
* [[দৰিকা নদী|দৰিকা]]
* [[দিহিং নদী|দিহিং]]
* দিয়ুং
* [[ভৰলু নদী|ভৰলু]]
* যমুনা 
* [[লোহিত নদী|লোহিত]]
{{refend}}

== সামৰণি ==
{{Wikify|সামৰণি অনুচ্ছেদ}}
১৯৫০ চনৰ [[ভূমিকম্প]]ত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ তলি তৰাং হোৱাত অসমত বছৰি বানপানী আৰু গৰাখহনীয়া বৃদ্ধি পাইছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰক নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ইয়াৰ পানী সঠিক ব্যৱহাৰৰ কাৰণে &quot;[[ব্ৰহ্মপুত্ৰ আয়োগ]]&quot; নামে এখন কমিটিও গঠন কৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীত সঠিকভাৱে মঠাউৰি বান্ধি, ঠায়ে ঠায়ে শ্লুইচ গেটৰ ব্যৱস্থা কৰিলে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী অসমৰ বাবে আৰ্শীবাদ হৈ উঠিব। ইয়াৰ বাহিৰেই [[জলবিদ্যুৎ]] উৎপাদনৰ ব্যৱস্থা কৰিও অসমৰ বিদ্যুত নাটনিৰ পৰিমাণ কমাব পৰা যাব। কিন্তু আজিলৈকে এই দুয়োটা কাম সুচাৰুৰূপে হৈ উঠা নাই যাৰ কাৰণে এসময়ৰ মানুহৰ আৰ্শীবাদ মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী এতিয়া মানুহৰ কাৰণে সময়ে সময়ে অভিশাপ হৈ উঠিছে। আনপিনে অসমৰ অৱহেলা, আৰু উচিত ব্যৱহাৰ নকৰাৰ কাৰণেই পৰৰাষ্ট্ৰই ইয়াৰ পানী নিজৰ সুবিধাৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈও চেষ্টা কৰি আছে৷&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://news.outlookindia.com/item.aspx?724905 |access-date=2011-07-13 |archivedate=2011-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615084242/http://news.outlookindia.com/item.aspx?724905 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; যিটোৱে অসমত সুদূৰ ভৱিষ্যতে ব্যাপক প্ৰভাৱ পেলাব।

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
চিত্ৰ:Brahm.JPG|[[তেজপুৰ]]ৰ এটি অঞ্চলৰ পৰা দেখা পোৱা [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ছবি
চিত্ৰ:Yarlong Tsangpo.jpg|[[তিব্বত]]ত য়াৰলুংগ চাংপো নদী
চিত্ৰ:Brahmaputra-verlaufsgebiet.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰ
চিত্ৰ:Chitwan dugout.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত এজন নাৱৰীয়া
চিত্ৰ:Fishing in Brahmaputra.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ ওপৰত মাছ ধৰি থকা অৱস্থাত এজন মাছমৰীয়া,তেজপুৰ
চিত্ৰ:Silhouette of a fisherman on boat during sunset at Brahmaputra River, Assam, India.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰত সূৰ্যাস্ত
চিত্ৰ:Namami Brahmaputra 2.jpg|নমামী ব্ৰহ্মপুত্ৰ(ব্ৰহ্মপুত্ৰ পূজন)ৰ এটি দৃশ্য
চিত্ৰ:Brahmaputra river basin.png|ব্ৰহ্মপুত্ৰ অববাহিকা
চিত্ৰ:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ খনন কাৰ্য.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ পানী কমি যোৱাৰ সময়ত নাও, জাহাজ আদি চলাচলৰ সুবিধাৰ বাবে মেচিনৰ সহায়ত খনন কৰি আছে। [[ধুবুৰী জিলা]]
চিত্ৰ:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ গৰাখহনীয়া.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ পানী বাঢ়ি অহাৰ সময়ত নদীৰ পানিৰ তীব্ৰ সোঁ‌তৰ ফলত হোৱা গৰাখহনীয়াৰ দৃশ্য। [[ফকিৰগঞ্জ]]
File:A Boat on the Brahmaputra River near umananda temple.jpg|উমানন্দ মন্দিৰৰ সন্মুখভাগৰ চিত্ৰ।
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

{{ভাৰতৰ জলভাগ}}
{{অসমৰ নদীসমূহ}}
{{Bridges over the Brahmaputra river}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]]
[[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]</text>
      <sha1>9ubwjzs5t45lk75p521i4xqf673d6jj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636664</id>
      <parentid>636663</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* চিত্ৰ বীথিকা */</comment>
      <origin>636664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18703" sha1="3ls305s2tcr9u6waa3eb15am4za0t57" xml:space="preserve">{{Geobox | River
&lt;!-- *** Heading *** --&gt;
| name = মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ / লুইত / লৌহিত্য
| other_name1 = Yarlung Tsangpo River
|other_name2 = [[যমুনা]]
| category =
| category_hide = 1
&lt;!-- *** Name *** --&gt;
| etymology =
| nickname =
&lt;!-- *** Image *** --&gt;
| image = Homeward bound.jpg
| image_size = 300
| image_caption = [[শুক্লেশ্বৰ ঘাট]], [[গুৱাহাটী]], [[অসম]]ৰ পৰা দেখা পোৱা এটা দৃশ্য
| image_alt =
&lt;!-- *** Country etc. *** --&gt;
| country = [[বাংলাদেশ]]
| country1 = [[ভাৰতবৰ্ষ]]
| country2 = [[চীন]]
| state = [[অসম]]
| state1 = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]
| region = [[তিব্বত]]
| region_type = স্বায়ত্ত্বশাসিত অঞ্চল
&lt;!-- *** Family *** --&gt;
| tributary_left = [[দিবং নদী]]
| tributary_left1 = [[লোহিত নদী]]
| tributary_left2 = [[ধনশিৰি নদী]]
| tributary_right = [[কামেং নদী]]
| tributary_right1 = ৰাইদাক নদী
| tributary_right2 = জলঢাকা নদী
| tributary_right3 = তিস্তা নদী
| city = [[গুৱাহাটী]]
&lt;!-- *** Locations *** --&gt;
| source = Chemayungdung Glacier (new findings says Angsi Glacier)
| source_note =&lt;ref name=britannica&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/77154/Brahmaputra-River/48053/Physical-features Brahmaputra River], Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;
| source_location = [[হিমালয়]]
| source_country = Tibet autonomous counties (Burang County) [China]
| source_elevation = 5210
| source_elevation_note =
| source_lat_d = 30
| source_lat_m = 23
| source_lat_NS = N
| source_long_d = 82
| source_long_m = 0
| source_long_EW = E
| source_coordinates_note =
| mouth = [[বংগোপ সাগৰ]]
| mouth_location = [[Ganges Delta]]
| mouth_country = বাংলাদেশ
| mouth_elevation_imperial = 0
| mouth_lat_d = 25
| mouth_lat_m = 13
| mouth_lat_s = 24
| mouth_lat_NS = N
| mouth_long_d = 89
| mouth_long_m = 41
| mouth_long_s = 41
| mouth_long_EW = E
| mouth_coordinates_note =
&lt;!-- *** Dimensions *** --&gt;
| length = 2900 (some finding says 2880-3300 km)
| length_round = -1
| length_note =&lt;ref name=britannica/&gt;
| watershed = 651334
| watershed_round = -2
| discharge = 19300
| discharge_round = -2
| discharge_note =
| discharge_location =
| discharge_max = 100000
| discharge_min =
&lt;!-- *** Maps *** --&gt;
| map = Ganges-Brahmaputra-Meghna basins.jpg
| map_caption = ব্ৰহ্মপুত্ৰ, গঙ্গা , আৰু মেঘনা নদীৰ সংযুক্ত অববাহিকাৰ মানচিত্ৰ।
| map_size = 300
}}

'''ব্ৰহ্মপুত্ৰ''' ({{lang-en|Brahmaputa}}; {{lang-aho|𑜁𑜦 𑜃𑜪 𑜓𑜧 𑜇𑜣}} ''Khae Nam Daw Phie'', Tibetan: ཡར་ཀླུངས་གཙང་པོ་) হৈছে [[ভাৰত]] তথা [[অসম]]ৰ এক প্ৰধান নদী। এই নদীক ''লুইত'', ''বৰলুইত'', ''চিৰিলুইত'', ''লৌহিত্য'' আদি নামেৰেও জনা যায়। প্ৰায় ২৯০০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ [[এছিয়া]]ৰ ভিতৰতে অন্যতম দীঘল নদী। ই ভাৰতৰ একমাত্ৰ পুৰুষ নদী। অসমৰ সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ সৈতে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী অংগাংগীভাৱে জড়িত। সভ্যতা সদায় নদী-কেন্দ্ৰিক। প্ৰাগজ্যোতিষ-কামৰূপ-অসমৰ সভ্যতাক ব্ৰহ্মপুত্ৰ কেন্দ্ৰিক সভ্যতা আখ্যা দিব পাৰি। এই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীক আশ্ৰয় কৰি নানা জাতি-উপজাতি অসমলৈ আহি অসমৰ বুকুত স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিবলৈ লৈ সমন্বয় আৰু সমাহাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ সংযোগত [[অসমীয়া জাতি]] গঠন কৰিছে।

== কিম্বদন্তি ==
ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে [[কালিকাপুৰাণ|কালিকাপুৰাণত]] এটি আখ্যান আছে। অসমৰ পূৱফালে [[মিচিমি]] পৰ্ব্বতৰ আগাৰিত [[ব্ৰহ্মকুণ্ড]] নামে এটা কুণ্ড আছে। ই [[হিন্দু|হিন্দুসকলৰ]] অতি পৱিত্ৰ তীৰ্থ। এই ব্ৰহ্মকুণ্ডতেই ভগৱান [[পৰশুৰাম|পৰশুৰামে]]([[দশাৱতাৰ]]ৰ এজন)পাপৰ পৰা উদ্ধাৰ হয়, অৰ্থাৎ ইয়াতেই তেওঁৰ হাতৰ পৰা কুঠাৰখন খহি পৰাত তেওঁ ইয়াৰ মহিমা দেখি ইয়াৰ পানী আনৰ উপকাৰৰ অৰ্থে তাৰ পাৰটো কাটি দিয়ে। ফলত ইয়াৰ পানী দেশ-দেশান্তৰলৈ যায়। এই দৰেই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উৎপত্তি হয়।

== উৎপত্তি আৰু গতিপথ ==
[[ভাৰত]]ৰ উত্তৰে অৱস্থিত [[তিব্বত মালভূমি]]ৰ মানস সৰোবৰ হ্ৰদৰ পৰা [[চাংপো]] নামে এটি নৈ পূব মুৱাকৈ [[চীন]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ৰ মাজেৰে কিছুদূৰ বৈ আহি দক্ষিণ মূৱা হৈ প্ৰথমে [[চিয়াং]] তাৰ পিছত [[দিহাং নদী|দিহাং]] নামেৰে [[অৰুণাচল]] ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈ [[অসম]]ত প্ৰৱেশ কৰে। দিহাঙৰ লগত অৰুণাচলৰ [[দিবাং নদী|দিবাং]] আৰু [[লোহিত নদী|লোহিত]] নামৰ দুখন নৈ লগ লাগে। ইয়াৰ পিছৰ পৰা এই সন্মিলিত জলভাগে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নাম লাভ কৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰই অসমৰ মাজেৰে বৈ গৈ [[যমুনা]] নামেৰে [[বাংলাদেশ]]ত প্ৰৱেশ কৰি [[গংগা]]ত লগ লাগে আৰু [[হুগলী]] আৰু [[পদ্মা]] নামেৰে দুভাগত বিভক্ত হয়। তাৰ পিছত ই [[বঙ্গোপ সাগৰ]]ত পৰেগৈ। ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু গংগাৰ সঙ্গমস্থলীত বিশ্বৰ বৃহত্তম [[ব-দ্বীপ]] [[সুন্দৰবন]] অৱস্থিত।&lt;ref&gt;http://www.indianetzone.com/29/origin_brahmaputra_river.htm{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু অসম ==
ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সৈতে [[অসম]] আৰু [[অসমীয়া|অসমীয়াৰ]] ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক। অসমীয়া জীৱন আৰু সমাজৰ ওপৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ প্ৰভাৱ সুদূৰ প্ৰসাৰী। অতি প্ৰাচীন কালতেই ইয়াৰ পাৰত [[প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ]], [[শোণিতপুৰ]], [[ধুবুৰী]] আদি নগৰ গঢ়ি উঠিছিল। এতিয়াও [[গোৱালপাৰা]], [[পলাশবাৰী]], [[গুৱাহাটী]],[[তেজপুৰ]], [[শিলঘাট]], [[খাৰুপেতীয়া]], [[বিশ্বনাথ]], [[ডিব্ৰুগড়]] আদি অসমৰ বহু নগৰ আৰু ব্যৱসায় প্ৰধান ঠাই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰতে অৱস্থিত। প্ৰাচীন কালৰে পৰাই ই অসমৰ এটা প্ৰধান জলপথ। ভাৰত বিভক্ত হোৱাৰ আগলৈকে [[কলিকতা]]ৰ সৈতে বাণিজ্যৰ কাৰণে অসমৰ প্ৰধান জলপথ আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী। ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীয়ে প্ৰচুৰ পৰিমাণে মাছ, কাছ, খৰি আদিৰো যোগান ধৰে। আনপিনে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুতেই ফেৰী নাও চলাই, মানুহ-দুনুহ পাৰ কৰি, বস্তু-বাহনি পাৰ কৰি এচাম মানুহে নিজৰ জীৱিকা চলাই আছে। পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ক্ষুদ্ৰতম নদী দ্বীপ  [[উমানন্দ]] (peacock island) আৰু বৃহত্তম নদী দ্বীপ [[মাজুলী]] অসমৰ সাংস্কৃতিক মানচিত্ৰৰ সৈতে অংগাগীভাৱে জড়িত। এতিয়াও নদী দ্বীপ [[মাজুলী]]ৰ লগত একমাত্ৰ সংযোগ এই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ওপৰত চলা নাও বা ফেৰী জাহাজ আদি। এই দৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰই অসমৰ শিল্প, বাণিজ্য, উদ্যোগ আদিৰ বিকাশ আৰু অগ্ৰগতিত বিশিষ্ট স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। 

ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ পৰিসৰ বৰ বহল। নাৱেৰে এই নদী পাৰ হোৱাটো অসুবিধা আৰু বিপদজনক। ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্মাণ হোৱা [[শৰাইঘাট দলং]] ,[[কলীয়াভোমোৰা সেতু]] , [[বগীবিল দলং]] , [[ভূপেন হাজৰিকা সেতু]] দলঙে দুয়োপাৰৰ মানুহৰ মাজত সম্পৰ্ক গঢ়াত সহায় কৰিছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰই যিদৰে বাৰিষা খেতি পথাৰত পলস পেলাই মাটি সাৰুৱা কৰি পথাৰত নানা তৰহৰ শস্যৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰে আনপিনে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গৰাখহনীয়াই বছৰি অসমৰ অনেক গাঁও-ভুই, খেতি-পথাৰ আদি খহাই অসমৰ অৰ্থনীতিৰ বিস্তৰ ক্ষতি সাধন কৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ চৰ-চাপৰিসমূহ মৰাপাট আৰু শাক-পাচলিৰ খেতিৰ বাবে বিখ্যাত। লুইতৰ [[বানপানী]] অসমৰ এটা প্ৰধান সমস্যা হৈ উঠিছে।

== অসমত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উপনদীসমূহ ==
===উত্তৰ দিশৰ উপনৈ===
{{refbegin|2}}
* [[জীয়া ভৰলী]]
* [[পাগলাদিয়া নদী|পাগলাদিয়া]]
* [[মানস নদী|মানস]]
* [[ৰঙানৈ]]
* [[সোণকোষ]]
* [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]]
* গংগাধৰ
* গাভৰু
* [[চম্পাৱতী নৈ|চম্পাৱতী]]
* ছিয়াং
* জীয়াঢল
* জীয়া ধনশিৰি
* ডিক্ৰং 
* দিবং
* [[পুঠিমাৰী নদী|পুঠিমাৰী]]
* বৰগাং
* [[বৰনদী]]
* [[বুৰৈ নদী|বুৰৈ]]
* [[বেকী নদী|বেকী]]
* সৰলভাগা
{{refend}}

=== দক্ষিণ দিশৰ উপনৈ===
{{refbegin|2}}
* [[কপিলী নদী|কপিলী]]
* [[কলং নদী|কলং]]
* [[কাকডোঙা নদী|কাকডোঙা]]
* [[জাঁজী নদী|জাঁজী]]
* [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]]
* [[দিখৌ নদী|দিখৌ]]
* [[দিচাং নদী|দিচাং]]
* দুধনৈ
* [[ধনশিৰি নদী|ধনশিৰি]]
* [[বুঢ়ী দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]
* [[ভোগদৈ নদী|ভোগদৈ]]
* কুলসি
* [[কৃষ্ণাই নদী|কৃষ্ণাই]]
* জিঞ্জিৰাম
* জিনাৰী
* ডিগাৰু
* [[দৰিকা নদী|দৰিকা]]
* [[দিহিং নদী|দিহিং]]
* দিয়ুং
* [[ভৰলু নদী|ভৰলু]]
* যমুনা 
* [[লোহিত নদী|লোহিত]]
{{refend}}

== সামৰণি ==
{{Wikify|সামৰণি অনুচ্ছেদ}}
১৯৫০ চনৰ [[ভূমিকম্প]]ত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ তলি তৰাং হোৱাত অসমত বছৰি বানপানী আৰু গৰাখহনীয়া বৃদ্ধি পাইছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰক নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ইয়াৰ পানী সঠিক ব্যৱহাৰৰ কাৰণে &quot;[[ব্ৰহ্মপুত্ৰ আয়োগ]]&quot; নামে এখন কমিটিও গঠন কৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীত সঠিকভাৱে মঠাউৰি বান্ধি, ঠায়ে ঠায়ে শ্লুইচ গেটৰ ব্যৱস্থা কৰিলে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী অসমৰ বাবে আৰ্শীবাদ হৈ উঠিব। ইয়াৰ বাহিৰেই [[জলবিদ্যুৎ]] উৎপাদনৰ ব্যৱস্থা কৰিও অসমৰ বিদ্যুত নাটনিৰ পৰিমাণ কমাব পৰা যাব। কিন্তু আজিলৈকে এই দুয়োটা কাম সুচাৰুৰূপে হৈ উঠা নাই যাৰ কাৰণে এসময়ৰ মানুহৰ আৰ্শীবাদ মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী এতিয়া মানুহৰ কাৰণে সময়ে সময়ে অভিশাপ হৈ উঠিছে। আনপিনে অসমৰ অৱহেলা, আৰু উচিত ব্যৱহাৰ নকৰাৰ কাৰণেই পৰৰাষ্ট্ৰই ইয়াৰ পানী নিজৰ সুবিধাৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈও চেষ্টা কৰি আছে৷&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://news.outlookindia.com/item.aspx?724905 |access-date=2011-07-13 |archivedate=2011-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615084242/http://news.outlookindia.com/item.aspx?724905 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; যিটোৱে অসমত সুদূৰ ভৱিষ্যতে ব্যাপক প্ৰভাৱ পেলাব।

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
চিত্ৰ:Brahm.JPG|[[তেজপুৰ]]ৰ এটি অঞ্চলৰ পৰা দেখা পোৱা [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ছবি
চিত্ৰ:Yarlong Tsangpo.jpg|[[তিব্বত]]ত য়াৰলুংগ চাংপো নদী
চিত্ৰ:Brahmaputra-verlaufsgebiet.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰ
চিত্ৰ:Chitwan dugout.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত এজন নাৱৰীয়া
চিত্ৰ:Fishing in Brahmaputra.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ ওপৰত মাছ ধৰি থকা অৱস্থাত এজন মাছমৰীয়া,তেজপুৰ
চিত্ৰ:Silhouette of a fisherman on boat during sunset at Brahmaputra River, Assam, India.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰত সূৰ্যাস্ত
চিত্ৰ:Namami Brahmaputra 2.jpg|নমামী ব্ৰহ্মপুত্ৰ(ব্ৰহ্মপুত্ৰ পূজন)ৰ এটি দৃশ্য
চিত্ৰ:Brahmaputra river basin.png|ব্ৰহ্মপুত্ৰ অববাহিকা
চিত্ৰ:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ খনন কাৰ্য.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ পানী কমি যোৱাৰ সময়ত নাও, জাহাজ আদি চলাচলৰ সুবিধাৰ বাবে মেচিনৰ সহায়ত খনন কৰি আছে। [[ধুবুৰী জিলা]]
চিত্ৰ:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ গৰাখহনীয়া.jpg|ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ পানী বাঢ়ি অহাৰ সময়ত নদীৰ পানিৰ তীব্ৰ সোঁ‌তৰ ফলত হোৱা গৰাখহনীয়াৰ দৃশ্য। [[ফকিৰগঞ্জ]]
File:A Boat on the Brahmaputra River near umananda temple.jpg|উমানন্দ মন্দিৰৰ সন্মুখভাগৰ চিত্ৰ, সন্মুখত গুৱাহাটী চহৰৰ ৰ’পৱে আৰু বিশাল ব্ৰহ্মপুত্ৰ।
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

{{ভাৰতৰ জলভাগ}}
{{অসমৰ নদীসমূহ}}
{{Bridges over the Brahmaputra river}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]]
[[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]</text>
      <sha1>3ls305s2tcr9u6waa3eb15am4za0t57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4252</id>
    <revision>
      <id>636529</id>
      <parentid>616755</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38314" sha1="pmxmjnrcea3n497lypt0oa7tqkuu8gr" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati_university_logo.jpg‎
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = ননী গোপাল মহন্ত
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname = 
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===উপাচাৰ্যসকল===
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* ননী গোপাল মহন্ত ২০২৪ - বৰ্তমান 
[[File:KK Handique and S Radhakrishnan at the 1st Convocation of Gauhati University.jpg|thumb|১৯৪৯ চনত গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম সমাৱৰ্তনত ভাৰতৰ প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি [[সৰ্বেপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণ]]ৰ সৈতে 
উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]]]
১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰালটো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :
===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# লোকসংস্কৃতি
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>pmxmjnrcea3n497lypt0oa7tqkuu8gr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636530</id>
      <parentid>636529</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38360" sha1="fuy567zyouvr8e0dewxxv07h3nuvpzj" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati_university_logo.jpg‎
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = Gauhati University Logo.png
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===উপাচাৰ্যসকল===
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* ননী গোপাল মহন্ত ২০২৪ - বৰ্তমান 
[[File:KK Handique and S Radhakrishnan at the 1st Convocation of Gauhati University.jpg|thumb|১৯৪৯ চনত গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম সমাৱৰ্তনত ভাৰতৰ প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি [[সৰ্বেপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণ]]ৰ সৈতে 
উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]]]
১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰালটো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :
===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>fuy567zyouvr8e0dewxxv07h3nuvpzj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636531</id>
      <parentid>636530</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38330" sha1="iwtih49qrbyyhc2dsazxsobljjmu97z" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===উপাচাৰ্যসকল===
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* ননী গোপাল মহন্ত ২০২৪ - বৰ্তমান 
[[File:KK Handique and S Radhakrishnan at the 1st Convocation of Gauhati University.jpg|thumb|১৯৪৯ চনত গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম সমাৱৰ্তনত ভাৰতৰ প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি [[সৰ্বেপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণ]]ৰ সৈতে 
উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]]]
১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰালটো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :
===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>iwtih49qrbyyhc2dsazxsobljjmu97z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636532</id>
      <parentid>636531</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* উপাচাৰ্যসকল */</comment>
      <origin>636532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38334" sha1="n5xolorjaprr49zk6mg47gjsofzhmsk" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===উপাচাৰ্যসকল===
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 
[[File:KK Handique and S Radhakrishnan at the 1st Convocation of Gauhati University.jpg|thumb|১৯৪৯ চনত গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম সমাৱৰ্তনত ভাৰতৰ প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি [[সৰ্বেপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণ]]ৰ সৈতে 
উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]]]
১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰালটো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :
===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>n5xolorjaprr49zk6mg47gjsofzhmsk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636533</id>
      <parentid>636532</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38482" sha1="qabzrv86jtyqck7ja7xspdaog48paen" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 
[[File:KK Handique and S Radhakrishnan at the 1st Convocation of Gauhati University.jpg|thumb|১৯৪৯ চনত গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম সমাৱৰ্তনত ভাৰতৰ প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি [[সৰ্বেপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণ]]ৰ সৈতে 
উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]]]
১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰালটো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :
===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>qabzrv86jtyqck7ja7xspdaog48paen</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636534</id>
      <parentid>636533</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* উপাচাৰ্যসকল */</comment>
      <origin>636534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38020" sha1="4c4mv1ljwu78ip1jndcbuodx77vlcxo" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰালটো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :
===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>4c4mv1ljwu78ip1jndcbuodx77vlcxo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636535</id>
      <parentid>636534</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ */</comment>
      <origin>636535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38024" sha1="hx87v66mrwk1jgenchnlrqigdak0c4q" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :
===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>hx87v66mrwk1jgenchnlrqigdak0c4q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636665</id>
      <parentid>636535</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:13:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38334" sha1="7n2npoltqn23dpwjwbv6ftf4mgvzbwc" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>7n2npoltqn23dpwjwbv6ftf4mgvzbwc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636666</id>
      <parentid>636665</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* চিত্ৰ বীথিকা */</comment>
      <origin>636666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38942" sha1="07t99u6epdvigl14wnzgvsup0n6382v" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
&lt;/gallery&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>07t99u6epdvigl14wnzgvsup0n6382v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636667</id>
      <parentid>636666</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* চিত্ৰ বীথিকা */</comment>
      <origin>636667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38952" sha1="to8m0nlphe5epgehr48l3mfvpuogy13" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
&lt;/gallery&gt;
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>to8m0nlphe5epgehr48l3mfvpuogy13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636668</id>
      <parentid>636667</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* চিত্ৰ বীথিকা */</comment>
      <origin>636668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38953" sha1="eot2u80hj7lba59brji5c5x6y1906tv" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>eot2u80hj7lba59brji5c5x6y1906tv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636669</id>
      <parentid>636668</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* চিত্ৰ বীথিকা */</comment>
      <origin>636669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38962" sha1="4gdyn6f5n0a9asohrny0x86nwtcac2x" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>4gdyn6f5n0a9asohrny0x86nwtcac2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636670</id>
      <parentid>636669</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:23:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* চিত্ৰ বীথিকা */</comment>
      <origin>636670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38957" sha1="8i1gz3dcx2moqjy4b41ce3iklkegd1c" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = ''Vidyayā Sādhayet''
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>8i1gz3dcx2moqjy4b41ce3iklkegd1c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636671</id>
      <parentid>636670</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39073" sha1="shkz4rvrn46jy5vgo0gjpt3m2udyrrk" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>shkz4rvrn46jy5vgo0gjpt3m2udyrrk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636673</id>
      <parentid>636671</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */  (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])</comment>
      <origin>636673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40198" sha1="h7e6rrh8zqogjegkdb0hljl9uwmobkk" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েশনৰ বাৰ্ষিক অধিবেশনত উত্থাপিত হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt;

গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>h7e6rrh8zqogjegkdb0hljl9uwmobkk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636674</id>
      <parentid>636673</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>636674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40264" sha1="g4wo3lsb7jeijy8of2xz1i6v7vcqofd" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েশনৰ বাৰ্ষিক অধিবেশনত উত্থাপিত হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>g4wo3lsb7jeijy8of2xz1i6v7vcqofd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636675</id>
      <parentid>636674</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41214" sha1="a92k1zrrw83fjnb1cf169nb5s6ob4fb" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েশনৰ বাৰ্ষিক অধিবেশনত উত্থাপিত হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>a92k1zrrw83fjnb1cf169nb5s6ob4fb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636676</id>
      <parentid>636675</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন */</comment>
      <origin>636676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41849" sha1="rwfmshbi3llojjn564kk8yc552mb6ad" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েশনৰ বাৰ্ষিক অধিবেশনত উত্থাপিত হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;


==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>rwfmshbi3llojjn564kk8yc552mb6ad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636680</id>
      <parentid>636676</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:47:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* শাসন ব্যৱস্থা */</comment>
      <origin>636680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42220" sha1="69uxbmvbiaml96rn8j7gy3tj86d1k3b" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েশনৰ বাৰ্ষিক অধিবেশনত উত্থাপিত হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অধ্যাপক [[ননী গোপাল মহন্ত]]ই ২০২৪ চনৰ ২১ আগষ্ট তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য (Vice-Chancellor) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ (Join) কৰে৷

==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>69uxbmvbiaml96rn8j7gy3tj86d1k3b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636681</id>
      <parentid>636680</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:47:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* শাসন ব্যৱস্থা */</comment>
      <origin>636681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42213" sha1="he71g9crcrwl0924agix65d381cpbr0" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েশনৰ বাৰ্ষিক অধিবেশনত উত্থাপিত হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অধ্যাপক [[ননী গোপাল মহন্ত]]ই ২০২৪ চনৰ ২১ আগষ্ট তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য (Vice-Chancellor) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে৷

==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
{{main|গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত মহাবিদ্যালয়সমূহৰ তালিকা}}
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>he71g9crcrwl0924agix65d381cpbr0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636683</id>
      <parentid>636681</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ */</comment>
      <origin>636683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42039" sha1="ozhhyf11xcnoacxuuy5xxfxrebz7lth" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েশনৰ বাৰ্ষিক অধিবেশনত উত্থাপিত হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অধ্যাপক [[ননী গোপাল মহন্ত]]ই ২০২৪ চনৰ ২১ আগষ্ট তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য (Vice-Chancellor) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে৷

==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>ozhhyf11xcnoacxuuy5xxfxrebz7lth</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636695</id>
      <parentid>636683</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42137" sha1="989xiu7st8slbx0ic4tzjo71iq949wi" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েশনৰ বাৰ্ষিক অধিবেশনত উত্থাপিত হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অধ্যাপক [[ননী গোপাল মহন্ত]]ই ২০২৪ চনৰ ২১ আগষ্ট তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য (Vice-Chancellor) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে৷

==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
File:Gauhati University Main Gate Image.jpg|thumb|The main gate of Gauhati University in Guwahati
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>989xiu7st8slbx0ic4tzjo71iq949wi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636697</id>
      <parentid>636695</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42239" sha1="dtpvyhrlfufdq3pr5xorfdelbgxfo0c" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েশনৰ বাৰ্ষিক অধিবেশনত উত্থাপিত হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অধ্যাপক [[ননী গোপাল মহন্ত]]ই ২০২৪ চনৰ ২১ আগষ্ট তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য (Vice-Chancellor) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে৷

==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:Gauhati University Main Gate Image.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ, ২০২৬ চন
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন, ২০২৬
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>dtpvyhrlfufdq3pr5xorfdelbgxfo0c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636701</id>
      <parentid>636697</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:04:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* চিত্ৰ বীথিকা */</comment>
      <origin>636701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42417" sha1="isfwpzgpb03xblqnnlhdo84fhzhlyjg" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েশনৰ বাৰ্ষিক অধিবেশনত উত্থাপিত হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অধ্যাপক [[ননী গোপাল মহন্ত]]ই ২০২৪ চনৰ ২১ আগষ্ট তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য (Vice-Chancellor) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে৷

==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:The main gate of Gauhati University in Guwahati.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati University Main Gate Image.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ, ২০২৬ চন
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন, ২০২৬
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>isfwpzgpb03xblqnnlhdo84fhzhlyjg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636705</id>
      <parentid>636701</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42550" sha1="n6oluupdg7korgrfkd49nnws2c6k0yv" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবচাইট, https://gauhati.ac.in/about/&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েশনৰ বাৰ্ষিক অধিবেশনত উত্থাপিত হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অধ্যাপক [[ননী গোপাল মহন্ত]]ই ২০২৪ চনৰ ২১ আগষ্ট তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য (Vice-Chancellor) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে৷

==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:The main gate of Gauhati University in Guwahati.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati University Main Gate Image.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ, ২০২৬ চন
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন, ২০২৬
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>n6oluupdg7korgrfkd49nnws2c6k0yv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636706</id>
      <parentid>636705</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42550" sha1="12h2yqyts5tbwve3glwnco3ss0c1exi" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবচাইট, https://gauhati.ac.in/about/&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েচনৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত উত্থাপিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অধ্যাপক [[ননী গোপাল মহন্ত]]ই ২০২৪ চনৰ ২১ আগষ্ট তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য (Vice-Chancellor) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে৷

==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:The main gate of Gauhati University in Guwahati.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati University Main Gate Image.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ, ২০২৬ চন
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন, ২০২৬
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>12h2yqyts5tbwve3glwnco3ss0c1exi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636707</id>
      <parentid>636706</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* কেম্পাছ */</comment>
      <origin>636707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42554" sha1="35b85hx54v989831e978ljld496r282" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবচাইট, https://gauhati.ac.in/about/&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েচনৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত উত্থাপিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অধ্যাপক [[ননী গোপাল মহন্ত]]ই ২০২৪ চনৰ ২১ আগষ্ট তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য (Vice-Chancellor) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে৷

==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:The main gate of Gauhati University in Guwahati.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati University Main Gate Image.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ, ২০২৬ চন
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন, ২০২৬
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>35b85hx54v989831e978ljld496r282</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636708</id>
      <parentid>636707</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:15:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* কেম্পাছ */</comment>
      <origin>636708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43267" sha1="8tb60krf936ftkxe8pf2ablrnwcwt5h" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবচাইট, https://gauhati.ac.in/about/&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েচনৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত উত্থাপিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল কেম্পাছটো প্ৰায় ৪৮৪ একৰ জোৰা এক বিশাল এলেকাত বিস্তৃত হৈ আছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

কেম্পাছটোক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা অঞ্চলটোক &quot;কৃষ্ণচূড়া নগৰী&quot; বুলিও জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়খনত কৃষ্ণচূড়া গছৰ পৰিমান বেছি বাবেই এই গছজোপাৰ পয়োভৰৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই নামকৰণ কৰা হৈছে৷ 

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অধ্যাপক [[ননী গোপাল মহন্ত]]ই ২০২৪ চনৰ ২১ আগষ্ট তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য (Vice-Chancellor) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে৷

==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:The main gate of Gauhati University in Guwahati.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati University Main Gate Image.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ, ২০২৬ চন
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন, ২০২৬
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>8tb60krf936ftkxe8pf2ablrnwcwt5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636709</id>
      <parentid>636708</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:16:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* গ্ৰন্থাগাৰ */</comment>
      <origin>636709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43522" sha1="hcox3lzgamzzdrzi9qww431zz2rskxp" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
| native_name = 
| image_name = Gauhati University Logo.png
| image_size = 200px
| image_alt = 
| caption = 
| latin_name = 
| motto = বিদ্যয়া সাধয়েৎ (Vidyaya Sadhayeta - বিদ্যাৰ দ্বাৰা সিদ্ধি লাভ)
| mottoeng = 
| established = {{start date|১৯৪৮}}
| closed = 
| type = ৰাজহুৱা কলেজিয়েট বিশ্ববিদ্যালয় 
| affiliation = 
| endowment = 
| budget = 
| officer_in_charge = 
| chairman = 
| chancellor = [[অসমৰ ৰাজ্যপাল]]
| president = 
| vice-president = 
| superintendent = 
| provost = 
| vice_chancellor = [[ননী গোপাল মহন্ত]]
| rector = 
| principal = 
| dean = 
| director = 
| head_label = 
| head = 
| academic_staff =৩৪১ (২০১৮) 
| administrative_staff =১১৬৭ (২০১৮) 
| students =৫৪১১ (২০১৮) 
| undergrad =১২৯০ (২০১৮) 
| postgrad =৩৭২১ (২০১৮) 
| doctoral =৩৯৮ (২০১৮) 
| other = 
| city = [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| province =
| country = [[ভাৰত]]
| coor = 
| campus =চহৰাঞ্চল (মুঠ 650 একৰ) 
| former_names = 
| free_label = 
| free = 
| colors = 
| colours = 
| athletics = 
| sports = 
| nickname =
| mascot = 
| affiliations = 
| website = {{url|http://www.gauhati.ac.in/}}
| logo = 
| footnotes = 
}}

'''গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়''' ({{Lang-en|''Gauhati University'', চমুকৈ ''GU''}}; ''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়'') [[অসম|অসমৰ]] [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীত]] অৱস্থিত এখন কলেজিয়েট ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপিত এই বিশ্ববিদ্যালয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ]] প্ৰথমখন বিশ্ববিদ্যালয়।  ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত স্থাপন হোৱা এই বিশ্ববিদ্যালয়খনে অসমৰ লগতে সমগ্ৰ [[উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]]ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়খন গুৱাহাটীৰ [[জালুকবাৰী]] অঞ্চলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবচাইট, https://gauhati.ac.in/about/&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
[[চিত্ৰ:Guwahati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী ১৯১৭ চনত শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত অসম এছ’ছিয়েচনৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত উত্থাপিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৪০ চনত তদানীন্তন চৰকাৰে ড° [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]]ক স্থান নিৰ্বাচন আৰু অন্যান্য তথ্য সংগ্ৰহৰ বাবে বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm | title=History of Gauhati University | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছত পৰ্যায় ক্ৰমে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় '''গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭''' (Assam Act, XVI of 1947) আৰু অসম বিধান সভাত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://legislative.assam.gov.in/documents-detail/the-gauhati-university-act-1947 The Gauhati University Act, 1947]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়খন বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু [[অসম]] চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]] স্থিত অসমৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় [[কটন কলেজ]]ৰ চুডমাৰ্চন হলত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমখন সভা অনুষ্ঠিত হয়। [[কটন কলেজ]]ৰ ভিতৰতে প্ৰথমে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰা হৈছিল যদিও ১৯৫৫-৫৬ চনত ইয়াক জালুকবাৰীৰ [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/home/library/index.htm |title=A b o u t t h e L i b r a r y |publisher=Gauhati.ac.in |date= |accessdate=2013-02-27 |archivedate=2012-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130175839/http://gauhati.ac.in/home/library/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন==
আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতীকচিহ্ন (Emblem) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, য’ত সংস্কৃতত &quot;বিদ্যয়া সাধয়েৎ&quot; খোদিত কৰা হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন গঠন হোৱাৰ সময়ত বহুতো প্ৰতীক চিহ্নৰ আৰ্হি জমা পৰিছিল, যিদিও শেষত ত্ৰিপুৰেশ্বৰ মুখোপাধ্যায় (Tripureswar Mukhopadhyay)-এ অংকন কৰা আৰ্হিটো নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

প্ৰতীক চিহ্নটোৰ সোঁমাজত জ্ঞানৰ প্ৰতীকস্বৰূপ এটি প্ৰজ্বলিত চাকি আৰু ইয়াৰ তলৰ অংশত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ দৰে এটা হস্তী বা গজৰ চিহ্ন অংকিত কৰা হৈছে, ই অসমৰ ঐতিহ্য আৰু শক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ইয়াৰ চাৰিওফালে ইংৰাজীত &quot;UNIVERSITY OF GAUHATI&quot; বুলি লিখা আছে।

===উপাচাৰ্যসকল===
[[চিত্ৰ:A view of the University of Guwahati.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
* [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]] ১৯৪৭ – ১৯৫৭
* [[সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা]] ১৯৫৭ – ১৯৬০
* এইচ চি ভূঞা ১৯৬০ – ১৯৬২ চন
* ফণীধৰ দত্ত ১৯৬২ – ১৯৬২
* হেৰল্ড জন টেইলৰ ১৯৬২ – ১৯৬৫
* এম এন গোস্বামী ১৯৬৫ – ১৯৭১
* এছ চি ৰাজখোৱা ১৯৭১ – ১৯৭৪
* এইচ কে বৰুৱা ১৯৭৪ – ১৯৭৯
* জে এম চৌধুৰী ১৯৭৯ – ১৯৮৬
* ডি পি বৰুৱা ১৯৮৬ – ১৯৯১ চন
* এন কে চৌধুৰী ১৯৯১ – ১৯৯৬ চন
* হিৰালাল দুৱাৰাহ ১৯৯৬ – ২০০১
* জি এন তালুকদাৰ ২০০১ – ২০০৬
* [[অমৰজ্যোতি চৌধুৰী]] ২০০৬ – ২০০৮
* অখিল কুমাৰ মেধি ২০০৮ – ২০১৩
* মৃদুল হাজৰিকা ২০১৩ – ২০১৯
* প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈ ২০১৯ – ২০২৪
* [[ননী গোপাল মহন্ত]] ২০২৪ - বৰ্তমান 

১৯১৭ চনত [[শিৱসাগৰ]] ত অনুষ্ঠিত অসম সন্থাৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনত প্ৰথম ৰাজহুৱা দাবী উত্থাপন কৰা হয়।১৯৪০ চনত চৰকাৰে এছ কে ভূঞাক বিশেষ বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু স্থান নিৰ্বাচন আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ প্ৰাসংগিক তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব লয় .&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |title=শিক্ষাৰ বাবে |publisher=Gauhati.ac.in |প্ৰৱেশ -date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |আৰ্কাইভ -date=18 May 2011 |access-date=3 April 2024 |archivedate=18 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518111859/http://gauhati.ac.in/admin/about/history.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যিক বিধানসভাৰ এক আইন: ১৯৪৮ চনত অসম চৰকাৰৰ গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৪৭ (১৯৪৭ চনৰ অসম আইন, ষোড়শ)ৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৪৮ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যিটো প্ৰতিষ্ঠা দিৱস বুলি গণ্য কৰা হয়, [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজ, গুৱাহাটী]]ৰ পুৰণি ছাডমাৰ্চন হলত।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;&gt;{{cite web |url=http:// www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |title=অনুষ্ঠান |publisher=Gauhati.ac.in |access-date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web /২০১২০২১৫১১২৭৪৫/http://www.gauhati.ac.in/admin/index.htm |archive-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে গুৱাহাটীৰ কেইটামান অস্থায়ী অট্টালিকাত সংযুক্ত, শিক্ষকতা আৰু আৱাসিক বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ক প্ৰথম উপাচাৰ্য হিচাপে, ফণীধৰ দত্ত, সৈলন্ধৰ ৰাজখোৱা আৰু শৰৎ কুমাৰ দত্তক নিৰ্বাচিত কৰা হয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীৰ পঞ্জীয়ক, কোষাধ্যক্ষ আৰু সম্পাদক ক্ৰমে। দাখিল কৰা বহুকেইজনৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰতীক চিহ্নটোৰ ডিজাইন কৰিছিল আহমেদাবাদৰ বস্ত্ৰ ডিজাইনাৰ টি মুখাৰ্জীয়ে। ইয়াত লিপিবদ্ধ দুটা [[সংস্কৃত]] শব্দ: বিদ্যা সাধয়েতা (অৰ্থাৎ শিক্ষণৰ জৰিয়তে কৃতিত্ব)-এ বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাত ১৭খন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আৰু আঠটা স্নাতকোত্তৰ বিভাগ আছিল। &lt;ref name=&quot;gauhati2&quot; /&gt; চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা কাম আৰম্ভ কৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯৫৫–৫৬ চনত বৰ্তমানৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

== কেম্পাছ ==
&lt;!-- মচি পেলোৱা ছবিসমুহ আঁতৰোৱা হৈছে: [[ফাইল:BKB authorium Gauhati University.jpg|thumb|BKB Auditorium]][[চিত্ৰ:GUIST, Gauhati University.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:GUIST, Gauhati University.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]
[[:en:File:Dr. H.K. Baruah Regional Botanical Resource Centre, Gauhati University.jpg|thumb|ড° এইচ কে বৰুৱা আঞ্চলিক উদ্ভিদ সম্পদ কেন্দ্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]][[:en:File:KK Handique Library, Gauhati University 2.jpg|thumb|right|কৃষ্ণ কান্ত হেণ্ডিক লাইব্ৰেৰী]] --&gt;

বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল কেম্পাছটো প্ৰায় ৪৮৪ একৰ জোৰা এক বিশাল এলেকাত বিস্তৃত হৈ আছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন [[জালুকবাৰী]] চহৰৰ [[গুৱাহাটী]] চহৰ অঞ্চলত। কেম্পাছৰ দক্ষিণ দিশত এটা পাহাৰ আৰু উত্তৰ দিশত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদী বৈছে। কেম্পাছ এলেকাটো এখন সৰু চহৰলৈ গঢ় লৈ উঠিছে, বৰ্তমান 'গোপীনাথ বৰদলৈ নগৰ' নামেৰে পৰিচিত হৈছে। ইয়াৰ হোষ্টেলসমূহত বাস কৰা ৩৭০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকে ধৰি প্ৰায় ৬০০০ জনসংখ্যা আছে।

শিক্ষক, বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসিক কোৱাৰ্টাৰৰ বাহিৰেও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ২২টা আৱাসগৃহ আছে। প্ৰয়োজনীয় নাগৰিক সুবিধা যেনে স্বাস্থ্য সেৱা, পানী যোগান, ৰাস্তাৰ পোহৰ, আভ্যন্তৰীণ পথ, অতিথিশালা, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয়, ভাৰতীয় ষ্টে’ট বেংক, ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড বেংক , কেণ্টীন, এখন বজাৰ, উদ্যান, খেলপথাৰ, প্ৰেক্ষাগৃহ, ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম আদি কেম্পাছত আছে।

বিশ্ববিদ্যালয়খন ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত; কামাখ্যা ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ; আৰু গুৱাহাটী ৰে’লৱে’ ষ্টেশ্যনৰ পৰা ১০&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকাৰ লগতে গুৱাহাটী চহৰৰ মাজমজিয়াত থকা কাছাৰী (ডি.চি. ক’ৰ্ট)ৰ ওচৰৰ বাছ ষ্টপৰ পৰাও। দিছপুৰত থকা অসমৰ ৰাজধানী কমপ্লেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ২২&amp;nbsp;কি:মি: দূৰত; গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ সহজে যাব পাৰি; গুৱাহাটীত দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা পথ, ৰে’ল আৰু বিমান সংযোগ আছে। অসমৰ কিছু অংশৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক বাছ সেৱাৰ ষ্টেশ্যন কেম্পাছৰ পৰা ২&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা আদাবাৰী বাছ ষ্টেণ্ডত আছে।

তেওঁলোকৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ স্বয়ংক্ৰিয় কৰিবলৈ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে কালিংগাছফ্টৰ ফ্লেগশ্বিপ এডুকেশ্যন ই আৰ পি সমাধান গ্ৰে’চেল্‌ছ বাছি লৈছে। এই ৰূপায়ণৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক, প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে স্বয়ংক্ৰিয় হৈ উঠিছে।

কেম্পাছটোক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা অঞ্চলটোক &quot;কৃষ্ণচূড়া নগৰী&quot; বুলিও জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়খনত কৃষ্ণচূড়া গছৰ পৰিমান বেছি বাবেই এই গছজোপাৰ পয়োভৰৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই নামকৰণ কৰা হৈছে৷ 

===পুথিভঁৰাল আৰু আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ===
ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদ (ICHR)ৰ উত্তৰ-পূব আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ (NERC) গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল সম্প্ৰসাৰণ ভৱনত আছে। বাংগালুৰু আইচিএইচআৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰৰ লগতে এইটোৱেই হৈছে জিইউৰ এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ। 
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল]]টো ২০০৩ চনত স্থাপিত {{lang|en|National Mission for Manuscripts}}-ৰ অধীনত এটা নিৰ্দিষ্ট 'পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ' (MCC)।&lt;ref&gt;[http://www.namami.org/convervation.htm পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120506234603/http://www.namami.org/convervation.htm|date=৬ মে' ২০১২}} ''[[ৰাষ্ট্ৰীয় মিছনৰ বাবে... পাণ্ডুলিপি]]''।&lt;/ref&gt; অসমৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ পুথিভঁৰালটোৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় ৮ লাখ ৫০ হাজাৰ গ্ৰন্থ, আলোচনী, আলোচনী আদি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত প্ৰায় ৫,০০০ মূল্যৱান অমূল্য পাণ্ডুলিপি আছে, কিছুমান ৩০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/পুৰণি-পাণ্ডুলিপি-সংৰক্ষণৰ বাবে-ভাৰ্চিটি-প্ৰয়াস/articleshow/11772135.cms | work=ভাৰতৰ সময়ছোৱা | title=পুৰণি পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰ্চিটি প্ৰচেষ্টা | date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২}}&lt;/ref&gt;

== সংগঠন আৰু প্ৰশাসন ==
=== শাসন ব্যৱস্থা ===
[[File:Administrative Building, Gauhati University.jpg|thumb|right|Administrative Building]]জি.ইউ. আদালত, কাৰ্যবাহী পৰিষদ আৰু একাডেমিক পৰিষদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্তৃপক্ষ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gauhati.ac.in/administration.php |title=Administration |access-date= ২৮ অক্টোবৰ ২০১৩ |archive-date=১৯ জানুৱাৰী ২০১৮ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119193036/http://gauhati.ac.in/administration.php |url-status=dead } }&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত অধ্যাপক প্ৰতাপ জ্যোতি সন্দিকৈক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 August 2019|last=PTI|title=প্ৰতাপ জ্যোতি হণ্ডিকক গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ভিচি নিযুক্তি|url=... https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/pratap-jyoti-handique-নিযুক্ত-নতুন-vc-of-gauhati-university-1582595-2019-08-20|access-date=5 মাৰ্চ 2021|work=ভাৰত আজি|language=as}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অধ্যাপক [[ননী গোপাল মহন্ত]]ই ২০২৪ চনৰ ২১ আগষ্ট তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য (Vice-Chancellor) হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে৷

==পৰিসীমা==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰীৰ জালুকবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। আনহাতে বিশ্ববিদ্যালয়খন [[লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, [[কামাখ্যা]] ৰে’ল ষ্টেশ্যনৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথৰ কাষতে অৱস্থিত। বৰ্তমান সমগ্ৰ অঞ্চলটোক [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] নগৰ নামেৰে জনা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ৩০০০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী থাকিব পৰা আৱাসসমূহৰ লগতে শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ আৱাসসমূহো আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি==
বিশ্ববিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু প্ৰত্যাপন পৰিষদ]] ({{lang|en|National Assessment and Accreditation Council}} চমুকৈ NAAC), বাংগালুৰুৰ দ্বাৰা মূল্যাঙ্কিত আৰু 'A' গ্ৰে’ড-প্ৰাপ্ত।&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ''{{lang|en|QS World University Rankings}}'' এ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক ২০২৩ চনত এছিয়াৰ ৬০১–৬৫০ বেণ্ডত স্থান দিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.topuniversities.com/university-rankings/asia-university-rankings/2023 &quot;QS Asia University Rankings 2023&quot;]. QS Quacquarelli Symonds Limited&lt;/ref&gt; ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰে’মৱৰ্ক (এন আই আৰ এফ)-এ ২০২২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ক সামগ্ৰিকভাৱে ৬৪ নম্বৰ স্থান প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=MHRD, National Institute Ranking Framework (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|access-date=১৫ জুলাই ২০২২|website=www.nirfindia.org|archivedate=2022-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220820073138/https://www.nirfindia.org/2022/OverallRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ৩৬ টা।&lt;ref name=&quot;:1&quot; &gt;{{Cite web|title=MHRD, নেচনেল ইনষ্টিটিউট ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক (NIRF)|url=https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|access-date=15 জুলাই 2022|website=www.nirfindia। org|archivedate=2022-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112070520/https://www.nirfindia.org/2022/UniversityRanking.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==বিশ্ববিদ্যালয় সংগীত==
[[চিত্ৰ:GU_AD.jpg|250px|thumb|right|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰশাসনিক ভৱন]]
বিশ্ববিদ্যালয় সংগীতটোৰ ৰচক [[ভূপেন হাজৰিকা]]। এই গীতটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সকলো অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;blockquote&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
এন্ধাৰৰ ভেটা ভাঙি প্ৰাগজ্যোতিষত বয়&lt;br /&gt;
জেউতি নিজৰাৰে ধাৰ&lt;br /&gt;
শত শত বন্তিৰে জ্ঞানৰে দীপালীয়ে&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
সাঁচিপাতে ভাষা দিব&lt;br /&gt; 
চিফুঙে আশা দিব&lt;br /&gt;
ৰংঘৰে মেলিব দুৱাৰ&lt;br /&gt;
সমাজে সাৱটিব মহান মানৱতা&lt;br /&gt;
বিজ্ঞানে আনিব জোঁৱাৰ&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
নতুনৰ গতি খেদি ডেকা-গাভৰু আমি&lt;br /&gt; 
নিৰ্ভীক এই শতিকাৰ&lt;br /&gt; 
অজ্ঞান চাকনৈয়া এফলীয়া কৰি থৈ&lt;br /&gt; 
মাৰি যাওঁ জীৱনৰ ডাৰ&lt;br /&gt;
জিলিকাব লুইতৰে পাৰ। 
&lt;/blockquote&gt;

==শৈক্ষিক বিষয়==
==বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ==
বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰসমূহ হৈছে&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt; :

===কলা===
# অসমীয়া বিভাগ 
# অৰ্থনীতি বিভাগ 
# শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগ 
# ইংৰাজী বিভাগ 
# বুৰঞ্জী বিভাগ 
# ৰাজনীতি-বিজ্ঞান বিভাগ 
# সমাজতত্ত্ব বিভাগ 
# আৰৱিক বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# বড়ো বিভাগ
# ইংৰাজী ভাষা শিক্ষণ বিভাগ
# বিদেশী ভাষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# ভাষাতত্ত্ব বিভাগ
# গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্যবিজ্ঞান বিভাগ
# আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা আৰু সাহিত্য অধ্যয়ন বিভাগ
# পাৰ্চি বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# মনোবিজ্ঞান বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# সাংবাদিকতা আৰু গণ-সংযোগ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
# লোকসংস্কৃতি বিভাগ

===বিজ্ঞান=== 
# ৰসায়ন-বিজ্ঞান বিভাগ 
# জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# গণিত বিভাগ 
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
# ভেষজ বিজ্ঞান বিভাগ 
# পদাৰ্থ-বিজ্ঞান বিভাগ 
# পৰিসংখ্যা বিভাগ 
# পৰিকলন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-প্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# জৈৱ-তথ্যপ্ৰযুক্তি অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# ভূগোল অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ 
# নৃতত্ত্ব বিভাগ
# কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিদ্যুৎ আৰু যোগাযোগ প্ৰযুক্তি বিভাগ

===বাণিজ্য===
* '''বাণিজ্য অনুষদ'''
** [[বাণিজ্য]]

===বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা===
* '''ব্যৱস্থাপনা অনুষদ'''
** বাণিজ্যিক ব্যৱস্থাপনা

===আইন বিভাগ===
* '''আইন অনুষদ'''
** [[আইন]]
===স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা===
স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰ সন্থা হৈছে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষ ছাত্ৰ প্ৰতিনিধি সংস্থা। ১৯৪৯ চনত পিজিএছইউ-ৰ প্ৰথমটো সংস্থা গঠন হয়। প্ৰথম সাধাৰণ সম্পাদক আছিল বীৰেন গোস্বামী। গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হোৱাৰ বাবে পিজিএছইউ-এ ৰাজ্যত উচ্চ স্বীকৃতি লাভ কৰে। পিজিএছইউ-ৰ বহু সাধাৰণ সম্পাদকৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ববীয়াই সক্ৰিয় ৰাজনীতিত জড়িত হৈ পৰিছে। পিজিএছইউ-ৰ বৰ্তমানৰ সাধাৰণ সম্পাদক পৰশ্ব পাটগিৰি।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/gauhati-university-declares-pg-students-union-election-results- 526237|title=গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে ঘোষণা কৰিলে পি জি ছাত্ৰ সন্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফল|date=২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১|work=[[চেন্টিনেল (গুৱাহাটী)|চেন্টিনেল]]|access-date=২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২}}{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সুবিধাসমূহ==
===গ্ৰন্থাগাৰ===
[[Image:KKH.jpg|thumb|right|250px|গ্ৰন্থাগাৰৰ ভিতৰ ভাগ]]
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰ প্ৰথম অৱস্থাত ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী]]ৰ চানমাৰীত (এতিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুৰণি কলনি নামেৰে জনাজাত) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৬২ চনত সেই স্থানৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমান থকা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। আনহাতে ১৯৮২ চনত গ্ৰন্থাগাৰটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। বৰ্তমান গ্ৰন্থাগাৰটোত ২৫,৯৪৯০খন কিতাপ, ১,০২২১২খন {{lang|en|BOUND PERIODICALS}}, ২২৫০খন গৱেষণা গ্ৰন্থ আৰু পত্ৰ, ৬৯০৮খন প্ৰতিবেদন আৰু নিবন্ধ আৰু ৩০৬খন মানচিত্ৰ আছে। [[সাঁচিপাত]]ৰ পুথি আছে ৪৫০০খন। [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ নিজা সংগ্ৰহৰ গ্ৰন্থ আছে ৭৫৯৩খন। ইয়াত [[কম্পিউটাৰ]]ৰ দ্বাৰা কোনো গ্ৰন্থ অনুসন্ধান কৰাৰ ব্যৱস্থা ৰখা হৈছে। লগতে বিভিন্ন দৈনিক কাকত-আলোচনী অধ্যয়ন কৰাৰো ব্যৱস্থা আছে&lt;ref name=&quot;gauhati2&quot;/&gt;  এই কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰালটো উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ পুথিভঁৰালসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।

===সংযুক্ত মহাবিদ্যালয়সমূহ===
ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ ১৫খন জিলাত বিস্তৃত: [[বজালী জিলা]], [[বৰপেটা]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[বঙাইগাঁও]], [[দৰং]], [[ধুবুৰী]], [[গোৱালপাৰা ]], [[হোজাই]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[কামৰূপ জিলা]], [[মৰিগাঁও]], [[নগাঁও]], [[নলবাৰী]], [[শোণিতপুৰ]], আৰু [[দক্ষিণ শালমাৰা-মানকাচৰ জিলা]]।

===বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ===
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য প্ৰেক্ষাগৃহটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মুখ্য তোৰণ (পুৰণি)ৰ ওচৰত আৰু কলা ভৱনৰ কাষত অৱস্থিত। প্ৰায় ১৮০০ আসনযুক্ত [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]] প্ৰেক্ষাগৃহ (চমুকৈ বি.কে.বি.) অসমৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক, লোক সংস্কৃতিৰ গৱেষক তথা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাতা [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ নামেৰে প্ৰেক্ষাগৃহটিৰ নামকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |access-date=2020-05-23 |archivedate=2020-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200427173510/http://web.gauhati.ac.in/convocation/venue/bkb |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য সুবিধা সমুহ===
অন্যান্য সুবিধা সমুহ হৈছে
*চিকিৎসালয়
*বিশ্ববিদ্যালয় ডাকঘৰ
*বিশ্ববিদ্যালয় বেঙ্ক
*অতিথিশালা

==ছাত্ৰাবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়খনত মুঠ ১২টা ছাত্ৰাৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৪ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা]] অসম আৰ্হি ৫ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৬ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[লাচিত বৰফুকন]] অসম আৰ্হি ৭ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] অসম আৰ্হি ৮ নং ছাত্ৰাৱাস
# [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] অসম আৰ্হি ৯ নং আইন ছাত্ৰাৱাস
# মাধৱ বেজবৰুৱা ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[গোপীনাথ বৰদলৈ]] ২ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[বাণীকান্ত কাকতি]] ৩ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# [[ভুবনেশ্বৰ বৰুৱা]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰাৱাস
# ভি. ভেঙ্কত. ৰাও ৫ নং দুমহলীয়া গৱেষক ছাত্ৰাৱাস
# বাবু জগজীৱন ৰাম গৱেষক ছাত্ৰাৱাস

==ছাত্ৰীনিবাস==
বিশ্ববিদ্যালয়ত মুঠ ৯টা ছাত্ৰীনিৱাস আছে।&lt;ref name=&quot;gauhati1&quot;/&gt;
# ৰাণী গাইডালু অসম আৰ্হি ২ নং আইন ছাত্ৰীনিৱাস
# [[চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী]] অসম আৰ্হি ৩ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মূলা গাভৰু]] অসম আৰ্হি ১০ নং ছাত্ৰীনিৱাস
# [[নলিনীবালা দেৱী]] ১ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[ইন্দিৰা মিৰি]] ২ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পুষ্পলতা দাস]] ৩ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননী]] ৪ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# [[মামণি ৰয়ছম গোস্বামী]]৫ নং দুমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 
# গান্ধী ভৱন গৱেষক ছাত্ৰীনিৱাস
# ৮ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস
# ৯ নং তিনিমহলীয়া ছাত্ৰীনিৱাস 

==চিত্ৰ বীথিকা==
&lt;gallery&gt;
File:The main gate of Gauhati University in Guwahati.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati University Main Gate Image.jpg|thumb|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ, ২০২৬ চন
File:Gauhati-University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল তোৰণ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নৱ নিৰ্মিত বিভাগ, ২০২৬ চন
File:BkB auditorium , Gauhati University.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা প্ৰেক্ষাগৃহ
File:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন.jpg|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যায়ৰ জংঘল কেণ্টিন, ২০২৬
File:The Gauhati University conclave 2026.jpg|Gauhati University conclave 2026
&lt;/gallery&gt;

{{-}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://www.gauhati.ac.in/ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150810042834/http://www.gauhati.ac.in/ |date=2015-08-10 }}

{{অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>hcox3lzgamzzdrzi9qww431zz2rskxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ডিব্ৰুগড়</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6866</id>
    <revision>
      <id>636552</id>
      <parentid>636155</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T17:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>restored version finalised by admin Gitartha Bordoloi. [[WP:PROMO]]</comment>
      <origin>636552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102716" sha1="ehkombs3kno25gw2oeh9oi8c9n3avr5" xml:space="preserve">{{About|ডিব্ৰুগড় মহানগৰ|একে নামৰ জিলা|ডিব্ৰুগড় জিলা}}
{{Infobox settlement
| name               = ডিব্ৰুগড়
| nickname           = অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী&lt;br&gt;ভাৰতৰ চাহ নগৰী&lt;br&gt;উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ
| native_name_lang   = aho
| other_name         = 
| settlement_type    = মহানগৰ
| image_skyline      = {{photomontage
| photo1a = A_tea_garden_in_Dibrugarh.jpg
| photo2a = OPD,_Assam_Medical_College_&amp;_Hospital,_Dibrugarh.jpg
| photo2b = Shrikshetra_Dham,_Dibrugarh.jpg
| photo3a = Dibrugarh_University's_entrance_gate.jpg
| photo3b = Inside_campus_of_Indian_Councial_of_Medical_Research,_NE_Region,_at_Lahowal,_Dibrugarh.jpg
| photo4a = Bogibeel_Bridge_view.jpg
| space = 1
| size = 280
| colour = black
| colour_border = black
}}
| image_caption      = ওপৰৰ পৰা বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে: চাহ বাগিচা, [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়|অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়]], [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|জগন্নাথ মন্দিৰ]], [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ]], [[বগীবিল দলং]]
| pushpin_map        = India Assam#India
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_alt    = 
| pushpin_map_caption = অসমত ডিব্ৰুগড়ৰ অৱস্থান
| coordinates        = {{coord|27.48|N|95|E|display=inline,title}}
| subdivision_type   = দেশ
| subdivision_name   = {{flagu|India}}
| subdivision_type1  = ৰাজ্য
| subdivision_name1  = [[অসম]]
| subdivision_type2  = সংমণ্ডল
| subdivision_name2  = [[উজনি অসম]]
| subdivision_type3  = জিলা
| subdivision_name3  = [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]
| subdivision_type4  = ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা
| subdivision_name4  = ২২
| established_title  = স্থাপিত
| established_date   = ১৮৭৩
| founder            = 
| named_for          = [[ডিব্ৰু নদী]]
| governing_body     = [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]]
| leader_title1      = বিধায়ক
| leader_name1       = [[প্ৰশান্ত ফুকন]], [[বিজেপি]]
| leader_title2      = জিলা আয়ুক্ত
| leader_name2       = বিক্ৰম কৈৰী,  আইএএছ
| leader_title3      = আৰক্ষী পৰিদৰ্শক
| leader_name3       = শ্বেতাংগ মিশ্ৰ, আইপিএছ
| leader_title4      = মেয়ৰ
| leader_name4       = সৈকত পাত্ৰ, [[বিজেপি]]
| government_type    = পৌৰনিগম
| unit_pref          = Metric
| area_total_km2     = 71.83
| elevation_footnotes = 
| elevation_m        = 108
| population_total   = {{formatnum:154296}}
| population_as_of   = ২০১১
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = Dibrugarhian
| timezone1          = [[ভাৰতীয় মান সময়]]
| utc_offset1        = +৫:৩০
| postal_code_type   = [[পিনক'ড]]
| postal_code        = ৭৮৬০০১-৫
| area_code_type     = দূৰভাষ কোড
| area_code          = +৯১ – (০) ৩৭৩ – XX XX XXX
| registration_plate = AS-06
| iso_code           = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS]]
| blank1_name_sec1   = [[Human sex ratio|Sex Ratio]]
| blank1_info_sec1   = 934 [[Female|♀️]]/ 1000 [[Male|♂️]]
| blank2_name_sec1   = 
| blank2_info_sec1   = 
| blank3_name_sec1   = [[Köppen climate classification|Climate]]
| blank3_info_sec1   = [[Humid subtropical climate|Cwa]]
| blank1_name_sec2   = {{nowrap|[[Official Language]]}}
| blank1_info_sec2   = [[Assamese language|Assamese]]
| blank2_name_sec2   = [[Literacy in India|Literacy Rate]]
| blank2_info_sec2   = {{increase}} 89.42% {{colour|#fc5|high}}
| blank3_name_sec2   = [[Lok Sabha]] Constituency
| blank3_info_sec2   = [[Dibrugarh (Lok Sabha constituency)|Dibrugarh]]
| blank4_name_sec2   = [[Vidhan Sabha]] Constituency
| blank4_info_sec2   = [[Dibrugarh (Vidhan Sabha constituency)|Dibrugarh]]
| blank5_name_sec2   = [[Human Development Index|HDI]]
| blank5_info_sec2   = {{increase}} 0.503 {{colour|#fc5|high}}
| official_name      = 
| native_name        = 
}}
'''ডিব্ৰুগড়''' ({{lang-en|Dibrugarh}},[[IPA|আ.ধ্ব.ব.]]:{{IPA|ˌdɪbru:ˈgɑ:}}, [[উজনি অসম]]ত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সদৰ তথা অসমৰ দ্বিতীয়খন মহানগৰ। মহানগৰখন অসমৰ মুখ্য ৰাজধানী [[দিছপুৰ]]ৰ পৰা ৪৩৫ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত। ইয়াত [[অসম চৰকাৰ]]ৰ দ্বিতীয় অসম সচিবালয় আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় অৱস্থিত। তদুপৰি ইয়াত [[সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ো অৱস্থিত। ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৮৭৩ চনত ব্ৰিটিছসকলৰ শাসনকালত স্থাপিত ঐতিহাসিক ডিব্ৰুগড় চহৰখন ২০২৪ চনৰ ৭ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় পৌৰসভা ভংগ কৰি ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম গঠনৰ লগে লগে অসমৰ দ্বিতীয় মহানগৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ  মুখ্য বাণিজ্যিক আৰু ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ। কেইবাখনো চাহ বাগিচা থকাৰ কাৰণে ইয়াক ''ভাৰতৰ চাহ নগৰী'' বোলা হয়। সেইদৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য উদ্যোগৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াক ''উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰ'' বুলি কোৱা হয়।

[[File:Jagannath temple of Dibrugarh district, Assam.jpg|thumb|অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জগন্নাথ মন্দিৰ]]

== নামৰ উৎপত্তি==
[[চুতীয়া ৰাজ্য]] দখল কৰাৰ অভিজানত আহোম সেনাই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈয়েদি উজাই আহি ডিব্ৰু নৈৰ পাৰত গড় এটা নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু তাৰ পৰাই ডিব্ৰুগড় নাম পৰিল।&lt;ref name=&quot;Dibrugarh&quot;&gt;{{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf|page=534|quote=The Buranjis refer to the Ahom-Chutiya conflict from the fourteenth century which continued up to the sixteenth century. The Ahoms built a garh (fort) on the bank of the river Dibru to resist the attack of the Chutiyas from which the name ‘Dibrugarh’ was derived (Nath, 2001, p.81). Thus, the present name of the town Dibrugarh has its root in the contention over the territory between the Ahoms and the Chutiyas.}}&lt;/ref&gt; নদী সূচোৱা 'ডি'/'দি' শব্দাংশ [[বড়ো-কছাৰী]] ভাষা পৰিয়ালৰ পৰা আহিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Endle
 |first=Sidney
 |title=The Kacháris |url=https://archive.org/details/kachris00endl
 |year=1911
 |publisher=Macmillan and Co.
 |location=London
 |page=[https://archive.org/details/kachris00endl/page/4 4]
 |quote=It is indeed not at all unlikely that the people known to us as Kacháris and to themselves as Baḍa (Bara), were in earlier days the dominant race in Assam; and as such they would seem to have left traces of this domination in the nomenclature of some of the physical features of the country, e.g., the Kachári word for water (di; dŏi) apparently forms the first syllable of the names of many of the chief rivers of the province, such as Diputá, Dihong, Dibong, Dibru, Dihing, Dimu, Desáng, Diku (cf. khu Tista), &amp;c., and to these may be added Dikrang, Diphu, Digáru, &amp;c., all near Sadiya, the earliest known centre of Chutiyá (Kachári) power and civilisation.
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Ramirez
 |first=Philippe
 |year=2014
 |title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India
 |publisher=Spectrum Publications
 |page=4
 |quote=Ti- or di- ('water') is a common affix used by Tibeto-Burman languages to designate rivers.
}}&lt;/ref&gt;{{efn|উজনি অসমৰ বড়ো-কছাৰী ভাষাগোষ্ঠীৰ [[দেউৰী ভাষা]]ত পানীৰ বাবে &quot;ড্জি&quot;(ʤɪ)&lt;ref name=&quot;water&quot;&gt;{{cite journal
 |last1=Longmailai
 |first1=Monali
 |last2=Saikia
 |first2=Jonali
 |year=2019
 |title=Patterns of sound change in Deori and Dimasa
 |journal=Nepalese Linguistics
 |volume=34
 |pages=26–35
 |page=27
 |doi=10.3126/nl.v34i1.41162
 |quote=For instance, the word for water in these languages are dɪ (Dimasa), dɯɪ (Bodo), tɪ (Tiwa) and tɪ (Kokborok) while in Deori, it is ʤɪ.
}}&lt;/ref&gt; ব্যৱহাৰ কৰা হয়; আনহাতে মৰাণ&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Gurdon
 |first=P. R. T.
 |author-link=
 |year=1904
 |title=The Morāns
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |volume=73
 |issue=1
 |pages=36–48
 |page=36
 |quote=The word for “Egg” in all four languages is Daodi ... dao meaning fowl and di water.
}}&lt;/ref&gt; আৰু [[ডিমাছা ভাষা]]ত &quot;ডি&quot; (dɪ) &lt;ref name=&quot;water&quot;/&gt;ব্যৱহাৰ কৰা হয়।}}

==ইতিহাস==

ডিব্ৰুগড় নামটো 'ডিব্ৰু' (ডিবাৰু-এখন নদীৰ নাম) আৰু 'গড়' (অৰ্থ-প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গ)ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। ১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ডিব্ৰুগড় [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Bhuyan|first=Rashmi Rekha|title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora|date=2023|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=11|issue=2|pages=532|url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf|quote=About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms, as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing, which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century that the area was brought under the control of the Ahoms, and before that, the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.}}&lt;/ref&gt; ১৫২২ চনৰ চুতীয়া-আহোম যুদ্ধৰ বাবে এই চহৰ খনৰ ঠাইত ডিবাৰু নৈৰ পাৰত এটি দুৰ্গ আছিল। সেয়েহে পাছলৈ চহৰ খনক ডিব্ৰুগড় নামেৰে জনা যায়। ১৫২৩ চুতীয়া ৰজা নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ বাবে আহোমসকলে ইয়াক নিজ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Deodhai Assam Buranji'',chapter 31&lt;/ref&gt;।

১৭৮৭ চনত [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত ডিব্ৰু অঞ্চলৰ অমৰাতলীত আহোম ৰাজকীয় বাহিনী পৰাজিত হোৱাৰ পিছত অঞ্চলটো মটক বা মোৱামৰীয়াসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ যায়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে [[মটক ৰাজ্য]] গঠন কৰে আৰু অঞ্চলটোত এক প্ৰভাৱশালী ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে।&lt;ref&gt;&quot;Since the defeat of the royal troops at Amaratali of Dibru in 1787 A.D. this region came under the Mataks or the Moamarias, who formed there a dominant religious community.&quot; {{harvcol|Gogoi|2016|p=241}}&lt;/ref&gt; ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মটক ৰজা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত [[সোনোৱাল কছাৰী|কছাৰী সোণোৱাল]] আৰু বিহিয়া{{efn|বিহিয়াসকল চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ এটা উপশাখা।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&amp;dq=bihiya+ahom&amp;pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en|page=521}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Hannay|first=S.F|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|year=1848|publisher=Asiatic Society of Bengal|location=Calcutta|language=en|quote=In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family.|page=468}}&lt;/ref&gt;}} সোণোৱাল সকলক ৰজাই ক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু [[ধেমাজি জিলা|চিচি-ধেমাজি]] অঞ্চলৰ পৰা আনি বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]] আৰু [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]] নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলসমূহত বসতি স্থাপন কৰাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Prinsep|first=James|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|year=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society of Bengal|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ|language=en|page=676}}&lt;/ref&gt;

[[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] সন্ধি অনুসৰি যেতিয়া ব্ৰিটিছ ১৮২৬ চনত ব্ৰিটিছ অসমলৈ আহে, তেতিয়া তেওঁলোকে উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়ক প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাবে বাছি লয়। তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এই অঞ্চলত ডিব্ৰুগড়ক বাণিজ্যিক আৰু প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছিল। ১৮৪২ চনত ডিব্ৰুগড়ক [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত এই চহৰখন  প্ৰধান সামৰিক ঘাটি আছিল আৰু বাৰ্মাৰ নিৰ্বাসিত লোকসকলৰ বাবে বিৰাম শিবিৰ   হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৭১ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে লখিমপুৰ জিলাৰ ডিব্ৰুগড় মহকুমাক  এখন পূৰ্ণাংগ জিলালৈ উন্নীত কৰা হয়। নৱগঠিত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ সদৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় চহৰক বাচনি কৰা হয় আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰ নামেৰে জিলাখনৰ নামো নামাকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=About Dibrugarh – Dibrugarh University|url=https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|access-date=22 August 2021|language=en-US|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822095119/https://dibru.ac.in/about-dibrugarh/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==জলবায়ু আৰু ভূগোল==
ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু সেমেকা উপক্ৰান্তীয়। ডিব্ৰুগড়ত বছৰৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শুষ্ক শীতকাল আৰু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰ মাজভাগলৈকে উষ্ণ আৰু বৰষুণৰ সময়। মোটামুটিভাৱে জুন মাহৰ পৰা অক্টোবৰৰ আৰম্ভণি বা মাজভাগলৈকে বাৰিষা চলি থাকে। মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে বৰষুণৰ আৰম্ভণি হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে বৰষুণ অধিক তীব্ৰ আৰু সঘনাই হয়। বাৰিষা কালত মহানগৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তত বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন প্ৰায়ে ওফন্দি উঠে। সঘনাই হোৱা বৰষুণৰ বাবে  মাৰ্চৰ পৰা মে’ মাহলৈকে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গড়ে জুন মাহৰ পৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে আটাইতকৈ গৰম সময়। শীতকালত নৱেম্বৰৰ মাজভাগৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালে বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিলৈকে শীতৰ আভাস থাকে।

ডিব্ৰুগড় ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ পথত অৱস্থিত। [[বংগোপসাগৰ]]ত উদ্ভৱ হোৱা ক্ৰান্তীয় ঘূৰ্ণীবতাহৰ সাধাৰণতে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগৰ পৰা ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিলৈকে অহাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সাধাৰণতে ইহঁতৰ তীব্ৰতা সময়ছোৱাৰ আৰম্ভণি আৰু শেষত অৰ্থাৎ মে’-জুন আৰু অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত হয়। উপকূলৰ পৰা বহু দূৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে মহানগৰখনত পূৰ্ণ শক্তিৰে ঘূৰ্ণীবতাহৰ আঘাত নকৰে। অৱশ্যে ই প্ৰচণ্ড বৰষুণ আৰু ধুমুহাৰ সূত্ৰপাত কৰে।

ডিব্ৰুগড়ৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ। বাৰিষা কালত তাপমাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়। গ্ৰীষ্মকালত মধ্যমীয়া গৰম আৰু শীতকালত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা হয়। উপক্ৰান্তীয় জলবায়ুৰ বাবে নগৰখনত গড়ে ২৭৬ চে.মি. বৰষুণ হয়। 

বসন্তকাল (মাৰ্চ-মে): ডিব্ৰুগড়ত বসন্তকাল সাধাৰণতে উষ্ণ হয় আৰু ইয়াৰ লগত উষ্ণতা আৰু আৰ্দ্ৰতাৰ সমন্বিত মাত্ৰা থাকে। সাধাৰণতে এইসময়ত ৩১ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ ভিতৰত উষ্ণতা থাকে। এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহত আটাইতকৈ উষ্ণ হয়। এইসময়ত পাতলীয়াৰ পৰা মজলীয়া বৰষুণ হয়। পিছলৈ বৰষুণৰ প্ৰকোপ ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈ থাকে। ইয়াৰ লগতে উষ্ণতাও বৃদ্ধি পায়। এই সময়ত ধুমুহা-বৰষুণৰ সৈতে [[বৰদৈচিলা]]ৰ আগমণ হয়।

গ্ৰীষ্ম আৰু বৰ্ষাকাল (জুন-আগষ্ট): ডিব্ৰুগড়ৰ গ্ৰীষ্মকালত অস্বাভাৱিকভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু গড় উষ্ণতা ৩৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ পৰা ২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ পায়। আৰ্দ্ৰতাৰ পৰিমাণ সৰ্বোচ্চ হয়। এই সময়ত বৰষুণৰ মাত্ৰা সৰ্বোচ্চ হয়।

হেমন্তকাল (ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰ):ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা নৱেম্বৰলৈকে বৰষুণৰ পৰিমাণ কমি আহে৷ এই সময়ত গড় উষ্ণতা ২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ-২৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। উষ্ণতাৰ লগতে এই সময়ত আদ্ৰতাও কমি আহে।  

শীতকাল (ডিচেম্বৰ-ফেব্ৰুৱাৰী):শীতকালত ডিব্ৰুগড়ত মধ্যমীয়া ঠাণ্ডা পৰে। এই সময়ত উষ্ণতা আৰু আদ্ৰতা নিম্নগামী হয়। বৰষুণৰ পৰিমাণো একেবাৰে কমি আহে।

===ভূগোল===
ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। মহানগৰখনৰ মাটিকালি প্ৰায় ৭১.৮৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ।  মহানগৰখন সমতল তলত অৱস্থিত। সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ গড় উচ্চতা ১০৮ মিটাৰ বা ৩৫৪ ফুট। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীখন গড়ে ১০-১৫ কিলোমিটাৰ বহল। বাৰিষা কালত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি হয়। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ দাঁতিত সংকটজনক ভাবে গৰাখহনীয়া হয়। ডিব্ৰুগড় মহানগৰখনক বানপানী আৰু খহনীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা বান্ধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। জল নিষ্কাশনৰ বাবে ১৯৫৪ চনত মহানগৰখনৰ ডিব্ৰুজানৰ পৰা চেঁচা নদীলৈকে ৩২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘৰ ডিব্ৰুগড় চহৰ সুৰক্ষা নলা আছে। মহানগৰখনৰ ভিতৰত কেইবাখনো বিখ্যাত চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পূবত মাইজান বিল অৱস্থিত।

{{Weather box
| location = [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০, চৰম পৰ্যায় ১৯৫২–বৰ্তমান)
| metric first = Yes
| single line = Yes
| width = auto
| Jan record high C = 29.5
| Feb record high C = 33.2
| Mar record high C = 34.5
| Apr record high C = 36.0
| May record high C = 38.8
| Jun record high C = 38.2
| Jul record high C = 39.8
| Aug record high C = 39.8
| Sep record high C = 39.5
| Oct record high C = 37.2
| Nov record high C = 33.8
| Dec record high C = 30.6
|year record high C = 39.8
| Jan high C = 23.5
| Feb high C = 25.0
| Mar high C = 26.7
| Apr high C = 28.0
| May high C = 29.8
| Jun high C = 31.2
| Jul high C = 31.4
| Aug high C = 32.0
| Sep high C = 31.4
| Oct high C = 30.6
| Nov high C = 28.1
| Dec high C = 25.1
| year high C = 28.5
| Jan mean C = 16.8
| Feb mean C = 18.9
| Mar mean C = 21.6
| Apr mean C = 23.5
| May mean C = 25.8
| Jun mean C = 27.7
| Jul mean C = 28.2
| Aug mean C = 28.5
| Sep mean C = 27.6
| Oct mean C = 25.8
| Nov mean C = 21.8
| Dec mean C = 18.1
|year mean C = 
| Jan low C = 10.1
| Feb low C = 13.0
| Mar low C = 16.4
| Apr low C = 19.2
| May low C = 22.0
| Jun low C = 24.3
| Jul low C = 24.9
| Aug low C = 25.2
| Sep low C = 24.1
| Oct low C = 21.0
| Nov low C = 15.7
| Dec low C = 11.2
| year low C = 18.8
| Jan record low C = 1.0
| Feb record low C = 4.8
| Mar record low C = 8.1
| Apr record low C = 10.8
| May record low C = 14.1
| Jun record low C = 16.5
| Jul record low C = 19.9
| Aug record low C = 19.5
| Sep record low C = 18.4
| Oct record low C = 13.3
| Nov record low C = 6.5
| Dec record low C = 2.7
|year record low C = 1.0
| rain colour = green
| Jan rain mm = 26.6
| Feb rain mm = 57.8
| Mar rain mm = 118.2
| Apr rain mm = 219.3
| May rain mm = 326.0
| Jun rain mm = 419.4
| Jul rain mm = 485.0
| Aug rain mm = 394.3
| Sep rain mm = 317.2
| Oct rain mm = 125.2
| Nov rain mm = 19.4
| Dec rain mm = 9.9
|year rain mm = 2518.3
| Jan rain days = 2.9
| Feb rain days = 5.3
| Mar rain days = 8.9
| Apr rain days = 12.7
| May rain days = 14.7
| Jun rain days = 18.8
| Jul rain days = 20.6
| Aug rain days = 16.1
| Sep rain days = 13.5
| Oct rain days = 6.8
| Nov rain days = 2.0
| Dec rain days = 0.9
|year rain days = 123.2
|time day = 17:30 [[ভাৰতীয় মান সময়|ভা:মা:স:]]
| Jan humidity = 72
| Feb humidity = 67
| Mar humidity = 66
| Apr humidity = 71
| May humidity = 74
| Jun humidity = 78
| Jul humidity = 79
| Aug humidity = 79
| Sep humidity = 81
| Oct humidity = 80
| Nov humidity = 78
| Dec humidity = 76
|year humidity = 75
|source 1 = ভাৰতৰ বতৰবিজ্ঞান বিভাগ&lt;ref name=IMDnormals&gt;
{{cite web
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf
| archivedate = 5 February 2020
| url = http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf
| title = Station: Dibrugarh/Mohanbari (A) Climatological Table 1981–2010
| work = Climatological Normals 1981–2010
| publisher = India Meteorological Department
| date = January 2015
| pages = 249–250
| accessdate = 6 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IMDextremes&gt;
{{cite web
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf
| archivedate = 5 February 2020
| url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf
| title = Extremes of Temperature &amp; Rainfall for Indian Stations (Up to 2012)
| publisher = India Meteorological Department
| date = December 2016
| page = M24
| accessdate = 6 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IMDcityweather&gt;
{{cite web
| url = http://city.imd.gov.in/citywx/extreme/FEB/dibrugarh2.htm
| title = Dibrugarh Climatological Table 1971–2000
| publisher = India Meteorological Department
| accessdate = 6 February 2020}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = টকিঅ' জলবায়ু কেন্দ্ৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)&lt;ref name=TCC&gt;
{{cite web
| url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=42314
| title = Normals Data: Dibrugarh/Mohanbari - India Latitude: 27.48°N Longitude: 95.02°E Height: 110 (m)
| publisher = Japan Meteorological Agency
| date = August 2012}}&lt;/ref&gt;}}

==পৰিচালনা==
ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম|ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগমে]] পৰিচালনা কৰে। ডিব্ৰুগড় পৌৰনিগমৰ অন্তৰ্গত ২২টা ৱাৰ্ড আছে। প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰ এগৰাকীকৈ ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ আছে। পৌৰনিগমৰ এগৰাকী মেয়ৰ আছে। মেয়ৰ কাউঞ্চিলে ডিব্ৰুগড় চহৰৰ স্থানীয় শাসনৰ নিকায় হিচাপে বিভিন্ন কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰে। বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ মেয়ৰ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ ডাঃ সৈকত পাত্ৰ। ইয়াৰ বিভিন্ন বিভাগে নগৰ পৰিকল্পনা কৰ্তৃপক্ষৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইয়াৰ চৌপাশকে ধৰি চহৰখনৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰে। 

==জনগাঁথনি==
{{bar box
|title=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ (২০১১)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |title=Dibrugarh Census Report |publisher=Dibrugarh.gov.in |access-date=15 June 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |archive-date=4 March 2016 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045736/http://dibrugarh.gov.in/dcensus.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
|titlebar=#Fcd116
|left1=ধৰ্ম
|right1=শতাংশ
|float=right
|bars=
{{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|94.37}}
{{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|4.68}}
{{bar percent|[[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]|gold|0.36}}
{{bar percent|[[শিখ ধৰ্ম]]|yellow|0.23}}
{{bar percent|অন্যান্য†|black|0.27}}
|caption=ডিব্ৰুগড়ত ধৰ্মৰ বিতৰণ&lt;br /&gt;
†&lt;small&gt;[[জৈন ধৰ্ম]]ক ধৰি(&lt;0.1%)&lt;/small&gt;
}}
২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archive-date=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}&lt;/ref&gt;  ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ জনসংখ্যা ১৫৪,২৯৬ জন আৰু জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২,১০০ জন। জনসংখ্যাৰ ৫৪% পুৰুষ আৰু ৪৬% মহিলা। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৬১ গৰাকী নাৰী। ধৰ্ম হিচাপে ডিব্ৰুগড়ত হিন্দুৰ সংখ্যা ৯৪.৩৭%, মুছলমান ৪.৬৭%, বৌদ্ধ ০.৩৬%, শিখ ০.২৩% আৰু জৈনকে আদি কৰি অন্যান্য ধৰ্ম ০.২৭%। ডিব্ৰুগড়ৰ সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সকল সাধৰণে মহানগৰখনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰে। 

ডিব্ৰুগড়ৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৯.৫%। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ তুলনাত অধিক।

ডিব্ৰুগড়ত ৯% জনসংখ্যা ০ৰ পৰা ৬ বছৰৰ ভিতৰত, আৰু প্ৰতি ১০০০ ল’ৰাৰ বিপৰীতে ছোৱালীৰ সন্তান অনুপাত ৯৪০।  ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ ভিতৰত বৰবাৰী, ডিব্ৰুগড়, আৰু মাহপোৱালিমাৰা গোহাঁই গাঁও আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.census2011.co.in/ |title=Census 2011 Data of Indian Population 2011 Census |publisher=Census2011.co.in |access-date=15 June 2013 |archive-date=20 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120202313/http://www.census2011.co.in/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

{{Pie chart
|thumb = left
|caption = ডিব্ৰুগড় মহানগৰত কথিত ভাষা (২০১১)&lt;ref name=&quot;censusindia.gov.in&quot; /&gt;
|label1 = [[অসমীয়া ভাষা]]
|value1 = 41.62
|color1 = brown
|label3 = [[হিন্দী ভাষা]]
|value3 = 21.39
|color3 = yellow
|label2 = [[বাংলা ভাষা]]
|value2 = 23.51
|color2 = orange
|label4 = [[নেপালী ভাষা]]
|value4 = 1.04
|color4 = pink
|label5 = অন্যান্য
|value5 = 12.44
|color5 = grey
}}
মুঠ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত ডিব্ৰুগড় মহানগৰত অসমীয়া ৬৪,২২৩ গৰাকী, বাংলা ৩৬,২৮৩, হিন্দী ৩৩,০১১, ভোজপুৰী ৫,৫৩৩, নেপালী ১,৬০৯ আৰু ১১,৯১১ জন লোকে অন্য ভাষা কয়।&lt;ref name=&quot;censusindia.gov.in&quot;&gt;[https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX 2011 Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220423103514/https://censusindia.gov.in/2011census/C-16T/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-1800.XLSX |date=23 April 2022 }} censusindia.gov.in&lt;/ref&gt;

==অৰ্থনীতি==
ডিব্ৰুগড় মহানগৰ উজনি অসমৰ প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু। ব্ৰিটিছ সকলে মহানগৰখন বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। উজনি অসমৰ সম্পদ যেনে মূলতঃ চাহ আৰু কয়লা, লগতে যাত্ৰী পৰিবহণৰ উদ্দ্যেশে এই মিটাৰগজ ৰেলপথটো [[জন বেৰী হোৱাইট]]ৰ প্ৰচেষ্টাত গঠন হোৱা &quot;আসাম ৰেলৱে এণ্ড ট্ৰেডিং কোম্পানী&quot;য়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে|
ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলপথত]] ১৮৮২ চনৰ ১ মে'ত ডিব্ৰুগড়ৰ মোহনামুখৰ পৰা জয়পুৰলৈ প্ৰথমখন ৰেল চলে। ১৮৮৩ চনৰ ১৬ জুলাইত ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[মাকুম]]লৈ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা ৪০ মাইল পথত ৰেলৰ চলাচল আৰম্ভ হয়।&lt;ref name=&quot;closed down&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311/at06 | title=State’s first railway track closed down | work=assamtribune.com | date=December 13, 2011 | agency=assamtribune | accessdate=30 জানুৱাৰী 2014 | location=guwahati | archivedate=January 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111080342/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec1311%2Fat06 | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৪৫ চনত চনত ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱেক 'বেংগল আসাম ৰেলৱে'ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;nfr history&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.nfr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&amp;id=0,1,444| title=History of NF Railway | work=nfr | | accessdate=4ফেব্ৰুৱাৰী 2014 | location=guwahati}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DS Rail&quot;&gt;{{cite journal | title=ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যাকাত ৰেলগাড়ী | author=ৰবীন্দ্ৰ চন্দ্ৰ বৰুৱা| journal=মন্থন | year=২০০৭ | month=চেপ্তেম্বৰ-অক্টোবৰ | pages=১৯, ২০}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html&lt;/ref&gt; ইয়াৰ লগতে মোহনাঘাটৰ পৰা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে জলপথৰ যোগেদি কলকাতালৈকে জাহাজ চলিছিল। বৰ্তমান সময়ত ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়িক অৱস্থিত।
===উদ্যোগসমূহ===
ডিব্ৰুগড় জিলা খনিজ সম্পদত চহকী। ইয়াত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ পুং আৰু কয়লা খনি অৱস্থিত। এই খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জিলাখনত কেইবাটাও বৃহৎ উদ্যোগ গঢ় লৈ উঠিছে। জিলাৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ এই উদ্যোগসমূহৰো ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপৰ স্থান।
====অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড====
{{main|অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড}}
অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড  [[ভাৰত]]ৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চৰকাৰী মালিকানাধীন হাইড্ৰ'কাৰ্বন অন্বেষণ আৰু উৎপাদন নিগম। ই ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰ'লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকানাধীন আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। ই ভাৰত চৰকাৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত মহাৰত্ন কোম্পানী। উত্তৰ প্ৰদেশৰ নয়ডা, [[গুৱাহাটী]] আৰু যোধপুৰত ইয়াৰ কাৰ্যালয় আছে। অইল খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, বিকাশ আৰু উৎপাদন, খাৰুৱা তেল পৰিবহণ আৰু তৰল পেট্ৰ'লিয়াম গেছ উৎপাদনৰ ব্যৱসায়ত নিয়োজিত হৈ আছে।
====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড====
{{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}}
ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড ভাৰতৰ অসমত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ লেপেটকটাত অৱস্থিত এক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান। ঐতিহাসিক [[অসম চুক্তি]] অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্প হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত থকা বিচিপিএল নিৰ্মাণৰ কাৰ্য ২০০৭ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ইয়াক প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০১৬ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদনৰ বাবে উদ্বোধন কৰিছিল। ৭০% ইকুইটিৰ সৈতে গেইল (ইণ্ডিয়া) লিমিটেড ইয়াৰ মুখ্য অংশীদাৰ আৰু বাকী ৩০% ইকুইটিখিনি [[অসম চৰকাৰ]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মাজত সমান অংশত বিভাজিত। ইথাইলিন, প্ৰপাইলিন, ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথাইলিন, উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিথাইথিলিন আৰু পলিপ্ৰপাইলিন হৈছে বৰ্তমান প্ৰকল্পটোৰ দ্বাৰা উৎপাদিত বিভিন্ন পেট্ৰো-সামগ্ৰী আৰু পলিমাৰ। ইয়াৰ লগতে হাইড্ৰজেনযুক্ত পাইৰোলাইচিছ গেছ'লিন আৰু ১-বিউটেনৰ বাবে দুটা উৎপাদন একক নিৰ্মাণাধীন।
====ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড====
{{main|ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড}}
ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ ৰসায়ন আৰু সাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ]] ৰাসায়নিক সাৰ উৎপাদন কৰা উদ্যোগ। এই সাৰ কাৰখানা [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত। প্ৰাকৃতিক গেছৰ পৰা ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা এই উদ্যোগ ১৯৬৯ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;bvfcl&quot;/&gt; পূৰ্বতে ই হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেডৰ নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্সৰ অংশ আছিল। ২০০২ চনৰ ৫ এপ্ৰিল তাৰিখে হিন্দুস্তান ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বনৰ পৰা নামৰূপ ফাৰ্টিলাইজাৰ কমপ্লেক্স বিভক্ত হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ভেলী ফাৰ্টিলাইজাৰ কৰৰ্প’ৰেশ্বন লিমিটেড নামৰ নতুন কোম্পানীটো গঠন কৰা হৈছিল। ই হৈছে ভাৰতৰ সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব আৰু পূব অঞ্চলৰ একমাত্ৰ ইউৰিয়া উৎপাদন কৰা কোম্পানী।&lt;ref name=&quot;bvfcl&quot;&gt;{{cite web |url=https://bvfcl.com/bvfcl-profile/
 |title=Corporate profile |website=bvfcl.com |date= |access-date=৭ জুলাই ২০২৪}}&lt;/ref&gt;

====অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড====
{{main|অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড}}
অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড প্ৰাকৃতিক গেছ পৰিবহণ আৰু বিতৰণৰ লগত জড়িত অসমৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজ্যিক ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]] হিচাপে স্থাপিত কোম্পানী।&lt;ref name=&quot;AGCL&quot;&gt;{{cite web |url=https://assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&amp;text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |title=About us |website=assamgas.org |date= |access-date=৯ জুন ২০২৪ |archivedate=2024-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602212956/https://www.assamgas.org/about-us.php#:~:text=Assam%20Gas%20Company%20Ltd&amp;text=The%20first%20gas%20transportation%20business,gas%20distribution%20companies%20in%20India. |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৬২ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ডিব্ৰুগড় জিলাৰ [[দুলিয়াজান]]ত অৱস্থিত। অসম গেছ কোম্পানীৰ পাইপলাইনৰ নেটৱৰ্কে [[উজনি অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[চৰাইদেউ জিলা|চৰাইদেউ]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[মাজুলী জিলা|মাজুলী জিলা]]ৰ ৪০০ ৰো অধিক চাহ কাৰখানা, ১,২০০ বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠান, ৫০,০০০ ঘৰুৱা গ্ৰাহক আৰু ৪১০ ঔদ্যোগিক গ্ৰাহকক গেছ যোগান ধৰি আহিছে।&lt;ref name=&quot;IC&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd
 |title=Pipe gas connection under assam gas company ltd
 |website=industries.assam.gov.in
 |date=
 |access-date=৯ জুন ২০২৪
 |archivedate=2024-06-09
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240609060913/https://industries.assam.gov.in/frontimpotentdata/pipe-gas-connection-under-assam-gas-company-ltd
 |deadurl=yes
 }}&lt;/ref&gt;
====ডিএনপি লিমিটেড====
{{main|ডিএনপি লিমিটেড}}
ডিএনপি লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]।&lt;ref name=&quot;DNPL&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dnpl.co.in/profile
 |title=Profile |website=dnpl.co.in |date= |access-date=১৬ জুন ২০২৪}}&lt;/ref&gt; [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]], [[নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ]] আৰু [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত ডিএনপি লিমিটেড ২০০৭ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে স্থাপন কৰা হৈছিল। যুটীয়া উদ্যোগ হিচাপে ডিএনপি লিমিটেড ১৯৫৬ চনৰ কোম্পানী আইনৰ অধীনত পঞ্জীভুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc
 |title=Appointment of Director and Chairman in the BOD of the Joint Venture Company (JVC), Duliajan Numaligarh Pipeline Limited (DNPL)
 |website=industries.assam.gov.in
 |date=
 |access-date=১৬ জুন ২০২৪
 |archivedate=2024-06-16
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616075846/https://industries.assam.gov.in/documents-detail/appointment-of-director-and-chairman-in-the-bod-of-the-joint-venture-company-jvc
 |deadurl=yes
 }}&lt;/ref&gt; দুলীয়াজান নুমলীগড় পাইপলাইনৰ ইংৰাজী নামৰ প্ৰতিটো শব্দৰ প্ৰথম বৰ্ণৰে কোম্পানীটোৰ নাম ডিএনপি লিমিটেড ৰখা হৈছে।

====অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড====
{{main|অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড}}
অসম পেট্ৰ’কেমিকেলছ লিমিটেড [[অসম চৰকাৰ]]ৰ এক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ [[ভাৰতৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ|ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগ]]। অসম চৰকাৰ, [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]] আৰু অসম ঔদ্যোগিক উন্নয়ন নিগমৰ আৰু [[অসম গেছ কোম্পানী লিমিটেড]]ৰ মুখ্য অংশীদাৰীত্বৰে গঠিত প্ৰতিষ্ঠানটো ১৯৭১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|title=Assam Petro-chemicals Limited bags Skoch Gold Award|date=2018-12-08|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=2019-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209020937/https://www.sentinelassam.com/news/assam-petro-chemicals-limited-bags-skoch-gold-award/|archive-date=2018-12-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ১৯৭৬ চনত [[নামৰূপ]]ত অৱস্থিত মিথানল প্ৰকল্পত ফৰ্মেলডিহাইড আৰু কেইটামান ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড ৰেজিন যেনে ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড গ্লু আৰু ইউৰিয়া-ফৰ্মেলডিহাইড মোল্ডিং পাউডাৰৰ সৈতে উৎপাদন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ আৰু ১৯৯৮ চনত সম্প্ৰসাৰণৰ পিছত, কোম্পানীটোৱে মিথানল প্ৰকল্পটো ১০০ টিপিডি (প্ৰতিদিনে টন) আৰু ফৰ্মেলডিহাইড প্ৰকল্পৰ ক্ষমতা ১০০ টিপিডিলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://assampetrochemicals.com/ |title=Assam Petro-chemicals Limited – About us |date=2015 |accessdate=12 June 2019 |url-status=live |publisher=Assam Petro-Chemicals Limited |archivedate=15 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015175705/http://www.assampetrochemicals.co.in/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; কোম্পানীটোৱে ২০১৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰিছিল যে ই ১,৩৩৭ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিব আৰু ৫০০ টিপিডি মিথানল আৰু ২০০ টিপিডি ফৰ্মালিন উৎপাদন কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব আৰু ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ মিথানল উৎপাদক হিচাপে পৰিগণিত হ'ব।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |title=Assam Petrochemicals Limited to invest Rs 1337 crore to set up second unit |newspaper=Economic Times |date=24 September 2017 |author=Singh, Bikash |accessdate=12 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929151131/https://economictimes.indiatimes.com/industry/energy/oil-gas/assam-petrochemicals-limited-to-invest-rs-1337-crore-to-set-up-second-unit/articleshow/60818252.cms |archive-date=29 September 2018 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/bjp-respects-all-views-sonowal/cid/1686202|title=BJP respects all views: Sonowal|website=The Telegraph|first=Tejesh |last= Tripathy | date= 3 May 2019 |language=en|access-date=2019-06-12|quote= Addressing the gathering after laying the foundation stone of a formalin plant ... The Assam Petro-Chemicals Limited will supply methanol, the raw material needed to make formalin (preservative), to this plant which will produce 200 tonnes of formalin daily. The plant, for which 163 bighas has been allotted by the government at Dhaknamari, is being set up at a cost of Rs 100 crore. }}&lt;/ref&gt; এই প্ৰকল্পৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল হৈছে প্ৰাকৃতিক গেছ, ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড। অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডে যোগান ধৰা প্ৰাকৃতিক গেছ, মিথানল উৎপাদনৰ বাবে কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নামৰূপ সাৰ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা ইউৰিয়া আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড যোগান ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=czUyfP-hHTEC&amp;q=%22Assam+Petrochemicals+Limited%22&amp;pg=PA29 | title=The Anatomy of Rural Poverty in Assam | publisher=Mittal Publications | author=Atikuddin Ahmed | year=1987 | pages=29 | isbn=8170990092}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- ====কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ====
{{main|কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}}
কঠালগুৰি তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা আধিকাৰিক ভাবে অসম গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ বকুলনিত অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই সংযুক্ত চক্ৰ গেছ টাৰ্বাইন প্ৰকল্পটো [[নীপকো]]ৰ অধীনত। এই প্ৰকল্প [[জাপান]]ৰ বহিঃৰাজ্য অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা পুঁজিৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক ঋণ ব্যৱস্থাৰ অধীনত ৩৭.২৭২ বিলিয়ন য়েনৰ ঋণৰ সহায়ত ইয়াৰ আংশিক বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শক্তি কেন্দ্ৰটোত ৬টা গেছ টাৰ্বাইন আছে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ৩টা ভাপ টাৰ্বাইন আছে। এই টাৰ্বাইনবোৰ মডিউলাৰ ধৰণেৰে সজোৱা হৈছে। এটা মডিউলত সংশ্লিষ্ট বৰ্জিত তাপ উদ্ধাৰ বয়লাৰ আৰু ১টা ভাপ টাৰ্বাইনৰ সৈতে ২টা গেছ টাৰ্বাইন থাকে।

====নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ====
{{main|নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ}}
নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ [[নামৰূপ]] অৱস্থিত তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ লগতে নতুনকৈ নামৰূপ প্ৰতিষ্ঠাপন শক্তি কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছে। মুঠ ১৬২.৯ মেগাৱাট ক্ষমতাসম্পন্ন গেছ ভিত্তিক দুয়ো তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ [[অসম শক্তি উৎপাদন নিগম লিমিটেড]]ৰ অধীনত। নামৰূপ তাপ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ প্ৰথমটো গেছ ভিত্তিক শক্তি কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[উজনি অসম]]ৰ তৈলক্ষেত্ৰত উপলভ্য প্ৰাকৃতিক গেছ প্ৰধান ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;thermal&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://apgcl.org/thermal.php
 |title=Thermal
 |website=www.apgcl.org
 |date=
 |access-date=১৪ জুলাই ২০২৪
 |archivedate=2024-07-14
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240714114352/https://apgcl.org/thermal.php
 |deadurl=yes
 }}&lt;/ref&gt; --&gt;

===চাহ উদ্যোগ===
[[File:Tea, two leaves and a bud.jpg|thumb|right|চাহ পাত]]
ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰিটিছ যুগৰ কেইবাখনো চাহ বাগিচা আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিগলত [[চাবুৱা]]ত জিলাখনৰ প্ৰথমখন চাহ বাগিচা [[মণিৰাম দেৱান|মণিৰাম দেৱানে]] প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Harvcol|Barua|1994|pp=Preface}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান গোটেই জিলাখনত প্ৰায় ১৪৪ খন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচা আছে। লগতে কেইবাটাও চাহৰ কাৰখানাও আছে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ মাজ-মজিয়াত ১৯৫৯ চনত অৱস্থিত জালান নগৰ চাহ বাগিচা অৱস্থিত। মহানগৰখন চাহ উদ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। মহানগৰৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত মনোহৰি চাহ বাগিচাৰ চাহে নিলামত কেইবাবাৰো অভিলেখ ভংগ কৰিছে।

ডিব্ৰুগড়ত ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ চাহ খেতিয়কৰ উন্নয়ন সঞ্চালকালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=81391| title = Press Information Bureau}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰিও চাহ উন্নয়ন (ৰোপন)ৰ এজন উপ-সঞ্চালকৰ নেতৃত্বত [[ভাৰতীয় চাহ ব’ৰ্ড]]ৰ এটা আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ও চহৰখনত অৱস্থিত। অসম শাখা ভাৰতীয় চাহ সন্থাৰ প্ৰথম খণ্ড ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| title = The Official Website of Tea Board India| access-date = 4 April 2014| archive-date = 1 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140301140750/http://www.teaboard.gov.in/inner1.asp?param_link_id=110| url-status = live}}&lt;/ref&gt;

===পৰ্যটন===
ৰেল, পথ আৰু বিমান সংযোগৰ লগতে ডিব্ৰুগড় মহানগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বৃহৎ সংখ্যক পৰ্যটনস্থলীৰ উপস্থিতিয়ে ভাৰতৰ এই অংশত শেহতীয়া অংশত পৰ্যটন উদ্যোগৰ আকৰ্ষণীয় বৃদ্ধি দেখা গৈছে। ভাৰত-বিদেশৰ পৰা অহা পৰ্যটকৰ বাবেও ডিব্ৰুগড় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গন্তব্যস্থানৰ লগতে এক প্ৰধান গমন কেন্দ্ৰ  হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এনে পৰ্যটন আৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে: ডিব্ৰুগড় – ৰয়িং – মায়'দিয়া – অনিনি পৰ্যটন আৱৰ্তন,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.arunachaltourism.com/top5.php |title=Arunachal Tourism |access-date=4 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |archive-date=6 April 2013 |archivedate=6 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406132625/http://www.arunachaltourism.com/top5.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;  ডিব্ৰুগড় – গুৱাহাটী নদী ক্ৰুজ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |title=Brahmaputra Cruise - Neamati to Guwahati |access-date=4 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |archive-date=7 April 2014 |archivedate=7 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407075319/http://www.reefandrainforest.co.uk/cruises/india-assam-despatch4.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; 
ডিব্ৰুগড়ৰ চাহ বাগিচা সমূহৰ আশে-পাশে চাহ পৰ্যটন গঢ় লৈ উঠিছে।&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | first=Ripunjoy | last=Das | title=Tea belt takes to heritage tourism | date=12 July 2005 | access-date=4 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072704/http://www.telegraphindia.com/1050712/asp/northeast/story_4976669.asp | archive-date=7 April 2014 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] আৰু কেইবাখনো প্ৰতিষ্ঠিত বেচৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু নাৰ্ছিং হোম থকাৰ বাবে উজনি অসমৰ লগতে [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ৰ ৰোগী সকলৰ বাবে চিকিৎসা পৰ্যটনৰ স্থান। ডিব্ৰুগড় মহানগৰীৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থান হ’ল:
* [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়]]
* [[বগা বাবাৰ মাজাৰ]]
* [[জালান মন্দিৰ]]
* মহাত্মা গান্ধী উদ্যান, খনিকৰ
* সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা উদ্যান, ফুলবাগান
* জিলা পুথিভঁৰাল আৰু সংগ্ৰাহালয়
* চেক্ৰেড হাৰ্ট কেথেড্ৰেল
তদুপৰি ইয়াৰ আশে-পাশে [[ৰাইদঙীয়া দৌল]], [[মৈৰামৰা দৌল]], [[বেজৰ দৌল]], [[কলি আইৰ থান]], শিলিখা থান,  দিনজয় সত্ৰ, মদাৰখাট সত্ৰ আদি পৰ্যটনস্থলী অৱস্থিত।

==পৰিবহণ==
ডিব্ৰুগড় মহানগৰ স্থলপথ, ৰে'লপথ, বিমানপথ আৰু জলপথেৰে অসম তথা ভাৰতৰ অন্যান্য ঠাইৰ লগত সংযুক্ত হৈ আছে।
===বিমানপথ===
[[File:Dibrugarh Airport Complex.jpg|thumbnail|right|ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]]
ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উত্তৰ-পুব দিশত মোহনবাৰী নামৰ ঠাইত ১৫ কিলোমিটাৰ দূৰৈত [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]] অৱস্থিত। সেয়ে ইয়াক মোহনবাৰী বিমানবন্দৰো বোলা হয়। ই অসমৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰখনৰ পৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাসমূহ হ’ল এয়াৰ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিগ’ আৰু এলায়েন্স এয়াৰ।  বিমান সেৱাৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় [[নতুন দিল্লী]], [[গুৱাহাটী]], শিলিগুৰি, [[ইম্ফল]], [[কলকাতা]], [[ইটানগৰ]], তেজু, [[আগৰতলা]], [[বেংগালুৰু]] আৰু [[হায়দৰাবাদ]]ৰ লগত সংযোজিত। ২০১৩ চনত ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰত নিশা অৱতৰণৰ সুবিধাযুক্ত হয়।&lt;ref&gt;[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013/at09 Mohanbari Airport ready for night landing] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004223532/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=sep2013%2Fat09 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (20 September 2013). Retrieved 3 October 2013.&lt;/ref&gt; এই বিমানবন্দৰত এৰোব্ৰিজৰ বাণিজ্যিক পৰিচালনাও আৰম্ভ হৈছে।&lt;ref&gt;[http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 Assam Tribune]Assamtribune.com (2 October 2013). Retrieved 3 October 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004230933/http://www.assamtribune.com/scripts/showpage.asp?id=oct0313,9,585,1791,828,366 |date=4 October 2013 }}.&lt;/ref&gt; বৰ্তমান ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰৰ দ্বিতীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে।

===ৰে'লপথ===
[[File:New Dibrugarh Railway Station Complex.jpg|thumbnail|ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]]
সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল সেৱাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ ইতিহাসত ডিব্ৰুগড়ে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে। ১৮৮২ চনৰ ১ মে’ত ডিব্ৰুগড়ত মোহনাঘাটৰ পৰা প্ৰথমখন ৰে’ল চলিছিল। ১৮৮২ চনৰ ১৫ মে’ত দিনজানলৈকে এই ৰে'লপথ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সেই বছৰৰ ২৩ ডিচেম্বৰত চাবুৱালৈকে মালবাহী ৰে'লৰ প্ৰচলন হয়। ১৮৮৪ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৱা ৭:২০ বজাত তদানীন্তন অসমৰ মুখ্য আয়ুক্ত ছাৰ চাৰ্লছ ইলিয়টে ৰিহাবাৰী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা (বৰ্তমান [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]]) ৪০০ ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় যাত্ৰীৰে [[লিডু]]লৈ যোৱা প্ৰথমখন যাত্ৰীবাহী ৰেল ফ্লেগ অফ কৰে। ১৯৯১ চনত প্ৰকাশিত অসম ৰেলৱে আৰু ট্ৰেডিং কোম্পানী লিমিটেডৰ শতবাৰ্ষিকী স্মৃতিগ্ৰন্থ অনুসৰি উক্ত কোম্পানীটোৱে [[ডিব্ৰু-শদিয়া ৰেলৱে]]  নিৰ্মাণৰ পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাৰ বাবে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৰেলৱে উন্নয়নৰ সমগ্ৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;[http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710/state07 Dibrugarh Rly Station denied heritage status] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004221528/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jun1710%2Fstate07 |date=4 October 2013 }}. Assamtribune.com (17 June 2010). Retrieved 3 October 2013.&lt;/ref&gt; মহানগৰখনত [[ডিব্ৰুগড় টাউন ৰেল ষ্টেচন]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন]] দুটা ৰে'ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ মানচিত্ৰত  এই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পূবৰ ৰেল ষ্টেচন। ভাৰতৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই, কোচি, ত্ৰিবান্দ্ৰম, কলকাতা, দিল্লী, কন্যাকুমাৰী আদিৰ সৈতে সংযুক্ত ৰেলৱে নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ডিব্ৰুগড় সংযোজিত হৈ আছে। মহানগৰীৰ উপকণ্ঠত বাণীপুৰত নতুন ডিব্ৰুগড় ৰেল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই তিনিচুকীয়া ৰেল সংমণ্ডলৰ লামডিং-ডিব্ৰুগড় অংশত অৱস্থিত। ৪০০ বিঘা মাটিত বিস্তৃত সমগ্ৰ উত্তৰ-পূবৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰেল ষ্টেচন আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২ কিলোমিটাৰ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211/state05 |title=The Assam Tribune Online |website=www.assamtribune.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |archive-date=14 May 2014 |access-date=28 December 2024 |archivedate=14 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514221227/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jul1211%2Fstate05 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===জলপথ===

[[File:Bogibeel Karrengbali paarghat.jpg|thumb|বগীবিল ঘাটৰ এখন ফেৰী]]
ডিব্ৰুগড়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ কাষে কাষে আৰু তাৰ সিপাৰে এক উন্নত জলপথ পৰিবহণ ব্যৱস্থাও আছে। ডিব্ৰুগড় বাংলাদেশ সীমান্তৰ পৰা শদিয়ালৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ ২ৰ এক উল্লেখযোগ্য স্থান। ফেৰী সেৱাই ডিব্ৰুগড়ক চেঙাজান (ধেমাজি জিলা), পানবাৰী (ধেমাজি) &amp; ঐৰাম ঘাট (জোনাই ওচৰত)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। বগীবিল আই ডব্লিউ টি ঘাটৰ পৰা কাৰেং চাপৰি আৰু চিচি মুখলৈ নিয়মীয়া ফেৰী সেৱা আছে। তদুপৰি ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ বিলাসী ক্ৰুজ সেৱাও উপলব্ধ। ডিব্ৰুগড়লৈ যোৱা ক্ৰুজখন [[তেজপুৰ]] আৰু [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |title=Bharat Darshan – Guwahati |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |archive-date=20 September 2013 |archivedate=20 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920083046/http://www.bharatdarshan.info/guwahati/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

====স্থলপথ====
ডিব্ৰুগড়ৰ মাজেৰে অসম ট্ৰাংক ৰোড পাৰ হৈ গৈছে। ডিব্ৰুগড়ৰ চৌকিডিঙিত অৱস্থিত অসম ৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ অসম আৰু উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ বাছ চলাচল কৰে। মহানগৰখনত ৰাজহুৱা পৰিবহনৰ বাবে অটো ৰিক্সা, বিক্ৰম, ই-ৰিক্সাৰ সুবিধা আছে। নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত থকা কনভয় ৰোডৰ উৰণসেঁতুৰ কাষত নতুনকৈ আৰম্ভ কৰা মুৰলীধৰ জালান বাছ আস্থান সম্পূৰ্ণকৈ কাৰ্যক্ষম হোৱা নাই। দেশৰ দীৰ্ঘতম ৰে'ল-ৰোড দলং [[বগীবিল দলং]] ডিব্ৰুগড়ৰ নিচেই কাষত অৱস্থিত।

==শিক্ষা আৰু গৱেষণা==
[[File:Dibrugarh Govt. Boys' H. S. School, Dibrugarh.jpg|thumb|right|ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]]
[[File:Dibrugarh University's entrance gate.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰৱেশপথ]]
[[file:DHSK College, Dibrugarh.jpg|thumb|ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]]
ডিব্ৰুগড় উজনি অসমৰ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিব্ৰুগড়ত কেইবাখনো পুৰণি আৰু উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী, বেচৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। ১৮৪০ চনত স্থাপিত হোৱা [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]] অসমৰ অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়। তদুপৰি ডিব্ৰুগড় কেইখনমান বিখ্যাত কণিষ্ঠ মহাবিদ্যালয় আছে। [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত [[অসম বিধান সভা]]ত প্ৰস্তাৱিত এক বিধেয়কৰদ্বাৰা এই বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপিত হয়। অসমৰ উচ্চশিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰৰূপে পৰিচিত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিষয়ক শিক্ষাদানৰ বাবে বিভিন্ন বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ উপৰিও এখন &quot;অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান&quot; আছে। বৰ্তমান এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰদ্বাৰা অনুমোদিত মুঠ মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মুঠ মাটিকালি হ'ল ২০৩ হেক্টৰ; ইয়াৰে ৭৪.৩ হেক্টৰৰ এটা এলেকাত চাহখেতি কৰা হয়। এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু নতুন বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কি: মি: দক্ষিণে ৰজাভেটা অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। এই মহাবিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ বৰবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত। অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন আনুস্থানিকভাৱে ১৯৪৭ চনৰ ৩ নৱেম্বৰৰ দিনা উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ আগেয়ে ই &quot;বেৰী-হোৱাইট মেডিকেল স্কুল নামেৰে জনাজাত আছিল, যিখন ১৯০০ চনত স্থাপিত হৈছিল। [[শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়]] ডিব্ৰুগড় জিলাৰ চাবুৱাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। এই বিশ্ববিদ্যালয় খন অসম চৰকাৰে ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত গৃহীত কৰা ''শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ২০১৮''ৰ অধীনত স্থাপন কৰিছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ২০২০ চনৰ ১০ জুলাই তাৰিখৰ পৰা ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ অস্থায়ী কেম্পাছৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হয়। এইখন অসমৰ প্ৰথম আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ কাৰ্যক্ষম চতুৰ্থ ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়। ডিব্ৰুগড়ৰ [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়|চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] উজনি অসমৰএকমাত্ৰ দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়। [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়|আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল]] [[ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ|ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদে]] স্থাপন কৰা ছখন আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ অন্যতম। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিঃমিঃ পূবত তথা বকুল তিনিআলিৰ পৰা ২ কিঃমিঃ নিলগত লাহোৱালত আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্যৰ উমৈহতীয়া আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰই এই অঞ্চলত জীৱ-চিকিৎসা  বিষয়ত গৱেষণা কৰা হয়।  ১৯৮২ চনত এই কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় চিকিৎসা গৱেষণা পৰিষদ আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ বাবে বিভিন্ন উৎসৰ পৰা এই কেন্দ্ৰই অনুদান লাভ কৰে। ডিব্ৰুগড় মহানগৰৰ উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান সমূহ হ'ল:
===বিদ্যালয়সমূহ===
* [[ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয়]]
*  ডিব্ৰুগড় চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা বিদ্যালয়
* ডন বস্ক' হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল
* লিটিল ফ্লাৱাৰ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল
* ছেইণ্ট মেৰীজ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল
* ছেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল
* বি এল বেৰীয়া সৰস্বতী শিশু মন্দিৰ
* কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়
* দিল্লী পাব্লিক স্কুল, ডিব্ৰুগড়
* বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়
* সম্পূৰ্ণ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়
* ভিক্টোৰিয়া গাৰ্লছ স্কুল
* বেংগলী বয়জ স্কুল
* মাৰোৱাৰী হিন্দী বিদ্যালয়
* অগ্ৰসেন একাডেমী
* শিশু ভাৰতী বিদ্যালয়
* গ্ৰেহেম বজাৰ বালিকা বিদ্যালয়
===কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়সমূহ===
* [[ছল্ট ব্ৰুক একাডেমী]]
* ডঃ ৰাধাকৃষ্ণণ স্কুল অফ আৰ্টছ, কমাৰ্চ এণ্ড চাইন্স
* [[জ্ঞান বিজ্ঞান একাডেমী]]
*  শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়
===মহাবিদ্যালয়সমূহ===
* [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়]]
* [[ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়]]
* [[মনোহৰী দেৱী কানৈ মহিলা মহাবিদ্যালয়]]
* [[ডিব্ৰু মহাবিদ্যালয়]]
* নন্দলাল বৰগোহাঁই চিটি মহাবিদ্যালয়
===আইন মহাবিদ্যালয়===
* ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সুৰজমল কানৈ আইন মহাবিদ্যালয়
* এছ.আই.পি.ই. আইন মহাবিদ্যালয়
* ডঃ ৰোহিনী কান্ত বৰুৱা আইন মহাবিদ্যালয়
===শিক্ষণ মহাবিদ্যালয়===
* চন্দ্ৰকান্ত হাজৰিকা মহাবিদ্যালয়
* পাৰিজাত একাডেমী শিক্ষক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান
===চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান===
* [[অসম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]
* [[চৰকাৰী দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ডিব্ৰুগড়]]
* [[আঞ্চলিক চিকিৎসা গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]]
===কাৰিকৰী প্ৰতিষ্ঠান===
* [[ডিব্ৰুগড় পলিটেকনিক]]

==গণমাধ্যম==
আকাশবাণী ডিব্ৰুগড় অসমৰ অন্যতম পুৰণি আকাশবাণী কেন্দ্ৰ। আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ে এ এম (৫২৯.১ মিটাৰ মেগাৱাটত ৫৬৭ কিলোহাৰ্টজ) আৰু এফ এম (১০১.৩০ মেগাহাৰ্টজ) বেণ্ড দুয়োটাতে তিনিটা অধিবেশনত দৈনিক প্ৰচাৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=All India Radio, Dibrugarh|url=http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|publisher=Prasar Bharati|access-date=3 August 2013|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt; লগতে প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ৬:০০ বজাত ৫ মিনিটৰ আঞ্চলিক বাতৰিৰ বুলেটিন সম্প্ৰচাৰ কৰে ।&lt;ref name=&quot;allindiaradio.gov.in&quot;&gt;{{cite web| url = http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| title = Get Apps {{!}} Prasar Bharati| access-date = 3 August 2013| archive-date = 2 March 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140302173327/http://allindiaradio.gov.in/Station/DIBRUGARH/Pages/default.aspx| url-status = live}}&lt;/ref&gt; এই কেন্দ্ৰটো ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |title=NEWS ON AIR : News on AIR brings the Latest &amp; Top Breaking News on Politics, G-20 summit, Cricket, Sports, Business , State,Formula One in INDIA , Regional Language Audio Bulletins , Regional Language scripts &amp; more |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305062218/http://www.newsonair.nic.in/rnu-dibrugarh-details.asp |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ডিব্ৰুগড়ৰ মলখুবাচাত এই ষ্টেচনৰ ষ্টুডিঅ’ আৰু লেপেটকাত অৱস্থিত
ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড স্থানৰ সমীপত হাই পাৱাৰ ট্ৰেন্সমিছন টাৱাৰ আছে।

ব্ৰহ্মপুত্ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন বা ৰেডিঅ’ ব্ৰহ্মপুত্ৰ ৯০.৪ মেগাহাৰ্টজ   ডিব্ৰুগড়ত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমটো তৃণমূল পৰ্যায়ৰ কমিউনিটি ৰেডিঅ’ ষ্টেচন। উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, আৰু শিৱসাগৰৰ কিছু অংশৰ ৮ লাখৰো অধিক লোকক সামৰি লোৱা এই চহৰে অৰ্ধনগৰীয়া, আৰু গ্ৰাম্য জনসংখ্যাক একত্ৰিত কৰে। ডিব্ৰুগড়ৰ মাইজান ঘাটৰ সমীপত ইয়াৰ ষ্টেচন অৱস্থিত।
[[File:Doordarshan Kendra, Dibrugarh.jpg|thumb|right|দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড়]]
অসমীয়া ভাষাত অনুষ্ঠান আগবঢ়োৱা দ্বিতীয়টো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, ডিব্ৰুগড় ১৯৯৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।  ইয়াৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰই ১৯৯১ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰৰ পৰা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটীৰ সম্প্ৰচাৰিত অসম ভাষাৰ কাৰ্যসূচী সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231532/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/CPC/Pages/CPC.aspx |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;  এই কেন্দ্ৰত নিৰ্মিত কাৰ্যসূচীসমূহ উচ্চ শক্তিৰ ট্ৰেন্সমিটাৰৰ জৰিয়তে টেলিকাষ্ট কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| title = Doordarshan Kendra Guwahati| access-date = 1 March 2014| archive-date = 29 July 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| url-status = live| archivedate = 29 July 2013| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729144228/http://ddkguwahati.gov.in/profile.asp| deadurl = yes}}&lt;/ref&gt; ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই 'ডি ডি নৰ্থ ইষ্ট' চেনেলত অনুষ্ঠানৰ অৱদান আগবঢ়াই আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |title=Archived copy |access-date=1 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |archive-date=6 March 2014 |archivedate=6 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306231536/http://www.ddindia.gov.in/About%20DD/Doordarshan%20Transmitters/Pages/Assam_c.aspx |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

তদপৰি সামাজিক মাধ্যমটো প্ৰচাৰৰ বাবে
ডিব্ৰুগড়ত কেইবাটাও ইলেক্ট্ৰনিক বাতৰি পৰ্টেল আৰু চেনেল আছে।

===বাতৰি-কাকতসমূহ===
ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত প্ৰথমখন কাকত 'টাইমছ অফ আছাম'ৰ সৈতে ডিব্ৰুগড় সমগ্ৰ পূব ভাৰতৰ বাতৰি কাকত সাংবাদিকতাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। প্ৰকাশৰ চাৰি দশক পিছত টাইমছ অফ আছামৰ প্ৰকাশ বন্ধ হৈ ১৯৩৯ চনৰ পৰা ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য আছাম ট্ৰিবিউন|দ্য আছাম ট্ৰিবিউনে]] যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা ৭ বছৰ প্ৰকাশৰ পিছত গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰিত হয়। অৱশ্যে উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ এই প্ৰধান ইংৰাজী দৈনিক কাকতখন গুৱাহাটীৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ আন চাৰিখন চহৰৰ লগতে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা [[দ্য ছেণ্টিনেল]] প্ৰকাশিত হয়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা কেইবাখনো স্থানীয়ভাষাৰ, লগতে ইংৰাজী আৰু বাংলা দৈনিক কাকত প্ৰকাশ পায়। ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত অসমীয়া বাতৰি কাকতসমূহ হ'ল [[অসমীয়া প্ৰতিদিন]], [[জনসাধাৰণ]], [[নিয়মীয়া বাৰ্তা]], [[দৈনিক অসম]], অসম আদিত্য, দৈনিক প্ৰতীক্ষা আৰু প্ৰতিবিম্ব। গুৱাহাটী আৰু শিলচৰৰ সমান্তৰালকৈ ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা বাংলা দৈনিক যুগশংখ প্ৰকাশিত হয়।

==ৰাজনীতি==
ডিব্ৰুগড় মহানগৰ [[ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্গত। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ নেতা তথা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় জলপৰিবহন মন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]] বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ।&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf
 |title=List of Parliamentary &amp; Assembly Constituencies
 |access-date=6 October 2008
|work=Assam
 |publisher=Election Commission of India
 |url-status=dead
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf
 |archive-date=4 May 2006
}}&lt;/ref&gt; বিজেপিৰ প্ৰশান্ত ফুকন [[ডিব্ৰুগড় (বিধানসভা সমষ্টি)]] পৰা [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত বিধায়ক। [[ডিব্ৰুগড় পৌৰ নিগম]] বৰ্তমান বিজেপিৰ দখলত।

==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি==
* [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ, লেখক আৰু প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা
* [[নীলমণি ফুকন (জ্যেষ্ঠ)|নীলমণি ফুকন]], সাহিত্যিক আৰু ৰাজনীতিবিদ
* [[দেৱকান্ত বৰুৱা]], কবি আৰু ৰাজনীতিবিদ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ ৮৩ সংখ্যক অধ্যক্ষ, [[বিহাৰ]]ৰ ৰাজ্যপাল
* [[যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ সপ্তম মুখ্যমন্ত্ৰী]]
* [[কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ]], [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ নৱম মুখ্যমন্ত্ৰী]]
* [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]],  [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী|অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী]] তথা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী
* [[ৰঞ্জন গগৈ]], [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|ভাৰতৰ ৪৬ সংখ্যক মুখ্য ন্যায়াধীশ]]
* [[মলয়া গোস্বামী]], শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী
* [[বিজু ফুকন]], অভিনেতা
* [[নগেন শইকীয়া]], সাহিত্যিক তথা সাহিত্য সভাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি
* [[প্ৰহ্লাদ চন্দ্ৰ তাছা]], সাহিত্যিক

==তথ্য উৎস==
{{ৰেফলিষ্ট}}

==টোকা==
{{notelist}}

==গ্ৰন্থ সূচি==
{{refbegin}}
* {{citation
 |last=Gogoi
 |first=Nityananda
 |title=Historical Geography of Medieval Assam
 |place=Guwahati
 |publisher=EBH Publishers
 |year=2016
 |isbn=978-93-83252-70-1
}}

== বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category|Dibrugarh|ডিব্ৰুগড়}}
* [https://dibrugarh.assam.gov.in/ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ৱেবচাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250419051017/https://dibrugarh.assam.gov.in/ |date=2025-04-19 }}
* [http://dibru.ac.in ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ৱেবচাইট]

{{অসমৰ নগৰ-মহানগৰ}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]]
[[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলা]]</text>
      <sha1>ehkombs3kno25gw2oeh9oi8c9n3avr5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জ্যুচ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23373</id>
    <revision>
      <id>636563</id>
      <parentid>630957</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sasifow</username>
        <id>48425</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6297" sha1="cihr2z46wwjbmjj0urgqttve9q811uj" xml:space="preserve">{{stub}}
{{Infobox deity
| Image = ประดู่ คำหงษาคือJupiter Smyrna Louvre Ma13.jpg
| Caption = ดู่ติมอ''Jupiter de Smyrne''-ৰ মূৰ্তি, 1680 চনত স্মাৰ্ণাত আৱিষ্কাৰ কৰা হোৱা&lt;ref&gt;The sculpture was presented to [[Louis XIV of France|Louis XIV]] as [[Aesculapius]] but restored as Zeus, ca. 1686, by [[Pierre Granier]], who added the upraised right arm brandishing the [[thunderbolt]]. Marble, middle 2nd century CE. Formerly in the 'Allée Royale', (Tapis Vert) in the [[Gardens of Versailles]], now conserved in the [[Louvre Museum]] ([http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=car_not_frame&amp;idNotice=27483 official on-line catalog])&lt;/ref&gt;
| Name = {{ubl|জেউছ|জ্যুচ}}
| God_of = গ্ৰীক দেৱতাসকলৰ ৰজা&lt;br /&gt;আকাশ, বজ্ৰ আৰু বিচাৰৰ অধিনায়ক
| member_of = [[দ্বাদশ অলিম্পিয়ান]]
| Abode = [[অলিম্পাচ]]
| Symbols = [[বজ্ৰ]], [[ঈগল]], পোহনীয়া জীৱ জন্তু, বিষেষতঃ গৰু গাইৰ জাক আৰু অ'ক গছ
| Consort = [[হেৰা (গ্ৰীক দেৱী)|হেৰা]], আৰু অন্য সতি সন্ততিসকল
| Parents = [[ক্ৰণচ]] আৰু [[ৰীয়া]]
| Siblings = [[হেষ্টীয়া]], [[হেডীচ]], [[হেৰা (গ্ৰীক দেৱী)|হেৰা]], [[পচাইডন]] আৰু [[ডীমিটাৰ]]
| Children = [[এৰিচ]], [[এথিনা]], [[এপ'ল']], [[আৰ্টিমিচ]], [[এফ্ৰ'ডাইটি]], [[ডাইন'চাচ]], [[হেবে]], [[হাৰ্মিচ]], [[হেৰাক্লিচ]], [[হেলেন]], [[হেফেইষ্টাচ]], [[পাৰ্চিউচ]], [[মিনচ]] আদি।
| Mount = [[অলিম্পাচ]]
| Roman_equivalent = [[জুপিটাৰ]]
}}
'''জেউছ''' বা '''জ্যুচ''' ({{lang-en|Zeus}}) পুৰণি [[গ্ৰীক শ্ৰুতিকথা|গ্ৰীক ধৰ্ম আৰু কিংবদন্তি]] মতে &quot;দেৱতা আৰু মানৱৰ পিতৃপুৰুষ&quot;,&lt;ref&gt;[[Hesiod]], ''[[Theogony]]'' 542 and other sources.&lt;/ref&gt; [[হিন্দু ধৰ্ম]] অনুসৰি [[ইন্দ্ৰ]]ৰ সমকক্ষ, ৰোমান বিশ্বাস বা কিংবদন্তিমতে জুপিটাৰ আৰু ইট্ৰুস্কান সমকক্ষ হৈছে টিনিয়া। তেওঁ গ্ৰীচৰ অলিম্পাচ পৰ্বতৰ পৰা অলিম্পাচ (গ্ৰীক কিংবদন্তি মতে হিন্দুৰ স্বৰ্গৰ সমতুল্য) এটা পৰিয়ালৰ মু্ৰব্বীৰ দৰে স্বৰ্গ আৰু [[পৃথিৱী]] শাসন কৰে। তেওঁ আকাশ আৰু বজ্ৰৰ অধিকাৰী।

জ্যুচ [[ক্ৰণচ]] আৰু [[ৰীয়া]]ৰ সন্তান। তেওঁলোকৰ তিনিজন পুত্ৰ আছিল: জ্যুচ, [[প'জাইডন]] (সাগৰৰ দেৱতা) আৰু [[হেডীচ]] (ৰসাতলৰ/পাতালৰ দেৱতা) বেচিভাগ কিংবদন্তিতে জ্যুচৰ ধৰ্মপত্নী হৈছে [[হেৰা (গ্ৰীক দেৱী)|হেৰা]] যদিও কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ [[ডায়'নে]] বুলি এগৰাকী দেৱীও সংগী আছিল বুলি লিখিছে।&lt;ref&gt; at the oracle of Dodona&lt;/ref&gt; [[হোমাৰ]]ৰ [[ইলিয়াদ]]ত [[আফ্ৰোডেইটি]]ক (ৰোমানমতে [[ভেনাচ]]) জ্যুচ আৰু ডায়'নেৰ জীয়ৰী বুলি উল্লিখিত আছে।&lt;ref&gt;[[হোমাৰ]]ৰ [[ইলিয়াদ]]&lt;/ref&gt;

অলিম্পাচৰ অনেক দেৱতাৰদৰেই জ্যুচৰো অন্য দেৱী, গন্ধৰ্ব দেৱী আৰু মানৱীৰ লগত যৌনসম্পৰ্ক আছিল আৰু তাৰ ফলস্বৰূপে তেওঁৰ অনেক দেৱ বা অৰ্ধদেৱ (demigod) সন্তান আছে। ইয়াৰে উল্লেখনীয় হৈছে [[এথিনা]], [[এপ'ল']], [[আৰ্টিমিচ]], [[হাৰ্মিচ]], [[আফ্ৰোডেইটি]], [[প'ৰ্চিফনী]] (প'ৰ্চীফনী জ্যুচ আৰু [[ডিমিটাৰ]]ৰ জীয়েক), [[ডায়'নিউচাচ]], [[পাৰ্চিয়াচ]], [[হেৰাক্লিচ]] (ৰোমান [[হাৰকিউলিচ]]), [[ট্ৰয়ৰ হেলেন]], [[মিন'চ]] ([[নিম'চিনী]]ৰ পৰা), [[এৰিচ]], [[হেবে]], [[হেফেইষ্টাচ]] (ৰোমান [[ভালকান]]) আদি।&lt;ref name=&quot;Hamilton1942&quot;&gt;{{cite book|last=Hamilton|first=Edith|title=Mythology|url=https://archive.org/details/mythology0000unse_e6q0|publisher=Back Bay Books|location=New York|year=1942|edition=1998|pages=467|isbn=978-0-316-34114-1|accessdate=6-3-09}}&lt;/ref&gt;

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* {{commons cat inline|Zeus|জ্যুচ}}
* [https://web.archive.org/web/20120505001247/http://homepage.mac.com/cparada/GML/Zeus.html Greek Mythology Link, Zeus] stories of Zeus in myth
* [http://www.theoi.com/Olympios/Zeus.html Theoi Project, Zeus] summary, stories, classical art
* [http://www.theoi.com/Cult/ZeusCult.html Theoi Project, Cult Of Zeus] cult and statues
* [http://news.nationalgeographic.com/news/2007/01/070122-pagans-athens.html Photo: Pagans Honor Zeus at Ancient Athens Temple] from National Geographic

[[শ্ৰেণী:গ্ৰীক দেৱতা]]</text>
      <sha1>cihr2z46wwjbmjj0urgqttve9q811uj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৰাষ্ট্ৰসংঘ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24554</id>
    <revision>
      <id>636702</id>
      <parentid>613219</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:04:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* বিশেষ অভিকৰণসমূহ */</comment>
      <origin>636702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18362" sha1="5lg0k15l53c8d2pix4eku83cbhodwn8" xml:space="preserve">{{confuse|জাতিসংঘ{{!}}জাতিসংঘ (League of Nations)}}
{{Infobox geopolitical organization
|name = ৰাষ্ট্ৰসংঘ
|image_flag = Flag of the United Nations.svg
|symbol_type = Emblem
|image_symbol = UN_emblem_blue.svg
|image_map = United Nations (Member States and Territories).svg
|map_width = 250px
|map_caption = ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহক মানচিত্ৰ খনত সেউজীয়া ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/world00.pdf|title=The World Today|format=PDF|accessdate=18 June 2009|quote=The designations employed and the presentation of material on this map do not imply the expression of any opinion whatsoever on the part of the Secretariat of the United Nations concerning the legal status of any country}}&lt;/ref&gt;
|org_type = আন্তঃচৰকাৰী সংস্থা
|membership = ১৯৩খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ&lt;br /&gt;২খন পৰ্যবেক্ষক ৰাষ্ট্ৰ
|admin_center_type = মুখ্য কাৰ্যালয়
|admin_center = [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ]] {{small|(আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অঞ্চল)}}
|languages_type = আধিকাৰীক ভাষা
|languages = {{hlist|[[আৰবী ভাষা|আৰবী]]|[[মান্য চীনা ভাষা|চীনা]]|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]]|[[ৰুছ ভাষা|ৰুছ]]|[[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]]&lt;ref&gt;[https://www.un.org/en/sections/about-un/official-languages/index.html Official Languages], www.un.org. Retrieved 22 May 2015.&lt;/ref&gt;}}
|leader_title1 = সচিবপ্ৰধান
|leader_name1 = [[এণ্টনিও গুটেৰেছ]]
|leader_title2 = উপ-সচিবপ্ৰধান
|leader_name2 = আমীনা মহম্মদ
|leader_title3 = সাধাৰণ সভাৰ সভাপতি
|leader_name3 = মাৰিয়া ফাৰ্ণাণ্ডা এচপিন'চা
|leader_title4 = অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদৰ সভাপতি
|leader_name4 = মাৰিয়া চাটৰড'ভা
|leader_title5 = সুৰক্ষা পৰিষদৰ সভাপতি
|leader_name5 = কাকৌ হৌৱাডজা লেঅন এডম
|established_event1 =ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ চুক্তিপত্ৰ স্বাক্ষৰ হয়
|established_date1 = {{Start date and age|1945|06|26|df=yes|p=y}}
|established_event2 =চুক্তিপত্ৰ কাৰ্যকৰী হয়
|established_date2 = {{Start date and age|1945|10|24|df=yes|p=y}}
|official_website = {{URL|https://www.un.org/}}&lt;br /&gt;{{URL|https://www.un.int}}
}}
'''ৰাষ্ট্ৰসংঘ''' ({{Lang-en|United Nations}}) এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন আৰু ইয়াৰ মূল লক্ষ্যসমূহ হ'ল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন, সুৰক্ষা, অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, সামাজিক অগ্ৰগতি, মানৱ অধিকাৰ আৰু বিশ্বশান্তিৰ বাবে কাম কৰা। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পাচতে ১৯৪৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ই ইয়াৰ পুৰ্বসুৰী [[জাতিসংঘ]] (League of Nations)-ৰ স্থান দখল কৰে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আঁচনিসমূহ কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ ইয়াৰ অধীনত কেইবাটাও সংগঠন আছে। 

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুঠ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ ১৯৩ খন। ইয়াৰ প্ৰধান ৬টা অংগ হৈছে সাধাৰণ পৰিষদ, নিৰাপত্তা পৰিষদ, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ, সচিবালয়, [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ন্যায়ালয়]] আৰু ন্যাসৰক্ষী পৰিষদ (বৰ্তমান নিষ্ক্ৰিয়)। ইয়াৰ বাদেও [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]] (WHO), [[বিশ্ব খাদ্য কাৰ্যসূচী]] (WFP), [[ইউনিচেফ]] আদিৰ নাম উল্লেখযোগ্য। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আটাইতকৈ দায়িত্বশীল পদবী হ'ল সচিবপ্ৰধান। পৰ্তুগালৰ এণ্টনিও গুটেৰছ এই পদত ২০১৭ৰ পৰা আছে। 

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ]]ত আছে। ইয়াৰ বাদেও [[জেনেভা]], [[নাইৰোবি]] আৰু [[ভিয়েনা]]ত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ কাৰ্যালয় আছে। ৰাষ্ট্ৰসংঘই ইয়াৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ পৰা অৰ্থসাহায্য লাভ কৰে। ৬টা ভাষাত ইয়াৰ কাম কাজ সমূহ কৰা হয়– [[আৰবী ভাষা|আৰবী]], [[মান্য চীনা ভাষা|চীনা]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ৰুছ ভাষা|ৰুছ]] আৰু [[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]]।&lt;ref name=langs&gt;{{cite web |url=http://www.un.org/en/ga/about/ropga/lang.shtml |title=General Assembly of the United Nations – Rules of Procedure |publisher=UN Department for General Assembly |accessdate=15 December 2010}}&lt;/ref&gt;

==স্থাপন ==
ৰাষ্ট্ৰসংঘ গঠনৰ পূৰ্বে দেশসমূহৰ মাজৰ সংঘাত মিলামিচা কৰিবৰ বাবে [[ৰেডক্ৰচ]], [[হেগ মহাসভা]] আদি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন গঠন কৰা হয়। [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিচতে পেৰিচত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰীতিৰ অৰ্থে '''[[জাতিসংঘ]]''' (League of Nations)-ৰ গঠন হয়। পিছে জাতিসংঘত উপনিৱেশসমূহত বাস কৰা জনগণৰ কোনো প্ৰতিনিধিত্ব নাছিল আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]], [[ছ'ভিয়েট সংঘ]], [[জাপান]], [[জাৰ্মানী]]ৰ দৰে বৃহৎ শক্তিয়ে যোগদান কৰা নাছিল। জাপানৰ চীন আক্ৰমণ ১৯৩৭, ইটালীৰ ইথিওপিয়া আক্ৰমণ ১৯৩৫ আৰু হিটলাৰৰ দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ আৰম্ভণি ৰোধ কৰাত জাতিসংঘ ব্যৰ্থ হয়। 

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ত হিৰোছিমা আৰু নাগাছাকিত পৰমাণু বোমাৰ বিভীষিকাই সকলোকে সচকিত কৰে। সেয়ে ১৯৪৫ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শান্তি-সম্প্ৰীতি আৰু সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, মানৱাধিকাৰ আদি সমস্যা সমাধানত সহযোগিতাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰসংঘ গঠন হয়। ১৯৪৫ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলত আনুষ্ঠানিকভাৱে সুৰক্ষা পৰিষদৰ পাঁচখন স্থায়ী ৰাষ্ট্ৰ [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]], [[ছ'ভিয়েট সংঘ]], [[যুক্তৰাজ্য]], [[ফ্ৰান্স]] আৰু [[চীন]]ৰ লগতে প্ৰায় ৫০খন ৰাষ্ট্ৰৰ স্বাক্ষৰেৰে ৰাষ্ট্ৰসংঘ প্ৰতিষ্ঠা হয়। 

==সংগঠন==
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰধান ৬টা অংগ হৈছে: সাধাৰণ পৰিষদ (UN General Assembly), নিৰাপত্তা পৰিষদ (UN Security Council), অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ (UN Economic and Social Council), সচিবালয় (UN Secretariat), [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ন্যায়ালয়]] (International Court of Justice) আৰু ন্যাসৰক্ষী পৰিষদ (UN Trusteeship Council, বৰ্তমান নিষ্ক্ৰিয়)। 

===সচিবপ্ৰধান===
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মূল পদবী হ'ল সচিবপ্ৰধান। বৰ্তমান ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সচিবপ্ৰধান হৈছে পৰ্তুগালৰ এণ্টনিও গুটেৰছ। বৰ্তমানলৈ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সচিবপ্ৰধানৰ পদবীত অধিষ্ঠিত লোকসকল হৈছে:&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/sg/formersgs.shtml |title=Former Secretaries-General |publisher=United Nations |accessdate=6 November 2013}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
! {{Abbr|নং|ক্ৰমিক নম্বৰ}}!! নাম!! দেশ!! কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ!! কাৰ্যভাৰ সমাপ্ত
|-
| ১ || [[ট্ৰিগৱা লী]] || {{flag|Norway}} || {{Start date|df=yes|1946|2|2}} || {{End date|df=yes|1962|11|10}}
|-
| ২ || [[ডগ হেমাৰহোল্ড]] || {{flag|Sweden}} || {{Start date|df=yes|1953|4|10}} || {{End date|df=yes|1961|9|18}}
|-
| ৩ || [[ইউ থাণ্ট]] || {{flag|Burma|1948}} || {{Start date|df=yes|1961|11|30}} || {{End date|df=yes|1971|12|31}}
|-
| ৪ || [[কাৰ্ট ৱাল্ডহেইম]] || {{flag|Austria}} || {{Start date|df=yes|1972|1|1}} || {{End date|df=yes|1981|12|31}}
|-
| ৫ || [[হাভিয়েৰ পেৰেজ দে কুইয়াৰ]] || {{flag|Peru}} || {{Start date|df=yes|1982|1|1}} || {{End date|df=yes|1991|12|31}}
|-
| ৬ || [[বুত্ৰোচ বুত্ৰোচ-ঘালি]] || {{flag|Egypt}} || {{Start date|df=yes|1992|1|1}} || {{End date|df=yes|1996|12|31}}
|-
| ৭ || [[কফি আন্নান]] || {{flag|Ghana}} || {{Start date|df=yes|1997|1|1}} || {{End date|df=yes|2006|12|31}}
|-
| ৮ || [[বান কি মুন]] || {{flag|South Korea}} || {{Start date|df=yes|2007|1|1}} || {{End date|df=yes|2016|12|31}}
|-
| ৯ || [[এণ্টনিও গুটেৰেছ]] || {{flag|Portugal}} || {{Start date|df=yes|2017|1|1}}|| ''বৰ্তমানলৈ''
|}

=== বিশেষ অভিকৰণসমূহ ===
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰধান অংগবিলাকৰ উপৰি ভালেকেইটা এজেন্সি বা অভিকৰণ আছে যাৰ সহায়ত বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত কাম-কাজ চলোৱা হয়। এনে বিশেষ অভিকৰণসমূহ হৈছে:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
! {{Abbr|নং|ক্ৰমিক নম্বৰ}}!! চমু নাম!! নাম!! মুখ্য কাৰ্যালয়!! স্থাপন
|-
| ১ || FAO || [[খাদ্য আৰু কৃষি সংস্থা]]||{{flagicon|ITA}} [[ৰোম]], [[ইটালী]]|| ১৯৪৫
|-
| ২ || IAEA || [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পাৰমাণৱিক শক্তি সংস্থা]]||{{flagicon|AUT}} [[ভিয়েনা]], [[অষ্ট্ৰিয়া]] || ১৯৫৭
|-
| ৩ || ICAO || [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অসামৰিক বিমান সংস্থা]]||{{flagicon|CAN}} [[মণ্টৰিয়েল]], [[কানাডা]] || ১৯৪৭
|-
| ৪ || IFAD || [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কৃষি উন্নয়ন নিধি]]|| {{flagicon|ITA}} [[ৰোম]], [[ইটালী]] || ১৯৭৭
|-
| ৫ || ILO || [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]]||{{flagicon|SUI|size=23px}} [[জেনেভা]], [[ছুইজাৰলেণ্ড]] || ১৯৪৬ (১৯১৯)
|-
| ৬ || IMO || [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাগৰীয় সংস্থা]]||{{flagicon|GBR}} [[লণ্ডন]], [[যুক্তৰাজ্য]] || ১৯৪৮
|-
| ৭ || IMF || [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা নিধি]]|| {{flagicon|USA}} [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || ১৯৪৫ (১৯৪৪)
|-
| ৮ || ITU || [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দূৰসংযোগ সংগঠন]]||{{flagicon|SUI|size=23px}} [[জেনেভা]], [[ছুইজাৰলেণ্ড]] || ১৯৪৭ (১৮৬৫)
|-
| ৯ || UNESCO || [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থা]]||{{flagicon|FRA}} [[পেৰিচ]], [[ফ্ৰান্স]] || ১৯৪৬
|-
| ১০ || UNIDO || [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ঔদ্যোগিক উন্নয়ন সংস্থা]]||{{flagicon|AUT}} [[ভিয়েনা]], [[অষ্ট্ৰিয়া]] || ১৯৬৭
|-
| ১১ || UNWTO ||[[বিশ্ব পৰ্যটন সংস্থা]]||{{flagicon|ESP}} [[মাদ্ৰিদ]], [[স্পেইন]] || ১৯৭৪
|-
| ১২ || UPU || [[বিশ্ব ডাক সংগঠন]]||{{flagicon|SUI|size=23px}} [[বাৰ্ণ]], [[ছুইজাৰলেণ্ড]] || ১৯৪৭ (১৮৭৪)
|-
| ১৩ || WBG || [[বিশ্ব বেংক গোট]]||{{flagicon|USA}} [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || ১৯৪৫ (১৯৪৪)
|-
| ১৪ || WFP || [[বিশ্ব খাদ্য কাৰ্যসূচী]]||{{flagicon|ITA}} [[ৰোম]], [[ইটালী]] || ১৯৬৩
|-
| ১৫ || WHO || [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]]||{{flagicon|SUI|size=23px}} [[জেনেভা]], [[ছুইজাৰলেণ্ড]] || ১৯৪৮
|-
| ১৬ || WIPO || [[বিশ্ব বৌদ্ধিক সম্পত্তি সংস্থা]]||{{flagicon|SUI|size=23px}} [[জেনেভা]], [[ছুইজাৰলেণ্ড]] || ১৯৭৪
|-
| ১৭ || WMO || [[বিশ্ব জলবায়ু সংস্থা]]|| {{flagicon|SUI|size=23px}} [[জেনেভা]], [[ছুইজাৰলেণ্ড]] || ১৯৫০ (১৮৭৩)
|-
| ১৮ || UNICEF || [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিশুৰ নিধি]]&lt;br/&gt;(পূৰ্বতে [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শিশুৰ বাবে থকা জৰুৰী নিধি]])|| {{flagicon|USA|size=23px}} [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ|নিউয়ৰ্ক]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] || ১৯৪৬
|}

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Sister project links|wikiquote |wikt=United Nations |commons=Category:United Nations |b= |n= |q=United Nations |s= |v= |voy=United Nations |species=no |d=no |display=ৰাষ্ট্ৰসংঘ}}
;প্ৰতিষ্ঠনিক ৱেবছাইটসমূহ
* [http://www.un.org/ United Nations official homepage]
* [http://www.unsystem.org/ United Nations Systems of Organizations]
* [https://archive.is/20121205094335/www.un.org/aboutun About the United Nations]
* [https://web.archive.org/web/20040210011626/http://www.un.org/issues Global Issues on the UN Agenda]
* [http://www.un.org/events/panel/ High-level Panel on United Nations Systemwide Coherence]
* [http://www.un.org/Docs/journal/En/lateste.pdf Journal of the United Nations: Programme of meetings and agenda].
* [http://www.unric.org/ The United Nations Regional Information Centre (UNRIC)]
* [http://www.greeningtheblue.org/ Greening the Blue: The United Nations' approach to managing its own sustainability performance]
* [https://web.archive.org/web/20091015193110/http://www.un.org/chronicle/ UN Chronicle Magazine]
* [http://www.un.org/aboutun/chart.html UN Organisation Chart]
* [https://web.archive.org/web/20121203102205/http://www.un.org/works/ UN Works]
* [http://www.un.org/aboutun/charter/index.html United Nations Charter]–Charter text
* [https://web.archive.org/web/20120905005042/http://www.un.org/documents/scres.htm United Nations Security Council Resolutions]
* [http://www.unv.org/ United Nations Volunteers]
* [https://web.archive.org/web/20040504184323/http://www.un.org/webcast/index.asp# United Nations Webcasts]
* [http://www.un.org/Overview/rights.html Universal Declaration of Human Rights]
* [https://web.archive.org/web/20001110051100/http://www.un.org/aroundworld/map/ World Map of UN websites and locations]

[[শ্ৰেণী:আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা]]
[[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰসংঘ|*]]
[[শ্ৰেণী:শান্তিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>5lg0k15l53c8d2pix4eku83cbhodwn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সাঁচ:অসমৰ নদীসমূহ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>26439</id>
    <revision>
      <id>636542</id>
      <parentid>437529</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:51:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2211" sha1="i1n9vglj4scgc4l3npt07yw63b2hq81" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = অসমৰ নদীসমূহ
|state = expanded
|title = [[অসমৰ নদীসমূহৰ তালিকা|অসমৰ নদ-নদীসমূহ]]
|image = [[File:Brahmaputra River SPOT 1125.jpg|100px|অসম ৰাজ্য]]
|bodyclass = hlist

|group1 = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]
|list1 =
{{Navbox|child
|group1 = উত্তৰ দিশৰ উপনৈ
|list1 =
* গঙ্গাধৰ
* গাভৰু
* [[চম্পাৱতী]]
* ধনশিৰি
* [[কামেং নদী|জীয়া ভৰলী]]
* ডিক্ৰং
* [[পাগলাদিয়া]]
* [[বৰগাং]]
* [[বৰনদী]]
* বুৰৈ
* [[মানস নদী|মানস]]
* [[ৰঙানৈ]]
* [[সৰলভাগা]]
* [[সোণকোষ নদী|সোণকোষ]]
* [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]]

|group2 = দক্ষিণ দিশৰ উপনৈ
|list2 =
* [[কপিলী নদী|কপিলী]]
* [[কলং নদী|কলং]]
* [[কাকডোঙা নদী|কাকডোঙা]]
* কুলগী
* কৃষ্ণাই
* [[জাঁজী নদী|জাঁজী]]
* জিঞ্জিৰাম
* জিনাৰী
* ডিগাৰু
* [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]]
* [[দিখৌ নদী|দিখৌ]]
* [[দিচাং নদী|দিচাং]]
* [[দুধনৈ]]
* [[ধনশিৰি নদী|ধনশিৰি]]
* [[বুঢ়ী দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]
* [[ভোগদৈ নদী|ভোগদৈ]]

}}

|group2 = [[বৰাক নদী|বৰাক]]
|list2 =
{{Navbox|child
|group1 = উত্তৰ পাৰৰ উপনৈ
|list1 =
* জাতিংগা
* [[জিৰি নদী|জিৰি]]
* দালু
* মাধুৰা
* লাবাক
* লাৰাং

|group2 = দক্ষিণ পাৰৰ উপনৈ
|list2 =
* কাটাখাল
* ধলেশ্বৰী
* লংগাই
* শিংলা
* সোণাই

}}
}}&lt;noinclude&gt;
[[শ্ৰেণী:অসমৰ সাঁচ]]
{{collapsible option}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1n9vglj4scgc4l3npt07yw63b2hq81</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636543</id>
      <parentid>636542</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2207" sha1="9r7m376u8hvesyh0ah2zt73fu52598h" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = অসমৰ নদীসমূহ
|state = expanded
|title = [[অসমৰ নদীসমূহৰ তালিকা|অসমৰ নদ-নদীসমূহ]]
|image = [[File:Brahmaputra River SPOT 1125.jpg|100px|অসম ৰাজ্য]]
|bodyclass = hlist

|group1 = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]
|list1 =
{{Navbox|child
|group1 = উত্তৰ দিশৰ উপনৈ
|list1 =
* গঙ্গাধৰ
* গাভৰু
* [[চম্পাৱতী]]
* ধনশিৰি
* [[কামেং নদী|জীয়া ভৰলী]]
* ডিক্ৰং
* [[পাগলাদিয়া]]
* [[বৰগাং]]
* [[বৰনদী]]
* বুৰৈ
* [[মানস নদী|মানস]]
* [[ৰঙানৈ]]
* সৰলভাগা
* [[সোণকোষ নদী|সোণকোষ]]
* [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]]

|group2 = দক্ষিণ দিশৰ উপনৈ
|list2 =
* [[কপিলী নদী|কপিলী]]
* [[কলং নদী|কলং]]
* [[কাকডোঙা নদী|কাকডোঙা]]
* কুলগী
* কৃষ্ণাই
* [[জাঁজী নদী|জাঁজী]]
* জিঞ্জিৰাম
* জিনাৰী
* ডিগাৰু
* [[ডিব্ৰু নদী|ডিব্ৰু]]
* [[দিখৌ নদী|দিখৌ]]
* [[দিচাং নদী|দিচাং]]
* [[দুধনৈ]]
* [[ধনশিৰি নদী|ধনশিৰি]]
* [[বুঢ়ী দিহিং নদী|বুঢ়ী দিহিং]]
* [[ভোগদৈ নদী|ভোগদৈ]]

}}

|group2 = [[বৰাক নদী|বৰাক]]
|list2 =
{{Navbox|child
|group1 = উত্তৰ পাৰৰ উপনৈ
|list1 =
* জাতিংগা
* [[জিৰি নদী|জিৰি]]
* দালু
* মাধুৰা
* লাবাক
* লাৰাং

|group2 = দক্ষিণ পাৰৰ উপনৈ
|list2 =
* কাটাখাল
* ধলেশ্বৰী
* লংগাই
* শিংলা
* সোণাই

}}
}}&lt;noinclude&gt;
[[শ্ৰেণী:অসমৰ সাঁচ]]
{{collapsible option}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9r7m376u8hvesyh0ah2zt73fu52598h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দিখৌ নদী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32262</id>
    <revision>
      <id>636541</id>
      <parentid>565700</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21901" sha1="m8vipbmz7gi57pcv7xr13aow62arycb" xml:space="preserve">{{Geobox | River
&lt;!-- *** Heading *** --&gt;
| name = দিখৌ নদী
| other_name1 =
| other_name2 = 
| category =
| category_hide = 1
&lt;!-- *** Name *** --&gt;
| etymology =
| nickname =
&lt;!-- *** Image *** --&gt;
| image = DIKHOW-BRIDGE.JPG
| image_size = 250
| image_caption = [[শিৱসাগৰ]]ৰ দিখৌ নদীৰ ওপৰত ১৯৩৫ চনত ব্ৰিটিছসকলে নিৰ্মাণ কৰা পুৰণি দিখৌ দলং
| image_alt =
&lt;!-- *** Country etc. --&gt;
| country = {{flag|India}}
| country1 = 
| state = [[অসম]]
| state1 = [[নাগালেণ্ড]]
&lt;!-- *** Family *** --&gt;
| tributary_left = 
| tributary_left1 = 
| tributary_left2 = 
| tributary_left3 = 
| tributary_right = 
| tributary_right1 = 
| tributary_right2 = 
| tributary_right3 =
| branch1 = 
| branch2 = 
| city = [[নাজিৰা]], [[শিৱসাগৰ]]
&lt;!-- *** Locations *** --&gt;
| source = লংলেং
| source_note =  
| source_location = জুনহেবোটো জিলা, [[নাগালেণ্ড]]
| source_country = [[ভাৰত]]
| source_elevation =
| source_elevation_note =
| source_lat_d = 26
| source_lat_m = 44
| source_lat_s = 45.7
| source_lat_NS = N
| source_long_d = 94
| source_long_m = 48
| source_long_s = 24.8
| source_long_EW = E
| source_coordinates_note =
| mouth = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]
| mouth_location = দিখৌমুখ, [[শিৱসাগৰ জিলা]], [[অসম]]
| mouth_country = [[ভাৰত]]
| mouth_elevation_imperial = 
| mouth_lat_d = 27
| mouth_lat_m = 00
| mouth_lat_s = 00.2
| mouth_lat_NS = N
| mouth_long_d = 94
| mouth_long_m = 27
| mouth_long_s = 52.8
| mouth_long_EW = E
| mouth_coordinates_note =
&lt;!-- *** Dimensions *** --&gt;
| length = 200
| length_note = 
| watershed = 4372
| discharge =
| discharge_round =
| discharge_note =
| discharge_location =
| discharge_max =
| discharge_min =
&lt;!-- *** Maps *** --&gt;
| map =
| map_caption =
| map_size = 300
}}

'''দিখৌ নদী''' ({{lang-en|Dikhow River}}) [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ দক্ষিণ পাৰৰ এখন উপনৈ। নদীখনৰ উৎপত্তি [[নাগালেণ্ড]]ত আৰু তাৰপৰা ই [[অসম]]ৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ মাজেৰে বৈ দিখৌমুখত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিছে।&lt;ref name=&quot;dikhow&quot;&gt;{{cite web
 |url=http://www.pcbassam.org/Final%20Action%20Plan%20Priority%20III,%20IV%20&amp;%20V/Dikhow%20River/Action_Plan_Dikhow_River.pdf
 |title=Action Plan for Dikhow River at Dikhow Bridge
 |website=Pollution Control Board, Assam
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://cgwb.gov.in/District_Profile/Assam/Sibsagar.pdf
 |title=Ground Water Information Booklet Sibsagar District, Assam
 |website=Central Ground Water Board, Ministry of Jal Shakti, Government of India
}}&lt;/ref&gt; নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২০০ কিঃমিঃ আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকাই প্ৰায় ৪,৩৭২ বৰ্গ কিঃমিঃ অঞ্চল আগুৰি আছে।

==উৎপত্তি==
দিখৌ নদীৰ উৎপত্তি [[নাগালেণ্ড]]ৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলত। ইয়াৰ উজনি অংশ স্থানীয়ভাৱে লংগা নামেৰেও জনা যায়। তাৰপৰা নদীখন সাধাৰণতে উত্তৰ আৰু উত্তৰ-পশ্চিমমুৱা হৈ অসম অভিমুখে বৈ আহে।

==গতিপথ==
[[File:শি‌ৱসাগৰ নগৰৰ কাষত অ‌ৱস্থিত দিখৌ নদীৰ ওপৰত থকা লোৰে নিৰ্মিত দলংখন.jpg|thumb|শিৱসাগৰ নগৰৰ ওচৰত দিখৌ নদীৰ ওপৰৰ দলং]]

প্ৰথমতে লংগা নামেৰে উত্তৰ-পশ্চিম দিশত নদীখন প্ৰায় ২০ কিঃমিঃ বৈ আহি তাৰপাছত উত্তৰ-পূবমুৱা হয়। প্ৰায় ২৫ কিঃমিঃ বৈ আহি চিমংচি নৈৰ সৈতে মিলাৰ পাছত ই তেজলা, নংগা বা দিখৌ নামেৰে পৰিচিত হয়। তাৰপৰা এটা গিৰিখাতেদি প্ৰায় ৩৫ কিঃমিঃ বৈ আহি ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান উপনৈ য়াংমুনৰ সৈতে মিলিত হয়।

ইয়াৰপৰা নদীখন টুৱেনচাং আৰু মন জিলাৰ উত্তৰ অংশৰ মাজেৰে প্ৰায় ১৮ কিঃমিঃ বৈ আহি নাগালেণ্ডৰ নাগিনীমৰাৰ প্ৰায় ২ কিঃমিঃ দক্ষিণে ছেতাপ নৈৰ সৈতে মিলি [[শিৱসাগৰ জিলা]]ত প্ৰৱেশ কৰে। নাগিনীমৰাৰ পৰা প্ৰায় ২ কিঃমিঃ আহি ই বামুনীপুখুৰী চাহ বাগিচা পায়। তাৰপৰা প্ৰায় ৩ কিঃমিঃ বৈ চণ্টকত চণ্টক নৈৰ সৈতে মিলিত হয়।

চণ্টকৰ পৰা দিখৌ নদী উত্তৰ-পশ্চিমমুৱা হৈ নাগিনীমৰা–শিমলুগুৰি ৰে'লপথৰ কাষেদি বৈ [[নাজিৰা]] নগৰৰ পূবফালে এটা পাক মাৰে। তাৰপৰা [[ধোদৰ আলি]] পাৰ হৈ ই গড়গাঁও অঞ্চল পায়। গড়গাঁৱৰ পৰা ভটিয়াই নদীখন চেৰেকাপাৰলৈ যায় আৰু তাৰপৰা পশ্চিমমুৱা হৈ পানীচকী আৰু মেটেকাঘাট পাৰ হৈ [[শিৱসাগৰ]] নগৰ পায়।

শিৱসাগৰৰ পৰা নদীখনে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ পাৰ হৈ ৰূপহীমুখ পায়। ৰূপহীমুখৰ পৰা পশ্চিমমুৱা হৈ গৈ [[নামদাং নদী]]ৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰপাছত দিখৌ উত্তৰ-পশ্চিমমুৱা হৈ গৌৰীসাগৰ অঞ্চল পাৰ কৰি দিখৌমুখৰ ওচৰত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ত মিলিত হয়।

[[File:Dikhou river.jpg|middle|thumb|দিখৌমুখৰ ওচৰত দিখৌ নদী]]

==ইতিহাস==

===ঐতিহাসিক উল্লেখ===
দিখৌ নদী আৰু বিশেষকৈ ''দিখৌমুখ'' মধ্যযুগীয় অসমৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক ইতিহাসত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছিল। প্ৰাচীন [[বুৰঞ্জী]]সমূহৰ বিৱৰণে ইংগিত দিয়ে যে দিখৌ নদীৰ নিম্ন গতিপথ বৰ্তমানৰ দৰে সদায় একে নাছিল। প্ৰাৰম্ভিক বুৰঞ্জীসমূহত দিখৌমুখক মূল ব্ৰহ্মপুত্ৰ–লুইত জলপ্ৰণালীৰ ওপৰত অৱস্থিত এনে এটা স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, য'ৰ পৰা দিখৌ নদীত প্ৰৱেশ কৰি উজাই যাব পৰা গৈছিল। পৰৱৰ্তী সপ্তদশ শতিকাৰ বিৱৰণসমূহত অৱশ্যে দিখৌক মাজুলীৰ দক্ষিণফালে বৈ যোৱা তৎকালীন দিহিং নদীত মিলিত হোৱা দেখা যায়।

[[চুকাফা]]ৰ অসম আগমনৰ বিৱৰণ সংৰক্ষিত থকা ''Ahom-Buranji'' অনুসৰি, তেওঁ [[হাবুং]] ত্যাগ কৰি ''তিলাও'' বা লুইত নদীয়েদি ভটিয়াই দিখৌমুখত উপস্থিত হৈছিল। তাৰপৰা তেওঁ দিখৌ নদীয়েদি উজাই ''দিলিমুখ''লৈ গৈ বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ ভিতৰুৱা অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;AB-Dikhow-route&quot;&gt;{{cite book
 |last=Barua
 |first=Golap Chandra
 |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule
 |year=1930
 |publisher=Assam Administration
 |location=Calcutta
 |pages=46–47
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4028
 |quote=As the place was very often flooded by water, he proceeded downstream the river Tilao (Lohit) and arrived at Dikhaumukh. He advanced upstream the Dikhau river and came to Dilimukh.
}}&lt;/ref&gt;

ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ৰ সময়তো দিখৌমুখ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামৰিক স্থান আছিল। ''Ahom-Buranji'' অনুসৰি ১৫১৩ চনত চুতীয়া ৰজা ''ধীৰনাৰায়ণ'' আহোমসকলৰ বিৰুদ্ধে আগবাঢ়ি আহি দিখৌমুখত নিজৰ অৱস্থান স্থাপন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Barua
 |first=Golap Chandra
 |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule
 |year=1930
 |publisher=Assam Administration
 |location=Calcutta
 |page=55
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4028
 |quote=In lakni, Mungmut (i.e., in 1513 A.D.), the Chutia king, Dhirnarayan made a hostile march against our king and took his station at Dikhaumukh.
}}&lt;/ref&gt; সংঘাতৰ আন বুৰঞ্জীসমূহত চুতীয়া বাহিনীয়ে দিখৌমুখৰ পৰা পূবলৈ দিহিং অভিমুখে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ডিব্ৰুমুখ আৰু শদিয়াৰ দিশে পিছুৱাই যোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=S. K.
 |title=Satsari Assam Buranji
 |publisher=Gauhati University
 |location=Gauhati
}}&lt;/ref&gt;

ষোড়শ শতিকাৰ [[কোচ ৰাজবংশ|কোচ]] আক্ৰমণৰ বিৱৰণতো দিখৌমুখক মূল ব্ৰহ্মপুত্ৰ–তিলাও সুঁতিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰা হৈছে। ১৫৬২ চনৰ এক আক্ৰমণৰ সময়ত ''Ahom-Buranji'' অনুসৰি কোচ বাহিনী তিলাও নদীয়েদি উজাই দিখৌমুখলৈ আহিছিল, য'ত আহোম সেনাপতিসকলে তেওঁলোকক বাধা দিবলৈ বাহিনী একত্ৰিত কৰিছিল। যুদ্ধৰ পাছত কোচ নৌবাহিনী ভটিয়াই হাণ্ডিয়া নদীৰ মুখলৈ উভতি যায়।&lt;ref name=&quot;AB-Koch-Dikhow&quot;&gt;{{cite book
 |last=Barua
 |first=Golap Chandra
 |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule
 |year=1930
 |publisher=Assam Administration
 |location=Calcutta
 |pages=84–85
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4028
}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী অভিযানত কোচ ৰজাই পুনৰ তিলাও নদীয়েদি উজাই আহি দিখৌ নদীৰ মুখ বা ''চুপ-নাম-চাও'' (''Sup-Nam-chao'')ৰ বিপৰীত পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। আহোমসকলেও তাৰ বিপৰীতে এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে আৰু দিহিং নদীৰ মুখ বা ''চুপ-নাম-জিন'' (''Sup-Nam-Jin'')ত বাহিনী স্থাপন কৰে। একে বিৱৰণত তাৰপাছত কোচ বাহিনীয়ে [[মৰঙী]] প্ৰদেশ ধ্বংস কৰাৰ কথাও উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;AB-Koch-1563&quot;&gt;{{cite book
 |last=Barua
 |first=Golap Chandra
 |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule
 |year=1930
 |publisher=Assam Administration
 |location=Calcutta
 |pages=85–86
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4028
 |quote=The Koch king invaded our country and, coming upstream the river Tilao, prepared a fort in front of the Dikhou river on the other side of the Tilao.
}}&lt;/ref&gt;

১৬৪৮ চনৰ এটা ৰাজকীয় ভ্ৰমণপথেও দিখৌমুখ তিলাও বা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মূল সুঁতিৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল বুলি দেখুৱায়। ''Ahom-Buranji'' অনুসৰি আহোম ৰজাই প্ৰথমে দিহিং নদীয়েদি ভটিয়াই ''ভোলাতলী''লৈ যায় আৰু তাৰপৰা তিলাও নদীয়েদি ''মণিপুৰ'' অভিমুখে গৈ ''কড়া''ত ৰয়। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ইংৰাজী অনুবাদত কৰা নামটো ''Hara'' ৰূপে দিয়া হৈছে। তাৰপাছত ৰজাই ভটিয়াই ''বৰবিল''ত ৰয় আৰু পৰৱৰ্তী মাহত বৰবিলৰ পৰা তিলাও নদীয়েদি ভটিয়াই দিখৌমুখত উপস্থিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Barua
 |first=Golap Chandra
 |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule
 |year=1930
 |publisher=Assam Administration
 |location=Calcutta
 |page=131
 |url=https://archive.org/details/dli.csl.4028
 |quote=On the day, Banrung, the king proceeded down-stream the Dihing river to Bholatali ... the king proceeded to Manipur by the river, Tilao and halted at Hara ... He proceeded down and stopped at Barbil. In the month of Dinsham (Magh), the king proceeded downstream the Tilao from Barbil and stopped at the mouth of the Dikhau river.
}}&lt;/ref&gt;

ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ভৌগোলিক বিৱৰণত ''মণিপুৰ'' জিলাক অসমৰ উত্তৰ-পাৰৰ ''Outreparh'' বিভাগত নৰোৱা আৰু গাগুলডুবীৰ মাজত স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Martin
 |first=Robert Montgomery
 |title=The History, Antiquities, Topography, and Statistics of Eastern India
 |volume=3
 |year=1838
 |publisher=Wm. H. Allen and Co.
 |location=London
}}&lt;/ref&gt; ''কড়া'' নামটো উত্তৰ পাৰৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ ''কড়া নদী''ৰ সৈতে সম্ভাব্যভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই নদীখনে ধেমাজি–ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ পানী নিষ্কাশন কৰি মাজুলীৰ বিপৰীতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ খেৰকটীয়া সুঁতিত মিলিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gogoi
 |first=Nityananda
 |title=Historical Geography of Medieval Assam
 |year=2016
 |publisher=EBH Publishers
 |location=Guwahati
 |pages=153–154
}}&lt;/ref&gt;

''বৰবিল'' নামৰ ঠাইও এই অঞ্চলত বৰ্তি আছে। উত্তৰ পাৰৰ নাৰায়ণপুৰ অঞ্চলত বৰবিল নামৰ এখন গাঁও পোৱা যায়; আনহাতে ১৯১৭ চনৰ Survey of India-ৰ পশ্চিম মাজুলীৰ মানচিত্ৰত চৰাইকাটাৰ পশ্চিমে ''Bar Bil'' নামৰ এটা বিল দেখুওৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite map
 |author=Survey of India
 |title=Sibsagar District, Sheet 83 F/13
 |year=1917
 |scale=1:63,360
 |publisher=Survey of India
 |url=https://zenodo.org/records/7869305/files/83%20F%5D13%20Sibsagar%20District%20%281917%29.jpg?download=1
 |via=Zenodo
}}&lt;/ref&gt;

===ঐতিহাসিক গতিপথ===
ঐতিহাসিক বিৱৰণসমূহে দেখুৱায় যে দিখৌ নদীৰ নিম্ন গতিপথ সময়ৰ লগে লগে যথেষ্ট সলনি হৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক বুৰঞ্জীসমূহত দিখৌমুখ মূল ব্ৰহ্মপুত্ৰ–লুইত সুঁতিৰ ওপৰত আছিল; কিন্তু সপ্তদশ শতিকালৈ নদী ব্যৱস্থাৰ এক পৃথক বিন্যাসৰ উল্লেখ পোৱা যায়।

১৬৬২ চনত মীৰ জুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ত এডৱাৰ্ড গেইটৰ বৰ্ণনা অনুসৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইতৰ মুখ্য সুঁতি [[মাজুলী]]ৰ উত্তৰফালে বৈছিল। আনহাতে দিহিং নদী মাজুলীৰ দক্ষিণে, বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ প্ৰায় অনুৰূপ পথে পশ্চিমলৈ বৈছিল। এই দিহিং সুঁতিয়ে প্ৰথমে দিচাং আৰু তাৰপাছত দিখৌ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰি মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ''লাখৌ''ত উত্তৰৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Gait-Dikhow-course&quot;&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |year=1926
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta and Simla
 |page=132
 |quote=The Dihing followed the present channel of the Brahmaputra to the south of it, and, after receiving the waters of the Disang and the Dikhu, united with the Brahmaputra at its western extremity.
}}&lt;/ref&gt;

মোগল অধিকাৰৰ সময়ত [[গড়গাঁও]]ৰ উত্তৰে ৰামদাং আৰু ''ত্ৰিমোহনী''ত সামৰিক চকী স্থাপন কৰা হৈছিল। গেইটে ত্ৰিমোহনীক সেই সময়ত দিখৌ নদী দিহিং নদীত মিলিত হোৱা ঠাই হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |year=1926
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta and Simla
}}&lt;/ref&gt;

গেইটে দিখৌৰ ইয়াৰো আগৰ গতিপথৰ বিষয়ে এটা স্থানীয় পৰম্পৰাও লিপিবদ্ধ কৰিছিল। সেই পৰম্পৰা অনুসৰি দিখৌ নদীৰ এসময়ত স্বতন্ত্ৰ গতিপথ আছিল আৰু ই পশ্চিমে [[কাজলীমুখ]]লৈকে বৈ গৈছিল। এই পুৰণি গতিপথৰ এটা অংশ মাজুলীত ''টুনি নদী'' আৰু আন এটা অংশ [[নগাঁও জিলা]]ত [[কলং নদী]] হিচাপে বৰ্তি থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Gait-Dikhow-tradition&quot;&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |year=1926
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta and Simla
 |page=132
 |quote=At that time, according to native traditions, the Dikhu had an independent course as far as Kajalimukh, part of which still survives in the Majuli as the Tuni river, and part in Nowgong, as the Kallang.
}}&lt;/ref&gt;

==উপনৈ==
দিখৌ নদীৰ উল্লেখযোগ্য উপনৈসমূহৰ ভিতৰত [[নামদাং নদী]] অন্যতম। ইয়াৰ উজনি অঞ্চলত য়াংমুন, ছেতাপ আৰু চণ্টক আদি নৈও দিখৌত মিলিত হয়।

==লগতে চাওক==
* [[অসমৰ নদীসমূহৰ তালিকা]]
* [[দিহিং নদী]]
* [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]
* [[মাজুলী]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

{{অসমৰ নদীসমূহ}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]]
[[শ্ৰেণী:নাগালেণ্ডৰ নদী]]
[[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উপনৈ]]</text>
      <sha1>m8vipbmz7gi57pcv7xr13aow62arycb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32470</id>
    <revision>
      <id>636574</id>
      <parentid>632316</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T19:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sasifow</username>
        <id>48425</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ বিষয়বস্তু যোগ</comment>
      <origin>636574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24534" sha1="6pfmse6hijw2y1ypxnjv10b6g47qinj" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ড° ভীমৰাৱ ৰামজী আম্বেডকৰ
| birth_name = ভীমৰাৱ ৰামজী আম্বেডকৰ
| image = Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg
| image_size = 
| caption = 
| other_names = বাবা, বাবাচাহেব, ভীমা, মুকনায়ক
| ethnicity =
| birth_place = [[Mhow]], [[Central Provinces]], [[British Raj|British India]] (now in [[Madhya Pradesh]])
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1891|4|14}}
| death_place = [[Delhi]], India
| death_date = {{Death date and age|df=yes|1956|12|6|1891|4|14}}
| title = 1st [[Ministry of Law and Justice (India)|Law Minister of India]], [[Constitution of India#Drafting|Chairman of the Constitution Drafting Committee]]
| alma_mater = [[University of Mumbai]]&lt;br /&gt;[[Columbia University]]&lt;br /&gt;[[University of London]]&lt;br /&gt;[[London School of Economics]]
| organization = [[Samata Sainik Dal]], [[Independent Labour Party (India)|Independent Labour Party]], [[Scheduled Castes Federation]]
| spouse = {{marriage|Ramabai|1906|show=Ramabai Ambedkar &lt;small&gt;(m. 1906 - d. 1935)&lt;/small&gt;}}&lt;ref name=&quot;Columbia2&quot;&gt;{{cite web| last = Pritchett| first = Frances| url = http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1900s.html| title = In the 1900s| format = PHP| accessdate = 5 January 2012}}&lt;/ref&gt; {{marriage|Savita Ambedkar|15 April 1948|show=Savita Ambedkar &lt;small&gt;(m. 1948)&lt;/small&gt;}}&lt;ref name=&quot;Columbia6&quot;&gt;{{cite web |last=Pritchett | first=Frances |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1940s.html| title=In the 1940s |accessdate=2012-06-13}}&lt;/ref&gt;
| nationality = Indian
| religion = [[বৌদ্ধধৰ্ম]]
| awards = [[ভাৰত ৰত্ন]]
| signature = Dr. Babasaheb Ambedkar Signature.svg
}}
'''ড° ভীমৰাৱ ৰামজী আম্বেডকৰ'''{{Efn|{{Langx|mr|भीमराव रामजी आंबेडकर}}, {{IPA|mr|bʱimɾaʋ ɾamd͡ʒiː ambeɽkəɾ}}।}} ({{Lang-mr|भीमराव रामजी आंबेडकर}}, {{IPA|mr|bʱimɾaʋ ɾamd͡ʒiː ambeɽkəɾ|pron}}; ১৪ এপ্ৰিল ১৮৯১ – ৬ ডিচেম্বৰ ১৯৫৬) এজন ভাৰতীয় আইনজ্ঞ, ৰাজনৈতিক নেতা, দাৰ্শনিক, বুৰঞ্জীবিদ, অৰ্থনীতিবিদ, শিক্ষক তথা লেখক আছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী সভাত '''প্ৰথম আইন মন্ত্ৰী''' আছিল। ১৯৩০-৩১ আৰু ১৯৩১-৩২ চনত প্ৰথম [[ঘূৰণীয়া মেজমেল]]ত তেওঁ অনুন্নত জাতিৰ হৈ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। [[বোম্বাই]] বিধান সভাৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে তেওঁ যুটীয়া সংসদী কমিটীৰ সদস্য নিযুক্ত কৰিছিল। তেওঁ ভাৰতীয় কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য হৈ লাঠ গৱৰ্ণৰ কাৰ্যকৰী কাউন্সিলৰ '''শ্ৰম মন্ত্ৰী''' নিযুক্ত হৈছিল। ভাৰতীয় সংবিধান সভাৰ সদস্য আছিল আৰু ১৯৪৭ চনত তেওঁ সংবিধান খচৰা প্ৰস্তুতি কমিটীৰ সভাপতি হৈছিল আৰু ভাৰতীয় সংবিধান ৰচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;&gt;{{cite book | title=ভাৰত-ৰত্ন | publisher=অজয় কুমাৰ দত্ত, ষ্টুডেণ্টচ্ ষ্ট'ৰচ্| author=সমীন কলিতা | pages=৮৪,৮৫,৮৬,৮৭,৮৮,৮৯,৯০}}&lt;/ref&gt;

২০১২ চনত History TV আৰু CNN-IBN চেনেলে দেশজুৰি চলোৱা এটা সমীক্ষাত তেখেতক &quot;শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয়&quot; হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html|newspaper=cnn ibn|title=আৰ্কাইভ কপি|access-date=2013-01-03|archivedate=2012-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121106012934/http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.historyindia.com/TGI/ |access-date=2013-01-03 |archivedate=2012-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120808090032/http://www.historyindia.com/TGI/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৯০ চনত তেখেতক মৰনোত্তৰভাৱে [[ভাৰত-ৰত্ন]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।

==জন্ম আৰু পৰিয়াল==
'''ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ''' ১৮৯১ চনৰ চৈধ্য এপ্ৰিলৰ তাৰিখে নিঃকুলীয়া বংশত জন্ম হৈছিল । তেওঁৰ জন্ম হয় অবিভক্ত বোম্বাই প্ৰদেশৰ '''ৰত্নগিৰি জিলা'''ত। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটি আছিল ''মহৰ''  সম্প্ৰদায়ৰ আৰু এই মহৰ সম্প্ৰদায়েই আছিল ৰত্নগিৰিত একেবাৰে পিছপৰা ঘৃণনীয়। মহৰ কুলটো হিন্দু ধৰ্মৰ তথা চতুৰ বৰ্ণ সমাজৰ শূদ্ৰ জাতিৰ ভিতৰত আটাইতকৈ নিম্ন শ্ৰেণীৰ আৰু এই শ্ৰেণীবোৰ সেইকালত অন্তজ, পেৰিয়া আৰু অতি শূদ্ৰ বুলি জনাজাত হৈছিল। পিছপৰা এনে শ্ৰেণীক [[দলিত|অচ্যুত]], [[মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধী|মহাত্মা গান্ধীয়ে]] নাম দিছিল '''হৰিজন''', সাংবিধানিক ভাবে কোৱা হৈছিল [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জাতি]]। ব্ৰিটিছ সকলে তেওঁলোকক '''Depressed Class''' বুলি কৈছিল। ভাৰতত থকা ৪২৯টা অনুন্নত শ্ৰেণীৰ ভিতৰত মহৰ শ্ৰেণীয়ে সবাতোকৈ পিছপৰা আৰু হীন আছিল। তেওঁৰ পিতাক '''ৰামজী মালোজী চকপাল''' সৈন্য বাহিনীৰ চুবেদাৰ মেজৰ আছিল। তেওঁ '''ৰমাবাই''' নামৰ এঘাৰ বছৰীয়া ছোৱালী এজনীৰ সৈতে বিবাহ পাশত আবন্ধ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==শিক্ষা জীৱন==
বি.আৰ. আম্বেদকাৰৰ প্ৰাইমেৰী শিক্ষা নিজৰ জন্মস্থানতেই আৰম্ভ হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পিতাকে বোম্বাই নগৰীলৈ লৈ গল মাধ্যমিক শিক্ষা লাভৰ কাৰণে। বোম্বাই এল ফিন ষ্টোন নামৰ হাইস্কুল খনত নাম ভৰ্তি কৰালে। কিন্তু বিদ্যালয়ত নীচ জাতিকুলৰ হোৱা বাবে ঘৃণা-অবহেলাৰ পাত্ৰ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; তেওঁৰ সংস্কৃত শিকাৰ আগ্ৰহ আছিল যদিও শিক্ষকে তেওঁক সেই অনুমতি প্ৰদান নকৰিলে বৰঞ্চ তেওঁক পাৰ্চীহে পঢ়িবলৈ অনুমতি দিছিল। পিছত তেওঁ [[সংস্কৃত]]ৰ শিক্ষা নিজে লৈছিল। [[ইংৰাজী]]ৰ জ্ঞান লাভিছিল পিতাকৰ পৰা। তেওঁৰ এনেকৈ মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। তাৰপিছত তেওঁ বোম্বাই এলফিনষ্টোন কলেজত ভৰ্তি হয়। ১৯১২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ স্নাতক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কিছুদিন চাকৰি কৰি পৰিয়ালটিক তনকীয়াল কৰি ১৯১৩ খৃষ্টাব্দত তেওঁ [[আমেৰিকা]]ৰ [[নিউয়ৰ্ক]]ৰ [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰিলে। তেওঁ [[বুৰঞ্জী]], [[নৃতত্ত্ব]], [[সমাজবিদ্যা]], [[মনোবিজ্ঞান]],[[অৰ্থনীতি]] আদি বিষয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৯১৫ খৃষ্টাব্দত তেওঁ এনচিয়েণ্ট ইণ্ডিয়ান কমাৰ্ছ মাষ্টাৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তাৰপিছত তেওঁ দি ইভলিউচন অৱ প্ৰভিন্সিয়েল ফাইনেন্স ইন ব্ৰিটিছ-ইণ্ডিয়া সম্পৰ্কত গভীৰ অধ্যয়ন চলাই, '''ফিল'চফি''' ডিগ্ৰী লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ ১৯১৬ খৃষ্টাব্দত অধ্যয়নৰ বাবে [[ইংলেণ্ড]]লৈ ৰাওনা হ'ল। তাতে তেওঁ [[লণ্ডন]] স্কুল অৱ ইকন'মিক্স এণ্ড পলিটিকেল চায়েন্স নামৰ বিদ্যালয়ত ভৰ্তি হল আৰু ডি. এছ. চি. ডিগ্ৰী লাভৰ বাবে আৰু গ্ৰেইজইনত আইন বিষয়ৰ ডিগ্ৰী লাভৰ উদ্দেশ্যে অধ্যয়নত লাগে। কিন্তু তেওঁৰ সেই অধ্যয়ন আধৰুৱা কৰিয়েই ভাৰতলৈ উভতি আহে।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==কৰ্মজীৱন==
[[Image:Ambedkar_speech_at_Yeola.png|thumb|200px|right|১৯৩৫ চনৰ ১৩ অক্টোবৰত [[নাচিক]]ৰ ইয়'লাত বক্তৃতা দি থকা অৱস্থাত আম্বেদকাৰ]]
বি. আৰ আম্বেদকাৰে শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ভাৰতলৈ উভতি আহি [[বৰোদা]]ৰ সৈনিক বিভাগৰ ছেক্ৰেটৰী পদত নিযুক্তি পালে। কিন্তু উচ্চ হিন্দুসকলে নীচ জাতিকুলৰ বুলি এইবাৰো এই বিদেশত শিক্ষিত লোকজনৰ শিক্ষাৰ অকণো আদৰ আৰু সহানুভূতি নেদেখুৱালে, কাৰ্যালয়ত তেওঁক এডোখৰ চুকত বহিবলৈ দিলে আৰু কোঠাটোত আগৰে পৰা পাৰি থোৱা কাৰ্পেটখন আঁতৰাই পেলাইছিল। অফিচৰ কাগজ পত্ৰ দুৰৰে পৰা দলিয়াহে তেওঁলৈ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; তেওঁ হিন্দু সমাজৰ এই বৈষম্য আঁতৰ কৰিবলৈ সংকল্প লৈ বোম্বাইত '''এডাইচাৰ টু ডিলাৰ এণ্ড চেয়াৰচ''' নামে এখন ফাৰ্ম আৰম্ভ কৰিলে। তাৰপিছতে তেওঁ '''চিডেন হাম''' বাণিজ্য কলেজত অস্থায়ী ভাৱে ৰাজনীতি-অৰ্থনীতি প্ৰৱক্তা পদত নিযুক্তি পালে। ইয়াতো তেওঁ জাত-কুলৰ কু-প্ৰভাৱত তিষ্টিব নোৱাৰিলে। ১৯১৭ খৃষ্টাব্দত তেওঁ অস্পৃশ্য সকলৰ হৈ টাইথ বেৰ কমিছনৰ আগত সাক্ষ্য দিছিল, ১৯১৮ খৃষ্টাব্দত [[নাগপুৰ]]ত অস্পৃশ্য সন্মিলন পাতিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ অসমাপ্ত শিক্ষা শেষ কৰিবলৈ দৃঢ় সংকল্প লৈ লণ্ডনলৈ পুনৰ যাত্ৰা কৰে। ১৯২১ খৃষ্টাব্দত '''প্ৰভিন্সিয়েল দি চেট্ৰেলাইজেচন অৱ ইম্পোৰিয়েল ফাইনেন্স ইন ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়া''' শীৰ্ষক অধ্যয়নৰ বাবে এম. এছ. ছি. ডিগ্ৰী লাভ কৰিলে। ১৯২২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ আইন বিষয়ত উত্তীৰ্ন হয়। ১৯২৩ খৃষ্টাব্দত তেওঁ '''ডি. এচ. চি ডিগ্ৰী'''ও সমাপ্ত কৰিলে। তাৰ পিছত তেওঁ '''এল. এল ডি''', আৰু '''ডি লিট''' উপাধি আৰ্জন কৰিলে। আধৰুৱা শিক্ষা সমাপ্ত কৰি তেওঁ এইবাৰ ভাৰতলৈ আহি বোম্বাই হাইকোৰ্টতে '''বেৰিষ্টাৰ''' হিচাপে স্বাধীন ব্যৱসায় ওকালতি কৰিবলৈ ললে। ইয়াতো তেওঁক জাতিকুলৰ ভেদভাবে পিছ এৰা নাছিল। বৰং মানুহে তেওঁক উপহাস কৰি গৰীবৰ ব্যাৰিষ্টাৰ
ৰ হে বুলিছিল। ১৯২৪ খৃষ্টাব্দত বঞ্চিত সকলক তেওঁলোকৰ পাপ্য স্বাস্থ্য, সম্পদ, সংস্কৃতি , সন্মান আদিৰ বাবে সংগ্ৰামত ব্ৰতী হল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; ১৯২৬ খৃষ্টাব্দত তেওঁ এম. এল. এৰ বাবে মনোনয়ন দিছিল। ১৯২৭ খৃষ্টাব্দত তেওঁ মহাৰ পৰিষদ গঠন কৰি নিজৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিলে। ১৯৩০ খৃষ্টাব্দৰ ৩ মাৰ্চত মন্দিৰত সোমোৱাৰ অধিকাৰ বিচাৰি '''কলাৰাব মন্দিৰ'''ৰ সন্মুখত সত্যাগ্ৰহ কৰিছিল। ১৯৩৬ চনত তেওঁ স্বতন্ত্ৰ শ্ৰমিক পাৰ্টি গঠন কৰি, ১৯৩৭ চনত বম্বে বিধান সবাৰ এম. এল.এ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৪২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ সৰ্বভাৰতীয় [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জাতি]] ফেডাৰেছন গঠন কৰিছিল আৰু পিছলৈ ভাৰতীয় কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য হৈ লাট গৱৰ্ণৰ কাৰ্যকৰী কাউন্সিলৰ '''শ্ৰম মন্ত্ৰী''' নিযুক্ত হয়। ১৯৪৫ খৃষ্টাব্দত তেওঁ মানৱ শিক্ষা সমাজ গঠন কৰিলে। ১৯৪৬ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভালৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৪৭ খৃষ্টাব্দৰ ২৯ আগষ্টত সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুতি কমিটীৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈ স্বাধীন ভাৰতৰ নতুন সংবিধান ৰচনা কৰিছিল। ১৯৪৭ চনৰ পৰা ১৯৫১ চনলৈ তেওঁ প্ৰথম কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীসভাত '''প্ৰথম আইন মন্ত্ৰী নিযুক্ত''' হৈছিল। ১৯৫২ চনত তেওঁ ৰাজ্যসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৯৫৫ চনত তেওঁ বুদ্ধিষ্ট ছোচাইটি অৱ ইণ্ডিয়া গঠন কৰে। ১৯৫৬ চনত তেওঁ নাগপুৰত ৰাজহুৱা বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==আম্বেদকাৰৰ অৱদান ==
সৰুৰে পৰা আম্বেদকাৰে তেওঁৰ প্ৰতি সমাজৰ বৈষম্যৰ অপমান ভোগ কৰি আহিছিল, সেয়েহে তেওঁ তাৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম আৰম্ভ কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যে ১৯২৭ চনত তেওঁ ‘বহিষকৃত ভাৰত’ নামৰ মাৰাঠী পষেকীয়া কাকত এখন উলিয়াই আনিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

১৯২৭ চনত বোম্বেৰ গৱৰ্ণৰে তেওঁক বিধান পৰিষদলৈ মনোনীত কৰে আৰু ১৯৩৭ চনলৈকে বোম্বাই বিধানসভাৰ সদস্য হৈ থাকে।

সেই সময়ত দলিতসকলক অস্পৃশ্য বুলি গণ্য কৰি মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। তেওঁ মন্দিৰত অস্পৃশ্য লোকৰ প্ৰৱেশৰ দাবী জনায় আৰু ১৯৩০ চনত ৩০ হাজাৰ দলিতৰ সৈতে নাশিকৰ কলাৰাম মন্দিৰৰ প্ৰৱেশৰ বাবে সত্যগ্ৰহ কৰে।

এই উপলক্ষে উচ্চ জাতিৰ লোকৰ লাথিৰ বাবে বহু লোক আহত হৈছিল যদিও সকলোকে মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰাই শেষ নিশ্বাস ল’লে। এই ঘটনাৰ পিছত মানুহে তেওঁক ‘বাবা চাহেব’ বুলি ক’বলৈ ধৰিলে।

১৯৯৫ চনত তেওঁ ‘স্বাধীন শ্ৰমিক পাৰ্টি’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ দলিত আৰু অস্পৃশ্য বুলি গণ্য কৰা লোকসকলৰ উন্নতিৰ বাবে মৌলবাদীৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম আৰম্ভ কৰে। ১৯৩৫ চনত তেওঁক চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ সন্মানীয় পদ দিয়া হয়।{{bcn}}

==পুৰস্কাৰ প্ৰাপ্ত বঁটা==
*ভাৰত-ৰত্ন বঁটা, (১৯৯০)

== ইংৰাজী গ্ৰন্থ সংকলন==
*The problem of the Rupee,
*Ranade,
*Gandhi and Jinnah,
*Who were the Shudras And how come to be the fourth Varna in the Indo-Aryan Society.
*Thoughts on Linguistic States,
*The Buddha and His Dharma.

==মৃত্যু==
বি.আৰ. আম্বেদকাৰ ১৯৫৬ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰত মৃত্যু হয়।

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Bhimrao Ramji Ambedkar|বি আৰ আম্বেদকাৰ}}
{{Refbegin}}
*{{Cite book |last=Michael |first=S.M. |title=Untouchable, Dalits in Modern India |url=https://archive.org/details/untouchabledalit0000unse |publisher=Lynne Rienner Publishers |year=1999 |isbn=978-1-55587-697-5 |ref=harv}}
*{{cite book |title=Reconstructing the World: B.R. Ambedkar and Buddhism in India |editor1-first=Johannes |editor1-last=Beltz |editor2-first=S. |editor2-last=Jondhale |location=New Delhi |publisher=Oxford University Press}}
*{{cite book |title=Ambedkar and Buddhism |first=Urgyen |last=Sangharakshita |authorlink=Sangharakshita |isbn=0-904766-28-4}} [http://www.sangharakshita.org/_books/Ambedkar_and_Buddhism.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924094012/http://www.sangharakshita.org/_books/Ambedkar_and_Buddhism.pdf |date=2015-09-24 }}
*{{cite book |title=Ambedkar and Untouchability. Analysing and Fighting Caste |first=Christophe |last=Jaffrelot |authorlink=Christophe Jaffrelot |publisher=Columbia University Press |location=New York |year=2004}}
*{{cite book |title=Ambedkar: Towards an Enlightened India |first=Gail |last=Omvedt |authorlink=Gail Omvedt |isbn=0-670-04991-3}}
*{{cite book |title=Life of Babasaheb Ambedkar |first=C. |last=Gautam |publisher=Ambedkar Memorial Trust |location=London |edition=Second |date=May 2000}}
*{{cite book |title=Dr. Ambedkar: A Critical Study |first=W. N. |last=Kuber |publisher=People's Publishing House |location=New Delhi}}
*{{cite book |title=Dr Dr. Baba Saheb Ambedkar: Anubhav Ani Athavani |first=Bhaskar Laxman |last=Bholay |publisher=Sahitya Akademi |year=2001 |location=Nagpur}}
*{{cite book |title=Economic Philosophy of Dr. B.R. Ambedkar |first=M. L. |last=Kasare |publisher=B. I. Publications |location=New Delhi}}
*{{cite book |title=The Legacy Of Dr. Ambedkar |first=D. C. |last=Ahir |publisher=B. R. Publishing |location=Delhi |isbn=81-7018-603-X}}
*{{cite book |last=Ajnat |first=Surendra |title=Ambedkar on Islam |publisher=Buddhist Publ. |location=Jalandhar |year=1986}}
*{{cite book |last=Fernando |first=W. J. Basil |title=Demoralisation and Hope: Creating the Social Foundation for Sustaining Democracy—A comparative study of N. F. S. Grundtvig (1783–1872) Denmark and B. R. Ambedkar (1881–1956) India |publisher=AHRC Publication |location=Hong Kong |year=2000 |isbn=962-8314-08-4}}
*{{cite web |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_partition/index.html |title=Pakistan or the Partition of India }}
{{Refend}}

{{Indian independence movement}}
{{Bharat Ratna}}

{{Authority control|VIAF=44331988}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংবিধান সভাৰ সদস্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>6pfmse6hijw2y1ypxnjv10b6g47qinj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636575</id>
      <parentid>636574</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T19:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sasifow</username>
        <id>48425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ]]ৰ পৰা [[ভীমৰাৱ ৰামজী আম্বেডকৰ]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title</comment>
      <origin>636574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24534" sha1="6pfmse6hijw2y1ypxnjv10b6g47qinj" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ড° ভীমৰাৱ ৰামজী আম্বেডকৰ
| birth_name = ভীমৰাৱ ৰামজী আম্বেডকৰ
| image = Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg
| image_size = 
| caption = 
| other_names = বাবা, বাবাচাহেব, ভীমা, মুকনায়ক
| ethnicity =
| birth_place = [[Mhow]], [[Central Provinces]], [[British Raj|British India]] (now in [[Madhya Pradesh]])
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1891|4|14}}
| death_place = [[Delhi]], India
| death_date = {{Death date and age|df=yes|1956|12|6|1891|4|14}}
| title = 1st [[Ministry of Law and Justice (India)|Law Minister of India]], [[Constitution of India#Drafting|Chairman of the Constitution Drafting Committee]]
| alma_mater = [[University of Mumbai]]&lt;br /&gt;[[Columbia University]]&lt;br /&gt;[[University of London]]&lt;br /&gt;[[London School of Economics]]
| organization = [[Samata Sainik Dal]], [[Independent Labour Party (India)|Independent Labour Party]], [[Scheduled Castes Federation]]
| spouse = {{marriage|Ramabai|1906|show=Ramabai Ambedkar &lt;small&gt;(m. 1906 - d. 1935)&lt;/small&gt;}}&lt;ref name=&quot;Columbia2&quot;&gt;{{cite web| last = Pritchett| first = Frances| url = http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1900s.html| title = In the 1900s| format = PHP| accessdate = 5 January 2012}}&lt;/ref&gt; {{marriage|Savita Ambedkar|15 April 1948|show=Savita Ambedkar &lt;small&gt;(m. 1948)&lt;/small&gt;}}&lt;ref name=&quot;Columbia6&quot;&gt;{{cite web |last=Pritchett | first=Frances |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1940s.html| title=In the 1940s |accessdate=2012-06-13}}&lt;/ref&gt;
| nationality = Indian
| religion = [[বৌদ্ধধৰ্ম]]
| awards = [[ভাৰত ৰত্ন]]
| signature = Dr. Babasaheb Ambedkar Signature.svg
}}
'''ড° ভীমৰাৱ ৰামজী আম্বেডকৰ'''{{Efn|{{Langx|mr|भीमराव रामजी आंबेडकर}}, {{IPA|mr|bʱimɾaʋ ɾamd͡ʒiː ambeɽkəɾ}}।}} ({{Lang-mr|भीमराव रामजी आंबेडकर}}, {{IPA|mr|bʱimɾaʋ ɾamd͡ʒiː ambeɽkəɾ|pron}}; ১৪ এপ্ৰিল ১৮৯১ – ৬ ডিচেম্বৰ ১৯৫৬) এজন ভাৰতীয় আইনজ্ঞ, ৰাজনৈতিক নেতা, দাৰ্শনিক, বুৰঞ্জীবিদ, অৰ্থনীতিবিদ, শিক্ষক তথা লেখক আছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী সভাত '''প্ৰথম আইন মন্ত্ৰী''' আছিল। ১৯৩০-৩১ আৰু ১৯৩১-৩২ চনত প্ৰথম [[ঘূৰণীয়া মেজমেল]]ত তেওঁ অনুন্নত জাতিৰ হৈ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। [[বোম্বাই]] বিধান সভাৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে তেওঁ যুটীয়া সংসদী কমিটীৰ সদস্য নিযুক্ত কৰিছিল। তেওঁ ভাৰতীয় কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য হৈ লাঠ গৱৰ্ণৰ কাৰ্যকৰী কাউন্সিলৰ '''শ্ৰম মন্ত্ৰী''' নিযুক্ত হৈছিল। ভাৰতীয় সংবিধান সভাৰ সদস্য আছিল আৰু ১৯৪৭ চনত তেওঁ সংবিধান খচৰা প্ৰস্তুতি কমিটীৰ সভাপতি হৈছিল আৰু ভাৰতীয় সংবিধান ৰচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;&gt;{{cite book | title=ভাৰত-ৰত্ন | publisher=অজয় কুমাৰ দত্ত, ষ্টুডেণ্টচ্ ষ্ট'ৰচ্| author=সমীন কলিতা | pages=৮৪,৮৫,৮৬,৮৭,৮৮,৮৯,৯০}}&lt;/ref&gt;

২০১২ চনত History TV আৰু CNN-IBN চেনেলে দেশজুৰি চলোৱা এটা সমীক্ষাত তেখেতক &quot;শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয়&quot; হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html|newspaper=cnn ibn|title=আৰ্কাইভ কপি|access-date=2013-01-03|archivedate=2012-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121106012934/http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.historyindia.com/TGI/ |access-date=2013-01-03 |archivedate=2012-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120808090032/http://www.historyindia.com/TGI/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৯০ চনত তেখেতক মৰনোত্তৰভাৱে [[ভাৰত-ৰত্ন]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।

==জন্ম আৰু পৰিয়াল==
'''ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ''' ১৮৯১ চনৰ চৈধ্য এপ্ৰিলৰ তাৰিখে নিঃকুলীয়া বংশত জন্ম হৈছিল । তেওঁৰ জন্ম হয় অবিভক্ত বোম্বাই প্ৰদেশৰ '''ৰত্নগিৰি জিলা'''ত। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটি আছিল ''মহৰ''  সম্প্ৰদায়ৰ আৰু এই মহৰ সম্প্ৰদায়েই আছিল ৰত্নগিৰিত একেবাৰে পিছপৰা ঘৃণনীয়। মহৰ কুলটো হিন্দু ধৰ্মৰ তথা চতুৰ বৰ্ণ সমাজৰ শূদ্ৰ জাতিৰ ভিতৰত আটাইতকৈ নিম্ন শ্ৰেণীৰ আৰু এই শ্ৰেণীবোৰ সেইকালত অন্তজ, পেৰিয়া আৰু অতি শূদ্ৰ বুলি জনাজাত হৈছিল। পিছপৰা এনে শ্ৰেণীক [[দলিত|অচ্যুত]], [[মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধী|মহাত্মা গান্ধীয়ে]] নাম দিছিল '''হৰিজন''', সাংবিধানিক ভাবে কোৱা হৈছিল [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জাতি]]। ব্ৰিটিছ সকলে তেওঁলোকক '''Depressed Class''' বুলি কৈছিল। ভাৰতত থকা ৪২৯টা অনুন্নত শ্ৰেণীৰ ভিতৰত মহৰ শ্ৰেণীয়ে সবাতোকৈ পিছপৰা আৰু হীন আছিল। তেওঁৰ পিতাক '''ৰামজী মালোজী চকপাল''' সৈন্য বাহিনীৰ চুবেদাৰ মেজৰ আছিল। তেওঁ '''ৰমাবাই''' নামৰ এঘাৰ বছৰীয়া ছোৱালী এজনীৰ সৈতে বিবাহ পাশত আবন্ধ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==শিক্ষা জীৱন==
বি.আৰ. আম্বেদকাৰৰ প্ৰাইমেৰী শিক্ষা নিজৰ জন্মস্থানতেই আৰম্ভ হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পিতাকে বোম্বাই নগৰীলৈ লৈ গল মাধ্যমিক শিক্ষা লাভৰ কাৰণে। বোম্বাই এল ফিন ষ্টোন নামৰ হাইস্কুল খনত নাম ভৰ্তি কৰালে। কিন্তু বিদ্যালয়ত নীচ জাতিকুলৰ হোৱা বাবে ঘৃণা-অবহেলাৰ পাত্ৰ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; তেওঁৰ সংস্কৃত শিকাৰ আগ্ৰহ আছিল যদিও শিক্ষকে তেওঁক সেই অনুমতি প্ৰদান নকৰিলে বৰঞ্চ তেওঁক পাৰ্চীহে পঢ়িবলৈ অনুমতি দিছিল। পিছত তেওঁ [[সংস্কৃত]]ৰ শিক্ষা নিজে লৈছিল। [[ইংৰাজী]]ৰ জ্ঞান লাভিছিল পিতাকৰ পৰা। তেওঁৰ এনেকৈ মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। তাৰপিছত তেওঁ বোম্বাই এলফিনষ্টোন কলেজত ভৰ্তি হয়। ১৯১২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ স্নাতক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কিছুদিন চাকৰি কৰি পৰিয়ালটিক তনকীয়াল কৰি ১৯১৩ খৃষ্টাব্দত তেওঁ [[আমেৰিকা]]ৰ [[নিউয়ৰ্ক]]ৰ [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰিলে। তেওঁ [[বুৰঞ্জী]], [[নৃতত্ত্ব]], [[সমাজবিদ্যা]], [[মনোবিজ্ঞান]],[[অৰ্থনীতি]] আদি বিষয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৯১৫ খৃষ্টাব্দত তেওঁ এনচিয়েণ্ট ইণ্ডিয়ান কমাৰ্ছ মাষ্টাৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তাৰপিছত তেওঁ দি ইভলিউচন অৱ প্ৰভিন্সিয়েল ফাইনেন্স ইন ব্ৰিটিছ-ইণ্ডিয়া সম্পৰ্কত গভীৰ অধ্যয়ন চলাই, '''ফিল'চফি''' ডিগ্ৰী লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ ১৯১৬ খৃষ্টাব্দত অধ্যয়নৰ বাবে [[ইংলেণ্ড]]লৈ ৰাওনা হ'ল। তাতে তেওঁ [[লণ্ডন]] স্কুল অৱ ইকন'মিক্স এণ্ড পলিটিকেল চায়েন্স নামৰ বিদ্যালয়ত ভৰ্তি হল আৰু ডি. এছ. চি. ডিগ্ৰী লাভৰ বাবে আৰু গ্ৰেইজইনত আইন বিষয়ৰ ডিগ্ৰী লাভৰ উদ্দেশ্যে অধ্যয়নত লাগে। কিন্তু তেওঁৰ সেই অধ্যয়ন আধৰুৱা কৰিয়েই ভাৰতলৈ উভতি আহে।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==কৰ্মজীৱন==
[[Image:Ambedkar_speech_at_Yeola.png|thumb|200px|right|১৯৩৫ চনৰ ১৩ অক্টোবৰত [[নাচিক]]ৰ ইয়'লাত বক্তৃতা দি থকা অৱস্থাত আম্বেদকাৰ]]
বি. আৰ আম্বেদকাৰে শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ভাৰতলৈ উভতি আহি [[বৰোদা]]ৰ সৈনিক বিভাগৰ ছেক্ৰেটৰী পদত নিযুক্তি পালে। কিন্তু উচ্চ হিন্দুসকলে নীচ জাতিকুলৰ বুলি এইবাৰো এই বিদেশত শিক্ষিত লোকজনৰ শিক্ষাৰ অকণো আদৰ আৰু সহানুভূতি নেদেখুৱালে, কাৰ্যালয়ত তেওঁক এডোখৰ চুকত বহিবলৈ দিলে আৰু কোঠাটোত আগৰে পৰা পাৰি থোৱা কাৰ্পেটখন আঁতৰাই পেলাইছিল। অফিচৰ কাগজ পত্ৰ দুৰৰে পৰা দলিয়াহে তেওঁলৈ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; তেওঁ হিন্দু সমাজৰ এই বৈষম্য আঁতৰ কৰিবলৈ সংকল্প লৈ বোম্বাইত '''এডাইচাৰ টু ডিলাৰ এণ্ড চেয়াৰচ''' নামে এখন ফাৰ্ম আৰম্ভ কৰিলে। তাৰপিছতে তেওঁ '''চিডেন হাম''' বাণিজ্য কলেজত অস্থায়ী ভাৱে ৰাজনীতি-অৰ্থনীতি প্ৰৱক্তা পদত নিযুক্তি পালে। ইয়াতো তেওঁ জাত-কুলৰ কু-প্ৰভাৱত তিষ্টিব নোৱাৰিলে। ১৯১৭ খৃষ্টাব্দত তেওঁ অস্পৃশ্য সকলৰ হৈ টাইথ বেৰ কমিছনৰ আগত সাক্ষ্য দিছিল, ১৯১৮ খৃষ্টাব্দত [[নাগপুৰ]]ত অস্পৃশ্য সন্মিলন পাতিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ অসমাপ্ত শিক্ষা শেষ কৰিবলৈ দৃঢ় সংকল্প লৈ লণ্ডনলৈ পুনৰ যাত্ৰা কৰে। ১৯২১ খৃষ্টাব্দত '''প্ৰভিন্সিয়েল দি চেট্ৰেলাইজেচন অৱ ইম্পোৰিয়েল ফাইনেন্স ইন ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়া''' শীৰ্ষক অধ্যয়নৰ বাবে এম. এছ. ছি. ডিগ্ৰী লাভ কৰিলে। ১৯২২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ আইন বিষয়ত উত্তীৰ্ন হয়। ১৯২৩ খৃষ্টাব্দত তেওঁ '''ডি. এচ. চি ডিগ্ৰী'''ও সমাপ্ত কৰিলে। তাৰ পিছত তেওঁ '''এল. এল ডি''', আৰু '''ডি লিট''' উপাধি আৰ্জন কৰিলে। আধৰুৱা শিক্ষা সমাপ্ত কৰি তেওঁ এইবাৰ ভাৰতলৈ আহি বোম্বাই হাইকোৰ্টতে '''বেৰিষ্টাৰ''' হিচাপে স্বাধীন ব্যৱসায় ওকালতি কৰিবলৈ ললে। ইয়াতো তেওঁক জাতিকুলৰ ভেদভাবে পিছ এৰা নাছিল। বৰং মানুহে তেওঁক উপহাস কৰি গৰীবৰ ব্যাৰিষ্টাৰ
ৰ হে বুলিছিল। ১৯২৪ খৃষ্টাব্দত বঞ্চিত সকলক তেওঁলোকৰ পাপ্য স্বাস্থ্য, সম্পদ, সংস্কৃতি , সন্মান আদিৰ বাবে সংগ্ৰামত ব্ৰতী হল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; ১৯২৬ খৃষ্টাব্দত তেওঁ এম. এল. এৰ বাবে মনোনয়ন দিছিল। ১৯২৭ খৃষ্টাব্দত তেওঁ মহাৰ পৰিষদ গঠন কৰি নিজৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিলে। ১৯৩০ খৃষ্টাব্দৰ ৩ মাৰ্চত মন্দিৰত সোমোৱাৰ অধিকাৰ বিচাৰি '''কলাৰাব মন্দিৰ'''ৰ সন্মুখত সত্যাগ্ৰহ কৰিছিল। ১৯৩৬ চনত তেওঁ স্বতন্ত্ৰ শ্ৰমিক পাৰ্টি গঠন কৰি, ১৯৩৭ চনত বম্বে বিধান সবাৰ এম. এল.এ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৪২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ সৰ্বভাৰতীয় [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জাতি]] ফেডাৰেছন গঠন কৰিছিল আৰু পিছলৈ ভাৰতীয় কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য হৈ লাট গৱৰ্ণৰ কাৰ্যকৰী কাউন্সিলৰ '''শ্ৰম মন্ত্ৰী''' নিযুক্ত হয়। ১৯৪৫ খৃষ্টাব্দত তেওঁ মানৱ শিক্ষা সমাজ গঠন কৰিলে। ১৯৪৬ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভালৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৪৭ খৃষ্টাব্দৰ ২৯ আগষ্টত সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুতি কমিটীৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈ স্বাধীন ভাৰতৰ নতুন সংবিধান ৰচনা কৰিছিল। ১৯৪৭ চনৰ পৰা ১৯৫১ চনলৈ তেওঁ প্ৰথম কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীসভাত '''প্ৰথম আইন মন্ত্ৰী নিযুক্ত''' হৈছিল। ১৯৫২ চনত তেওঁ ৰাজ্যসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৯৫৫ চনত তেওঁ বুদ্ধিষ্ট ছোচাইটি অৱ ইণ্ডিয়া গঠন কৰে। ১৯৫৬ চনত তেওঁ নাগপুৰত ৰাজহুৱা বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==আম্বেদকাৰৰ অৱদান ==
সৰুৰে পৰা আম্বেদকাৰে তেওঁৰ প্ৰতি সমাজৰ বৈষম্যৰ অপমান ভোগ কৰি আহিছিল, সেয়েহে তেওঁ তাৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম আৰম্ভ কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যে ১৯২৭ চনত তেওঁ ‘বহিষকৃত ভাৰত’ নামৰ মাৰাঠী পষেকীয়া কাকত এখন উলিয়াই আনিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

১৯২৭ চনত বোম্বেৰ গৱৰ্ণৰে তেওঁক বিধান পৰিষদলৈ মনোনীত কৰে আৰু ১৯৩৭ চনলৈকে বোম্বাই বিধানসভাৰ সদস্য হৈ থাকে।

সেই সময়ত দলিতসকলক অস্পৃশ্য বুলি গণ্য কৰি মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। তেওঁ মন্দিৰত অস্পৃশ্য লোকৰ প্ৰৱেশৰ দাবী জনায় আৰু ১৯৩০ চনত ৩০ হাজাৰ দলিতৰ সৈতে নাশিকৰ কলাৰাম মন্দিৰৰ প্ৰৱেশৰ বাবে সত্যগ্ৰহ কৰে।

এই উপলক্ষে উচ্চ জাতিৰ লোকৰ লাথিৰ বাবে বহু লোক আহত হৈছিল যদিও সকলোকে মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰাই শেষ নিশ্বাস ল’লে। এই ঘটনাৰ পিছত মানুহে তেওঁক ‘বাবা চাহেব’ বুলি ক’বলৈ ধৰিলে।

১৯৯৫ চনত তেওঁ ‘স্বাধীন শ্ৰমিক পাৰ্টি’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ দলিত আৰু অস্পৃশ্য বুলি গণ্য কৰা লোকসকলৰ উন্নতিৰ বাবে মৌলবাদীৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম আৰম্ভ কৰে। ১৯৩৫ চনত তেওঁক চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ সন্মানীয় পদ দিয়া হয়।{{bcn}}

==পুৰস্কাৰ প্ৰাপ্ত বঁটা==
*ভাৰত-ৰত্ন বঁটা, (১৯৯০)

== ইংৰাজী গ্ৰন্থ সংকলন==
*The problem of the Rupee,
*Ranade,
*Gandhi and Jinnah,
*Who were the Shudras And how come to be the fourth Varna in the Indo-Aryan Society.
*Thoughts on Linguistic States,
*The Buddha and His Dharma.

==মৃত্যু==
বি.আৰ. আম্বেদকাৰ ১৯৫৬ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰত মৃত্যু হয়।

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Bhimrao Ramji Ambedkar|বি আৰ আম্বেদকাৰ}}
{{Refbegin}}
*{{Cite book |last=Michael |first=S.M. |title=Untouchable, Dalits in Modern India |url=https://archive.org/details/untouchabledalit0000unse |publisher=Lynne Rienner Publishers |year=1999 |isbn=978-1-55587-697-5 |ref=harv}}
*{{cite book |title=Reconstructing the World: B.R. Ambedkar and Buddhism in India |editor1-first=Johannes |editor1-last=Beltz |editor2-first=S. |editor2-last=Jondhale |location=New Delhi |publisher=Oxford University Press}}
*{{cite book |title=Ambedkar and Buddhism |first=Urgyen |last=Sangharakshita |authorlink=Sangharakshita |isbn=0-904766-28-4}} [http://www.sangharakshita.org/_books/Ambedkar_and_Buddhism.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924094012/http://www.sangharakshita.org/_books/Ambedkar_and_Buddhism.pdf |date=2015-09-24 }}
*{{cite book |title=Ambedkar and Untouchability. Analysing and Fighting Caste |first=Christophe |last=Jaffrelot |authorlink=Christophe Jaffrelot |publisher=Columbia University Press |location=New York |year=2004}}
*{{cite book |title=Ambedkar: Towards an Enlightened India |first=Gail |last=Omvedt |authorlink=Gail Omvedt |isbn=0-670-04991-3}}
*{{cite book |title=Life of Babasaheb Ambedkar |first=C. |last=Gautam |publisher=Ambedkar Memorial Trust |location=London |edition=Second |date=May 2000}}
*{{cite book |title=Dr. Ambedkar: A Critical Study |first=W. N. |last=Kuber |publisher=People's Publishing House |location=New Delhi}}
*{{cite book |title=Dr Dr. Baba Saheb Ambedkar: Anubhav Ani Athavani |first=Bhaskar Laxman |last=Bholay |publisher=Sahitya Akademi |year=2001 |location=Nagpur}}
*{{cite book |title=Economic Philosophy of Dr. B.R. Ambedkar |first=M. L. |last=Kasare |publisher=B. I. Publications |location=New Delhi}}
*{{cite book |title=The Legacy Of Dr. Ambedkar |first=D. C. |last=Ahir |publisher=B. R. Publishing |location=Delhi |isbn=81-7018-603-X}}
*{{cite book |last=Ajnat |first=Surendra |title=Ambedkar on Islam |publisher=Buddhist Publ. |location=Jalandhar |year=1986}}
*{{cite book |last=Fernando |first=W. J. Basil |title=Demoralisation and Hope: Creating the Social Foundation for Sustaining Democracy—A comparative study of N. F. S. Grundtvig (1783–1872) Denmark and B. R. Ambedkar (1881–1956) India |publisher=AHRC Publication |location=Hong Kong |year=2000 |isbn=962-8314-08-4}}
*{{cite web |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_partition/index.html |title=Pakistan or the Partition of India }}
{{Refend}}

{{Indian independence movement}}
{{Bharat Ratna}}

{{Authority control|VIAF=44331988}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংবিধান সভাৰ সদস্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>6pfmse6hijw2y1ypxnjv10b6g47qinj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636584</id>
      <parentid>636575</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T02:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Sasifow|Sasifow]] ([[User talk:Sasifow|আলোচনা]])-ই কৰা [[Special:Diff/636574|636574]] নম্বৰ সম্পাদনাটো বাতিল কৰা হৈছে</comment>
      <origin>636584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24348" sha1="kvwzvcedpn4x03u02vwio38naiur5ex" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ড° ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ
| birth_name = ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ
| image = Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg
| image_size = 
| caption = 
| other_names = বাবা, বাবাচাহেব, ভীমা, মুকনায়ক
| ethnicity =
| birth_place = [[Mhow]], [[Central Provinces]], [[British Raj|British India]] (now in [[Madhya Pradesh]])
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1891|4|14}}
| death_place = [[Delhi]], India
| death_date = {{Death date and age|df=yes|1956|12|6|1891|4|14}}
| title = 1st [[Ministry of Law and Justice (India)|Law Minister of India]], [[Constitution of India#Drafting|Chairman of the Constitution Drafting Committee]]
| alma_mater = [[University of Mumbai]]&lt;br /&gt;[[Columbia University]]&lt;br /&gt;[[University of London]]&lt;br /&gt;[[London School of Economics]]
| organization = [[Samata Sainik Dal]], [[Independent Labour Party (India)|Independent Labour Party]], [[Scheduled Castes Federation]]
| spouse = {{marriage|Ramabai|1906|show=Ramabai Ambedkar &lt;small&gt;(m. 1906 - d. 1935)&lt;/small&gt;}}&lt;ref name=&quot;Columbia2&quot;&gt;{{cite web| last = Pritchett| first = Frances| url = http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1900s.html| title = In the 1900s| format = PHP| accessdate = 5 January 2012}}&lt;/ref&gt; {{marriage|Savita Ambedkar|15 April 1948|show=Savita Ambedkar &lt;small&gt;(m. 1948)&lt;/small&gt;}}&lt;ref name=&quot;Columbia6&quot;&gt;{{cite web |last=Pritchett | first=Frances |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1940s.html| title=In the 1940s |accessdate=2012-06-13}}&lt;/ref&gt;
| nationality = Indian
| religion = [[বৌদ্ধধৰ্ম]]
| awards = [[ভাৰত ৰত্ন]]
| signature = Dr. Babasaheb Ambedkar Signature.svg
}}
'''ড° ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ''' (''{{lang-en|Bhimrao Ramji Ambedkar}}''; ''{{lang-mr|भीमराव रामजी आंबेडकर}}'') (১৮৯১-১৯৫৬) এজন ভাৰতীয় আইনজ্ঞ, ৰাজনৈতিক নেতা, দাৰ্শনিক, বুৰঞ্জীবিদ, অৰ্থনীতিবিদ, শিক্ষক তথা লেখক আছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী সভাত '''প্ৰথম আইন মন্ত্ৰী''' আছিল। ১৯৩০-৩১ আৰু ১৯৩১-৩২ চনত প্ৰথম [[ঘূৰণীয়া মেজমেল]]ত তেওঁ অনুন্নত জাতিৰ হৈ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। [[বোম্বাই]] বিধান সভাৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে তেওঁ যুটীয়া সংসদী কমিটীৰ সদস্য নিযুক্ত কৰিছিল। তেওঁ ভাৰতীয় কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য হৈ লাঠ গৱৰ্ণৰ কাৰ্যকৰী কাউন্সিলৰ '''শ্ৰম মন্ত্ৰী''' নিযুক্ত হৈছিল। ভাৰতীয় সংবিধান সভাৰ সদস্য আছিল আৰু ১৯৪৭ চনত তেওঁ সংবিধান খচৰা প্ৰস্তুতি কমিটীৰ সভাপতি হৈছিল আৰু ভাৰতীয় সংবিধান ৰচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;&gt;{{cite book | title=ভাৰত-ৰত্ন | publisher=অজয় কুমাৰ দত্ত, ষ্টুডেণ্টচ্ ষ্ট'ৰচ্| author=সমীন কলিতা | pages=৮৪,৮৫,৮৬,৮৭,৮৮,৮৯,৯০}}&lt;/ref&gt;

২০১২ চনত History TV আৰু CNN-IBN চেনেলে দেশজুৰি চলোৱা এটা সমীক্ষাত তেখেতক &quot;শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয়&quot; হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html|newspaper=cnn ibn|title=আৰ্কাইভ কপি|access-date=2013-01-03|archivedate=2012-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121106012934/http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.historyindia.com/TGI/ |access-date=2013-01-03 |archivedate=2012-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120808090032/http://www.historyindia.com/TGI/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৯০ চনত তেখেতক মৰনোত্তৰভাৱে [[ভাৰত-ৰত্ন]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।

==জন্ম আৰু পৰিয়াল==
'''ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ''' ১৮৯১ চনৰ চৈধ্য এপ্ৰিলৰ তাৰিখে নিঃকুলীয়া বংশত জন্ম হৈছিল । তেওঁৰ জন্ম হয় অবিভক্ত বোম্বাই প্ৰদেশৰ '''ৰত্নগিৰি জিলা'''ত। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটি আছিল ''মহৰ''  সম্প্ৰদায়ৰ আৰু এই মহৰ সম্প্ৰদায়েই আছিল ৰত্নগিৰিত একেবাৰে পিছপৰা ঘৃণনীয়। মহৰ কুলটো হিন্দু ধৰ্মৰ তথা চতুৰ বৰ্ণ সমাজৰ শূদ্ৰ জাতিৰ ভিতৰত আটাইতকৈ নিম্ন শ্ৰেণীৰ আৰু এই শ্ৰেণীবোৰ সেইকালত অন্তজ, পেৰিয়া আৰু অতি শূদ্ৰ বুলি জনাজাত হৈছিল। পিছপৰা এনে শ্ৰেণীক [[দলিত|অচ্যুত]], [[মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধী|মহাত্মা গান্ধীয়ে]] নাম দিছিল '''হৰিজন''', সাংবিধানিক ভাবে কোৱা হৈছিল [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জাতি]]। ব্ৰিটিছ সকলে তেওঁলোকক '''Depressed Class''' বুলি কৈছিল। ভাৰতত থকা ৪২৯টা অনুন্নত শ্ৰেণীৰ ভিতৰত মহৰ শ্ৰেণীয়ে সবাতোকৈ পিছপৰা আৰু হীন আছিল। তেওঁৰ পিতাক '''ৰামজী মালোজী চকপাল''' সৈন্য বাহিনীৰ চুবেদাৰ মেজৰ আছিল। তেওঁ '''ৰমাবাই''' নামৰ এঘাৰ বছৰীয়া ছোৱালী এজনীৰ সৈতে বিবাহ পাশত আবন্ধ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==শিক্ষা জীৱন==
বি.আৰ. আম্বেদকাৰৰ প্ৰাইমেৰী শিক্ষা নিজৰ জন্মস্থানতেই আৰম্ভ হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পিতাকে বোম্বাই নগৰীলৈ লৈ গল মাধ্যমিক শিক্ষা লাভৰ কাৰণে। বোম্বাই এল ফিন ষ্টোন নামৰ হাইস্কুল খনত নাম ভৰ্তি কৰালে। কিন্তু বিদ্যালয়ত নীচ জাতিকুলৰ হোৱা বাবে ঘৃণা-অবহেলাৰ পাত্ৰ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; তেওঁৰ সংস্কৃত শিকাৰ আগ্ৰহ আছিল যদিও শিক্ষকে তেওঁক সেই অনুমতি প্ৰদান নকৰিলে বৰঞ্চ তেওঁক পাৰ্চীহে পঢ়িবলৈ অনুমতি দিছিল। পিছত তেওঁ [[সংস্কৃত]]ৰ শিক্ষা নিজে লৈছিল। [[ইংৰাজী]]ৰ জ্ঞান লাভিছিল পিতাকৰ পৰা। তেওঁৰ এনেকৈ মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। তাৰপিছত তেওঁ বোম্বাই এলফিনষ্টোন কলেজত ভৰ্তি হয়। ১৯১২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ স্নাতক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কিছুদিন চাকৰি কৰি পৰিয়ালটিক তনকীয়াল কৰি ১৯১৩ খৃষ্টাব্দত তেওঁ [[আমেৰিকা]]ৰ [[নিউয়ৰ্ক]]ৰ [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰিলে। তেওঁ [[বুৰঞ্জী]], [[নৃতত্ত্ব]], [[সমাজবিদ্যা]], [[মনোবিজ্ঞান]],[[অৰ্থনীতি]] আদি বিষয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৯১৫ খৃষ্টাব্দত তেওঁ এনচিয়েণ্ট ইণ্ডিয়ান কমাৰ্ছ মাষ্টাৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তাৰপিছত তেওঁ দি ইভলিউচন অৱ প্ৰভিন্সিয়েল ফাইনেন্স ইন ব্ৰিটিছ-ইণ্ডিয়া সম্পৰ্কত গভীৰ অধ্যয়ন চলাই, '''ফিল'চফি''' ডিগ্ৰী লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ ১৯১৬ খৃষ্টাব্দত অধ্যয়নৰ বাবে [[ইংলেণ্ড]]লৈ ৰাওনা হ'ল। তাতে তেওঁ [[লণ্ডন]] স্কুল অৱ ইকন'মিক্স এণ্ড পলিটিকেল চায়েন্স নামৰ বিদ্যালয়ত ভৰ্তি হল আৰু ডি. এছ. চি. ডিগ্ৰী লাভৰ বাবে আৰু গ্ৰেইজইনত আইন বিষয়ৰ ডিগ্ৰী লাভৰ উদ্দেশ্যে অধ্যয়নত লাগে। কিন্তু তেওঁৰ সেই অধ্যয়ন আধৰুৱা কৰিয়েই ভাৰতলৈ উভতি আহে।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==কৰ্মজীৱন==
[[Image:Ambedkar_speech_at_Yeola.png|thumb|200px|right|১৯৩৫ চনৰ ১৩ অক্টোবৰত [[নাচিক]]ৰ ইয়'লাত বক্তৃতা দি থকা অৱস্থাত আম্বেদকাৰ]]
বি. আৰ আম্বেদকাৰে শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ভাৰতলৈ উভতি আহি [[বৰোদা]]ৰ সৈনিক বিভাগৰ ছেক্ৰেটৰী পদত নিযুক্তি পালে। কিন্তু উচ্চ হিন্দুসকলে নীচ জাতিকুলৰ বুলি এইবাৰো এই বিদেশত শিক্ষিত লোকজনৰ শিক্ষাৰ অকণো আদৰ আৰু সহানুভূতি নেদেখুৱালে, কাৰ্যালয়ত তেওঁক এডোখৰ চুকত বহিবলৈ দিলে আৰু কোঠাটোত আগৰে পৰা পাৰি থোৱা কাৰ্পেটখন আঁতৰাই পেলাইছিল। অফিচৰ কাগজ পত্ৰ দুৰৰে পৰা দলিয়াহে তেওঁলৈ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; তেওঁ হিন্দু সমাজৰ এই বৈষম্য আঁতৰ কৰিবলৈ সংকল্প লৈ বোম্বাইত '''এডাইচাৰ টু ডিলাৰ এণ্ড চেয়াৰচ''' নামে এখন ফাৰ্ম আৰম্ভ কৰিলে। তাৰপিছতে তেওঁ '''চিডেন হাম''' বাণিজ্য কলেজত অস্থায়ী ভাৱে ৰাজনীতি-অৰ্থনীতি প্ৰৱক্তা পদত নিযুক্তি পালে। ইয়াতো তেওঁ জাত-কুলৰ কু-প্ৰভাৱত তিষ্টিব নোৱাৰিলে। ১৯১৭ খৃষ্টাব্দত তেওঁ অস্পৃশ্য সকলৰ হৈ টাইথ বেৰ কমিছনৰ আগত সাক্ষ্য দিছিল, ১৯১৮ খৃষ্টাব্দত [[নাগপুৰ]]ত অস্পৃশ্য সন্মিলন পাতিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ অসমাপ্ত শিক্ষা শেষ কৰিবলৈ দৃঢ় সংকল্প লৈ লণ্ডনলৈ পুনৰ যাত্ৰা কৰে। ১৯২১ খৃষ্টাব্দত '''প্ৰভিন্সিয়েল দি চেট্ৰেলাইজেচন অৱ ইম্পোৰিয়েল ফাইনেন্স ইন ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়া''' শীৰ্ষক অধ্যয়নৰ বাবে এম. এছ. ছি. ডিগ্ৰী লাভ কৰিলে। ১৯২২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ আইন বিষয়ত উত্তীৰ্ন হয়। ১৯২৩ খৃষ্টাব্দত তেওঁ '''ডি. এচ. চি ডিগ্ৰী'''ও সমাপ্ত কৰিলে। তাৰ পিছত তেওঁ '''এল. এল ডি''', আৰু '''ডি লিট''' উপাধি আৰ্জন কৰিলে। আধৰুৱা শিক্ষা সমাপ্ত কৰি তেওঁ এইবাৰ ভাৰতলৈ আহি বোম্বাই হাইকোৰ্টতে '''বেৰিষ্টাৰ''' হিচাপে স্বাধীন ব্যৱসায় ওকালতি কৰিবলৈ ললে। ইয়াতো তেওঁক জাতিকুলৰ ভেদভাবে পিছ এৰা নাছিল। বৰং মানুহে তেওঁক উপহাস কৰি গৰীবৰ ব্যাৰিষ্টাৰ
ৰ হে বুলিছিল। ১৯২৪ খৃষ্টাব্দত বঞ্চিত সকলক তেওঁলোকৰ পাপ্য স্বাস্থ্য, সম্পদ, সংস্কৃতি , সন্মান আদিৰ বাবে সংগ্ৰামত ব্ৰতী হল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; ১৯২৬ খৃষ্টাব্দত তেওঁ এম. এল. এৰ বাবে মনোনয়ন দিছিল। ১৯২৭ খৃষ্টাব্দত তেওঁ মহাৰ পৰিষদ গঠন কৰি নিজৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিলে। ১৯৩০ খৃষ্টাব্দৰ ৩ মাৰ্চত মন্দিৰত সোমোৱাৰ অধিকাৰ বিচাৰি '''কলাৰাব মন্দিৰ'''ৰ সন্মুখত সত্যাগ্ৰহ কৰিছিল। ১৯৩৬ চনত তেওঁ স্বতন্ত্ৰ শ্ৰমিক পাৰ্টি গঠন কৰি, ১৯৩৭ চনত বম্বে বিধান সবাৰ এম. এল.এ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৪২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ সৰ্বভাৰতীয় [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জাতি]] ফেডাৰেছন গঠন কৰিছিল আৰু পিছলৈ ভাৰতীয় কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য হৈ লাট গৱৰ্ণৰ কাৰ্যকৰী কাউন্সিলৰ '''শ্ৰম মন্ত্ৰী''' নিযুক্ত হয়। ১৯৪৫ খৃষ্টাব্দত তেওঁ মানৱ শিক্ষা সমাজ গঠন কৰিলে। ১৯৪৬ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভালৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৪৭ খৃষ্টাব্দৰ ২৯ আগষ্টত সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুতি কমিটীৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈ স্বাধীন ভাৰতৰ নতুন সংবিধান ৰচনা কৰিছিল। ১৯৪৭ চনৰ পৰা ১৯৫১ চনলৈ তেওঁ প্ৰথম কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীসভাত '''প্ৰথম আইন মন্ত্ৰী নিযুক্ত''' হৈছিল। ১৯৫২ চনত তেওঁ ৰাজ্যসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৯৫৫ চনত তেওঁ বুদ্ধিষ্ট ছোচাইটি অৱ ইণ্ডিয়া গঠন কৰে। ১৯৫৬ চনত তেওঁ নাগপুৰত ৰাজহুৱা বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==আম্বেদকাৰৰ অৱদান ==
সৰুৰে পৰা আম্বেদকাৰে তেওঁৰ প্ৰতি সমাজৰ বৈষম্যৰ অপমান ভোগ কৰি আহিছিল, সেয়েহে তেওঁ তাৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম আৰম্ভ কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যে ১৯২৭ চনত তেওঁ ‘বহিষকৃত ভাৰত’ নামৰ মাৰাঠী পষেকীয়া কাকত এখন উলিয়াই আনিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

১৯২৭ চনত বোম্বেৰ গৱৰ্ণৰে তেওঁক বিধান পৰিষদলৈ মনোনীত কৰে আৰু ১৯৩৭ চনলৈকে বোম্বাই বিধানসভাৰ সদস্য হৈ থাকে।

সেই সময়ত দলিতসকলক অস্পৃশ্য বুলি গণ্য কৰি মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। তেওঁ মন্দিৰত অস্পৃশ্য লোকৰ প্ৰৱেশৰ দাবী জনায় আৰু ১৯৩০ চনত ৩০ হাজাৰ দলিতৰ সৈতে নাশিকৰ কলাৰাম মন্দিৰৰ প্ৰৱেশৰ বাবে সত্যগ্ৰহ কৰে।

এই উপলক্ষে উচ্চ জাতিৰ লোকৰ লাথিৰ বাবে বহু লোক আহত হৈছিল যদিও সকলোকে মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰাই শেষ নিশ্বাস ল’লে। এই ঘটনাৰ পিছত মানুহে তেওঁক ‘বাবা চাহেব’ বুলি ক’বলৈ ধৰিলে।

১৯৯৫ চনত তেওঁ ‘স্বাধীন শ্ৰমিক পাৰ্টি’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ দলিত আৰু অস্পৃশ্য বুলি গণ্য কৰা লোকসকলৰ উন্নতিৰ বাবে মৌলবাদীৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম আৰম্ভ কৰে। ১৯৩৫ চনত তেওঁক চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ সন্মানীয় পদ দিয়া হয়।{{bcn}}

==পুৰস্কাৰ প্ৰাপ্ত বঁটা==
*ভাৰত-ৰত্ন বঁটা, (১৯৯০)

== ইংৰাজী গ্ৰন্থ সংকলন==
*The problem of the Rupee,
*Ranade,
*Gandhi and Jinnah,
*Who were the Shudras And how come to be the fourth Varna in the Indo-Aryan Society.
*Thoughts on Linguistic States,
*The Buddha and His Dharma.

==মৃত্যু==
বি.আৰ. আম্বেদকাৰ ১৯৫৬ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰত মৃত্যু হয়।

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Bhimrao Ramji Ambedkar|বি আৰ আম্বেদকাৰ}}
{{Refbegin}}
*{{Cite book |last=Michael |first=S.M. |title=Untouchable, Dalits in Modern India |url=https://archive.org/details/untouchabledalit0000unse |publisher=Lynne Rienner Publishers |year=1999 |isbn=978-1-55587-697-5 |ref=harv}}
*{{cite book |title=Reconstructing the World: B.R. Ambedkar and Buddhism in India |editor1-first=Johannes |editor1-last=Beltz |editor2-first=S. |editor2-last=Jondhale |location=New Delhi |publisher=Oxford University Press}}
*{{cite book |title=Ambedkar and Buddhism |first=Urgyen |last=Sangharakshita |authorlink=Sangharakshita |isbn=0-904766-28-4}} [http://www.sangharakshita.org/_books/Ambedkar_and_Buddhism.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924094012/http://www.sangharakshita.org/_books/Ambedkar_and_Buddhism.pdf |date=2015-09-24 }}
*{{cite book |title=Ambedkar and Untouchability. Analysing and Fighting Caste |first=Christophe |last=Jaffrelot |authorlink=Christophe Jaffrelot |publisher=Columbia University Press |location=New York |year=2004}}
*{{cite book |title=Ambedkar: Towards an Enlightened India |first=Gail |last=Omvedt |authorlink=Gail Omvedt |isbn=0-670-04991-3}}
*{{cite book |title=Life of Babasaheb Ambedkar |first=C. |last=Gautam |publisher=Ambedkar Memorial Trust |location=London |edition=Second |date=May 2000}}
*{{cite book |title=Dr. Ambedkar: A Critical Study |first=W. N. |last=Kuber |publisher=People's Publishing House |location=New Delhi}}
*{{cite book |title=Dr Dr. Baba Saheb Ambedkar: Anubhav Ani Athavani |first=Bhaskar Laxman |last=Bholay |publisher=Sahitya Akademi |year=2001 |location=Nagpur}}
*{{cite book |title=Economic Philosophy of Dr. B.R. Ambedkar |first=M. L. |last=Kasare |publisher=B. I. Publications |location=New Delhi}}
*{{cite book |title=The Legacy Of Dr. Ambedkar |first=D. C. |last=Ahir |publisher=B. R. Publishing |location=Delhi |isbn=81-7018-603-X}}
*{{cite book |last=Ajnat |first=Surendra |title=Ambedkar on Islam |publisher=Buddhist Publ. |location=Jalandhar |year=1986}}
*{{cite book |last=Fernando |first=W. J. Basil |title=Demoralisation and Hope: Creating the Social Foundation for Sustaining Democracy—A comparative study of N. F. S. Grundtvig (1783–1872) Denmark and B. R. Ambedkar (1881–1956) India |publisher=AHRC Publication |location=Hong Kong |year=2000 |isbn=962-8314-08-4}}
*{{cite web |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_partition/index.html |title=Pakistan or the Partition of India }}
{{Refend}}

{{Indian independence movement}}
{{Bharat Ratna}}

{{Authority control|VIAF=44331988}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংবিধান সভাৰ সদস্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>kvwzvcedpn4x03u02vwio38naiur5ex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636585</id>
      <parentid>636584</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T03:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পুনৰ্নিৰ্দেশৰে পৃষ্ঠা [[ভীমৰাৱ ৰামজী আম্বেডকৰ]]ৰ পৰা [[ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ]] AjayDasলৈ স্থানান্তৰ কৰা হ’ল: Misspelled title</comment>
      <origin>636584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24348" sha1="kvwzvcedpn4x03u02vwio38naiur5ex" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ড° ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ
| birth_name = ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ
| image = Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg
| image_size = 
| caption = 
| other_names = বাবা, বাবাচাহেব, ভীমা, মুকনায়ক
| ethnicity =
| birth_place = [[Mhow]], [[Central Provinces]], [[British Raj|British India]] (now in [[Madhya Pradesh]])
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1891|4|14}}
| death_place = [[Delhi]], India
| death_date = {{Death date and age|df=yes|1956|12|6|1891|4|14}}
| title = 1st [[Ministry of Law and Justice (India)|Law Minister of India]], [[Constitution of India#Drafting|Chairman of the Constitution Drafting Committee]]
| alma_mater = [[University of Mumbai]]&lt;br /&gt;[[Columbia University]]&lt;br /&gt;[[University of London]]&lt;br /&gt;[[London School of Economics]]
| organization = [[Samata Sainik Dal]], [[Independent Labour Party (India)|Independent Labour Party]], [[Scheduled Castes Federation]]
| spouse = {{marriage|Ramabai|1906|show=Ramabai Ambedkar &lt;small&gt;(m. 1906 - d. 1935)&lt;/small&gt;}}&lt;ref name=&quot;Columbia2&quot;&gt;{{cite web| last = Pritchett| first = Frances| url = http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1900s.html| title = In the 1900s| format = PHP| accessdate = 5 January 2012}}&lt;/ref&gt; {{marriage|Savita Ambedkar|15 April 1948|show=Savita Ambedkar &lt;small&gt;(m. 1948)&lt;/small&gt;}}&lt;ref name=&quot;Columbia6&quot;&gt;{{cite web |last=Pritchett | first=Frances |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/timeline/1940s.html| title=In the 1940s |accessdate=2012-06-13}}&lt;/ref&gt;
| nationality = Indian
| religion = [[বৌদ্ধধৰ্ম]]
| awards = [[ভাৰত ৰত্ন]]
| signature = Dr. Babasaheb Ambedkar Signature.svg
}}
'''ড° ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ''' (''{{lang-en|Bhimrao Ramji Ambedkar}}''; ''{{lang-mr|भीमराव रामजी आंबेडकर}}'') (১৮৯১-১৯৫৬) এজন ভাৰতীয় আইনজ্ঞ, ৰাজনৈতিক নেতা, দাৰ্শনিক, বুৰঞ্জীবিদ, অৰ্থনীতিবিদ, শিক্ষক তথা লেখক আছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী সভাত '''প্ৰথম আইন মন্ত্ৰী''' আছিল। ১৯৩০-৩১ আৰু ১৯৩১-৩২ চনত প্ৰথম [[ঘূৰণীয়া মেজমেল]]ত তেওঁ অনুন্নত জাতিৰ হৈ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। [[বোম্বাই]] বিধান সভাৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে তেওঁ যুটীয়া সংসদী কমিটীৰ সদস্য নিযুক্ত কৰিছিল। তেওঁ ভাৰতীয় কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য হৈ লাঠ গৱৰ্ণৰ কাৰ্যকৰী কাউন্সিলৰ '''শ্ৰম মন্ত্ৰী''' নিযুক্ত হৈছিল। ভাৰতীয় সংবিধান সভাৰ সদস্য আছিল আৰু ১৯৪৭ চনত তেওঁ সংবিধান খচৰা প্ৰস্তুতি কমিটীৰ সভাপতি হৈছিল আৰু ভাৰতীয় সংবিধান ৰচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;&gt;{{cite book | title=ভাৰত-ৰত্ন | publisher=অজয় কুমাৰ দত্ত, ষ্টুডেণ্টচ্ ষ্ট'ৰচ্| author=সমীন কলিতা | pages=৮৪,৮৫,৮৬,৮৭,৮৮,৮৯,৯০}}&lt;/ref&gt;

২০১২ চনত History TV আৰু CNN-IBN চেনেলে দেশজুৰি চলোৱা এটা সমীক্ষাত তেখেতক &quot;শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয়&quot; হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html|newspaper=cnn ibn|title=আৰ্কাইভ কপি|access-date=2013-01-03|archivedate=2012-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121106012934/http://ibnlive.in.com/videos/282480/the-greatest-indian-after-independence-br-ambedkar.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.historyindia.com/TGI/ |access-date=2013-01-03 |archivedate=2012-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120808090032/http://www.historyindia.com/TGI/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৯০ চনত তেখেতক মৰনোত্তৰভাৱে [[ভাৰত-ৰত্ন]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।

==জন্ম আৰু পৰিয়াল==
'''ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ''' ১৮৯১ চনৰ চৈধ্য এপ্ৰিলৰ তাৰিখে নিঃকুলীয়া বংশত জন্ম হৈছিল । তেওঁৰ জন্ম হয় অবিভক্ত বোম্বাই প্ৰদেশৰ '''ৰত্নগিৰি জিলা'''ত। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটি আছিল ''মহৰ''  সম্প্ৰদায়ৰ আৰু এই মহৰ সম্প্ৰদায়েই আছিল ৰত্নগিৰিত একেবাৰে পিছপৰা ঘৃণনীয়। মহৰ কুলটো হিন্দু ধৰ্মৰ তথা চতুৰ বৰ্ণ সমাজৰ শূদ্ৰ জাতিৰ ভিতৰত আটাইতকৈ নিম্ন শ্ৰেণীৰ আৰু এই শ্ৰেণীবোৰ সেইকালত অন্তজ, পেৰিয়া আৰু অতি শূদ্ৰ বুলি জনাজাত হৈছিল। পিছপৰা এনে শ্ৰেণীক [[দলিত|অচ্যুত]], [[মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধী|মহাত্মা গান্ধীয়ে]] নাম দিছিল '''হৰিজন''', সাংবিধানিক ভাবে কোৱা হৈছিল [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জাতি]]। ব্ৰিটিছ সকলে তেওঁলোকক '''Depressed Class''' বুলি কৈছিল। ভাৰতত থকা ৪২৯টা অনুন্নত শ্ৰেণীৰ ভিতৰত মহৰ শ্ৰেণীয়ে সবাতোকৈ পিছপৰা আৰু হীন আছিল। তেওঁৰ পিতাক '''ৰামজী মালোজী চকপাল''' সৈন্য বাহিনীৰ চুবেদাৰ মেজৰ আছিল। তেওঁ '''ৰমাবাই''' নামৰ এঘাৰ বছৰীয়া ছোৱালী এজনীৰ সৈতে বিবাহ পাশত আবন্ধ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==শিক্ষা জীৱন==
বি.আৰ. আম্বেদকাৰৰ প্ৰাইমেৰী শিক্ষা নিজৰ জন্মস্থানতেই আৰম্ভ হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ পিতাকে বোম্বাই নগৰীলৈ লৈ গল মাধ্যমিক শিক্ষা লাভৰ কাৰণে। বোম্বাই এল ফিন ষ্টোন নামৰ হাইস্কুল খনত নাম ভৰ্তি কৰালে। কিন্তু বিদ্যালয়ত নীচ জাতিকুলৰ হোৱা বাবে ঘৃণা-অবহেলাৰ পাত্ৰ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; তেওঁৰ সংস্কৃত শিকাৰ আগ্ৰহ আছিল যদিও শিক্ষকে তেওঁক সেই অনুমতি প্ৰদান নকৰিলে বৰঞ্চ তেওঁক পাৰ্চীহে পঢ়িবলৈ অনুমতি দিছিল। পিছত তেওঁ [[সংস্কৃত]]ৰ শিক্ষা নিজে লৈছিল। [[ইংৰাজী]]ৰ জ্ঞান লাভিছিল পিতাকৰ পৰা। তেওঁৰ এনেকৈ মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। তাৰপিছত তেওঁ বোম্বাই এলফিনষ্টোন কলেজত ভৰ্তি হয়। ১৯১২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ স্নাতক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কিছুদিন চাকৰি কৰি পৰিয়ালটিক তনকীয়াল কৰি ১৯১৩ খৃষ্টাব্দত তেওঁ [[আমেৰিকা]]ৰ [[নিউয়ৰ্ক]]ৰ [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰিলে। তেওঁ [[বুৰঞ্জী]], [[নৃতত্ত্ব]], [[সমাজবিদ্যা]], [[মনোবিজ্ঞান]],[[অৰ্থনীতি]] আদি বিষয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৯১৫ খৃষ্টাব্দত তেওঁ এনচিয়েণ্ট ইণ্ডিয়ান কমাৰ্ছ মাষ্টাৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তাৰপিছত তেওঁ দি ইভলিউচন অৱ প্ৰভিন্সিয়েল ফাইনেন্স ইন ব্ৰিটিছ-ইণ্ডিয়া সম্পৰ্কত গভীৰ অধ্যয়ন চলাই, '''ফিল'চফি''' ডিগ্ৰী লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ ১৯১৬ খৃষ্টাব্দত অধ্যয়নৰ বাবে [[ইংলেণ্ড]]লৈ ৰাওনা হ'ল। তাতে তেওঁ [[লণ্ডন]] স্কুল অৱ ইকন'মিক্স এণ্ড পলিটিকেল চায়েন্স নামৰ বিদ্যালয়ত ভৰ্তি হল আৰু ডি. এছ. চি. ডিগ্ৰী লাভৰ বাবে আৰু গ্ৰেইজইনত আইন বিষয়ৰ ডিগ্ৰী লাভৰ উদ্দেশ্যে অধ্যয়নত লাগে। কিন্তু তেওঁৰ সেই অধ্যয়ন আধৰুৱা কৰিয়েই ভাৰতলৈ উভতি আহে।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==কৰ্মজীৱন==
[[Image:Ambedkar_speech_at_Yeola.png|thumb|200px|right|১৯৩৫ চনৰ ১৩ অক্টোবৰত [[নাচিক]]ৰ ইয়'লাত বক্তৃতা দি থকা অৱস্থাত আম্বেদকাৰ]]
বি. আৰ আম্বেদকাৰে শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ভাৰতলৈ উভতি আহি [[বৰোদা]]ৰ সৈনিক বিভাগৰ ছেক্ৰেটৰী পদত নিযুক্তি পালে। কিন্তু উচ্চ হিন্দুসকলে নীচ জাতিকুলৰ বুলি এইবাৰো এই বিদেশত শিক্ষিত লোকজনৰ শিক্ষাৰ অকণো আদৰ আৰু সহানুভূতি নেদেখুৱালে, কাৰ্যালয়ত তেওঁক এডোখৰ চুকত বহিবলৈ দিলে আৰু কোঠাটোত আগৰে পৰা পাৰি থোৱা কাৰ্পেটখন আঁতৰাই পেলাইছিল। অফিচৰ কাগজ পত্ৰ দুৰৰে পৰা দলিয়াহে তেওঁলৈ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; তেওঁ হিন্দু সমাজৰ এই বৈষম্য আঁতৰ কৰিবলৈ সংকল্প লৈ বোম্বাইত '''এডাইচাৰ টু ডিলাৰ এণ্ড চেয়াৰচ''' নামে এখন ফাৰ্ম আৰম্ভ কৰিলে। তাৰপিছতে তেওঁ '''চিডেন হাম''' বাণিজ্য কলেজত অস্থায়ী ভাৱে ৰাজনীতি-অৰ্থনীতি প্ৰৱক্তা পদত নিযুক্তি পালে। ইয়াতো তেওঁ জাত-কুলৰ কু-প্ৰভাৱত তিষ্টিব নোৱাৰিলে। ১৯১৭ খৃষ্টাব্দত তেওঁ অস্পৃশ্য সকলৰ হৈ টাইথ বেৰ কমিছনৰ আগত সাক্ষ্য দিছিল, ১৯১৮ খৃষ্টাব্দত [[নাগপুৰ]]ত অস্পৃশ্য সন্মিলন পাতিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ অসমাপ্ত শিক্ষা শেষ কৰিবলৈ দৃঢ় সংকল্প লৈ লণ্ডনলৈ পুনৰ যাত্ৰা কৰে। ১৯২১ খৃষ্টাব্দত '''প্ৰভিন্সিয়েল দি চেট্ৰেলাইজেচন অৱ ইম্পোৰিয়েল ফাইনেন্স ইন ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়া''' শীৰ্ষক অধ্যয়নৰ বাবে এম. এছ. ছি. ডিগ্ৰী লাভ কৰিলে। ১৯২২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ আইন বিষয়ত উত্তীৰ্ন হয়। ১৯২৩ খৃষ্টাব্দত তেওঁ '''ডি. এচ. চি ডিগ্ৰী'''ও সমাপ্ত কৰিলে। তাৰ পিছত তেওঁ '''এল. এল ডি''', আৰু '''ডি লিট''' উপাধি আৰ্জন কৰিলে। আধৰুৱা শিক্ষা সমাপ্ত কৰি তেওঁ এইবাৰ ভাৰতলৈ আহি বোম্বাই হাইকোৰ্টতে '''বেৰিষ্টাৰ''' হিচাপে স্বাধীন ব্যৱসায় ওকালতি কৰিবলৈ ললে। ইয়াতো তেওঁক জাতিকুলৰ ভেদভাবে পিছ এৰা নাছিল। বৰং মানুহে তেওঁক উপহাস কৰি গৰীবৰ ব্যাৰিষ্টাৰ
ৰ হে বুলিছিল। ১৯২৪ খৃষ্টাব্দত বঞ্চিত সকলক তেওঁলোকৰ পাপ্য স্বাস্থ্য, সম্পদ, সংস্কৃতি , সন্মান আদিৰ বাবে সংগ্ৰামত ব্ৰতী হল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt; ১৯২৬ খৃষ্টাব্দত তেওঁ এম. এল. এৰ বাবে মনোনয়ন দিছিল। ১৯২৭ খৃষ্টাব্দত তেওঁ মহাৰ পৰিষদ গঠন কৰি নিজৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিলে। ১৯৩০ খৃষ্টাব্দৰ ৩ মাৰ্চত মন্দিৰত সোমোৱাৰ অধিকাৰ বিচাৰি '''কলাৰাব মন্দিৰ'''ৰ সন্মুখত সত্যাগ্ৰহ কৰিছিল। ১৯৩৬ চনত তেওঁ স্বতন্ত্ৰ শ্ৰমিক পাৰ্টি গঠন কৰি, ১৯৩৭ চনত বম্বে বিধান সবাৰ এম. এল.এ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৪২ খৃষ্টাব্দত তেওঁ সৰ্বভাৰতীয় [[অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি|অনুসূচীত জাতি]] ফেডাৰেছন গঠন কৰিছিল আৰু পিছলৈ ভাৰতীয় কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য হৈ লাট গৱৰ্ণৰ কাৰ্যকৰী কাউন্সিলৰ '''শ্ৰম মন্ত্ৰী''' নিযুক্ত হয়। ১৯৪৫ খৃষ্টাব্দত তেওঁ মানৱ শিক্ষা সমাজ গঠন কৰিলে। ১৯৪৬ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভালৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৪৭ খৃষ্টাব্দৰ ২৯ আগষ্টত সংবিধানৰ খচৰা প্ৰস্তুতি কমিটীৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈ স্বাধীন ভাৰতৰ নতুন সংবিধান ৰচনা কৰিছিল। ১৯৪৭ চনৰ পৰা ১৯৫১ চনলৈ তেওঁ প্ৰথম কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীসভাত '''প্ৰথম আইন মন্ত্ৰী নিযুক্ত''' হৈছিল। ১৯৫২ চনত তেওঁ ৰাজ্যসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৯৫৫ চনত তেওঁ বুদ্ধিষ্ট ছোচাইটি অৱ ইণ্ডিয়া গঠন কৰে। ১৯৫৬ চনত তেওঁ নাগপুৰত ৰাজহুৱা বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ভীমৰাজ ৰাও আম্বেদকাৰ&quot;/&gt;

==আম্বেদকাৰৰ অৱদান ==
সৰুৰে পৰা আম্বেদকাৰে তেওঁৰ প্ৰতি সমাজৰ বৈষম্যৰ অপমান ভোগ কৰি আহিছিল, সেয়েহে তেওঁ তাৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম আৰম্ভ কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যে ১৯২৭ চনত তেওঁ ‘বহিষকৃত ভাৰত’ নামৰ মাৰাঠী পষেকীয়া কাকত এখন উলিয়াই আনিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

১৯২৭ চনত বোম্বেৰ গৱৰ্ণৰে তেওঁক বিধান পৰিষদলৈ মনোনীত কৰে আৰু ১৯৩৭ চনলৈকে বোম্বাই বিধানসভাৰ সদস্য হৈ থাকে।

সেই সময়ত দলিতসকলক অস্পৃশ্য বুলি গণ্য কৰি মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। তেওঁ মন্দিৰত অস্পৃশ্য লোকৰ প্ৰৱেশৰ দাবী জনায় আৰু ১৯৩০ চনত ৩০ হাজাৰ দলিতৰ সৈতে নাশিকৰ কলাৰাম মন্দিৰৰ প্ৰৱেশৰ বাবে সত্যগ্ৰহ কৰে।

এই উপলক্ষে উচ্চ জাতিৰ লোকৰ লাথিৰ বাবে বহু লোক আহত হৈছিল যদিও সকলোকে মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰাই শেষ নিশ্বাস ল’লে। এই ঘটনাৰ পিছত মানুহে তেওঁক ‘বাবা চাহেব’ বুলি ক’বলৈ ধৰিলে।

১৯৯৫ চনত তেওঁ ‘স্বাধীন শ্ৰমিক পাৰ্টি’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ দলিত আৰু অস্পৃশ্য বুলি গণ্য কৰা লোকসকলৰ উন্নতিৰ বাবে মৌলবাদীৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম আৰম্ভ কৰে। ১৯৩৫ চনত তেওঁক চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ সন্মানীয় পদ দিয়া হয়।{{bcn}}

==পুৰস্কাৰ প্ৰাপ্ত বঁটা==
*ভাৰত-ৰত্ন বঁটা, (১৯৯০)

== ইংৰাজী গ্ৰন্থ সংকলন==
*The problem of the Rupee,
*Ranade,
*Gandhi and Jinnah,
*Who were the Shudras And how come to be the fourth Varna in the Indo-Aryan Society.
*Thoughts on Linguistic States,
*The Buddha and His Dharma.

==মৃত্যু==
বি.আৰ. আম্বেদকাৰ ১৯৫৬ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰত মৃত্যু হয়।

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Bhimrao Ramji Ambedkar|বি আৰ আম্বেদকাৰ}}
{{Refbegin}}
*{{Cite book |last=Michael |first=S.M. |title=Untouchable, Dalits in Modern India |url=https://archive.org/details/untouchabledalit0000unse |publisher=Lynne Rienner Publishers |year=1999 |isbn=978-1-55587-697-5 |ref=harv}}
*{{cite book |title=Reconstructing the World: B.R. Ambedkar and Buddhism in India |editor1-first=Johannes |editor1-last=Beltz |editor2-first=S. |editor2-last=Jondhale |location=New Delhi |publisher=Oxford University Press}}
*{{cite book |title=Ambedkar and Buddhism |first=Urgyen |last=Sangharakshita |authorlink=Sangharakshita |isbn=0-904766-28-4}} [http://www.sangharakshita.org/_books/Ambedkar_and_Buddhism.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924094012/http://www.sangharakshita.org/_books/Ambedkar_and_Buddhism.pdf |date=2015-09-24 }}
*{{cite book |title=Ambedkar and Untouchability. Analysing and Fighting Caste |first=Christophe |last=Jaffrelot |authorlink=Christophe Jaffrelot |publisher=Columbia University Press |location=New York |year=2004}}
*{{cite book |title=Ambedkar: Towards an Enlightened India |first=Gail |last=Omvedt |authorlink=Gail Omvedt |isbn=0-670-04991-3}}
*{{cite book |title=Life of Babasaheb Ambedkar |first=C. |last=Gautam |publisher=Ambedkar Memorial Trust |location=London |edition=Second |date=May 2000}}
*{{cite book |title=Dr. Ambedkar: A Critical Study |first=W. N. |last=Kuber |publisher=People's Publishing House |location=New Delhi}}
*{{cite book |title=Dr Dr. Baba Saheb Ambedkar: Anubhav Ani Athavani |first=Bhaskar Laxman |last=Bholay |publisher=Sahitya Akademi |year=2001 |location=Nagpur}}
*{{cite book |title=Economic Philosophy of Dr. B.R. Ambedkar |first=M. L. |last=Kasare |publisher=B. I. Publications |location=New Delhi}}
*{{cite book |title=The Legacy Of Dr. Ambedkar |first=D. C. |last=Ahir |publisher=B. R. Publishing |location=Delhi |isbn=81-7018-603-X}}
*{{cite book |last=Ajnat |first=Surendra |title=Ambedkar on Islam |publisher=Buddhist Publ. |location=Jalandhar |year=1986}}
*{{cite book |last=Fernando |first=W. J. Basil |title=Demoralisation and Hope: Creating the Social Foundation for Sustaining Democracy—A comparative study of N. F. S. Grundtvig (1783–1872) Denmark and B. R. Ambedkar (1881–1956) India |publisher=AHRC Publication |location=Hong Kong |year=2000 |isbn=962-8314-08-4}}
*{{cite web |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_partition/index.html |title=Pakistan or the Partition of India }}
{{Refend}}

{{Indian independence movement}}
{{Bharat Ratna}}

{{Authority control|VIAF=44331988}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংবিধান সভাৰ সদস্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>kvwzvcedpn4x03u02vwio38naiur5ex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চুতীয়া জনগোষ্ঠী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38749</id>
    <revision>
      <id>636517</id>
      <parentid>635857</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:48:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217765" sha1="7b9ac3vxvnsi05kdrh6md6vxg8kebyc" xml:space="preserve">{{About|চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া ৰাজ্যখন|চুতীয়া ৰাজ্য}}

{{short description|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা জনগোষ্ঠী}}
{{Infobox ethnic group
| group            = চুতীয়া জনগোষ্ঠী
| native_name      = 
|image = [[File:Chutia Bihu group.png|none|300px]]
| image_caption    = পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত চুতীয়া যুৱক-যুৱতীৰ এটা দল।
| population       = 
| popplace         = প্ৰধানকৈ [[উজনি অসম]], মধ্য অসম আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ বিভিন্ন জিলা; লগতে অসমৰ নগৰাঞ্চলসমূহ
| languages        = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]],  [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী-চুতীয়া ভাষা]](পৌৰাণিক ৰাজকীয়)
| religions        = [[হিন্দুধৰ্ম]] (বিশেষকৈ [[একশৰণ ধৰ্ম]])&lt;ref&gt;{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=182}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Comprehensive history of Assam, SL Baruah |pages=403, 406–7}}&lt;/ref&gt;, অৰ্ধ হিন্দু
| related_groups   = {{hlist|[[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[সোণোৱাল কছাৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]}}
| footnotes        = 
}}
'''চুতীয়া জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী]]: Chutiya; ইংৰাজী উচ্চাৰণ: {{IPAc-en|ˈ|s|ʊ|ð|iː|j|aː}}; ''Sutia'' বুলিও লিখা হয়) ভাৰতৰ [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম থলুৱা [[জনগোষ্ঠী]], যাৰ ইতিহাস [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত।&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;&quot;In the chronicles of Assam, either in the Tai-Ahom or Assamese languages, two kingdoms were important in 15th and 16th century Upper Assam. These two “peoples” were called Kachari and Chutiya in the Assamese language, and respectively Tumisa (or Timisa) and Tiora in the Tai-Ahom language.&quot;{{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}&lt;/ref&gt; ৰাজধানী [[শদিয়া]]ত অৱস্থিত চুতীয়া ৰাজ্য মধ্যযুগীয় অসমৰ এটা মুখ্য ৰাজনৈতিক শক্তি আছিল। ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য]]ত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পূৰ্বে ইয়াৰ ভূখণ্ড পূব আৰু উত্তৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ৰ বৃহৎ অংশ আৰু সংলগ্ন সীমান্ত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।&lt;ref&gt;&quot;[T]he Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west.&quot; {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|Gogoi|2002|pp=20–21}}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যখন অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া জনসংখ্যাৰ কিছুমান অংশক উজনি অসমৰ আন ঠাইলৈ ছটিয়াই পুনৰ্বাসিত কৰা হয়&lt;ref&gt;&quot;(After defeating the Chutiyas, a number) of blacksmiths and other artisans were taken from Sadiya to the Ahom capital. Having settled all these matters Suhunmung returned to Charaideo where he performed the 'Rikkhan' ceremony&quot;{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|Sarma|1993|p=287) Dewanar Atla: &quot;Suhungmung or Swarganarayan, after defeating Dhirnarayana and his minister Kasitora, received a number of Dola, Kali..Hiloi and gunpowder (Kalai-khar). Besides these, he also made a number of blacksmiths (Komar) prisoners and settled them either at Bosa (in present-day [[Jorhat district]]) or Ujjoni regions&quot;}}&lt;/ref&gt; আৰু মধ্য অসমতো বসতি স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref&gt;&quot;(T)he outer limit of Darrang district, in the western-most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century.&quot;{{harvcol|Shin|2020|p=53}}&lt;/ref&gt; চুতীয়াসকল [[অসমীয়া জাতি|অসমীয়া জনগোষ্ঠী]] গঢ় লোৱা অন্যতম মূল গোট।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Dube
 |first=S. C.
 |title=Indian Society
 |publisher=National Book Trust
 |location=New Delhi
 |year=1990
 |page=20
 |isbn=81-237-1031-3
 |quote=The history of the Mongoloid groups in Assam is long ... this element constitutes the bedrock of Assamese culture and society. [...] Another important cluster of Indo-Mongoloid population, includes the Chutia, Deuri, Mishing, and Moran. They now live in upper Assam. The Chutias and Morans had their own kingdoms in the past.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Many were the people throughout Assam who considered themselves “Chutiyas”, especially in Upper Assam, but they were considered to be an Assamese 'caste' since they were (and still are) quite indistinguishable from common Assamese people; actually, they were (and still are) one of those traditional groups of Assam that came to form the Assamese people.&quot; {{harvcol|Jacquesson|2008|p=29}}&lt;/ref&gt; ঔপনিৱেশিক যুগৰ আৰম্ভণিতে [[কলিয়াবৰ]]ৰ পূবফালৰ উজনি অসমত চুতীয়া জনগোষ্ঠী জনসংখ্যাৰ হিচাপত দ্বিতীয় বৃহত্তম গোট আছিল।&lt;ref&gt;&quot;In the parts east from Kaliabor, the tribe next most numerous is called Chutiya.&quot;{{harv|Hamilton|1940|p=53}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানো তেওঁলোকৰ মুখ্য বসতি উজনি অসমত; ইয়াৰ লগতে দৰং, মৰিগাওঁ,কাৰ্বি আংলং, নগাঁও, উত্তৰ গুৱাহাটী (বিশেষকৈ চাংসাৰি আৰু ৰংমহল) আৰু বৰাক উপত্যকাতো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}&lt;/ref&gt;{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰ জিলাৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}&lt;/ref&gt; ১৮৯১ চনতো একেধৰণৰ বিস্তৃতি দেখা যায়; ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাসমূহত ৮৪৮ জন।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}&lt;/ref&gt;}} ১৮৮১-১৯২১ চনত কৰা লোক পিয়লত(census) গোৱালপাৰা জিলাতো কিছু সংখ্যক(আজিৰ‌‌ দিনত আনুমানিক ৪০-৫০‌ হাজাৰ) চুতীয়া আছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও আজিৰ দিনত দেখা পোৱা নাযায়। 

ঐতিহাসিক চুতীয়াসকল মূলতঃ [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ অন্তৰ্গত আছিল&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;(M)embers of the Mataks like the Morans, Barahis, Kacharis and Chutiyas, being members of the great Bodo family, had allied religious beliefs and customs. All of them worshipped a Primodial male deity and a Primodial female deity, and all of them were animist.{{harvcol|Dutta|1985|pp=48}}&lt;/ref&gt; আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কিছু শান মিশ্ৰণ থকাৰ সম্ভাৱনাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;&quot;From the physical appearance of the Chutiyas, Gait opinies &quot;they have in their frames a considerable infusion of Shan blood....&quot; This may be possible because the Chutiyas were the next neighbours of the Shans of southeast Asia&quot;{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}&lt;/ref&gt; ২০০৬ চনৰ উজনি অসমৰ ছটা জনগোষ্ঠীৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক মাপবিদ্যাগত অধ্যয়নত চুতীয়া নমুনাৰ সৈতে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ সাদৃশ্য সৰ্বাধিক পোৱা যায়; তাৰ পাছত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last1=Baruah
 |first1=Tiluttoma
 |last2=Mondal
 |first2=Sudipta
 |last3=Gharami
 |first3=Ajay Kumar
 |last4=Adak
 |first4=Dipak Kumar
 |title=The Tai-Phake of Assam, India—A morphometric study and population comparison with neighbouring groups
 |journal=Collegium Antropologicum
 |volume=30
 |issue=3
 |year=2006
 |pages=579–583
 |pmid=17058528 |url=https://hrcak.srce.hr/file/43439
}}&lt;/ref&gt; ২০০৪ চনৰ এটা জিনগত অধ্যয়নে চুতীয়া, আহোম আৰু ৰাজবংশীসকলক ঐতিহাসিক জনজাতি–জাতি নিৰন্তৰতাৰ মাজৰ এটা মধ্যৱৰ্তী অৱস্থানত ৰাখে।&lt;ref&gt;&quot;The process of assimilation of some of the tribes in the caste hierarchy is probably reflected in the broad constellation of populations in the multidimensional plot (Fig. 3); on the one end it is the constellation of populations subscribing to the caste system, while the other end of the plot is the constellation of tribal groups. In between lie groups like the Rajbanshi, Chutiya, and Ahom, which were supposed to have undergone the process discussed above.&quot; {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=339}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;The Chutia, Ahom, and Rajbanshis constitute a separate and compact cluster positioned in the center of MDS plot.&quot;{{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=341}}&lt;/ref&gt; চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ মাজত সংস্কৃতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া চলিছিল,&lt;ref&gt;&quot;The frequent appearance of Vaiṣṇava brahmins in the Chutiya royal grants shows their enhanced presence in the court and rural society.&quot; {{harvcol|Shin|2020|p=55}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harv|Dutta|1985|p=29}}&lt;/ref&gt; আৰু ষোড়শ শতিকাৰ পাছত [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱত অধিক সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন ঘটে।&lt;ref&gt;&quot;(A)fter the sixteenth century with the advent of the neo-Vaiṣṇava movement of Śankaradeva which brought about a profound change in the cultural and historical consciousness of the local population, including the Chutiyas.&quot; {{harvcol|Shin|2020|p=55}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকে ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে, বিশেষকৈ আহোমসকলৰ সৈতে, আত্মসাৎ আৰু আন্তঃবিবাহৰ প্ৰক্ৰিয়াতো অংশ লয়।&lt;ref&gt;&quot;While the Ahom has a subdivision called 'Chutia', the Chutia have a section known as 'Ahom'.&quot; {{harvcol|Kumar|Basu|Reddy|2004|p=337}}&lt;/ref&gt;

ভাৰত চৰকাৰে চুতীয়া জনগোষ্ঠীক অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী (OBC) হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI/925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx
 |title=Central List of OBCs
 |date=9 January 2015
 |website=National Commission for Backward Classes
 |access-date=23 June 2021
 |archive-date=26 February 2021
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226204126/http://www.ncbc.nic.in/user_panel/GazetteResolution.aspx?Value=mPICjsL1aLvrfca7yFSI%2f925Go7SY9937UQ98B5lbFdbKCi85fJtx2wivIdOyNDx
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; জনগোষ্ঠীটোক [[অনুসূচিত জনজাতি]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দাবী বহুদিনীয়া; অসম চৰকাৰে এই অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰলৈ আনুষ্ঠানিক পৰামৰ্শ প্ৰেৰণ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Inclusion of Ethnic Communities in the Scheduled Tribes List
 |url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=2150795
 |website=Press Information Bureau
 |publisher=Ministry of Tribal Affairs, Government of India
 |date=31 July 2025
 |quote=The recommendation for inclusion of Chutiya, Koch-Rajbongshi, Matak, Moran, Tai-Ahom and Tea Tribe communities has been received from the State Government of Assam.
 |access-date=8 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Tripartite meetings with various communities from Assam held today
 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1488513
 |website=Press Information Bureau
 |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India
 |date=24 April 2017
 |quote=The Six Communities namely Koch Rajbongshi, Moran, Motok, Tai Ahom, Chutia and Adivasi (Tea Tribes) have been demanding Scheduled Tribe status to these Communities.
}}&lt;/ref&gt;

==নাম==
''চুতীয়া'' নামটোৰ উৎপত্তি অজ্ঞাত। [[আহোম ভাষা]]ৰ [[বুৰঞ্জী]]সমূহত চুতীয়া ৰাজ্যক ''Tiora'' বুলি কোৱা হৈছিল, আনহাতে অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ''চুতীয়া'' নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

==ইতিহাস==
===প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস===
চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস পূব [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]] আৰু বিশেষকৈ [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত; পৰৱৰ্তীকালত এই অঞ্চলেই [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ হয়। প্ৰত্ন-মাপবিদ্যাগত প্ৰমাণে দেখুৱায় যে আদি-মধ্যযুগতেই শদিয়া অঞ্চলত ইটা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা আছিল। ২০২৪ চনৰ এটা অধ্যয়নত প্ৰতিমাগড় আৰু পদুম পুখুৰীৰ ইটাসমূহক সাধাৰণভাৱে সপ্তমৰ পৰা দশম খ্ৰীষ্টীয় শতিকাৰ ভিতৰত ধৰা এটা একে প্ৰযুক্তিগত স্তৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Saikia2024&quot;&gt;{{cite journal |last1=Saikia |first1=Raktim Ranjan |last2=Taye |first2=Chaitra Dhar |last3=Amin |first3=Nurul |last4=Konwar |first4=Sorat |last5=Panzeri |first5=Laura |last6=Galli |first6=Anna |title=Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History |journal=Applied Sciences |volume=14 |issue=14 |year=2024 |page=6271 |doi=10.3390/app14146271 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; এই প্ৰমাণ নিশ্চিতভাৱে লিপিবদ্ধ চুতীয়া শাসকসকলৰ আগৰ; সেয়েহে ই নিজে চুতীয়া ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্বৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং অঞ্চলটোৰ আগৰ এক নিৰ্মাণ-পৰম্পৰাৰ সাক্ষ্য।

বৃহত্তৰ অঞ্চলটোৱে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত বৰ্ণিত পবিত্ৰ ভূগোলতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰিছিল। শদিয়াৰ [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|তাম্ৰেশ্বৰী]]ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ|দিক্কৰবাসিনী]] [[কামৰূপ]]ৰ এটা ধাৰণাৰ পূব সীমা হিচাপে দেখা যায়। জে-ইউন শ্বিনে লক্ষ্য কৰিছে যে গ্ৰন্থখনত বৰ্তমানৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ললিতকান্তৰ পৰা পূবলৈ দিক্কৰবাসিনীলৈ বিস্তৃত দেশখনক ললিতকান্তৰ পৰা পশ্চিমলৈ কৰতোয়া নদী লৈ বিস্তৃত অঞ্চলৰ বিপৰীতে দেখুওৱা হৈছে। প্ৰথম অঞ্চলটো ''[[কিৰাত]]''সকলৰ দেশ বুলি দেখুওৱা হৈছে—যাক সাধাৰণতে মধ্য আৰু উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিস্তৃত তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষী জনসমষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়—আনহাতে পশ্চিমৰ অঞ্চলটোক ব্ৰাহ্মণ, ঋষি আৰু ''বৰ্ণ'' ব্যৱস্থাৰ লোকৰ ব্ৰাহ্মণ্য স্থায়ী সমাজ হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। শ্বিনৰ মতে এই বৈপৰীত্যই স্থায়ী কৃষি আৰু ব্ৰাহ্মণ্য বসতিৰ অসম বিস্তাৰ প্ৰতিফলিত কৰে, যদিও দুয়ো অঞ্চলেই কামৰূপৰ পবিত্ৰ ভূগোলৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Shin2018Kamarupa&quot;&gt;{{cite book |last=Shin |first=Jae-Eun |chapter=Region Formed and Imagined: Reconsidering Temporal, Spatial and Social Context of Kāmarūpa |editor1-last=Dzüvichü |editor1-first=Lipokmar |editor2-last=Baruah |editor2-first=Manjeet |title=Modern Practices in North East India: History, Culture, Representation |publisher=Routledge |location=London and New York |year=2018 |pages=39–40}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Dutta|1985|pp=29–31}}

===চুতীয়া ৰাজ্য===
{{Main|চুতীয়া ৰাজ্য}}
এই পূবাঞ্চলীয় পৰিৱেশত চুতীয়া ৰাজনৈতিক শক্তিৰ বিকাশ ঘটে, যদিও ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস অল্পলিপিবদ্ধ। চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰ পৰা শিলালিপি-তাম্ৰশাসনৰ তথ্য যথেষ্ট স্পষ্ট হয়; এই সময়ত পৰৱৰ্তী শদিয়াৰ সৈতে চিনাক্ত ''সধয়াপুৰ'' বা ''স্বধয়াপুৰ''ক কেন্দ্ৰ কৰি শাসন কৰা ৰজাসকল তাম্ৰশাসনত দেখা যায়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}} ৰাজ্যখন শদিয়া, সংলগ্ন উত্তৰ-পূব অসম আৰু বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশক কেন্দ্ৰ কৰি বিকশিত হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য ভূখণ্ড বৰ্তমানৰ [[লক্ষীমপুৰ জিলা|লক্ষীমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]] আৰু [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]] জিলাক সামৰি লৈছিল,&lt;ref&gt;&quot;N.N Acharyya, are of the opinion that the Chutiya kingdom extended up to Viswanath in the present Darrang district of Assam.&quot; {{harvcol|Dutta|1985|p=28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|Nath|2013|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers extended as far as the outer limit of Darrang district, to the westernmost extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutiyas in the early part of the sixteenth century.&quot; {{harvcol|Shin|2020|pp=52–53}}&lt;/ref&gt; লগতে বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ কিছুমান অংশ।&lt;ref&gt;&quot;..the Chutiya kingdom was bound by the Himalayas on the north, river Burhi Dihing on the south, Patkai ranges on the east and Bharali river in the west&quot;{{harvcol|Dutta|1985|p=28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56). However, it was only in the second decade of the sixteenth century, the area was brought under the control of the Ahoms and before that the whole territory of present-day Dibrugarh was under the Chutiyas.&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ সমভূমি আৰু পাহাৰৰ পাদদেশৰ অংশও ইয়াৰ অন্তৰ্গত আছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Shin|2020|p=57}} &quot;The ruins of two forts in Lohit district of&amp;nbsp;Arunachal Pradesh is said to be the remains of Bhīṣmaka's city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills&amp;nbsp;between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other&amp;nbsp;about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the&amp;nbsp;fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa,&amp;nbsp;discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king&amp;nbsp;Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The&amp;nbsp;paleographical analysis of the inscription supports this dating.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;In the main, however, their territory was confined to the river valleys of the Suvansiri, Brahmaputra, Lohit, and the Dihing and hardly extended to the hills at its zenith.&quot;{{harvcol|Nath|2013|p=27}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত ই মধ্যযুগীয় [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ অন্যতম মুখ্য ৰাজনৈতিক গঠনলৈ বিকশিত হয়; অমলেন্দু গুহই পঞ্চদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকলক অঞ্চলটোৰ ৰাজনৈতিক গঠনসমূহৰ ভিতৰত “সৰ্বাধিক বিকশিত” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;&quot;The period from 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutia, the Tai-ahom, the Koch, the Dimasa, the Tripuri, the Meithei, the Khasi and the Pamar- all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century....The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutias.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=5}}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যখনৰ কৌশলগত অৱস্থানে শাসকসকলক অসম, [[তিব্বত]] আৰু দক্ষিণ [[চীন]]ৰ মাজৰ পূবমুখী বাণিজ্য আৰু জন-চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈও সক্ষম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|2004|p=8}}&lt;/ref&gt;

[[File:Archival photo of Eastern Gate of Bhismaknagar.jpg|thumb|350px|চুতীয়া ৰাজ্যৰ ভীষ্মকনগৰ দুৰ্গৰ পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ধ্বংসাৱশেষ।]]

শিলালিপিৰ পৰা জনা প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকলৰ ভিতৰত নন্দিন—নন্দী বা নন্দীশ্বৰ বুলিও পাঠ কৰা হয়—অন্যতম। ''ধেনুখনা'' তাম্ৰশাসনত তেওঁক ''সধয়াপুৰ''ৰ অধিপতি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ নামৰ আগৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত বংশাৱলী অংশত নন্দীশ্বৰক এজন পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যা (''tanayā'')ৰ যোগেদি জন্ম হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কিন্তু সেই শাসকৰ নাম শিলালিপিৰ বাচি থকা অংশত এতিয়া পঢ়িব নোৱাৰি।{{efn|ধেনুখনা ফলকৰ সংশ্লিষ্ট অংশ খণ্ডিত আৰু বহু অক্ষৰ নোহোৱা। ''চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী''ত প্ৰকাশিত লিপ্যন্তৰত নন্দীশ্বৰৰ উল্লেখৰ আগতে পূৰ্বৱৰ্তী শাসকৰ কন্যাৰ উল্লেখ ৰক্ষিত আছে।&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |language=as |at=Appendix A, Dhenukhana copper-plate inscription |url=https://archive.org/details/chutiaburanji}}&lt;/ref&gt; মহেশ্বৰ নেওগৰ সংস্কৰণে সধয়াপুৰৰ শাসক নন্দী (নন্দীশ্বৰ/নন্দিসৰ)ক শিলালিপিত নাম অপাঠ্য হৈ পৰা পূৰ্বৱৰ্তী ৰজাৰ কন্যাৰ পুত্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰে আৰু সত্যনাৰায়ণক নন্দীশ্বৰৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |edition=3rd |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |year=2008 |orig-year=1974 |page=187}}&lt;/ref&gt;}} নন্দীশ্বৰৰ পত্নীৰ নাম দৈৱকী; তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ''সত্যনাৰায়ণ''ক “দেৱতাৰ শত্ৰু”ৰ বংশ অৰ্থাৎ ''সুৰৰিপু-বংশ''ৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, যাক নেওগে [[অসুৰ]] বংশ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।{{sfn|Shin|2020|pp=53–54}} সত্যনাৰায়ণৰ মাতৃকুলীয় সম্পৰ্কক দিয়া বিশেষ গুৰুত্বক চুতীয়া ৰাজবংশটো মাতৃসূত্ৰীয় আছিল, অথবা অন্ততঃ সম্পূৰ্ণভাৱে পিতৃসূত্ৰীয় নাছিল, তাৰ সম্ভাৱ্য প্ৰমাণ বুলি ধৰা হৈছে।{{sfn|Shin|2020|p=54}} একে শিলালিপিসমূহে বুজায় যে সেই সময়লৈ দেশজ শাসকসকলে বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ মাজেৰে হিন্দুকৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল; তেওঁলোকৰ শিলালিপিত বাসুদেৱৰ আহ্বান আছে আৰু ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে সংস্কৃতীয় বংশাৱলী আৰু ৰাজকীয় বৈধতা নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল।&lt;ref&gt;&quot;Given these Puranic traditions, the rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa. Their worship of Kṛṣṇa was evident in the invocation of Vāsudeva (the son of Vasudeva, namely Kṛṣṇa) at the beginning of the Dhenukhana inscription. This attempt, however, had its own limitations due to their autochthonous background.&quot; {{Harvcol|Shin|2020|p=53}}&lt;/ref&gt;

চুতীয়া যুগৰ ভূদৃশ্যৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ পূব [[অসম]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ ভিতৰত [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]], [[ভীষ্মকনগৰ]], [[মালিনী থান]], গোমচি, [[ইটা দুৰ্গ]], নক্সাপৰ্বত, ৰুকমিণীনগৰ দুৰ্গ, বুৰৈ দুৰ্গ, [[মৈৰামৰা দৌল]] আৰু শদিয়া–লোহিত–দিবাং অঞ্চলৰ অসংখ্য সুৰক্ষিত বসতি, মন্দিৰৰ অৱশেষ, মাটিৰ দুৰ্গ আৰু প্ৰাচীন ইটাৰে নিৰ্মিত পুখুৰী অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Archaeology |url=https://research.arunachal.gov.in/?page_id=178 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Shin|2020|pp=52–57}}{{efn|আন অৱশেষৰ ভিতৰত বুঢ়া-বুঢ়ী থান, বৰনগৰ (শদিয়া), প্ৰতিমাগড় আৰু তেজু আৰু হাতিডুবাৰ মাটিৰ দুৰ্গ আছে। শদিয়াৰ চৌপাশে পদুম পুখুৰী, বৰপুখুৰী আৰু সাত পুখুৰীকে ধৰি বহু প্ৰাচীন পুখুৰীৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tinsukia – Archaeological Sites |url=https://ignca.gov.in/online-digital-resources/archaeological-sites/assam/tinsukia/ |publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=24 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Newly Discovered Archaeological Sites 2015/2016 |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/newly-discovered-archaeological-sites-20152016 |publisher=Directorate of Archaeology, Government of Assam |access-date=24 August 2026}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰয়িং–ইথিলি অঞ্চলত পাৰ ইটাৰে গঠিত ইটা পুখুৰী, ইটাৰে নিৰ্মিত পদুম পুখুৰী (ৰয়িং) আৰু কানিয়িং নাট, লগতে ওচৰৰ কাম্পোনা পুখুৰী আৰু দেৱনাথ গাঁৱৰ এটা প্ৰাচীন ইটাৰে বাঁধানো কুঁৱা আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tourism |url=https://roing.nic.in/tourism/ |publisher=District Administration, Lower Dibang Valley, Government of Arunachal Pradesh |access-date=24 August 2026}}&lt;/ref&gt; লোহিত জিলা গেজেটিয়াৰত লোহিত আৰু দিবাঙৰ মাজত অসংখ্য পুখুৰীৰ কথাও লিপিবদ্ধ আছে; কিছুমান প্ৰায় ছয় একৰ পৰ্যন্ত ডাঙৰ, ইটাৰে বাঁধানো পাৰ আৰু ''ঘাট''যুক্ত, আৰু পদুম পুখুৰীত ভীষ্মকনগৰ-ধৰণৰ ইটাৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Lohit District Gazetteer |publisher=Government of Arunachal Pradesh |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/lohit.pdf}}&lt;/ref&gt; এই সকলো অৱশেষৰ প্ৰথম নিৰ্মাণ চুতীয়া শাসকসকলৰ অধীনতেই হৈছিল বুলি নিশ্চিতভাৱে ক'ব নোৱাৰি; তথাপি বহুতো অৱশেষ চুতীয়া যুগৰ, সেই সময়ত ব্যৱহৃত, অথবা চুতীয়া-যুগীয় শদিয়াৰ বৃহত্তৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ভূদৃশ্যৰ অংশ আছিল।}} প্ৰত্যক্ষ শিলালিপিগত সংযোগৰ ভিতৰত তাম্ৰেশ্বৰীত ১৪৪২ চনৰ চুতীয়া শাসক ''শ্ৰী শ্ৰীমত মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ''ৰ শিলালিপি, ৰুকমিণীনগৰত উদ্ধাৰ হোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ'' নামাঙ্কিত ইটা, আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু পদুম পুখুৰীত পোৱা ''শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ'' নাম উল্লেখযোগ্য।&lt;ref&gt;{{harvcol|Neog|1977|pp=85–86}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;The ruins of two forts in Lohit district of Arunachal Pradesh are said to be the remains of Bhīṣmaka’s city, viz. Bhismaknagar (sk. Bhīṣmakanagara): one ruin about 16 miles northwest of Sadiya at the foot of the hills between the rivers Dikrang and Dibang is known as the fort of Bhīṣmaka, and the other about 24 miles north of Sadiya between the gorges of those two rivers is believed to be the fort of Śiśupāla. Based on an inscribed brick with the name of Śrīśrī-Lakṣmīnārāyaṇa, discovered from the ruins of the forts in Bhismaknagar, it is assumed that Chutiya king Lakṣmīnārāyaṇa of the early fifteenth century had his capital in the area. The paleographical analysis of the inscription supports this dating.&quot;{{harvcol|Shin|2020|p=56}}&lt;/ref&gt;

[[চুহুংমুং]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৫২৩–২৪ চনত [[আহোম ৰাজ্য|আহোমসকলে]] চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰে। দখলৰ সময়লৈ যথেষ্ট হিন্দুকৰণ ঘটিছিল, যদিও জাতিব্যৱস্থা কিমান দূৰ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল সেই বিষয়ে গৱেষকৰ মতভেদ আছে—এটা বৰ্ণনাই ইয়াক সীমিত অৱস্থাত থকা বুলি কয়, আন এটিয়ে ইয়াক ইতিমধ্যে প্ৰচলিত হোৱা বুলি উল্লেখ কৰে।&lt;ref&gt;&quot;However, the caste system (in the Chutia kingdom) was in its marginal form&quot;{{harvcol|Buragohain|1988|p=70}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;(At the time of annexation by the Ahoms) caste system had become prevalent in (the Chutiya) society.&quot; {{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}&lt;/ref&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু শিলালিপিগত প্ৰমাণে শাসকসকলক বৃহত্তৰ শদিয়া প্ৰত্ন-সমষ্টিৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ৰজাসকলৰ ৰাজধানী এই অঞ্চলতেই আছিল বুলি সূচায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Shin|2020|p=56}}&lt;/ref&gt;

===পৰৱৰ্তী কাল===
{{See also|চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ}}
ৰাজ্য দখলৰ পাছত পূৰ্বৰ ৰাজধানী অঞ্চল ''সধয়াপুৰ''ক ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই''ৰ অধীনত আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। সংগঠিত বিদ্ৰোহৰ সম্ভাৱনা কমাবলৈ চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলক ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অংশলৈ ছটিয়াই দিয়া হয়,&lt;ref&gt;&quot;Suhunmung scattered the Chutiya nobles in different parts of the kingdom, so as to prevent an organised rebellion from them&quot; {{harvcol|Dutta|1985|p=30}}&lt;/ref&gt; আৰু কাৰিকৰ তথা জনসাধাৰণৰ আন অংশকো উজনি অসমৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰি পুনৰ্বাসিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Baruah|2007|p=178}}&lt;/ref&gt; ''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও উল্লেখ কৰে যে বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু মিছমি সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল।{{efn|বুৰঞ্জীখনত আছে: &quot;Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila&quot; (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}&lt;/ref&gt;}}

তথাপি বিজয়ৰ পাছত আহোম কৰ্তৃত্বই বাৰে বাৰে চুতীয়া প্ৰতিবাদৰ সন্মুখীন হয়। ১৫২৭, ১৫২৯, ১৫৪২, ১৫৫০–৫৩, ১৫৬৫ আৰু ১৫৭২ চনত উল্লেখযোগ্য বিদ্ৰোহৰ তথ্য পোৱা যায়।{{efn|১৫২৭ চনত শদিয়াৰ বিদ্ৰোহত দিহিঙীয়া গোহাঁই নিহত হয়। ১৫২৯ চনৰ বৃহত্তৰ বিদ্ৰোহত চন্দনগিৰি, দইথাং, মৰাণকাও আৰু দিবাং-লোহিত নদীৰ কাষত যুদ্ধ হয়, যাক শেষত চুহুংমুঙে দমন কৰে। ১৫৪২ চনত বিদ্ৰোহীসকলে দিচাঙৰ ওচৰত আহোম বিষয়া Sheng Hanan-ক হত্যা কৰে। ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰই শদিয়াত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে আৰু একাংশ বিদ্ৰোহী আহোম কোঁৱৰৰ সহায়ত ১৫৫৩ চনত মৃত্যু হোৱা পৰ্যন্ত প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে। ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰামত আক্ৰমণ কৰে। ১৫৭২ চনত শদিয়াত এজন ''সেনাপতি''ৰ নেতৃত্বত হোৱা বিদ্ৰোহ নেতাসকল বন্দী হোৱাৰ সৈতে শেষ হয়।{{sfn|Barua|1939|pp=60–64, 79, 89, 92}}{{sfn|Baruah|2007|pp=179–186}}}} বৰ্তমানৰ লক্ষীমপুৰৰ [[ঘিলামৰা]]ৰ স্থানীয় পৰম্পৰাই অঞ্চলটোক ঘিলা নামৰ এজন চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতাৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে [[চুখামফা]]ৰ (১৫৫২–১৬০৩) ৰাজত্বকালত আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক তাত হত্যা কৰিছিল।{{efn|স্থানীয় ব্যুৎপত্তিগত পৰম্পৰা অনুসৰি ঘিলাক এখন পথাৰত হত্যা কৰা হৈছিল; সেই পথাৰ পিছলৈ ''ঘিলামৰা'', অৰ্থাৎ “ঘিলা মৰা ঠাই”, নামে জনাজাত হয়।&lt;ref&gt;Kalita, Jitaram, ''Dhakuakhana Mahkumar Thair Naamor Itibriti aru Anyanyo Prabandha'', p. 25.&lt;/ref&gt;}} [[নৰনাৰায়ণ]]ৰ আহোম ৰাজ্য আক্ৰমণৰ সময়ত এজন পলাতক কোঁৱৰৰ সৈতে থকা চুতীয়া সম্ভ্ৰান্তসকলে কোচ ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ পূৰ্বৰ ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ কথা কৈ তাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ আবেদন জনোৱা যেন দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |year=2008 |pages=120, 123}}&lt;/ref&gt; ''দৰং ৰাজবংশাৱলী'' অনুসৰি নৰনাৰায়ণে তেওঁলোকৰ আবেদনত সহানুভূতিশীল হৈ আশ্বাস দিয়ে আৰু বাহবাৰী (বৰ্তমানৰ চতিয়া) নামৰ গাঁৱত বসতিৰ ব্যৱস্থা কৰে।{{efn|বৰুৱাৰ মতে কোচ আক্ৰমণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু পলাতক চুতীয়া কোঁৱৰসকলৰ অৱস্থাই পুনৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধক উৎসাহিত কৰি থাকিব পাৰে।{{harvcol|Baruah|2007|pp=185–186}}}} মাজুলীত হোৱা আহোম–কোচ বন্দোবস্তৰ চৰ্তত বন্দী এজন চুতীয়া কোঁৱৰক আন উপহাৰৰ সৈতে কোচ দৰবাৰলৈ পঠিয়াব লাগিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।{{sfn|Barua|1930|p=89}}{{sfn|Baruah|2007|p=186}} উত্তৰ পাৰত প্ৰতিৰোধ চলি থাকে; ১৬৬৫ চনত চুতীয়াসকলে মিৰি আৰু ডফলাৰ সৈতে আহোম অভিযানৰ বিৰুদ্ধে যোগ দিয়ে। ১৬৭৩ চনত বৰ্তমানৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ ৰূপা আৰু ডিমৌ মিৰি গাঁৱৰ পৰা কৰস্বৰূপ নাও কঢ়িয়াই নিয়াক লৈ পুনৰ সংঘাত হয়।{{efn|প্ৰথমে চুতীয়াসকলে নাও ঘূৰাই দিয়াৰ ৰাজকীয় দাবী নাকচ কৰি প্ৰতিৰোধৰ বাবে সমবেত হয়। আহোম বাহিনী সংগঠিত হোৱাৰ পাছত চুতীয়া বৰুৱাই আত্মসমৰ্পণ কৰে; কিছুমান যোদ্ধাক বন্দী কৰা হয় আৰু বাকী চুতীয়াসকলক কৰস্বৰূপে নাও যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।{{sfn|Baruah|2007|pp=224–230}}}}&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |year=1906 |page=173}}&lt;/ref&gt;

এই বিদ্ৰোহসমূহৰ সমান্তৰালভাৱে চুতীয়াসকল ধীৰে ধীৰে আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত আৰু ভৌগোলিকভাৱে ছটিয়াই পৰে। চুতীয়া পৰিয়ালসমূহ আহোম ''[[পাইক প্ৰথা|খেল]]'', প্ৰশাসন আৰু সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ কৰে। পূৰ্বৰ ৰাজবংশৰ সদস্যসকলেও আহোম ৰাজসেৱা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে; উদাহৰণস্বৰূপে, যদু নামৰ এজন চুতীয়া কোঁৱৰক বুৰঞ্জীত মোগল বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে আহোম পক্ষত যুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;BaruaNath2007-226&quot;&gt;{{harvcol|Baruah|p=226}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|Barua|1930|p=103}}&lt;/ref&gt; [[মণিৰাম দেৱান]]ে লিখিছে যে বিজয়ৰ পাছত চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক কমাৰ কঢ়িয়াই আনি বচা (দয়াং) আৰু উজনি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰায়। তাত দা, কটাৰী, তৰোৱাল, বন্দুক আৰু কামান নিৰ্মাণৰ বাবে কমাৰশাল স্থাপন কৰা হয়; তেওঁৰ ৰাজত্বকালত এই কমাৰ প্ৰতিষ্ঠানত প্ৰায় ৩,০০০ লোক আছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Sharma, Benudhar, ''Maniram Dewan'', p. 287: &quot;After defeating the Chutia king and his minister Kasitora, Suhungmung or Dihingia Swarganarayan, apart from Dola, Kali,..., Cannons and Gunpowder, brought a great number of Blacksmiths as prisoners. These were settled at Bosha and the Ujoni regions; and smithies were set up where they were asked to build knives, daggers, swords, guns, and cannons. Saikias and Hazarikas were recruited among them to look after their work. It was only during this period that the work and trade of the blacksmith guild started in the kingdom. During the time of Dihingia raja, there were three thousand Blacksmiths.&quot;&lt;/ref&gt; আন এটা বিৱৰণে ''চাৰিঙীয়া নাওবৈচা'' গঠনৰ সৈতে এই বিজয়ৰ সম্পৰ্ক দেখুৱায়। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰজাক পৰাজিত কৰাৰ পাছত নাও আৰু চুতীয়া পৰিয়ালক বৰ্তমানৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ নতুনকৈ গঢ়ি উঠা চাৰিং বসতিলৈ অনা হয়; ৰাজনাও চলাবলৈ সংগঠিত এই লোকসকল ''চাৰিঙীয়া নাওবৈচা'' নামে জনাজাত হয়। পাছলৈ এই প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ''চেঁচোৱা'', ''টাংগুনধৰা'' আৰু ''বাছোৱালধৰা'' আদি নতুন শ্ৰেণীৰ উদ্ভৱ হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Barbarua|1997|pp=593–594}}&lt;/ref&gt;

[[File:Tschutiya Kumar region in Grimm and Mahlmann map, 1840.jpg|thumb|200px|১৮৪০ চনৰ অসমৰ মানচিত্ৰত [[দৰং জিলা|দৰং]]ৰ ''Tschutiya Kumar'' আৰু ''Pakariguri'' অঞ্চল।]]

[[দৰং জিলা|দৰঙ]]তো উল্লেখযোগ্য চুতীয়া জনবসতি গঢ়ি উঠে। ৰাজপৰিয়ালৰ অৱশিষ্ট অংশক দৰঙৰ পাকৰিগুৰিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;Phukan, Kasinath Tamuli,&quot;Assam Buranji&quot;, p.20&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Suhunmung then deported the Chutiya nobles and the prince Sadhaknarayan to his kingdom and established the later at Darrang with grants of land and labourers.&quot;{{harvcol|Gogoi|2002|p=21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;The descendants of the Chutia royals are still living in a place called Geruwapara in Rowta Mouza of Darrang district.&quot;{{harvcol|Baruah|2007|p=139}}&lt;/ref&gt; ''চুতীয়া কুঁৱৰ'' অঞ্চল বৰ্তমানৰ ৰৌতা–পাকৰিগুৰি বা দলগাঁও এলেকাৰ সৈতে জড়িত। পাছলৈ ৱেডে দৰঙৰ পাকৰিগুৰিৰ ওচৰত ''Soontiagown'' নামৰ এখন পৰগণাৰ উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite thesis |last=Gogoi |first=Nityananda |title=Historical Geography of Medieval Assam |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=1994 |pages=234–235}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |at=&quot;A Geographical Sketch of Assam&quot;, pp. 11–12}}&lt;/ref&gt; [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ সময়ত ধৰ্ম নাৰায়ণৰ অধীনত চুতীয়া দেশৰ প্ৰায় ৩,০০০ লোকক মঙলদৈ অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰি ''পাইক'' হিচাপে সংগঠিত কৰা হৈছিল; পাছলৈ ৱেডে এই ''Soontias''সকলক তিনিজন ''হাজৰিকা''ৰ অধীনত থকা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |edition=2nd |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta and Simla |year=1926 |page=68}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wade |first=John Peter |editor-last=Sharma |editor-first=Benudhar |title=An Account of Assam |publisher=R. Sarmah |location=Assam |year=1927 |pages=224–225}}&lt;/ref&gt;{{efn|দৰঙৰ সৈতে এই সংযোগ আহোম যুগৰ শেষলৈকে আছিল। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত দৰঙৰ দুজন ৰজাই ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈনিক লৈ জাগী-চকীলৈ অহাৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |translator-last=Bhuyan |translator-first=Suryya Kumar |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=289}}&lt;/ref&gt;}} ১৯১১ চনত ছিডনী এণ্ডলে মঙলদৈ মহকুমাত উল্লেখযোগ্য সংখ্যক চুতীয়া লোক বাস কৰা বুলি লিপিবদ্ধ কৰে। তেওঁ লগতে এটা পৰম্পৰা উল্লেখ কৰে যে চুতীয়াসকলৰ ৰাজনৈতিক শক্তি সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাবলৈ আহোম বিজয়ীসকলে পৰাজিত চুতীয়া জনসমষ্টিক অসম আৰু উত্তৰ-পূব বংগৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিস্তাৰিত কৰি দিছিল; মঙলদৈ মহকুমাৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ তেতিয়াও ''চুতীয়া দেশ'' বা ''কৌপাতি'' নামে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Endle |first=Sidney |title=The Kacháris |publisher=Macmillan and Co. |location=London |year=1911 |pages=90–91 |url=https://www.gutenberg.org/files/50008/50008-h/50008-h.htm}}&lt;/ref&gt; 

চুতীয়া গোটসমূহ দৰঙৰ পশ্চিমলৈও বিস্তৃত হৈছিল। ''বুৰুক চুতীয়া''ৰ এটা গোট নামনি অসমত [[বৰফুকন]]ৰ অধীনত আছিল আৰু উজনি অসমৰ ৰাজৰক্ষী ''চাওদাং''সকলৰ সদৃশ কৰ্তব্য পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মূল বসতি [[তেজপুৰ]] আৰু [[গুৱাহাটী]]ৰ আশে-পাশে আছিল; [[শিৱসাগৰ]] আৰু [[যোৰহাট]]ৰ সৰু গোটবোৰ ''বুৰুক চেতিয়া'' নামে জনাজাত আছিল।{{sfn|Barbarua|1997|p=579}} বৰ্তমানৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ ৰহা অঞ্চলতো চুতীয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত পঞ্চৰজীয়া অঞ্চলৰ (ৰহা) দলৈ বা গোষ্ঠী-প্ৰধান ৰামনাথক “জাতিত চুতীয়া” বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Bhuyan |first=S. K. |title=Tungkhungia Buranji or A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=Bombay |year=1933 |page=191 |quote=Ramnath who was a doloi or clan-chief in the territories of the Panchrajias. He was a Chutia by caste.}}&lt;/ref&gt; শিলালিপিগত তথ্যয়ো এই ভৌগোলিক বিস্তাৰ নিশ্চিত কৰে। অষ্টাদশ আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ তাম্ৰশাসনত [[দেৰগাঁও]]ৰ শিৱ মন্দিৰ (১৭৩৪), [[মাজুলী]]ৰ বেঙেনাআটি সত্ৰ (১৭৭৭), [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি|বিশ্বনাথ]]ৰ বিশ্বনাথ মন্দিৰ (১৭৭৪) আৰু [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]]ৰ [[বৰদোৱা থান|বৰদোৱা সত্ৰ]] (১৮০৫)ৰ সৈতে জড়িত দানপত্ৰত ব্যক্তিক স্পষ্টকৈ ''চুতীয়া'' বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। ১৮০৫ চনৰ [[হয়গ্ৰীৱ মাধৱ মন্দিৰ]]ৰ এটা দানপত্ৰৰ সীমা-বৰ্ণনাত [[হাজো]]ৰ ওচৰত ''চুতীয়া-গাঁও''ৰ উল্লেখো আছে।&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Neog |editor-first=Maheswar |title=Prachya-Sasanavali |publisher=Assam Prakashan Parishad |location=Gauhati |year=1974 |language=as |pages=21–22, 65–67, 85, 126, 139–141}}&lt;/ref&gt; চুতীয়াসকলৰ পশ্চিমমুখী বিস্তাৰৰ লগে লগে কিছুমান অঞ্চলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি-ব্যৱস্থাৰ আন সামাজিক শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়াও চলিছিল। [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপত]] সামাজিকভাৱে ঊৰ্ধ্বগামী চুতীয়াসকল [[কলিতা জনগোষ্ঠী|কলিতা]] জাতিৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ কথা নৃতত্ত্ববিদ অড্ৰী কেণ্টলিয়ে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Cantlie |first=Audrey |title=The Assamese: Religion, Caste and Sect in an Indian Village |publisher=Curzon Press |location=London |year=1984 |page=239 |isbn=9780700701490 |quote=In Kamrup I am told that mobile Chutiyas also pass into the Kalita caste.}}&lt;/ref&gt; 

সময়ৰ লগে লগে পুনৰ্বাসন, আন্তঃবিবাহ, ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া সামাজিক গোটসমূহৰ মাজত আত্মসাৎ হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াই বৃহত্তৰ চুতীয়া জনসমষ্টিৰ পৰিচয়ৰ ৰূপান্তৰত ভূমিকা লয়। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ ফলত ''আহোম-চুতীয়া'' পৰিচয় গঢ় লৈ উঠে; এনে এটা বংশৰ লাঙি পানিচিয়া ৰাজসেৱাত কৃতিত্ব দেখুৱাই প্ৰথম [[বৰফুকন]] হয়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}} আন কিছুমান গোট ''হিন্দু চুতীয়া'' নামে জনাজাত হয়,&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;&quot;A section of Chutias who came identified as Hindu-Chutiyas was Aryanised at a very early period&quot;{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–30}}&lt;/ref&gt; আৰু মায়ামৰা সত্ৰৰ ওচৰত থকা চুতীয়াসকলে সত্ৰখনৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ৰ ৰূপত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;&quot;Those Chutias, who were not Hinduised and lived in the neighbourhood of the Mayamara Satra, accepted initiation from its Mahanta&quot;{{harvcol|Dutta|1985|pp=29–31}}&lt;/ref&gt; এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহে পৰৱৰ্তীকালে চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত গঢ় লৈ উঠা ঐতিহাসিক বিভাগসমূহত অৰিহণা যোগায়; একে সময়তে আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক প্ৰতিৰোধ আৰু আত্মসাৎ দুয়োটাই চলি থাকে।

===মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাল===
অষ্টাদশ শতিকালৈ চুতীয়াসকল ৰাজনৈতিকভাৱে মায়ামৰা আন্দোলন আৰু আহোম ৰাজপক্ষীয় ব্যৱস্থাৰ মাজত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। বহু-জাতিগত মায়ামৰা বা মটক সমাজৰ মুখ্য উপাদানসমূহৰ ভিতৰত চুতীয়াসকল আছিল [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]]সকলৰ পাছতে দ্বিতীয় বৃহৎ গোট।{{sfn|Dutta|1985|pp=12, 27}} আনহাতে চুতীয়াৰ আন অংশ আহোম ''পাইক'' আৰু সামৰিক সংগঠনৰ ভিতৰত থাকি বিদ্ৰোহীসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ আৰম্ভণিতে আহোম ৰজাই এজন ''চুতীয়া হাজৰিকা''ক বিদ্ৰোহীসকলক বন্দী কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে; মোৱামৰীয়াসকলে তেওঁক বন্দী কৰি হত্যা কৰে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Barua|p=294}}&lt;/ref&gt; আন এজন চুতীয়া ৰাজপক্ষীয় আছিল বুৰুক-চুতীয়া গোটৰ ''মই বৰুৱা''; [[লক্ষ্মী সিংহ]]ই মোৱামৰীয়াৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা বিষয়াসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল আৰু ৫,০০০ সৈন্যৰ এটা বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;BaruaNath2007-226&quot;/&gt; তাৰ কিছু পাছত বেজবৰা ১,০০০ ভিৰুৱাল চুতীয়া ''কাঁড়ী''সহ এটা বাহিনী লৈ বিদ্ৰোহীৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হয়, যদিও এই বাহিনীও পৰাজিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |page=62}}&lt;/ref&gt; বিদ্ৰোহৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়তো চুতীয়াসকল দুয়ো পক্ষতে দেখা যায়।{{efn|''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত ''চুতীয়া-কোঁৱৰ'' গোটৰ ২,০০০ সৈন্য ৰাজপক্ষীয় বাহিনীত যোগ দি জাগী-চকীত উপস্থিত হোৱাৰ উল্লেখ আছে; যদিও গোটটোৰ নামটোৱে প্ৰত্যেক সৈনিকৰ জাতিগত পৰিচয় নিশ্চিত নকৰে। ১৮০৫ চনত বেংমৰাৰ বিৰুদ্ধে শেষ ৰাজকীয় অভিযানত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বাহিনীত পৃথক মৰাণ ''কাঁড়ী'' বাহিনীৰ লগতে চুতীয়া ''কাঁড়ী''ৰ এটা বাহিনীও আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Bhuyan |editor-first=Suryya Kumar |title=Tungkhungia Buranji: Or, A History of Assam, 1681–1826 A.D. |publisher=Oxford University Press |location=London |year=1933 |pages=289, 312}}&lt;/ref&gt;}} পূব অসমত ''বুৰুক চুতীয়া'' খেলৰ মায়ামৰা নেতা [[সৰ্বানন্দ সিংহ]],{{efn|সৰ্বানন্দক চুতীয়াৰ বুৰুক শাখাৰ লোক বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Dutta|1985|p=31}} সমসাময়িক ব্ৰিটিছ তথ্যতো একে চিনাক্তকৰণ দেখা যায়: ১৮৩৮ চনত S. O. Hannay-এ তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী মতিবৰক “Boorook Sooteah” বুলি বৰ্ণনা কৰি কৈছিল যে তেওঁৰ পিতৃ আৰু পিতামহ শদিয়াৰ পৰা আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hannay |first=S. O. |title=A Short Account of the Moa Morah Sect, and of the Country at Present Occupied by the Bor Senaputtee |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |volume=7 |issue=80 |year=1838 |page=677}}&lt;/ref&gt;}} অৱশেষত বেংমৰাত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ১৮০৫ চনৰ বন্দোবস্তৰ পাছত স্বায়ত্তশাসিত [[মটক ৰাজ্য]]ৰ ''বৰসেনাপতি'' হিচাপে স্বীকৃতি পায়। নাথ (২০০৮)-এ সৰ্বানন্দৰ চুতীয়া পৰিচয়ৰ দাবীক আহোমৰ হাতত ৰাজ্য হেৰুওৱাৰ পাছত হোৱা আগৰ চুতীয়া প্ৰতিৰোধৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Nath |first=Dambarudhar |chapter=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots |editor1-last=Ray |editor1-first=Jayanta Kumar |editor2-last=Roy |editor2-first=Arpita Basu |title=Political Roles of Religious Communities in India |publisher=Institute for Security and Development Policy |location=Stockholm |year=2008 |page=120 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf|quote=The assertion of the Chutiya identity on the part of Sarbananda Singha can thus be seen as having a link with the Chutiya revolt after they had lost their state to the Ahoms. That this is not altogether baseless can be presumed from the fact that immediately after assumption of his power and establishment of an identity as a Chutiya, the Morans, who in fact created the revolt, became sidelined, and concentrated within the jungles far away from the capital at Tinsukia.}}&lt;/ref&gt;

===মানৰ আক্ৰমণ===
মানৰ আক্ৰমণে বৃহৎ চুতীয়া জনবসতিযুক্ত অঞ্চলসমূহত গভীৰ বিপৰ্যয় সৃষ্টি কৰে। প্ৰায় ১৮২৩ চনত মান বাহিনীয়ে [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। পৰৱৰ্তী ঔপনিৱেশিক বিৱৰণত আহোম যুগৰ শেষৰ অস্থিৰতা আৰু মান অধিকাৰৰ পাছত বৃহত্তৰ লক্ষীমপুৰ জিলাক প্ৰায় জনশূন্য আৰু চূড়ান্ত দুৰ্দশাগ্ৰস্ত বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Imperial Gazetteer of India |volume=16 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1908 |pages=120–122 |chapter=Lakhimpur District}}&lt;/ref&gt; আহোম প্ৰশাসনৰ অধীনত কৰ্মৰত চুতীয়াসকলেও আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধত অংশ লয়। প্ৰথম আক্ৰমণৰ সময়ত চুতীয়া ঘৰফলীয়া পৰিয়ালৰ ''লাপি দাধৰা বৰা''ক আন বিষয়াসকলৰ সৈতে মানৰ বিৰুদ্ধে পঠোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Barua|1930|p=380}}&lt;/ref&gt; [[লক্ষীমপুৰ জিলা|উত্তৰ লক্ষীমপুৰ]]ৰ আন এজন চুতীয়া সেনানায়ক হাও সাগৰ বৰাই নিজৰ অনুসাৰীসকলক লৈ মানৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী গঠন কৰে; অধিকাৰৰ শেষ পৰ্যায়ত তেওঁৰ বাহিনী মানক বহিষ্কাৰ কৰাৰ শেষ সংগঠিত প্ৰচেষ্টাসমূহৰ অন্যতম আছিল।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ তেওঁক ''হাও বৰা'' বুলি উল্লেখ কৰি এটা পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছে যে বৃদ্ধ সেনানায়কজনে নিজে বাহিনী গঠন কৰি মান সেনাপতি চেক ফুকনৰ সৈতে যুদ্ধ কৰে আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ পিপাকক হত্যা কৰে; হাও বৰাৰ পুত্ৰ নাখ বৰাইও তেওঁৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। বৰুৱাই আৰু উল্লেখ কৰে যে হাও বৰাৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰ জিলাৰ মৰনৈ-বেবেজীয়া অঞ্চলত বাস কৰে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}} আন ইতিহাসত একেজন উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ সেনানায়কক ''হাও সাগৰ বৰা'' বুলি কোৱা হৈছে।}} চুতীয়া বংশোদ্ভূত লাঙি ডেকা বৰাকো মানৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰা ব্যক্তি হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়; তেওঁক মানদেশৰ দিশে লৈ যোৱা হৈছিল যদিও পলাই পুনৰ ঘূৰি আহে।{{efn|বৰুৱা (২০০৭)-এ ইয়াক পৰম্পৰা হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰি তেওঁৰ বংশধৰসকল বৰ্তমানো লক্ষীমপুৰৰ কেকুৰি-বেবেজীয়া অঞ্চলত থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Baruah|2007|p=226}}&lt;ref&gt;&quot;The Langi Deka family was of Chutia origin.&quot;{{harvcol|Borboruah|p=589}}&lt;/ref&gt;}}

হাও বৰাৰ পিছে পিছে মান বাহিনী [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] পাৰ হৈ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ দখল কৰে। সমসাময়িক আৰু পৰৱৰ্তী বিৱৰণে অঞ্চলটোত ব্যাপক হিংসা আৰু ধ্বংসৰ “আতংকৰ ৰাজত্ব”ৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Osik |first=N. N. |title=A Brief History of Arunachal Pradesh: From Earliest Times to 1823 A.D. |publisher=Omsons Publications |location=New Delhi |year=1996 |page=55}}&lt;/ref&gt; [[চন্দ্ৰকান্ত সিংহ]]ৰ অধীনত [[বৰবৰুৱা]] হোৱা পাতাল চুতীয়াইও{{efn|''আহোম বুৰঞ্জী''ত পাতালক ''পাতাল চুতীয়া'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে,&lt;ref&gt;{{harvcol|Barua|1930|p=383}}&lt;/ref&gt; আনহাতে ঊনবিংশ শতিকাত কাশীনাথ তামুলি ফুকনে লিখা ''অসম বুৰঞ্জী''ত তেওঁক ''খেৰেমিয়াল কছাৰী'' বুলি কোৱা হৈছে। অৱশ্যে এনে নামকৰণ সদায় একে নাছিল; ঊনবিংশ শতিকাৰ ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত উদাহৰণস্বৰূপে চুতীয়াসকলক ''চুতীয়া-কছাৰী'' বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চলত চুতীয়া বসতিও লিপিবদ্ধ আছে,&lt;ref&gt;{{harvcol|Barua|1930|p=89}}&lt;/ref&gt; যিয়ে এই ভিন্ন নামৰ ব্যাখ্যা দিব পাৰে।}} নতুন মান আগ্ৰাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰস্তুতিত অংশ লয় আৰু ১৮২১ চনত মানসকলৰ হাতত নিহত হয়।

===ব্ৰিটিছ যুগ===
ব্ৰিটিছ শাসনকালতো চুতীয়াসকলক পৃথক আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত জনসমষ্টি হিচাপে গণনা কৰা হৈছিল। সৰ্বাধিক জনসংখ্যা [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] আৰু [[লক্ষীমপুৰ জিলা|লক্ষীমপুৰ]]ত থাকিলেও [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]] আৰু [[দৰং জিলা|দৰং]]তো উল্লেখযোগ্য জনসংখ্যা আছিল; [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]], [[গোৱালপাৰা জিলা|গোৱালপাৰা]], [[বৰাক উপত্যকা|কাছাৰ সমভূমি]] আৰু নাগা হিলছত সৰু গোটো আছিল।{{efn|১৮৮১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত গণনা কৰা ৬০,২৩২ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ২২.৫% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত আছিল—নগাঁৱত ৮,০৫৫, গোৱালপাৰাত ১,৯১৮, দৰঙত ১,৩৬২, কামৰূপত ১,১৬৮ আৰু কাছাৰ সমভূমিত ১,০৬৯ জন।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lyall |first=Charles |title=Report on the Census of Assam for 1881 |location=Calcutta |publisher=Government of India |year=1883 |at=Final Census Table VIII, Castes and Tribes}}&lt;/ref&gt; ১৮৯১ চনত ৮৭,৬৯১ জন চুতীয়াৰ প্ৰায় ১৮% শিৱসাগৰ আৰু লক্ষীমপুৰৰ বাহিৰত বাস কৰিছিল; নগাঁৱত ১০,৪৬৮, দৰঙত ৩,৫৪৬, কামৰূপত ১,০৩৬ আৰু আন জিলাত ৮৪৮ জন গণনা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam |volume=I |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1892 |page=270}}&lt;/ref&gt; ১৮৯১ চনৰ প্ৰাদেশিক তালিকাত নাগা হিলছ জিলাৰ কোহিমা মহকুমাত গণনা কৰা মুখ্য জাতিসমূহৰ ভিতৰত “Chutiya”ও আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=Census of India, 1891: Assam. Provincial Tables |location=Calcutta |publisher=Bengal Secretariat Press |year=1892 |at=Provincial Table XI, District Naga Hills}}&lt;/ref&gt;}} এই সময়লৈ অধিকাংশ চুতীয়াই অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছিল; পুৰণি চুতীয়া ভাষা মূলতঃ দেউৰী শাখাৰ মাজত টিকি আছিল।{{efn|১৯২১ চনৰ লোকপিয়লত ৯৬,০০৯ জন চুতীয়া গণনা কৰা হৈছিল, কিন্তু চুতীয়া ভাষাভাষী মাত্ৰ ৪,১১৩ জন আছিল। ইয়াৰ পৰা পিতৃভাষা হেৰালেও জাতিগত পৰিচয় কিমান বহুলভাৱে টিকি আছিল সেয়া স্পষ্ট হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Census of India, 1921 |volume=III |at=Subsidiary Table III, Comparison of caste and language tables}}&lt;/ref&gt;}}

ঔপনিৱেশিক যুগত চুতীয়াসকলৰ শ্ৰেণীবিভাজন যথেষ্ট সলনি হৈছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ নৃতত্ত্ববিদসকলে সাধাৰণতে তেওঁলোকক বহুল হিন্দুকৰণ হোৱা জনজাতীয় বা আদিম জনসমষ্টি হিচাপে গণ্য কৰিছিল। হান্টাৰে তেওঁলোকক “semi-Hinduized aboriginals”ৰ অন্তৰ্গত কৰিছিল, আৰু ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লে চুতীয়াসকলক “forest and hill tribes” শ্ৰেণীত ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hunter |first=William Wilson |title=A Statistical Account of Assam |volume=1 |publisher=Trübner &amp; Co. |location=London |year=1879 |page=181}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Allen1901-116&quot;&gt;{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=116 |quote=At the last census the Chutiya were included under the category of 'forest and hill tribes'.}}&lt;/ref&gt; ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লভিত্তিক আন এটা চৰকাৰী বিৱৰণেও চুতীয়াসকলক প্ৰদেশৰ মুখ্য “aboriginal hill tribes”ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Physical and Political Geography of the Province of Assam |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1896 |orig-year=1893 |page=203}}&lt;/ref&gt; কিন্তু ১৯০১ চনত লোকপিয়ল অধীক্ষক বি. চি. এলেনে এই শ্ৰেণীবিভাজনক প্ৰশ্ন কৰি চুতীয়াসকলক “race caste” বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু মুখ্য জনসমষ্টি সেই সময়লৈ কাৰ্যত হিন্দু হৈ পৰিছিল বুলি মন্তব্য কৰে।&lt;ref name=&quot;Allen1901-116&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Allen |first=B. C. |title=Report on the Census of Assam, 1901 |publisher=Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1902 |page=89}}&lt;/ref&gt;

বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত চুতীয়া পৰিচয়ক কেন্দ্ৰ কৰি নতুন সংগঠিত তৎপৰতাও দেখা যায়। অসমৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ শিক্ষিত আৰু উদীয়মান মধ্যবিত্ত অংশই সামাজিক আৰু সাম্প্ৰদায়িক স্বাৰ্থক কেন্দ্ৰ কৰি সংগঠন গঠন কৰাৰ সময়ত ১৯২৫ চনত ''অসম চুতীয়া সন্মিলন'' গঠন হয়।&lt;ref&gt;{{cite report |last=Deka |first=Kaustubh |title=From Movements to Accords and Beyond: The Critical Role of Student Organizations in the Formation and Performance of Identity in Assam |publisher=Nehru Memorial Museum and Library |location=New Delhi |page=16}}&lt;/ref&gt; কোচ-ৰাজবংশী, বড়ো-কছাৰী আৰু আন গোটৰ সংগঠনৰ সমান্তৰাল এই সন্মিলন ঔপনিৱেশিক যুগৰ শেষভাগত চুতীয়া সামাজিক আৰু জাতিগত স্বাৰ্থ প্ৰকাশৰ এক সংগঠিত মঞ্চ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে।

==ভাষা==
{{Infobox language
| name             = চুতীয়া
| familycolor      = চীনা-তিব্বতীয়
| fam2             = তিব্বতী-বাৰ্মী
| extinct          = ?
| ethnicity        = চুতীয়া
| states           = [[ভাৰত]]
| region           = [[অসম]]
}}

বৰ্তমান চুতীয়া জনগোষ্ঠীয়ে [[অসমীয়া ভাষা]] কয়; তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ তিব্বতী-বাৰ্মী ভাষা লোপ পাইছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}{{sfn|Jacquesson|van Breugel|2017|p=100}} ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউন, জে. জি. ব্ৰেণ্ড্ৰেথ, জি. এ. গ্ৰিয়াৰ্চন আৰু জি. চি. গোস্বামী আদি পণ্ডিতে [[দেউৰী ভাষা]]ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে জড়িত কৰি ''দেউৰী-চুতীয়া''ক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ মূল ভাষা বুলি গণ্য কৰিছিল।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|p=516}}

আধুনিক ভাষাবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নে অৱশ্যে বৰ্তমানৰ দেউৰী ভাষা আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠীক অসমীয়াভাষী চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে একে বুলি গণ্য নকৰে। আচাৰ্য আৰু মহন্তই কয় যে দুয়োৰ মাজত ''বৰ্তমান'' ভাষাগত নিকটতাৰ প্ৰমাণ নাই আৰু আজিৰ দিনত দুয়ো জনগোষ্ঠী জাতিগত আৰু ভাষাগতভাৱে পৃথক।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} আধুনিক এটা সমাজ-সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত দেউৰীসকলক ঐতিহাসিকভাৱে চুতীয়াসকলৰ পুৰোহিত শাখা বুলি বৰ্ণনা কৰি কোৱা হৈছে যে পৃথক হৈ বেলেগ বেলেগ অঞ্চলত বসবাস কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ ধৰ্ম, ভাষা আৰু সংস্কৃতি ধীৰে ধীৰে পৃথক হয় আৰু শেষত দেউৰী আৰু চুতীয়া দুটা স্বতন্ত্ৰ জনগোষ্ঠী হিচাপে গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=44-47}}&lt;/ref&gt;

দেউৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত আঞ্চলিক ভাগসমূহৰ ভিতৰত ''দিবঙীয়া'' শাখাই দেউৰী ভাষা ৰক্ষা কৰি আহিছে; বৰগঞা আৰু টেঙাপনীয়া শাখাই অসমীয়া ভাষালৈ স্থানান্তৰিত হৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=516–517}} অসমীয়াৰ সংস্পৰ্শত দেউৰী ভাষাৰ ধ্বনিতত্ত্ব আৰু ভাষা-ব্যৱহাৰৰ ধৰণকে ধৰি নিজেও ধাৰাবাহিক ভাষাগত পৰিৱৰ্তনৰ মাজেৰে গৈছে।{{sfn|Acharyya|Mahanta|2019|pp=514–516}}

==সমাজ==
===সামাজিক জীৱন===
চুতীয়াসকল সাধাৰণতে যৌথ পৰিয়ালত বাস কৰে। কোনো কোনো যৌথ পৰিয়ালত সদস্যৰ সংখ্যা এশৰো অধিক হৈছিল। পিতৃক পৰিয়ালৰ মুৰব্বী হিচাপে গণ্য কৰা হয়; তেওঁৰ অনুপস্থিতি বা মৃত্যুৰ পাছত মাতৃয়ে পৰিয়ালৰ মুৰব্বীৰ স্থান লয়, তাৰ পাছত আন আত্মীয়সকলে দায়িত্ব লয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|p=52}}&lt;/ref&gt; পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পাৰস্পৰিক বুজাবুজি আৰু সহযোগিতাৰে পাল পাতি গৃহস্থালিৰ কাম সম্পন্ন কৰে।{{sfn|Baruah|2007}} পৰম্পৰাগতভাৱে এই পাৰস্পৰিক সহায় ঘৰৰ বাহিৰতো বিস্তৃত আছিল—বিয়া, মৃত্যু আৰু আন বিশেষ অনুষ্ঠানত গাঁওবাসীয়ে পৰিয়ালক সহায় কৰিছিল; কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰথাক ''হেজাৰী'' আৰু আন কিছুমানত ''হাউৰি'' বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144}}&lt;/ref&gt;

[[File:Faces of Chutia, Kachari and Ahom men, 1900.jpg|thumb|১৯০০ চনৰ আলোকচিত্ৰ; মাজত এজন চুতীয়া পুৰুষৰ মুখাবয়ব।]]

===বংশ আৰু খেলগোট===
চুতীয়া জনগোষ্ঠী বহুতো বংশ আৰু ''খেল''ত বিভক্ত। লিপিবদ্ধ বংশ সমূহৰ ভিতৰত ''বুৰুক'', ''বিহীয়া'', ''বেবেজীয়া'', ''লফাই'', ''বৰাহী'', ''লাহোৱাল'', ''ফেচুৱাল'', ''উতা'', ''হাড়'', ''মেলেং'', ''লাও-পিয়া'', ''চেচা-ঘৰীয়া'', ''কান্তক'', ''দৈচুং'', ''দিহা'', ''শালিকী'', ''বৰুৱতী'', ''বাঘচোৱা'' আৰু ''দিহিং-গয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;Richa-clans&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=49-51}}&lt;/ref&gt;

মৌখিক পৰম্পৰাত এই বংশ সমূহৰ কেইবাটাও নিৰ্দিষ্ট পেচা বা অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ''বুৰুক'' বংশৰ নাম ''উদাল'' গছৰ পৰা আহিছে বুলি কোৱা হয়; এই গছৰ আঁহেৰে ৰচী বনোৱা হৈছিল আৰু বংশটো সেই ৰচী নিৰ্মাণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।&lt;ref name=&quot;Richa-clans&quot;/&gt; বুৰুক বংশৰ মানুহে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও নাখাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |editor-last1=Barua
 |editor-first1=Swarnalata
 |editor-last2=Nath
 |editor-first2=Damburudhar
 |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী
 |trans-title=History of the Chutia Community
 |year=2007
 |page=260
 |language=as
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |quote=বুৰুক বংশৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।
}}&lt;/ref&gt; ''বিহীয়া''সকল মাছ ধৰা আৰু চিকাৰৰ বাবে তথা কাঁড় আৰু আন অস্ত্ৰত লগাবলৈ বিষ তৈয়াৰ আৰু ব্যৱহাৰৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে জড়িত।&lt;ref name=&quot;Richa-clans&quot;/&gt; এটা পৰম্পৰাত ''বেবেজীয়া''সকলক ঠাই সলনি কৰি ফুৰা আৰু বেতৰ গাজ সংগ্ৰহৰ সৈতে জড়িত লোক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Richa-clans&quot;/&gt; ''বিহীয়া'', ''বুৰুক'' আৰু ''বেবেজীয়া'' নামসমূহ পিছলৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে জড়িত হোৱা চুতীয়া গোটসমূহৰ পৰম্পৰাতো পোৱা যায়।

লোকপৰম্পৰাত ''লফাই'' নামটোক লফা শাকৰ খেতিৰ সৈতে ব্যাখ্যা কৰা হয়, আনহাতে ''শালিকী''সকল শালিকা চৰাইক মানুহৰ মাত আৰু গীত অনুকৰণ কৰিবলৈ শিকোৱাৰ সৈতে জড়িত। ''দিহিং-গয়া''সকল [[দিহিং নদী]]ৰ কাষৰ চুতীয়া বসতিৰ সৈতে, আৰু ''চেচা-ঘৰীয়া''সকল চেচা নদীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।&lt;ref name=&quot;Richa-clans&quot;/&gt; ''হাড় চুতীয়া''ৰ বিষয়ে লিপিবদ্ধ এটা পৰম্পৰাই এই বংশক শদিয়াৰ মুখ্য ধৰ্মস্থানৰ পুৰণি বলি-অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত কৰে; কোৱা হয় যে বলিৰ বাবে নিৰ্বাচিত ব্যক্তি এই গোটৰ পৰা লোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Richa-clans&quot;/&gt; এই বিবৰণ জনসমাজৰ পৰম্পৰা হিচাপেই টিকি আছে আৰু নিজে এই প্ৰথাৰ ঐতিহাসিক সত্যতা প্ৰমাণ নকৰে।

''খেল'' শব্দটো ''সোণাৰী'', ''তাঁতী'', ''কমাৰ'' আৰু ''খনিকৰ'' আদি পেচাভিত্তিক সংগঠনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই পেচাগত খেলসমূহ আত্মীয়তাৰ সলনি মুখ্যত পেচাৰ ভিত্তিত সংগঠিত আছিল আৰু বেলেগ বেলেগ এনে খেলৰ সদস্যৰ মাজত বিবাহত বাধা নাছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Mahanta|2018|pp=148}}&lt;/ref&gt;

===ঐতিহাসিক বিভাগ===
[[চুতীয়া ৰাজ্য]] পতনৰ পাছত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক, আন্তঃবিবাহ আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ভিত্তিত চুতীয়া জনসমষ্টিৰ বিভিন্ন অংশ পৃথক নামে চিনাক্ত হ'বলৈ ধৰে। আহোম বিজয়ৰ পাছৰ আন্তঃবিবাহে ''আহোম চুতীয়া'' আৰু ''হিন্দু চুতীয়া''ৰ মাজত ভেদ গঢ়ি তোলে; দুয়ো গোটেই শেষলৈ বিভিন্ন ৰূপৰ হিন্দুধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। ডব্লিউ. বি. ব্ৰাউনে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলক পৃথকভাৱে লিপিবদ্ধ কৰি কৈছিল যে শদিয়া জিলাৰ পৰা তেওঁলোকক আঁতৰাই নিয়াৰ আগলৈ নিজস্ব পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান স্থানীয়ভাৱে বজাই ৰখা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brown |first=W. B. |title=An Outline Grammar of the Deori Chutiya Language Spoken in Upper Assam |location=Shillong |publisher=Assam Secretariat Printing Office |year=1895 |page=vi}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী বিৱৰণসমূহে চুতীয়াসকলৰ কেইবাটাও ঐতিহাসিক ভাগ উল্লেখ কৰে।&lt;ref&gt;{{Harvcol|Pathak|2008|p=82}}&lt;/ref&gt;

'''''হিন্দু চুতীয়া:''''' হিন্দু চুতীয়াসকল জনসমষ্টিৰ এটা বৃহৎ অংশ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]] আদি সন্তৰ দ্বাৰা [[একশৰণ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ত দীক্ষিত লোকো অন্তৰ্ভুক্ত। কঠোৰ বৈষ্ণৱ আচাৰ পালনকাৰীসকলক সাধাৰণতে ''কেঁচাপন্থী'' বুলি কোৱা হয়; তেওঁলোকে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুমাংস আৰু মদ্যৰ ব্যৱহাৰ পৰিহাৰ কৰে। ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে পুৰণি জনজাতীয় আচাৰ অধিক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Khanikar|1991|p=215}}&lt;/ref&gt;

'''''আহোম চুতীয়া:''''' আহোম চুতীয়াসকল ''পকাপন্থী''সকলৰ এটা মুখ্য অংশ আছিল। আহোমসকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহৰ কাৰণে তেওঁলোকক এই নামে কোৱা হৈছিল; অধিকাংশেই অৱশেষত আহোম সামাজিক গাঁথনিৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/details/cu31924071145522|title=Census of India, 1901|date=23 June 1901|publisher=Bombay : Govt. Central Press|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; এই চুতীয়াসকলে আহোম প্ৰশাসনৰ বিভিন্ন পদো দখল কৰিছিল।{{efn|ঐতিহাসিক উৎসত উল্লেখিত উদাহৰণৰ ভিতৰত প্ৰথম বৰফুকন লাঙি পানিচিয়া,&lt;ref&gt;&quot;Langi Panisiya, the first Borphukan, was a Chutiya by caste&quot;{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}&lt;/ref&gt; ৰূপচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা,&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32.&lt;/ref&gt; কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা, পিয়লি বৰফুকন, বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন, পিকচাই চেতিয়া বৰফুকন,&lt;ref&gt;{{harvcol|Borboruah|p=579}}&lt;/ref&gt; চুহুংমুঙৰ অধীনৰ ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁই,&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.31, &quot;Phrasenmung con tun cham pai luk Tiura&quot;&lt;/ref&gt; ৰুদ্ৰ সিংহৰ সময়ৰ থুমলুং বৰগোহাঁই,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |title=''Chao-Thumlung Borgohain of a Tiura (Tai word for Chutia) family.'' |access-date=11 June 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611214210/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01446144/document |url-status=live }}&lt;/ref&gt; চুচেনফাৰ অধীনৰ বানৰুকীয়া গোহাঁই আৰু ৰুদ্ৰ সিংহৰ অধীনৰ বানলুঙীয়া গোহাঁই&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.32, &quot;Thaomung Banlung cham pai luk Tiora&quot;&lt;/ref&gt; আদি আছে।}} পৰম্পৰাই ''চম-চিৰিং'' আৰু ''চাংচাই'' আদি চুতীয়া পৰিয়াল চুকাফাৰ সময়তেই আহোম গোটত সোমোৱা বুলি কয়; দত্তই পাছৰ আহোম চেতিয়া আৰু লাহন খেলৰ বহু অংশক চুতীয়া বংশোদ্ভূত বুলি জড়িত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf |title=Dutta, Shristidhar, &quot;The Mataks and their Kingdom&quot;, p.30 |access-date=15 April 2020 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227070648/http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ১৯০৫ চনৰ ''Assam District Gazetteers''ত আহোম চুতীয়াসকলৰ মাজত [[চকলং]] বিবাহপদ্ধতি লিপিবদ্ধ আছে, যিয়ে আহোম সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক আচাৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ আত্মসাৎৰ ইংগিত দিয়ে।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/dli.ministry.07343/page/112/mode/1up Allen, B. C., ''Assam District Gazetteers: Vol. 8 Lakhimpur'' (1905), p.112: &quot;Hindu Chutias are sometimes united by the Hompura ceremony, while the Chaklong rite, which is the Ahom form of marriage, is in vogue amongst the Ahom Chutiyas&quot;]&lt;/ref&gt;

'''''বৰাহী চুতীয়া:''''' বৰাহী চুতীয়াসকলক কিছুমান বিশেষ আচাৰৰ দ্বাৰা পৃথক চুতীয়া শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। খনিকৰে লিখিছে যে চুতীয়াসকলে মৃতদেহ ছয় তৰপ খৰিৰে দাহ কৰিছিল, আনহাতে বৰাহীসকলে সাত তৰপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Khanikar|1991|p=38}}&lt;/ref&gt; ১৯০১ চনৰ ''Census of India''-ত বৰাহী চুতীয়াসকলে ছাগলীৰ মাংস নাখায় বুলি উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://archive.org/details/cu31924071145522 |title=Census of India, 1901 |page=126 |date=23 June 1901 |publisher=Government Central Press |via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; চুতীয়াৰ বুৰুক খেলৰ ক্ষেত্ৰতো একেধৰণৰ নিষেধ লিপিবদ্ধ আছে; তেওঁলোকে পৰম্পৰাগতভাৱে ছাগলীৰ মাংস আৰু জাতিলাও দুয়োটা পৰিহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Barua |editor-first1=Swarnalata |editor-last2=Nath |editor-first2=Damburudhar |title=চুতীয়া জাতিৰ বুৰঞ্জী |trans-title=History of the Chutia Community |year=2007 |page=260 |language=as |url=https://archive.org/details/chutiaburanji |quote=বুৰুক খেলৰ মানুহে ছাগলী আৰু জাতিলাও নেখায়।}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীসমূহত ''নাওবৈচা'' আৰু ''হিলৈদাৰী'' আদি খেলক আদিতে চুতীয়া, কিন্তু পাছলৈ বৰাহী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৰাহীসকলৰ টাই নাম আছিল ''খা-লাং''; ইয়াত ''খা'' শব্দটো আহোমসকলে শালি ধানৰ জল-কৃষিৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অধিকাংশ বৰাহী আহোম জনসমষ্টিত আত্মসাৎ হলেও [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]] আৰু [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]]ৰ কিছু লোকে নিজকে বৰাহী-চুতীয়া বুলি চিনাক্ত কৰি আহিছিল।&lt;ref&gt;&quot;A section of the Barahis still introduces themselves as Barahis-Chutiyas, from which it appears that they were a clan or division of the Chutiyas.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|p=26}}&lt;/ref&gt;

'''''মিৰি চুতীয়া:''''' মিৰি চুতীয়াসকলক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ গাঁৱৰ চুতীয়া বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়, যিসকলে আহোম আক্ৰমণৰ সময়ত মিৰি পাহাৰৰ দিশে পলাই গৈ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰে আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মাজত আত্মসাৎ হয়।{{efn|''দৰং ৰাজবংশাৱলী''য়েও বিজয়ৰ পাছত পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যসকলে পলাই [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিৰি]] আৰু মিছমি সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লোৱাৰ উল্লেখ কৰিছে। বুৰঞ্জীখনত আছে: &quot;Tar putra-bhai jot hokole polail / Miri Mishmit pakhi pranak rakhila&quot; (“তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু ভায়েকসকল সকলোৱে পলাই মিৰি-মিছমিৰ মাজত আশ্ৰয় লৈ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে”)।&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last=Goswami |editor-first=Hem Chandra |title=Darrang Raj Vamsavali |publisher=Government of Assam |year=1917 |at=vv. 364–371}}&lt;/ref&gt;}} এই বিৱৰণসমূহত তেওঁলোকক মুখ্যত বিহীয়া, বুৰুক বা মেদক, আৰু বেবেজীয়া খেলৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।&lt;ref&gt;Medak, Katiram, “মেদক বংশৰ পৰিচয় আৰু পৰম্পৰা”, p.11.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&amp;q=Miri+Chutiya&amp;pg=PA6|title=Contemporary Political Leadership in India: Sharad Pawar, the Maratha legacy|first1=Shiri Ram|last1=Bakshi|first2=Sita Ram|last2=Sharma|first3=S.|last3=Gajrani|date=23 June 1998|publisher=APH Publishing|isbn=9788176480086|via=Google Books|access-date=16 August 2019|archive-date=2 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902125051/https://books.google.com/books?id=L1i51KFUyzIC&amp;pg=PA6&amp;lpg=PA6&amp;dq=chutiya+tribe+customs&amp;source=bl&amp;ots=wgEjVgb9Lw&amp;sig=ACfU3U31PYmJoCwH4pVRyh5-B2uIzm4QhQ&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjT0ZHI_cPgAhXbfX0KHbx3CEM4ChDoATAEegQICRAB#v=onepage&amp;q=chutiya+tribe+customs&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{efn|কিছুমান মিচিং পৰিয়ালে বছৰি এজন চুতীয়া ''মাইনে'' বা চুতীয়া আইতাকৰ উদ্দেশ্যে ''জল-পিণ্ড'' দিয়াৰ তথ্য আছে; এই আচাৰক চুতীয়া বংশোদ্ভৱৰ স্মৃতি সংৰক্ষণ কৰা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |title=Mising: An indigenous tribe of Assam |access-date=15 April 2020 |archive-date=24 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724191344/https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/218513/8/08_chapter%201.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ঊনবিংশ শতিকাৰ বিৱৰণত এনে কিছুমান পৰিয়ালে মিচিংসকলৰ সাধাৰণ প্ৰথাৰ বিপৰীতে দীঘল চুলি ৰাখিছিল আৰু ইয়াক চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ পৰা পোৱা বিশেষ অধিকাৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&amp;dq=chutiya+miri+hair&amp;pg=PA236 |title=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1880, p.236 |date=3 February 1880 |access-date=14 March 2023 |archive-date=6 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706211921/https://books.google.com/books?id=fTJqzOJwBxMC&amp;dq=chutiya+miri+hair&amp;pg=PA236 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;}} [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সমাজৰ দুই গোটৰ এটাক ''বৰগ্ৰাম'' আৰু ''চুতীয়া-মিৰি'' বুলিও কোৱা হৈছে; ইয়াক চুতীয়া শাসকৰ পূৰ্বৰ অধীনতাৰ প্ৰতিফলন বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|title=Taid, D. R. ''Transitional Phase of Acculturation of the Mishings vis-a-vis the Assamese society during Medieval Period of Assam'', p.36.|access-date=15 April 2020|archive-date=16 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716043812/http://www.jiarm.com/FEB2016/paper26432.pdf|url-status=usurped}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীসমূহত স্বতন্ত্ৰভাৱে ডিক্ৰং নদীৰ ওচৰৰ মিৰিৰ এটা গোটক চুতীয়া ৰজাসকলৰ পূৰ্বৰ প্ৰজা বুলি উল্লেখ কৰি কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে ''হাতীঘাঁহী'' হিচাপে ৰাজহাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগান ধৰিছিল।&lt;ref&gt;Devi, Lakshmi, ''Ahom-Tribal Relations: A Political Study'', p.160: &quot;He meant thereby that these Miris served as Hatighahis under the Chutiya king...From the speech of the Tamuli-doloi, it is clear that these Miris were claimed by the Chutia kings as their subjects who had to serve under them.&quot;&lt;/ref&gt;

===পৰম্পৰাগত পেচা===
পৰম্পৰাগত চুতীয়া সমাজত উন্নত শ্ৰমবিভাজন আছিল আৰু বিভিন্ন হস্তশিল্প আৰু উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত পেচাভিত্তিক গোট আছিল। ''সোণাৰী''সকল স্বৰ্ণকাৰ আছিল; ''লোণপুৰীয়া''সকলে [[শদিয়া]]ৰ লৱণাক্ত পানীৰ উৎসৰ পৰা লোণ সংগ্ৰহ আৰু প্ৰস্তুত কৰিছিল। ''তাঁতী''সকলে পাটপলু পুহি সূতা আৰু কাপোৰ প্ৰস্তুত কৰিছিল, আনহাতে ''চমাৰ''সকলে জন্তুৰ ছালৰ কাম, বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাণসহ, কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Mahanta-occupations&quot;&gt;{{harvcol|Mahanta|2018|pp=144-146}}&lt;/ref&gt;

আন পেচাগত গোটৰ ভিতৰত ৰূপ সংগ্ৰহ আৰু ৰূপৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''ৰূপোৱাল''; কাৰিকৰ আৰু নাও নিৰ্মাতা ''খনিকৰ''; কাঁহৰ বাচন নিৰ্মাতা ''কঁহাৰ''; ''কমাৰ''; ''কুমাৰ'' বা মৃৎশিল্পী; শিলৰ কামৰ সৈতে জড়িত ''শিল-কটীয়া''; আৰু [[জাপি]] বনোৱা ''জাপি-হাজীয়া'' অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;Richa-occupations&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|p=40-42}}&lt;/ref&gt; ''সোণোৱাল''সকলেও—বিশেষকৈ ''বিহীয়া'' খেলৰ লোকসকলে{{sfn|Dalton|1872|p=521}}&lt;ref&gt;&quot;In the present time the Sooteeahs are called Hindoo Sooteeahs, and Ahom Sooteeahs, the last named being those with whom the Ahoms or Saums intermarried at an early date. The class of the Assam population known as Beheeahs in upper Assam, also consider themselves belonging to the Hindu Sooteeah family.&quot;{{harvcol|Hannay|1848|p=468}}&lt;/ref&gt;{{efn|''কছাৰী'' আৰু ''বিহীয়া'' (চুতীয়া) সোণোৱালসকল সংখ্যাত বেছি আছিল। এই সোণোৱালসকলৰ অধিকাংশই ক্ৰমে ''শদিয়া'' আৰু ''চিচি-ধেমাজি'' অঞ্চলৰ পৰা আহি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ''বুঢ়ী দিহিং'' আৰু ''ডিব্ৰু'' নদীৰ মাজৰ বনাঞ্চলত (মটক অঞ্চল) বসতি কৰিছিল।{{sfn|Prinsep|1838|p=676}}}}—নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ ধোৱা কাম কৰিছিল। [[সোৱণশিৰি নদী|সোৱণশিৰি]] আৰু ডিক্ৰংৰ বালিৰ পৰাও তেওঁলোকে সোণৰ কণা সংগ্ৰহ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Mahanta-occupations&quot;/&gt;

==ধৰ্ম==
[[File:Dharma Husori.jpg|thumb|তিনিচুকীয়াৰ বৰগাঁৱত অনুষ্ঠিত চুতীয়া ''ধৰ্ম হুঁচৰি''।]]

===পৰম্পৰাগত ধৰ্ম===
চুতীয়াসকলে আদিম পুৰুষ দেৱতা আৰু আদিম নাৰী দেৱতাক পূজা কৰিছিল। পুৰুষ দেৱতাক ''কুন্দিমামা'', ''বলিয়া-বাবা'' বা ''পিচা-দেমা'' বুলি কোৱা হৈছিল; [[বড়ো জনগোষ্ঠী|কছাৰী]]সকলৰ মাজত একে ধৰণৰ দেৱতা ''বাথৌ'' বা ''বাথৌ ব্ৰাই'' নামে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;&quot;The male deity was called by the Kacharis as Bathou, Bathou Brai, and by the Chutiyas as Kundimama, Balia-Baba or Pisha-dema&quot;{{harvcol|Dutta|1985|pp=48–49}}&lt;/ref&gt; নাৰী দেৱতাক ''কেঁচাইখাতী'' বা ''পিচা-চি'' বুলি কোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;The Primordial female deity was called by Kacharis as Ai-Deo, Kamakhi Kamlakhi, etc., and by the Chutiyas as Pisha-si, Kechaikhati etc.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}&lt;/ref&gt;

জনজাতীয় দেৱী ''কেঁচাইখাতী''ৰ পূজা আন [[বড়ো-কছাৰী]] গোটৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বড়ো-কছাৰী পৰিয়ালৰ বহু গোটে কেঁচাইখাতীক পূজা কৰিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত চুতীয়া,&lt;ref&gt;&quot;The most famous temple of the Chutiyas was that of Kechaikhati, their primodial female deity.{{harvcol|Dutta|1985|pp=49}}&lt;/ref&gt; বড়ো,&lt;ref&gt;{{cite thesis|last=Devi|first=Premalata|year=1992|title=Religious philosophy of the Boros of the Brahmaputra Valley|chapter=1|page=5|publisher=Department of Philosophy, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/66509|via=Shodhganga}}&lt;/ref&gt; ৰাভা,&lt;ref&gt;[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67118/10/10_chapter%206.pdf Rabhas worship Kechai-khati and celebrate the Kechai-khati festival once every year]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite thesis|last=Chakravorty|first=Bhaswati|year=2015|title=A Study on Festivals of Assam and France with Particular Reference to Bihu and Christmas|chapter=10|page=137|publisher=Department of Foreign Languages, Gauhati University|url=http://hdl.handle.net/10603/116438|via=Shodhganga}}&lt;/ref&gt; তিৱা,&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last=Bhargava|editor-first=Gopal|title=Encyclopaedia of Art and Culture in India: Assam|volume=22|location=Delhi|publisher=Isha Books|year=2003|page=255}}&lt;/ref&gt; কোচ&lt;ref&gt;{{cite web|last=Nag|first=Sajal|title=From Dewan to Dheyan: Trajectory of a Forgotten Medieval State in South Assam|website=Academia.edu|url=https://www.academia.edu/38823467/Dewan_2_|access-date=17 July 2026|quote=It was due to his religious nature that a temple for the Koch Deity Kechai Khati was established in nearby Udharbund during his rule.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Tiwas, as well as the Koch, also worshipped Kechai Kati. The Koch general Gohain Kamal built temples dedicated to Kesai Khati in Khaspur for the Dehans who were Tiwa and Mech soldiers from Gobha, Nellie and Kabi.&lt;/ref&gt; আৰু ডিমাছা অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;&quot;There is at Sadiya a shrine of ''Kechai Khati'' the tutelar deity of the Kacharis, which the Dimasa rulers continued to worship even after the establishment of their rule in Cachar.&quot; {{Harvcol|Bhattacharjee|1992|p=393}}&lt;/ref&gt;}} ''কেঁচাইখাতী'' দেৱীৰ পূজা বৰ্তমান [[দেউৰী জনগোষ্ঠী]] হিচাপে চিনাক্ত পুৰোহিত শাখাই পৰিচালনা কৰিছিল। আন বড়ো-কছাৰী জনগোষ্ঠীৰো নিজ নিজ পুৰোহিত আছিল, যিসকলক একেদৰে দেউৰী বুলি কোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;All these Bodo tribes had their own respective priests called Deoris&quot;{{harvcol|Dutta|1985|p=50}}&lt;/ref&gt;

আন এটা দৈৱিক যুগল আছিল ''বুঢ়া'' আৰু ''বুঢ়ী'' বা “বৃদ্ধ দেৱ-দেৱী”; পৰৱৰ্তী হিন্দু প্ৰভাৱত তেওঁলোকক ক্ৰমে ''[[শিৱ]]'' আৰু ''[[শক্তি]]''ৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt;&quot;The Chutiyas, for example worshipped the Primordial parents Gira-Girasi or Bura Buri, which were later Hinduised as Siva and Sakti&quot;{{harvcol|Dutta|1985|p=49}}&lt;/ref&gt;

চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত পূজাস্থানক ''শাল'' বুলি কোৱা হয়। শদিয়া অঞ্চলত জনগোষ্ঠীটোৰ সৈতে জড়িত চাৰিখন মুখ্য শাল বৰ্তমানো আছে—বুঢ়া-বুঢ়ী বা গিৰা-গিৰাচী শাল, বলিয়া বাবা শাল, পাতৰ শাল আৰু তাম্ৰেশ্বৰী বা কেঁচাইখাতী শাল। এই স্থানসমূহৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰম্পৰাগতভাৱে [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পুৰোহিতে সম্পন্ন কৰে আৰু অনুষ্ঠানৰ সময়ত কেৱল তেওঁলোকেই ভিতৰৰ গৰ্ভস্থানত প্ৰৱেশ কৰে। ''টাংলতি'' (''Blumea lanceolaria'')ৰ পাত পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু পুৰোহিতে ভক্তৰ কপালত ধৰ্মীয় চিহ্ন দিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=213-214}}&lt;/ref&gt;

===সংস্কৃতকৰণ===
ৰাজ্যখনত ব্ৰাহ্মণ বসতি স্থাপনৰ ফলত চুতীয়া শাসকসকলৰ হিন্দুকৰণ আৰু ৰাজনৈতিক বৈধতা গঢ়ি উঠে; শাসকসকলে নিজৰ দৈৱিক বংশোদ্ভৱ ''[[অসুৰ]]''সকলৰ পৰা হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;&quot;(T)he rulers of Sadiya, with help of Vaiṣṇava brahmins, seem to have sought legitimacy by projecting themselves as the descendants of Kṛṣṇa.&quot;{{Harvcol|Shin|2020|p=53}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;harvcol|Baruah|1986|p=182&quot;&gt;{{harvcol|Baruah|1986|p=182}}&lt;/ref&gt; ''[[অসুৰ]]'' শব্দটো অনাৰ্যসকল আৰু বিবাহ, সম্পত্তি আদি সামাজিক আচাৰত তেওঁলোকৰ ভিন্নতা বুজাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;the term asura, which is the antonym of deva, is also used to denote inferior forms of custom, including marriage and property, in the hierarchical classification of social practices of prescriptive texts&quot;.{{Harvcol|Shin|2020|p=54}}&lt;/ref&gt;

ষোড়শ শতিকাত [[একশৰণ ধৰ্ম|একশৰণ নামধৰ্ম]]ৰ উত্থান আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়া অঞ্চল ধীৰে ধীৰে [[ভীষ্মক]] আৰু [[বিদৰ্ভ]]ৰ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। এই সম্পৰ্ক চুতীয়াসকলে নিজকে ভীষ্মকৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নাছিল। বৰং [[শংকৰদেৱ]]ৰ আখ্যানসমূহ, বিশেষকৈ ''ৰুক্মিণীহৰণ'', জনপ্ৰিয় হোৱাৰ ফলত ই বিকশিত হয়; এই কাব্যত ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা ৰুক্মিণীৰ কাহিনী অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খুৱাই বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;Among many works of Śaṅkaradeva, the Rukmiṇiharaṇa, the poem of Rukmimi and Krishna, gained considerable popularity in the Sadiya area and influenced its regional identity construction. Rukmiṇī, in this poem, was a daughter of king Bhīṣmaka&quot;{{harvcol|Shin|2020|p=55}}&lt;/ref&gt;

শদিয়া অঞ্চলত এই আখ্যানসমূহ জনপ্ৰিয় হোৱাৰ লগে লগে স্থানীয় ভূদৃশ্যৰ কিছুমান ঠাইক ভীষ্মক–ৰুক্মিণী কিংবদন্তিৰ স্থানৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে শদিয়া বা কুণ্ডিলনগৰক কিংবদন্তিৰ বিদৰ্ভ হিচাপে ধৰা হ'বলৈ ধৰে আৰু বহু স্থাননাম বৈষ্ণৱ আখ্যানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বা তাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।&lt;ref&gt;&quot;Considering the wide popularity of the Rukmiṇīharaṇa among the people, especially as the staged performance, it is not surprising that many toponyms of the area were derived from this Vaiṣṇava legend and the legendary places associated with Bhīṣmaka were reproduced in the local landscape. For instance, Vidarbha, the name of the country, once ruled by Bhīṣmaka according to the Epics and Purāṇas and perhaps identical with Behar in [[Maharashtra]], was applied to the area around Sadiya.&quot;{{harvcol|Shin|2020|p=56}}&lt;/ref&gt;

চুতীয়াসকলৰ এটা অংশ প্ৰাৰম্ভিক সময়তেই হিন্দুকৰণ হৈছিল;&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt; যিসকল হোৱা নাছিল তেওঁলোকৰ বহুতে সপ্তদশ শতিকাত [[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ৰ অধীনত মায়ামৰা সত্ৰৰ [[একশৰণ ধৰ্ম]]ত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;harvcol|Baruah|1986|p=182&quot;/&gt;

===ধৰ্মীয় আচাৰ===
[[File:Chutia Ai hokam.jpg|thumb|চুতীয়া ''আই হকাম''।]]

চুতীয়া ধৰ্মীয় আচাৰত পুৰণি লোকধৰ্মীয় আৰু তান্ত্ৰিক উপাদানৰ সৈতে পৰৱৰ্তী হিন্দু আৰু বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱ একেলগে দেখা যায়। ধৰ্মীয় আচাৰৰ এই পাৰ্থক্য ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' বিভাগতো প্ৰতিফলিত। বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী''সকলে সাধাৰণতে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পশুবলি আৰু মদ্যৰ নিবেদন পৰিহাৰ কৰে; ''পকাপন্থী''সকলে তুলনামূলকভাৱে অধিক পুৰণি বলি আৰু আচাৰ-পদ্ধতি সংৰক্ষণ কৰিছে।

ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ ভিতৰত ''হলিতা লগোৱা'', ''আই সবাহ'', ''ডাঙৰীয়া সবাহ'', ''বৰসৰকীয়া সবাহ'', ''খুঁটি সবাহ'', ''ৰঙা চৰাই'', ''জল দেৱতা'', ''জল কুঁৱৰী'', ''অপেশ্বৰী সবাহ'' আৰু ''কালিকা সবাহ'' আদি ''সবাহ''; লগতে ''দেউ-কুবেৰ'', ''সুৱাসনী'', ''মহ যখ ৰাতি সেৱা'' আৰু ''হাউঁ পূজা'' আদি ''সেৱা'' বা ''পূজা'' প্ৰথা অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

'''''দেউ-কুবেৰ:''''' ''দেউ-কুবেৰ'' শলিতা লগোৱা সকাম এটা জনজাতীয়-তান্ত্ৰিক পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ। ইয়াত ধনৰ দেৱতা কুবেৰ আৰু কুন্দিৰ উদ্দেশ্যে মাটিৰ চাকি জ্বলোৱা হয়; চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ৰাজ্যৰ মংগলৰ বাবেও এই আচাৰ অনুষ্ঠিত হৈছিল। নিবেদনত চাউলৰ মদ (''চুজে'' বা ''সাজ''&lt;ref&gt;{{harvcol|Mahanta|2018|p=70}}&lt;/ref&gt;), ''সান্দহ গুড়ি'', ''আখৈ'', তামোল, পাণ, ''খোলা দিয়া'' আৰু ''তেল দিয়া পিঠা'', হাঁহৰ মাংস আৰু কলগছৰ ''পচলা'' থাকে। পূৰ্বপুৰুষীয় দেৱতা ''গিৰা-গিৰাচী''ৰ উদ্দেশ্যে এটা মতা আৰু এটা মাইকী হাঁহ বলি দিয়া হয়; তেওঁলোকক ধোঁৱা-দিয়া মাংস আৰু দুবাটি ''সাজ'' নিবেদন কৰা হয়। দেউৰী পুৰোহিতে প্ৰাৰ্থনা শেষ কৰাৰ পাছত হাঁহ দুটা ৰান্ধি প্ৰসাদ হিচাপে বিতৰণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;{{efn|বড়ো মূলৰ আন গোট—[[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]], [[কোচ জনগোষ্ঠী|কোচ]] আৰু [[ৰাভা জনগোষ্ঠী|ৰাভা]]—ৰ মাজতো সদৃশ কুবেৰ পূজা আছে; তেওঁলোকে ''কুবেৰ ব্ৰাই'' পালন কৰে।}}

'''''ডাঙৰীয়া সবাহ:''''' ''ডাঙৰীয়া''ক গাঁওদেৱতা হিচাপে মানি ''ডাঙৰীয়া সবাহ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে আত্মা বাস কৰে বুলি ধৰা গছৰ তলত এই অনুষ্ঠান হৈছিল; বৰ্তমান ঘৰৰ ভিতৰতো কৰা হয়। মাটিৰ চাকি জ্বলাই চাৰি যোৰ পাণ-তামোল, কলাখাৰ, পাচলিৰ তৰকাৰী আৰু ''চুজে'' (''সাজ'') অথবা পায়স নিবেদন কৰা হয়। ''পকাপন্থী''সকলে লগতে চাউলৰ মদ আৰু মাংস দিয়ে, আনহাতে ''কেঁচাপন্থী''সকলে ''পিঠাগুড়ি'', পায়স আৰু কল দিয়ে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;{{efn|''পকাপন্থী''সকলৰ মাজত ''ক'লা চৰাই'', ''ৰঙা চৰাই'' আৰু ''তিনিটীয়া চৰাই''ৰ ভেদ বলি দিয়া চৰাইৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; মাংস ''কৰাই গুড়ি''ৰে ৰন্ধা হয়। তাৰ পাছত পুৰোহিতে ''ডাঙৰীয়া''ৰ উদ্দেশ্যে প্ৰাৰ্থনা কৰি পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ কৰে। দেউৰী ভাষাত সদৃশ আচাৰ ''ৰঙাচন'' নামে লিপিবদ্ধ।}}

[[File:Chutia Deokuber.jpg|thumb|চুতীয়া ''দেউ-কুবেৰ'' আচাৰ।]]

'''''অপেশ্বৰী সবাহ:''''' ''অপেশ্বৰী আই''ক ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''অপেশ্বৰী সবাহ'' কৰা হয়; বিশেষকৈ শিশু বা কেঁচুৱাৰ মংগল আৰু আশীৰ্বাদ কামনা কৰি এই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ঘৰ আৰু ব্যৱহৃত কাপোৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত গাঁৱৰ কিশোৰী আৰু ''গোপিনী'' নামে জনাজাত বয়স্ক মহিলাসকল গোল হৈ বহে। ''চালনী/দলা''ৰ ওপৰত বগা কাপোৰ আৰু ''আগলি কলপাত'' পাতি তাত ''পিঠাগুড়ি'', কেঁচা গাখীৰ, কল, চাকি, ফুল আৰু তামোল ৰখা হয়। ''গোপিনী''সকলে ''অপেশ্বৰী নাম'' গায়; তাৰ পাছত পৰিয়ালে প্ৰাৰ্থনা কৰি তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;{{efn|নিবেদনৰ এটা অংশ দেৱীৰ বাবে ঘৰৰ পিছফালে বা মুকলি পথাৰত থৈ দিয়া হয়; বাকী অংশ সেৱাৰ বাবদ ''গোপিনী''সকলক দিয়া হয়। [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো এই আচাৰ আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''অপেশ্বৰী'' বা ''Yoi Midi'' বুলি কয়।}}

'''''সুৱাসনী:''''' পৰিয়াল বা গাঁৱৰ মংগলৰ বাবে সাধাৰণতে এপ্ৰিল–মে' মাহত নিশা ''সুৱাসনী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পুৰোহিতে প্ৰথমে ঘৰুৱা দেৱী আৰু ''[[কেঁচাইখাতী]]''ৰ এটা ৰূপ বুলি মানি ''সুৱাসনী আই''ক আহ্বান কৰে, তাৰ পাছত শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰসাদ আৰু পবিত্ৰ পানী বিতৰণ কৰে। তাৰ পাছত হাঁহ বলি দিয়া হয় আৰু পৰিয়াল বা গাঁৱৰ পুৰুষসকলে সমূহীয়া ভোজ পাতে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; [[একশৰণ ধৰ্ম|নৱ-বৈষ্ণৱ]] প্ৰভাৱত বহু চুতীয়াই বলি বন্ধ কৰিছে বা হাঁহৰ সলনি কোমোৰা ব্যৱহাৰ কৰিছে।{{efn|[[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ টেঙাপনীয়া শাখাত সদৃশ আচাৰ আজিও আছে; তেওঁলোকে দেৱীক ''সুৱাসনী'' বা ''Yanyo Midi'' বুলি কয়।}}

==সংস্কৃতি==
===জীৱন-চক্ৰৰ আচাৰ===
চুতীয়াসকলে জন্ম, বিবাহ আৰু মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত বহু আচাৰ পালন কৰে। ধৰ্মীয় আচাৰ ''কেঁচাপন্থী'' আৰু ''পকাপন্থী'' পৰিয়ালৰ মাজত কিছু পাৰ্থক্যযুক্ত; কেঁচাপন্থী অনুষ্ঠানত আমিষ নিবেদন পৰিহাৰ কৰা হয়, আনহাতে পকাপন্থী অনুষ্ঠানত এনে নিবেদন ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। এই আচাৰসমূহৰ কেইবাটাও বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে মিল আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-life-cycle&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=106-124}}&lt;/ref&gt;

গৰ্ভধাৰণ আৰু জন্ম-সংক্ৰান্ত আচাৰৰ ভিতৰত গৰ্ভাৱস্থাত বয়স্ক মহিলা বা ''গোপিনী''ৰ অংশগ্ৰহণেৰে পালন কৰা ''পঞ্চামৃত'' আৰু সন্তানৰ জন্ম আৰু শুদ্ধিকৰণৰ পাছৰ অনুষ্ঠানসমূহ আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-life-cycle&quot;/&gt; বিবাহৰ ৰূপসমূহৰ ভিতৰত আনুষ্ঠানিক ''বৰ বিয়া'', পলাই বিয়া আৰু আন স্থানীয় স্বীকৃত ৰূপ আছে; বিয়াৰ অনুষ্ঠানত মহিলাৰ গীত, আচাৰমূলক স্নান আৰু বিভিন্ন গৃহস্থালি আচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;Richa-life-cycle&quot;/&gt;

মৃতদেহ সাধাৰণতে দাহ কৰা হয়, যদিও বিশেষ পৰিস্থিতিত সমাধি দিয়াৰ প্ৰথাও পৰম্পৰাগতভাৱে আছিল। অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পাছৰ আচাৰসমূহ শেষত ''কাজ'' বা ''শ্ৰাদ্ধ''ত উপনীত হয়; সাধাৰণতে একাদশ বা ত্ৰয়োদশ দিনত কৰা হয়, যদিও অঞ্চল আৰু ধৰ্মীয় গোটভেদে সময় আৰু পদ্ধতি ভিন্ন।&lt;ref name=&quot;Richa-life-cycle&quot;/&gt;

===কৃষি-সম্পৰ্কীয় আচাৰ===
[[File:Chutia Panitula dance.png|thumb|''পানী তোলা বৰসবাহ'' আৰু বিয়াত কৰা চুতীয়া পানীতোলা নৃত্য।]]

কৃষিচক্ৰৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে চুতীয়াসকলৰ বহু পৰম্পৰাগত আচাৰ জড়িত। জেঠ মাহত তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত ''পানী তোলা বৰসবাহ''ত বৰষুণ আৰু ভাল শস্যৰ কামনা কৰা হয়; অনুষ্ঠানত কৈশোৰ-পূৰ্ব ছয়গৰাকী ছোৱালী, যাক ''দৈৱকী'' বুলি কোৱা হয়, আচাৰমূলকভাৱে পানী আনে।&lt;ref name=&quot;Bharali-agriculture&quot;&gt;{{cite journal
|last1=Bharali
|first1=Gitanjali
|last2=Choudhury
|first2=Gitanjali
|title=A Study of the Cultural Heritage of Chutia: An Ethnic Tribe of Assam With special reference to Rituals related to Agriculture
|journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research
|volume=11
|issue=12
|year=2024
|pages=h322–h327
|id=JETIR2412737
}}&lt;/ref&gt; মাঘ মাহত ''বৰসবাহ'' নামে পৃথক এটা সমূহীয়া অনুষ্ঠানৰ উল্লেখ আছে; প্ৰস্তুতি এক মাহ আগৰ পৰাই আৰম্ভ হ'ব পাৰে। অনুষ্ঠানত [[কেঁচাইখাতী]]ৰ পূজাস্থল, মাটিৰ চাকি, গোটেই ৰাতি ''কীৰ্তন'', সমূহীয়া ৰন্ধা-বঢ়া আৰু ভোজ, আৰু শেষত ''ভকত''সকলৰ আশীৰ্বাদ অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;Chutia-agriculture&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–146}}&lt;/ref&gt;{{efn|মহন্তই ''পকাপন্থী'' চুতীয়াসকলৰ মাজত সম্ভৱতঃ জড়িত কিন্তু পৃথক নামে উল্লেখিত ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সাকাম''ৰ কথা লিখিছে। দুই বা তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে নিশা এই অনুষ্ঠানত ঘৰতে বনোৱা মদ আৰু কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংস ব্যৱহাৰ কৰি তাৰ পাছত ভক্তিমূলক গীত গোৱা হৈছিল। অৱশ্যে তেওঁ ইয়াক ''বৰসবাহ''ৰ সৈতে একে বুলি কোৱা নাই।{{harvcol|Mahanta|2018|p=120}}}}

খেতিৰ আৰম্ভণিত কেইবাটাও আচাৰ পালন কৰা হয়। বছৰৰ প্ৰথম ধান সিঁচাৰ সময়ৰ ''নাকাঠিয়া সিচা''ত পৰম্পৰাগতভাৱে ওচৰ-চুবুৰীয়া লোকৰ ভোজ—সাধাৰণতে হাঁহৰ মাংসসহ—আয়োজন কৰা হৈছিল আৰু চৰাই-পোকৰ পৰা বীজতলী ৰক্ষা কৰিবলৈ ''তিতাফুল''ৰ ডাল, শিল আৰু কচুগছ বীজতলীৰ চাৰিওফালে ৰখা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Mahanta|2018|p=121}}&lt;/ref&gt; ৰোপণৰ প্ৰথম দিন ''না ভূঁই'' নামে জনাজাত; পুলি ৰোপণৰ আগতে পথাৰত [[লক্ষ্মী]]ৰ উদ্দেশ্যে নিবেদন কৰা হয়। মহন্তই শালি আৰু আহু দুয়ো ধানৰ ক্ষেত্ৰত সদৃশ প্ৰথম-ৰোপণ আচাৰ ''গছ লোৱা''ৰ উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Chutia-agriculture&quot;/&gt;{{efn|''গছ লোৱা''ত গৃহিণীয়ে কলপাত, তামোল, মধুৰিআম, ভীমকল আৰু ''হেলচ''ৰ ডাল লৈ পথাৰলৈ যায়, লখিমীক অধিক শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু খেতিয়কসকলৰ বাবে সৰু ভোজ দিয়ে।{{harvcol|Mahanta|2018|p=123}}}} আহু ধান সিঁচাৰ পুৰণি আচাৰ ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ'' বা ''হাড়ীয়া''ত খেতিয়কসকলক কচুৰ পাত আৰু জালুক দি ৰন্ধা মাছ খুওৱা হৈছিল; কৃষিকাৰ্যৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ কমায় বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল।&lt;ref name=&quot;Chutia-agriculture&quot;/&gt;

[[File:Chutia Gorokhia.jpg|thumb|চুতীয়া ''গৰখীয়া চাউল খোৱা'' আচাৰ; গৰখীয়াসকলক পৰিয়ালক আশীৰ্বাদ দিবলৈ মাতি অনা হয়।]]

মূল কৃষিকাৰ্য শেষ হ'লে ''নাঙল ধোৱা পিঠা'' বা ''ভাত পিঠা'' (''খেতি উঠা ভাত'' বুলিও কোৱা হয়) পিঠা আৰু ভোজেৰে পালন কৰা হয়;&lt;ref name=&quot;Bharali-agriculture&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Chutia-agriculture&quot;/&gt; শালি ধান সিঁচাৰ আগতে আৰু পাছত পালন কৰা ''ওপৰিপুৰুষৰ সাকাম''ত পূৰ্বপুৰুষক চাকি, চাউল, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু আন খাদ্য নিবেদন কৰি স্মৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=134–135}}&lt;/ref&gt; কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহৃত গৰু-ম'হৰ মংগলৰ বাবেও জেঠ–আহাৰত ''সদাশিৱক দিয়া'', গোহালিৰ ওচৰত ''গৰখীয়া সবাহ'' আৰু বৰ্ষাকালৰ পানীৰ সময়ত ''খুঁটি সবাহ'' পালন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Chutia-agriculture&quot;/&gt;{{efn|''সদাশিৱক দিয়া''ত শিৱক ফল, গজালি আৰু ''ভাং'' নিবেদন কৰা হয়; ''গৰখীয়া সবাহ''ত চাউলৰ গুড়ি, কল আৰু কেঁচা গাখীৰ, আৰু ''খুঁটি সবাহ''ত ''ক্ষীৰ'' বা ''পায়স'' নিবেদন কৰা হয়।}}

শস্য কটা আৰম্ভ হয় ''লখিমী অনা'' বা ''লখিমী আদৰা'' (''কাঁচি লগোৱা সবাহ'' বুলিও কোৱা হয়)ৰে। প্ৰথম আঁটি আনুষ্ঠানিকভাৱে ভঁৰাললৈ অনা হয়। আঁটি কঢ়িওৱা মহিলাগৰাকীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কথা নকয় আৰু পিছলৈ নাচায়, যাতে লখিমী পুনৰ পথাৰলৈ উভতি নাযায়।&lt;ref name=&quot;Bharali-agriculture&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Chutia-agriculture&quot;/&gt; ''না খোৱা'' বা ''না-পিঠা খোৱা''ই নতুন ধান খোৱাৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে; শস্য কটাৰ পাছৰ ''না-পুৰুষৰ চাউল খোৱা''ত পূৰ্বপুৰুষৰ আশীৰ্বাদ আহ্বান কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=131, 138–139}}&lt;/ref&gt;{{efn|ধৰ্মীয় গোটভেদে আচাৰ-খাদ্য ভিন্ন। ৰিচাই ''কেঁচাপন্থী'' ঘৰত নতুন ধান, পাচলি আৰু বগা মাছ অথবা গাখীৰ/দৈসহ চাউলৰ গুড়ি, আৰু ''পকাপন্থী'' ঘৰত মদ, কুকুৰা আৰু মাছৰ উল্লেখ কৰিছে। মহন্তইও মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে ''না খোৱা'' ভোজৰ খাদ্যৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ নিবেদন কৰাৰ কথা লিখিছে।{{harvcol|Mahanta|2018|pp=122–123}}}} ভঁৰালৰ ধান পাছত উলিওৱাৰ আগতে ''ভঁৰালত পিঠা দিয়া'' কৰা হয়। মাটিৰ পাত্ৰত চাউলৰ গুড়ি, চাকি আৰু তামোল দি ''লখিমী আই''ক নিবেদন কৰা হয়; পিছদিনা সেই গুড়িৰে ''সেৱা দিয়া পিঠা'' ভাপত সিজোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Bharali-agriculture&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Chutia-agriculture&quot;/&gt;

দীঘলীয়া খৰাং হ'লে বৰষুণ আহ্বানৰ বাবে ''ভেকুলীৰ বিয়া'' কৰা হ'ব পাৰে। এজন মতা আৰু এজনী মাইকী ভেকুলীক পৰম্পৰাগত বিয়াৰ কিছুমান আচাৰ অনুসৰি প্ৰতীকীভাৱে বিবাহ কৰাই তাৰ পাছত পানীৰ উৎসত এৰি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;Bharali-agriculture&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=141–142}}&lt;/ref&gt;

===উৎসৱ আৰু বিহু পৰম্পৰা===
চুতীয়াসকলে তিনিওটা মুখ্য [[বিহু]]—বহাগ বিহু, কাতি বিহু আৰু মাঘ বিহু—পালন কৰে; লগতে জনগোষ্ঠী-নিৰ্দিষ্ট আৰু স্থানীয় বহু আচাৰো আছে। [[কাতি বিহু]]ত ধাননি, ভঁৰাল আৰু ঘৰৰ চোতালত মাটিৰ চাকি জ্বলাই [[লক্ষ্মী]], সমৃদ্ধি আৰু শস্যৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Richa-Bihu&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-154}}&lt;/ref&gt; [[মাঘ বিহু]]ত মেজি সাজি জ্বলোৱা আৰু সমূহীয়া ভোজৰ প্ৰথা আছে। অধ্যয়নটোত কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত মাঘ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে মাঘ বিহু পালনৰ পৰম্পৰাও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Richa-Bihu&quot;/&gt;

[[File:Chutia Hurai Rangoli Bihu.png|thumb|300px|চুতীয়া ''হুৰাই ৰঙালী বিহু''।]]

চুতীয়াসকলৰ মাজত বহাগ বিহু সাতদিনীয়া আচাৰ-শৃংখলাৰে পালন কৰা হয়: ''গৰু বিহু'', ''মানুহ বিহু'', ''গোহাঁই বিহু'', ''ডাঙৰীয়া'' বা ''ওজা বিহু'', ''লখিমী'' বা ''কুটুম বিহু'', ''দেউ'' বা ''মেলা বিহু'', আৰু ''সাত'' বা ''চেৰা বিহু''।&lt;ref name=&quot;Richa-Bihu&quot;/&gt; ''গৰু বিহু''ত অপকাৰী আত্মাৰ পৰা ৰক্ষাৰ বাবে দুৱাৰমুখত ''জেতুলীপকা'' ওলোমাই থোৱা হয়; গৰুৰ আচাৰত ব্যৱহাৰ কৰা বাঁহৰ ''চাট''ৰ অংশ আৰু দীঘলতি-মাখিয়তীৰ পাত গোহালি আৰু পথাৰত সুৰক্ষাৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়। পিছদিনা পুৱা গৰু-ম'হ জাগি আছে নে শুই আছে আৰু কণী-যুঁজৰ ফলাফল কিদৰে হয়, তাক আগন্তুক কৃষিবৰ্ষৰ লক্ষণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=149-150}}&lt;/ref&gt;{{efn|''চাট'' হ'ল বাঁহৰ শলাত তিতা কেৰেলা, জাতিলাও আৰু হালধি আদি পাচলিৰ টুকুৰা গাঁথি বনোৱা সামগ্ৰী। গৰু-ম'হ গা ধুওৱাৰ পাছত ইয়াৰ অংশ বিনিময় কৰি গোহালিলৈ নি ৰখা হয় আৰু ইয়াক সুৰক্ষাদায়ক বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।}} ''মানুহ বিহু''ত ১০১ বিধ পাত সংগ্ৰহ-প্ৰস্তুত কৰা আৰু ''আমৰলি'' বা ৱিভাৰ পৰুৱাৰ কণী খোৱাৰ ৰীতি আছে; ইয়াক পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰজননক্ষমতা আৰু জনগোষ্ঠীৰ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=150-151}}&lt;/ref&gt; ''গোহাঁই বিহু''ত ''গোঁসানী''ৰ প্ৰতিমাক পৰম্পৰাগতভাৱে গা ধুৱাই বাদ্য-বাজনাৰে ঘৰে ঘৰে লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কাপোৰ, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে আদৰণি জনোৱা হৈছিল। ''ডাঙৰীয়া/ওজা বিহু''ত মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ পূজা কৰা হৈছিল, আনহাতে ''লখিমী বিহু''ত ভঁৰাল আৰু দুৱাৰমুখত চাকি জ্বলোৱা হৈছিল। ষষ্ঠ দিনৰ ''দেউ/মেলা বিহু''ত আত্মা-আবিষ্ট হোৱাৰ পৰম্পৰা আছিল; আবিষ্ট ব্যক্তিয়ে ''দা'' লৈ নাচি ভবিষ্যৎবাণী কৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল আৰু পাছত আচাৰমতে শান্ত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Mahanta|2018|pp=161–162}}&lt;/ref&gt;

চুতীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত বহাগ বিহু [[শদিয়া]]ৰ পবিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত। ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠানে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে ''শাল''ৰ যোগেদি স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহু আনাৰ প্ৰতীকী ৰূপ প্ৰকাশ কৰে; ''আই কলিমতী'' বা [[কেঁচাইখাতী]]ক এই অবতৰণৰ সৈতে জড়িত ধৰা হয়। এই পৰম্পৰাত শদিয়াৰ চাৰিখন ''শাল''ক চুতীয়া বিহুৰ উৎপত্তিস্থল বুলি ধৰা হয় আৰু বহাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে তাত ''হুৰাই ৰঙালী'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। সংশ্লিষ্ট এটা অনুষ্ঠান [[ঢকুৱাখনা]]ৰ হাৰ্হি দেৱালয়ত বহাগৰ সপ্তম দিনত পালন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=203-207}}&lt;/ref&gt;

[[File:Chutia Saj.jpg|thumb|বহাগ বিহুৰ সময়ত চুতীয়া ''সাজ'' (চাউলৰ মদ) প্ৰস্তুতি।]]
আৰম্ভণিৰ আচাৰসমূহৰ ভিতৰত ''মৃতকক দিয়া'' বা ''হলিতা-লগোৱা'' নামৰ পূৰ্বপুৰুষীয় অনুষ্ঠান আছে। মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে জীৱিত অৱস্থাত খোৱা খাদ্য তামোল-পাণ, ঘৰতে বনোৱা চাউলৰ মদ ''সাজ'' আৰু মাটিৰ চাকিৰ সৈতে নিবেদন কৰি পৰিয়ালৰ মংগলৰ বাবে তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ কামনা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Mahanta-Bohag&quot;&gt;{{harvcol|Mahanta|2018|pp=158–163}}&lt;/ref&gt; সদৃশ পূৰ্বপুৰুষীয় আচাৰ [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ ''ইবাকু বিচু'' (বহাগ বিচু)ৰো অংশ। গৰুৰ আনুষ্ঠানিক স্নান আৰু পূজাৰ পাছত গৃহমুৰব্বীয়ে মৃত পৰিয়ালৰ সদস্যৰ উদ্দেশ্যে ''পিণ্ড'' নিবেদন কৰে; লিপিবদ্ধ নিবেদনৰ ভিতৰত মাংস, মাছ, মাটিমাহ আৰু দেউৰীৰ পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদ ''চুজেন'' আছে।&lt;ref&gt;{{cite news
 |title=Deoris to celebrate 'Ebaku Bishu' from tomorrow
 |work=The Assam Tribune
 |url=https://assamtribune.com/deoris-to-celebrate-ebaku-bishu-from-tomorrow
 |access-date=19 August 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |last=Deuri
 |first=Deva Darshana
 |title=Jimochaya: The Deoris, The Priestly Tribe of Northeast India
 |website=Mahabahu
 |url=https://mahabahu.com/jimochaya-the-deoris-the-priestly-tribe/
 |access-date=19 August 2026
}}&lt;/ref&gt;

আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতে জড়িত এটা পুৰণি কৃষি-অনুষ্ঠান হ'ল ''জালুকীয়া খোৱা উৎসৱ''। আহু ধান সিঁচাৰ প্ৰথম দিনত কৃষিকাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ পাছত খেতিয়কসকলক সমূহীয়া ভোজলৈ মতা হৈছিল। ''বৰালি'', ''শাল'' বা ''কুহি'' আদি মাছ কচুৰ পাত আৰু জালুকেৰে ৰন্ধা হৈছিল; জালুকীয়া খাদ্যই কৃষিশ্ৰমৰ ফলত হোৱা শৰীৰৰ বিষ উপশম কৰে বুলি পৰম্পৰাগত বিশ্বাস আছিল। অনুষ্ঠানটো বহু ঠাইত লোপ পাইছে যদিও কিছুমান চুতীয়া অঞ্চলত এতিয়াও চলি আছে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|p=146}}&lt;/ref&gt;

চুতীয়াসকলৰ মাজত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'', ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' আৰু ''বৰ বিহু''কে ধৰি বহু স্থানীয় বিহু-পৰম্পৰা সংৰক্ষিত আছে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-212}}&lt;/ref&gt; ''বৰ বিহু'' কেৱল পুৰুষে দিনত কৰা এক দুৰ্লভ হুঁচৰি-ৰূপ; বৰহোলা আৰু বচা দয়াঙত এতিয়াও ইয়াৰ উল্লেখ আছে। ইয়াত মণিকোঁৱৰ আৰু ফুলকোঁৱৰৰ গীত কেইবাটাও স্বতন্ত্ৰ তাল আৰু বাদ্যযন্ত্ৰত পৰিবেশন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=211-212}}&lt;/ref&gt;{{efn|লিপিবদ্ধ তালসমূহ হ'ল ''খৰা চাও'', ''দীঘলীয়া চাও'', ''হাৰালি চাও'' আৰু ''বুঢ়া চাও''; বাদ্যযন্ত্ৰৰ ভিতৰত ''বীণ'', ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আছে।}} ''টকা বিহু''ত মহিলাসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বজায়। অনুষ্ঠানৰ শেষত টকাসমূহ গছত ওলোমাই কামনা কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ''গাঠিগী'' মূৰ-কাপোৰ বিশেষভাৱে এই বিহুৰ সৈতে জড়িত।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=207-208}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|p=158}}&lt;/ref&gt;{{efn|লিপিবদ্ধ ৰূপসমূহ হ'ল ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''।}} তিনিচুকীয়াৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত ''ধৰ্ম হুঁচৰি'' অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ আৰু বহু বছৰৰ ব্যৱধানতহে অনুষ্ঠিত হয়। গৰু বিহুৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে সংকল্প লয়, আচাৰগত নিষেধ মানে, সাধাৰণ আনন্দ-উল্লাস পৰিহাৰ কৰে আৰু মণিকোঁৱৰ-ফুলকোঁৱৰৰ গীত গায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=197-200}}&lt;/ref&gt;

যোৰহাট–গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বচা দয়াং আদি ঠাইত ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'' টিকি আছে। পৰম্পৰাগতভাৱে ডেকা-গাভৰুৱে ডাঙৰ আম বা ''আহত'' গছৰ তলত নিশা ''যোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত গাই আৰু ''পেঁপা''ৰ প্ৰতিযোগিতা কৰি বিহু পাতে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=200-202}}&lt;/ref&gt; [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]]সকলৰ মাজতো সদৃশ নিশাৰ ''বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ'তত যুৱক-যুৱতীসকলে সমূহীয়া অনুশীলনৰ বাবে একত্ৰিত হয় আৰু বহাগীয়া বিচুৰ সময়ত গীত-নাচ গোটেই ৰাতি চলিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Kashyap
 |first=Atrayee
 |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam
 |journal=Lokaratna
 |volume=XIX
 |year=2025
 |page=40
 |issn=2347-6427
}}&lt;/ref&gt; ''চ'ত বিহু'' দেৱী কলিমতীৰ যৌৱন ৰূপৰ সৈতে জড়িত; ''তৰোৱা কদম'' ফুলাক তেওঁৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ লক্ষণ আৰু উৎসৱৰ আৰম্ভণিৰ সংকেত বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=146-147}}&lt;/ref&gt;

===খাদ্যাভ্যাস আৰু ৰন্ধনপ্ৰণালী===
[[File:'Chutiya lopha' or Perennial Buckwheat leaves, Polygonaceae(Buckwheat family).jpg|thumb|150px|জনগোষ্ঠীটোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা ''চুতীয়া লফা'' বা বহুবৰ্ষজীৱী বাকহুইটৰ পাত।]]
চুতীয়াসকলৰ প্ৰধান খাদ্য চাউল। পৰম্পৰাগত চাউলৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ৰন্ধা ভাত ৰাতিটো পানীত তিয়াই থোৱা ''পইতা ভাত'' আৰু পানী নিদিয়াকৈ আগদিনাৰ ভাত ৰাখি প্ৰস্তুত কৰা ''কৰকৰা ভাত'' অন্তৰ্ভুক্ত। চাউলৰ পৰা বনোৱা ''পিঠা'' আৰু ''জলপান''ৰ ভিতৰত ''চিৰা'' আৰু ''সান্দহ''ো সাধাৰণভাৱে খোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Richa-food&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=177-184}}&lt;/ref&gt; শাক-পাচলিও পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ এটা অংশ। লিপিবদ্ধ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত সৰিয়হজাতীয় ''চুতীয়া লাই'' আৰু ''চুতীয়া লফা'' উল্লেখযোগ্য। অসমীয়া জাতি-উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক সাহিত্যত পিছৰটোক সাধাৰণ বাকহুইট (''Fagopyrum esculentum'') হিচাপে স্বতন্ত্ৰভাৱে চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাৰ পাত শাক হিচাপে খোৱা হয়। [[বহাগ বিহু]]ৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত বনৌষধি মিশ্ৰণত সংগ্ৰহ কৰা উদ্ভিদসমূহৰ ভিতৰতো ''চুতীয়া লফা''ৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-food&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BegumGogoi2007&quot;&gt;{{cite journal|last1=Begum|first1=Samim Sofika|last2=Gogoi|first2=Rajib|title=Herbal recipe prepared during Bohag or Rongali Bihu in Assam|journal=Indian Journal of Traditional Knowledge|volume=6|issue=3|year=2007|pages=417–422}}&lt;/ref&gt; আন পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ ভিতৰত খৰিচা (''বাঁহ গাজ''), মাছ, আলু, মাংস বা আন উপকৰণ পিহি বনোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ ''পিটিকা'' আৰু অসমীয়া ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ ক্ষাৰীয় খাদ্য ''খাৰ'' অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;Richa-food&quot;/&gt;

চুতীয়াসকলৰ মাজত পৰম্পৰাগতভাৱে লিপিবদ্ধ আমিষ খাদ্যৰ ভিতৰত হাঁহ, গাহৰি, মাছ, ছাগলী বা পঠাৰ মাংস, পাৰ আৰু আন চৰাই, হৰিণ, এৰী পলুৰ লেটা বা কোকুন, আৰু ''আমৰলি'' (কণীসহ ৰঙা পৰুৱা) আৰু ''জেবাংকাৰি'' আদি পতংগ অন্তৰ্ভুক্ত; গ্ৰামাঞ্চলত পিছৰটোক পৰম্পৰাগত চাউলৰ মদৰ সৈতে খোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Richa-food&quot;/&gt; মাংস শুকুৱাই সংৰক্ষণো কৰা হয়। বুৰঞ্জীসমূহত শুকান মাংস সংৰক্ষণৰ বাবে চুতীয়া যুগৰ এটা ''ভঁৰাল''ৰ উল্লেখ আছে, যি এজন ''ভঁৰালী'' বিষয়াৰ অধীনত আছিল।&lt;ref&gt;''Ahomar Din'', p. 586.&lt;/ref&gt; ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰাও খোৱা হয়, যদিও ধৰ্মীয় ভাগ অনুসৰি খাদ্যাভ্যাস ভিন্ন আছিল। অধিক বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱিত ''কেঁচাপন্থী'' বা হিন্দু চুতীয়াসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে গাহৰি বা কুকুৰা নুপুহিছিল আৰু ''শাল'', ''শিঙি'', ''কুচিয়া'' আৰু কেঁকোৰা পৰিহাৰ কৰিছিল; এই নিষেধসমূহ বিশেষভাৱে বৈষ্ণৱ প্ৰভাৱৰ ফল বুলি ধৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Richa-Kesapanthi&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=44}}&lt;/ref&gt; কেঁচাপন্থীসকলৰ মাজত গাহৰিৰ মাংস আৰু মদৰ ওপৰতো নিষেধ আছে, আনহাতে গৰুৰ মাংস সকলো ভাগৰ বাবেই নিষিদ্ধ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Richa-food&quot;/&gt;{{efn|অধ্যয়নটোত দৈনন্দিন খাদ্যৰ সলনি কিছুমান পুৰণি প্ৰাণীভিত্তিক লোক-ঔষধৰ কথাও লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে—যেনে বাঁহগাজৰ সৈতে কণীয়া কাউৰী ৰন্ধা আৰু ভেকুলী বা কেঁচু ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰস্তুতি। ঔষধি খাদ্য হিচাপে শুকান বাঁহগাজৰ সৈতে ''মোৱা'' মাছ আৰু মাগুৰজাতীয় মাছৰ কথাও উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-food&quot;/&gt;}}

[[File:2017-04-06-Silkworm Pupa Food-0622.jpg|thumb|এৰী পলুৰ লেটা চুতীয়াসকলৰ এটা পৰম্পৰাগত খাদ্য।]]

ইয়াৰ বিপৰীতে ''পকাপন্থী'' পৰম্পৰাত বহু ধৰ্মীয় আচাৰত মাংস আৰু চাউলৰ মদ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ উদ্দেশ্যে নিবেদনত পকাপন্থীসকলে কুকুৰাৰ জোলৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ আগবঢ়ায়; মহন্তই আদিম পকাপন্থী আচাৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা ''বৰ সেৱা'' বা ''বৰ সকাম''ত কুকুৰা বা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে ঘৰতে বনোৱা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ''আই সকাম''ত মদ আৰু বগা কুকুৰাৰ মাংস নিবেদন কৰা হয়; আন এটা ৰূপ ''পকা সকাম''ত মাংসৰ সৈতে ভাত আৰু কেতিয়াবা মদ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Mahanta-Pakapanthi&quot;&gt;{{harvcol|Mahanta|2018|pp=119-120}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mahanta-Aai&quot;&gt;{{harvcol|Mahanta|2018|pp=126-129}}&lt;/ref&gt;

লিপিবদ্ধ মাংসৰ ব্যঞ্জনসমূহত হাঁহ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। কোমোৰাৰে ৰন্ধা হাঁহক প্ৰিয় ব্যঞ্জন হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কুমুৰা বা বাঁহগাজৰ সৈতেও হাঁহ ৰন্ধা হয়। আন খাদ্যৰ ভিতৰত কলপচলাৰে হাঁহৰ নাড়ী, ''সান্দহ গুড়ি''ৰে হাঁহ, আৰু হাঁহৰ মাংস, মাটিমাহ, চাউলৰ গুড়ি আৰু শাক একেলগে ৰন্ধা ব্যঞ্জন আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-food&quot;/&gt;

মাছ খাদ্যাভ্যাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আৰু ইয়াক সতেজ, ভজা, পোৰা, সিজোৱা আৰু শুকান ৰূপত খোৱা হয়। অধ্যয়নটোত উল্লেখ কৰা পৰম্পৰাগত প্ৰস্তুতিৰ ভিতৰত ভেণ্ডিৰে সিজোৱা মাছ, বগৰী আৰু ''চুতীয়া লফা''ৰে সিজোৱা মাছ, আৰু কচু আৰু ''কুঁজি থেকেৰা'' (''Garcinia'')ৰে ৰন্ধা মাছ আছে। সৰু মাছ ''মাছ পাতত দিয়া'' ৰূপতো প্ৰস্তুত কৰা হয়—কলপাতত মেৰিয়াই গৰম ছাইত সিজোৱা হয়। শুকান মাছ বিশেষকৈ ''শুকান মাছৰ গুড়ি'' বা ''শুঁটকি'' হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হয়; ''পুঠি'', ''কুহি'' আৰু ''চেনী'' আদি সৰু মাছ জুইশালৰ ওপৰত শুকুৱাই কচুৰ সৈতে খুন্দি বাঁহৰ পাত্ৰত কেইবামাহো ৰাখি এই খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Richa-food&quot;/&gt;

===সংগীত আৰু নৃত্য===
চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰূপ বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, বিহু আৰু আন সমূহীয়া উপলক্ষৰ সৈতে জড়িত। ''বৰ বিয়া''ৰ সময়ত গাঠিয়ন খুন্দি থকা অৱস্থাত ''কুলা বুঢ়ী নাচ'' কৰা হয়; এগৰাকী মহিলা অভিনয়শিল্পীয়ে বুঢ়ীৰ চৰিত্ৰ লৈ কৌতুকময় সংলাপৰ সৈতে নৃত্য কৰি শেষত কইনা-দৰাক আশীৰ্বাদ দিয়ে। ''পানী তোলা নাচ'' বিবাহৰ আন এটা অনুষ্ঠানিক নৃত্য; কইনাক গা ধুৱাবলৈ আনুষ্ঠানিক পানী ঘৰলৈ অনাৰ সময়ত মহিলা আৰু ছোৱালীয়ে এই নৃত্য কৰে।&lt;ref name=&quot;Richa-dance&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=187-212}}&lt;/ref&gt;

[[File:Chutia Kulaburi dance.png|thumb|চুতীয়া কুলাবুঢ়ী নৃত্য]]

ধৰ্মীয় আৰু ঋতুভিত্তিক পৰিবেশনৰ ভিতৰত [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ বাৰেকুৰি অঞ্চলত সংৰক্ষিত অত্যন্ত নিয়মবদ্ধ [[হুঁচৰি]]ৰ ৰূপ ''ধৰ্ম হুঁচৰি'', লগতে ''চ'তৰ ৰাতি বিহু'', ''টকা বিহু'' আৰু ''বৰ বিহু'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''টকা বিহু''ত বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'' বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ''বৰ বিহু'' দিনত কৰা হুঁচৰি-পৰম্পৰা, য'ত ''ঢোল'', ''পেঁপা'', ''টকা'' আৰু ''গগনা'' আদি বাদ্য বজোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Richa-dance&quot;/&gt; আন লিপিবদ্ধ ৰূপৰ ভিতৰত প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষে কৰা ''জজা নৃত্য'' আৰু তৰোৱাল লৈ বৃত্তাকাৰে কৰা পৰম্পৰাগত যুদ্ধ-নৃত্য ''ৰণুৱা নৃত্য'' বা ''ৰণ নৃত্য'' আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-dance&quot;/&gt;

পৰম্পৰাগত পৰিবেশনত অসমৰ বৃহত্তৰ সংগীত-সংস্কৃতিতো পোৱা বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''ঢোল'', ম'হৰ শিঙৰ ''পেঁপা'', বাঁহৰ ''গগনা'', মাটিৰ ''সুতুলি'', বিভিন্ন ধৰণৰ ''টকা'', ''চাকচনি'', ''বাঁহী'', ''দবা'' আৰু ''তাল'' অন্তৰ্ভুক্ত। ''মাটি টকা'', ''দাহিন টকা'', ''হাত টকা'' আৰু ''মুঠি টকা''কে ধৰি বিভিন্ন টকাৰ ৰূপ বিশেষকৈ ''টকা বিহু''ৰ সৈতে জড়িত।&lt;ref&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=168–170}}&lt;/ref&gt;

===পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক===
====পুৰুষৰ সাজ-পোছাক====
[[File:Chutia men attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত এজন চুতীয়া পুৰুষ]]
চুতীয়া পুৰুষৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ ভিতৰত ''চুতীয়া পাগুৰি'', ''চুতীয়া চোলা'', ''চুৰিয়া'', ''গামোচা'' বা ''বিচুৱান'', ''চেলেং চাদৰ'' আৰু ''টঙালি'' অন্তৰ্ভুক্ত। পৰম্পৰাগতভাৱে কপাহ, এৰী, মুগা আৰু পাট ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল; ৰাজপৰিয়াল আৰু ধনী শ্ৰেণীয়ে মুগা আৰু পাট, বিশেষকৈ উন্নত মানৰ ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ লোকে প্ৰধানকৈ কপাহ, এৰী আৰু সাধাৰণ মুগা ব্যৱহাৰ কৰিছিল—গ্ৰীষ্মত বিশেষকৈ কপাহ আৰু শীতত এৰী।&lt;ref name=&quot;Mahanta-attire&quot;&gt;{{harvcol|Mahanta|2018|pp=64-66}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=156-161}}&lt;/ref&gt;{{efn|''আপুকুৰ'' নামৰ আগফাল জোঙা চামৰাৰ জোতাও লিপিবদ্ধ আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; ৰাজকীয় সাজত ''পানীকামলী'' আৰু ''আৰুৱান'' বস্ত্ৰও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=The Chutia king Nitipal had gifted Panikamoli and Arowan to the Ahom king|access-date=17 June 2020|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|url-status=live|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.451863|title=Ahomar Din Ed. 2nd|first=Hiteswar|last=Borboruah|date=23 June 1997|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; ৰাজপুৰুষে ''লংকেৰু'' কাণফুলি, ''মোটা মণি''ৰ হাৰ আৰু সোণৰ ''পাদুকা'' পিন্ধা আৰু ''গুণাকৰা'' নামৰ সোণৰ সূচীকাম কৰা ৰেচমী ছাতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Khanikar&quot;&gt;{{harvcol|Khanikar|1991|p=42}}&lt;/ref&gt; পুৰুষৰ আন অলংকাৰৰ ভিতৰত ''লোকাপাৰা'' কাণফুলি, ''গাম-খাৰু'', ঢোলাকৃতিৰ সোণৰ ''বিৰি'' বা ''মাদল'', ''বাজু'', আঙঠি, ''নূপুৰ'' আৰু ''উজান্তি'' আছিল।&lt;ref name=&quot;Mahanta-attire&quot;/&gt; পুৰণি বৰ্ণনাত পুৰুষে দীঘল চুলি ৰাখি কেতিয়াবা ৰঙা জবাৰে সজোৱা পনিটেইল বান্ধিছিল আৰু ঘৰত বা কৃষিকাৰ্যৰ সময়ত ''গামোচা'' মূৰৰ আৱৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলিও উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mahanta-attire&quot;/&gt;}}

''চুতীয়া পাগুৰি'' পৰম্পৰাগতভাৱে ''সাতফুল'' বা ''সৰ্প পাগ'', ''ৰণুৱা'' বা ''জোঙা পাগ'', আৰু ''এনাজৰী'' বা ''বিহুৱান পাগ'' ৰূপত বন্ধা হৈছিল। ''সাতফুল'' আৰু ''এনাজৰী'' এতিয়াও ব্যৱহৃত হয়; [[ভীষ্মকনগৰ]], [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]] আৰু [[শদিয়া]]ৰ হাতীদুবাৰ টেৰাকোটা ফলকত ''ৰণুৱা'' আৰু ''এনাজৰী''ৰ ৰূপ চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/details/chutiaburanji|title=Chutia Buranji|date=23 June 2007|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; চুটি ''চুৰিয়া'', পিছফালে খোলা ''চুতীয়া চোলা'', ''গামোচা/বিচুৱান'', ''টঙালি'' আৰু ''চেলেং চাদৰ'' আছিল আন মুখ্য পুৰুষ-পোছাক; চুতীয়া পৰম্পৰাত ''কৱচ কাপোৰ'' বা ''সুৰক্ষা কাপোৰ'' নামৰ ৰক্ষাকাৰী বস্ত্ৰৰো উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt;{{efn|সাপৰ আকৃতিৰ ''সাতফুল'' পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰোহিতৰ সৈতে জড়িত আৰু এতিয়া চুতীয়া পাগুৰিৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক ৰূপ হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত; ''ৰণুৱা'' যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত আছিল; ''এনাজৰী/বিহুৱান পাগ'' হাতীদুবাৰ এটা টেৰাকোটা ফলকত চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; পৰম্পৰাগত পাগুৰি প্ৰায় তিনি ''কাঠি'' দীঘল আৰু প্ৰায় এফুট বহল বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়; পুৰণি নিয়ম অনুসৰি পিন্ধোতাজন বহিলে ইয়াৰ মূৰটো মাটি স্পৰ্শ কৰিব লাগিছিল।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; ''চুৰিয়া (চুৰু-ইছা)'' প্ৰায় আঁঠুলৈকে নামে আৰু ভীষ্মকনগৰ আৰু তাম্ৰেশ্বৰীৰ ফলকতো সদৃশ বস্ত্ৰ দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; ''চুতীয়া চোলা''ৰ ডিঙিৰ পিছফালে খোলা থাকে; ''গলধান-ফলা মুগা চোলা'' নামৰ মুগাৰ এটা ৰূপ লোকপৰম্পৰাত উল্লেখ আছে আৰু বিহুৱা শিল্পীয়ে পিন্ধিছিল; ৰঙীন কাপোৰৰ বেল্টৰ সৈতে পিন্ধা ক'লা-ৰঙা ''চুতীয়াৰ চোলা''ৰো উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mahanta-attire&quot;/&gt; দৰাই পৰম্পৰাগতভাৱে দীঘল হাতৰ পাটৰ ''চোলা'' আৰু দীঘল ''চেলেং-চাদৰ'' পিন্ধিছিল; কেতিয়াবা ফুলৰ মালাৰে সজোৱা সূচীকাম কৰা পাগুৰিও যোগ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Mahanta-attire&quot;/&gt; ''গামোচা'' ডিঙিত লোৱা কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়, আনহাতে বিহুৰ সৈতে জড়িত ''বিচুৱান''ৰ এটা মূৰত গামোচাৰ সাধাৰণ ৰঙা পাৰৰ সলনি ফুলাম নক্সাযুক্ত আড়ি থাকে; দুয়োটাৰে কাষত ৰঙা পাৰ থাকে। ''বিচুৱান'' শব্দটো ''বিচু'' (&quot;বিহু&quot;) + ''ৱান'' (&quot;বস্ত্ৰ&quot;) হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&amp;direct=se&amp;script=hk&amp;link=yes&amp;mode=3|title=Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit|website=[www.learnsanskrit.cc](http://www.learnsanskrit.cc|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204627/https://www.learnsanskrit.cc/index.php?tran_input=vANa&amp;direct=se&amp;script=hk&amp;link=yes&amp;mode=3|url-status=live}}&lt;/ref&gt; আৰু গামোচাৰ সমতুল্য দেউৰী-চুতীয়া শব্দ ''ব'চে''।&lt;ref name=&quot;Kashyap-attire&quot;&gt;{{cite web |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Significance Of ‘The Social Skin’ In Expressing Ethnicity: Knowing The Ethnic Attire Of Deori Community Of Assam |url=https://rjpn.org/jetnr/papers/JETNR2505025.pdf |pages=235–236}}&lt;/ref&gt; ''টঙালি'' ফুলাম নক্সাযুক্ত আঁচল থকা কঁকালৰ কাপোৰ; এটা পৰম্পৰাই বিহু হুঁচৰিৰ সময়ত ডেকাই পিন্ধা ৰঙা টঙালিক যুদ্ধৰ পৰা তেজেৰে ৰাঙলী হৈ ফিৰা বগা টঙালিৰ সৈতে জড়িত কৰে, আৰু টেৰাকোটা চিত্ৰতো ইয়াৰ ৰূপ দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; আন এটা বিৱৰণত ৰঙা আৰু বগা দুয়ো টঙালিৰ উল্লেখ আছে; চুতীয়া আৰু মায়ামৰা প্ৰচাৰকে ''তাল'' আৰু ''দবা'' বজাই থাকোঁতে বগা টঙালি আৰু হালধীয়া-ৰঙা চিহ্নযুক্ত কপাহী কাপোৰ পিন্ধাৰ কথাও আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''টঙা'';&lt;ref name=&quot;Kashyap-attire&quot;/&gt; ''-আলি'' উপাদানটোক ''মেদালি'', ''সুতুলি'' আৰু ''ভঁৰালী'' আদি দেউৰী ৰূপৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে, যদিও এইটো প্ৰতিষ্ঠিত শব্দব্যুৎপত্তি নহয়, কেৱল ভাষিক তুলনা। ''চেলেং চাদৰ (চেলেং-ইছা)'' সামাজিক-ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু জ্যেষ্ঠক সন্মান জনোৱাৰ সময়ত ব্যৱহৃত দীঘল পুৰুষৰ চাদৰ; ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় নফুট,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.503039|title=Hamilton Francis.|date=23 June 1940|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; আৰু আন এটা বিৱৰণত পাগুৰিৰ সমান দীঘল কিন্তু অধিক বহল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; ''চেলেং'' দেউৰী-চুতীয়া শব্দাৱলীতও পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;Kashyap-attire&quot;/&gt; ''কৱচ কাপোৰ'' পৰম্পৰাগতভাৱে তিনি গৰাকী বৃদ্ধাই এৰাতিৰ ভিতৰতে বয়িছিল; তেওঁলোকে তাম্ৰেশ্বৰী দেৱীক আহ্বান কৰি শিশুক শুনিবলৈ নিষেধ কৰা মন্ত্ৰ পাঠ কৰিছিল। এই কাপোৰে শত্ৰুৰ পৰা ৰক্ষা কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt;}}

====মহিলাৰ সাজ-পোছাক====

[[File:A chutia girl in her traditional attire.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ''ৰিহা'', ''মেখেলা (মেথনি)'', ''চোলা'' আৰু ''গাঠিগী'', লগতে ''গাম-খাৰু'', ''মাদলি'' আৰু ''জুনবিৰি'' অলংকাৰ পিন্ধা এগৰাকী চুতীয়া যুৱতী।]]

চুতীয়া মহিলাৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বয়স আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ অনুসৰি ভিন্ন। ঋতুমতী হোৱাৰ আগতে ছোৱালীয়ে ওপৰ অংশত ''বাইগা'' আৰু কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' বা ''ইগু'' পিন্ধে; ঋতুমতী হোৱাৰ পাছত বিয়ালৈকে বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ''বাইগা''ৰ ঠাইত ''ৰিহা'' বা ''ৰিচা'' ব্যৱহাৰ হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I0JJqJ761E4C&amp;q=riha+breast+cloth&amp;pg=PA55|title=Learning Geography By Stages Iv|first1=Late J.|last1=Fuste|first2=V. N.|last2=Nigam|date=23 June 2006|publisher=Pitambar Publishing|isbn=9788120906051|via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thevoiceoffashion.com/fabric-of-india/inside-northeast/the-riha-redux-at-assamese-weddings-3571|title=The Riha Redux at Assamese Weddings|website=thevoiceoffashion.com}}&lt;/ref&gt; বিবাহিতা মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ''মেখেলা'', লগতে ''কঁকাল-বন্ধা'', ''গাঠিগী'' আৰু ''চাদৰ'' ব্যৱহাৰ কৰে; বৰ্তমানে ''ৰিহা'' মূলতঃ বিহু, বিয়া, মন্দিৰলৈ যোৱা আৰু আন অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত হয়।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt;{{efn|বয়ঃসন্ধিকালীন এই পোছাক-পৰিৱৰ্তন পৰম্পৰাগত জীৱনচক্ৰৰ অংশ আছিল। বড়ো-কছাৰী মূলৰ ত্ৰিপুৰী সকলৰ মাজতো সদৃশ পৰম্পৰা আছে, য'ত ছোৱালীৰ পৰা যুৱতী হোৱাৰ পৰিৱৰ্তন চিহ্নিত কৰা ''ৰিচা চৰমণি'' অনুষ্ঠানত প্ৰথম ''ৰিচা'' দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Debbarma |first=Puni |title=Learn About the Risa, a Beautiful Garment Handwoven by Tribal Women in Tripura |url=https://www.adivasilivesmatter.com/post/learn-about-the-risa-a-beautiful-garment-handwoven-by-tribal-women-in-tripura |website=Adivasi Lives Matter |date=8 October 2020 |access-date=4 August 2026}}&lt;/ref&gt; ধনী পৰিয়ালে ঐতিহাসিকভাৱে মুগা বা পাট ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে সাধাৰণ পৰিয়ালে মূলতঃ কপাহ। চুতীয়া মহিলাই পৰম্পৰাগতভাৱে ''মেখেলা'', ''চাদৰ'', ''ৰিহা'', ধুতি, ''চেলেং-চাদৰ'', ''গামোচা'' আৰু ''হাঁচতি''কে ধৰি ঘৰুৱা বস্ত্ৰ নিজেই তৈয়াৰ কৰিছিল আৰু নিজেই মুগা-পাট পুহি বয়ন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Mahanta-attire&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; উন্নত ''চম্পা'' আৰু ''মেজাংকাৰী'' মুগা-পাট বিশেষকৈ উচ্চ শ্ৰেণীৰ সৈতে জড়িত আছিল; সাধাৰণ এৰী, মুগা আৰু মোটা কপাহী বস্ত্ৰ অধিক প্ৰচলিত আছিল।&lt;ref name=&quot;Mahanta-attire&quot;/&gt; কইনাই পৰম্পৰাগতভাৱে পাট বা মুগাৰ ''ৰিহা''ৰ সৈতে ''মেখেলা'' আৰু ''চাদৰ'' পিন্ধিছিল; আন এটা বিৱৰণত সূচীকাম কৰা বগা পাটৰ কইনা-পোছাক আৰু বিয়াত এযোৰ মুগাৰ কাপোৰ দিয়া ৰীতি উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Mahanta-attire&quot;/&gt; ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'' আৰু ''কঁকালমৰা'' বিবাহিতা অৱস্থাৰ প্ৰতীক; আগতে কইনাই সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি''ও পিন্ধিছিল।&lt;ref name=&quot;Khanikar&quot;/&gt;}}

''মেখেলা (ইগু)'' আৰু ''ৰিহা (ৰিচা)'' মুখ্য বস্ত্ৰ; ইয়াৰ লগতে ''গাঠিগী'', ''দুকঠীয়া'', ''চাদৰ'', ''পাঁচকঠীয়া'', ''কঁকালমৰা'', ''ডাবুৱা কটাৰী''সহ ''হাঁচতি'' আৰু এৰীৰ ''জাকী চোলা'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পৰম্পৰাগত মহিলাৰ অলংকাৰৰ ভিতৰত ''মাদলি'', ''দুগদুগি'', ''জুনবিৰি'', ''থুৰীয়া'', ''গাম-খাৰু'', ''বেনা'', ''গেজেৰা'', ''চিঠিপাটি'' আৰু ''কাকলি'' অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Mahanta-attire&quot;/&gt; সজোৱা ''হাৰুদাই'' বা ''সৰুদৈ জাপি'' পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাই পিন্ধিছিল আৰু চুতীয়া ৰাজকীয় আৰু আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ সৈতেও জড়িত।&lt;ref&gt;{{harvcol|Khanikar|1991|p=387}}&lt;/ref&gt;{{efn|ছোৱালীয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে কঁকালৰ পৰা তললৈ ''মেখেলা'' পিন্ধে, আনহাতে বিবাহিতা মহিলাই বুকুলৈকে তুলি পিন্ধা দীঘল ৰূপ ''বোৱাৰী মেথনি'' ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে; ছোৱালীৰ বাবে সমতুল্য ''গাৰ্ল মেথনি''ও উল্লেখ আছে। দৈনন্দিন ''মেথনি'' সাধাৰণতে সৰল, আনহাতে আনুষ্ঠানিক ৰূপত ফুলাম নক্সা থাকিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; ৰঙা সূচীকামযুক্ত ''ডাবুৱা-বচা মেখেলা''ক চুতীয়াসকলৰ এটা প্ৰতীকী বস্ত্ৰ বুলি ধৰা হয়; ''বুটা-বচা'' আৰু ''ফুল-বচা'' নক্সা সাধাৰণতে বগা-ক'লা সূতাৰে তলৰ ফালে কৰা হয়। ''ইগু'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ;&lt;ref name=&quot;Kashyap-attire&quot;/&gt; তুলনাযোগ্য বস্ত্ৰ-শব্দৰ ভিতৰত ডিমাছা ''ৰিগু''&lt;ref&gt;[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/235107/10/10_chapter%202.pdf ''Dimasa: Dress and Ornaments'', p.32]&lt;/ref&gt; আৰু ত্ৰিপুৰী ''ৰিগনাই'' আছে। ''ৰিহা/ৰিচা'' অবিবাহিতা যুৱতীয়ে বুকুৰ পৰা কঁকাললৈ পিন্ধা সৰু বুকুৰ কাপোৰ; বিবাহিতা মহিলাই সাধাৰণতে ইয়াক চাদৰৰ দৰে কান্ধত লয়। ব্লাউজ প্ৰচলিত হোৱাৰ পাছত ইয়াৰ পুৰণি বুকুৰ কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কমি যায়; তথাপি চাদৰৰ তলত বা সৈতে ৰিহা টিকি থকাটোক ইয়াৰ অধিক পুৰণি উৎসৰ সূচক বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://scroll.in/magazine/910237/wrapped-in-the-popularity-of-assams-mekhela-sador-are-stories-of-lost-diversity|title=Wrapped in the popularity of Assam's mekhela sador are stories of lost diversity|first=Rini|last=Barman|website=Scroll.in}}&lt;/ref&gt; মুগাৰ ''ৰিহা/ৰিচা'' প্ৰতিনিধিত্বমূলক চুতীয়া সাজৰ অংশ; ''নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী''ত এজন আহোম ৰজাই ৰাজকীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে প্ৰায় এহেজাৰ চুতীয়া মুগা উৎপাদক আৰু তাঁতীক নিয়োজিত কৰাৰ কথা আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/details/3_20190901_20190901,|title=Padmeswar Naoboicha Phukan, Assam Buranji, p.30}}&lt;/ref&gt; এই বস্ত্ৰৰ দুয়ো মূৰত ''কেশ-বচা'' নক্সা থাকে, যি বিহুগীতৰ ''&quot;লচকচি লচকচি, ৰিহা ল'বি কেশ বাছি&quot;'' পংক্তিতো স্মৰণ কৰা হয়; পৰম্পৰাগত ভাঁজৰ ভিতৰত ''জাপনি'', ''লাহী-ভাঁজ'', ''কাখৰী-ভাঁজ'', ''খামুচীয়া-ভাঁজ'', ''বাইগা'' আৰু ''কুৱুম'' আছে। ''ইছা'' ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য শব্দ।&lt;ref name=&quot;Kashyap-attire&quot;/&gt; ডিমাছা আৰু ত্ৰিপুৰীৰ মাজতো সদৃশ ''ৰিচা'' আছে; ডিমাছাত নামটো ''ৰি'' (&quot;কাপোৰ&quot;) + ''চা'' (&quot;সৰু&quot;) হিচাপে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু দীঘল মহিলাৰ ''ৰিজাম্ফাই''ৰ বিপৰীতে সৰু বস্ত্ৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|title=Dimasa Grammar|access-date=2026-09-13|archivedate=2021-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224142821/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Dimasa_Grammar-2.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bodhijournals.com/pdf/V2N3/Bodhi_V2N3_012.pdf|title=Bala, Lipika, ''Evolution of Risa with special reference to Tripuri tribes in Tripura''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Fk8kq9PUapkC&amp;q=riha+breast+cloth&amp;pg=PA145|title=Encyclopaedia of North-East India: Tripura|first=Hamlet|last=Bareh|date=23 June 2001|publisher=Mittal Publications}}&lt;/ref&gt; ''গাঠিগী'' হ'ল চুলিত গাঁঠি মাৰি লোৱা গামোচা, যিয়ে ধূলিৰ পৰা চুলি ৰক্ষা কৰে আৰু ৰন্ধাৰ সময়ত খাদ্যত চুলি পৰিবলৈ নিদিয়ে। সকলো সময়ত বাধ্যতামূলক নহ'লেও বয়ঃসন্ধিৰ সৈতে জড়িত সাক্ষাৎ, ''পানী তোলা'' নাচ আৰু ''টকা বিহু''ত ইয়াৰ বিশেষ বিধান আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; জনগোষ্ঠীয় পৰম্পৰাই ৰঙা-বগা ''গামোচা''ক [[শদিয়া]]ৰ সৈতে জড়িত কৰে আৰু ৰঙা ব্লাউজক মহিলাৰ সাজৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অংশ বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; প্ৰায় দুই ''কাঠি'' বা ছফুট দীঘল ''দুকঠীয়া''ই মূৰ আৰু দেহৰ ওপৰভাগ ঢাকে; আনহাতে প্ৰায় আঠ-নফুট দীঘল ''চাদৰ'' কঁকালৰ পৰা ওপৰদেহ আৰু মূৰলৈ মেৰিয়াই লোৱা হয়। দুয়োটাই জ্যেষ্ঠ লোকৰ সন্মুখত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত বিবাহিতা মহিলাৰ বাবে পৰম্পৰাগতভাৱে বাধ্যতামূলক আৰু সাধাৰণতে কপাহ বা এৰীৰ হয়।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; পাঁচ ''কাঠি'' বা প্ৰায় পোন্ধৰফুট দীঘল ''পাঁচকঠীয়া'' শৰণ লোৱা আৰু আন আচাৰিক প্ৰসঙ্গত ব্যৱহাৰ হয়; বসন্ত আদি ৰোগীৰ গাত মেৰিয়াই বা তলত পাৰিও দিয়া হৈছিল। ''কঁকালমৰা/কঁকাল-বন্ধা'' কঁকালত লোৱা কাপোৰ; ইয়াৰ দেউৰী-চুতীয়া সমতুল্য ''জোকাচিবা'' বা ''জাকা চিবা''।&lt;ref name=&quot;Kashyap-attire&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; ''হাঁচতি'' মেখেলাত বান্ধি লোৱা সৰু ৰঙা ৰুমাল; ইয়াৰ সৈতে ''ডাবুৱা কটাৰী'' নামৰ সৰু ভাঁজ কৰিব পৰা ছুৰী থাকে, যি তামোল-পাণ কটাসহ দৈনন্দিন কামত ব্যৱহৃত। দুয়োটাকে মহিলাৰ সাজৰ পুৰণি উপাদান বুলি ধৰা হয়; ''ডাব/ডাবুৱা কটাৰী''ক বড়ো আৰু ডিমাছাৰ ''দাবা'' ছুৰীৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; ''জাকী চোলা'' নাভিৰ ওচৰলৈ নামি অহা দীঘল ব্লাউজ সদৃশ এৰীৰ বস্ত্ৰ; ডিঙিৰ পিছফালে বন্ধ আৰু নক্সা আৰু বুটাম সদৃশ অলংকৰণেৰে সজোৱা। এৰী ঘৰতেই পালন, সূতা কটা আৰু বোৱা হৈছিল; উদ্ভিদজাত সামগ্ৰীৰে ৰঙচুৱা ৰং তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; ''থুৰীয়া'' কাণফুলিয়ে পৰম্পৰাগতভাৱে বৈবাহিক অৱস্থা সূচাইছিল; বিয়াৰ আগতে কইনাৰ কাণ ফুটাই ধীৰে ধীৰে ফুটা ডাঙৰ কৰা হৈছিল যাতে কাণফুলি পিন্ধিব পাৰে। সাধাৰণ মহিলাই ৰূপৰ অলংকাৰো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Mahanta-attire&quot;/&gt; মহিলাই হাত আৰু নখ ৰঙাবলৈ ''জেতুকা'' আৰু ''বাৰহামথুৰি'' আৰু হাতীদাঁত, কাঠ আৰু বাঁহৰ ফণী ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Mahanta-attire&quot;/&gt; ''সৰুদৈয়া ফুলাম জাপি'' মহিলাৰ বিবাহ-শিৰোভূষণ আৰু ৰাজপৰিয়াল আৰু অনুষ্ঠানিক উপলক্ষত ব্যৱহৃত সামগ্ৰী হিচাপে লিপিবদ্ধ।&lt;ref name=&quot;Richa-attire&quot;/&gt; ঐতিহাসিক বিৱৰণে সজোৱা ''জাপি''ক চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ সৈতেও জড়িত কৰে। খনিকৰে নীতিপালে আহোম ৰজালৈ সোণ-ৰূপৰ সূচীকাম কৰা দুটা জাপি পঠোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে,&lt;ref&gt;{{harvcol|Khanikar|1991|p=100}}&lt;/ref&gt; আনহাতে সমান্তৰাল বুৰঞ্জী-অনুবাদত তেওঁৰ উপহাৰৰ ভিতৰত ৰূপৰ পাৰ থকা জাপি বা ছাতি, ৰূপ-সোণৰ খাৰু, সোণৰ পীৰা, এটা হাতী আৰু দুটা আৰুৱানৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|title=''&quot;Then the Chutiâ king desired to send one silver-lipped umbrella (Jâpi), silver and gold bracelets, a gold pirâ, an elephant, and two Âroans to the Ahom king.&quot;''|access-date=2026-09-13|archivedate=2020-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; শদিয়া জয়ৰ পাছত লাভ কৰা ৰাজকীয় সম্পত্তিৰ ভিতৰতো ''জাপি'' আছিল,&lt;ref&gt;Mahanta, S. ''Assam Buranji''. D.H.A.S., 1945, p.10.&lt;/ref&gt; আৰু আহোম শাসনত জাপি নিৰ্মাতাৰ গোট ''জাপি-হাজীয়া খেল'' চুতীয়াসকলৰ একচেটিয়া আছিল, যিয়ে জাপি বোৱাত তেওঁলোকৰ বিশেষ দক্ষতা সূচায়।&lt;ref&gt;http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227070648/http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf |date=27 February 2021 }} Dutta, Sristidhar. ''The Mataks and their Kingdom'', 1985, p.30.&lt;/ref&gt;}}

===মৌখিক সাহিত্য===
চুতীয়াসকলৰ মৌখিক সাহিত্যত সাধুকথা, কিংবদন্তি, নিচুকনি গীত, লোকগীত, মালিতা, প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰ অন্তৰ্ভুক্ত। লিপিবদ্ধ সাধুকথাৰ ভিতৰত ''জাপৰা আৰু জাগধা'' আৰু ''দেউলৰা মণিকোঁৱৰ''ৰ কাহিনী আছে; [[ৰুক্মিণী]], [[সতী সাধনী|সাধনী]] আৰু জোনগাভৰুৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰা কিংবদন্তি হিচাপে সংৰক্ষিত।&lt;ref name=&quot;Richa-oral&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=54-104}}&lt;/ref&gt;

চুতীয়া লোকগীত বিবাহ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, উৎসৱ আৰু দৈনন্দিন কৰ্মৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত ''বিয়া গান'', ''ঢেঁকী টনা গীত'', বিহুগীত আৰু ধৰ্মীয় গীত আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-oral&quot;/&gt; আন এটা ৰূপ ''ঢোলৰ মালিতা'', য'ত এজন ''ওজা''ই ঢোল, তাল আৰু নৃত্যৰ সৈতে ক্ৰমে পদ গাই কাহিনী আগবঢ়ায়।&lt;ref name=&quot;Richa-oral&quot;/&gt; প্ৰবাদ আৰু সাঁথৰো এই মৌখিক পৰম্পৰাৰ অংশ, যদিও চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ বহু প্ৰবাদ-সাঁথৰ বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰা।&lt;ref name=&quot;Richa-oral&quot;/&gt;

===বস্তুসংস্কৃতি আৰু শিল্পকলা===
চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বস্তুসংস্কৃতিত বাঁহ, বেত, কাঠ আৰু ধাতুৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হয়। মাছ ধৰাৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''জাকৈ'', ''খালৈ'', ''পল'', ''চেপা'', ''থুহা'', ''জুলুকি'', ''খোকা'' আৰু ''বৰশী'' আছে; ইয়াৰে বহু সামগ্ৰী বাঁহ আৰু বেতেৰে তৈয়াৰ। মাছ ধৰা, যাতায়াত আৰু আন নদীমুখী কামত কাঠৰ নাও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Richa-material&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=161–165}}&lt;/ref&gt;

চুতীয়া ঘৰত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত ধাতুৰ পাত্ৰৰ ভিতৰত পিতল আৰু কাঁহৰ ''শৰাই'', ''ডেকচি'', ''বানবাটি'', ''চৰিয়া'' আৰু ''বানকাঁহী'' আদি আছে।&lt;ref name=&quot;Richa-material&quot;/&gt; পৰম্পৰাগত তাঁতশালত বয়ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ সঁজুলিৰ ভিতৰত ''উঘা'', ''চেৰেকী'', ''ৰাঁচ'', ''দুৰ্পদী'', ''মাকো'', ''ফুলকাঠি'', ''গৰকা'' আৰু ''মহুৰা'' অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ মূলতঃ বাঁহ আৰু কাঠেৰে বনোৱা।&lt;ref name=&quot;Richa-material&quot;/&gt;

===বাসগৃহ===
চুতীয়াসকলৰ পৰম্পৰাগত বসতি সাধাৰণতে নদীসংলগ্ন আৰু কৃষিপ্ৰধান অঞ্চলত আছিল। এখন চুতীয়া গাঁৱত সাধাৰণতে প্ৰায় ৬০ৰ পৰা ১৪০টা পৰিয়াল থাকে। আগতে এটা যৌথ পৰিয়ালত কেতিয়াবা প্ৰায় এশজন সদস্যও একেলগে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf |title=Dutta, Sristidhar,''The Mataks and their kingdom'', p.45.''Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred'' |access-date=15 April 2020 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227070648/http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ঘৰৰ চৌহদত বিভিন্ন কাৰ্যৰ বাবে পৃথক স্থান আছিল। ''চৰা ঘৰ'' অতিথি থকা আৰু শোৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হ'ল; ''বৰঘৰ'' আছিল ঘৰৰ মুখ্য কোঠা, য'ত সাধাৰণতে জুইশাল আৰু তাৰ ওপৰত ঘৰুৱা সামগ্ৰী শুকুৱাই-সংৰক্ষণ কৰিবলৈ উঁচু ''ধোঁৱাচাং'' থাকিছিল।&lt;ref name=&quot;Richa-housing&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=185-186}}&lt;/ref&gt; আন অংশৰ ভিতৰত ৰন্ধনৰ সৈতে জড়িত ''মাজিয়া ঘৰ''; ঢেঁকী, ধান ৰখা পাত্ৰ আৰু জুইশাল থকা ''মৰাল ঘৰ''; শস্য ৰখাৰ পৃথক ''ভঁৰাল''; আৰু ''গোহালি'' অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;Richa-housing&quot;/&gt;

[[File:Women of Chutia tribe preparing pithas.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত ৰান্ধনীঘৰত পিঠা প্ৰস্তুত কৰা চুতীয়া মহিলা।]]

চুতীয়াসকলৰ মাজত ''এলেং ঘৰ'' বা ''মৰাং ঘৰ''ৰ পৰম্পৰাও আছে। ইয়াক উঁচু বা চাংঘৰ সদৃশ সমূহীয়া ঘৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, য'ত গাঁৱৰ ডেকাসকলে থাকি বিভিন্ন দক্ষতা আৰু পৰম্পৰাগত কলাৰ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল। এই প্ৰতিষ্ঠানৰ দায়িত্বত থকা ব্যক্তিজনক ''এলেং ঘড়ীয়া বৰুৱা'' বোলা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Richa-housing&quot;/&gt;

===পৰম্পৰাগত খেল===
চুতীয়াসকলৰ মাজত লিপিবদ্ধ পৰম্পৰাগত খেলৰ ভিতৰত ''ঘিলা খেল'', ''ঢোপ খেল'' বা ''হেতালি খেল'', মল্লযুদ্ধ (''মল্ল যোধা'') আৰু ''নাও খেল'' আছে। ''ঘিলা খেল'' মাটিত আঁকা কিছুমান খোপত খেলা হয়; খেলুৱৈয়ে এটা ভৰিত জপিয়াই সৰু শিল বা ''ঘিলা'' আগবঢ়ায়। ''ঢোপ খেল'', যাক ''হেতালি খেল''ো কোৱা হয়, সৰু শিলগুটিৰে খেলা দলীয় খেল।&lt;ref name=&quot;Richa-games&quot;&gt;{{harvcol|Chutia|2026|pp=170–176}}&lt;/ref&gt; উৎসৱ আৰু আন বিশেষ উপলক্ষত নাওবাইচো অনুষ্ঠিত হৈছিল; প্ৰতিযোগী দলে তাল মিলাই নাও বাই আৰু একেলগে গীত গায়।&lt;ref name=&quot;Richa-games&quot;/&gt;

==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি==
*[[সোণাৰাম চুতীয়া]]—[[যোৰহাট জিলা]]ৰ বৈষ্ণৱ পণ্ডিত, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু শিক্ষাবিদ।
*[[জয়ন্তী চুতীয়া]]—ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ এমেৰিটাছ বিজ্ঞানী আৰু বিশিষ্ট পদাৰ্থবিজ্ঞানী।
*[[গুণাৰাম খনিকৰ]]—বিশ্বখ্যাত বনৌষধি বিশেষজ্ঞ।
*[[সোণেশ্বৰ বৰা]]—স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ৰাজনীতিবিদ; ১৯৬৭ৰ পৰা ১৯৭৮ চনলৈ অসম চৰকাৰৰ কৃষি আৰু সমবায় মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ [[অসম গ্ৰামীণ বিকাশ বেংক]] প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে অসমত ক্ষুদ্ৰ চাহ বাগিচাৰ ধাৰণাৰ পথিকৃৎ আছিল।
*[[হেমপ্ৰভা চুতীয়া]]—ডিব্ৰুগড়ৰ বিশিষ্ট তাঁতশিল্পী আৰু শিল্পী।
*[[বিশ্বজিৎ বৰা]]—[[মুম্বাই]]ভিত্তিক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক আৰু সম্পাদক।
*[[অতুল বৰা]]—২০১৬ চনৰ পৰা [[বোকাখাত বিধানসভা সমষ্টি|বোকাখাত সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।
*[[অজন্তা নেওগ]]—[[গোলাঘাট বিধানসভা সমষ্টি|গোলাঘাট সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।
*[[বিমল বৰা]]—[[টিংখং বিধানসভা সমষ্টি|টিংখং সমষ্টি]]ৰ [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিধায়ক।
*শৰৎ শইকীয়া—[[মাহমৰা বিধানসভা সমষ্টি|মাহমৰা সমষ্টি]]ৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক।
*কৃষ্ণমণি চুতীয়া—''চল গৰী'' আৰু ''আম পাত লম্বা লম্ব'' আদি জনপ্ৰিয় গীতৰ বাবে পৰিচিত অসমীয়া গায়ক।
*[[নোমল চন্দ্ৰ বৰা]]—স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি তৃতীয় স্তৰৰ চিকিৎসালয় GNRC-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।
*[[উদ্ধৱ ভৰালী]]—১৪০টাতকৈ অধিক উদ্ভাৱনৰ কৃতিত্ব থকা বিশ্বখ্যাত উদ্ভাৱক।
*[[নয়নমণি শইকীয়া]]—ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা লন বল খেলুৱৈ।

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==টোকা==
{{notelist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
{{refbegin}}
* {{citation |first=S L |last=Baruah |title=A Comprehensive History of Assam |year=1986 |publisher=Munshiram Manoharlal}}
* {{cite book
|last=Khanikar
|first=Surjyakanta
|title=চুতীয়া জাতিৰ ইতিহাস আৰু লোক-সংস্কৃতি
|trans-title=History and Folk Culture of the Chutia Community
|year=1991
|language=as}}
*{{cite journal
 |last=Prinsep
 |first=James
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |year=1838
 |volume=7
 |publisher=Asiatic Society of Bengal
 |url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ
 |language=en
 }}
*{{cite journal
 |last=Hannay
 |first=S.F
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |year=1848
 |publisher=Asiatic Society of Bengal
 |location=Calcutta
 |language=en
}}
* {{cite book|last=Baruah|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007}}
* {{Citation |last=Bhattacharjee |first=J. B. |contribution=The Kachari (Dimasa) state formation |editor-last=Barpujari |editor-first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam |volume=2 |pages=391–397 |publisher=Assam Publication Board |place=Guwahati |year=1992}}
* {{Cite thesis|last=Buragohain|first=Romesh|date=1988|title=Ahom State Formation in Assam: An Inquiry into the Factors of Polity Formation in Medieval North East India|type=PhD|publisher=North-Eastern Hill University|degree=PhD|hdl=10603/61119}}
* {{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/284925 |year=2018 }}
* {{cite journal |last1=Acharyya |first1=Prarthana |last2=Mahanta |first2=Sakuntala |year=2019 |title=Language vitality assessment of Deori: An endangered language |url= |journal=Language Documentation &amp; Conservation |volume=13 |issue= |pages=514–544 |doi= |hdl=10125/24853 |access-date=}}
*{{cite book |last=Gogoi |first=Jahnavi |title=Agrarian System of Medieval Assam |publisher=Concept Publishing Company |place=New Delhi |year=2002}}
* {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11| pages = 3–34| date = December 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963| url = http://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/123456789/3259| access-date = 23 March 2021| archive-date = 6 July 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230706211727/https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3259| url-status = live}}
* {{cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Assam Administration |location=Calcutta |year=1930}}
*{{Cite journal|last=Jacquesson|first=François|date=2008|title=Discovering Boro-Garo|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|journal=History of an Analytical and Descriptive Linguistic Category|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|archive-date=3 August 2019|url-status=dead|archivedate=3 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190803001248/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ebhr/pdf/EBHR_32_02.pdf|deadurl=yes}}
* {{cite journal |last1=Jacquesson |first1=François |last2=van Breugel |first2=Seino |title=The linguistic reconstruction of the past: The case of the Boro-Garo languages |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |date=3 November 2017 |volume=40 |issue=1 |pages=90–122 |doi=10.1075/ltba.40.1.04van}}
*{{Cite journal |last1=Kumar |first1=Vikrant |last2=Basu |first2=Debashis |last3=Reddy |first3=B Mohan |year=2004 |title=Genetic Heterogeneity in Northeastern India: Reflection of Tribe–Caste Continuum in the Genetic Structure |url= |journal=American Journal of Human Biology |volume=16 |issue=3 |pages=334–345 |doi=10.1002/ajhb.20027|pmid=15101058 |s2cid=22571529 }}
*{{citation |first=Guptajit |last=Pathak |title=Assam's history and its graphics |year=2008 |publisher=Mittal Publications}}
*{{cite thesis
 |last=Chutia
 |first=Richa
 |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study
 |publisher=Gauhati University
 |year=2026
 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/720611
 |via=Shodhganga
 |access-date=19 August 2026
 }}
*{{Cite book|last=Dalton|first=Edward Tuite|url=https://books.google.com/books?id=9wxWAAAAcAAJ&amp;dq=bihiya+ahom&amp;pg=PA77|title=Descriptive Ethnology of Bengal|date=1872|publisher=Office of the superintendent of government printing|language=en}}
* {{cite journal|last1=Shin|first1=Jae-Eun|year=2020|title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, The Chutiyas and the Dimasas|journal=The Indian Economic and Social History Review|volume=57|issue=1|pages=49–75|doi=10.1177/0019464619894134|s2cid=213213265}}
* {{Citation |last=Dutta |first=Sristidhar |title=The Mataks and their Kingdom |publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |year=1985}}
* {{Citation |last=Nath |first= D |contribution=State Formation in the Peripheral Areas: A Study of the Chutiya Kingdom in the Brahmaputra Valley |year=2013 |title=Early States in North East India |editor-last1=Bhattarcharjee |editor-first1=J B| editor-last2=Syiemlieh |editor-first2=David R |pages = 24–49 |place=Delhi |publisher=Regency Publications| isbn=978-81-89233-86-0}}
*{{Citation |last=Sarma |first=Benudhar |title=Maniram Dewan|publisher=Manuh Prakashan |place=Guwahati |year=1993}}
*{{Citation|last=Hamilton|first=Francis|title=An Account of Assam|editor-last1=Bhuyan|editor-first1=Surya Kumar|publisher=The Government Of Assam|year=1940}}
{{refend}}

{{Assam}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>7b9ac3vxvnsi05kdrh6md6vxg8kebyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চুতুফা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44143</id>
    <revision>
      <id>636544</id>
      <parentid>636158</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T16:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>replaced unreliable source which doesnt cite any primary source with a reliable historical source. The campaign was launched, but the results arent listed in any buranjis. In order for the camoaign to be sucessful, there has to be tangible results.</comment>
      <origin>636544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20929" sha1="0ykahox09nuslbs50t30gw2b1lak3w9" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰদ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜧𑜨 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜇𑜡.}} (Tsāo-lung Tāo Sér-Tér-Phà),{{reign|{{circa|১৩৬৪/৬৯}}|১৩৭৬}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেওঁক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া ৰজাৰ লোকে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=}}&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা [[ত্যাও খামটি]]য়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Dutta|first=Sristidhar|url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|title=Mataks and their Kingdom|date=1985|publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |access-date=11 June 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227070648/http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|url-status=live|page=29|quote=&quot;To avenge this, the next Ahom king Tyao Khamti (1980-1989) led an expedition to the Chutiya kingdom, but without any effect.&quot;}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰপৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। 

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 
 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। 

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰপৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, &quot;Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;Assam Buranji(SM), p. 7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;

চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ ধৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিৱৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/77 81] |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Acharya1966&quot;&gt;{{cite book |last=Acharya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam (From the 13th to the 17th Century) |date=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |page=74 |url=https://ia601807.us.archive.org/34/items/dli.pahar.3309/1966%20The%20History%20of%20Medieval%20Assam%20from%20the%2013th%20to%20the%2017th%20century%20by%20Acharya%20s.pdf |access-date=2026-05-20}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;,p.90&lt;/ref&gt;, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, Golap Chandra,&quot;Ahom Buranji,p.49&lt;/ref&gt; ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ মতে, চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক চফ্ৰাই নদীৰপৰা নাৱত তুলি ধৰি লৈ যায় আৰু পিছত তেওঁক হত্যা কৰায়।&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, &quot;Deodhai Assam Buranji&quot;,p.11&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; [[আহোম ভাষা]]ত লিখা &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;ত &quot;চুতীয়া ৰজা&quot;ৰ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' বা 𑜁𑜤𑜃𑜫 শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) সলনি &quot;চুতীয়া লোক&quot;সকলে (''তিউৰা'' বা 𑜄𑜢𑜥𑜍𑜠 হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.48&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিতভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt; স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপি এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই।&lt;ref&gt;{{harv|Barua|2007|page=118}}&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰপৰা ১৩৮০ চনলৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra,&quot;Ahom Buranji&quot;,p.49, &quot;After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years.&quot;&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>0ykahox09nuslbs50t30gw2b1lak3w9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636547</id>
      <parentid>636544</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T16:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20927" sha1="hqyj51du1fd6r9gkb3ipwy10md9x6w9" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰদ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜧𑜨 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜇𑜡.}} (Tsāo-lung Tāo Sér-Tér-Phà),{{reign|{{circa|১৩৬৪/৬৯}}|১৩৭৬}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেওঁক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া ৰজাৰ লোকে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=}}&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা [[ত্যাও খামটি]]য়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Dutta|first=Sristidhar|url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|title=Mataks and their Kingdom|date=1985|publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |access-date=11 June 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227070648/http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|url-status=live|page=29|quote=To avenge this, the next Ahom king Tyao Khamti (1980-1989) led an expedition to the Chutiya kingdom, but without any effect.}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰপৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। 

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 
 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। 

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰপৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, &quot;Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;Assam Buranji(SM), p. 7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;

চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ ধৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিৱৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/77 81] |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Acharya1966&quot;&gt;{{cite book |last=Acharya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam (From the 13th to the 17th Century) |date=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |page=74 |url=https://ia601807.us.archive.org/34/items/dli.pahar.3309/1966%20The%20History%20of%20Medieval%20Assam%20from%20the%2013th%20to%20the%2017th%20century%20by%20Acharya%20s.pdf |access-date=2026-05-20}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;,p.90&lt;/ref&gt;, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, Golap Chandra,&quot;Ahom Buranji,p.49&lt;/ref&gt; ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ মতে, চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক চফ্ৰাই নদীৰপৰা নাৱত তুলি ধৰি লৈ যায় আৰু পিছত তেওঁক হত্যা কৰায়।&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, &quot;Deodhai Assam Buranji&quot;,p.11&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; [[আহোম ভাষা]]ত লিখা &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;ত &quot;চুতীয়া ৰজা&quot;ৰ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' বা 𑜁𑜤𑜃𑜫 শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) সলনি &quot;চুতীয়া লোক&quot;সকলে (''তিউৰা'' বা 𑜄𑜢𑜥𑜍𑜠 হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.48&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিতভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt; স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপি এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই।&lt;ref&gt;{{harv|Barua|2007|page=118}}&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰপৰা ১৩৮০ চনলৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra,&quot;Ahom Buranji&quot;,p.49, &quot;After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years.&quot;&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>hqyj51du1fd6r9gkb3ipwy10md9x6w9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636549</id>
      <parentid>636547</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T17:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>added Gait ref who also merely mentions the campaign and doesnt talk about results/success.</comment>
      <origin>636549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21272" sha1="d0ba9ilks66lxv5bv06wymacv5w1j77" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰদ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜧𑜨 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜇𑜡.}} (Tsāo-lung Tāo Sér-Tér-Phà),{{reign|{{circa|১৩৬৪/৬৯}}|১৩৭৬}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেওঁক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া ৰজাৰ লোকে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=}}&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা [[ত্যাও খামটি]]য়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Dutta|first=Sristidhar|url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|title=Mataks and their Kingdom|date=1985|publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |access-date=11 June 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227070648/http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|url-status=live|page=29|quote=To avenge this, the next Ahom king Tyao Khamti (1980-1989) led an expedition to the Chutiya kingdom, but without any effect.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |author-link=Edward Albert Gait
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |year=1926
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta and Simla
 |page=79
 |quote=One of his first acts was to lead an army against the Chutiyās to punish them for the treacherous murder of Sutuphā.
}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰপৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। 

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 
 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। 

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰপৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, &quot;Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;Assam Buranji(SM), p. 7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;

চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ ধৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিৱৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/77 81] |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Acharya1966&quot;&gt;{{cite book |last=Acharya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam (From the 13th to the 17th Century) |date=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |page=74 |url=https://ia601807.us.archive.org/34/items/dli.pahar.3309/1966%20The%20History%20of%20Medieval%20Assam%20from%20the%2013th%20to%20the%2017th%20century%20by%20Acharya%20s.pdf |access-date=2026-05-20}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;,p.90&lt;/ref&gt;, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, Golap Chandra,&quot;Ahom Buranji,p.49&lt;/ref&gt; ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ মতে, চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক চফ্ৰাই নদীৰপৰা নাৱত তুলি ধৰি লৈ যায় আৰু পিছত তেওঁক হত্যা কৰায়।&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, &quot;Deodhai Assam Buranji&quot;,p.11&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; [[আহোম ভাষা]]ত লিখা &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;ত &quot;চুতীয়া ৰজা&quot;ৰ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' বা 𑜁𑜤𑜃𑜫 শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) সলনি &quot;চুতীয়া লোক&quot;সকলে (''তিউৰা'' বা 𑜄𑜢𑜥𑜍𑜠 হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.48&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিতভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt; স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপি এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই।&lt;ref&gt;{{harv|Barua|2007|page=118}}&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰপৰা ১৩৮০ চনলৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra,&quot;Ahom Buranji&quot;,p.49, &quot;After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years.&quot;&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>d0ba9ilks66lxv5bv06wymacv5w1j77</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636550</id>
      <parentid>636549</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T17:05:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21239" sha1="rhes0xdwwigne6ibwnxf7p1waafhp4z" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰদ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜧𑜨 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜇𑜡.}} (Tsāo-lung Tāo Sér-Tér-Phà),{{reign|{{circa|১৩৬৪/৬৯}}|১৩৭৬}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেওঁক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া ৰজাৰ লোকে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=}}&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা [[ত্যাও খামটি]]য়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Dutta|first=Sristidhar|url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|title=Mataks and their Kingdom|date=1985|publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |access-date=11 June 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227070648/http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|url-status=live|page=29|quote=To avenge this, the next Ahom king Tyao Khamti (1980-1989) led an expedition to the Chutiya kingdom, but without any effect.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |year=1926
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta and Simla
 |page=79
 |quote=One of his first acts was to lead an army against the Chutiyās to punish them for the treacherous murder of Sutuphā.
}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰপৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। 

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 
 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। 

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰপৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, &quot;Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;Assam Buranji(SM), p. 7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;

চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ ধৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিৱৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/77 81] |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Acharya1966&quot;&gt;{{cite book |last=Acharya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam (From the 13th to the 17th Century) |date=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |page=74 |url=https://ia601807.us.archive.org/34/items/dli.pahar.3309/1966%20The%20History%20of%20Medieval%20Assam%20from%20the%2013th%20to%20the%2017th%20century%20by%20Acharya%20s.pdf |access-date=2026-05-20}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;,p.90&lt;/ref&gt;, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, Golap Chandra,&quot;Ahom Buranji,p.49&lt;/ref&gt; ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ মতে, চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক চফ্ৰাই নদীৰপৰা নাৱত তুলি ধৰি লৈ যায় আৰু পিছত তেওঁক হত্যা কৰায়।&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, &quot;Deodhai Assam Buranji&quot;,p.11&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; [[আহোম ভাষা]]ত লিখা &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;ত &quot;চুতীয়া ৰজা&quot;ৰ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' বা 𑜁𑜤𑜃𑜫 শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) সলনি &quot;চুতীয়া লোক&quot;সকলে (''তিউৰা'' বা 𑜄𑜢𑜥𑜍𑜠 হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.48&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিতভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt; স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপি এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই।&lt;ref&gt;{{harv|Barua|2007|page=118}}&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰপৰা ১৩৮০ চনলৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra,&quot;Ahom Buranji&quot;,p.49, &quot;After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years.&quot;&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>rhes0xdwwigne6ibwnxf7p1waafhp4z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636551</id>
      <parentid>636550</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T17:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>added the explicit result as mentioned in buranji</comment>
      <origin>636551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21855" sha1="smzdg0ls1073roatciy26zupw66mu5h" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰদ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜧𑜨 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜇𑜡.}} (Tsāo-lung Tāo Sér-Tér-Phà),{{reign|{{circa|১৩৬৪/৬৯}}|১৩৭৬}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেওঁক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰপৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া ৰজাৰ লোকে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=}}&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা [[ত্যাও খামটি]]য়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Dutta|first=Sristidhar|url=http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|title=Mataks and their Kingdom|date=1985|publisher=Chugh Publications |place=Allahabad |access-date=11 June 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227070648/http://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf|url-status=live|page=29|quote=To avenge this, the next Ahom king Tyao Khamti (1980-1989) led an expedition to the Chutiya kingdom, but without any effect.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |year=1926
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta and Simla
 |page=79
 |quote=One of his first acts was to lead an army against the Chutiyās to punish them for the treacherous murder of Sutuphā.
}}&lt;/ref&gt; এই অভিযানৰ সময়ত চুতীয়া ৰজাজন পাহাৰলৈ পলাই যোৱা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book
|last=Acharyya
|first=N. N.
|title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
|year=1966
|publisher=Dutta Baruah and Company
|location=Gauhati
|page=226
|quote=The same source mentions that Tyaokhanti (1380-89), the successor of Sutupha, led an expedition against the Chutias to avenge the murder of the Ahom king. The Chutia king is to have escaped to the hills.
}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰপৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। 

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 
 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। 

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰপৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, &quot;Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;Assam Buranji(SM), p. 7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;

চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ ধৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিৱৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |url=https://archive.org/details/dli.ernet.104191 |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=[https://archive.org/details/dli.ernet.104191/page/77 81] |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Acharya1966&quot;&gt;{{cite book |last=Acharya |first=Nagendra Nath |title=The History of Medieval Assam (From the 13th to the 17th Century) |date=1966 |publisher=Dutta Baruah |location=Gauhati |page=74 |url=https://ia601807.us.archive.org/34/items/dli.pahar.3309/1966%20The%20History%20of%20Medieval%20Assam%20from%20the%2013th%20to%20the%2017th%20century%20by%20Acharya%20s.pdf |access-date=2026-05-20}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, SK, &quot;বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী&quot;,p.90&lt;/ref&gt;, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua, Golap Chandra,&quot;Ahom Buranji,p.49&lt;/ref&gt; ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ৰ মতে, চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক চফ্ৰাই নদীৰপৰা নাৱত তুলি ধৰি লৈ যায় আৰু পিছত তেওঁক হত্যা কৰায়।&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, &quot;Deodhai Assam Buranji&quot;,p.11&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; [[আহোম ভাষা]]ত লিখা &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;ত &quot;চুতীয়া ৰজা&quot;ৰ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' বা 𑜁𑜤𑜃𑜫 শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) সলনি &quot;চুতীয়া লোক&quot;সকলে (''তিউৰা'' বা 𑜄𑜢𑜥𑜍𑜠 হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.48&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিতভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt; স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপি এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই।&lt;ref&gt;{{harv|Barua|2007|page=118}}&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰপৰা ১৩৮০ চনলৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra,&quot;Ahom Buranji&quot;,p.49, &quot;After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years.&quot;&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>smzdg0ls1073roatciy26zupw66mu5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দিহিং নদী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55447</id>
    <revision>
      <id>636536</id>
      <parentid>602373</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42153" sha1="00fhf3udmuvhqe5ys7ebwgqx04284di" xml:space="preserve">{{Geobox |বুঢ়ী দিহিং নদী
| name = দিহিং নদী
| name_native = 
| name_native_lang = 
| name_other = বুঢ়ী দিহিং নদী
| name_etymology = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image = Dihing River at Namsai in Arunachal Pradesh (photo - Jim Ankan Deka).jpg
| image_size = 300
| image_caption = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ নামচাইত দিহিং নদী
| map = 
| map_size = 
| map_caption = 
| pushpin_map = 
| pushpin_map_size = 
| pushpin_map_caption= 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| country1 = [[ভাৰত]]
| country2 = 
| state = [[অসম]]
| state1 = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length = 380|km
| width_min = 
| width_avg = 
| width_max = 
| depth_min = 
| depth_avg = 
| depth_max = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min = 
| discharge1_avg = 
| discharge1_max = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source = [[পাটকাই পৰ্বত]]
| source1_location = 
| source1_coordinates= 
| source_elevation = 2375|m
| mouth = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]
| mouth_location = 
| mouth_coordinates = {{coord|27|14|0|N|94|42|0|E|display=inline,title}}&lt;ref&gt;{{cite web|author=National Geospatial-Intelligence Agency|title=Burhi Dihing River|work=Geographical Names|url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-2905474&amp;fid=2719&amp;c=india|publisher=ITA|accessdate=12 October 2014}}&lt;/ref&gt;
| mouth_elevation = 
| progression = 
| river_system = 
| basin_size = {{convert|6000|km2|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;Channel Form&quot;/&gt;
| tributaries_left = 
| tributaries_right = 
| custom_label = 
| custom_data = 
| extra = 
}}

'''দিহিং''' বা '''বুঢ়ী দিহিং''' [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ এখন প্ৰধান উপনৈ। ই প্ৰায় ৩৮০ কিঃমিঃ দীঘল।&lt;ref name=&quot;Channel Form&quot;&gt;{{cite journal|author1=Sarma, Jogendra N.|author2=Basumallik, Sudhir|title=Channel Form and Process of the Burhi Dihing River, India|journal=Geografiska Annaler. Series A: Physical Geography|doi=10.2307/521528|volume=68|number=4|year=1986|pages=373&amp;ndash;381|jstor=521528}}&lt;/ref&gt; উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[উজনি অসম]]ৰ মাজেৰে বৈ ই ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিছে। দিহিং নদীৰ উৎপত্তি পূব [[হিমালয়]]ৰ [[পাটকাই পৰ্বত]]শ্ৰেণীত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ২,৩৭৫ মিটাৰ উচ্চতাত।&lt;ref name=&quot;Channel Form&quot;/&gt; অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নামচাই অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ আহি ই [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰে অসমত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰপিছত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ মাজেৰে বৈ দিহিংমুখত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদত মিলিত হয়। দিহিং অৱবাহিকাৰ মুঠ কালি প্ৰায় ৬,০০০ বৰ্গ কিঃমিঃ।&lt;ref name=&quot;Channel Form&quot;/&gt; নদীখনে সময়ে সময়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত ইয়াৰ অৱবাহিকাত কেইবাটাও অশ্বখুৰা হ্ৰদৰ সৃষ্টি হৈছে।

নামদফা নদী দিহিংৰ উত্তৰ পাৰৰ এখন উপনৈ আৰু দিচাং ইয়াৰ দক্ষিণ পাৰৰ এখন উপনৈ। দিহিং উপত্যকাত জয়পুৰ-দিহিং বৰ্ষাৰণ্য, [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], বহুতো খাৰুৱা তেলৰ ক্ষেত্ৰ, ধাননি পথাৰ, বাঁহ-তামোলৰ বাৰী আৰু চাহ বাগিচা অৱস্থিত।

==নামৰ উৎপত্তি==
বড়ো-কছাৰী মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|দেউৰী-চুতীয়া]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু [[ডিমাছা ভাষা]]ত &quot;দি&quot; বা &quot;ডি&quot; শব্দৰ অৰ্থ পানী বা নদী আৰু &quot;হিং&quot; বা &quot;হং&quot; শব্দৰ অৰ্থ বহল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ''দিহিং'' শব্দৰ আক্ষৰিক অৰ্থ &quot;বহল নদী&quot;। নদীখনক '''বুঢ়ী দিহিং''' বুলিও জনা যায়।

==ইতিহাস==

===ঐতিহাসিক উল্লেখ===
[[বুৰঞ্জী]]সমূহত দিহিং নদীক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;''Assam Buranji'' (SM), p. 9.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dihing 2023&quot;&gt;{{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
 |page=532
 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Dutta
 |first=Sristidhar
 |title=The Mataks and their Kingdom
 |publisher=Chugh Publications
 |place=Allahabad
 |year=1985
 |page=28
}}&lt;/ref&gt; সেইবাবে দিহিংমুখ অঞ্চলটো পৰৱৰ্তী সময়ত [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়।

১৫১৩ চনৰ দিখৌ–মাজুলী যুদ্ধত চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাৰ পাছত আহোম বাহিনীয়ে দিহিং অঞ্চলত শিবিৰ পাতিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 57.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, ''Purani Assam Buranji'', p. 40.&lt;/ref&gt; ১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে দিহিংমুখত থকা আহোমসকলৰ মুংখ্ৰাং দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে, ইয়াৰ সেনাপতি খেনমুংক হত্যা কৰি পুনৰ সেই স্থান অধিকাৰ কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত পুনৰ দিহিংমুখত যুদ্ধ হয়; এইবাৰ আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণ কৰি তেওঁলোকক পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Devi
 |first=Lakshmi
 |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
 |publisher=Assam Book Depot
 |location=Calcutta
 |year=1968
 |page=62
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 57.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 17.&lt;/ref&gt; দিহিং নদীত মাছ ধৰা অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা সীমান্ত-বিবাদৰ সৈতে বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া ৰাজ্যৰ উচ্চপদস্থ বিষয়া ''মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা''ৰ নামো জড়িত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Devi
 |first=Lakshmi
 |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
 |publisher=Assam Book Depot
 |location=Calcutta
 |year=1968
 |page=62
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Assam Buranji'' (SM), pp. 9–10.&lt;/ref&gt;

চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পাছত দিহিং উপত্যকা বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশাসনিক অঞ্চলত পৰিণত হয়। ১৫২৫ চনত স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং]] নিজে দিহিং দেশলৈ যায় আৰু হাবুং, দিহিং আৰু বানলুং আদি সীমান্ত প্ৰদেশসমূহ পৰিচালনা কৰিবলৈ বিষয়া নিযুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward A.
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |location=Calcutta and Simla
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |year=1926
 |page=86
}}&lt;/ref&gt; আহোম বুৰঞ্জীত দিহিং প্ৰদেশক ''মুংক্লাং'' (''Mungklang'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ দায়িত্বত ''দিহিঙীয়া গোহাঁই'' বা ''থাওমুং মুংক্লাং'' নামৰ এজন বিষয়া আছিল। নিত্যানন্দ গগৈয়ে খেওখেন বানলুঙীয়া গোহাঁইক এই পদৰ এজন প্ৰাৰম্ভিক পদাধিকাৰী হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite thesis
 |last=Gogoi
 |first=Nityananda
 |title=Historical Geography of Medieval Assam
 |type=PhD thesis
 |publisher=Gauhati University
 |year=1994
 |page=242
}}&lt;/ref&gt;

[[চুহুংমুং]] দিহিং নদীৰ পাৰত [[বকতা]]ত ৰাজধানী স্থাপন কৰাৰ আৰু বানপানীৰ পৰা ৰাজধানীখন ৰক্ষা কৰিবলৈ মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰাৰ পাছত ''দিহিঙীয়া ৰজা'' নামেৰেও পৰিচিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward A.
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |location=Calcutta and Simla
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |year=1926
 |page=85
}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী কালত ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজকুমাৰসকলক পৃথক পৃথক ভূখণ্ডৰ অধিকাৰ দিয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ ভিতৰত ''দিহিঙীয়া'' শাখাও অন্যতম আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Bhuyan
 |first=S. K.
 |title=Tungkhungia Buranji, or A History of Assam, 1681–1826 A.D.
 |location=Bombay
 |year=1933
 |page=xvii
}}&lt;/ref&gt;

ষোড়শ শতিকাৰ পৰৱৰ্তী কালতো দিহিং অঞ্চল বিভিন্ন সামৰিক ঘটনাৰ সৈতে জড়িত হৈ আছিল। ১৫৬৩ চনৰ কোচ আক্ৰমণৰ সময়ত [[চিলাৰায়]]ৰ বাহিনীয়ে [[মাজুলী]]ত শিবিৰ পাতি তাৰপৰা আহোম ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰভাগ আৰু [[গড়গাঁও]]ৰ দিশে আগবাঢ়িছিল। এই অভিযানৰ সময়ত মেচাগড়কো চিলাৰায়ৰ শিবিৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয় আৰু কোচ বাহিনীয়ে দিহিংৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰাৰ কথাও পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Acharyya
 |first=N. N.
 |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
 |year=1966
 |page=104
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite thesis
 |last=Gogoi
 |first=Nityananda
 |title=Historical Geography of Medieval Assam
 |type=PhD thesis
 |publisher=Gauhati University
 |year=1994
 |page=184
}}&lt;/ref&gt;

১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে পুনৰ [[নামৰূপ]] আৰু খেৰাম অঞ্চলত আক্ৰমণ কৰি টিপাম ৰজাক পৰাস্ত কৰে। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি পৰাজিত টিপাম ৰজাই দিহিং বুলি চিনাক্ত কৰা এখন নদী পাৰ হৈ পিছুৱাই যাবলগীয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Devi
 |first=Lakshmi
 |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
 |publisher=Assam Book Depot
 |location=Calcutta
 |year=1968
 |page=69
}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী আহোম প্ৰশাসনত দিহিং অঞ্চল ''পানী দিহিঙীয়া ৰাজখোৱা'' আৰু ''তাৰুৱা দিহিঙীয়া ৰাজখোৱা'' নামৰ বিষয়াসকলৰ অধীনত বিভক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পৰা দিহিং ভূখণ্ডৰ পৃথক প্ৰশাসনিক পৰিচয় বহুদিনলৈ অব্যাহত থকাৰ ইংগিত পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite thesis
 |last=Gogoi
 |first=Nityananda
 |title=Historical Geography of Medieval Assam
 |type=PhD thesis
 |publisher=Gauhati University
 |year=1994
 |page=242
}}&lt;/ref&gt;

===ঐতিহাসিক গতিপথ===
ঐতিহাসিক আৰু ভূ-আকৃতিবৈজ্ঞানিক সমলসমূহে দেখুৱায় যে বৰ্তমানৰ তুলনাত অতীতত দিহিং নদী বহু দূৰ পশ্চিমলৈ [[উজনি অসম]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈছিল। ১৮২৫–১৮২৮ চনত কৰা জৰীপৰ আধাৰত ৰিচাৰ্ড উইলকক্সে লিখিছিল যে প্ৰাচীন দিহিং নদীয়ে দিচাং, দিখৌ, জাঁজী আৰু দিচৈ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰি ''মহুৰা'' নামৰ ঠাইৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Wilcox
 |first=R.
 |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8
 |journal=Asiatic Researches
 |volume=17
 |year=1832
 |page=320
 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf
 |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Mahura.
}}&lt;/ref&gt;

এডৱাৰ্ড গেইটে ১৬৬২ চনত মীৰ জুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ৰ বিৱৰণৰ আধাৰত ''লাখৌ''ক তৎকালীন দিহিং–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সংগমস্থল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ পুনৰ্গঠন অনুসৰি সেই সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত [[মাজুলী]]ৰ উত্তৰফালে বৈছিল, আনহাতে দিহিং নদী মাজুলীৰ দক্ষিণফালে বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ প্ৰায় সমান্তৰালভাৱে পশ্চিমলৈ গৈ দিচাং আৰু দিখৌৰ পানী গ্ৰহণ কৰিছিল। মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্তত এই দক্ষিণৰ দিহিং আৰু উত্তৰৰ লুইত পুনৰ মিলিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |year=1926
 |edition=2nd
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta and Simla
 |page=132
}}&lt;/ref&gt;

[[File:Dihing River Old course map.jpg|thumb|center|upright=2|দিহিং নদীৰ বৰ্তমানৰ গতিপথ আৰু ইয়াৰ পূৰ্বৰ গতিপথৰ আনুমানিক পুনৰ্গঠন।]]

অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত সংগৃহীত তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জন পিটাৰ ৱেডে দিহিংৰ এই পুৰণি গতিপথৰ অধিক বিস্তৃত বৰ্ণনা দিছিল। তেওঁৰ মতে দিহিং পশ্চিমলৈ বৈ গৈ [[কলিয়াবৰ]]ৰ প্ৰায় চল্লিশ মাইল উজনিত ''জুনটিয়াৰান'' (''Zoontiaran'') নামৰ ঠাইৰ বিপৰীতে লুইতৰ সৈতে মিলিছিল। সংগমস্থলৰ ওচৰত দক্ষিণ পাৰত ''পুলাৰঘাট'' আৰু উত্তৰ পাৰত ''ফোগাদেৰাগাঁও'' আছিল।&lt;ref name=&quot;Wade-Dihing&quot;&gt;{{cite book
 |last=Wade
 |first=John Peter
 |editor-last=Sharma
 |editor-first=Benudhar
 |title=An Account of Assam
 |chapter=A Geographical Sketch of Assam
 |orig-date=1800
 |year=1927
 |publisher=R. Sarmah
 |location=North Lakhimpur, Assam
 |page=31
 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125418
 |quote=joins the Looicheh opposite to Zoontiaran, about forty miles above Coliabur
}}&lt;/ref&gt; মাজুলীৰ বৰ্ণনাতো ৱেডে দিহিং আৰু লুইতৰ পুনৰ মিলনস্থল কলিয়াবৰৰ উজনিত আৰু ''বানফাং''ৰ বিপৰীতে স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ ''ৰূপেই চাপৰি''ক এই সংগমস্থলৰ ওচৰৰ মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্ত বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Wade
 |first=John Peter
 |editor-last=Sharma
 |editor-first=Benudhar
 |title=An Account of Assam
 |chapter=A Geographical Sketch of Assam
 |orig-date=1800
 |year=1927
 |publisher=R. Sarmah
 |location=North Lakhimpur, Assam
 |pages=32–33
 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125418
}}&lt;/ref&gt;

মীৰ জুমলাৰ উজনি অসম অভিমুখী অভিযানৰ বিৱৰণেও লাখৌৰ অৱস্থান নিৰ্ণয়ত সহায় কৰে। আই. এছ. মুমতাজাৰ ঐতিহাসিক-ভৌগোলিক অধ্যয়ন অনুসৰি কলিয়াবৰ আৰু লাখৌৰ মাজৰ অঞ্চলটো সেই সময়ত অৰণ্য আৰু জলাভূমিৰে ভৰা আছিল; বৰ্তমানৰ [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] এই অঞ্চলৰ ভিতৰতে অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Mumtaza
 |first=I. S.
 |title=Mir Jumla's Assam Invasion as Depicted by the Ahom Buranji: A Study in Historical Geography
 |journal=Proceedings of the Indian History Congress
 |volume=55
 |year=1994
 |pages=368–374
 |jstor=44143375
}}&lt;/ref&gt;

জে. এন. শৰ্মাই উপগ্ৰহীয় চিত্ৰ বিশ্লেষণ কৰি এখন বৃহৎ পূৰ্বপুৰুষ নদীৰ বহুতো পুৰণি গতিপথ বা palaeochannel চিনাক্ত কৰে, যাক তেওঁ ''Proto-Burhi Dihing'' বুলি অভিহিত কৰে। ইয়াৰ উজনি অংশৰ পুৰণি গতিপথ বৰ্তমানৰ দিহিংৰ প্ৰধানকৈ উত্তৰফালে আছিল আৰু [[নাহৰকটীয়া]]ৰ ওচৰত বৰ্তমানৰ নদীখন অতিক্ৰম কৰিছিল। ভটিয়নি অংশৰ পুৰণি গতিপথসমূহ বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিংৰ দক্ষিণে, বুঢ়ী দিহিং আৰু দিচাং নদীৰ মাজৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিমলৈ বিস্তৃত আছিল। টিংখাংৰ পশ্চিমত এই পৰিত্যক্ত গতিপথসমূহ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ—দুটা শাখাত বিভক্ত হৈ চেপনৰ ওচৰত পুনৰ মিলিছিল। শৰ্মাই এই palaeochannel-সমূহৰ বিন্যাসক দিহিংৰ ভটিয়নি গতিপথ ধীৰে ধীৰে উত্তৰফালে সৰি বৰ্তমানৰ অৱস্থান লাভ কৰাৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite conference
 |last=Sarma
 |first=Jogendra Nath
 |title=A Study on Palaeochannels from Satellite Imagery in a Part of Upper Assam
 |conference=National Symposium on Remote Sensing Applications for Resource Management with Special Emphasis on the North-Eastern Region
 |location=Guwahati
 |date=25–27 November 1993
 |pages=77–79, 82–83
 |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam
}}&lt;/ref&gt;

মাজুলী অঞ্চলৰ ভূ-আকৃতিবৈজ্ঞানিক পুনৰ্গঠনসমূহেও পুৰণি দিহিংক তৎকালীন মাজুলী ভূখণ্ডৰ দক্ষিণফালে স্থাপন কৰে। জে. এন. শৰ্মা আৰু এম. কে. ফুকনে কৰা পুনৰ্গঠন অনুসৰি পূৰ্বৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত মাজুলীৰ উত্তৰফালে আৰু দিহিং দক্ষিণফালে বৈছিল; দুয়োটা নদী লাখৌত মিলিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last1=Sarma
 |first1=J. N.
 |last2=Phukan
 |first2=M. K.
 |title=Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India
 |journal=Geomorphology
 |volume=60
 |issue=1–2
 |year=2004
 |pages=1–19
 |doi=10.1016/j.geomorph.2003.07.013
}}&lt;/ref&gt; মহন্ত আদিৰ ২০২৪ চনৰ পুনৰ্গঠনেও, একে মডেলৰ আধাৰত, বৃহৎ নদী-পুনৰ্বিন্যাসৰ আগৰ দিহিংক মাজুলীৰ দক্ষিণে বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ প্ৰায় অনুৰূপ পথে পশ্চিমলৈ বৈ লাখৌত উত্তৰৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ–লুইতৰ সৈতে মিলিত হোৱা দেখুৱাইছে।&lt;ref name=&quot;Mahanta2024&quot;&gt;{{cite journal
 |last1=Mahanta
 |first1=Bashab N.
 |last2=Kashyap
 |first2=M. P.
 |last3=Mahapatra
 |first3=B. M.
 |last4=Goswami
 |first4=Tapos Kumar
 |title=Tectonic anabranching of Brahmaputra River system: implications on survival of world's largest inhabited river island Majuli
 |journal=Discover Geoscience
 |volume=2
 |year=2024
 |article-number=93
 |doi=10.1007/s44288-024-00100-7
 |doi-access=free
}}&lt;/ref&gt;

১৮০০ চনত সংকলিত ৱেডৰ অসমৰ ভৌগোলিক বিৱৰণত [[মাজুলী]]ক দক্ষিণে দিহিং আৰু উত্তৰে লুইতেৰে গঠিত এটা বৃহৎ নদীদ্বীপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; মাজুলীৰ মাজেৰে কেইবাটাও সুঁতিয়ে এই দুয়োখন নদীক সংযোগ কৰিছিল। একে বিৱৰণত ৱেডে অসমক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ আধাৰত তিনিটা প্ৰধান ভৌগোলিক বিভাগ—''উত্তৰকোল'' বা ''উত্তৰপাৰ'', ''দক্ষিণকোল'' বা ''দক্ষিণপাৰ'' আৰু ''মাজুলী''—ত ভাগ কৰিছে আৰু প্ৰথম দুটা নাম পূৰ্বতে বিশেষকৈ উজনি অসমৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Wade
 |first=John Peter
 |editor-last=Sharma
 |editor-first=Benudhar
 |title=An Account of Assam
 |chapter=A Geographical Sketch of Assam
 |orig-date=1800
 |year=1927
 |publisher=R. Sarmah
 |location=North Lakhimpur, Assam
 |pages=3, 8, 32
 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125418
}}&lt;/ref&gt;

এডৱাৰ্ড গেইটে উল্লেখ কৰিছে যে অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগৰ বিৱৰণসমূহত ''দিহিং'' নামটো মাজুলীৰ দক্ষিণফালে বৈ যোৱা নদীসুঁতিৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হৈছিল; গেইটৰ সময়ত এই সুঁতিয়েই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মূল দক্ষিণীয়া ধাৰা আছিল। অৱশ্যে তেওঁ সতৰ্ক কৰি দিছিল যে দক্ষিণীয়া সুঁতিটোক ''দিহিং'' বুলি কোৱা হৈ থকাৰ অৰ্থ এই নহয় যে বিৱৰণ কৰা প্ৰতিটো সময়তেই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখ্য সুঁতি মাজুলীৰ উত্তৰফালেই বৈ আছিল। তেওঁ আৰু উল্লেখ কৰে যে হোৰেছ হেইমেন উইলছনৰ ১৮৫২ চনৰ ''Narrative of the Burmese War in 1824–26'' গ্ৰন্থৰ সৈতে প্ৰকাশিত মানচিত্ৰতো মাজুলীৰ দক্ষিণৰ সুঁতিটো ''Dihing'' নামে চিহ্নিত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |year=1906
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta
 |page=192
 |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait
}}&lt;/ref&gt;

শৰ্মা, বৰা আৰু গোস্বামীৰ অধ্যয়ন অনুসৰি প্ৰায় ২৫০ বছৰ আগলৈকে দিহিং নদী পশ্চিমমুৱা হৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেৰে বৈ মাজুলীৰ একেবাৰে পশ্চিম প্ৰান্তত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিছিল, যি স্থান বৰ্তমানৰ দিহিংমুখৰ পৰা প্ৰায় ২০০ কিঃমিঃ পশ্চিমে।&lt;ref&gt;{{citation
 |last1=Sarma
 |first1=Jogendra Nath
 |last2=Borah
 |first2=D.
 |last3=Goswami
 |first3=U.
 |title=Change of river channel and bank erosion of the Burhi Dihing River (Assam), assessed using remote sensing data and GIS
 |page=95
}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী বৃহৎ নদী-পুনৰ্বিন্যাসৰ ফলত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখ্য সোঁত মাজুলীৰ দক্ষিণফালৰ এই পুৰণি দিহিং ধাৰালৈ স্থানান্তৰিত হয়। গেইটে অসমীয়া জনশ্ৰুতিৰ আধাৰত ১৭৩৫ চনত দিবাং নদীয়ে নমাই অনা এক বৃহৎ বানপানীক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত কৰিছিল; আধুনিক ভূ-আকৃতিবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নসমূহে মুখ্য নদী-পুনৰ্বিন্যাসক প্ৰায় ১৭৫০ চনৰ বৃহৎ বানপানীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |year=1906
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta
 |page=192
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mahanta2024&quot;/&gt;

গেইটে লগতে এটা স্থানীয় পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছিল যাৰ মতে ইয়াৰো আগৰ কোনো সময়ত [[দিখৌ নদী]]ৰ স্বতন্ত্ৰ গতিপথ আছিল আৰু ই [[কাজলীমুখ]]লৈকে বৈ গৈছিল। সেই পুৰণি গতিপথৰ অংশ মাজুলীৰ '''টুনি''' সুঁতি আৰু নগাঁৱৰ [[কলং নদী]]ত বৰ্তি থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |year=1926
 |edition=2nd
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta and Simla
 |page=132
}}&lt;/ref&gt;

দিহিংৰ পুৰণি গতিপথৰ প্ৰতিফলন ইয়াৰ পাৰৰ বহুতো ঐতিহাসিক বসতি আৰু ৰাজধানীৰ উল্লেখতো দেখা যায়। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[নামৰূপ]], টিপাম আৰু শালগুৰিক দিহিংৰ পাৰৰ আহোমসকলৰ ক্ৰমাগত বসতিস্থল হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। আন এটা বিৱৰণ মতে স্বৰ্গদেউ চুখামফাৰ ৰাজত্বকালত দিহিংৰ পাৰত আঠজোপা ''আঠা'' গছ ৰোপণ কৰাৰ ফলত ''আঠাবাৰী'' নামৰ উৎপত্তি হয়।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Sayeeda Yasmin
 |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
 |location=Guwahati
 |publisher=Spectrum Publications
 |year=1997
 |pages=21, 42
 |isbn=81-85319-61-8
}}&lt;/ref&gt; আহোম ৰাজ্যৰ বিকাশৰ সময়ত [[চুদাংফা]]ই দিহিংৰ ওচৰৰ চৰগুৱাত ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল আৰু [[চুহুংমুং]]য়ে দিহিংৰ পাৰত [[বকতা]]ত ৰাজধানী পাতি বানপানীৰ পৰা ৰক্ষাৰ বাবে মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward A.
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |location=Calcutta and Simla
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |year=1926
 |pages=83, 85
}}&lt;/ref&gt; এই ঠাইসমূহৰ কেইবাটাও বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিংৰ পাৰত অৱস্থিত নহ'লেও, দিহিংৰ সৈতে থকা ঐতিহাসিক সম্পৰ্কই নদীখনৰ পুৰণি পশ্চিমমুখী গতিপথৰ সাক্ষ্য বহন কৰে।&lt;ref&gt;Sarma, Jogendranath, ''Change of River Channel and Bank Erosion of the Burhi Dihing River (Assam), Assessed Using Remote Sensing Data and GIS'', p. 95.&lt;/ref&gt;

==অৰ্থনীতি==
দিহিং নদী উপত্যকা অৰ্থনৈতিকভাৱে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াত জয়পুৰ-দিহিং বৰ্ষাৰণ্য আৰু দিহিং-পাটকাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অঞ্চল অৱস্থিত। কৃষিক্ষেত্ৰত বিশাল সাৰুৱা ধাননি পথাৰ, বাঁহ আৰু তামোলৰ বাৰী আৰু [[চাহ]] বাগিচাৰ বাবে দিহিং উপত্যকা বিখ্যাত। খনিজ সম্পদৰ ভিতৰত এই অঞ্চলত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ ক্ষেত্ৰ আৰু [[কয়লা]]ক্ষেত্ৰ আছে। ইয়াৰ উপত্যকাত নামচাই, [[লিডু]], [[মাৰ্ঘেৰিটা]], [[ডিগবৈ]], [[দুলিয়াজান]] আৰু [[নাহৰকটীয়া]] আদি উল্লেখযোগ্য নগৰ আৰু চহৰ অৱস্থিত।

==উল্লেখযোগ্য উপনৈসমূহ==

===টিৰাপ নৈ===
বুঢ়ী দিহিঙৰ ডাঙৰ উপনৈসমূহৰ ভিতৰত টিৰাপ নৈ অন্যতম। অৰুণাচলৰ টিৰাপ জিলাৰ ২,৭৮০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ৰোহো নামৰ ঠাইৰ পৰা ওলাই ৯৬ কিঃমিঃ উত্তৰ-পূবমুৱা হৈ বৈ আহি চাংলাং জিলাত সোমায়। তাৰ পাছত টিৰাপৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মাজেদি ১২ কিঃমিঃ আহি তিনিচুকীয়া জিলাত সোমায়। ইয়াত টিপং নৈৰ সৈতে লগ লাগি ৩৮ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ পাৰ হৈ লেখাপানীৰ পৰা উত্তৰ-পশ্চিমমুৱা হৈ ছিপি জানৰ লগ হৈ ৫ কিঃমিঃ বৈ আহি লিডুৰ উত্তৰত টিৰাপ নৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। টিৰাপ নৈৰ দৈৰ্ঘ্য ১৪৫ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ১,০৬৪ বৰ্গ কিঃমিঃ।

===নামদাং নৈ===
অসম-অৰুণাচল সীমান্তৰ হাচংপানী, টিককপানী আৰু জাগুনপানী নামৰ তিনিখন জান মিলি এই নৈৰ নাম নামদাং হৈছে। নৈখন অসমত সোমাই উত্তৰ-পশ্চিমলৈ ৫ কিঃমিঃ আহি মাৰ্ঘেৰিটাৰ পূবত প্ৰধান পথ পাৰ হৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰিছে।

===ডিৰাক নৈ===
অৰুণাচলৰ ভিতৰৰ পৰা ওলাই আহি টিৰাপ জিলাৰ মাজেদি বৈ নামটক চাহ বাগিচাৰ ওচৰেদি তিনিচুকীয়া জিলাত সোমাই ডিৰাক সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মাজেদি ৪ কিঃমিঃ ভটিয়াই ডিৰাকমুখত বুঢ়ী দিহিঙত পৰিছে। নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৩২ কিঃমিঃ।

===নামচাং নৈ===
এই নৈখন টিৰাপ জিলাৰ সৰুখুনচা নামৰ ঠাইৰ পৰা ওলাই উত্তৰ-পশ্চিম দিশত ২৪ কিঃমিঃ বৈ আহি বাৰিকপানী আৰু বমাট জু নামৰ দুখন জানৰ লগ হৈ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ শুকানজুৰি নামৰ ঠাইত ওলায়। তাৰ পাছত দেওমালীৰ কাষেদি বৈ নামচাং নৈখন বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। নৈখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ৫১ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ৩৯৯ বৰ্গ কিঃমিঃ।

===ডিগবৈ নৈ===
এই নৈখন তিনিচুকীয়া জিলাৰ বগাপানী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পৰা খাৰজান নামেৰে ওলায়। তাৰ পাছত দিহিং বনাঞ্চলৰ মাজেদি আহি দক্ষিণ বালিজান আৰু বৰজান নামৰ দুটা জানৰ সৈতে লগ হৈ ডিগবৈ তেল নগৰৰ মাজেদি আহি ডিগবৈ নৈ নাম লয়। তাৰ পৰা দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত বৈ গৈ ভাদৈ পাঁচআলি হৈ দুটা মান জানৰ লগ হৈ উষাপুৰেদি এটা অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গতিপথেৰে ডিগবৈমুখত বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ১৬০ বৰ্গ কিঃমিঃ।

===টিপলিং নৈ===
তিনিচুকীয়া জিলাৰ দিহিং সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পৰা ওলাই দক্ষিণ-পশ্চিমমুৱা হৈ নগা জান আৰু ঢেকীয়াজানৰ সৈতে লগ হয়। তাৰ পৰা বৈ আহি দুলীয়াজানৰ ওচৰৰ টিপলিং ঘাটত বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। টিপলিং নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ২৮ কিঃমিঃ।

===টিংৰাই নৈ===
এই নৈখন বগাপানী ৰেল ষ্টেচনৰ কাষৰ পৰা ওলাই পশ্চিমমুৱা হৈ দিহিং বনাঞ্চলৰ মাজেদি বৈ আহি তিনিচুকীয়া-দুলীয়াজান পথৰ কাষত পাখৰী জানৰ সৈতে লগ লাগে। ইটাখুলি চাহ বাগিচাৰ কাষেদি এটা ভাঁজ লৈ বালিজান চাহ বাগিচাৰ উত্তৰত হুগ্ৰীজান নামৰ জান এটাৰ সৈতে লগ লাগি টিংৰাই চাৰিআলিৰ পৰা ৪ কিঃমিঃ দক্ষিণ-পশ্চিমলৈ গৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। টিংৰাই নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৭৬ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ৩৪২ বৰ্গ কিঃমিঃ।

===দিচাম নৈ===
এই নৈখন ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জয়পুৰৰ শিলিখা পাহাৰৰ ৪৭৪ মিটাৰ উচ্চতাৰ পৰা, নামৰূপৰ পৰ্বতপুৰৰ প্ৰায় ৪ কিঃমিঃ দক্ষিণ-পূবত, উৎপত্তি হয়। তাৰ পাছত কচুজান হৈ লবংখোলা জান আৰু নাহৰপুং জানৰ সৈতে লগ লাগে আৰু পুনৰ পানীবুৰা জানৰ লগ হৈ ৬ কিঃমিঃ বৈ দিচাম নৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। দিচাম নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮ কিঃমিঃ।

===চেঁচা নৈ===
এই নৈখন ডিব্ৰুগড় জিলাৰ পানীতোলা ৰেল ষ্টেচনৰ ওচৰৰ পৰা ওলাই দক্ষিণ-পশ্চিমমুৱা হৈ বালিজান আৰু ডিকম জানৰ সৈতে লগ হৈ ১৫ কিঃমিঃ বৈ আহি মহমাৰি চাহ বাগিচাৰ ওচৰত ঘুগুৰা জানৰ লগ হয়। তাৰ পাছত ঘোঁৰামৰাৰ পৰা চেঁচা নৈখন দক্ষিণ-পশ্চিমমুৱা হৈ ৪ কিঃমিঃ আহি চেঙেলী জানৰ লগ হৈ ৬ কিঃমিঃ ভটিয়াই কোটোহাৰ ওচৰত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ পাৰ হয়। তাৰপৰা ১০ কিঃমিঃ আহি বৰদৈবামৰ ওচৰত বাঘজানৰ সৈতে লগ হয়। তাৰ পৰা ৮ কিঃমিঃ বৈ গৈ নৈখনে চেঁচামুখত বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। চেঁচা নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১০৯ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ৫০২ বৰ্গ কিঃমিঃ।

==লগতে চাওক==
* [[অসমৰ নদীসমূহৰ তালিকা]]
* [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]
* [[মাজুলী]]

==তথ্য উৎস==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]]
[[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নদী]]
[[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উপনৈ]]</text>
      <sha1>00fhf3udmuvhqe5ys7ebwgqx04284di</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636537</id>
      <parentid>636536</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42076" sha1="57lp19bqvozsrjwu3oajfz6mdgp3g81" xml:space="preserve">{{Geobox |বুঢ়ী দিহিং নদী
| name = দিহিং নদী
| name_native = 
| name_native_lang = 
| name_other = বুঢ়ী দিহিং নদী
| name_etymology = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image = Dihing River at Namsai in Arunachal Pradesh (photo - Jim Ankan Deka).jpg
| image_size = 300
| image_caption = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ নামচাইত দিহিং নদী
| map = 
| map_size = 
| map_caption = 
| pushpin_map = 
| pushpin_map_size = 
| pushpin_map_caption= 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| country1 = [[ভাৰত]]
| country2 = 
| state = [[অসম]]
| state1 = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length = 380|km
| width_min = 
| width_avg = 
| width_max = 
| depth_min = 
| depth_avg = 
| depth_max = 
| discharge1_location= 
| discharge1_min = 
| discharge1_avg = 
| discharge1_max = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source = [[পাটকাই পৰ্বত]]
| source1_location = 
| source1_coordinates= 
| source_elevation = 2375|m
| mouth = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]
| mouth_location = 
| mouth_coordinates = {{coord|27|14|0|N|94|42|0|E|display=inline,title}}&lt;ref&gt;{{cite web|author=National Geospatial-Intelligence Agency|title=Burhi Dihing River|work=Geographical Names|url=http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-2905474&amp;fid=2719&amp;c=india|publisher=ITA|accessdate=12 October 2014}}&lt;/ref&gt;
| mouth_elevation = 
| progression = 
| river_system = 
| basin_size = {{convert|6000|km2|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;Channel Form&quot;/&gt;
| tributaries_left = 
| tributaries_right = 
| custom_label = 
| custom_data = 
| extra = 
}}

'''দিহিং''' বা '''বুঢ়ী দিহিং''' [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ এখন প্ৰধান উপনৈ। ই প্ৰায় ৩৮০ কিঃমিঃ দীঘল।&lt;ref name=&quot;Channel Form&quot;&gt;{{cite journal|author1=Sarma, Jogendra N.|author2=Basumallik, Sudhir|title=Channel Form and Process of the Burhi Dihing River, India|journal=Geografiska Annaler. Series A: Physical Geography|doi=10.2307/521528|volume=68|number=4|year=1986|pages=373&amp;ndash;381|jstor=521528}}&lt;/ref&gt; উত্তৰ-পূব [[ভাৰত]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[উজনি অসম]]ৰ মাজেৰে বৈ ই ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিছে। দিহিং নদীৰ উৎপত্তি পূব [[হিমালয়]]ৰ [[পাটকাই পৰ্বত]]শ্ৰেণীত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ২,৩৭৫ মিটাৰ উচ্চতাত।&lt;ref name=&quot;Channel Form&quot;/&gt; অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নামচাই অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ আহি ই [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰে অসমত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰপিছত [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]ৰ মাজেৰে বৈ দিহিংমুখত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদত মিলিত হয়। দিহিং অৱবাহিকাৰ মুঠ কালি প্ৰায় ৬,০০০ বৰ্গ কিঃমিঃ।&lt;ref name=&quot;Channel Form&quot;/&gt; নদীখনে সময়ে সময়ে গতিপথ সলনি কৰাৰ ফলত ইয়াৰ অৱবাহিকাত কেইবাটাও অশ্বখুৰা হ্ৰদৰ সৃষ্টি হৈছে।

নামদফা নদী দিহিংৰ উত্তৰ পাৰৰ এখন উপনৈ আৰু দিচাং ইয়াৰ দক্ষিণ পাৰৰ এখন উপনৈ। দিহিং উপত্যকাত জয়পুৰ-দিহিং বৰ্ষাৰণ্য, [[নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], বহুতো খাৰুৱা তেলৰ ক্ষেত্ৰ, ধাননি পথাৰ, বাঁহ-তামোলৰ বাৰী আৰু চাহ বাগিচা অৱস্থিত।

==নামৰ উৎপত্তি==
বড়ো-কছাৰী মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|দেউৰী-চুতীয়া]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু [[ডিমাছা ভাষা]]ত &quot;দি&quot; বা &quot;ডি&quot; শব্দৰ অৰ্থ পানী বা নদী আৰু &quot;হিং&quot; বা &quot;হং&quot; শব্দৰ অৰ্থ বহল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। এই ব্যাখ্যা অনুসৰি ''দিহিং'' শব্দৰ আক্ষৰিক অৰ্থ &quot;বহল নদী&quot;। নদীখনক '''বুঢ়ী দিহিং''' বুলিও জনা যায়।

==ইতিহাস==

===ঐতিহাসিক উল্লেখ===
[[বুৰঞ্জী]]সমূহত দিহিং নদীক উত্তৰ দিশৰ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু দক্ষিণ দিশৰ [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজৰ সীমা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;''Assam Buranji'' (SM), p. 9.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dihing 2023&quot;&gt;{{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
 |page=532
 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume11.2/29.pdf
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Dutta
 |first=Sristidhar
 |title=The Mataks and their Kingdom
 |publisher=Chugh Publications
 |place=Allahabad
 |year=1985
 |page=28
}}&lt;/ref&gt; সেইবাবে দিহিংমুখ অঞ্চলটো পৰৱৰ্তী সময়ত [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়।

১৫১৩ চনৰ দিখৌ–মাজুলী যুদ্ধত চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাৰ পাছত আহোম বাহিনীয়ে দিহিং অঞ্চলত শিবিৰ পাতিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 57.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, ''Purani Assam Buranji'', p. 40.&lt;/ref&gt; ১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে দিহিংমুখত থকা আহোমসকলৰ মুংখ্ৰাং দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে, ইয়াৰ সেনাপতি খেনমুংক হত্যা কৰি পুনৰ সেই স্থান অধিকাৰ কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত পুনৰ দিহিংমুখত যুদ্ধ হয়; এইবাৰ আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণ কৰি তেওঁলোকক পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Devi
 |first=Lakshmi
 |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
 |publisher=Assam Book Depot
 |location=Calcutta
 |year=1968
 |page=62
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S. K., ''Satsari Assam Buranji'', p. 57.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S. K., ''Deodhai Assam Buranji'', p. 17.&lt;/ref&gt; দিহিং নদীত মাছ ধৰা অধিকাৰক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা সীমান্ত-বিবাদৰ সৈতে বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া ৰাজ্যৰ উচ্চপদস্থ বিষয়া ''মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা''ৰ নামো জড়িত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Devi
 |first=Lakshmi
 |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
 |publisher=Assam Book Depot
 |location=Calcutta
 |year=1968
 |page=62
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Assam Buranji'' (SM), pp. 9–10.&lt;/ref&gt;

চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পাছত দিহিং উপত্যকা বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশাসনিক অঞ্চলত পৰিণত হয়। ১৫২৫ চনত স্বৰ্গদেউ [[চুহুংমুং]] নিজে দিহিং দেশলৈ যায় আৰু হাবুং, দিহিং আৰু বানলুং আদি সীমান্ত প্ৰদেশসমূহ পৰিচালনা কৰিবলৈ বিষয়া নিযুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward A.
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |location=Calcutta and Simla
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |year=1926
 |page=86
}}&lt;/ref&gt; আহোম বুৰঞ্জীত দিহিং প্ৰদেশক ''মুংক্লাং'' (''Mungklang'') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ দায়িত্বত ''দিহিঙীয়া গোহাঁই'' বা ''থাওমুং মুংক্লাং'' নামৰ এজন বিষয়া আছিল। নিত্যানন্দ গগৈয়ে খেওখেন বানলুঙীয়া গোহাঁইক এই পদৰ এজন প্ৰাৰম্ভিক পদাধিকাৰী হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite thesis
 |last=Gogoi
 |first=Nityananda
 |title=Historical Geography of Medieval Assam
 |type=PhD thesis
 |publisher=Gauhati University
 |year=1994
 |page=242
}}&lt;/ref&gt;

[[চুহুংমুং]] দিহিং নদীৰ পাৰত [[বকতা]]ত ৰাজধানী স্থাপন কৰাৰ আৰু বানপানীৰ পৰা ৰাজধানীখন ৰক্ষা কৰিবলৈ মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰাৰ পাছত ''দিহিঙীয়া ৰজা'' নামেৰেও পৰিচিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward A.
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |location=Calcutta and Simla
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |year=1926
 |page=85
}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী কালত ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজকুমাৰসকলক পৃথক পৃথক ভূখণ্ডৰ অধিকাৰ দিয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ বিভিন্ন শাখাৰ ভিতৰত ''দিহিঙীয়া'' শাখাও অন্যতম আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Bhuyan
 |first=S. K.
 |title=Tungkhungia Buranji, or A History of Assam, 1681–1826 A.D.
 |location=Bombay
 |year=1933
 |page=xvii
}}&lt;/ref&gt;

ষোড়শ শতিকাৰ পৰৱৰ্তী কালতো দিহিং অঞ্চল বিভিন্ন সামৰিক ঘটনাৰ সৈতে জড়িত হৈ আছিল। ১৫৬৩ চনৰ কোচ আক্ৰমণৰ সময়ত [[চিলাৰায়]]ৰ বাহিনীয়ে [[মাজুলী]]ত শিবিৰ পাতি তাৰপৰা আহোম ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰভাগ আৰু [[গড়গাঁও]]ৰ দিশে আগবাঢ়িছিল। এই অভিযানৰ সময়ত মেচাগড়কো চিলাৰায়ৰ শিবিৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয় আৰু কোচ বাহিনীয়ে দিহিংৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰাৰ কথাও পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Acharyya
 |first=N. N.
 |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
 |year=1966
 |page=104
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite thesis
 |last=Gogoi
 |first=Nityananda
 |title=Historical Geography of Medieval Assam
 |type=PhD thesis
 |publisher=Gauhati University
 |year=1994
 |page=184
}}&lt;/ref&gt;

১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে পুনৰ [[নামৰূপ]] আৰু খেৰাম অঞ্চলত আক্ৰমণ কৰি টিপাম ৰজাক পৰাস্ত কৰে। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি পৰাজিত টিপাম ৰজাই দিহিং বুলি চিনাক্ত কৰা এখন নদী পাৰ হৈ পিছুৱাই যাবলগীয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Devi
 |first=Lakshmi
 |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
 |publisher=Assam Book Depot
 |location=Calcutta
 |year=1968
 |page=69
}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী আহোম প্ৰশাসনত দিহিং অঞ্চল ''পানী দিহিঙীয়া ৰাজখোৱা'' আৰু ''তাৰুৱা দিহিঙীয়া ৰাজখোৱা'' নামৰ বিষয়াসকলৰ অধীনত বিভক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পৰা দিহিং ভূখণ্ডৰ পৃথক প্ৰশাসনিক পৰিচয় বহুদিনলৈ অব্যাহত থকাৰ ইংগিত পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite thesis
 |last=Gogoi
 |first=Nityananda
 |title=Historical Geography of Medieval Assam
 |type=PhD thesis
 |publisher=Gauhati University
 |year=1994
 |page=242
}}&lt;/ref&gt;

===ঐতিহাসিক গতিপথ===
ঐতিহাসিক আৰু ভূ-আকৃতিবৈজ্ঞানিক সমলসমূহে দেখুৱায় যে বৰ্তমানৰ তুলনাত অতীতত দিহিং নদী বহু দূৰ পশ্চিমলৈ [[উজনি অসম]]ৰ মাজেৰে বৈ গৈছিল। ১৮২৫–১৮২৮ চনত কৰা জৰীপৰ আধাৰত ৰিচাৰ্ড উইলকক্সে লিখিছিল যে প্ৰাচীন দিহিং নদীয়ে দিচাং, দিখৌ, জাঁজী আৰু দিচৈ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰি ''মহুৰা'' নামৰ ঠাইৰ ওচৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Wilcox
 |first=R.
 |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8
 |journal=Asiatic Researches
 |volume=17
 |year=1832
 |page=320
 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf
 |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Mahura.
}}&lt;/ref&gt;

এডৱাৰ্ড গেইটে ১৬৬২ চনত মীৰ জুমলাৰ অসম আক্ৰমণৰ সময়ৰ বিৱৰণৰ আধাৰত ''লাখৌ''ক তৎকালীন দিহিং–ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সংগমস্থল হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ পুনৰ্গঠন অনুসৰি সেই সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত [[মাজুলী]]ৰ উত্তৰফালে বৈছিল, আনহাতে দিহিং নদী মাজুলীৰ দক্ষিণফালে বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ প্ৰায় সমান্তৰালভাৱে পশ্চিমলৈ গৈ দিচাং আৰু দিখৌৰ পানী গ্ৰহণ কৰিছিল। মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্তত এই দক্ষিণৰ দিহিং আৰু উত্তৰৰ লুইত পুনৰ মিলিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |year=1926
 |edition=2nd
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta and Simla
 |page=132
}}&lt;/ref&gt;

[[File:Dihing River Old course map.jpg|thumb|center|upright=2|দিহিং নদীৰ বৰ্তমানৰ গতিপথ আৰু ইয়াৰ পূৰ্বৰ গতিপথৰ আনুমানিক পুনৰ্গঠন।]]

অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত সংগৃহীত তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জন পিটাৰ ৱেডে দিহিংৰ এই পুৰণি গতিপথৰ অধিক বিস্তৃত বৰ্ণনা দিছিল। তেওঁৰ মতে দিহিং পশ্চিমলৈ বৈ গৈ [[কলিয়াবৰ]]ৰ প্ৰায় চল্লিশ মাইল উজনিত ''জুনটিয়াৰান'' (''Zoontiaran'') নামৰ ঠাইৰ বিপৰীতে লুইতৰ সৈতে মিলিছিল। সংগমস্থলৰ ওচৰত দক্ষিণ পাৰত ''পুলাৰঘাট'' আৰু উত্তৰ পাৰত ''ফোগাদেৰাগাঁও'' আছিল।&lt;ref name=&quot;Wade-Dihing&quot;&gt;{{cite book
 |last=Wade
 |first=John Peter
 |editor-last=Sharma
 |editor-first=Benudhar
 |title=An Account of Assam
 |chapter=A Geographical Sketch of Assam
 |orig-date=1800
 |year=1927
 |publisher=R. Sarmah
 |location=North Lakhimpur, Assam
 |page=31
 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125418
 |quote=joins the Looicheh opposite to Zoontiaran, about forty miles above Coliabur
}}&lt;/ref&gt; মাজুলীৰ বৰ্ণনাতো ৱেডে দিহিং আৰু লুইতৰ পুনৰ মিলনস্থল কলিয়াবৰৰ উজনিত আৰু ''বানফাং''ৰ বিপৰীতে স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ ''ৰূপেই চাপৰি''ক এই সংগমস্থলৰ ওচৰৰ মাজুলীৰ পশ্চিম প্ৰান্ত বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Wade
 |first=John Peter
 |editor-last=Sharma
 |editor-first=Benudhar
 |title=An Account of Assam
 |chapter=A Geographical Sketch of Assam
 |orig-date=1800
 |year=1927
 |publisher=R. Sarmah
 |location=North Lakhimpur, Assam
 |pages=32–33
 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125418
}}&lt;/ref&gt;

মীৰ জুমলাৰ উজনি অসম অভিমুখী অভিযানৰ বিৱৰণেও লাখৌৰ অৱস্থান নিৰ্ণয়ত সহায় কৰে। আই. এছ. মুমতাজাৰ ঐতিহাসিক-ভৌগোলিক অধ্যয়ন অনুসৰি কলিয়াবৰ আৰু লাখৌৰ মাজৰ অঞ্চলটো সেই সময়ত অৰণ্য আৰু জলাভূমিৰে ভৰা আছিল; বৰ্তমানৰ [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] এই অঞ্চলৰ ভিতৰতে অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Mumtaza
 |first=I. S.
 |title=Mir Jumla's Assam Invasion as Depicted by the Ahom Buranji: A Study in Historical Geography
 |journal=Proceedings of the Indian History Congress
 |volume=55
 |year=1994
 |pages=368–374
 |jstor=44143375
}}&lt;/ref&gt;

জে. এন. শৰ্মাই উপগ্ৰহীয় চিত্ৰ বিশ্লেষণ কৰি এখন বৃহৎ পূৰ্বপুৰুষ নদীৰ বহুতো পুৰণি গতিপথ বা palaeochannel চিনাক্ত কৰে, যাক তেওঁ ''Proto-Burhi Dihing'' বুলি অভিহিত কৰে। ইয়াৰ উজনি অংশৰ পুৰণি গতিপথ বৰ্তমানৰ দিহিংৰ প্ৰধানকৈ উত্তৰফালে আছিল আৰু [[নাহৰকটীয়া]]ৰ ওচৰত বৰ্তমানৰ নদীখন অতিক্ৰম কৰিছিল। ভটিয়নি অংশৰ পুৰণি গতিপথসমূহ বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিংৰ দক্ষিণে, বুঢ়ী দিহিং আৰু দিচাং নদীৰ মাজৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিমলৈ বিস্তৃত আছিল। টিংখাংৰ পশ্চিমত এই পৰিত্যক্ত গতিপথসমূহ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ—দুটা শাখাত বিভক্ত হৈ চেপনৰ ওচৰত পুনৰ মিলিছিল। শৰ্মাই এই palaeochannel-সমূহৰ বিন্যাসক দিহিংৰ ভটিয়নি গতিপথ ধীৰে ধীৰে উত্তৰফালে সৰি বৰ্তমানৰ অৱস্থান লাভ কৰাৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite conference
 |last=Sarma
 |first=Jogendra Nath
 |title=A Study on Palaeochannels from Satellite Imagery in a Part of Upper Assam
 |conference=National Symposium on Remote Sensing Applications for Resource Management with Special Emphasis on the North-Eastern Region
 |location=Guwahati
 |date=25–27 November 1993
 |pages=77–79, 82–83
 |url=https://www.researchgate.net/publication/282791359_A_study_on_Palaeochannels_from_satellite_imagery_in_a_part_of_Upper_Assam
}}&lt;/ref&gt;

মাজুলী অঞ্চলৰ ভূ-আকৃতিবৈজ্ঞানিক পুনৰ্গঠনসমূহেও পুৰণি দিহিংক তৎকালীন মাজুলী ভূখণ্ডৰ দক্ষিণফালে স্থাপন কৰে। জে. এন. শৰ্মা আৰু এম. কে. ফুকনে কৰা পুনৰ্গঠন অনুসৰি পূৰ্বৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ বা লুইত মাজুলীৰ উত্তৰফালে আৰু দিহিং দক্ষিণফালে বৈছিল; দুয়োটা নদী লাখৌত মিলিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last1=Sarma
 |first1=J. N.
 |last2=Phukan
 |first2=M. K.
 |title=Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India
 |journal=Geomorphology
 |volume=60
 |issue=1–2
 |year=2004
 |pages=1–19
 |doi=10.1016/j.geomorph.2003.07.013
}}&lt;/ref&gt; মহন্ত আদিৰ ২০২৪ চনৰ পুনৰ্গঠনেও, একে মডেলৰ আধাৰত, বৃহৎ নদী-পুনৰ্বিন্যাসৰ আগৰ দিহিংক মাজুলীৰ দক্ষিণে বৰ্তমানৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ প্ৰায় অনুৰূপ পথে পশ্চিমলৈ বৈ লাখৌত উত্তৰৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ–লুইতৰ সৈতে মিলিত হোৱা দেখুৱাইছে।&lt;ref name=&quot;Mahanta2024&quot;&gt;{{cite journal
 |last1=Mahanta
 |first1=Bashab N.
 |last2=Kashyap
 |first2=M. P.
 |last3=Mahapatra
 |first3=B. M.
 |last4=Goswami
 |first4=Tapos Kumar
 |title=Tectonic anabranching of Brahmaputra River system: implications on survival of world's largest inhabited river island Majuli
 |journal=Discover Geoscience
 |volume=2
 |year=2024
 |article-number=93
 |doi=10.1007/s44288-024-00100-7
 |doi-access=free
}}&lt;/ref&gt;

১৮০০ চনত সংকলিত ৱেডৰ অসমৰ ভৌগোলিক বিৱৰণত [[মাজুলী]]ক দক্ষিণে দিহিং আৰু উত্তৰে লুইতেৰে গঠিত এটা বৃহৎ নদীদ্বীপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে; মাজুলীৰ মাজেৰে কেইবাটাও সুঁতিয়ে এই দুয়োখন নদীক সংযোগ কৰিছিল। একে বিৱৰণত ৱেডে অসমক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ আধাৰত তিনিটা প্ৰধান ভৌগোলিক বিভাগ—''উত্তৰকোল'' বা ''উত্তৰপাৰ'', ''দক্ষিণকোল'' বা ''দক্ষিণপাৰ'' আৰু ''মাজুলী''—ত ভাগ কৰিছে আৰু প্ৰথম দুটা নাম পূৰ্বতে বিশেষকৈ উজনি অসমৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হোৱা বুলি উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Wade
 |first=John Peter
 |editor-last=Sharma
 |editor-first=Benudhar
 |title=An Account of Assam
 |chapter=A Geographical Sketch of Assam
 |orig-date=1800
 |year=1927
 |publisher=R. Sarmah
 |location=North Lakhimpur, Assam
 |pages=3, 8, 32
 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125418
}}&lt;/ref&gt;

এডৱাৰ্ড গেইটে উল্লেখ কৰিছে যে অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগৰ বিৱৰণসমূহত ''দিহিং'' নামটো মাজুলীৰ দক্ষিণফালে বৈ যোৱা নদীসুঁতিৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হৈছিল; গেইটৰ সময়ত এই সুঁতিয়েই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মূল দক্ষিণীয়া ধাৰা আছিল। অৱশ্যে তেওঁ সতৰ্ক কৰি দিছিল যে দক্ষিণীয়া সুঁতিটোক ''দিহিং'' বুলি কোৱা হৈ থকাৰ অৰ্থ এই নহয় যে বিৱৰণ কৰা প্ৰতিটো সময়তেই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখ্য সুঁতি মাজুলীৰ উত্তৰফালেই বৈ আছিল। তেওঁ আৰু উল্লেখ কৰে যে হোৰেছ হেইমেন উইলছনৰ ১৮৫২ চনৰ ''Narrative of the Burmese War in 1824–26'' গ্ৰন্থৰ সৈতে প্ৰকাশিত মানচিত্ৰতো মাজুলীৰ দক্ষিণৰ সুঁতিটো ''Dihing'' নামে চিহ্নিত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |year=1906
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta
 |page=192
 |url=https://archive.org/details/historyofassam00gait
}}&lt;/ref&gt;

শৰ্মা, বৰা আৰু গোস্বামীৰ অধ্যয়ন অনুসৰি প্ৰায় ২৫০ বছৰ আগলৈকে দিহিং নদী পশ্চিমমুৱা হৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেৰে বৈ মাজুলীৰ একেবাৰে পশ্চিম প্ৰান্তত ব্ৰহ্মপুত্ৰত মিলিছিল, যি স্থান বৰ্তমানৰ দিহিংমুখৰ পৰা প্ৰায় ২০০ কিঃমিঃ পশ্চিমে।&lt;ref&gt;{{citation
 |last1=Sarma
 |first1=Jogendra Nath
 |last2=Borah
 |first2=D.
 |last3=Goswami
 |first3=U.
 |title=Change of river channel and bank erosion of the Burhi Dihing River (Assam), assessed using remote sensing data and GIS
 |page=95
}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী বৃহৎ নদী-পুনৰ্বিন্যাসৰ ফলত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখ্য সোঁত মাজুলীৰ দক্ষিণফালৰ এই পুৰণি দিহিং ধাৰালৈ স্থানান্তৰিত হয়। গেইটে অসমীয়া জনশ্ৰুতিৰ আধাৰত ১৭৩৫ চনত দিবাং নদীয়ে নমাই অনা এক বৃহৎ বানপানীক ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ গতিপথৰ এই পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে জড়িত কৰিছিল; আধুনিক ভূ-আকৃতিবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নসমূহে মুখ্য নদী-পুনৰ্বিন্যাসক প্ৰায় ১৭৫০ চনৰ বৃহৎ বানপানীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |year=1906
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta
 |page=192
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mahanta2024&quot;/&gt;

গেইটে লগতে এটা স্থানীয় পৰম্পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছিল যাৰ মতে ইয়াৰো আগৰ কোনো সময়ত [[দিখৌ নদী]]ৰ স্বতন্ত্ৰ গতিপথ আছিল আৰু ই [[কাজলীমুখ]]লৈকে বৈ গৈছিল। সেই পুৰণি গতিপথৰ অংশ মাজুলীৰ '''টুনি''' সুঁতি আৰু নগাঁৱৰ [[কলং নদী]]ত বৰ্তি থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward Albert
 |title=A History of Assam
 |year=1926
 |edition=2nd
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |location=Calcutta and Simla
 |page=132
}}&lt;/ref&gt;

দিহিংৰ পুৰণি গতিপথৰ প্ৰতিফলন ইয়াৰ পাৰৰ বহুতো ঐতিহাসিক বসতি আৰু ৰাজধানীৰ উল্লেখতো দেখা যায়। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[নামৰূপ]], টিপাম আৰু শালগুৰিক দিহিংৰ পাৰৰ আহোমসকলৰ ক্ৰমাগত বসতিস্থল হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। আন এটা বিৱৰণ মতে স্বৰ্গদেউ চুখামফাৰ ৰাজত্বকালত দিহিংৰ পাৰত আঠজোপা ''আঠা'' গছ ৰোপণ কৰাৰ ফলত ''আঠাবাৰী'' নামৰ উৎপত্তি হয়।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Sayeeda Yasmin
 |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
 |location=Guwahati
 |publisher=Spectrum Publications
 |year=1997
 |pages=21, 42
 |isbn=81-85319-61-8
}}&lt;/ref&gt; আহোম ৰাজ্যৰ বিকাশৰ সময়ত [[চুদাংফা]]ই দিহিংৰ ওচৰৰ চৰগুৱাত ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল আৰু [[চুহুংমুং]]য়ে দিহিংৰ পাৰত [[বকতা]]ত ৰাজধানী পাতি বানপানীৰ পৰা ৰক্ষাৰ বাবে মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gait
 |first=Edward A.
 |title=A History of Assam
 |edition=2nd
 |location=Calcutta and Simla
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |year=1926
 |pages=83, 85
}}&lt;/ref&gt; এই ঠাইসমূহৰ কেইবাটাও বৰ্তমানৰ বুঢ়ী দিহিংৰ পাৰত অৱস্থিত নহ'লেও, দিহিংৰ সৈতে থকা ঐতিহাসিক সম্পৰ্কই নদীখনৰ পুৰণি পশ্চিমমুখী গতিপথৰ সাক্ষ্য বহন কৰে।&lt;ref&gt;Sarma, Jogendranath, ''Change of River Channel and Bank Erosion of the Burhi Dihing River (Assam), Assessed Using Remote Sensing Data and GIS'', p. 95.&lt;/ref&gt;

==অৰ্থনীতি==
দিহিং নদী উপত্যকা অৰ্থনৈতিকভাৱে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াত জয়পুৰ-দিহিং বৰ্ষাৰণ্য আৰু দিহিং-পাটকাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অঞ্চল অৱস্থিত। কৃষিক্ষেত্ৰত বিশাল সাৰুৱা ধাননি পথাৰ, বাঁহ আৰু তামোলৰ বাৰী আৰু [[চাহ]] বাগিচাৰ বাবে দিহিং উপত্যকা বিখ্যাত। খনিজ সম্পদৰ ভিতৰত এই অঞ্চলত কেইবাটাও খাৰুৱা তেলৰ ক্ষেত্ৰ আৰু [[কয়লা]]ক্ষেত্ৰ আছে। ইয়াৰ উপত্যকাত নামচাই, [[লিডু]], [[মাৰ্ঘেৰিটা]], [[ডিগবৈ]], [[দুলিয়াজান]] আৰু [[নাহৰকটীয়া]] আদি উল্লেখযোগ্য নগৰ আৰু চহৰ অৱস্থিত।

==উল্লেখযোগ্য উপনৈসমূহ==

===টিৰাপ নৈ===
বুঢ়ী দিহিঙৰ ডাঙৰ উপনৈসমূহৰ ভিতৰত টিৰাপ নৈ অন্যতম। অৰুণাচলৰ টিৰাপ জিলাৰ ২,৭৮০ মিটাৰ উচ্চতাৰ ৰোহো নামৰ ঠাইৰ পৰা ওলাই ৯৬ কিঃমিঃ উত্তৰ-পূবমুৱা হৈ বৈ আহি চাংলাং জিলাত সোমায়। তাৰ পাছত টিৰাপৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মাজেদি ১২ কিঃমিঃ আহি তিনিচুকীয়া জিলাত সোমায়। ইয়াত টিপং নৈৰ সৈতে লগ লাগি ৩৮ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ পাৰ হৈ লেখাপানীৰ পৰা উত্তৰ-পশ্চিমমুৱা হৈ ছিপি জানৰ লগ হৈ ৫ কিঃমিঃ বৈ আহি লিডুৰ উত্তৰত টিৰাপ নৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। টিৰাপ নৈৰ দৈৰ্ঘ্য ১৪৫ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ১,০৬৪ বৰ্গ কিঃমিঃ।

===নামদাং নৈ===
অসম-অৰুণাচল সীমান্তৰ হাচংপানী, টিককপানী আৰু জাগুনপানী নামৰ তিনিখন জান মিলি এই নৈৰ নাম নামদাং হৈছে। নৈখন অসমত সোমাই উত্তৰ-পশ্চিমলৈ ৫ কিঃমিঃ আহি মাৰ্ঘেৰিটাৰ পূবত প্ৰধান পথ পাৰ হৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰিছে।

===ডিৰাক নৈ===
অৰুণাচলৰ ভিতৰৰ পৰা ওলাই আহি টিৰাপ জিলাৰ মাজেদি বৈ নামটক চাহ বাগিচাৰ ওচৰেদি তিনিচুকীয়া জিলাত সোমাই ডিৰাক সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ মাজেদি ৪ কিঃমিঃ ভটিয়াই ডিৰাকমুখত বুঢ়ী দিহিঙত পৰিছে। নদীখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৩২ কিঃমিঃ।

===নামচাং নৈ===
এই নৈখন টিৰাপ জিলাৰ সৰুখুনচা নামৰ ঠাইৰ পৰা ওলাই উত্তৰ-পশ্চিম দিশত ২৪ কিঃমিঃ বৈ আহি বাৰিকপানী আৰু বমাট জু নামৰ দুখন জানৰ লগ হৈ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ শুকানজুৰি নামৰ ঠাইত ওলায়। তাৰ পাছত দেওমালীৰ কাষেদি বৈ নামচাং নৈখন বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। নৈখনৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ৫১ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ৩৯৯ বৰ্গ কিঃমিঃ।

===ডিগবৈ নৈ===
এই নৈখন তিনিচুকীয়া জিলাৰ বগাপানী সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পৰা খাৰজান নামেৰে ওলায়। তাৰ পাছত দিহিং বনাঞ্চলৰ মাজেদি আহি দক্ষিণ বালিজান আৰু বৰজান নামৰ দুটা জানৰ সৈতে লগ হৈ ডিগবৈ তেল নগৰৰ মাজেদি আহি ডিগবৈ নৈ নাম লয়। তাৰ পৰা দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত বৈ গৈ ভাদৈ পাঁচআলি হৈ দুটা মান জানৰ লগ হৈ উষাপুৰেদি এটা অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গতিপথেৰে ডিগবৈমুখত বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ১৬০ বৰ্গ কিঃমিঃ।

===টিপলিং নৈ===
তিনিচুকীয়া জিলাৰ দিহিং সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পৰা ওলাই দক্ষিণ-পশ্চিমমুৱা হৈ নগা জান আৰু ঢেকীয়াজানৰ সৈতে লগ হয়। তাৰ পৰা বৈ আহি দুলীয়াজানৰ ওচৰৰ টিপলিং ঘাটত বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। টিপলিং নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ২৮ কিঃমিঃ।

===টিংৰাই নৈ===
এই নৈখন বগাপানী ৰেল ষ্টেচনৰ কাষৰ পৰা ওলাই পশ্চিমমুৱা হৈ দিহিং বনাঞ্চলৰ মাজেদি বৈ আহি তিনিচুকীয়া-দুলীয়াজান পথৰ কাষত পাখৰী জানৰ সৈতে লগ লাগে। ইটাখুলি চাহ বাগিচাৰ কাষেদি এটা ভাঁজ লৈ বালিজান চাহ বাগিচাৰ উত্তৰত হুগ্ৰীজান নামৰ জান এটাৰ সৈতে লগ লাগি টিংৰাই চাৰিআলিৰ পৰা ৪ কিঃমিঃ দক্ষিণ-পশ্চিমলৈ গৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। টিংৰাই নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৭৬ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ৩৪২ বৰ্গ কিঃমিঃ।

===দিচাম নৈ===
এই নৈখন ডিব্ৰুগড় জিলাৰ জয়পুৰৰ শিলিখা পাহাৰৰ ৪৭৪ মিটাৰ উচ্চতাৰ পৰা, নামৰূপৰ পৰ্বতপুৰৰ প্ৰায় ৪ কিঃমিঃ দক্ষিণ-পূবত, উৎপত্তি হয়। তাৰ পাছত কচুজান হৈ লবংখোলা জান আৰু নাহৰপুং জানৰ সৈতে লগ লাগে আৰু পুনৰ পানীবুৰা জানৰ লগ হৈ ৬ কিঃমিঃ বৈ দিচাম নৈ বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। দিচাম নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৮ কিঃমিঃ।

===চেঁচা নৈ===
এই নৈখন ডিব্ৰুগড় জিলাৰ পানীতোলা ৰেল ষ্টেচনৰ ওচৰৰ পৰা ওলাই দক্ষিণ-পশ্চিমমুৱা হৈ বালিজান আৰু ডিকম জানৰ সৈতে লগ হৈ ১৫ কিঃমিঃ বৈ আহি মহমাৰি চাহ বাগিচাৰ ওচৰত ঘুগুৰা জানৰ লগ হয়। তাৰ পাছত ঘোঁৰামৰাৰ পৰা চেঁচা নৈখন দক্ষিণ-পশ্চিমমুৱা হৈ ৪ কিঃমিঃ আহি চেঙেলী জানৰ লগ হৈ ৬ কিঃমিঃ ভটিয়াই কোটোহাৰ ওচৰত ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ পাৰ হয়। তাৰপৰা ১০ কিঃমিঃ আহি বৰদৈবামৰ ওচৰত বাঘজানৰ সৈতে লগ হয়। তাৰ পৰা ৮ কিঃমিঃ বৈ গৈ নৈখনে চেঁচামুখত বুঢ়ী দিহিঙত পৰে। চেঁচা নৈখনৰ দৈৰ্ঘ্য ১০৯ কিঃমিঃ আৰু অৱবাহিকাৰ কালি ৫০২ বৰ্গ কিঃমিঃ।

==লগতে চাওক==
* [[অসমৰ নদীসমূহৰ তালিকা]]
* [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]
* [[মাজুলী]]

==তথ্য উৎস==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]]
[[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উপনৈ]]</text>
      <sha1>57lp19bqvozsrjwu3oajfz6mdgp3g81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গৌৰী বৰ্মন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64236</id>
    <revision>
      <id>636722</id>
      <parentid>636481</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T11:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19167" sha1="cua92dtv743g1lqreuem6ph3rinx8r3" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = গৌৰী বৰ্মন
| image =গৌৰী বৰ্মন.jpeg
| image_size = 180px
| alt = 
| caption = 
| birth_name = 
| birth_date = ১৯৩৬
| birth_place = বেলশৰ, [[নলবাৰী জিলা|নলবাৰী]]
| death_date = ২৯ অক্টোবৰ ২০২০
| death_place =[[গুৱাহাটী]]
| residence =
| nationality = ভাৰতীয়
| other_names =
| ethnicity = &lt;!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --&gt;
| citizenship = 
| education = 
| alma_mater = 
| occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, চিত্ৰশিল্পী
| years_active = 
| known_for = 
| notable_works = [[অপৰাজেয় (চলচ্চিত্ৰ)|অপৰাজেয়]], [[হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন]]
| style = 
| influences = 
| influenced = 
| home_town = 
| television = 
| title = 
| term = 
| religion = [[হিন্দু ধৰ্ম]]
| spouse = কৃষ্ণা বৰ্মন
| partner = 
| children = 
| parents = 
| relatives = 
| awards = 
| signature = 
| website = &lt;!-- {{URL|www.example.com}} --&gt;
| footnotes = 
}}
'''গৌৰী বৰ্মন''' ({{lang-en|Gauri Barman}}) অসমৰ এগৰাকী চিত্ৰশিল্পী, লেখক, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা আছিল।&lt;ref name=&quot;চিত্ৰ সংকলন&quot;&gt;{{cite web | title=গৌৰী বৰ্মনৰ চিত্ৰ সংকলন | publisher=গৌৰী বৰ্মন মেমৰিয়েল ট্ৰাষ্ট | accessdate=21 September 2026 | author=কৃষ্ণা বৰ্মন}}&lt;/ref&gt; ১৯৭০ৰ চাৰিজন পৰিচালকে চতুৰঙ্গ নামেৰে পৰিচালনা কৰা [[অপৰাজেয় (চলচ্চিত্ৰ)|অপৰাজেয়়়]] ছবিৰ অন্যতম পৰিচালক আছিল।&lt;ref name=&quot;nenow&quot;&gt;{{cite web | url=https://nenow.in/north-east-news/assam/filmmaker-painter-gauri-barman-passes-away-at-84.html | title=Assam filmmaker, painter Gauri Barman passes away at 84 | publisher=Northeast Now | date=29-10-2020 | accessdate=30 October 2020}}&lt;/ref&gt; পাছলৈ তেওঁ হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন, অকণ, যুগে যুগে সংগ্ৰাম, অনুৰাগ, আপোনজন, জীৱন জেউতী আদি ছবি পৰিচালনা কৰে।&lt;ref name=&quot;গৌৰী বৰ্মন&quot;&gt;{{cite book | title=গৌৰী বৰ্মন | publisher=সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন | author=ৰমেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দত্তবৰুৱা, অভিজিৎ শৰ্মা বৰুৱা, কৃষ্ণা বৰ্মন | year=২০১১ | location=গুৱাহাটী | pages=২০১}}&lt;/ref&gt;

==চমু জীৱনী==
১৯৩৬ চনত [[নলবাৰী জিলা]]ৰ বেলশৰত বৰ্মনৰ জন্ম হয়। তেওঁ এজন চিত্ৰশিল্পী, লেখক, ছবি পৰিচালক আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা আছিল। তেওঁ পৰিচালনা কৰা প্ৰথম ছবি [[অপৰাজেয় (চলচ্চিত্ৰ)|অপৰাজেয়়়]] ১৯৭০ চনত মুক্তি পায়। বাংলা আৰু হিন্দী ছবিৰ বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[ৰাখী গুলজাৰ|ৰাখী]]য়ে অভিনয় কৰা এই ছবিখন গৌৰী বৰ্মন, [[ফণী তালুকদাৰ]],[[ অতুল বৰদলৈ]] আৰু [[মুনীন বায়ন|মুনীন বায়নে]] চতুৰঙ্গ নামেৰে যুটীয়াভাৱে পৰিচালনা কৰিছিল। স্বাধীনভাবে পৰিচালনা কৰা তেওঁৰ প্ৰথম ছবি [[হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন]]।&lt;ref name=&quot;nenow&quot; /&gt; 

তেওঁ প্ৰায় ৩০খন তথ্যচিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনৰ ধাৰাবাহিক পৰিচালনা কৰিছে। ২০১২ চনত বৈদেশিক মন্ত্ৰ্যালয়ে তেওঁক 'অৱজেক্ট দ্য আৰ্ট কমিটি'ৰ সদস্য বাছনি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;nenow&quot; /&gt; দূৰদৰ্শনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ''চক্ৰবেহু'' ধাৰাবাহিকখনৰ চিত্ৰনাট্য তেওঁ [[অৰ্ণৱ জান ডেকা]]ৰে সৈতে যুটীয়াভাৱে লিখিছিল আৰু ডেকাক ধাৰাবাহিকখনৰ মুখ্য সহকাৰী পৰিচালকৰ দায়িত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;অসমীয়া খবৰ&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

[[আৱাহন]], [[ৰামধেনু]]ৰপৰা দৈনিক অসম, দৈনিক অগ্ৰদূতলৈকে [[অসম]]ৰ আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁৰ লেখা নিয়মীয়াকৈ প্ৰকাশ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;অসমীয়া খবৰ&quot;&gt;{{cite news | title=চলচ্চিত্ৰকাৰ-চিত্ৰকৰ গৌৰী বৰ্মন | date=১১নৱেম্বৰ,২০২০ | agency=অসমীয়া খবৰ | accessdate=2 December 2020 | author=[[অৰ্ণৱ জান ডেকা]] | pages=৪, সম্পাদকীয় পৃষ্ঠা}}&lt;/ref&gt; জীৱনৰ শেষৰফালে তেখেতৰ গল্প আৰু কবিতা [[প্ৰান্তিক]]ত প্ৰকাশ হৈছিল। তেওঁ পৰিচালনা কৰা চিনেমাসমূহ হ'ল- [[অপৰাজেয় (চলচ্চিত্ৰ)|অপৰাজেয়়়]], [[হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন]], [[অকণ]], যুগে যুগে সংগ্ৰাম আৰু আপোনজন। বৰ্মনে নিজৰ নৱ-নিৰ্মিত বাসভৱনত ''অকাডেমী অৱ ভিজুৱেল আৰ্ট'' নাম দি এটি শিক্ষানুষ্ঠান খুলিছিল।&lt;ref name=&quot;অসমীয়া খবৰ&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত [[আদ্য শৰ্মা]]ৰ চতুৰ্খ মৃত্যু-বাৰ্ষিকীৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ‘জীৱনশিল্পী আদ্য শৰ্মা’ বঁটাৰে বৰ্মনক সন্মানিত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;tribune&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/mdetails.asp?id=feb2619/state051 | title=Adya Sarma award presented to Gouri Barman | date=26-2-2019 | agency=The Assam Tribune | accessdate=30 October 2020 | location=Guwahati | archivedate=7 November 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20201107024836/http://www.assamtribune.com/scripts/mdetails.asp?id=feb2619/state051 | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ২৯ অক্টোবৰ ২০২০ৰদিনা [[গুৱাহাটী]]ৰ এখন ব্যক্তিগত চিকিৎসালয়ত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;nenow&quot; /&gt;

==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী==
#[[অপৰাজেয় (চলচ্চিত্ৰ)|অপৰাজেয়়়]] (১৯৭০, যুটীয়াভাৱে), সঙ্গীতঃ সলীল চৌধুৰী
#[[হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন]] (১৯৭২) সঙ্গীতঃ ৰমেন বৰুৱা
#[[অকণ]] (১৯৮০) সঙ্গীতঃ ভূপেন হাজৰিকা
#[[যুগে যুগে সংগ্ৰাম]] (১৯৮৬) সঙ্গীতঃ ভূপেন হাজৰিকা
#[[আপোনজন]] (১৯৯৫) সঙ্গীতঃ প্ৰভাত শৰ্মা
#[[জীৱন জেউতী]], সঙ্গীত ভূপেন হাজৰিকা

==একক আৰু সামূহিক চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী==
*সৰ্বভাৰতীয় ৰাজনৈতিক সমাৰোহত দৰং কলেজৰ হৈ একক চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী, ১৯৫৫ চনত; প্ৰথম চিত্ৰ বিক্ৰী হয় 'বড়ো গাভৰু', বৰদৈচিলাৰ বেটুপাতত প্ৰকাশ।&lt;ref name=&quot;গৌৰী বৰ্মন&quot;/&gt;
*বম্বেৰ চাৰ জে জে কলেজৰ শতবাৰ্ষিকীত সামূহিক প্ৰদৰ্শনী, ১৯৫৮ চন। 
*জাহাঙ্গীৰ আৰ্ট গেলাৰী, বম্বে; ১৯৬০ চন। 
*চুদমাৰ্জন হল, কটন কলেজ, গুৱাহাটী, ১৯৬২ চন। 
*চুদমাৰ্জন হল, কটন কলেজ, গুৱাহাটী, ১৯৬৫ চন। 
*জিলা পুথিভঁড়াল, তেজপুৰ, ১৯৬৬ চন। 
*চুদমাৰ্জন হল, কটন কলেজ, গুৱাহাটী, ১৯৬৭ চন। 
*সৰ্বভাৰতীয় আৰ্টচ আৰু ক্ৰেফট্ ছোচাইটি গেলাৰী, নতুন দিল্লী ১৯৭৭ চন। 
*অসম চৰকাৰৰ আৰ্ট গেলাৰী, গুৱাহাটী, ১৯৭৭ চন। 
*সৰ্বভাৰতীয় আৰ্টচ আৰু ক্ৰেফট্ ছোচাইটি গেলাৰী, নতুন দিল্লী ১৯৭৮ চন। 
*তৰুণ নগৰ ক্লাব হল, গুৱাহাটী, ১৯৮০ চন। 
*সৰ্বভাৰতীয় আৰ্টচ আৰু ক্ৰেফট্ ছোচাইটি গেলাৰী, নতুন দিল্লী ১৯৮০ চন। 
*লাংহেমাৰ গেলাৰী, বম্বে, ১৯৮০ চন। 
*অসম এগ্ৰিকালছাৰ ইউনিভাৰ্চিটি গেলাৰী, যোৰহাট, ১৯৮০ চন। 
*অসম চৰকাৰৰ আৰ্ট গেলাৰী, গুৱাহাটী, ১৯৮৬ চন। 
*ন-পুৰণি চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰৰদ্বাৰা আয়োজিত ২০০৮ চন। ইয়াৰ উপৰি দিল্লী, বম্বে, কলিকতা, নলবাৰী, গুৱাহাটী আৰু অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত সামূহিক চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী, চেমিনাৰ আদিত ভাগ লোৱা হয়। 

==তথ্যচিত্ৰ প্ৰযোজনা, পৰিচালনা==
*'ৰামু' ১৯৫৯ চন। (চুটি ছবি বম্বে)
*ওৰচ্ এণ্ড ওৱেচ্ ১৯৬১ (ইমেজ ইণ্ডিয়ান, বম্বে)
*মাদাৰ গডেচ কামাখ্যা, ১৯৬৮ চন। (ভাৰত চৰকাৰৰ ফিল্মচ্ ডিভিজন, ফিল্ড পাব্লিচিটিৰদ্বাৰা বিভিন্ন ৰাজ্যিক ভাষাত উত্তৰ ভাৰতকে ধৰি সৰ্ব ভাৰতত আৰু অসম চৰকাৰৰ বিভিন্ন বিভাগৰদ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত।&lt;ref name=&quot;গৌৰী বৰ্মন&quot;/&gt;
*ৰিলিজিয়নচ্ মিট, ১৯৬৯ চন। (ভাৰত চৰকাৰৰ ফিল্মচ্ ফিল্ড পাব্লিচিটিৰদ্বাৰা সৰ্বভাৰতীয় ভাষাত আৰু অসম চৰকাৰৰ বিভিন্ন বিভাগৰদ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত। 
*দি চাইলেণ্ট পাষ্ট, ১৯৭০ চন। (ভাৰত চৰকাৰৰ ফিল্মচ্ ডিভিজন আৰু অসম চৰকাৰৰ বিভিন্ন বিভাগৰদ্বাৰা দেশ আৰু বিদেশত প্ৰদৰ্শিত। )
*মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰীশঙ্কৰদেৱ (ৰঙীন) ১৯৭১ চন। (ভাৰত চৰকাৰৰ ফিল্মচ্ ডিভিজন আৰু অসম চৰকাৰৰ বিভিন্ন বিভাগৰদ্বাৰা বিভিন্ন ভাষাত প্ৰদৰ্শিত)
*দেথ অব এন আননোন ইণ্ডিয়ান, ১৯৭১ চন। (মধু ফিল্ম বাবে)
*মালিনি থান, ১৯৭৪ চন। (অৰুণাচল চৰকাৰৰ বাবে)
*কপিলী প্ৰজেক্ট ১৯৭৫ৰপৰা ১৯৮২ চনলৈ। (ত্ৰিছ মিনিটকৈ কুৰিটা খণ্ডত নেপকোৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*প্ৰজেক্ট কপিলী ফেজ বাই ফেজ, ১৯৭৫ৰপৰা ১৯৮২ চনলৈ। (কুৰি মিনিটকৈ চৈধ্যতা খণ্ডত নেপকোৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*ওৱাইল্ড লাইফ অব আচাম, ১৯৮৫ৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈ। (অসম চৰকাৰৰ বন বিভাগৰ ছচিয়েল ফৰেষ্ট্ৰিৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*দি মাৰ্চ, ১৯৮৬ চন। (অসম চৰকাৰৰ তথ্য আৰু জন সম্পৰ্কৰক্ষী বিভাগৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*নতুন প্ৰভাত, ১৯৮৭ চন। (অসম চৰকাৰৰ তথ্য আৰু জন সম্পৰ্কৰক্ষী বিভাগৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*এচামিজ ফিল্ম গ'ল্ডেন জুবিলি ১৯৮৫ চন। (অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*ডেঞ্চেজ অব টি গাৰ্ডেনচ্ (তিনিটা খণ্ডত) ১৯৮৩-৮৬ চন। (অসম চৰকাৰৰ তথ্য আৰু জন সম্পৰ্কৰক্ষী বিভাগৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*বাগৰুম্বা ১৯৮৬ চন। (অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*দেওধ্বনি ১৯৮৭ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী)। 
*ইণ্ডিয়ান হিস্ত্ৰী থু দি এজেছ, ১৯৮৭ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী)। 
*মথনি ১৯৯৬ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী)। 
*পেইণ্টিংচ এণ্ড স্কাপ্টচাৰৰ্চ অব সত্ৰজ, ১৯৯৬ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী), কমিচন প্ৰগ্ৰাম। 
*অসমীৰ সপোন, ১৯৯৭ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী), কমিচন প্ৰগ্ৰাম। 
*ৰহিমলাৰ বিয়া, ১৯৯৮ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী), কমিচন প্ৰগ্ৰাম। 
*বাদুলী খোৰাং, ১৯৯৮ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী), কমিচন প্ৰগ্ৰাম। 

==দূৰদৰ্শনৰ টি.ভি. চিৰিয়েল==
*বৰ লুইতৰ সন্তান (১৩ খণ্ড)
*অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী (১৬ খণ্ড)
*চক্ৰবেহু (১৩ খণ্ড)
*পতন (৩ খণ্ডৰ দূৰদৰ্শনৰ কমিচন প্ৰগ্ৰাম। )
*সূৰ্য্যাস্তৰ পিছত এজাক জোনাকী (৫ খণ্ডৰ দূৰদৰ্শনৰ কমিচন প্ৰগ্ৰাম। )
*ত্ৰিভুবন বৰদেউতাৰ ভুৱন (৫ খণ্ডৰ দূৰদৰ্শনৰ কমিচন প্ৰগ্ৰাম। )
*যাত্ৰীকৰ ডায়েৰী (৪ খণ্ডৰ দূৰদৰ্শনৰ কমিচন প্ৰগ্ৰাম। )

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
*বিশ্ববিখ্যাত চলচ্চিত্ৰৰ গল্প (১৯৯৯, জাৰ্ণাল এম্প’ৰিয়াম)
*সুবাসিত সান্নিধ্য, (১৯৯৯ চন, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন)
*চলচ্চিত্ৰৰ অধ্যয়ন, (২০০১ চন, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন)
*চলচ্চিত্ৰৰ বিষয়ে
*মৃত্যুৰ মুখৰ পৰা
*শিল্পকলাৰ ক্ৰমবিকাশ (প্ৰথম খণ্ড) প্ৰকাশক: অসম প্ৰকাশন পৰিষদ
*মুনু আৰু আমচি মুম্বাই (সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন)
*গৌৰী বৰ্মনৰ নাট্য-চৰ্চা আৰু দুয়কন নাটক, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন
*কেণ্ডী আৰু অন্যান্য গল্প, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন
*পেৰিছৰ সপোন আৰু জীৱন লালসা, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন
*গৌৰী বৰ্মনৰ কবিতা, ছবি আৰু স্কেচ্চ, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন
*চিত্ৰ কাহনী তিনিচোৰ আৰু দকৰা বুঢ়া
*চিত্ৰ কাহিনী মহাপুৰুষ শ্ৰী শ্ৰী শঙ্কৰদেৱ


==তথ্য উৎস==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:চিত্ৰশিল্পী]]</text>
      <sha1>cua92dtv743g1lqreuem6ph3rinx8r3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636723</id>
      <parentid>636722</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T11:11:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19161" sha1="9g0a7f2ahswrjocm58oht67d5lxy5pf" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = গৌৰী বৰ্মন
| image =গৌৰী বৰ্মন.jpeg
| image_size = 180px
| alt = 
| caption = 
| birth_name = 
| birth_date = ১৯৩৬
| birth_place = বেলশৰ, [[নলবাৰী জিলা|নলবাৰী]]
| death_date = ২৯ অক্টোবৰ ২০২০
| death_place =[[গুৱাহাটী]]
| residence =
| nationality = ভাৰতীয়
| other_names =
| ethnicity = &lt;!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --&gt;
| citizenship = 
| education = 
| alma_mater = 
| occupation = চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, চিত্ৰশিল্পী
| years_active = 
| known_for = 
| notable_works = [[অপৰাজেয় (চলচ্চিত্ৰ)|অপৰাজেয়]], [[হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন]]
| style = 
| influences = 
| influenced = 
| home_town = 
| television = 
| title = 
| term = 
| religion = [[হিন্দু ধৰ্ম]]
| spouse = কৃষ্ণা বৰ্মন
| partner = 
| children = 
| parents = 
| relatives = 
| awards = 
| signature = 
| website = &lt;!-- {{URL|www.example.com}} --&gt;
| footnotes = 
}}
'''গৌৰী বৰ্মন''' ({{lang-en|Gauri Barman}}) অসমৰ এগৰাকী চিত্ৰশিল্পী, লেখক, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা আছিল।&lt;ref name=&quot;চিত্ৰ সংকলন&quot;&gt;{{cite web | title=গৌৰী বৰ্মনৰ চিত্ৰ সংকলন | publisher=গৌৰী বৰ্মন মেমৰিয়েল ট্ৰাষ্ট | accessdate=21 September 2026 | author=কৃষ্ণা বৰ্মন}}&lt;/ref&gt; ১৯৭০ৰ চাৰিজন পৰিচালকে চতুৰঙ্গ নামেৰে পৰিচালনা কৰা [[অপৰাজেয় (চলচ্চিত্ৰ)|অপৰাজেয়]] ছবিৰ অন্যতম পৰিচালক আছিল।&lt;ref name=&quot;nenow&quot;&gt;{{cite web | url=https://nenow.in/north-east-news/assam/filmmaker-painter-gauri-barman-passes-away-at-84.html | title=Assam filmmaker, painter Gauri Barman passes away at 84 | publisher=Northeast Now | date=29-10-2020 | accessdate=30 October 2020}}&lt;/ref&gt; পাছলৈ তেওঁ হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন, অকণ, যুগে যুগে সংগ্ৰাম, অনুৰাগ, আপোনজন, জীৱন জেউতী আদি ছবি পৰিচালনা কৰে।&lt;ref name=&quot;গৌৰী বৰ্মন&quot;&gt;{{cite book | title=গৌৰী বৰ্মন | publisher=সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন | author=ৰমেন্দ্ৰ নাৰায়ণ দত্তবৰুৱা, অভিজিৎ শৰ্মা বৰুৱা, কৃষ্ণা বৰ্মন | year=২০১১ | location=গুৱাহাটী | pages=২০১}}&lt;/ref&gt;

==চমু জীৱনী==
১৯৩৬ চনত [[নলবাৰী জিলা]]ৰ বেলশৰত বৰ্মনৰ জন্ম হয়। তেওঁ এজন চিত্ৰশিল্পী, লেখক, ছবি পৰিচালক আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা আছিল। তেওঁ পৰিচালনা কৰা প্ৰথম ছবি [[অপৰাজেয় (চলচ্চিত্ৰ)|অপৰাজেয়়়]] ১৯৭০ চনত মুক্তি পায়। বাংলা আৰু হিন্দী ছবিৰ বিশিষ্ট অভিনেত্ৰী [[ৰাখী গুলজাৰ|ৰাখী]]য়ে অভিনয় কৰা এই ছবিখন গৌৰী বৰ্মন, [[ফণী তালুকদাৰ]],[[ অতুল বৰদলৈ]] আৰু [[মুনীন বায়ন|মুনীন বায়নে]] চতুৰঙ্গ নামেৰে যুটীয়াভাৱে পৰিচালনা কৰিছিল। স্বাধীনভাবে পৰিচালনা কৰা তেওঁৰ প্ৰথম ছবি [[হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন]]।&lt;ref name=&quot;nenow&quot; /&gt; 

তেওঁ প্ৰায় ৩০খন তথ্যচিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শনৰ ধাৰাবাহিক পৰিচালনা কৰিছে। ২০১২ চনত বৈদেশিক মন্ত্ৰ্যালয়ে তেওঁক 'অৱজেক্ট দ্য আৰ্ট কমিটি'ৰ সদস্য বাছনি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;nenow&quot; /&gt; দূৰদৰ্শনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ''চক্ৰবেহু'' ধাৰাবাহিকখনৰ চিত্ৰনাট্য তেওঁ [[অৰ্ণৱ জান ডেকা]]ৰে সৈতে যুটীয়াভাৱে লিখিছিল আৰু ডেকাক ধাৰাবাহিকখনৰ মুখ্য সহকাৰী পৰিচালকৰ দায়িত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;অসমীয়া খবৰ&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

[[আৱাহন]], [[ৰামধেনু]]ৰপৰা দৈনিক অসম, দৈনিক অগ্ৰদূতলৈকে [[অসম]]ৰ আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁৰ লেখা নিয়মীয়াকৈ প্ৰকাশ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;অসমীয়া খবৰ&quot;&gt;{{cite news | title=চলচ্চিত্ৰকাৰ-চিত্ৰকৰ গৌৰী বৰ্মন | date=১১নৱেম্বৰ,২০২০ | agency=অসমীয়া খবৰ | accessdate=2 December 2020 | author=[[অৰ্ণৱ জান ডেকা]] | pages=৪, সম্পাদকীয় পৃষ্ঠা}}&lt;/ref&gt; জীৱনৰ শেষৰফালে তেখেতৰ গল্প আৰু কবিতা [[প্ৰান্তিক]]ত প্ৰকাশ হৈছিল। তেওঁ পৰিচালনা কৰা চিনেমাসমূহ হ'ল- [[অপৰাজেয় (চলচ্চিত্ৰ)|অপৰাজেয়়়]], [[হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন]], [[অকণ]], যুগে যুগে সংগ্ৰাম আৰু আপোনজন। বৰ্মনে নিজৰ নৱ-নিৰ্মিত বাসভৱনত ''অকাডেমী অৱ ভিজুৱেল আৰ্ট'' নাম দি এটি শিক্ষানুষ্ঠান খুলিছিল।&lt;ref name=&quot;অসমীয়া খবৰ&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত [[আদ্য শৰ্মা]]ৰ চতুৰ্খ মৃত্যু-বাৰ্ষিকীৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ‘জীৱনশিল্পী আদ্য শৰ্মা’ বঁটাৰে বৰ্মনক সন্মানিত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;tribune&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.assamtribune.com/scripts/mdetails.asp?id=feb2619/state051 | title=Adya Sarma award presented to Gouri Barman | date=26-2-2019 | agency=The Assam Tribune | accessdate=30 October 2020 | location=Guwahati | archivedate=7 November 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20201107024836/http://www.assamtribune.com/scripts/mdetails.asp?id=feb2619/state051 | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ২৯ অক্টোবৰ ২০২০ৰদিনা [[গুৱাহাটী]]ৰ এখন ব্যক্তিগত চিকিৎসালয়ত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;nenow&quot; /&gt;

==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী==
#[[অপৰাজেয় (চলচ্চিত্ৰ)|অপৰাজেয়়়]] (১৯৭০, যুটীয়াভাৱে), সঙ্গীতঃ সলীল চৌধুৰী
#[[হৃদয়ৰ প্ৰয়োজন]] (১৯৭২) সঙ্গীতঃ ৰমেন বৰুৱা
#[[অকণ]] (১৯৮০) সঙ্গীতঃ ভূপেন হাজৰিকা
#[[যুগে যুগে সংগ্ৰাম]] (১৯৮৬) সঙ্গীতঃ ভূপেন হাজৰিকা
#[[আপোনজন]] (১৯৯৫) সঙ্গীতঃ প্ৰভাত শৰ্মা
#[[জীৱন জেউতী]], সঙ্গীত ভূপেন হাজৰিকা

==একক আৰু সামূহিক চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী==
*সৰ্বভাৰতীয় ৰাজনৈতিক সমাৰোহত দৰং কলেজৰ হৈ একক চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী, ১৯৫৫ চনত; প্ৰথম চিত্ৰ বিক্ৰী হয় 'বড়ো গাভৰু', বৰদৈচিলাৰ বেটুপাতত প্ৰকাশ।&lt;ref name=&quot;গৌৰী বৰ্মন&quot;/&gt;
*বম্বেৰ চাৰ জে জে কলেজৰ শতবাৰ্ষিকীত সামূহিক প্ৰদৰ্শনী, ১৯৫৮ চন। 
*জাহাঙ্গীৰ আৰ্ট গেলাৰী, বম্বে; ১৯৬০ চন। 
*চুদমাৰ্জন হল, কটন কলেজ, গুৱাহাটী, ১৯৬২ চন। 
*চুদমাৰ্জন হল, কটন কলেজ, গুৱাহাটী, ১৯৬৫ চন। 
*জিলা পুথিভঁড়াল, তেজপুৰ, ১৯৬৬ চন। 
*চুদমাৰ্জন হল, কটন কলেজ, গুৱাহাটী, ১৯৬৭ চন। 
*সৰ্বভাৰতীয় আৰ্টচ আৰু ক্ৰেফট্ ছোচাইটি গেলাৰী, নতুন দিল্লী ১৯৭৭ চন। 
*অসম চৰকাৰৰ আৰ্ট গেলাৰী, গুৱাহাটী, ১৯৭৭ চন। 
*সৰ্বভাৰতীয় আৰ্টচ আৰু ক্ৰেফট্ ছোচাইটি গেলাৰী, নতুন দিল্লী ১৯৭৮ চন। 
*তৰুণ নগৰ ক্লাব হল, গুৱাহাটী, ১৯৮০ চন। 
*সৰ্বভাৰতীয় আৰ্টচ আৰু ক্ৰেফট্ ছোচাইটি গেলাৰী, নতুন দিল্লী ১৯৮০ চন। 
*লাংহেমাৰ গেলাৰী, বম্বে, ১৯৮০ চন। 
*অসম এগ্ৰিকালছাৰ ইউনিভাৰ্চিটি গেলাৰী, যোৰহাট, ১৯৮০ চন। 
*অসম চৰকাৰৰ আৰ্ট গেলাৰী, গুৱাহাটী, ১৯৮৬ চন। 
*ন-পুৰণি চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰৰদ্বাৰা আয়োজিত ২০০৮ চন। ইয়াৰ উপৰি দিল্লী, বম্বে, কলিকতা, নলবাৰী, গুৱাহাটী আৰু অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত সামূহিক চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী, চেমিনাৰ আদিত ভাগ লোৱা হয়। 

==তথ্যচিত্ৰ প্ৰযোজনা, পৰিচালনা==
*'ৰামু' ১৯৫৯ চন। (চুটি ছবি বম্বে)
*ওৰচ্ এণ্ড ওৱেচ্ ১৯৬১ (ইমেজ ইণ্ডিয়ান, বম্বে)
*মাদাৰ গডেচ কামাখ্যা, ১৯৬৮ চন। (ভাৰত চৰকাৰৰ ফিল্মচ্ ডিভিজন, ফিল্ড পাব্লিচিটিৰদ্বাৰা বিভিন্ন ৰাজ্যিক ভাষাত উত্তৰ ভাৰতকে ধৰি সৰ্ব ভাৰতত আৰু অসম চৰকাৰৰ বিভিন্ন বিভাগৰদ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত।&lt;ref name=&quot;গৌৰী বৰ্মন&quot;/&gt;
*ৰিলিজিয়নচ্ মিট, ১৯৬৯ চন। (ভাৰত চৰকাৰৰ ফিল্মচ্ ফিল্ড পাব্লিচিটিৰদ্বাৰা সৰ্বভাৰতীয় ভাষাত আৰু অসম চৰকাৰৰ বিভিন্ন বিভাগৰদ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত। 
*দি চাইলেণ্ট পাষ্ট, ১৯৭০ চন। (ভাৰত চৰকাৰৰ ফিল্মচ্ ডিভিজন আৰু অসম চৰকাৰৰ বিভিন্ন বিভাগৰদ্বাৰা দেশ আৰু বিদেশত প্ৰদৰ্শিত। )
*মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰীশঙ্কৰদেৱ (ৰঙীন) ১৯৭১ চন। (ভাৰত চৰকাৰৰ ফিল্মচ্ ডিভিজন আৰু অসম চৰকাৰৰ বিভিন্ন বিভাগৰদ্বাৰা বিভিন্ন ভাষাত প্ৰদৰ্শিত)
*দেথ অব এন আননোন ইণ্ডিয়ান, ১৯৭১ চন। (মধু ফিল্ম বাবে)
*মালিনি থান, ১৯৭৪ চন। (অৰুণাচল চৰকাৰৰ বাবে)
*কপিলী প্ৰজেক্ট ১৯৭৫ৰপৰা ১৯৮২ চনলৈ। (ত্ৰিছ মিনিটকৈ কুৰিটা খণ্ডত নেপকোৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*প্ৰজেক্ট কপিলী ফেজ বাই ফেজ, ১৯৭৫ৰপৰা ১৯৮২ চনলৈ। (কুৰি মিনিটকৈ চৈধ্যতা খণ্ডত নেপকোৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*ওৱাইল্ড লাইফ অব আচাম, ১৯৮৫ৰপৰা ১৯৮৭ চনলৈ। (অসম চৰকাৰৰ বন বিভাগৰ ছচিয়েল ফৰেষ্ট্ৰিৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*দি মাৰ্চ, ১৯৮৬ চন। (অসম চৰকাৰৰ তথ্য আৰু জন সম্পৰ্কৰক্ষী বিভাগৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*নতুন প্ৰভাত, ১৯৮৭ চন। (অসম চৰকাৰৰ তথ্য আৰু জন সম্পৰ্কৰক্ষী বিভাগৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*এচামিজ ফিল্ম গ'ল্ডেন জুবিলি ১৯৮৫ চন। (অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*ডেঞ্চেজ অব টি গাৰ্ডেনচ্ (তিনিটা খণ্ডত) ১৯৮৩-৮৬ চন। (অসম চৰকাৰৰ তথ্য আৰু জন সম্পৰ্কৰক্ষী বিভাগৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*বাগৰুম্বা ১৯৮৬ চন। (অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ৰ হৈ নিৰ্মীত)। 
*দেওধ্বনি ১৯৮৭ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী)। 
*ইণ্ডিয়ান হিস্ত্ৰী থু দি এজেছ, ১৯৮৭ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী)। 
*মথনি ১৯৯৬ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী)। 
*পেইণ্টিংচ এণ্ড স্কাপ্টচাৰৰ্চ অব সত্ৰজ, ১৯৯৬ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী), কমিচন প্ৰগ্ৰাম। 
*অসমীৰ সপোন, ১৯৯৭ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী), কমিচন প্ৰগ্ৰাম। 
*ৰহিমলাৰ বিয়া, ১৯৯৮ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী), কমিচন প্ৰগ্ৰাম। 
*বাদুলী খোৰাং, ১৯৯৮ চন। (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ, গুৱাহাটী), কমিচন প্ৰগ্ৰাম। 

==দূৰদৰ্শনৰ টি.ভি. চিৰিয়েল==
*বৰ লুইতৰ সন্তান (১৩ খণ্ড)
*অঘৰী আত্মাৰ কাহিনী (১৬ খণ্ড)
*চক্ৰবেহু (১৩ খণ্ড)
*পতন (৩ খণ্ডৰ দূৰদৰ্শনৰ কমিচন প্ৰগ্ৰাম। )
*সূৰ্য্যাস্তৰ পিছত এজাক জোনাকী (৫ খণ্ডৰ দূৰদৰ্শনৰ কমিচন প্ৰগ্ৰাম। )
*ত্ৰিভুবন বৰদেউতাৰ ভুৱন (৫ খণ্ডৰ দূৰদৰ্শনৰ কমিচন প্ৰগ্ৰাম। )
*যাত্ৰীকৰ ডায়েৰী (৪ খণ্ডৰ দূৰদৰ্শনৰ কমিচন প্ৰগ্ৰাম। )

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
*বিশ্ববিখ্যাত চলচ্চিত্ৰৰ গল্প (১৯৯৯, জাৰ্ণাল এম্প’ৰিয়াম)
*সুবাসিত সান্নিধ্য, (১৯৯৯ চন, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন)
*চলচ্চিত্ৰৰ অধ্যয়ন, (২০০১ চন, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন)
*চলচ্চিত্ৰৰ বিষয়ে
*মৃত্যুৰ মুখৰ পৰা
*শিল্পকলাৰ ক্ৰমবিকাশ (প্ৰথম খণ্ড) প্ৰকাশক: অসম প্ৰকাশন পৰিষদ
*মুনু আৰু আমচি মুম্বাই (সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন)
*গৌৰী বৰ্মনৰ নাট্য-চৰ্চা আৰু দুয়কন নাটক, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন
*কেণ্ডী আৰু অন্যান্য গল্প, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন
*পেৰিছৰ সপোন আৰু জীৱন লালসা, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন
*গৌৰী বৰ্মনৰ কবিতা, ছবি আৰু স্কেচ্চ, সাহিত্যৰত্ন প্ৰকাশন
*চিত্ৰ কাহনী তিনিচোৰ আৰু দকৰা বুঢ়া
*চিত্ৰ কাহিনী মহাপুৰুষ শ্ৰী শ্ৰী শঙ্কৰদেৱ


==তথ্য উৎস==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:চিত্ৰশিল্পী]]</text>
      <sha1>9g0a7f2ahswrjocm58oht67d5lxy5pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কমতাপুৰ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84599</id>
    <revision>
      <id>636553</id>
      <parentid>564996</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T17:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Niyonbarman</username>
        <id>36888</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>636553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7511" sha1="m9tet8gcf3jzbm6l1eavozu21em7rbx" xml:space="preserve">{{Infobox legislature
| name              = কমতাপুৰ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ
| house_type        = [[ভাৰতৰ স্বায়ত্বশাসিত প্ৰশাসনীয় বিভাগ|স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]
| body              = কমতাপুৰ 
| coa_pic           = Kamatapur Autonomous Council logo.png
| houses            = 
| members           = 
| voting_system1    = 
| voting_system2    = 
| leader1_type      = অধ্যক্ষ
| leader1           = হিতেেশ্বৰ বৰ্মন
| party1            = 
| election1         = 
| leader2_type      = মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য
| leader2           = গোকুল বৰ্মন
| election2         = 
| leader3_type      = উপ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য
| leader3           = 
| election3         = 
| meeting_place     = [[অভয়াপুৰী]], [[উত্তৰ শালমাৰা]], [[বঙাইগাঁও জিলা]], [[অসম]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/temporary-secretariat-of-kamatapur-autonomous-council-inaugurated-in-bongaigaon-600138 | title=Temporary secretariat of Kamatapur Autonomous Council inaugurated in Bongaigaon - Sentinelassam | date=July 2022 }}&lt;/ref&gt;
| website           = [https://kamatapurautonomouscouncil.in/ কমতাপুৰ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]
}}

'''কমতাপুৰ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ''' ({{lang-en|Kamatapur Autonomous Council}} (KAC))  হৈছে [[কোচ ৰাজবংশী|কোচ-ৰাজবংশী]] জনগোষ্ঠীৰ বিকাশ আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[অসম]] ৰাজ্যৰ এটা [[ভাৰতৰ স্বায়ত্বশাসিত প্ৰশাসনীয় বিভাগ|স্বায়ত্বশাসিত প্ৰশাসনীয় বিভাগ]]। পৰিষদখন ২০২০ চনত গঠন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;wire&quot;&gt;{{Cite news|url=https://thewire.in/government/assam-assembly-passes-bills-to-create-three-separate-autonomous-councils|title=Assam Assembly Passes Bills To Create Three Separate Autonomous Councils|newspaper=The wire|date=4 September 2020|access-date=5 April 2020}}&lt;/ref&gt; ইয়াত [[বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদ]] আৰু [[ৰাভা হাচং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]] অঞ্চলৰ বাহিৰে সমগ্ৰ অবিভক্ত [[গোৱালপাৰা জিলা]] অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

== ইতিহাস ==
২০২০ চনৰ ২৪ মাৰ্চত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|বিজেপি]] নেতৃত্বাধীন [[এনডিএ]] চৰকাৰে&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://scroll.in/article/990118/assams-small-ethnic-groups-dumped-bjp-over-caa-the-party-wooed-them-back-not-just-for-elections|title=Assam’s small ethnic groups dumped BJP over CAA. The party wooed them back – not just for elections|newspaper=Scroll|author=Arunabh Saikia|date=24 March 2020|access-date=5 April 2020}}&lt;/ref&gt; [[অসম বিধানসভা|অসম বিধানসভাত]] কমতাপুৰ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ বিল উত্থাপন কৰে। [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] আৰু [[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা|এআইইউডিএফে]] এই বিলখনৰ বিৰোধিতা কৰে। অৱশ্যে সেই বছৰৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত [[অসম বিধানসভা|অসম বিধানসভাত]] বিল খন গৃহীত হয়।&lt;ref name=&quot;wire&quot; /&gt;

== প্ৰশাসন ==
কমতাপুৰ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদত ৩০ জন সদস্য আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ২৬ জন সদস্য নিৰ্বাচিত আৰু ৪ জন সদস্যক ৰাজ্যপালৰ দ্বাৰা মনোনীত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/guwahati-city/formation-of-3-autonomous-councils-dispur-in-dilemma-507773|title=Formation of 3 autonomous councils: Dispur in dilemma|newspaper=Sentinelassam|date=20 October 2020|access-date=5 April 2020}}&lt;/ref&gt; 

২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত [[অসম চৰকাৰ|অসম ৰাজ্য চৰকাৰে]] ঘোষণা কৰিছিল যে নৱগঠিত কামতাপুৰ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ, [[মৰাণ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]], [[মটক স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]] আৰু [[বড়ো কছাৰী কল্যাণ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ|বড়ো কছাৰী কল্যাণ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদে]] অন্তৱৰ্তীকালীন পৰিষদ গঠন কৰিব। যিহেতু [[২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ]] পূৰ্বে এই স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদসমূহৰ নিৰ্বাচন সম্ভৱ হোৱা নাছিল, সেইকাৰণে চৰকাৰে কামতাপুৰ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদৰ বাবে ৩০ জন সদস্য, মৰাণ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ আৰু মটক স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদৰ বাবে ২৫ জন সদস্য আৰু [[বড়ো কছাৰী কল্যাণ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ|বড়ো কছাৰী কল্যাণ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদৰ]] বাবে ৪০ জন সদস্যক মনোনীত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-government-to-form-four-interim-councils-soon|title=Assam Government To Form Four Interim Councils Soon|newspaper=Sentinelassam|date=9 January 2021|access-date=5 April 2020}}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;   

== অধিক চাওক ==
* [[মৰাণ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]
* [[ৰাভা হাচং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ|ৰাভা হাছং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]
* [[কমতাপুৰ]]

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ প্ৰশাসন]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]
[[শ্ৰেণী:কামতাপুৰ]]</text>
      <sha1>m9tet8gcf3jzbm6l1eavozu21em7rbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গাহৰিৰ মাংস</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100120</id>
    <revision>
      <id>636570</id>
      <parentid>516954</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25317" sha1="lqioji9h8gxruinrdxr2pytvok61cg9" xml:space="preserve">{{পোখালি}}
[[চিত্ৰ:Schweinebauch-2.jpg|thumb|গাহৰিৰ মাংস, পেশী আৰু ছালমন]]
[[চিত্ৰ:Roast_Pig_1.JPG|thumb|কম পৰিমাণে সিজোৱা গাহৰিৰ মাংস]]

'''গাহৰিৰ মাংস''' হ'ল ঘৰচীয়া [[গাহৰি|গাহৰিৰ]] পৰা পোৱা [[মাংস|মাংসৰ]] ৰন্ধনপ্ৰণালী। ই বিশ্বজুৰি সৰ্বাধিক ব্যৱহৃত খাদ্য, গাহৰিৰ পোহনীয়া হোৱাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০ চনৰ পৰাই পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;fao.org&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.fao.org/ag/againfo/themes/en/meat/backgr_sources.html|title=Sources of Meat|publisher=[[Food and Agriculture Organization]] (FAO)|date=25 November 2014|accessdate=19 November 2016|archivedate=2 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180302064207/http://www.fao.org/ag/againfo/themes/en/meat/backgr_sources.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Crabtree|first1=Pam J.|url=https://books.google.com/books?id=5eHoyZ0nTaoC&amp;q=pig+husbandry+5000+bc&amp;pg=PA15|title=Early Animal Domestication and Its Cultural Context|last2=Campana|first2=Douglas V.|last3=Ryan|first3=Kathleen|date=1989|publisher=UPenn Museum of Archaeology|isbn=978-0-924171-96-3|language=en|access-date=19 October 2020|archivedate=6 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206143622/https://books.google.com/books?id=5eHoyZ0nTaoC&amp;q=pig+husbandry+5000+bc&amp;pg=PA15}}&lt;/ref&gt; গাহৰিৰ মাংস সতেজ ৰন্ধা আৰু সংৰক্ষিত দুয়োটা অৱস্থাতে খোৱা হয়। 

অসমত [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা তিব্বতীয় আৰু টাই]] সকলৰ মাজত গাহৰি মাংস অধিক জনপ্ৰিয় আৰু ইয়াক '''ট্ৰাইবেল খাদ্য'''' হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Simeon S. Magliveras 2019, [https://www.google.co.in/books/edition/Odysseys_of_Plates_and_Palates_Food_Soci/edweEAAAQBAJ?hl=en Odysseys of Plates and Palates: Food, Society and Sociality] - Page 117&lt;/ref&gt; [[অসম|অসমৰ]] পৰম্পৰাগত গাহৰিৰ ব্যঞ্জন সমূহ হৈছে:- [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলৰ]] নু'-মু ([[Wiktionary:𑜃𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜉𑜥|𑜃𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜉𑜥]] ), [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সকলৰ ''এগ-আদিন বনুম'' (eg adin), [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছাসকলৰ]] ''হ'ন'হেইন'', [[উত্তৰ কাছাৰ পাৰ্বত্য স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ|উত্তৰ কাছাৰৰ]] ''চাঠো'' আৰু ''চাপাক'', [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়োসকলৰ]] ''অমা বেদৰ্ত'' (अमा बेदर)।&lt;ref&gt;A.V. Shibu, B.Madhusoodana Kurup, M. Harikrishnan, M.R. Boopendranath, 2022 [https://www.google.co.in/books/edition/Impact_of_Climate_Change_on_Hydrological/HtljEAAAQBAJ?hl=en Impact of Climate Change on Hydrological Cycle, Ecosystem, Fisheries and Food Security] page 431-432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) ([[টাই-আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা]]ত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pumpkin and Smoked Pork |url=http://eyesnspice.in/pumpkin-and-smoked-pork/ |access-date=2024-01-03 |archivedate=2024-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240103034604/http://eyesnspice.in/pumpkin-and-smoked-pork/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;পশ্চিমীয়া বিশ্বত বিশেষকৈ মধ্য ইউৰোপত গাহৰিৰ মাংস আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় মাংস। ইয়াৰ উপৰিও পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত (মূল দক্ষিণ-পূব এছিয়া, [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]], [[ছিংগাপুৰ]], [[পূৱ টিমুৰ|পূব টিমৰ]] আৰু [[মালয়েছিয়া]] ) ই অতি জনপ্ৰিয়। চৰ্বিৰ পৰিমাণ আৰু টেক্সচাৰৰ বাবে এছিয়ান খাদ্যত বিশেষকৈ চীন মূলীয় দেশত এই মাংসৰ মূল্য অতিশয় বেছি। [[:en:Ham|হাম]], [[:en:Gammon (meat)|গামন]], [[:en:Bacon|বেকন]], আৰু [[:en:Sausage|চচ্চেজ]] সংৰক্ষিত গাহৰিৰ মাংসৰ উদাহৰণ। 

[[File:Kowloon Market (46068705804).jpg|thumb|সতেজ গাহৰিৰ মাংস]]

কিছুমান ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিয়ে গাহৰিৰ মাংস খোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে, বিশেষকৈ [[ইছলাম]] আৰু [[ইহুদী ধৰ্ম]]ত। 

== ইতিহাস ==
খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩,০০০ চনৰ আশে-পাশে [[মেছ’পটেমিয়া]]ত গাহৰি পোহনীয়া কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Nelson |first=Sarah M. |date=1998 |title=Ancestors for the Pigs. Pigs in prehistory |url=https://books.google.com/books?id=N5dN_A29v58C |publisher=[[University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology]] |isbn=9781931707091 |access-date=25 April 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801030159/https://books.google.com/books?id=N5dN_A29v58C |url-status=live }}&lt;/ref&gt; গাহৰি প্ৰাচীন চীনৰ আটাইতকৈ আগৰ পোহনীয়া জন্তুসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল, যাৰ গাহৰি পোহনীয়াকৰণৰ প্ৰমাণ [[Cishan]] সংস্কৃতিত প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০০ চনৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Jing |first=Yuan |last2=Flad |first2=Rowan K. |date=September 2002|title=Pig domestication in ancient China |url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/abs/pig-domestication-in-ancient-china/013BDB805CC285C0439CE77A86AA7C63 |journal=Antiquity |language=en |volume=76 |issue=293 |pages=724–732 |doi=10.1017/S0003598X00091171 |issn=0003-598X}}&lt;/ref&gt;

[[File:1850 le depecage de porc par Louis Humbert de Molard 1847 1898.jpg|thumb|right|১৯ শতিকাৰ মাজভাগত [[ফ্ৰান্স]]ত গাহৰি প্ৰস্তুত কৰা দৃশ্য]]

'''চাৰ্কুটেৰী''' হৈছে গাহৰিৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা খাদ্য যেনে [[বেকন]], [[হাম]], [[চচ্চেজ]], ''[[টেৰিন]]'', ''[[গেলেণ্টাইন]]'', ''[[পেটেছ]]'' আৰু ''[[কনফিট]]''ৰ দৰে প্ৰস্তুত খাদ্যসমূহৰ প্ৰতি নিবেদিত ৰন্ধন শাখা।&lt;ref&gt;Ruhlman, 18.; [[The Culinary Institute of America]], 3.&lt;/ref&gt; এইসকল খাদ্য মূলত শীতলীকৰণ অহাৰ আগতে মাংস সংৰক্ষণৰ উপায় হিচাপে বিকাশ হৈছিল, কিন্তু আজিকালি এই সংৰক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা উৎপন্ন স্বাদৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref&gt;Ruhlman, 19.&lt;/ref&gt;

১৫ শতিকাৰ [[ফ্ৰান্স]]ত, স্থানীয় [[গিল্ড]]বোৰে প্ৰতিখন চহৰৰ খাদ্য উৎপাদন ব্যৱসায় নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। যিসকলে চাৰ্কুটেৰী উৎপাদন কৰিছিল, তেওঁলোকক ''চাৰ্কুটিয়েৰ'' কোৱা হৈছিল। এই গিল্ডৰ সদস্যসকলে ৰন্ধা বা নিমখ দিয়া আৰু শুকান মাংসৰ পৰম্পৰাগত বিভিন্ন সামগ্ৰী প্ৰস্তুত কৰিছিল, যিবোৰ অঞ্চলভেদে বেলেগ বেলেগ হ’ব পাৰে। ''চাৰ্কুটিয়েৰ''সকলক কেৱল অশোধিত [[চৰ্বি]] (unrendered lard) বিক্ৰীৰ অনুমতি আছিল। তেওঁলোকে ''পেটেছ'', ''ৰিলেট'', [[চচ্চেজ]], [[বেকন]], [[গাহৰিৰ ভৰি]], আৰু [[হেড চীজ]] আদি প্ৰস্তুত কৰিছিল।{{Cn|date=July 2021}}

২০ শতিকাৰ আগতে ইউৰোপ আৰু উত্তৰ আমেৰিকাত গাহৰিৰ মাংস সাধাৰণতে শৰতকালৰ খাদ্য আছিল—বসন্তত গাহৰি ডাঙৰ কৰা আৰু গ্ৰীষ্মত মোটা কৰি শৰতত জবাই কৰা হ’ত। পশ্চিমীয়া ৰান্ধনী ইতিহাসত মাংসৰ এই ঋতুভিত্তিক প্ৰকৃতিৰ বাবে [[আপেল]] (যি শৰতকালত সংগ্ৰহ কৰা হয়) সদায় তাজা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে প্ৰচলিত সংমিশ্ৰণ হৈ আছিল। বৰ্ষজুৰি মাংস আৰু ফলমূল সহজলভ্য হোৱাতো পশ্চিমীয়া খাদ্যত এই সংমিশ্ৰণৰ জনপ্ৰিয়তা হ্ৰাস কৰা নাই।&lt;ref&gt;Thompson, Michael D., “‘Everything but the Squeal’: Pork as Culture in Eastern North Carolina,” North Carolina Historical Review, 82 (Oct. 2005), 464–98.&lt;/ref&gt;

== গাহৰিৰ খৰচৰ ধৰণ ==
বিশ্বৰ ভিতৰত গাহৰি হৈছে দ্বিতীয় আটাইতকৈ বেছি খোৱা প্ৰাণী, যাৰ ফলত সমগ্ৰ বিশ্বৰ মাংস উৎপাদনৰ প্ৰায় ৩৪% অংশ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2023 {{!}} FAO {{!}} Food and Agriculture Organization of the United Nations |url=https://www.fao.org/documents/card/en?details=cc8166en |access-date=2023-12-13 |website=FAODocuments |language=en |doi=10.4060/cc8166en}}&lt;/ref&gt; ফলস্বৰূপ, বিশ্বজুৰি গাহৰিৰ মাংসৰ বহু ধৰণৰ ৰন্ধন প্ৰণালী বিকাশ পাইছে। গাহৰিৰ পিছফালৰ ভৰিৰ পৰা প্ৰস্তুত হোৱা জামন (Jamón) স্পেইনৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় শুকান-নিৰাময় কৰা হাম। ব্ৰাজিলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় খাদ্য ''Feijoada'' (যিটো পৰ্তুগালতো পৰিবেশন কৰা হয়) সাধাৰণতে গাহৰিৰ মাংসৰ কাণ, ঠেং আৰু ভৰি আদি অংশৰ সৈতে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.brazilbrazil.com/feijoada.html Brazilbrazil.com] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080821052423/http://www.brazilbrazil.com/feijoada.html |date=21 August 2008 }}&lt;/ref&gt;

USDAৰ বিদেশী কৃষি সেৱাৰ মতে, ২০০৬ চনত বিশ্বজুৰি প্ৰায় ১০ কোটি মেট্ৰিক টন গাহৰিৰ মাংস খোৱা হৈছিল (প্ৰাথমিক তথ্য)। চীনত নগৰায়ন আৰু ব্যৱহাৰযোগ্য আয় বৃদ্ধিৰ ফলত গাহৰিৰ খপত বৃদ্ধি পাইছে, য’ত ২০০৬ চনত ২০০২ চনৰ তুলনাত ২০% অধিক খোৱা হৈছিল আৰু ২০০৭ চনত আন ৫% বৃদ্ধিৰ পূৰ্বানুমান কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;fas2006&quot;&gt;[http://www.fas.usda.gov/dlp/circular/2006/2006%20Annual/Livestock&amp;Poultry.pdf &quot;Livestock and Poultry: World Markets and Trade.&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928055301/http://www.fas.usda.gov/dlp/circular/2006/2006%20Annual/Livestock%26Poultry.pdf |date=28 September 2007 }} Circular Series DL&amp;P 2-06, Foreign Agricultural Service, United States Department of Agriculture, October 2006. Retrieved on 15 August 2007.&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনলৈকে, বিশ্বৰ অৰ্ধেক গাহৰিৰ মাংস চীনত খোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=China launches a pork-price index to smooth the &quot;pig cycle&quot; |url=https://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2017/04/daily-chart-16 |access-date=23 April 2017 |newspaper=[[The Economist]] |date=21 April 2017 |archive-date=23 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423001527/http://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2017/04/daily-chart-16 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== দেশভিত্তিক উৎপাদন ==
[[File:HK Sai Ying Pun 豬肉 Pork hanging half n half August 2017 IX1 02.jpg|thumb|upright|সাই ইয়িং পুন, হংকংত টাঙোৱা গাহৰিৰ মাংসৰ শৰীৰ আৰু অন্ত:কোষ]]
২০২০ চনত গাহৰিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উৎপাদক আছিল চীন, তাৰ পিছত ইউৰোপীয় সংঘ আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰ আছিল। 

চীন, ইউৰোপীয় সংঘ আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰে মুঠ বিশ্ব গাহৰিৰ উৎপাদনৰ প্ৰায় ৭৬% অংশ দিছিল বুলি বিদেশী কৃষি সেৱা (FAS)/আমেৰিকাৰ কৃষি বিভাগ (USDA)ৰ তথ্য অনুসৰি জনা গৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ranking Of Countries That Produce The Most Pork (USDA)|url=https://beef2live.com/story-ranking-countries-produce-pork-usda-508-213044|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215144046/https://beef2live.com/story-ranking-countries-produce-pork-usda-508-213044|url-status=usurped|archive-date=15 February 2022|access-date=15 February 2022|website=beef2live.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ গাহৰিৰ আটাইতকৈ বেছি উৎপাদন কৰা শীৰ্ষ ১০খন দেশ
! পদবী
! দেশসমূহ
! ২০২০ (মেট্ৰিক টন)
! বিশ্বৰ শতাংশ
|-
|১
|[[চীন]]
|৩৬,৩৪০,০০০
|৩৭.৫৮%
|-
|২
|[[ইউৰোপীয় সংঘ]]
|২৪,১৫০,০০০
|২৪.৯৭%
|-
|৩
|[[যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
|১২,৮৪৩,০০০
|১৩.২৮%
|-
|৪
|[[ব্ৰাজিল]]
|৪,১২৫,০০০
|৪.২৭%
|-
|৫
|[[ৰাছিয়া]]
|৩,৬১১,০০০
|৩.৭৩%
|-
|৬
|[[ফিলিপাইন]]
|২,৪৬৭,০০০
|২.৫৫%
|-
|৭
|[[কানাডা]]
|২,১৩০,০০০
|২.২০%
|-
|৮
|[[মেক্সিকো]]
|১,৪৫১,০০০
|১.৫০%
|-
|৯
|[[দক্ষিণ কোৰিয়া]]
|১,৪০৩,০০০
|১.৪৫%
|-
|১০
|[[জাপান]]
|১,২৯৮,০০০
|১.৩৪%
|}

==গাহৰিৰ মাংসৰ সামগ্ৰী==
[[File:Smoked country style pork ribs.jpg|thumb|ধোঁৱা দিয়া গাহৰিৰ মাংস]] 
গাহৰিৰ মাংস সতেজ মাংসৰ পৰা ৰান্ধিব পাৰি বা সময়ৰ লগে লগে ভাল হ’ব পাৰে। নিৰাময় কৰা মাংসৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত হাম আৰু বেকন অন্তৰ্ভুক্ত। মৃতদেহটো সতেজ মাংস কাটিবলৈ বহুতো ভিন্ন ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিছুমান বিশেষ কাটি লোৱাৰ জনপ্ৰিয়তা বিশ্বজুৰি ভিন্ন। 

==ঔদ্যোগিক কেঁচামাল==
গাহৰিয়ে প্ৰথমে মানুহৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত অব্যৱহৃত খাদ্য খাব পৰাৰ বাবে, আৰু বহু ঔদ্যোগিক দেশত এনে খাদ্যৰ অধিক উপলব্ধতাৰ বাবে গাহৰিৰ মাংস আৰু গাহৰিৰ অন্যান্য সামগ্ৰী নিৰাপদ উৎস আৰু কম মূল্যৰ সামগ্ৰী হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত ঔদ্যোগিকভাৱে উৎপাদিত বহু সামগ্ৰীত গাহৰিৰ সামগ্ৰী কেঁচামাল হিচাপে অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। 

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ মাংসত myoglobin-ৰ পৰিমাণ গাহৰীৰ মাংসত গৰুৰ মাংসতকৈ কম, কিন্তু কুকুৰাৰ মাংসতকৈ বহু বেছি। এই কাৰণে USDA-এ গাহৰিৰ মাংসক ৰঙা মাংস হিচাপে গণ্য কৰে।&lt;ref&gt;[http://www.fsis.usda.gov/Fact_Sheets/Pork_from_Farm_to_Table/index.asp Fresh Pork...from Farm to Table] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070714005906/http://www.fsis.usda.gov/Fact_Sheets/Pork_from_Farm_to_Table/index.asp |date=14 July 2007 }} [[USDA]] Food Safety and Inspection Service।&lt;/ref&gt;

১৯৮৭ চনত, আমেৰিকাৰ National Pork Board-এ গাহৰিৰ মাংসক &quot;''অন্য শ্বেত মাংস''&quot; হিচাপে জনসাধাৰণৰ চেতনাত আনি প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে এক জনসচেতনতা অভিযান আৰম্ভ কৰে, কিয়নো চিকেন আৰু টাৰ্কীৰ দৰে শ্বেত মাংসক তেতিয়া অধিক স্বাস্থ্যকৰ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল। এই প্ৰচাৰ অভিযান অত্যন্ত সফল হৈছিল আৰু ৮৭% ভোক্তাই গাহৰিৰ মাংসক সেই শ্ল’গানৰ সৈতে সংযোজিত কৰিছিল। এই শ্ল’গানটো ২০১১ চনৰ ৪ মাৰ্চ তাৰিখে ব্যৱহাৰৰ পৰা উঠাই লোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|date=4 March 2011|title=Pork board swaps 'White Meat' for 'Be Inspired'|agency=[[Associated Press]]|url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5j_5ktljcQ9IyC4LPOSggUSPNIJ1Q|access-date=8 March 2011}}{{dead link|date=June 2024|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ মাংসত থায়ামিন (ভিটামিন B&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;)ৰ পৰিমাণ অত্যন্ত বেছি।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.calorie-count.com/calories/item/10061.html |title=Calories in Pork, Fresh, Loin, Tenderloin |work=Calorie Count |access-date=4 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070906122726/http://www.calorie-count.com/calories/item/10061.html |archive-date=6 September 2007 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|
 title=Top 10 Foods Highest in Thiamin (Vitamin B1); &lt;br&gt;from google (thiamin source) result 1|
 url=https://www.healthaliciousness.com/articles/thiamin-b1-foods.php|
 access-date=14 March 2017|
 archive-date=15 March 2017|
 archive-url=https://web.archive.org/web/20170315085244/https://www.healthaliciousness.com/articles/thiamin-b1-foods.php|
 url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |
 title=Table 2: Selected Food Sources of Thiamin [10]; &lt;br&gt;from '(4)' in authoritynutrition.com/foods/pork/; &lt;br&gt;from google (pork nutrition value) result 1 |
 url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/#h3 |
 access-date=14 March 2017 |
 archive-date=30 December 2016 |
 archive-url=https://web.archive.org/web/20161230231520/https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/#h3 |
 url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=Thiamin: Unlike other types of red meat, such as beef and lamb, pork is particularly rich in thiamin. Thiamin is one of the B-vitamins and plays an essential role in various body functions (4); &lt;br&gt;from google (pork nutrition value) result 1| url=https://authoritynutrition.com/foods/pork/| archive-url=https://web.archive.org/web/20150408004138/http://authoritynutrition.com/foods/pork| url-status=dead| archive-date=8 April 2015| access-date=17 May 2025| archivedate=8 April 2015| archiveurl=https://web.archive.org/web/20150408004138/http://authoritynutrition.com/foods/pork| deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ মাংসৰ তেজি অংশ আঁতৰালে, ই অন্যান্য গৃহপালিত জন্তুৰ মাংসতকৈ শকত আৰু কম চৰ্বিযুক্ত হয়। তথাপিও ইয়াত [[ক'লেষ্টেৰ'ল]] আৰু সেঁহতীয়া চৰ্বিৰ পৰিমাণ বেছি থাকে। 

== গাহৰিৰ মাংসৰ খাদ্যৰ গেলেৰী ==
&lt;gallery&gt;
File:Sweet and sour pork.jpg|পশ্চিমীয়া দেশত জনপ্ৰিয় চীনা খাদ্য মিঠা আৰু টেঙা গাহৰিৰ মাংস
File:Tonkatsu set by banej in Singapore.jpg|টনকাটছু, জাপানীজ ব্ৰেডেড ডিপ ফ্ৰাইড গাহৰিৰ মাংসৰ কাটলেট
File:Khao mu krop mu daeng in Nong Khai.jpg|খাও মু ক্ৰপ মু দায়েং, থাই ক্ৰিস্পি আৰু ৰঙা গাহৰিৰ মাংস
File:02 Galizische Spezialitäten, Rudawka Rymanowska 2013.JPG|গাহৰিৰ মাংস কিলবাছা, পোলিছ চচ্চেজ
File:01 Schäufele und Knödel.jpg|শছাউফেলে (ফ্ৰাঙ্কোনিয়ান ভেৰিয়েণ্ট), দক্ষিণ জাৰ্মানীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ কান্ধৰ খাদ্য
File:Filet de Porc à la Bordelaise.JPG|ফাইলেট দে পোৰক এ লা বোৰ্ডেলাইজ, ফৰাচী ষ্টাইলৰ গাহৰিৰ মাংসৰ টেণ্ডাৰলয়ন
File:Feijoada in Belgium.jpg|ফিজোয়াডা, বীনৰ সৈতে সৰল পৰ্তুগীজ গাহৰিৰ মাংস, ব্ৰাজিলৰ জাতীয় খাদ্য
File:Chicharron ancashino 20100711.JPG|চিকাৰণ, স্প্যানিশ ভাজা গাহৰিৰ মাংসৰ খোচা, হিস্পানিক বিশ্ব জুৰি ব্যাপকভাবে বিতৰণ কৰা হয়
File:Bacon Explosion finished.JPG|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বেকন বিস্ফোৰণ
File:Lechon.jpg|ফিলিপাইনছৰ কাডিজ চহৰত ভাজি থকা লেচন। 
File:Vindalho.jpg|গাহৰিৰ মাংস বিন্দালু, ভাৰতৰৰ গাহৰিৰ মাংসৰ টেঙা তৰকাৰী। 
File:Nepali pork curry.jpg|গাহৰিৰ মাংস তৰকাৰী – নেপালৰ ভজা গাহৰিৰ মাংসৰ টেঙা তৰকাৰী। 
&lt;/gallery&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী: খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>lqioji9h8gxruinrdxr2pytvok61cg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636571</id>
      <parentid>636570</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25310" sha1="floi08qnsmcdlsqq35lpeog21494pc2" xml:space="preserve">{{পোখালি}}
[[চিত্ৰ:Schweinebauch-2.jpg|thumb|গাহৰিৰ মাংস, পেশী আৰু ছালমন]]
[[চিত্ৰ:Roast_Pig_1.JPG|thumb|কম পৰিমাণে সিজোৱা গাহৰিৰ মাংস]]

'''গাহৰিৰ মাংস''' হ'ল ঘৰচীয়া [[গাহৰি|গাহৰিৰ]] পৰা পোৱা [[মাংস|মাংসৰ]] ৰন্ধনপ্ৰণালী। ই বিশ্বজুৰি সৰ্বাধিক ব্যৱহৃত খাদ্য, গাহৰিৰ পোহনীয়া হোৱাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০ চনৰ পৰাই পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;fao.org&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.fao.org/ag/againfo/themes/en/meat/backgr_sources.html|title=Sources of Meat|publisher=[[Food and Agriculture Organization]] (FAO)|date=25 November 2014|accessdate=19 November 2016|archivedate=2 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180302064207/http://www.fao.org/ag/againfo/themes/en/meat/backgr_sources.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Crabtree|first1=Pam J.|url=https://books.google.com/books?id=5eHoyZ0nTaoC&amp;q=pig+husbandry+5000+bc&amp;pg=PA15|title=Early Animal Domestication and Its Cultural Context|last2=Campana|first2=Douglas V.|last3=Ryan|first3=Kathleen|date=1989|publisher=UPenn Museum of Archaeology|isbn=978-0-924171-96-3|language=en|access-date=19 October 2020|archivedate=6 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206143622/https://books.google.com/books?id=5eHoyZ0nTaoC&amp;q=pig+husbandry+5000+bc&amp;pg=PA15}}&lt;/ref&gt; গাহৰিৰ মাংস সতেজ ৰন্ধা আৰু সংৰক্ষিত দুয়োটা অৱস্থাতে খোৱা হয়। 

অসমত [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা তিব্বতীয় আৰু টাই]] সকলৰ মাজত গাহৰি মাংস অধিক জনপ্ৰিয় আৰু ইয়াক '''ট্ৰাইবেল খাদ্য'''' হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Simeon S. Magliveras 2019, [https://www.google.co.in/books/edition/Odysseys_of_Plates_and_Palates_Food_Soci/edweEAAAQBAJ?hl=en Odysseys of Plates and Palates: Food, Society and Sociality] - Page 117&lt;/ref&gt; [[অসম|অসমৰ]] পৰম্পৰাগত গাহৰিৰ ব্যঞ্জন সমূহ হৈছে:- [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলৰ]] নু'-মু ([[Wiktionary:𑜃𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜉𑜥|𑜃𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜉𑜥]] ), [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সকলৰ ''এগ-আদিন বনুম'' (eg adin), [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছাসকলৰ]] ''হ'ন'হেইন'', [[উত্তৰ কাছাৰ পাৰ্বত্য স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ|উত্তৰ কাছাৰৰ]] ''চাঠো'' আৰু ''চাপাক'', [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়োসকলৰ]] ''অমা বেদৰ'' (अमा बेदर)।&lt;ref&gt;A.V. Shibu, B.Madhusoodana Kurup, M. Harikrishnan, M.R. Boopendranath, 2022 [https://www.google.co.in/books/edition/Impact_of_Climate_Change_on_Hydrological/HtljEAAAQBAJ?hl=en Impact of Climate Change on Hydrological Cycle, Ecosystem, Fisheries and Food Security] page 431-432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) ([[টাই-আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা]]ত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pumpkin and Smoked Pork |url=http://eyesnspice.in/pumpkin-and-smoked-pork/ |access-date=2024-01-03 |archivedate=2024-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240103034604/http://eyesnspice.in/pumpkin-and-smoked-pork/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;পশ্চিমীয়া বিশ্বত বিশেষকৈ মধ্য ইউৰোপত গাহৰিৰ মাংস আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় মাংস। ইয়াৰ উপৰিও পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত (মূল দক্ষিণ-পূব এছিয়া, [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]], [[ছিংগাপুৰ]], [[পূৱ টিমুৰ|পূব টিমৰ]] আৰু [[মালয়েছিয়া]] ) ই অতি জনপ্ৰিয়। চৰ্বিৰ পৰিমাণ আৰু টেক্সচাৰৰ বাবে এছিয়ান খাদ্যত বিশেষকৈ চীন মূলীয় দেশত এই মাংসৰ মূল্য অতিশয় বেছি। [[:en:Ham|হাম]], [[:en:Gammon (meat)|গামন]], [[:en:Bacon|বেকন]], আৰু [[:en:Sausage|চচ্চেজ]] সংৰক্ষিত গাহৰিৰ মাংসৰ উদাহৰণ। 

[[File:Kowloon Market (46068705804).jpg|thumb|সতেজ গাহৰিৰ মাংস]]

কিছুমান ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিয়ে গাহৰিৰ মাংস খোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে, বিশেষকৈ [[ইছলাম]] আৰু [[ইহুদী ধৰ্ম]]ত।

== ইতিহাস ==
খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩,০০০ চনৰ আশে-পাশে [[মেছ’পটেমিয়া]]ত গাহৰি পোহনীয়া কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Nelson |first=Sarah M. |date=1998 |title=Ancestors for the Pigs. Pigs in prehistory |url=https://books.google.com/books?id=N5dN_A29v58C |publisher=[[University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology]] |isbn=9781931707091 |access-date=25 April 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801030159/https://books.google.com/books?id=N5dN_A29v58C |url-status=live }}&lt;/ref&gt; গাহৰি প্ৰাচীন চীনৰ আটাইতকৈ আগৰ পোহনীয়া জন্তুসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল, যাৰ গাহৰি পোহনীয়াকৰণৰ প্ৰমাণ [[Cishan]] সংস্কৃতিত প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০০ চনৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Jing |first=Yuan |last2=Flad |first2=Rowan K. |date=September 2002|title=Pig domestication in ancient China |url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/abs/pig-domestication-in-ancient-china/013BDB805CC285C0439CE77A86AA7C63 |journal=Antiquity |language=en |volume=76 |issue=293 |pages=724–732 |doi=10.1017/S0003598X00091171 |issn=0003-598X}}&lt;/ref&gt;

[[File:1850 le depecage de porc par Louis Humbert de Molard 1847 1898.jpg|thumb|right|১৯ শতিকাৰ মাজভাগত [[ফ্ৰান্স]]ত গাহৰি প্ৰস্তুত কৰা দৃশ্য]]

'''চাৰ্কুটেৰী''' হৈছে গাহৰিৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা খাদ্য যেনে [[বেকন]], [[হাম]], [[চচ্চেজ]], ''[[টেৰিন]]'', ''[[গেলেণ্টাইন]]'', ''[[পেটেছ]]'' আৰু ''[[কনফিট]]''ৰ দৰে প্ৰস্তুত খাদ্যসমূহৰ প্ৰতি নিবেদিত ৰন্ধন শাখা।&lt;ref&gt;Ruhlman, 18.; [[The Culinary Institute of America]], 3.&lt;/ref&gt; এইসকল খাদ্য মূলত শীতলীকৰণ অহাৰ আগতে মাংস সংৰক্ষণৰ উপায় হিচাপে বিকাশ হৈছিল, কিন্তু আজিকালি এই সংৰক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা উৎপন্ন স্বাদৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref&gt;Ruhlman, 19.&lt;/ref&gt;

১৫ শতিকাৰ [[ফ্ৰান্স]]ত, স্থানীয় [[গিল্ড]]বোৰে প্ৰতিখন চহৰৰ খাদ্য উৎপাদন ব্যৱসায় নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। যিসকলে চাৰ্কুটেৰী উৎপাদন কৰিছিল, তেওঁলোকক ''চাৰ্কুটিয়েৰ'' কোৱা হৈছিল। এই গিল্ডৰ সদস্যসকলে ৰন্ধা বা নিমখ দিয়া আৰু শুকান মাংসৰ পৰম্পৰাগত বিভিন্ন সামগ্ৰী প্ৰস্তুত কৰিছিল, যিবোৰ অঞ্চলভেদে বেলেগ বেলেগ হ’ব পাৰে। ''চাৰ্কুটিয়েৰ''সকলক কেৱল অশোধিত [[চৰ্বি]] (unrendered lard) বিক্ৰীৰ অনুমতি আছিল। তেওঁলোকে ''পেটেছ'', ''ৰিলেট'', [[চচ্চেজ]], [[বেকন]], [[গাহৰিৰ ভৰি]], আৰু [[হেড চীজ]] আদি প্ৰস্তুত কৰিছিল।{{Cn|date=July 2021}}

২০ শতিকাৰ আগতে ইউৰোপ আৰু উত্তৰ আমেৰিকাত গাহৰিৰ মাংস সাধাৰণতে শৰতকালৰ খাদ্য আছিল—বসন্তত গাহৰি ডাঙৰ কৰা আৰু গ্ৰীষ্মত মোটা কৰি শৰতত জবাই কৰা হ’ত। পশ্চিমীয়া ৰান্ধনী ইতিহাসত মাংসৰ এই ঋতুভিত্তিক প্ৰকৃতিৰ বাবে [[আপেল]] (যি শৰতকালত সংগ্ৰহ কৰা হয়) সদায় তাজা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে প্ৰচলিত সংমিশ্ৰণ হৈ আছিল। বৰ্ষজুৰি মাংস আৰু ফলমূল সহজলভ্য হোৱাতো পশ্চিমীয়া খাদ্যত এই সংমিশ্ৰণৰ জনপ্ৰিয়তা হ্ৰাস কৰা নাই।&lt;ref&gt;Thompson, Michael D., “‘Everything but the Squeal’: Pork as Culture in Eastern North Carolina,” North Carolina Historical Review, 82 (Oct. 2005), 464–98.&lt;/ref&gt;

== গাহৰিৰ খৰচৰ ধৰণ ==
বিশ্বৰ ভিতৰত গাহৰি হৈছে দ্বিতীয় আটাইতকৈ বেছি খোৱা প্ৰাণী, যাৰ ফলত সমগ্ৰ বিশ্বৰ মাংস উৎপাদনৰ প্ৰায় ৩৪% অংশ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2023 {{!}} FAO {{!}} Food and Agriculture Organization of the United Nations |url=https://www.fao.org/documents/card/en?details=cc8166en |access-date=2023-12-13 |website=FAODocuments |language=en |doi=10.4060/cc8166en}}&lt;/ref&gt; ফলস্বৰূপ, বিশ্বজুৰি গাহৰিৰ মাংসৰ বহু ধৰণৰ ৰন্ধন প্ৰণালী বিকাশ পাইছে। গাহৰিৰ পিছফালৰ ভৰিৰ পৰা প্ৰস্তুত হোৱা জামন (Jamón) স্পেইনৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় শুকান-নিৰাময় কৰা হাম। ব্ৰাজিলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় খাদ্য ''Feijoada'' (যিটো পৰ্তুগালতো পৰিবেশন কৰা হয়) সাধাৰণতে গাহৰিৰ মাংসৰ কাণ, ঠেং আৰু ভৰি আদি অংশৰ সৈতে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.brazilbrazil.com/feijoada.html Brazilbrazil.com] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080821052423/http://www.brazilbrazil.com/feijoada.html |date=21 August 2008 }}&lt;/ref&gt;

USDAৰ বিদেশী কৃষি সেৱাৰ মতে, ২০০৬ চনত বিশ্বজুৰি প্ৰায় ১০ কোটি মেট্ৰিক টন গাহৰিৰ মাংস খোৱা হৈছিল (প্ৰাথমিক তথ্য)। চীনত নগৰায়ন আৰু ব্যৱহাৰযোগ্য আয় বৃদ্ধিৰ ফলত গাহৰিৰ খপত বৃদ্ধি পাইছে, য’ত ২০০৬ চনত ২০০২ চনৰ তুলনাত ২০% অধিক খোৱা হৈছিল আৰু ২০০৭ চনত আন ৫% বৃদ্ধিৰ পূৰ্বানুমান কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;fas2006&quot;&gt;[http://www.fas.usda.gov/dlp/circular/2006/2006%20Annual/Livestock&amp;Poultry.pdf &quot;Livestock and Poultry: World Markets and Trade.&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928055301/http://www.fas.usda.gov/dlp/circular/2006/2006%20Annual/Livestock%26Poultry.pdf |date=28 September 2007 }} Circular Series DL&amp;P 2-06, Foreign Agricultural Service, United States Department of Agriculture, October 2006. Retrieved on 15 August 2007.&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনলৈকে, বিশ্বৰ অৰ্ধেক গাহৰিৰ মাংস চীনত খোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=China launches a pork-price index to smooth the &quot;pig cycle&quot; |url=https://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2017/04/daily-chart-16 |access-date=23 April 2017 |newspaper=[[The Economist]] |date=21 April 2017 |archive-date=23 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423001527/http://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2017/04/daily-chart-16 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== দেশভিত্তিক উৎপাদন ==
[[File:HK Sai Ying Pun 豬肉 Pork hanging half n half August 2017 IX1 02.jpg|thumb|upright|সাই ইয়িং পুন, হংকংত টাঙোৱা গাহৰিৰ মাংসৰ শৰীৰ আৰু অন্ত:কোষ]]
২০২০ চনত গাহৰিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উৎপাদক আছিল চীন, তাৰ পিছত ইউৰোপীয় সংঘ আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰ আছিল। 

চীন, ইউৰোপীয় সংঘ আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰে মুঠ বিশ্ব গাহৰিৰ উৎপাদনৰ প্ৰায় ৭৬% অংশ দিছিল বুলি বিদেশী কৃষি সেৱা (FAS)/আমেৰিকাৰ কৃষি বিভাগ (USDA)ৰ তথ্য অনুসৰি জনা গৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ranking Of Countries That Produce The Most Pork (USDA)|url=https://beef2live.com/story-ranking-countries-produce-pork-usda-508-213044|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215144046/https://beef2live.com/story-ranking-countries-produce-pork-usda-508-213044|url-status=usurped|archive-date=15 February 2022|access-date=15 February 2022|website=beef2live.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ গাহৰিৰ আটাইতকৈ বেছি উৎপাদন কৰা শীৰ্ষ ১০খন দেশ
! পদবী
! দেশসমূহ
! ২০২০ (মেট্ৰিক টন)
! বিশ্বৰ শতাংশ
|-
|১
|[[চীন]]
|৩৬,৩৪০,০০০
|৩৭.৫৮%
|-
|২
|[[ইউৰোপীয় সংঘ]]
|২৪,১৫০,০০০
|২৪.৯৭%
|-
|৩
|[[যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
|১২,৮৪৩,০০০
|১৩.২৮%
|-
|৪
|[[ব্ৰাজিল]]
|৪,১২৫,০০০
|৪.২৭%
|-
|৫
|[[ৰাছিয়া]]
|৩,৬১১,০০০
|৩.৭৩%
|-
|৬
|[[ফিলিপাইন]]
|২,৪৬৭,০০০
|২.৫৫%
|-
|৭
|[[কানাডা]]
|২,১৩০,০০০
|২.২০%
|-
|৮
|[[মেক্সিকো]]
|১,৪৫১,০০০
|১.৫০%
|-
|৯
|[[দক্ষিণ কোৰিয়া]]
|১,৪০৩,০০০
|১.৪৫%
|-
|১০
|[[জাপান]]
|১,২৯৮,০০০
|১.৩৪%
|}

==গাহৰিৰ মাংসৰ সামগ্ৰী==
[[File:Smoked country style pork ribs.jpg|thumb|ধোঁৱা দিয়া গাহৰিৰ মাংস]] 
গাহৰিৰ মাংস সতেজ মাংসৰ পৰা ৰান্ধিব পাৰি বা সময়ৰ লগে লগে ভাল হ’ব পাৰে। নিৰাময় কৰা মাংসৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত হাম আৰু বেকন অন্তৰ্ভুক্ত। মৃতদেহটো সতেজ মাংস কাটিবলৈ বহুতো ভিন্ন ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিছুমান বিশেষ কাটি লোৱাৰ জনপ্ৰিয়তা বিশ্বজুৰি ভিন্ন। 

==ঔদ্যোগিক কেঁচামাল==
গাহৰিয়ে প্ৰথমে মানুহৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত অব্যৱহৃত খাদ্য খাব পৰাৰ বাবে, আৰু বহু ঔদ্যোগিক দেশত এনে খাদ্যৰ অধিক উপলব্ধতাৰ বাবে গাহৰিৰ মাংস আৰু গাহৰিৰ অন্যান্য সামগ্ৰী নিৰাপদ উৎস আৰু কম মূল্যৰ সামগ্ৰী হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত ঔদ্যোগিকভাৱে উৎপাদিত বহু সামগ্ৰীত গাহৰিৰ সামগ্ৰী কেঁচামাল হিচাপে অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। 

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ মাংসত myoglobin-ৰ পৰিমাণ গাহৰীৰ মাংসত গৰুৰ মাংসতকৈ কম, কিন্তু কুকুৰাৰ মাংসতকৈ বহু বেছি। এই কাৰণে USDA-এ গাহৰিৰ মাংসক ৰঙা মাংস হিচাপে গণ্য কৰে।&lt;ref&gt;[http://www.fsis.usda.gov/Fact_Sheets/Pork_from_Farm_to_Table/index.asp Fresh Pork...from Farm to Table] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070714005906/http://www.fsis.usda.gov/Fact_Sheets/Pork_from_Farm_to_Table/index.asp |date=14 July 2007 }} [[USDA]] Food Safety and Inspection Service।&lt;/ref&gt;

১৯৮৭ চনত, আমেৰিকাৰ National Pork Board-এ গাহৰিৰ মাংসক &quot;''অন্য শ্বেত মাংস''&quot; হিচাপে জনসাধাৰণৰ চেতনাত আনি প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে এক জনসচেতনতা অভিযান আৰম্ভ কৰে, কিয়নো চিকেন আৰু টাৰ্কীৰ দৰে শ্বেত মাংসক তেতিয়া অধিক স্বাস্থ্যকৰ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল। এই প্ৰচাৰ অভিযান অত্যন্ত সফল হৈছিল আৰু ৮৭% ভোক্তাই গাহৰিৰ মাংসক সেই শ্ল’গানৰ সৈতে সংযোজিত কৰিছিল। এই শ্ল’গানটো ২০১১ চনৰ ৪ মাৰ্চ তাৰিখে ব্যৱহাৰৰ পৰা উঠাই লোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|date=4 March 2011|title=Pork board swaps 'White Meat' for 'Be Inspired'|agency=[[Associated Press]]|url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5j_5ktljcQ9IyC4LPOSggUSPNIJ1Q|access-date=8 March 2011}}{{dead link|date=June 2024|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ মাংসত থায়ামিন (ভিটামিন B&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;)ৰ পৰিমাণ অত্যন্ত বেছি।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.calorie-count.com/calories/item/10061.html |title=Calories in Pork, Fresh, Loin, Tenderloin |work=Calorie Count |access-date=4 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070906122726/http://www.calorie-count.com/calories/item/10061.html |archive-date=6 September 2007 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|
 title=Top 10 Foods Highest in Thiamin (Vitamin B1); &lt;br&gt;from google (thiamin source) result 1|
 url=https://www.healthaliciousness.com/articles/thiamin-b1-foods.php|
 access-date=14 March 2017|
 archive-date=15 March 2017|
 archive-url=https://web.archive.org/web/20170315085244/https://www.healthaliciousness.com/articles/thiamin-b1-foods.php|
 url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |
 title=Table 2: Selected Food Sources of Thiamin [10]; &lt;br&gt;from '(4)' in authoritynutrition.com/foods/pork/; &lt;br&gt;from google (pork nutrition value) result 1 |
 url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/#h3 |
 access-date=14 March 2017 |
 archive-date=30 December 2016 |
 archive-url=https://web.archive.org/web/20161230231520/https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/#h3 |
 url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=Thiamin: Unlike other types of red meat, such as beef and lamb, pork is particularly rich in thiamin. Thiamin is one of the B-vitamins and plays an essential role in various body functions (4); &lt;br&gt;from google (pork nutrition value) result 1| url=https://authoritynutrition.com/foods/pork/| archive-url=https://web.archive.org/web/20150408004138/http://authoritynutrition.com/foods/pork| url-status=dead| archive-date=8 April 2015| access-date=17 May 2025| archivedate=8 April 2015| archiveurl=https://web.archive.org/web/20150408004138/http://authoritynutrition.com/foods/pork| deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ মাংসৰ তেজি অংশ আঁতৰালে, ই অন্যান্য গৃহপালিত জন্তুৰ মাংসতকৈ শকত আৰু কম চৰ্বিযুক্ত হয়। তথাপিও ইয়াত [[ক'লেষ্টেৰ'ল]] আৰু সেঁহতীয়া চৰ্বিৰ পৰিমাণ বেছি থাকে। 

== গাহৰিৰ মাংসৰ খাদ্যৰ গেলেৰী ==
&lt;gallery&gt;
File:Sweet and sour pork.jpg|পশ্চিমীয়া দেশত জনপ্ৰিয় চীনা খাদ্য মিঠা আৰু টেঙা গাহৰিৰ মাংস
File:Tonkatsu set by banej in Singapore.jpg|টনকাটছু, জাপানীজ ব্ৰেডেড ডিপ ফ্ৰাইড গাহৰিৰ মাংসৰ কাটলেট
File:Khao mu krop mu daeng in Nong Khai.jpg|খাও মু ক্ৰপ মু দায়েং, থাই ক্ৰিস্পি আৰু ৰঙা গাহৰিৰ মাংস
File:02 Galizische Spezialitäten, Rudawka Rymanowska 2013.JPG|গাহৰিৰ মাংস কিলবাছা, পোলিছ চচ্চেজ
File:01 Schäufele und Knödel.jpg|শছাউফেলে (ফ্ৰাঙ্কোনিয়ান ভেৰিয়েণ্ট), দক্ষিণ জাৰ্মানীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ কান্ধৰ খাদ্য
File:Filet de Porc à la Bordelaise.JPG|ফাইলেট দে পোৰক এ লা বোৰ্ডেলাইজ, ফৰাচী ষ্টাইলৰ গাহৰিৰ মাংসৰ টেণ্ডাৰলয়ন
File:Feijoada in Belgium.jpg|ফিজোয়াডা, বীনৰ সৈতে সৰল পৰ্তুগীজ গাহৰিৰ মাংস, ব্ৰাজিলৰ জাতীয় খাদ্য
File:Chicharron ancashino 20100711.JPG|চিকাৰণ, স্প্যানিশ ভাজা গাহৰিৰ মাংসৰ খোচা, হিস্পানিক বিশ্ব জুৰি ব্যাপকভাবে বিতৰণ কৰা হয়
File:Bacon Explosion finished.JPG|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বেকন বিস্ফোৰণ
File:Lechon.jpg|ফিলিপাইনছৰ কাডিজ চহৰত ভাজি থকা লেচন। 
File:Vindalho.jpg|গাহৰিৰ মাংস বিন্দালু, ভাৰতৰৰ গাহৰিৰ মাংসৰ টেঙা তৰকাৰী। 
File:Nepali pork curry.jpg|গাহৰিৰ মাংস তৰকাৰী – নেপালৰ ভজা গাহৰিৰ মাংসৰ টেঙা তৰকাৰী। 
&lt;/gallery&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী: খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>floi08qnsmcdlsqq35lpeog21494pc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636572</id>
      <parentid>636571</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:21:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25287" sha1="0bj5akebqvtpvnzg0c2kdszf3ipmo2k" xml:space="preserve">[[চিত্ৰ:Schweinebauch-2.jpg|thumb|গাহৰিৰ মাংস, পেশী আৰু ছালমন]]
[[চিত্ৰ:Roast_Pig_1.JPG|thumb|কম পৰিমাণে সিজোৱা গাহৰিৰ মাংস]]

'''গাহৰিৰ মাংস''' হ'ল ঘৰচীয়া [[গাহৰি|গাহৰিৰ]] পৰা পোৱা [[মাংস|মাংসৰ]] ৰন্ধনপ্ৰণালী। ই বিশ্বজুৰি সৰ্বাধিক ব্যৱহৃত খাদ্য, গাহৰিৰ পোহনীয়া হোৱাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০ চনৰ পৰাই পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;fao.org&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.fao.org/ag/againfo/themes/en/meat/backgr_sources.html|title=Sources of Meat|publisher=[[Food and Agriculture Organization]] (FAO)|date=25 November 2014|accessdate=19 November 2016|archivedate=2 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180302064207/http://www.fao.org/ag/againfo/themes/en/meat/backgr_sources.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Crabtree|first1=Pam J.|url=https://books.google.com/books?id=5eHoyZ0nTaoC&amp;q=pig+husbandry+5000+bc&amp;pg=PA15|title=Early Animal Domestication and Its Cultural Context|last2=Campana|first2=Douglas V.|last3=Ryan|first3=Kathleen|date=1989|publisher=UPenn Museum of Archaeology|isbn=978-0-924171-96-3|language=en|access-date=19 October 2020|archivedate=6 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206143622/https://books.google.com/books?id=5eHoyZ0nTaoC&amp;q=pig+husbandry+5000+bc&amp;pg=PA15}}&lt;/ref&gt; গাহৰিৰ মাংস সতেজ ৰন্ধা আৰু সংৰক্ষিত দুয়োটা অৱস্থাতে খোৱা হয়। 

অসমত [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা তিব্বতীয় আৰু টাই]] সকলৰ মাজত গাহৰি মাংস অধিক জনপ্ৰিয় আৰু ইয়াক '''ট্ৰাইবেল খাদ্য'''' হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Simeon S. Magliveras 2019, [https://www.google.co.in/books/edition/Odysseys_of_Plates_and_Palates_Food_Soci/edweEAAAQBAJ?hl=en Odysseys of Plates and Palates: Food, Society and Sociality] - Page 117&lt;/ref&gt; [[অসম|অসমৰ]] পৰম্পৰাগত গাহৰিৰ ব্যঞ্জন সমূহ হৈছে:- [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলৰ]] নু'-মু ([[Wiktionary:𑜃𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜉𑜥|𑜃𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜉𑜥]] ), [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সকলৰ ''এগ-আদিন বনুম'' (eg adin), [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছাসকলৰ]] ''হ'ন'হেইন'', [[উত্তৰ কাছাৰ পাৰ্বত্য স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ|উত্তৰ কাছাৰৰ]] ''চাঠো'' আৰু ''চাপাক'', [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়োসকলৰ]] ''অমা বেদৰ'' (अमा बेदर)।&lt;ref&gt;A.V. Shibu, B.Madhusoodana Kurup, M. Harikrishnan, M.R. Boopendranath, 2022 [https://www.google.co.in/books/edition/Impact_of_Climate_Change_on_Hydrological/HtljEAAAQBAJ?hl=en Impact of Climate Change on Hydrological Cycle, Ecosystem, Fisheries and Food Security] page 431-432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) ([[টাই-আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা]]ত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pumpkin and Smoked Pork |url=http://eyesnspice.in/pumpkin-and-smoked-pork/ |access-date=2024-01-03 |archivedate=2024-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240103034604/http://eyesnspice.in/pumpkin-and-smoked-pork/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;পশ্চিমীয়া বিশ্বত বিশেষকৈ মধ্য ইউৰোপত গাহৰিৰ মাংস আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় মাংস। ইয়াৰ উপৰিও পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত (মূল দক্ষিণ-পূব এছিয়া, [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]], [[ছিংগাপুৰ]], [[পূৱ টিমুৰ|পূব টিমৰ]] আৰু [[মালয়েছিয়া]] ) ই অতি জনপ্ৰিয়। চৰ্বিৰ পৰিমাণ আৰু টেক্সচাৰৰ বাবে এছিয়ান খাদ্যত বিশেষকৈ চীন মূলীয় দেশত এই মাংসৰ মূল্য অতিশয় বেছি। [[:en:Ham|হাম]], [[:en:Gammon (meat)|গামন]], [[:en:Bacon|বেকন]], আৰু [[:en:Sausage|চচ্চেজ]] সংৰক্ষিত গাহৰিৰ মাংসৰ উদাহৰণ। 

[[File:Kowloon Market (46068705804).jpg|thumb|সতেজ গাহৰিৰ মাংস]]

কিছুমান ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিয়ে গাহৰিৰ মাংস খোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে, বিশেষকৈ [[ইছলাম]] আৰু [[ইহুদী ধৰ্ম]]ত।

== ইতিহাস ==
খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩,০০০ চনৰ আশে-পাশে [[মেছ’পটেমিয়া]]ত গাহৰি পোহনীয়া কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Nelson |first=Sarah M. |date=1998 |title=Ancestors for the Pigs. Pigs in prehistory |url=https://books.google.com/books?id=N5dN_A29v58C |publisher=[[University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology]] |isbn=9781931707091 |access-date=25 April 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801030159/https://books.google.com/books?id=N5dN_A29v58C |url-status=live }}&lt;/ref&gt; গাহৰি প্ৰাচীন চীনৰ আটাইতকৈ আগৰ পোহনীয়া জন্তুসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল, যাৰ গাহৰি পোহনীয়াকৰণৰ প্ৰমাণ [[Cishan]] সংস্কৃতিত প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০০ চনৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Jing |first=Yuan |last2=Flad |first2=Rowan K. |date=September 2002|title=Pig domestication in ancient China |url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/abs/pig-domestication-in-ancient-china/013BDB805CC285C0439CE77A86AA7C63 |journal=Antiquity |language=en |volume=76 |issue=293 |pages=724–732 |doi=10.1017/S0003598X00091171 |issn=0003-598X}}&lt;/ref&gt;

[[File:1850 le depecage de porc par Louis Humbert de Molard 1847 1898.jpg|thumb|right|১৯ শতিকাৰ মাজভাগত [[ফ্ৰান্স]]ত গাহৰি প্ৰস্তুত কৰা দৃশ্য]]

'''চাৰ্কুটেৰী''' হৈছে গাহৰিৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা খাদ্য যেনে [[বেকন]], [[হাম]], [[চচ্চেজ]], ''[[টেৰিন]]'', ''[[গেলেণ্টাইন]]'', ''[[পেটেছ]]'' আৰু ''[[কনফিট]]''ৰ দৰে প্ৰস্তুত খাদ্যসমূহৰ প্ৰতি নিবেদিত ৰন্ধন শাখা।&lt;ref&gt;Ruhlman, 18.; [[The Culinary Institute of America]], 3.&lt;/ref&gt; এইসকল খাদ্য মূলত শীতলীকৰণ অহাৰ আগতে মাংস সংৰক্ষণৰ উপায় হিচাপে বিকাশ হৈছিল, কিন্তু আজিকালি এই সংৰক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা উৎপন্ন স্বাদৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref&gt;Ruhlman, 19.&lt;/ref&gt;

১৫ শতিকাৰ [[ফ্ৰান্স]]ত, স্থানীয় [[গিল্ড]]বোৰে প্ৰতিখন চহৰৰ খাদ্য উৎপাদন ব্যৱসায় নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। যিসকলে চাৰ্কুটেৰী উৎপাদন কৰিছিল, তেওঁলোকক ''চাৰ্কুটিয়েৰ'' কোৱা হৈছিল। এই গিল্ডৰ সদস্যসকলে ৰন্ধা বা নিমখ দিয়া আৰু শুকান মাংসৰ পৰম্পৰাগত বিভিন্ন সামগ্ৰী প্ৰস্তুত কৰিছিল, যিবোৰ অঞ্চলভেদে বেলেগ বেলেগ হ’ব পাৰে। ''চাৰ্কুটিয়েৰ''সকলক কেৱল অশোধিত [[চৰ্বি]] (unrendered lard) বিক্ৰীৰ অনুমতি আছিল। তেওঁলোকে ''পেটেছ'', ''ৰিলেট'', [[চচ্চেজ]], [[বেকন]], [[গাহৰিৰ ভৰি]], আৰু [[হেড চীজ]] আদি প্ৰস্তুত কৰিছিল।{{Cn|date=July 2021}}

২০ শতিকাৰ আগতে ইউৰোপ আৰু উত্তৰ আমেৰিকাত গাহৰিৰ মাংস সাধাৰণতে শৰতকালৰ খাদ্য আছিল—বসন্তত গাহৰি ডাঙৰ কৰা আৰু গ্ৰীষ্মত মোটা কৰি শৰতত জবাই কৰা হ’ত। পশ্চিমীয়া ৰান্ধনী ইতিহাসত মাংসৰ এই ঋতুভিত্তিক প্ৰকৃতিৰ বাবে [[আপেল]] (যি শৰতকালত সংগ্ৰহ কৰা হয়) সদায় তাজা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে প্ৰচলিত সংমিশ্ৰণ হৈ আছিল। বৰ্ষজুৰি মাংস আৰু ফলমূল সহজলভ্য হোৱাতো পশ্চিমীয়া খাদ্যত এই সংমিশ্ৰণৰ জনপ্ৰিয়তা হ্ৰাস কৰা নাই।&lt;ref&gt;Thompson, Michael D., “‘Everything but the Squeal’: Pork as Culture in Eastern North Carolina,” North Carolina Historical Review, 82 (Oct. 2005), 464–98.&lt;/ref&gt;

== গাহৰিৰ খৰচৰ ধৰণ ==
বিশ্বৰ ভিতৰত গাহৰি হৈছে দ্বিতীয় আটাইতকৈ বেছি খোৱা প্ৰাণী, যাৰ ফলত সমগ্ৰ বিশ্বৰ মাংস উৎপাদনৰ প্ৰায় ৩৪% অংশ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2023 {{!}} FAO {{!}} Food and Agriculture Organization of the United Nations |url=https://www.fao.org/documents/card/en?details=cc8166en |access-date=2023-12-13 |website=FAODocuments |language=en |doi=10.4060/cc8166en}}&lt;/ref&gt; ফলস্বৰূপ, বিশ্বজুৰি গাহৰিৰ মাংসৰ বহু ধৰণৰ ৰন্ধন প্ৰণালী বিকাশ পাইছে। গাহৰিৰ পিছফালৰ ভৰিৰ পৰা প্ৰস্তুত হোৱা জামন (Jamón) স্পেইনৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় শুকান-নিৰাময় কৰা হাম। ব্ৰাজিলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় খাদ্য ''Feijoada'' (যিটো পৰ্তুগালতো পৰিবেশন কৰা হয়) সাধাৰণতে গাহৰিৰ মাংসৰ কাণ, ঠেং আৰু ভৰি আদি অংশৰ সৈতে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.brazilbrazil.com/feijoada.html Brazilbrazil.com] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080821052423/http://www.brazilbrazil.com/feijoada.html |date=21 August 2008 }}&lt;/ref&gt;

USDAৰ বিদেশী কৃষি সেৱাৰ মতে, ২০০৬ চনত বিশ্বজুৰি প্ৰায় ১০ কোটি মেট্ৰিক টন গাহৰিৰ মাংস খোৱা হৈছিল (প্ৰাথমিক তথ্য)। চীনত নগৰায়ন আৰু ব্যৱহাৰযোগ্য আয় বৃদ্ধিৰ ফলত গাহৰিৰ খপত বৃদ্ধি পাইছে, য’ত ২০০৬ চনত ২০০২ চনৰ তুলনাত ২০% অধিক খোৱা হৈছিল আৰু ২০০৭ চনত আন ৫% বৃদ্ধিৰ পূৰ্বানুমান কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;fas2006&quot;&gt;[http://www.fas.usda.gov/dlp/circular/2006/2006%20Annual/Livestock&amp;Poultry.pdf &quot;Livestock and Poultry: World Markets and Trade.&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928055301/http://www.fas.usda.gov/dlp/circular/2006/2006%20Annual/Livestock%26Poultry.pdf |date=28 September 2007 }} Circular Series DL&amp;P 2-06, Foreign Agricultural Service, United States Department of Agriculture, October 2006. Retrieved on 15 August 2007.&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনলৈকে, বিশ্বৰ অৰ্ধেক গাহৰিৰ মাংস চীনত খোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=China launches a pork-price index to smooth the &quot;pig cycle&quot; |url=https://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2017/04/daily-chart-16 |access-date=23 April 2017 |newspaper=[[The Economist]] |date=21 April 2017 |archive-date=23 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423001527/http://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2017/04/daily-chart-16 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== দেশভিত্তিক উৎপাদন ==
[[File:HK Sai Ying Pun 豬肉 Pork hanging half n half August 2017 IX1 02.jpg|thumb|upright|সাই ইয়িং পুন, হংকংত টাঙোৱা গাহৰিৰ মাংসৰ শৰীৰ আৰু অন্ত:কোষ]]
২০২০ চনত গাহৰিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উৎপাদক আছিল চীন, তাৰ পিছত ইউৰোপীয় সংঘ আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰ আছিল। 

চীন, ইউৰোপীয় সংঘ আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰে মুঠ বিশ্ব গাহৰিৰ উৎপাদনৰ প্ৰায় ৭৬% অংশ দিছিল বুলি বিদেশী কৃষি সেৱা (FAS)/আমেৰিকাৰ কৃষি বিভাগ (USDA)ৰ তথ্য অনুসৰি জনা গৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ranking Of Countries That Produce The Most Pork (USDA)|url=https://beef2live.com/story-ranking-countries-produce-pork-usda-508-213044|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215144046/https://beef2live.com/story-ranking-countries-produce-pork-usda-508-213044|url-status=usurped|archive-date=15 February 2022|access-date=15 February 2022|website=beef2live.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ গাহৰিৰ আটাইতকৈ বেছি উৎপাদন কৰা শীৰ্ষ ১০খন দেশ
! পদবী
! দেশসমূহ
! ২০২০ (মেট্ৰিক টন)
! বিশ্বৰ শতাংশ
|-
|১
|[[চীন]]
|৩৬,৩৪০,০০০
|৩৭.৫৮%
|-
|২
|[[ইউৰোপীয় সংঘ]]
|২৪,১৫০,০০০
|২৪.৯৭%
|-
|৩
|[[যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
|১২,৮৪৩,০০০
|১৩.২৮%
|-
|৪
|[[ব্ৰাজিল]]
|৪,১২৫,০০০
|৪.২৭%
|-
|৫
|[[ৰাছিয়া]]
|৩,৬১১,০০০
|৩.৭৩%
|-
|৬
|[[ফিলিপাইন]]
|২,৪৬৭,০০০
|২.৫৫%
|-
|৭
|[[কানাডা]]
|২,১৩০,০০০
|২.২০%
|-
|৮
|[[মেক্সিকো]]
|১,৪৫১,০০০
|১.৫০%
|-
|৯
|[[দক্ষিণ কোৰিয়া]]
|১,৪০৩,০০০
|১.৪৫%
|-
|১০
|[[জাপান]]
|১,২৯৮,০০০
|১.৩৪%
|}

==গাহৰিৰ মাংসৰ সামগ্ৰী==
[[File:Smoked country style pork ribs.jpg|thumb|ধোঁৱা দিয়া গাহৰিৰ মাংস]] 
গাহৰিৰ মাংস সতেজ মাংসৰ পৰা ৰান্ধিব পাৰি বা সময়ৰ লগে লগে ভাল হ’ব পাৰে। নিৰাময় কৰা মাংসৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত হাম আৰু বেকন অন্তৰ্ভুক্ত। মৃতদেহটো সতেজ মাংস কাটিবলৈ বহুতো ভিন্ন ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিছুমান বিশেষ কাটি লোৱাৰ জনপ্ৰিয়তা বিশ্বজুৰি ভিন্ন। 

==ঔদ্যোগিক কেঁচামাল==
গাহৰিয়ে প্ৰথমে মানুহৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত অব্যৱহৃত খাদ্য খাব পৰাৰ বাবে, আৰু বহু ঔদ্যোগিক দেশত এনে খাদ্যৰ অধিক উপলব্ধতাৰ বাবে গাহৰিৰ মাংস আৰু গাহৰিৰ অন্যান্য সামগ্ৰী নিৰাপদ উৎস আৰু কম মূল্যৰ সামগ্ৰী হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত ঔদ্যোগিকভাৱে উৎপাদিত বহু সামগ্ৰীত গাহৰিৰ সামগ্ৰী কেঁচামাল হিচাপে অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। 

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ মাংসত myoglobin-ৰ পৰিমাণ গাহৰীৰ মাংসত গৰুৰ মাংসতকৈ কম, কিন্তু কুকুৰাৰ মাংসতকৈ বহু বেছি। এই কাৰণে USDA-এ গাহৰিৰ মাংসক ৰঙা মাংস হিচাপে গণ্য কৰে।&lt;ref&gt;[http://www.fsis.usda.gov/Fact_Sheets/Pork_from_Farm_to_Table/index.asp Fresh Pork...from Farm to Table] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070714005906/http://www.fsis.usda.gov/Fact_Sheets/Pork_from_Farm_to_Table/index.asp |date=14 July 2007 }} [[USDA]] Food Safety and Inspection Service।&lt;/ref&gt;

১৯৮৭ চনত, আমেৰিকাৰ National Pork Board-এ গাহৰিৰ মাংসক &quot;''অন্য শ্বেত মাংস''&quot; হিচাপে জনসাধাৰণৰ চেতনাত আনি প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে এক জনসচেতনতা অভিযান আৰম্ভ কৰে, কিয়নো চিকেন আৰু টাৰ্কীৰ দৰে শ্বেত মাংসক তেতিয়া অধিক স্বাস্থ্যকৰ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল। এই প্ৰচাৰ অভিযান অত্যন্ত সফল হৈছিল আৰু ৮৭% ভোক্তাই গাহৰিৰ মাংসক সেই শ্ল’গানৰ সৈতে সংযোজিত কৰিছিল। এই শ্ল’গানটো ২০১১ চনৰ ৪ মাৰ্চ তাৰিখে ব্যৱহাৰৰ পৰা উঠাই লোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|date=4 March 2011|title=Pork board swaps 'White Meat' for 'Be Inspired'|agency=[[Associated Press]]|url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5j_5ktljcQ9IyC4LPOSggUSPNIJ1Q|access-date=8 March 2011}}{{dead link|date=June 2024|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ মাংসত থায়ামিন (ভিটামিন B&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;)ৰ পৰিমাণ অত্যন্ত বেছি।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.calorie-count.com/calories/item/10061.html |title=Calories in Pork, Fresh, Loin, Tenderloin |work=Calorie Count |access-date=4 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070906122726/http://www.calorie-count.com/calories/item/10061.html |archive-date=6 September 2007 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|
 title=Top 10 Foods Highest in Thiamin (Vitamin B1); &lt;br&gt;from google (thiamin source) result 1|
 url=https://www.healthaliciousness.com/articles/thiamin-b1-foods.php|
 access-date=14 March 2017|
 archive-date=15 March 2017|
 archive-url=https://web.archive.org/web/20170315085244/https://www.healthaliciousness.com/articles/thiamin-b1-foods.php|
 url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |
 title=Table 2: Selected Food Sources of Thiamin [10]; &lt;br&gt;from '(4)' in authoritynutrition.com/foods/pork/; &lt;br&gt;from google (pork nutrition value) result 1 |
 url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/#h3 |
 access-date=14 March 2017 |
 archive-date=30 December 2016 |
 archive-url=https://web.archive.org/web/20161230231520/https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/#h3 |
 url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=Thiamin: Unlike other types of red meat, such as beef and lamb, pork is particularly rich in thiamin. Thiamin is one of the B-vitamins and plays an essential role in various body functions (4); &lt;br&gt;from google (pork nutrition value) result 1| url=https://authoritynutrition.com/foods/pork/| archive-url=https://web.archive.org/web/20150408004138/http://authoritynutrition.com/foods/pork| url-status=dead| archive-date=8 April 2015| access-date=17 May 2025| archivedate=8 April 2015| archiveurl=https://web.archive.org/web/20150408004138/http://authoritynutrition.com/foods/pork| deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ মাংসৰ তেজি অংশ আঁতৰালে, ই অন্যান্য গৃহপালিত জন্তুৰ মাংসতকৈ শকত আৰু কম চৰ্বিযুক্ত হয়। তথাপিও ইয়াত [[ক'লেষ্টেৰ'ল]] আৰু সেঁহতীয়া চৰ্বিৰ পৰিমাণ বেছি থাকে। 

== গাহৰিৰ মাংসৰ খাদ্যৰ গেলেৰী ==
&lt;gallery&gt;
File:Sweet and sour pork.jpg|পশ্চিমীয়া দেশত জনপ্ৰিয় চীনা খাদ্য মিঠা আৰু টেঙা গাহৰিৰ মাংস
File:Tonkatsu set by banej in Singapore.jpg|টনকাটছু, জাপানীজ ব্ৰেডেড ডিপ ফ্ৰাইড গাহৰিৰ মাংসৰ কাটলেট
File:Khao mu krop mu daeng in Nong Khai.jpg|খাও মু ক্ৰপ মু দায়েং, থাই ক্ৰিস্পি আৰু ৰঙা গাহৰিৰ মাংস
File:02 Galizische Spezialitäten, Rudawka Rymanowska 2013.JPG|গাহৰিৰ মাংস কিলবাছা, পোলিছ চচ্চেজ
File:01 Schäufele und Knödel.jpg|শছাউফেলে (ফ্ৰাঙ্কোনিয়ান ভেৰিয়েণ্ট), দক্ষিণ জাৰ্মানীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ কান্ধৰ খাদ্য
File:Filet de Porc à la Bordelaise.JPG|ফাইলেট দে পোৰক এ লা বোৰ্ডেলাইজ, ফৰাচী ষ্টাইলৰ গাহৰিৰ মাংসৰ টেণ্ডাৰলয়ন
File:Feijoada in Belgium.jpg|ফিজোয়াডা, বীনৰ সৈতে সৰল পৰ্তুগীজ গাহৰিৰ মাংস, ব্ৰাজিলৰ জাতীয় খাদ্য
File:Chicharron ancashino 20100711.JPG|চিকাৰণ, স্প্যানিশ ভাজা গাহৰিৰ মাংসৰ খোচা, হিস্পানিক বিশ্ব জুৰি ব্যাপকভাবে বিতৰণ কৰা হয়
File:Bacon Explosion finished.JPG|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বেকন বিস্ফোৰণ
File:Lechon.jpg|ফিলিপাইনছৰ কাডিজ চহৰত ভাজি থকা লেচন। 
File:Vindalho.jpg|গাহৰিৰ মাংস বিন্দালু, ভাৰতৰৰ গাহৰিৰ মাংসৰ টেঙা তৰকাৰী। 
File:Nepali pork curry.jpg|গাহৰিৰ মাংস তৰকাৰী – নেপালৰ ভজা গাহৰিৰ মাংসৰ টেঙা তৰকাৰী। 
&lt;/gallery&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী: খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>0bj5akebqvtpvnzg0c2kdszf3ipmo2k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636651</id>
      <parentid>636572</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25240" sha1="d092kyan2hnl4vx0z6n8b6v3gf547db" xml:space="preserve">[[চিত্ৰ:Schweinebauch-2.jpg|thumb|গাহৰিৰ মাংস, পেশী আৰু ছালমন]]
[[চিত্ৰ:Roast_Pig_1.JPG|thumb|কম পৰিমাণে সিজোৱা গাহৰিৰ মাংস]]

'''গাহৰিৰ মাংস''' হ'ল ঘৰচীয়া [[গাহৰি|গাহৰিৰ]] পৰা পোৱা [[মাংস|মাংসৰ]] ৰন্ধনপ্ৰণালী। ই বিশ্বজুৰি সৰ্বাধিক ব্যৱহৃত খাদ্য, গাহৰিৰ পোহনীয়া হোৱাৰ প্ৰমাণ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০ চনৰপৰাই পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;fao.org&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.fao.org/ag/againfo/themes/en/meat/backgr_sources.html|title=Sources of Meat|publisher=[[Food and Agriculture Organization]] (FAO)|date=25 November 2014|accessdate=19 November 2016|archivedate=2 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180302064207/http://www.fao.org/ag/againfo/themes/en/meat/backgr_sources.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Crabtree|first1=Pam J.|url=https://books.google.com/books?id=5eHoyZ0nTaoC&amp;q=pig+husbandry+5000+bc&amp;pg=PA15|title=Early Animal Domestication and Its Cultural Context|last2=Campana|first2=Douglas V.|last3=Ryan|first3=Kathleen|date=1989|publisher=UPenn Museum of Archaeology|isbn=978-0-924171-96-3|language=en|access-date=19 October 2020|archivedate=6 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206143622/https://books.google.com/books?id=5eHoyZ0nTaoC&amp;q=pig+husbandry+5000+bc&amp;pg=PA15}}&lt;/ref&gt; গাহৰিৰ মাংস সতেজ ৰন্ধা আৰু সংৰক্ষিত দুয়োটা অৱস্থাতে খোৱা হয়। 

অসমত [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা তিব্বতীয় আৰু টাই]]সকলৰ মাজত গাহৰি মাংস অধিক জনপ্ৰিয় আৰু ইয়াক '''ট্ৰাইবেল খাদ্য'''' হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Simeon S. Magliveras 2019, [https://www.google.co.in/books/edition/Odysseys_of_Plates_and_Palates_Food_Soci/edweEAAAQBAJ?hl=en Odysseys of Plates and Palates: Food, Society and Sociality] - Page 117&lt;/ref&gt; [[অসম|অসমৰ]] পৰম্পৰাগত গাহৰিৰ ব্যঞ্জন সমূহ হৈছে:- [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলৰ]] নু'-মু ([[Wiktionary:𑜃𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜉𑜥|𑜃𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜉𑜥]] ), [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]]সকলৰ ''এগ-আদিন বনুম'' (eg adin), [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছাসকলৰ]] ''হ'ন'হেইন'', [[উত্তৰ কাছাৰ পাৰ্বত্য স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ|উত্তৰ কাছাৰৰ]] ''চাঠো'' আৰু ''চাপাক'', [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়োসকলৰ]] ''অমা বেদৰ'' (अमा बेदर)।&lt;ref&gt;A.V. Shibu, B.Madhusoodana Kurup, M. Harikrishnan, M.R. Boopendranath, 2022 [https://www.google.co.in/books/edition/Impact_of_Climate_Change_on_Hydrological/HtljEAAAQBAJ?hl=en Impact of Climate Change on Hydrological Cycle, Ecosystem, Fisheries and Food Security] page 431-432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) ([[টাই-আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া ভাষা]]ত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pumpkin and Smoked Pork |url=http://eyesnspice.in/pumpkin-and-smoked-pork/ |access-date=2024-01-03 |archivedate=2024-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240103034604/http://eyesnspice.in/pumpkin-and-smoked-pork/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;পশ্চিমীয়া বিশ্বত বিশেষকৈ মধ্য ইউৰোপত গাহৰিৰ মাংস আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় মাংস। ইয়াৰ উপৰি পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত (মূল দক্ষিণ-পূব এছিয়া, [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]], [[ছিংগাপুৰ]], [[পূৱ টিমুৰ|পূব টিমৰ]] আৰু [[মালয়েছিয়া]] ) ই অতি জনপ্ৰিয়। চৰ্বিৰ পৰিমাণ আৰু টেক্সচাৰৰ বাবে এছিয়ান খাদ্যত বিশেষকৈ চীন মূলীয় দেশত এই মাংসৰ মূল্য অতিশয় বেছি। [[:en:Ham|হাম]], [[:en:Gammon (meat)|গামন]], [[:en:Bacon|বেকন]], আৰু [[:en:Sausage|চচ্চেজ]] সংৰক্ষিত গাহৰিৰ মাংসৰ উদাহৰণ। 

[[File:Kowloon Market (46068705804).jpg|thumb|সতেজ গাহৰিৰ মাংস]]

কিছুমান ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিয়ে গাহৰিৰ মাংস খোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে, বিশেষকৈ [[ইছলাম]] আৰু [[ইহুদী ধৰ্ম]]ত। 

== ইতিহাস ==
খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩,০০০ চনৰ আশে-পাশে [[মেছ’পটেমিয়া]]ত গাহৰি পোহনীয়া কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Nelson |first=Sarah M. |date=1998 |title=Ancestors for the Pigs. Pigs in prehistory |url=https://books.google.com/books?id=N5dN_A29v58C |publisher=[[University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology]] |isbn=9781931707091 |access-date=25 April 2020 |archive-date=1 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801030159/https://books.google.com/books?id=N5dN_A29v58C |url-status=live }}&lt;/ref&gt; গাহৰি প্ৰাচীন চীনৰ আটাইতকৈ আগৰ পোহনীয়া জন্তুসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল, যাৰ গাহৰি পোহনীয়াকৰণৰ প্ৰমাণ [[Cishan]] সংস্কৃতিত প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০০ চনৰপৰা পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Jing |first=Yuan |last2=Flad |first2=Rowan K. |date=September 2002|title=Pig domestication in ancient China |url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/abs/pig-domestication-in-ancient-china/013BDB805CC285C0439CE77A86AA7C63 |journal=Antiquity |language=en |volume=76 |issue=293 |pages=724–732 |doi=10.1017/S0003598X00091171 |issn=0003-598X}}&lt;/ref&gt;

[[File:1850 le depecage de porc par Louis Humbert de Molard 1847 1898.jpg|thumb|right|১৯ শতিকাৰ মাজভাগত [[ফ্ৰান্স]]ত গাহৰি প্ৰস্তুত কৰা দৃশ্য]]

'''চাৰ্কুটেৰী''' হৈছে গাহৰিৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা খাদ্য যেনে [[বেকন]], [[হাম]], [[চচ্চেজ]], ''[[টেৰিন]]'', ''[[গেলেণ্টাইন]]'', ''[[পেটেছ]]'' আৰু ''[[কনফিট]]''ৰ দৰে প্ৰস্তুত খাদ্যসমূহৰ প্ৰতি নিবেদিত ৰন্ধন শাখা।&lt;ref&gt;Ruhlman, 18.; [[The Culinary Institute of America]], 3.&lt;/ref&gt; এইসকল খাদ্য মূলত শীতলীকৰণ অহাৰ আগতে মাংস সংৰক্ষণৰ উপায় হিচাপে বিকাশ হৈছিল, কিন্তু আজিকালি এই সংৰক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা উৎপন্ন স্বাদৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref&gt;Ruhlman, 19.&lt;/ref&gt;

১৫ শতিকাৰ [[ফ্ৰান্স]]ত, স্থানীয় [[গিল্ড]]বোৰে প্ৰতিখন চহৰৰ খাদ্য উৎপাদন ব্যৱসায় নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। যিসকলে চাৰ্কুটেৰী উৎপাদন কৰিছিল, তেওঁলোকক ''চাৰ্কুটিয়েৰ'' কোৱা হৈছিল। এই গিল্ডৰ সদস্যসকলে ৰন্ধা বা নিমখ দিয়া আৰু শুকান মাংসৰ পৰম্পৰাগত বিভিন্ন সামগ্ৰী প্ৰস্তুত কৰিছিল, যিবোৰ অঞ্চলভেদে বেলেগ বেলেগ হ’ব পাৰে। ''চাৰ্কুটিয়েৰ''সকলক কেৱল অশোধিত [[চৰ্বি]] (unrendered lard) বিক্ৰীৰ অনুমতি আছিল। তেওঁলোকে ''পেটেছ'', ''ৰিলেট'', [[চচ্চেজ]], [[বেকন]], [[গাহৰিৰ ভৰি]], আৰু [[হেড চীজ]] আদি প্ৰস্তুত কৰিছিল।{{Cn|date=July 2021}}

২০ শতিকাৰ আগতে ইউৰোপ আৰু উত্তৰ আমেৰিকাত গাহৰিৰ মাংস সাধাৰণতে শৰতকালৰ খাদ্য আছিল—বসন্তত গাহৰি ডাঙৰ কৰা আৰু গ্ৰীষ্মত মোটা কৰি শৰতত জবাই কৰা হ’ত। পশ্চিমীয়া ৰান্ধনী ইতিহাসত মাংসৰ এই ঋতুভিত্তিক প্ৰকৃতিৰ বাবে [[আপেল]] (যি শৰতকালত সংগ্ৰহ কৰা হয়) সদায় তাজা গাহৰিৰ মাংসৰ সৈতে প্ৰচলিত সংমিশ্ৰণ হৈ আছিল। বৰ্ষজুৰি মাংস আৰু ফল-মূল সহজলভ্য হোৱাতো পশ্চিমীয়া খাদ্যত এই সংমিশ্ৰণৰ জনপ্ৰিয়তা হ্ৰাস কৰা নাই।&lt;ref&gt;Thompson, Michael D., “‘Everything but the Squeal’: Pork as Culture in Eastern North Carolina,” North Carolina Historical Review, 82 (Oct. 2005), 464–98.&lt;/ref&gt;

== গাহৰিৰ খৰচৰ ধৰণ ==
বিশ্বৰ ভিতৰত গাহৰি হৈছে দ্বিতীয় আটাইতকৈ বেছি খোৱা প্ৰাণী, যাৰ ফলত সমগ্ৰ বিশ্বৰ মাংস উৎপাদনৰ প্ৰায় ৩৪% অংশ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2023 {{!}} FAO {{!}} Food and Agriculture Organization of the United Nations |url=https://www.fao.org/documents/card/en?details=cc8166en |access-date=2023-12-13 |website=FAODocuments |language=en |doi=10.4060/cc8166en}}&lt;/ref&gt; ফলস্বৰূপ, বিশ্বজুৰি গাহৰিৰ মাংসৰ বহু ধৰণৰ ৰন্ধন প্ৰণালী বিকাশ পাইছে। গাহৰিৰ পিছফালৰ ভৰিৰপৰা প্ৰস্তুত হোৱা জামন (Jamón) স্পেইনৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় শুকান-নিৰাময় কৰা হাম। ব্ৰাজিলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় খাদ্য ''Feijoada'' (যিটো পৰ্তুগালতো পৰিৱেশন কৰা হয়) সাধাৰণতে গাহৰিৰ মাংসৰ কাণ, ঠেং আৰু ভৰি আদি অংশৰ সৈতে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.brazilbrazil.com/feijoada.html Brazilbrazil.com] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080821052423/http://www.brazilbrazil.com/feijoada.html |date=21 August 2008 }}&lt;/ref&gt;

USDAৰ বিদেশী কৃষি সেৱাৰ মতে, ২০০৬ চনত বিশ্বজুৰি প্ৰায় ১০ কোটি মেট্ৰিক টন গাহৰিৰ মাংস খোৱা হৈছিল (প্ৰাথমিক তথ্য)। চীনত নগৰায়ন আৰু ব্যৱহাৰযোগ্য আয় বৃদ্ধিৰ ফলত গাহৰিৰ খপত বৃদ্ধি পাইছে, য’ত ২০০৬ চনত ২০০২ চনৰ তুলনাত ২০% অধিক খোৱা হৈছিল আৰু ২০০৭ চনত আন ৫% বৃদ্ধিৰ পূৰ্বানুমান কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;fas2006&quot;&gt;[http://www.fas.usda.gov/dlp/circular/2006/2006%20Annual/Livestock&amp;Poultry.pdf &quot;Livestock and Poultry: World Markets and Trade.&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928055301/http://www.fas.usda.gov/dlp/circular/2006/2006%20Annual/Livestock%26Poultry.pdf |date=28 September 2007 }} Circular Series DL&amp;P 2-06, Foreign Agricultural Service, United States Department of Agriculture, October 2006. Retrieved on 15 August 2007.&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনলৈকে, বিশ্বৰ অৰ্ধেক গাহৰিৰ মাংস চীনত খোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=China launches a pork-price index to smooth the &quot;pig cycle&quot; |url=https://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2017/04/daily-chart-16 |access-date=23 April 2017 |newspaper=[[The Economist]] |date=21 April 2017 |archive-date=23 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423001527/http://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2017/04/daily-chart-16 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== দেশভিত্তিক উৎপাদন ==
[[File:HK Sai Ying Pun 豬肉 Pork hanging half n half August 2017 IX1 02.jpg|thumb|upright|সাই ইয়িং পুন, হংকংত টাঙোৱা গাহৰিৰ মাংসৰ শৰীৰ আৰু অন্ত:কোষ]]
২০২০ চনত গাহৰিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উৎপাদক আছিল চীন, তাৰ পিছত ইউৰোপীয় সংঘ আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰ আছিল। 

চীন, ইউৰোপীয় সংঘ আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰে মুঠ বিশ্ব গাহৰিৰ উৎপাদনৰ প্ৰায় ৭৬% অংশ দিছিল বুলি বিদেশী কৃষি সেৱা (FAS)/আমেৰিকাৰ কৃষি বিভাগ (USDA)ৰ তথ্য অনুসৰি জনা গৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ranking Of Countries That Produce The Most Pork (USDA)|url=https://beef2live.com/story-ranking-countries-produce-pork-usda-508-213044|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215144046/https://beef2live.com/story-ranking-countries-produce-pork-usda-508-213044|url-status=usurped|archive-date=15 February 2022|access-date=15 February 2022|website=beef2live.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ গাহৰিৰ আটাইতকৈ বেছি উৎপাদন কৰা শীৰ্ষ ১০খন দেশ
! পদবী
! দেশসমূহ
! ২০২০ (মেট্ৰিক টন)
! বিশ্বৰ শতাংশ
|-
|১
|[[চীন]]
|৩৬,৩৪০,০০০
|৩৭.৫৮%
|-
|২
|[[ইউৰোপীয় সংঘ]]
|২৪,১৫০,০০০
|২৪.৯৭%
|-
|৩
|[[যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
|১২,৮৪৩,০০০
|১৩.২৮%
|-
|৪
|[[ব্ৰাজিল]]
|৪,১২৫,০০০
|৪.২৭%
|-
|৫
|[[ৰাছিয়া]]
|৩,৬১১,০০০
|৩.৭৩%
|-
|৬
|[[ফিলিপাইন]]
|২,৪৬৭,০০০
|২.৫৫%
|-
|৭
|[[কানাডা]]
|২,১৩০,০০০
|২.২০%
|-
|৮
|[[মেক্সিকো]]
|১,৪৫১,০০০
|১.৫০%
|-
|৯
|[[দক্ষিণ কোৰিয়া]]
|১,৪০৩,০০০
|১.৪৫%
|-
|১০
|[[জাপান]]
|১,২৯৮,০০০
|১.৩৪%
|}

==গাহৰিৰ মাংসৰ সামগ্ৰী==
[[File:Smoked country style pork ribs.jpg|thumb|ধোঁৱা দিয়া গাহৰিৰ মাংস]] 
গাহৰিৰ মাংস সতেজ মাংসৰপৰা ৰান্ধিব পাৰি বা সময়ৰ লগে লগে ভাল হ’ব পাৰে। নিৰাময় কৰা মাংসৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত হাম আৰু বেকন অন্তৰ্ভুক্ত। মৃতদেহটো সতেজ মাংস কাটিবলৈ বহুতো ভিন্ন ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিছুমান বিশেষ কাটি লোৱাৰ জনপ্ৰিয়তা বিশ্বজুৰি ভিন্ন। 

==ঔদ্যোগিক কেঁচা-মাল==
গাহৰিয়ে প্ৰথমে মানুহৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত অব্যৱহৃত খাদ্য খাব পৰাৰ বাবে, আৰু বহু ঔদ্যোগিক দেশত এনে খাদ্যৰ অধিক উপলব্ধতাৰ বাবে গাহৰিৰ মাংস আৰু গাহৰিৰ অন্যান্য সামগ্ৰী নিৰাপদ উৎস আৰু কম মূল্যৰ সামগ্ৰী হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত ঔদ্যোগিকভাৱে উৎপাদিত বহু সামগ্ৰীত গাহৰিৰ সামগ্ৰী কেঁচা-মাল হিচাপে অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। 

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ মাংসত myoglobin-ৰ পৰিমাণ গাহৰীৰ মাংসত গৰুৰ মাংসতকৈ কম, কিন্তু কুকুৰাৰ মাংসতকৈ বহু বেছি। এই কাৰণে USDA-এ গাহৰিৰ মাংসক ৰঙা মাংস হিচাপে গণ্য কৰে।&lt;ref&gt;[http://www.fsis.usda.gov/Fact_Sheets/Pork_from_Farm_to_Table/index.asp Fresh Pork...from Farm to Table] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070714005906/http://www.fsis.usda.gov/Fact_Sheets/Pork_from_Farm_to_Table/index.asp |date=14 July 2007 }} [[USDA]] Food Safety and Inspection Service।&lt;/ref&gt;

১৯৮৭ চনত, আমেৰিকাৰ National Pork Board-এ গাহৰিৰ মাংসক &quot;''অন্য শ্বেত মাংস''&quot; হিচাপে জনসাধাৰণৰ চেতনাত আনি প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে এক জনসচেতনতা অভিযান আৰম্ভ কৰে, কিয়নো চিকেন আৰু টাৰ্কীৰ দৰে শ্বেত মাংসক তেতিয়া অধিক স্বাস্থ্যকৰ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল। এই প্ৰচাৰ অভিযান অত্যন্ত সফল হৈছিল আৰু ৮৭% ভোক্তাই গাহৰিৰ মাংসক সেই শ্ল’গানৰ সৈতে সংযোজিত কৰিছিল। এই শ্ল’গানটো ২০১১ চনৰ ৪ মাৰ্চ তাৰিখে ব্যৱহাৰৰপৰা উঠাই লোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|date=4 March 2011|title=Pork board swaps 'White Meat' for 'Be Inspired'|agency=[[Associated Press]]|url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5j_5ktljcQ9IyC4LPOSggUSPNIJ1Q|access-date=8 March 2011}}{{dead link|date=June 2024|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ মাংসত থায়ামিন (ভিটামিন B&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;)ৰ পৰিমাণ অত্যন্ত বেছি।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.calorie-count.com/calories/item/10061.html |title=Calories in Pork, Fresh, Loin, Tenderloin |work=Calorie Count |access-date=4 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070906122726/http://www.calorie-count.com/calories/item/10061.html |archive-date=6 September 2007 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|
 title=Top 10 Foods Highest in Thiamin (Vitamin B1); &lt;br&gt;from google (thiamin source) result 1|
 url=https://www.healthaliciousness.com/articles/thiamin-b1-foods.php|
 access-date=14 March 2017|
 archive-date=15 March 2017|
 archive-url=https://web.archive.org/web/20170315085244/https://www.healthaliciousness.com/articles/thiamin-b1-foods.php|
 url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |
 title=Table 2: Selected Food Sources of Thiamin [10]; &lt;br&gt;from '(4)' in authoritynutrition.com/foods/pork/; &lt;br&gt;from google (pork nutrition value) result 1 |
 url=https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/#h3 |
 access-date=14 March 2017 |
 archive-date=30 December 2016 |
 archive-url=https://web.archive.org/web/20161230231520/https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/#h3 |
 url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=Thiamin: Unlike other types of red meat, such as beef and lamb, pork is particularly rich in thiamin. Thiamin is one of the B-vitamins and plays an essential role in various body functions (4); &lt;br&gt;from google (pork nutrition value) result 1| url=https://authoritynutrition.com/foods/pork/| archive-url=https://web.archive.org/web/20150408004138/http://authoritynutrition.com/foods/pork| url-status=dead| archive-date=8 April 2015| access-date=17 May 2025| archivedate=8 April 2015| archiveurl=https://web.archive.org/web/20150408004138/http://authoritynutrition.com/foods/pork| deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ মাংসৰ তেজি অংশ আঁতৰালে, ই অন্যান্য গৃহপালিত জন্তুৰ মাংসতকৈ শকত আৰু কম চৰ্বিযুক্ত হয়। তথাপি ইয়াত [[ক'লেষ্টেৰ'ল]] আৰু সেঁহতীয়া চৰ্বিৰ পৰিমাণ বেছি থাকে। 

== গাহৰিৰ মাংসৰ খাদ্যৰ গেলেৰী ==
&lt;gallery&gt;
File:Sweet and sour pork.jpg|পশ্চিমীয়া দেশত জনপ্ৰিয় চীনা খাদ্য মিঠা আৰু টেঙা গাহৰিৰ মাংস
File:Tonkatsu set by banej in Singapore.jpg|টনকাটছু, জাপানীজ ব্ৰেডেড ডিপ ফ্ৰাইড গাহৰিৰ মাংসৰ কাটলেট
File:Khao mu krop mu daeng in Nong Khai.jpg|খাও মু ক্ৰপ মু দায়েং, থাই ক্ৰিস্পি আৰু ৰঙা গাহৰিৰ মাংস
File:02 Galizische Spezialitäten, Rudawka Rymanowska 2013.JPG|গাহৰিৰ মাংস কিলবাছা, পোলিছ চচ্চেজ
File:01 Schäufele und Knödel.jpg|শছাউফেলে (ফ্ৰাঙ্কোনিয়ান ভেৰিয়েণ্ট), দক্ষিণ জাৰ্মানীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ কান্ধৰ খাদ্য
File:Filet de Porc à la Bordelaise.JPG|ফাইলেট দে পোৰক এ লা বোৰ্ডেলাইজ, ফৰাচী ষ্টাইলৰ গাহৰিৰ মাংসৰ টেণ্ডাৰলয়ন
File:Feijoada in Belgium.jpg|ফিজোয়াডা, বীনৰ সৈতে সৰল পৰ্তুগীজ গাহৰিৰ মাংস, ব্ৰাজিলৰ জাতীয় খাদ্য
File:Chicharron ancashino 20100711.JPG|চিকাৰণ, স্প্যানিশ ভাজা গাহৰিৰ মাংসৰ খোচা, হিস্পানিক বিশ্ব জুৰি ব্যাপকভাবে বিতৰণ কৰা হয়
File:Bacon Explosion finished.JPG|মাৰ্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বেকন বিস্ফোৰণ
File:Lechon.jpg|ফিলিপাইনছৰ কাডিজ চহৰত ভাজি থকা লেচন। 
File:Vindalho.jpg|গাহৰিৰ মাংস বিন্দালু, ভাৰতৰৰ গাহৰিৰ মাংসৰ টেঙা তৰকাৰী। 
File:Nepali pork curry.jpg|গাহৰিৰ মাংস তৰকাৰী – নেপালৰ ভজা গাহৰিৰ মাংসৰ টেঙা তৰকাৰী। 
&lt;/gallery&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী: খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>d092kyan2hnl4vx0z6n8b6v3gf547db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:Kuldhar Rabha</title>
    <ns>3</ns>
    <id>101042</id>
    <revision>
      <id>636509</id>
      <parentid>606664</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rimpi Chetia</username>
        <id>51748</id>
      </contributor>
      <comment>/* Question from Rimpi Chetia on গড়গঞা (13:27, 21 September 2026) */ নতুন অনুচ্ছেদ</comment>
      <origin>636509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7405" sha1="8shcscfgiqlktw4nxcaw3gjohbfusxo" xml:space="preserve">{{সদস্য:Kuldhar_Rabha/NavBox}}

== Translation request ==

Hello, Kuldhar Rabha.

Can you translate and upload the articles [[:en:Azerbaijan Railway Museum]], [[:en:Baku Puppet Theatre]] and [[:en:Azerbaijan State Academic Russian Drama Theatre]] in Assamese Wikipedia?

Yours sincerely, [[সদস্য:Oirattas|Oirattas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Oirattas|বাৰ্তা]]) 16:03, 12 October 2024 (ইউ.টি.চি.)

== Question from [[User:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ]] (05:24, 4 August 2025) ==

নমস্কাৰ গ্ৰহণ কৰিব৷ মই আজিপেজটো খুলিছো৷ কেনেকৈ আগবাড়িব লাগ সেই বিষয়ে অলপ আলোচনা কৰিব বিচাৰিছো৷ আপোনাৰ উত্তৰ নিশ্চয়পাম৷ --[[সদস্য:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|বাৰ্তা]]) 05:24, 4 August 2025 (ইউ.টি.চি.)

::শ্ৰদ্ধাৰ {{ping|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ}},

{{Gap}}'''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ''' আপোনাক আন্তৰিক স্বাগতম জনাইছোঁ। আপুনি আগ্ৰহেৰে ৱিকিপিডিয়াত কেনেকৈ আগবাঢ়িব লাগে জানিবলৈ বিচৰাৰ বাবে প্ৰথমে আপোনাক অশেষ ধন্যবাদ জনালোঁ।

{{gap}}ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা আৰম্ভ কৰাৰ আগেয়ে কেইটামান গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা জনাটো দৰকাৰী।
* '''নীতি আৰু নিৰ্দেশনা''': ৱিকিপিডিয়াৰ মূল আধাৰ হৈছে ইয়াৰ নীতিসমূহ। অনুগ্ৰহ কৰি এই পৃষ্ঠাটো এবাৰ চকু ফুৰাব: [[ৱিকিপিডিয়া:নীতি আৰু নিৰ্দেশনাসমূহ|নীতি আৰু নিৰ্দেশনাসমূহ]]৷
* '''সহায়িকা''': আপুনি কেনেকৈ পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰিব বা আন কাৰিকৰী সহায়ৰ বাবে এই পৃষ্ঠাটো চাব পাৰে৷ লিংক: [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|সহায়িকা]]
* '''পৰীক্ষাগাৰ (Sandbox)''': আপুনি ইয়াত নিসংকোচে সম্পাদনা কৰি চাব পাৰে। ইয়াত কৰা সম্পাদনাবোৰ স্থায়ী নহয়, ইয়াক মাজে-সময়ে খালী কৰা হয়৷ লিংক: [[ৱিকিপিডিয়া:Tutorial/Editing/sandbox|পৰীক্ষাগাৰ]]

{{gap}}আৰম্ভণিতে আপুনি তলৰ সহজ কামবোৰ কৰি চাব পাৰে:
* কোনো প্ৰবন্ধত দেখা ''বানান বা ব্যাকৰণৰ ভুল'' শুধৰোৱা৷
* কোনো প্ৰবন্ধত বিশ্বাসযোগ্য উৎসৰ সৈতে ''নতুন তথ্য'' যোগ কৰা আদি৷ মনত ৰাখিব, ৱিকিপিডিয়াত ''উৎস উল্লেখ কৰা''টো বাধ্যতামূলক।
* আপুনি আপোনাৰ [[সদস্য:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|সদস্য পৃষ্ঠা]]ত নিজৰ পৰিচয় আদি লিখি পৰীক্ষা কৰি চাব পাৰে৷

{{gap}}ৱিকিপিডিয়া এক সহযোগিতামূলক মঞ্চ। ইয়াত ভুল হোৱাটো স্বাভাৱিক, গতিকে নিসংকোচে সম্পাদনা কৰক।
ভৱিষ্যতে যিকোনো সহায়ৰ প্ৰয়োজন হ’লে, মোৰ [[সদস্য বাৰ্তা:Kuldhar Rabha|সদস্য পৃষ্ঠা]]ত বাৰ্তা দিব পাৰিব৷ আৰু যদি বিচাৰে আপুনি '''ৱিকি সম্পৰ্কীয় আলোচনা'''ৰ বাবে ''ফেচবুক গোট''ত যোগ হ’ব পাৰে: লিংক:  [https://facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{clickable button|অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ}}]
ধন্যবাদ৷

শুভেচ্ছাৰে,
—[[User:Kuldhar Rabha|&lt;font color=&quot;#cc0099&quot;&gt;𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶&lt;/font&gt;]] &lt;sup&gt;[[User Talk:Kuldhar Rabha|&lt;font color=&quot;#6600cc&quot;&gt;(𝒯𝒶𝓁𝓀)&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; 07:57, 4 August 2025 (ইউ.টি.চি.)

== Question from [[User:Hemchandra Mili, Dergaon|Hemchandra Mili, Dergaon]] (11:40, 13 May 2026) ==

অনুগ্ৰহ কৰি ৱিকিপিডিয়াত কেনেকৈ প্ৰবন্ধ লিখিব আৰু প্ৰকাশ কৰিব পাৰি জনাবচোন --[[সদস্য:Hemchandra Mili, Dergaon|Hemchandra Mili, Dergaon]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Hemchandra Mili, Dergaon|বাৰ্তা]]) 11:40, 13 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
:{{Ping|Hemchandra Mili, Dergaon}} আপুনি যদি মোবাইলেৰে সম্পাদনা কৰিছে তেন্তে প্ৰথমে '''ডেক্সটপ সংস্কৰণ''' কৰি ল’ব৷ আপুনি লিখিব বিচৰা প্ৰবন্ধটো প্ৰথমে (অসমীয়া) ৱিকিপিডিয়াত আছে নে নাই অনুসন্ধান কৰি ল’ব৷ যদি নাই তলত এনেদৰে দেখিব-
#'''এই ৱিকিত &quot;{{color|red|আপুনি অনুসন্ধান কৰা প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম}}&quot; পৃষ্ঠাটো সৃষ্টি কৰক!'''
# &quot;{{color|red|'''আপুনি অনুসন্ধান কৰা প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম'''}}&quot;-ত ক্লিক কৰিলে অন্য এটা পৃষ্ঠা খোল খাব৷ ইয়াতে প্ৰবন্ধটো লিখি প্ৰকাশ কৰিব পাৰিব৷

ধন্যবাদ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|&lt;font color=&quot;#cc0099&quot;&gt;𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶&lt;/font&gt;]] &lt;sup&gt;[[User Talk:Kuldhar Rabha|&lt;font color=&quot;#6600cc&quot;&gt;(𝒯𝒶𝓁𝓀)&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; 10:46, 16 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

== Question from [[User:Rimpi Chetia|Rimpi Chetia]] on [[:গড়গঞা|গড়গঞা]] (13:27, 21 September 2026) ==
গড়গঞা লিপি --[[সদস্য:Rimpi Chetia|Rimpi Chetia]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rimpi Chetia|বাৰ্তা]]) 13:27, 21 September 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>8shcscfgiqlktw4nxcaw3gjohbfusxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109744</id>
    <revision>
      <id>636617</id>
      <parentid>602723</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29463" sha1="a3af1c083u03k5pwsln7nrkj7h2uj3q" xml:space="preserve">[[File:Sri Lankan Rice and Curry.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত শ্ৰীলংকাৰ ভাত আৰু তৰকাৰী]]
'''শ্ৰী লংকাৰ ৰন্ধন প্ৰণালী ({{lang_en|Sri Lankan cusine}})'''
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট বনৌষধি, মচলা, মাছ, পাচলি, চাউল আৰু ফলৰ সংমিশ্ৰণৰ বাবে জনাজাত। [[শ্ৰীলংকা]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ চাউলৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত, লগতে নাৰিকল যি সমগ্ৰ দেশৰ এক সৰ্বব্যাপী উদ্ভিদ। সতেজ মাছ হওক বা সংৰক্ষিত মাছেই হওক শ্ৰীলংকাৰ খাদ্যৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ঐতিহাসিক মহাসাগৰীয় ৰেচম পথৰ কেন্দ্ৰ স্থল থকা এখন দেশ হিচাপে বিদেশী ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে শ্ৰীলংকাৰ দেশীয় তথা স্থানীয় লোক সংস্পৰ্শলৈ আহে আৰু দেশীয় পৰম্পৰাৰ উপৰিও নতুন বিদেশী খাদ্য সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ সংমিশ্ৰণ ঘটে। এই সকলোবোৰে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত অৰিহণা যোগাই আহিছে। দক্ষিণ ভাৰতীয়, [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ আৰু ডাচ্চ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হোৱা দেখা যায়। শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ লগত অন্যান্য চুবুৰীয়া দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Reeves|first1=Peter|title=The Encyclopedia of the Sri Lankan Diaspora|page=39|date=2014|publisher=[[Editions Didier Millet]]}}&lt;/ref&gt;
শ্ৰীলংকা পুৰণি কালৰে পৰাই ইয়াৰ ডালচেনিৰ বাবে বিখ্যাত। 'প্ৰকৃত ডালচেনি' গছ, বা চিন্নামোমুম ভেৰাম,চিন্নামোমুম জেইলানিকাম শ্ৰীলংকাত উৎপত্তি হোৱা ডালচেনিৰ উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ নাম। ডালচেনি শ্ৰীলংকাত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত এবিধ মচলা। চিন্নামোমুম কেচিয়াৰ তুলনাত অধিক সূক্ষ্ম আৰু মিঠা সোৱাদ আছে, যি আন কিছুমান দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ ৰন্ধন প্ৰণালীত প্ৰায়েই ব্যৱহাৰ হয়। চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে স্থানীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিপৰীতে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিশেষত্ব হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ডালচেনি আৰু জালুকৰ গধুৰ ব্যৱহাৰৰ সৈতে অনন্য মচলা মিশ্ৰণ, লগতে [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ, গোৰাকা (গাৰ্চিনিয়া কেম্বোগিয়া), পাণ্ডন পাত, লেমনগ্ৰাছ, আৰু কিথুল পাম চিৰাপৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা গুড়ৰ দৰে উপাদানৰ ব্যৱহাৰ। শ্ৰীলংকাবাসী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰঙা চাউলৰ উপভোক্তা। ইয়াৰ কিছুমান চাউলক শ্ৰীলংকাৰ উত্তৰাধিকাৰী চাউল বুলি গণ্য কৰা হয়। [[চাহ]] সমগ্ৰ শ্ৰীলংকাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পানীয় আৰু শ্ৰীলংকাত বিশ্বৰ কিছুমান উৎকৃষ্ট চাহ উৎপাদন কৰা হয়। 

===আঞ্চলিক===
দ্বীপটোৰ উপকূলত অৱস্থিত অঞ্চলবোৰত সামুদ্ৰিক খাদ্য স্থানীয় ব্যঞ্জনৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায়। [[তামিল]] ৰন্ধনপ্ৰণালী, বিশেষকৈ জাফনাত, দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে বহুতো সাদৃশ্য আছে। কান্দিয়ান সিংহলী ৰন্ধন প্ৰণালীত স্থানীয় উপাদানৰ ওপৰত বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায় যাৰ ভিতৰত আছে পাহাৰীয়া পাচলি আৰু ফলমূল। 
&lt;ref&gt;{{cite book |last=Solomon |first=Charmaine |title=The Complete Asian Cookbook: Sri Lanka and the Philippines |date=February 2014 |publisher=Hardie Grant Books |isbn=9781743581728 |url=https://books.google.com/books?id=XE_HAgAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;

===সাধাৰণ উপাদানসমূহ===
===মচলা===
ডালচেনি, জালুক,চফ, ইলাচী, লবঙ্গ, মেথি, জায়ফল, জিৰা, ধনিয়া, হালধি
আদি। 
===বনৌষধি===
পাণ্ডন পাত (ৰেম্পে), তেজপাত (কাৰাপিঞ্চা), ধনিয়া পাত, শ্বেলট, গোৰাকা, লেমনগ্ৰাছ, হালধি, নহৰু, আদা, কেয়েন জালুক, টাবাস্কো জালুক আদি। 

===মাছ===
মালদ্বীপৰ মাছ, শুকান মাছ, মেকেৰেল, টুনা, চাৰ্ক, স্প্ৰেট, 
সংৰক্ষিত মাছ আদি। 

===শস্য===
শস্যৰ ভিতৰত বগা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে চাম্বা, কেকুলু, আৰু চুৱাণ্ডেল), ৰঙা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে কেকুলু, পাচচাপেৰুমল, কালুহিনাটি, আৰু মাদাথাৱালু), আঙুলিৰ বজৰা, হগ বজৰা, ওলু হাল (ৱাটাৰ লিলি বীজ) আদি।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://serendib.btoptions.lk/article.php?id=2248|title=Water Lilies: Beautiful and Resourceful}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===তেল===
তেলৰ ভিতৰত নাৰিকল তেল, তিল তেল, গৰুৰ ঘিঁউ, ম'হৰ ঘিঁউ, সৰিয়হৰ তেল আদি। 

===মিঠা সোৱাদ===
কিথুল গুড়, নাৰিকল গুড়, পালমিৰাহ গুড়

=== সেউজীয়া শাক পাচলি===
গোটুকোলা, সেউজীয়া অমিতা,মাহ, তিতা তৰমুজ, লাও, লুফা, ৰঙালাও, ডানাযুক্ত বীন, চজিনা আদি। 

===মাংস=== 
কুকুৰাৰ মাংস, গোমাংস, গাহৰিৰ মাংস আৰু ছাগলীৰ মাংস। 

===আলু, শিপা আৰু কন্দ===
পদুমৰ শিপা, বেঙুনীয়া আলু, টাপিকো, কোহিলা (লাচিয়া স্পিনোচা)

===অন্যান্য===
নাৰিকলৰ গাখীৰ আৰু কটা নাৰিকল ৰন্ধন প্ৰণালীত দেশৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰচলিত আৰু বেছিভাগ ঘৰত প্ৰায় প্ৰতিদিনে সতেজভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মালদ্বীপৰ মাছবোৰ পাচলিৰ ব্যঞ্জনত উমামিৰ সোৱাদ যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

===ব্যঞ্জন===
===ভাত আৰু তৰকাৰী===
[[File:Kiribath.jpg|thumb|[[কিৰিবাথ]]]]
[[File:FoodAtUnawatuna RiceAndPrawns.jpg|thumb|ভাত আৰু মিছামাছৰ সাধাৰণ শ্ৰীলংকাৰ ব্যঞ্জন। ]]
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ কেন্দ্ৰীয় বৈশিষ্ট্য হৈছে উতলা বা ভাপত সিজোৱা ভাত। ভাত মাছ বা মাংসৰ আঞ্জাৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লগতে পাচলি, মচুৰ দাইল বা অন্যান্য শাক-পাচলিৰে তৈয়াৰ কৰা অন্যান্য তৰকাৰী। 

ব্যঞ্জনবোৰৰ সৈতে ফল বা পাচলিৰ আচাৰ, চাটনি, আৰু চাম্বোলা থাকে। নাৰিকলৰ চাম্বোলা বিশেষকৈ সচৰাচৰ খাদ্যত পৰিবেশন কৰা হয়। চাম্বোলা তৈয়াৰ কৰা হয় জলকীয়া, শুকান [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ আৰু নেমুৰসৰ সৈতে নাৰিকলৰ গুড়ি মিহলি কৰা হয়। 
[[File:Pol Sambola.jpg|thumb|[[Pol Sambola (Coconut Sambol)|পল চাম্বোলা]]]]

===কিৰিবাথ===
কিৰিবাথ বা পাল চৰু ('গাখীৰ চাউল') নিমখযুক্ত নাৰিকলৰ গাখীৰত চাউল দি ৰন্ধা চ হয়‌ আৰু চাউলবোৰ যেতিয়ালৈকে কোমল নহয়, তেতিয়ালৈকে সিজোৱা হয়। সাধাৰণতে কিৰিবাথ ৰাতিপুৱাৰ আহাৰত খোৱা হয়। কিৰিবাথ বিশেষ অনুষ্ঠান যেনে জন্মদিন, নতুন বছৰ আৰু ধৰ্মীয় উৎসৱত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে লুনু মিৰিৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লুনু মিৰি হ'ল ৰঙা পিঁয়াজ আৰু জলকীয়াৰে তৈয়াৰ কৰা এক সোৱাদযুক্ত খাদ্য। মুং বীনৰ সৈতে কিৰিবাথ ৰন্ধাৰ এটা পদ্ধতিও আছে। সিংহলী/[[তামিল]] [[নৱবৰ্ষ]] আলুথ আভুৰুদু/পুথাণ্ডুৰ সময়ত, কিৰিবাথত কভুম, কোকি, মুং কাভুম, ওড আইবা আদি মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। 

===কোট্টু===
কোট্টু হৈছে পাচলিৰ সৈতে কটা ৰুটি পিঠা মচলাযুক্তভাৱে তেলত ভজা হয়। বৈকল্পিক উপাদানবোৰৰ ভিতৰত আছে কণী, মাংস, বা চীজ। এইটো [[কলম্বো]]ত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'কটা ৰুটি'। 

===হপাৰ===
[[File:Appam served with Coconut Milk in Tamil Nadu.JPG|thumb|হপাৰ]]
হপাৰ (সিংহলৰ আপ্পা) সাধাৰণতে মচলাৰ সৈতে চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰেৰে তৈয়াৰ কৰা মিশ্ৰণখিনিক খেজুৰ তাড়ি বা ইষ্ট বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা কিণ্ব্ন কৰি ব্যঞ্জনবিধ পাত্ৰত ভজা বা ভাপত তৈয়াৰ কৰা হয়। হপাৰ প্ৰকাৰবোৰ বিভিন্ন ধৰণৰ হ'ব পাৰে মচলাযুক্ত হপাৰ হ'ব পাৰে নিজৰ ব্যক্তিগত ৰুচি অনুসৰি (যেনে কণী ৰন্ধা, গাখীৰ হপাৰ, আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰ), বা মিঠা (যেনে ভাণ্ডু আপ্পা আৰু পানী আপ্পা) &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/35.html |title=Easy recipe for Appa |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;আদি। 

===লেম্পৰাইছ===
[[File:Lamprais (Sri Lankan cuisine).jpg|thumb|alt=Lamprais|কুকুৰা ৰ মাংস, কণী, কাটলেট, ভজা বেঙেনা আৰু ছাই প্লেণ্টেইনৰ লেম্পৰাইজ। ]]
ডাচ বুৰ্গাৰ-প্ৰভাৱিত ব্যঞ্জন, লেম্পৰাইছ হৈছে ফ্ৰিকাডেল (ফ্ৰিকাডেলাৰ মাংসবল) মিশ্ৰিত মাংসৰ আঞ্জা, ব্লাচান, বেংগিন আঞ্জা, আৰু চেনি চাম্বোলৰ সৈতে ষ্টকত উতলা চাউল। এই সকলোবোৰ পাছত কলৰ পাতত মেৰিয়াই এটা অভেনত বেক কৰা হয়। লেম্পৰাইছ সাধাৰণতে বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বা বৃহৎ সমাবেশৰ সময়ত প্ৰস্তুত কৰা হয়। লেম্পৰাইছ দুবাৰ কৈ ৰন্ধা হয়। প্ৰথমে চাউল আৰু অন্যান্য উপাদানবোৰ পৃথকে ৰন্ধা হয় আৰু পিছত যি ইতিমধ্যে ৰন্ধা উপকৰণবোৰ কলপাতত মেৰিয়াই অভেনত বেক কৰা হয়। 

===পিটু বা পুটু===
পিটু হৈছে ভাপত তৈয়াৰ কৰা বা ভজা চাউলৰ আটাৰ সৈতে নাৰিকল মিহলি কৰা ঘূৰণীয়া চুঙা আকৃতিৰ এবিধ খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kish.in/mani-puttu/ |title=Mani Puttu recipe |publisher=Kish.in |date=2010-02-05 |access-date=2013-03-21 |archivedate=2016-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306232523/http://kish.in/mani-puttu |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/72.html |title=Recipe for Pittu |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;

===কুল===
কুল হৈছে জাফনাৰ‌ এক এক সাগৰীয় তৰল খাদ্যৰ জোল য'ত কেঁকোৰা, মাছ, কাটলমাছ, মিছামাছ আৰু ক্ৰেফিছ দি ৰন্ধা হয়। ইয়াত দীঘল মাহ, জাকবীজ, মেনিঅ'ক, পালেং শাক আৰু টেতেলি দিয়া হয়। ব্যঞ্জনবিধ পালমিৰা ৰুট ময়দাৰ সৈতে ডাঠ কৰা হয়। 

===ৰুটি===
গোদাম্বা ৰুটি হৈছে সাধাৰণতে ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা শ্ৰীলংকাৰ ফ্লেটব্ৰেড। 

আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ৰুটি হৈছে পোল ৰুটি। পোল ৰুটিত কটা নাৰিকল ময়দাত মিহলি কৰা হয়। এই ৰুটি তৈয়াৰ কৰিবলৈ ইষ্ট বা কোনো ধৰণৰ উপকৰণৰ প্ৰয়োজন নাই। 
&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-09-01 |title=The Best Sri Lankan Coconut Roti |url=https://www.hungrylankan.com/recipes/the-best-sri-lankan-coconut-roti/ |access-date=2024-05-18 |website=Hungry Lankan |language=en-us}}&lt;/ref&gt;আন এটা প্ৰকাৰ হৈছে মচলাযুক্ত ৰুটি হ'ল এই ৰুটি প্ৰস্ততৰ ময়দা তৈয়াৰ কৰোঁতে কটা পিঁয়াজ আৰু সেউজীয়া জলকীয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

===চাম্বোল===
সম্বল (সিংহলৰ চাম্বোল) তৰকাৰী ব্যঞ্জন আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰকে ধৰি বহুতো ব্যঞ্জনৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয় তথা খোৱা হয়। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sbs.com.au/food/recipes/coconut-sambol-pol-sambol|title=Coconut sambol (pol sambol)|date=23 July 2013}}&lt;/ref&gt; চিনি চাম্বোল, পোল চাম্বোল, লুনুমিৰিছ, গোটুকোলা সম্বল আৰু ভালাই কাই সম্বল দেশত পোৱা সাধাৰণ সম্বল। 

===মালুং===
মালুং হৈছে এক মছলা বা কাষৰ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ কটা সেউজীয়া শাক অলপ ৰন্ধা হয় আৰু কটা নাৰিকল আৰু ৰঙা পিঁয়াজৰ সৈতে মিহলোৱা হয়।&lt;ref&gt;https://www.myspicykitchen.net/sri-lankan-kale-mallung-recipe/&lt;/ref&gt;

===মালয় আচ্ছাৰু===
মালয় আচ্ছাৰু হৈছে শ্ৰীলংকাৰ মালয় আচাৰ। কেৱল আচ্ছাৰু বুলিও জনা যায়। মালয় আচ্ছাৰু স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/sri-lankan-malay-pickle-malay-achcharu/|title=Sri Lankan Malay Pickle (Malay Achcharu) - Food Corner|date=29 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailyfoodrecipes.com/malay-pickle-sri-lankan-style/|title=Malay Pickle (Sri Lankan Style)|website=www.dailyfoodrecipes.com}}&lt;/ref&gt; আৰু এতিয়া দেশৰ সকলো জাতি-জাতিৰ মাজত ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয়। এই আচাৰত মিঠা, টেঙা আৰু মচলাযুক্ত সোৱাদ পোৱা যায়। 
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lavishtreats.blogspot.com/2014/09/malay-pickle-achcharu.html|title=Lavish Treats: Malay Pickle (Achcharu)|first=Nasuha|last=Kareem|date=21 September 2014}}&lt;/ref&gt;

===চীনা জলকীয়া পেষ্ট===
চীনা জলকীয়া পেষ্ট হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ধৰণৰ চীনা ব্যঞ্জনৰ সৈতে খোৱা এবিধ মুখৰোচক ব্যঞ্জন। 
&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://explorepartsunknown.com/sri-lanka/ni-hao-colombo/ |author= Anthony Bourdain |title= Ni Hao, Colombo |date= 25 October 2017 |publisher= Explore Parts Unknown |access-date= 10 December 2017}}&lt;/ref&gt;

===বাবাথ বা অফল===
বাবাথ বা অফল গৰু বা ছাগলীৰ পেটুৰে ৰন্ধা এবিধ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন তৰকাৰী হিচাপে ৰন্ধা হয় বা ভালদৰে তেলত ভজা হয় আৰু ভাতৰ সৈতে বা পিটুৰ সৈতে খোৱা হয়। ইয়াৰ উৎপত্তি শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিন্তু মূৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজতো এই ব্যঞ্জন বিধ সচৰাচৰ খোৱা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|title=Site Suspended|website=easternsrilanka.natgeotourism.com|access-date=2024-12-06|archivedate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616054056/https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

===চেট===
চেট ইণ্ডোনেচিয়াৰ মূলৰ আৰু শ্ৰীলংকাৰ আহাৰৰ মুখ্য অংশ হৈ পৰিছে। &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |title=Mabole Malay Association |publisher=Mabolemalay.com |access-date=2018-09-19 |archivedate=2018-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826201859/http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সেইবোৰ চিনাবাদাম আৰু জলকীয়া চছৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eFRzBgAAQBAJ|title=Food of Sri Lanka|first1=Douglas|last1=Bullis|first2=Wendy|last2=Hutton|date=1 April 2001|publisher=Tuttle Publishing|via=Google Books|isbn=9781462907182}}&lt;/ref&gt;

===একৰ চপ===
একৰ চপ, অক্সটেইল চুপ, শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ এক সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://malays.lk/ekor-soup-oxtail-soup/|title=EKOR SOUP (Oxtail Soup) - Malays.lk|date=15 August 2016}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/205762807/Resipi-Makanan-Melayu-Traditional-Sri-Lankan-Malay-Recipes|title=Resipi Makanan Melayu - Traditional Sri Lankan Malay Recipes - Curry - Chutney|website=Scribd}}&lt;/ref&gt;

===নাচি গোৰেং আৰু মি গোৰেং===
নাচি গোৰেং (সিংহলী: නාසි ගොරේන්) আৰু মি গোৰেং হৈছে দেশৰ জনপ্ৰিয় পথৰ দাঁতিত বিক্ৰী হোৱা ব্যঞ্জন, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু দেশৰ স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত এই ব্যঞ্জনবিধৰ উৎপত্তি।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/nasi-goreng-indonesian-fried-rice/|title=Nasi Goreng (Indonesian Fried Rice) - Food Corner|date=30 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|title=Nasi Goreng|last=ShaliniIR|website=YAMU|access-date=2024-12-06|archivedate=2021-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210804193137/https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|title=Mee Goreng - Unilever Food Solutions|website=Unilever Food Solutions|access-date=2024-12-06|archivedate=2017-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171215041813/https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

===মিঠাই===
শ্ৰীলংকাৰ এক সাধাৰণ মিঠাই হৈছে কেভম, চাউলৰ আটা আৰু ট্ৰেকলেৰে তৈয়াৰ কৰা তেলৰ কেক আৰু সোণালী মুগা ৰঙ ধৰা লৈকে ভালদৰে ভজা হয়॥ অন্যান্য প্ৰকাৰৰ কেভমৰ ভিতৰত আছে আথিৰাহা, কোণ্ডা কেভুম, আথিৰাচা, আৰু হাণ্ডি কেভম। 

সিংহলী আৰু তামিল নৱবৰ্ষৰ সময়ত কিৰিবাথ গাখীৰ চাউলৰ সৈতে বহুতো মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। অন্যান্য মিঠাইৰ ভিতৰত আছে:
&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Sri Lankan sweets&quot; widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;170px&quot;&gt; 
File:Konda Kavum 01.JPG|কোন্দা কেভম
File:Kokis.JPG|Kokis
File:Kalu Dodol.JPG|কালু দাদুল
File:Sri Lankan Swiss roll.jpg|শ্ৰীলংকাৰ চুইচ ৰুল
&lt;/gallery&gt;
কেক আৰু পেষ্ট্ৰী:
# আলুৱা - হীৰাৰ আকৃতিৰ চাউল-ময়দাৰ মিঠাই 
#বোলো ফিয়াডো - এটা পৰ্তুগীজ শৈলীৰ লেয়াৰ কেক
#বিবিক্কান - গ্ৰেটেড নাৰিকল, নাৰিকল ট্ৰেকল, আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। এইটো উপকূলীয় অঞ্চলৰ এক বিশেষত্ব। 
#কোকিচ - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুস্বাদু মুচমুচে বিস্কুটসদৃশ ব্যঞ্জন। 
#পুষ্ণাম্বু / ৱাণ্ডু আপ্পা - নাৰিকল ট্ৰেকল আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। শ্ৰীলংকাৰ খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ মাজত প্ৰায়ে ডালচেনি/ইলাচী আৰু মিঠা জিৰা যোগ কৰা হয়। 
#চিনাক্কু - প্ৰায়ে ৰোকা নাৰিকলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা এক গ্লুটিনাছ চাউলৰ কেক
#অযুত ৱালালু/উণ্ডু ৱাল বা পানী ৱালালু - মথালে অঞ্চলৰ এটা মিঠাই,মাটি মাহ, ময়দা আৰু কিথুল ট্ৰেকল ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 
#আগলা - ট্ৰেকলৰ সৈতে সোৱাদ যুক্ত চাউলৰ বল। 
#ৱেলি থালাপা - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকল ট্ৰেকলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। 
#আছমী - চাউলৰ আটা আৰু দাউল কুৰুণ্ডু নামৰ পাতৰ ৰসেৰে তৈয়াৰ কৰা (ভেণ্ডিৰ ৰস বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি), ভালদৰে ভজা হয়। 

===পানীয়===
শ্ৰীলংকাত সাধাৰণতে পৰিৱেশন কৰা পানীয়বোৰৰ ভিতৰত আছে:


#ফালুদা - চিৰাপ, আইচক্ৰীম, জেলীৰ টুকুৰা আৰু তুলসীৰ বীজৰ মিশ্ৰণ, ঠাণ্ডা পৰিৱেশন কৰা হয়
#ফলৰ ৰস - নেমু আৰু বতৰৰ ফলৰ ৰস সহ
# নাৰিকলৰ পানী
#চাহ
#টডী - খেজুৰ গছৰ ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক মৃদু সুৰাযুক্ত পানীয়
#আৰেক - নাৰিকল ফুলৰ কিণ্বিত ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুৰাযুক্ত পানীয়। 
#কাঠ আপেলৰ ৰস

==তথ্যৰ উৎস==
[[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকা]][[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকাৰ খাদ্য]][[শ্ৰেণী:পাকঘৰ]]</text>
      <sha1>a3af1c083u03k5pwsln7nrkj7h2uj3q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636618</id>
      <parentid>636617</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29400" sha1="oiburzaq3ki359wvix483xg6b1c4yd0" xml:space="preserve">[[File:Sri Lankan Rice and Curry.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত শ্ৰীলংকাৰ ভাত আৰু তৰকাৰী]]
'''শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধন প্ৰণালী ({{lang_en|Sri Lankan cusine}})'''
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট বনৌষধি, মচলা, মাছ, পাচলি, চাউল আৰু ফলৰ সংমিশ্ৰণৰ বাবে জনাজাত। [[শ্ৰীলংকা]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ চাউলৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত, লগতে নাৰিকল যি সমগ্ৰ দেশৰ এক সৰ্বব্যাপী উদ্ভিদ। সতেজ মাছ হওক বা সংৰক্ষিত মাছেই হওক শ্ৰীলংকাৰ খাদ্যৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ঐতিহাসিক মহাসাগৰীয় ৰেচম পথৰ কেন্দ্ৰ স্থল থকা এখন দেশ হিচাপে বিদেশী ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে শ্ৰীলংকাৰ দেশীয় তথা স্থানীয় লোক সংস্পৰ্শলৈ আহে আৰু দেশীয় পৰম্পৰাৰ উপৰিও নতুন বিদেশী খাদ্য সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ সংমিশ্ৰণ ঘটে। এই সকলোবোৰে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত অৰিহণা যোগাই আহিছে। দক্ষিণ ভাৰতীয়, [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ আৰু ডাচ্চ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হোৱা দেখা যায়। শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ লগত অন্যান্য চুবুৰীয়া দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Reeves|first1=Peter|title=The Encyclopedia of the Sri Lankan Diaspora|page=39|date=2014|publisher=[[Editions Didier Millet]]}}&lt;/ref&gt;
শ্ৰীলংকা পুৰণি কালৰে পৰাই ইয়াৰ ডালচেনিৰ বাবে বিখ্যাত। 'প্ৰকৃত ডালচেনি' গছ, বা চিন্নামোমুম ভেৰাম,চিন্নামোমুম জেইলানিকাম শ্ৰীলংকাত উৎপত্তি হোৱা ডালচেনিৰ উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ নাম। ডালচেনি শ্ৰীলংকাত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত এবিধ মচলা। চিন্নামোমুম কেচিয়াৰ তুলনাত অধিক সূক্ষ্ম আৰু মিঠা সোৱাদ আছে, যি আন কিছুমান দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ ৰন্ধন প্ৰণালীত প্ৰায়েই ব্যৱহাৰ হয়। চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে স্থানীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিপৰীতে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিশেষত্ব হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ডালচেনি আৰু জালুকৰ গধুৰ ব্যৱহাৰৰ সৈতে অনন্য মচলা মিশ্ৰণ, লগতে [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ, গোৰাকা (গাৰ্চিনিয়া কেম্বোগিয়া), পাণ্ডন পাত, লেমনগ্ৰাছ, আৰু কিথুল পাম চিৰাপৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা গুড়ৰ দৰে উপাদানৰ ব্যৱহাৰ। শ্ৰীলংকাবাসী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰঙা চাউলৰ উপভোক্তা। ইয়াৰ কিছুমান চাউলক শ্ৰীলংকাৰ উত্তৰাধিকাৰী চাউল বুলি গণ্য কৰা হয়। [[চাহ]] সমগ্ৰ শ্ৰীলংকাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পানীয় আৰু শ্ৰীলংকাত বিশ্বৰ কিছুমান উৎকৃষ্ট চাহ উৎপাদন কৰা হয়। 

==আঞ্চলিক==
দ্বীপটোৰ উপকূলত অৱস্থিত অঞ্চলবোৰত সামুদ্ৰিক খাদ্য স্থানীয় ব্যঞ্জনৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায়। [[তামিল]] ৰন্ধনপ্ৰণালী, বিশেষকৈ জাফনাত, দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে বহুতো সাদৃশ্য আছে। কান্দিয়ান সিংহলী ৰন্ধন প্ৰণালীত স্থানীয় উপাদানৰ ওপৰত বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায় যাৰ ভিতৰত আছে পাহাৰীয়া পাচলি আৰু ফলমূল। 
&lt;ref&gt;{{cite book |last=Solomon |first=Charmaine |title=The Complete Asian Cookbook: Sri Lanka and the Philippines |date=February 2014 |publisher=Hardie Grant Books |isbn=9781743581728 |url=https://books.google.com/books?id=XE_HAgAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;

==সাধাৰণ উপাদানসমূহ==
==মচলা==
ডালচেনি, জালুক,চফ, ইলাচী, লবঙ্গ, মেথি, জায়ফল, জিৰা, ধনিয়া, হালধি
আদি। 
==বনৌষধি==
পাণ্ডন পাত (ৰেম্পে), তেজপাত (কাৰাপিঞ্চা), ধনিয়া পাত, শ্বেলট, গোৰাকা, লেমনগ্ৰাছ, হালধি, নহৰু, আদা, কেয়েন জালুক, টাবাস্কো জালুক আদি। 

==মাছ==
মালদ্বীপৰ মাছ, শুকান মাছ, মেকেৰেল, টুনা, চাৰ্ক, স্প্ৰেট, 
সংৰক্ষিত মাছ আদি। 

==শস্য==
শস্যৰ ভিতৰত বগা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে চাম্বা, কেকুলু, আৰু চুৱাণ্ডেল), ৰঙা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে কেকুলু, পাচচাপেৰুমল, কালুহিনাটি, আৰু মাদাথাৱালু), আঙুলিৰ বজৰা, হগ বজৰা, ওলু হাল (ৱাটাৰ লিলি বীজ) আদি।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://serendib.btoptions.lk/article.php?id=2248|title=Water Lilies: Beautiful and Resourceful}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==তেল==
তেলৰ ভিতৰত নাৰিকল তেল, তিল তেল, গৰুৰ ঘিঁউ, ম'হৰ ঘিঁউ, সৰিয়হৰ তেল আদি। 

==মিঠা সোৱাদ==
কিথুল গুড়, নাৰিকল গুড়, পালমিৰাহ গুড়

== সেউজীয়া শাক পাচলি==
গোটুকোলা, সেউজীয়া অমিতা,মাহ, তিতা তৰমুজ, লাও, লুফা, ৰঙালাও, ডানাযুক্ত বীন, চজিনা আদি। 

==মাংস== 
কুকুৰাৰ মাংস, গোমাংস, গাহৰিৰ মাংস আৰু ছাগলীৰ মাংস। 

==আলু, শিপা আৰু কন্দ==
পদুমৰ শিপা, বেঙুনীয়া আলু, টাপিকো, কোহিলা (লাচিয়া স্পিনোচা)

==অন্যান্য==
নাৰিকলৰ গাখীৰ আৰু কটা নাৰিকল ৰন্ধন প্ৰণালীত দেশৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰচলিত আৰু বেছিভাগ ঘৰত প্ৰায় প্ৰতিদিনে সতেজভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মালদ্বীপৰ মাছবোৰ পাচলিৰ ব্যঞ্জনত উমামিৰ সোৱাদ যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

==ব্যঞ্জন==
==ভাত আৰু তৰকাৰী==
[[File:Kiribath.jpg|thumb|[[কিৰিবাথ]]]]
[[File:FoodAtUnawatuna RiceAndPrawns.jpg|thumb|ভাত আৰু মিছামাছৰ সাধাৰণ শ্ৰীলংকাৰ ব্যঞ্জন। ]]
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ কেন্দ্ৰীয় বৈশিষ্ট্য হৈছে উতলা বা ভাপত সিজোৱা ভাত। ভাত মাছ বা মাংসৰ আঞ্জাৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লগতে পাচলি, মচুৰ দাইল বা অন্যান্য শাক-পাচলিৰে তৈয়াৰ কৰা অন্যান্য তৰকাৰী। 

ব্যঞ্জনবোৰৰ সৈতে ফল বা পাচলিৰ আচাৰ, চাটনি, আৰু চাম্বোলা থাকে। নাৰিকলৰ চাম্বোলা বিশেষকৈ সচৰাচৰ খাদ্যত পৰিবেশন কৰা হয়। চাম্বোলা তৈয়াৰ কৰা হয় জলকীয়া, শুকান [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ আৰু নেমুৰসৰ সৈতে নাৰিকলৰ গুড়ি মিহলি কৰা হয়। 
[[File:Pol Sambola.jpg|thumb|[[Pol Sambola (Coconut Sambol)|পল চাম্বোলা]]]]

==কিৰিবাথ==
কিৰিবাথ বা পাল চৰু ('গাখীৰ চাউল') নিমখযুক্ত নাৰিকলৰ গাখীৰত চাউল দি ৰন্ধা চ হয়‌ আৰু চাউলবোৰ যেতিয়ালৈকে কোমল নহয়, তেতিয়ালৈকে সিজোৱা হয়। সাধাৰণতে কিৰিবাথ ৰাতিপুৱাৰ আহাৰত খোৱা হয়। কিৰিবাথ বিশেষ অনুষ্ঠান যেনে জন্মদিন, নতুন বছৰ আৰু ধৰ্মীয় উৎসৱত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে লুনু মিৰিৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লুনু মিৰি হ'ল ৰঙা পিঁয়াজ আৰু জলকীয়াৰে তৈয়াৰ কৰা এক সোৱাদযুক্ত খাদ্য। মুং বীনৰ সৈতে কিৰিবাথ ৰন্ধাৰ এটা পদ্ধতিও আছে। সিংহলী/[[তামিল]] [[নৱবৰ্ষ]] আলুথ আভুৰুদু/পুথাণ্ডুৰ সময়ত, কিৰিবাথত কভুম, কোকি, মুং কাভুম, ওড আইবা আদি মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। 

==কোট্টু==
কোট্টু হৈছে পাচলিৰ সৈতে কটা ৰুটি পিঠা মচলাযুক্তভাৱে তেলত ভজা হয়। বৈকল্পিক উপাদানবোৰৰ ভিতৰত আছে কণী, মাংস, বা চীজ। এইটো [[কলম্বো]]ত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'কটা ৰুটি'। 

==হপাৰ==
[[File:Appam served with Coconut Milk in Tamil Nadu.JPG|thumb|হপাৰ]]
হপাৰ (সিংহলৰ আপ্পা) সাধাৰণতে মচলাৰ সৈতে চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰেৰে তৈয়াৰ কৰা মিশ্ৰণখিনিক খেজুৰ তাড়ি বা ইষ্ট বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা কিণ্ব্ন কৰি ব্যঞ্জনবিধ পাত্ৰত ভজা বা ভাপত তৈয়াৰ কৰা হয়। হপাৰ প্ৰকাৰবোৰ বিভিন্ন ধৰণৰ হ'ব পাৰে মচলাযুক্ত হপাৰ হ'ব পাৰে নিজৰ ব্যক্তিগত ৰুচি অনুসৰি (যেনে কণী ৰন্ধা, গাখীৰ হপাৰ, আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰ), বা মিঠা (যেনে ভাণ্ডু আপ্পা আৰু পানী আপ্পা) &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/35.html |title=Easy recipe for Appa |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;আদি। 

==লেম্পৰাইছ==
[[File:Lamprais (Sri Lankan cuisine).jpg|thumb|alt=Lamprais|কুকুৰা ৰ মাংস, কণী, কাটলেট, ভজা বেঙেনা আৰু ছাই প্লেণ্টেইনৰ লেম্পৰাইজ। ]]
ডাচ বুৰ্গাৰ-প্ৰভাৱিত ব্যঞ্জন, লেম্পৰাইছ হৈছে ফ্ৰিকাডেল (ফ্ৰিকাডেলাৰ মাংসবল) মিশ্ৰিত মাংসৰ আঞ্জা, ব্লাচান, বেংগিন আঞ্জা, আৰু চেনি চাম্বোলৰ সৈতে ষ্টকত উতলা চাউল। এই সকলোবোৰ পাছত কলৰ পাতত মেৰিয়াই এটা অভেনত বেক কৰা হয়। লেম্পৰাইছ সাধাৰণতে বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বা বৃহৎ সমাবেশৰ সময়ত প্ৰস্তুত কৰা হয়। লেম্পৰাইছ দুবাৰ কৈ ৰন্ধা হয়। প্ৰথমে চাউল আৰু অন্যান্য উপাদানবোৰ পৃথকে ৰন্ধা হয় আৰু পিছত যি ইতিমধ্যে ৰন্ধা উপকৰণবোৰ কলপাতত মেৰিয়াই অভেনত বেক কৰা হয়। 

==পিটু বা পুটু==
পিটু হৈছে ভাপত তৈয়াৰ কৰা বা ভজা চাউলৰ আটাৰ সৈতে নাৰিকল মিহলি কৰা ঘূৰণীয়া চুঙা আকৃতিৰ এবিধ খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kish.in/mani-puttu/ |title=Mani Puttu recipe |publisher=Kish.in |date=2010-02-05 |access-date=2013-03-21 |archivedate=2016-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306232523/http://kish.in/mani-puttu |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/72.html |title=Recipe for Pittu |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;

==কুল==
কুল হৈছে জাফনাৰ‌ এক এক সাগৰীয় তৰল খাদ্যৰ জোল য'ত কেঁকোৰা, মাছ, কাটলমাছ, মিছামাছ আৰু ক্ৰেফিছ দি ৰন্ধা হয়। ইয়াত দীঘল মাহ, জাকবীজ, মেনিঅ'ক, পালেং শাক আৰু টেতেলি দিয়া হয়। ব্যঞ্জনবিধ পালমিৰা ৰুট ময়দাৰ সৈতে ডাঠ কৰা হয়। 

==ৰুটি==
গোদাম্বা ৰুটি হৈছে সাধাৰণতে ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা শ্ৰীলংকাৰ ফ্লেটব্ৰেড। 

আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ৰুটি হৈছে পোল ৰুটি। পোল ৰুটিত কটা নাৰিকল ময়দাত মিহলি কৰা হয়। এই ৰুটি তৈয়াৰ কৰিবলৈ ইষ্ট বা কোনো ধৰণৰ উপকৰণৰ প্ৰয়োজন নাই। 
&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-09-01 |title=The Best Sri Lankan Coconut Roti |url=https://www.hungrylankan.com/recipes/the-best-sri-lankan-coconut-roti/ |access-date=2024-05-18 |website=Hungry Lankan |language=en-us}}&lt;/ref&gt;আন এটা প্ৰকাৰ হৈছে মচলাযুক্ত ৰুটি হ'ল এই ৰুটি প্ৰস্ততৰ ময়দা তৈয়াৰ কৰোঁতে কটা পিঁয়াজ আৰু সেউজীয়া জলকীয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

==চাম্বোল==
সম্বল (সিংহলৰ চাম্বোল) তৰকাৰী ব্যঞ্জন আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰকে ধৰি বহুতো ব্যঞ্জনৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয় তথা খোৱা হয়। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sbs.com.au/food/recipes/coconut-sambol-pol-sambol|title=Coconut sambol (pol sambol)|date=23 July 2013}}&lt;/ref&gt; চিনি চাম্বোল, পোল চাম্বোল, লুনুমিৰিছ, গোটুকোলা সম্বল আৰু ভালাই কাই সম্বল দেশত পোৱা সাধাৰণ সম্বল। 

==মালুং==
মালুং হৈছে এক মছলা বা কাষৰ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ কটা সেউজীয়া শাক অলপ ৰন্ধা হয় আৰু কটা নাৰিকল আৰু ৰঙা পিঁয়াজৰ সৈতে মিহলোৱা হয়।&lt;ref&gt;https://www.myspicykitchen.net/sri-lankan-kale-mallung-recipe/&lt;/ref&gt;

==মালয় আচ্ছাৰু==
মালয় আচ্ছাৰু হৈছে শ্ৰীলংকাৰ মালয় আচাৰ। কেৱল আচ্ছাৰু বুলিও জনা যায়। মালয় আচ্ছাৰু স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/sri-lankan-malay-pickle-malay-achcharu/|title=Sri Lankan Malay Pickle (Malay Achcharu) - Food Corner|date=29 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailyfoodrecipes.com/malay-pickle-sri-lankan-style/|title=Malay Pickle (Sri Lankan Style)|website=www.dailyfoodrecipes.com}}&lt;/ref&gt; আৰু এতিয়া দেশৰ সকলো জাতি-জাতিৰ মাজত ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয়। এই আচাৰত মিঠা, টেঙা আৰু মচলাযুক্ত সোৱাদ পোৱা যায়। 
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lavishtreats.blogspot.com/2014/09/malay-pickle-achcharu.html|title=Lavish Treats: Malay Pickle (Achcharu)|first=Nasuha|last=Kareem|date=21 September 2014}}&lt;/ref&gt;

==চীনা জলকীয়া পেষ্ট==
চীনা জলকীয়া পেষ্ট হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ধৰণৰ চীনা ব্যঞ্জনৰ সৈতে খোৱা এবিধ মুখৰোচক ব্যঞ্জন। 
&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://explorepartsunknown.com/sri-lanka/ni-hao-colombo/ |author= Anthony Bourdain |title= Ni Hao, Colombo |date= 25 October 2017 |publisher= Explore Parts Unknown |access-date= 10 December 2017}}&lt;/ref&gt;

==বাবাথ বা অফল==
বাবাথ বা অফল গৰু বা ছাগলীৰ পেটুৰে ৰন্ধা এবিধ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন তৰকাৰী হিচাপে ৰন্ধা হয় বা ভালদৰে তেলত ভজা হয় আৰু ভাতৰ সৈতে বা পিটুৰ সৈতে খোৱা হয়। ইয়াৰ উৎপত্তি শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিন্তু মূৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজতো এই ব্যঞ্জন বিধ সচৰাচৰ খোৱা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|title=Site Suspended|website=easternsrilanka.natgeotourism.com|access-date=2024-12-06|archivedate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616054056/https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==চেট==
চেট ইণ্ডোনেচিয়াৰ মূলৰ আৰু শ্ৰীলংকাৰ আহাৰৰ মুখ্য অংশ হৈ পৰিছে। &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |title=Mabole Malay Association |publisher=Mabolemalay.com |access-date=2018-09-19 |archivedate=2018-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826201859/http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সেইবোৰ চিনাবাদাম আৰু জলকীয়া চছৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eFRzBgAAQBAJ|title=Food of Sri Lanka|first1=Douglas|last1=Bullis|first2=Wendy|last2=Hutton|date=1 April 2001|publisher=Tuttle Publishing|via=Google Books|isbn=9781462907182}}&lt;/ref&gt;

==একৰ চপ==
একৰ চপ, অক্সটেইল চুপ, শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ এক সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://malays.lk/ekor-soup-oxtail-soup/|title=EKOR SOUP (Oxtail Soup) - Malays.lk|date=15 August 2016}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/205762807/Resipi-Makanan-Melayu-Traditional-Sri-Lankan-Malay-Recipes|title=Resipi Makanan Melayu - Traditional Sri Lankan Malay Recipes - Curry - Chutney|website=Scribd}}&lt;/ref&gt;

==নাচি গোৰেং আৰু মি গোৰেং==
নাচি গোৰেং (সিংহলী: නාසි ගොරේන්) আৰু মি গোৰেং হৈছে দেশৰ জনপ্ৰিয় পথৰ দাঁতিত বিক্ৰী হোৱা ব্যঞ্জন, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু দেশৰ স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত এই ব্যঞ্জনবিধৰ উৎপত্তি।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/nasi-goreng-indonesian-fried-rice/|title=Nasi Goreng (Indonesian Fried Rice) - Food Corner|date=30 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|title=Nasi Goreng|last=ShaliniIR|website=YAMU|access-date=2024-12-06|archivedate=2021-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210804193137/https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|title=Mee Goreng - Unilever Food Solutions|website=Unilever Food Solutions|access-date=2024-12-06|archivedate=2017-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171215041813/https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==মিঠাই==
শ্ৰীলংকাৰ এক সাধাৰণ মিঠাই হৈছে কেভম, চাউলৰ আটা আৰু ট্ৰেকলেৰে তৈয়াৰ কৰা তেলৰ কেক আৰু সোণালী মুগা ৰঙ ধৰা লৈকে ভালদৰে ভজা হয়॥ অন্যান্য প্ৰকাৰৰ কেভমৰ ভিতৰত আছে আথিৰাহা, কোণ্ডা কেভুম, আথিৰাচা, আৰু হাণ্ডি কেভম। 

সিংহলী আৰু তামিল নৱবৰ্ষৰ সময়ত কিৰিবাথ গাখীৰ চাউলৰ সৈতে বহুতো মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। অন্যান্য মিঠাইৰ ভিতৰত আছে:
&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Sri Lankan sweets&quot; widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;170px&quot;&gt; 
File:Konda Kavum 01.JPG|কোন্দা কেভম
File:Kokis.JPG|Kokis
File:Kalu Dodol.JPG|কালু দাদুল
File:Sri Lankan Swiss roll.jpg|শ্ৰীলংকাৰ চুইচ ৰুল
&lt;/gallery&gt;
কেক আৰু পেষ্ট্ৰী:
# আলুৱা - হীৰাৰ আকৃতিৰ চাউল-ময়দাৰ মিঠাই 
#বোলো ফিয়াডো - এটা পৰ্তুগীজ শৈলীৰ লেয়াৰ কেক
#বিবিক্কান - গ্ৰেটেড নাৰিকল, নাৰিকল ট্ৰেকল, আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। এইটো উপকূলীয় অঞ্চলৰ এক বিশেষত্ব। 
#কোকিচ - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুস্বাদু মুচমুচে বিস্কুটসদৃশ ব্যঞ্জন। 
#পুষ্ণাম্বু / ৱাণ্ডু আপ্পা - নাৰিকল ট্ৰেকল আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। শ্ৰীলংকাৰ খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ মাজত প্ৰায়ে ডালচেনি/ইলাচী আৰু মিঠা জিৰা যোগ কৰা হয়। 
#চিনাক্কু - প্ৰায়ে ৰোকা নাৰিকলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা এক গ্লুটিনাছ চাউলৰ কেক
#অযুত ৱালালু/উণ্ডু ৱাল বা পানী ৱালালু - মথালে অঞ্চলৰ এটা মিঠাই,মাটি মাহ, ময়দা আৰু কিথুল ট্ৰেকল ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 
#আগলা - ট্ৰেকলৰ সৈতে সোৱাদ যুক্ত চাউলৰ বল। 
#ৱেলি থালাপা - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকল ট্ৰেকলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। 
#আছমী - চাউলৰ আটা আৰু দাউল কুৰুণ্ডু নামৰ পাতৰ ৰসেৰে তৈয়াৰ কৰা (ভেণ্ডিৰ ৰস বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি), ভালদৰে ভজা হয়। 

==পানীয়==
শ্ৰীলংকাত সাধাৰণতে পৰিৱেশন কৰা পানীয়বোৰৰ ভিতৰত আছে:


#ফালুদা - চিৰাপ, আইচক্ৰীম, জেলীৰ টুকুৰা আৰু তুলসীৰ বীজৰ মিশ্ৰণ, ঠাণ্ডা পৰিৱেশন কৰা হয়
#ফলৰ ৰস - নেমু আৰু বতৰৰ ফলৰ ৰস সহ
# নাৰিকলৰ পানী
#চাহ
#টডী - খেজুৰ গছৰ ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক মৃদু সুৰাযুক্ত পানীয়
#আৰেক - নাৰিকল ফুলৰ কিণ্বিত ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুৰাযুক্ত পানীয়। 
#কাঠ আপেলৰ ৰস

==তথ্যৰ উৎস==
[[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকা]][[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকাৰ খাদ্য]][[শ্ৰেণী:পাকঘৰ]]</text>
      <sha1>oiburzaq3ki359wvix483xg6b1c4yd0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636619</id>
      <parentid>636618</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29396" sha1="3ny5v6onlhdi2dtt44xrxn5hjt2fkew" xml:space="preserve">[[File:Sri Lankan Rice and Curry.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত শ্ৰীলংকাৰ ভাত আৰু তৰকাৰী]]
'''শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ({{lang_en|Sri Lankan cusine}})'''
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট বনৌষধি, মচলা, মাছ, পাচলি, চাউল আৰু ফলৰ সংমিশ্ৰণৰ বাবে জনাজাত। [[শ্ৰীলংকা]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ চাউলৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত, লগতে নাৰিকল যি সমগ্ৰ দেশৰ এক সৰ্বব্যাপী উদ্ভিদ। সতেজ মাছ হওক বা সংৰক্ষিত মাছেই হওক শ্ৰীলংকাৰ খাদ্যৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ঐতিহাসিক মহাসাগৰীয় ৰেচম পথৰ কেন্দ্ৰ স্থল থকা এখন দেশ হিচাপে বিদেশী ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে শ্ৰীলংকাৰ দেশীয় তথা স্থানীয় লোক সংস্পৰ্শলৈ আহে আৰু দেশীয় পৰম্পৰাৰ উপৰিও নতুন বিদেশী খাদ্য সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ সংমিশ্ৰণ ঘটে। এই সকলোবোৰে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত অৰিহণা যোগাই আহিছে। দক্ষিণ ভাৰতীয়, [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ আৰু ডাচ্চ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হোৱা দেখা যায়। শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ লগত অন্যান্য চুবুৰীয়া দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Reeves|first1=Peter|title=The Encyclopedia of the Sri Lankan Diaspora|page=39|date=2014|publisher=[[Editions Didier Millet]]}}&lt;/ref&gt;
শ্ৰীলংকা পুৰণি কালৰে পৰাই ইয়াৰ ডালচেনিৰ বাবে বিখ্যাত। 'প্ৰকৃত ডালচেনি' গছ, বা চিন্নামোমুম ভেৰাম,চিন্নামোমুম জেইলানিকাম শ্ৰীলংকাত উৎপত্তি হোৱা ডালচেনিৰ উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ নাম। ডালচেনি শ্ৰীলংকাত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত এবিধ মচলা। চিন্নামোমুম কেচিয়াৰ তুলনাত অধিক সূক্ষ্ম আৰু মিঠা সোৱাদ আছে, যি আন কিছুমান দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত প্ৰায়েই ব্যৱহাৰ হয়। চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে স্থানীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিপৰীতে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিশেষত্ব হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ডালচেনি আৰু জালুকৰ গধুৰ ব্যৱহাৰৰ সৈতে অনন্য মচলা মিশ্ৰণ, লগতে [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ, গোৰাকা (গাৰ্চিনিয়া কেম্বোগিয়া), পাণ্ডন পাত, লেমনগ্ৰাছ, আৰু কিথুল পাম চিৰাপৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা গুড়ৰ দৰে উপাদানৰ ব্যৱহাৰ। শ্ৰীলংকাবাসী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰঙা চাউলৰ উপভোক্তা। ইয়াৰ কিছুমান চাউলক শ্ৰীলংকাৰ উত্তৰাধিকাৰী চাউল বুলি গণ্য কৰা হয়। [[চাহ]] সমগ্ৰ শ্ৰীলংকাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পানীয় আৰু শ্ৰীলংকাত বিশ্বৰ কিছুমান উৎকৃষ্ট চাহ উৎপাদন কৰা হয়। 

==আঞ্চলিক==
দ্বীপটোৰ উপকূলত অৱস্থিত অঞ্চলবোৰত সামুদ্ৰিক খাদ্য স্থানীয় ব্যঞ্জনৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায়। [[তামিল]] ৰন্ধনপ্ৰণালী, বিশেষকৈ জাফনাত, দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে বহুতো সাদৃশ্য আছে। কান্দিয়ান সিংহলী ৰন্ধনপ্ৰণালীত স্থানীয় উপাদানৰ ওপৰত বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায় যাৰ ভিতৰত আছে পাহাৰীয়া পাচলি আৰু ফলমূল। 
&lt;ref&gt;{{cite book |last=Solomon |first=Charmaine |title=The Complete Asian Cookbook: Sri Lanka and the Philippines |date=February 2014 |publisher=Hardie Grant Books |isbn=9781743581728 |url=https://books.google.com/books?id=XE_HAgAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;

==সাধাৰণ উপাদানসমূহ==
==মচলা==
ডালচেনি, জালুক,চফ, ইলাচী, লবঙ্গ, মেথি, জায়ফল, জিৰা, ধনিয়া, হালধি
আদি। 
==বনৌষধি==
পাণ্ডন পাত (ৰেম্পে), তেজপাত (কাৰাপিঞ্চা), ধনিয়া পাত, শ্বেলট, গোৰাকা, লেমনগ্ৰাছ, হালধি, নহৰু, আদা, কেয়েন জালুক, টাবাস্কো জালুক আদি। 

==মাছ==
মালদ্বীপৰ মাছ, শুকান মাছ, মেকেৰেল, টুনা, চাৰ্ক, স্প্ৰেট, 
সংৰক্ষিত মাছ আদি। 

==শস্য==
শস্যৰ ভিতৰত বগা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে চাম্বা, কেকুলু, আৰু চুৱাণ্ডেল), ৰঙা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে কেকুলু, পাচচাপেৰুমল, কালুহিনাটি, আৰু মাদাথাৱালু), আঙুলিৰ বজৰা, হগ বজৰা, ওলু হাল (ৱাটাৰ লিলি বীজ) আদি।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://serendib.btoptions.lk/article.php?id=2248|title=Water Lilies: Beautiful and Resourceful}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==তেল==
তেলৰ ভিতৰত নাৰিকল তেল, তিল তেল, গৰুৰ ঘিঁউ, ম'হৰ ঘিঁউ, সৰিয়হৰ তেল আদি। 

==মিঠা সোৱাদ==
কিথুল গুড়, নাৰিকল গুড়, পালমিৰাহ গুড়

== সেউজীয়া শাক পাচলি==
গোটুকোলা, সেউজীয়া অমিতা,মাহ, তিতা তৰমুজ, লাও, লুফা, ৰঙালাও, ডানাযুক্ত বীন, চজিনা আদি। 

==মাংস== 
কুকুৰাৰ মাংস, গোমাংস, গাহৰিৰ মাংস আৰু ছাগলীৰ মাংস। 

==আলু, শিপা আৰু কন্দ==
পদুমৰ শিপা, বেঙুনীয়া আলু, টাপিকো, কোহিলা (লাচিয়া স্পিনোচা)

==অন্যান্য==
নাৰিকলৰ গাখীৰ আৰু কটা নাৰিকল ৰন্ধনপ্ৰণালীত দেশৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰচলিত আৰু বেছিভাগ ঘৰত প্ৰায় প্ৰতিদিনে সতেজভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মালদ্বীপৰ মাছবোৰ পাচলিৰ ব্যঞ্জনত উমামিৰ সোৱাদ যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

==ব্যঞ্জন==
==ভাত আৰু তৰকাৰী==
[[File:Kiribath.jpg|thumb|[[কিৰিবাথ]]]]
[[File:FoodAtUnawatuna RiceAndPrawns.jpg|thumb|ভাত আৰু মিছামাছৰ সাধাৰণ শ্ৰীলংকাৰ ব্যঞ্জন। ]]
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ কেন্দ্ৰীয় বৈশিষ্ট্য হৈছে উতলা বা ভাপত সিজোৱা ভাত। ভাত মাছ বা মাংসৰ আঞ্জাৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লগতে পাচলি, মচুৰ দাইল বা অন্যান্য শাক-পাচলিৰে তৈয়াৰ কৰা অন্যান্য তৰকাৰী। 

ব্যঞ্জনবোৰৰ সৈতে ফল বা পাচলিৰ আচাৰ, চাটনি, আৰু চাম্বোলা থাকে। নাৰিকলৰ চাম্বোলা বিশেষকৈ সচৰাচৰ খাদ্যত পৰিবেশন কৰা হয়। চাম্বোলা তৈয়াৰ কৰা হয় জলকীয়া, শুকান [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ আৰু নেমুৰসৰ সৈতে নাৰিকলৰ গুড়ি মিহলি কৰা হয়। 
[[File:Pol Sambola.jpg|thumb|[[Pol Sambola (Coconut Sambol)|পল চাম্বোলা]]]]

==কিৰিবাথ==
কিৰিবাথ বা পাল চৰু ('গাখীৰ চাউল') নিমখযুক্ত নাৰিকলৰ গাখীৰত চাউল দি ৰন্ধা চ হয়‌ আৰু চাউলবোৰ যেতিয়ালৈকে কোমল নহয়, তেতিয়ালৈকে সিজোৱা হয়। সাধাৰণতে কিৰিবাথ ৰাতিপুৱাৰ আহাৰত খোৱা হয়। কিৰিবাথ বিশেষ অনুষ্ঠান যেনে জন্মদিন, নতুন বছৰ আৰু ধৰ্মীয় উৎসৱত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে লুনু মিৰিৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লুনু মিৰি হ'ল ৰঙা পিঁয়াজ আৰু জলকীয়াৰে তৈয়াৰ কৰা এক সোৱাদযুক্ত খাদ্য। মুং বীনৰ সৈতে কিৰিবাথ ৰন্ধাৰ এটা পদ্ধতিও আছে। সিংহলী/[[তামিল]] [[নৱবৰ্ষ]] আলুথ আভুৰুদু/পুথাণ্ডুৰ সময়ত, কিৰিবাথত কভুম, কোকি, মুং কাভুম, ওড আইবা আদি মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। 

==কোট্টু==
কোট্টু হৈছে পাচলিৰ সৈতে কটা ৰুটি পিঠা মচলাযুক্তভাৱে তেলত ভজা হয়। বৈকল্পিক উপাদানবোৰৰ ভিতৰত আছে কণী, মাংস, বা চীজ। এইটো [[কলম্বো]]ত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'কটা ৰুটি'। 

==হপাৰ==
[[File:Appam served with Coconut Milk in Tamil Nadu.JPG|thumb|হপাৰ]]
হপাৰ (সিংহলৰ আপ্পা) সাধাৰণতে মচলাৰ সৈতে চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰেৰে তৈয়াৰ কৰা মিশ্ৰণখিনিক খেজুৰ তাড়ি বা ইষ্ট বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা কিণ্ব্ন কৰি ব্যঞ্জনবিধ পাত্ৰত ভজা বা ভাপত তৈয়াৰ কৰা হয়। হপাৰ প্ৰকাৰবোৰ বিভিন্ন ধৰণৰ হ'ব পাৰে মচলাযুক্ত হপাৰ হ'ব পাৰে নিজৰ ব্যক্তিগত ৰুচি অনুসৰি (যেনে কণী ৰন্ধা, গাখীৰ হপাৰ, আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰ), বা মিঠা (যেনে ভাণ্ডু আপ্পা আৰু পানী আপ্পা) &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/35.html |title=Easy recipe for Appa |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;আদি। 

==লেম্পৰাইছ==
[[File:Lamprais (Sri Lankan cuisine).jpg|thumb|alt=Lamprais|কুকুৰা ৰ মাংস, কণী, কাটলেট, ভজা বেঙেনা আৰু ছাই প্লেণ্টেইনৰ লেম্পৰাইজ। ]]
ডাচ বুৰ্গাৰ-প্ৰভাৱিত ব্যঞ্জন, লেম্পৰাইছ হৈছে ফ্ৰিকাডেল (ফ্ৰিকাডেলাৰ মাংসবল) মিশ্ৰিত মাংসৰ আঞ্জা, ব্লাচান, বেংগিন আঞ্জা, আৰু চেনি চাম্বোলৰ সৈতে ষ্টকত উতলা চাউল। এই সকলোবোৰ পাছত কলৰ পাতত মেৰিয়াই এটা অভেনত বেক কৰা হয়। লেম্পৰাইছ সাধাৰণতে বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বা বৃহৎ সমাবেশৰ সময়ত প্ৰস্তুত কৰা হয়। লেম্পৰাইছ দুবাৰ কৈ ৰন্ধা হয়। প্ৰথমে চাউল আৰু অন্যান্য উপাদানবোৰ পৃথকে ৰন্ধা হয় আৰু পিছত যি ইতিমধ্যে ৰন্ধা উপকৰণবোৰ কলপাতত মেৰিয়াই অভেনত বেক কৰা হয়। 

==পিটু বা পুটু==
পিটু হৈছে ভাপত তৈয়াৰ কৰা বা ভজা চাউলৰ আটাৰ সৈতে নাৰিকল মিহলি কৰা ঘূৰণীয়া চুঙা আকৃতিৰ এবিধ খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kish.in/mani-puttu/ |title=Mani Puttu recipe |publisher=Kish.in |date=2010-02-05 |access-date=2013-03-21 |archivedate=2016-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306232523/http://kish.in/mani-puttu |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/72.html |title=Recipe for Pittu |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;

==কুল==
কুল হৈছে জাফনাৰ‌ এক এক সাগৰীয় তৰল খাদ্যৰ জোল য'ত কেঁকোৰা, মাছ, কাটলমাছ, মিছামাছ আৰু ক্ৰেফিছ দি ৰন্ধা হয়। ইয়াত দীঘল মাহ, জাকবীজ, মেনিঅ'ক, পালেং শাক আৰু টেতেলি দিয়া হয়। ব্যঞ্জনবিধ পালমিৰা ৰুট ময়দাৰ সৈতে ডাঠ কৰা হয়। 

==ৰুটি==
গোদাম্বা ৰুটি হৈছে সাধাৰণতে ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা শ্ৰীলংকাৰ ফ্লেটব্ৰেড। 

আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ৰুটি হৈছে পোল ৰুটি। পোল ৰুটিত কটা নাৰিকল ময়দাত মিহলি কৰা হয়। এই ৰুটি তৈয়াৰ কৰিবলৈ ইষ্ট বা কোনো ধৰণৰ উপকৰণৰ প্ৰয়োজন নাই। 
&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-09-01 |title=The Best Sri Lankan Coconut Roti |url=https://www.hungrylankan.com/recipes/the-best-sri-lankan-coconut-roti/ |access-date=2024-05-18 |website=Hungry Lankan |language=en-us}}&lt;/ref&gt;আন এটা প্ৰকাৰ হৈছে মচলাযুক্ত ৰুটি হ'ল এই ৰুটি প্ৰস্ততৰ ময়দা তৈয়াৰ কৰোঁতে কটা পিঁয়াজ আৰু সেউজীয়া জলকীয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

==চাম্বোল==
সম্বল (সিংহলৰ চাম্বোল) তৰকাৰী ব্যঞ্জন আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰকে ধৰি বহুতো ব্যঞ্জনৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয় তথা খোৱা হয়। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sbs.com.au/food/recipes/coconut-sambol-pol-sambol|title=Coconut sambol (pol sambol)|date=23 July 2013}}&lt;/ref&gt; চিনি চাম্বোল, পোল চাম্বোল, লুনুমিৰিছ, গোটুকোলা সম্বল আৰু ভালাই কাই সম্বল দেশত পোৱা সাধাৰণ সম্বল। 

==মালুং==
মালুং হৈছে এক মছলা বা কাষৰ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ কটা সেউজীয়া শাক অলপ ৰন্ধা হয় আৰু কটা নাৰিকল আৰু ৰঙা পিঁয়াজৰ সৈতে মিহলোৱা হয়।&lt;ref&gt;https://www.myspicykitchen.net/sri-lankan-kale-mallung-recipe/&lt;/ref&gt;

==মালয় আচ্ছাৰু==
মালয় আচ্ছাৰু হৈছে শ্ৰীলংকাৰ মালয় আচাৰ। কেৱল আচ্ছাৰু বুলিও জনা যায়। মালয় আচ্ছাৰু স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/sri-lankan-malay-pickle-malay-achcharu/|title=Sri Lankan Malay Pickle (Malay Achcharu) - Food Corner|date=29 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailyfoodrecipes.com/malay-pickle-sri-lankan-style/|title=Malay Pickle (Sri Lankan Style)|website=www.dailyfoodrecipes.com}}&lt;/ref&gt; আৰু এতিয়া দেশৰ সকলো জাতি-জাতিৰ মাজত ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয়। এই আচাৰত মিঠা, টেঙা আৰু মচলাযুক্ত সোৱাদ পোৱা যায়। 
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lavishtreats.blogspot.com/2014/09/malay-pickle-achcharu.html|title=Lavish Treats: Malay Pickle (Achcharu)|first=Nasuha|last=Kareem|date=21 September 2014}}&lt;/ref&gt;

==চীনা জলকীয়া পেষ্ট==
চীনা জলকীয়া পেষ্ট হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ধৰণৰ চীনা ব্যঞ্জনৰ সৈতে খোৱা এবিধ মুখৰোচক ব্যঞ্জন। 
&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://explorepartsunknown.com/sri-lanka/ni-hao-colombo/ |author= Anthony Bourdain |title= Ni Hao, Colombo |date= 25 October 2017 |publisher= Explore Parts Unknown |access-date= 10 December 2017}}&lt;/ref&gt;

==বাবাথ বা অফল==
বাবাথ বা অফল গৰু বা ছাগলীৰ পেটুৰে ৰন্ধা এবিধ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন তৰকাৰী হিচাপে ৰন্ধা হয় বা ভালদৰে তেলত ভজা হয় আৰু ভাতৰ সৈতে বা পিটুৰ সৈতে খোৱা হয়। ইয়াৰ উৎপত্তি শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিন্তু মূৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজতো এই ব্যঞ্জন বিধ সচৰাচৰ খোৱা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|title=Site Suspended|website=easternsrilanka.natgeotourism.com|access-date=2024-12-06|archivedate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616054056/https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==চেট==
চেট ইণ্ডোনেচিয়াৰ মূলৰ আৰু শ্ৰীলংকাৰ আহাৰৰ মুখ্য অংশ হৈ পৰিছে। &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |title=Mabole Malay Association |publisher=Mabolemalay.com |access-date=2018-09-19 |archivedate=2018-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826201859/http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সেইবোৰ চিনাবাদাম আৰু জলকীয়া চছৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eFRzBgAAQBAJ|title=Food of Sri Lanka|first1=Douglas|last1=Bullis|first2=Wendy|last2=Hutton|date=1 April 2001|publisher=Tuttle Publishing|via=Google Books|isbn=9781462907182}}&lt;/ref&gt;

==একৰ চপ==
একৰ চপ, অক্সটেইল চুপ, শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ এক সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://malays.lk/ekor-soup-oxtail-soup/|title=EKOR SOUP (Oxtail Soup) - Malays.lk|date=15 August 2016}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/205762807/Resipi-Makanan-Melayu-Traditional-Sri-Lankan-Malay-Recipes|title=Resipi Makanan Melayu - Traditional Sri Lankan Malay Recipes - Curry - Chutney|website=Scribd}}&lt;/ref&gt;

==নাচি গোৰেং আৰু মি গোৰেং==
নাচি গোৰেং (সিংহলী: නාසි ගොරේන්) আৰু মি গোৰেং হৈছে দেশৰ জনপ্ৰিয় পথৰ দাঁতিত বিক্ৰী হোৱা ব্যঞ্জন, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু দেশৰ স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত এই ব্যঞ্জনবিধৰ উৎপত্তি।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/nasi-goreng-indonesian-fried-rice/|title=Nasi Goreng (Indonesian Fried Rice) - Food Corner|date=30 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|title=Nasi Goreng|last=ShaliniIR|website=YAMU|access-date=2024-12-06|archivedate=2021-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210804193137/https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|title=Mee Goreng - Unilever Food Solutions|website=Unilever Food Solutions|access-date=2024-12-06|archivedate=2017-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171215041813/https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==মিঠাই==
শ্ৰীলংকাৰ এক সাধাৰণ মিঠাই হৈছে কেভম, চাউলৰ আটা আৰু ট্ৰেকলেৰে তৈয়াৰ কৰা তেলৰ কেক আৰু সোণালী মুগা ৰঙ ধৰা লৈকে ভালদৰে ভজা হয়॥ অন্যান্য প্ৰকাৰৰ কেভমৰ ভিতৰত আছে আথিৰাহা, কোণ্ডা কেভুম, আথিৰাচা, আৰু হাণ্ডি কেভম। 

সিংহলী আৰু তামিল নৱবৰ্ষৰ সময়ত কিৰিবাথ গাখীৰ চাউলৰ সৈতে বহুতো মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। অন্যান্য মিঠাইৰ ভিতৰত আছে:
&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Sri Lankan sweets&quot; widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;170px&quot;&gt; 
File:Konda Kavum 01.JPG|কোন্দা কেভম
File:Kokis.JPG|Kokis
File:Kalu Dodol.JPG|কালু দাদুল
File:Sri Lankan Swiss roll.jpg|শ্ৰীলংকাৰ চুইচ ৰুল
&lt;/gallery&gt;
কেক আৰু পেষ্ট্ৰী:
# আলুৱা - হীৰাৰ আকৃতিৰ চাউল-ময়দাৰ মিঠাই 
#বোলো ফিয়াডো - এটা পৰ্তুগীজ শৈলীৰ লেয়াৰ কেক
#বিবিক্কান - গ্ৰেটেড নাৰিকল, নাৰিকল ট্ৰেকল, আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। এইটো উপকূলীয় অঞ্চলৰ এক বিশেষত্ব। 
#কোকিচ - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুস্বাদু মুচমুচে বিস্কুটসদৃশ ব্যঞ্জন। 
#পুষ্ণাম্বু / ৱাণ্ডু আপ্পা - নাৰিকল ট্ৰেকল আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। শ্ৰীলংকাৰ খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ মাজত প্ৰায়ে ডালচেনি/ইলাচী আৰু মিঠা জিৰা যোগ কৰা হয়। 
#চিনাক্কু - প্ৰায়ে ৰোকা নাৰিকলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা এক গ্লুটিনাছ চাউলৰ কেক
#অযুত ৱালালু/উণ্ডু ৱাল বা পানী ৱালালু - মথালে অঞ্চলৰ এটা মিঠাই,মাটি মাহ, ময়দা আৰু কিথুল ট্ৰেকল ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 
#আগলা - ট্ৰেকলৰ সৈতে সোৱাদ যুক্ত চাউলৰ বল। 
#ৱেলি থালাপা - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকল ট্ৰেকলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। 
#আছমী - চাউলৰ আটা আৰু দাউল কুৰুণ্ডু নামৰ পাতৰ ৰসেৰে তৈয়াৰ কৰা (ভেণ্ডিৰ ৰস বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি), ভালদৰে ভজা হয়। 

==পানীয়==
শ্ৰীলংকাত সাধাৰণতে পৰিৱেশন কৰা পানীয়বোৰৰ ভিতৰত আছে:


#ফালুদা - চিৰাপ, আইচক্ৰীম, জেলীৰ টুকুৰা আৰু তুলসীৰ বীজৰ মিশ্ৰণ, ঠাণ্ডা পৰিৱেশন কৰা হয়
#ফলৰ ৰস - নেমু আৰু বতৰৰ ফলৰ ৰস সহ
# নাৰিকলৰ পানী
#চাহ
#টডী - খেজুৰ গছৰ ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক মৃদু সুৰাযুক্ত পানীয়
#আৰেক - নাৰিকল ফুলৰ কিণ্বিত ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুৰাযুক্ত পানীয়। 
#কাঠ আপেলৰ ৰস

==তথ্যৰ উৎস==
[[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকা]][[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকাৰ খাদ্য]][[শ্ৰেণী:পাকঘৰ]]</text>
      <sha1>3ny5v6onlhdi2dtt44xrxn5hjt2fkew</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636620</id>
      <parentid>636619</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[শ্ৰী লংকাৰ ৰন্ধন প্ৰণালী]]ৰ পৰা [[শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]]লৈ Kandarpajit Kallolয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>636619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29396" sha1="3ny5v6onlhdi2dtt44xrxn5hjt2fkew" xml:space="preserve">[[File:Sri Lankan Rice and Curry.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত শ্ৰীলংকাৰ ভাত আৰু তৰকাৰী]]
'''শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ({{lang_en|Sri Lankan cusine}})'''
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট বনৌষধি, মচলা, মাছ, পাচলি, চাউল আৰু ফলৰ সংমিশ্ৰণৰ বাবে জনাজাত। [[শ্ৰীলংকা]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ চাউলৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত, লগতে নাৰিকল যি সমগ্ৰ দেশৰ এক সৰ্বব্যাপী উদ্ভিদ। সতেজ মাছ হওক বা সংৰক্ষিত মাছেই হওক শ্ৰীলংকাৰ খাদ্যৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ঐতিহাসিক মহাসাগৰীয় ৰেচম পথৰ কেন্দ্ৰ স্থল থকা এখন দেশ হিচাপে বিদেশী ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে শ্ৰীলংকাৰ দেশীয় তথা স্থানীয় লোক সংস্পৰ্শলৈ আহে আৰু দেশীয় পৰম্পৰাৰ উপৰিও নতুন বিদেশী খাদ্য সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ সংমিশ্ৰণ ঘটে। এই সকলোবোৰে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত অৰিহণা যোগাই আহিছে। দক্ষিণ ভাৰতীয়, [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ আৰু ডাচ্চ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হোৱা দেখা যায়। শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ লগত অন্যান্য চুবুৰীয়া দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Reeves|first1=Peter|title=The Encyclopedia of the Sri Lankan Diaspora|page=39|date=2014|publisher=[[Editions Didier Millet]]}}&lt;/ref&gt;
শ্ৰীলংকা পুৰণি কালৰে পৰাই ইয়াৰ ডালচেনিৰ বাবে বিখ্যাত। 'প্ৰকৃত ডালচেনি' গছ, বা চিন্নামোমুম ভেৰাম,চিন্নামোমুম জেইলানিকাম শ্ৰীলংকাত উৎপত্তি হোৱা ডালচেনিৰ উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ নাম। ডালচেনি শ্ৰীলংকাত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত এবিধ মচলা। চিন্নামোমুম কেচিয়াৰ তুলনাত অধিক সূক্ষ্ম আৰু মিঠা সোৱাদ আছে, যি আন কিছুমান দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত প্ৰায়েই ব্যৱহাৰ হয়। চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে স্থানীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিপৰীতে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিশেষত্ব হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ডালচেনি আৰু জালুকৰ গধুৰ ব্যৱহাৰৰ সৈতে অনন্য মচলা মিশ্ৰণ, লগতে [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ, গোৰাকা (গাৰ্চিনিয়া কেম্বোগিয়া), পাণ্ডন পাত, লেমনগ্ৰাছ, আৰু কিথুল পাম চিৰাপৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা গুড়ৰ দৰে উপাদানৰ ব্যৱহাৰ। শ্ৰীলংকাবাসী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰঙা চাউলৰ উপভোক্তা। ইয়াৰ কিছুমান চাউলক শ্ৰীলংকাৰ উত্তৰাধিকাৰী চাউল বুলি গণ্য কৰা হয়। [[চাহ]] সমগ্ৰ শ্ৰীলংকাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পানীয় আৰু শ্ৰীলংকাত বিশ্বৰ কিছুমান উৎকৃষ্ট চাহ উৎপাদন কৰা হয়। 

==আঞ্চলিক==
দ্বীপটোৰ উপকূলত অৱস্থিত অঞ্চলবোৰত সামুদ্ৰিক খাদ্য স্থানীয় ব্যঞ্জনৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায়। [[তামিল]] ৰন্ধনপ্ৰণালী, বিশেষকৈ জাফনাত, দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে বহুতো সাদৃশ্য আছে। কান্দিয়ান সিংহলী ৰন্ধনপ্ৰণালীত স্থানীয় উপাদানৰ ওপৰত বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায় যাৰ ভিতৰত আছে পাহাৰীয়া পাচলি আৰু ফলমূল। 
&lt;ref&gt;{{cite book |last=Solomon |first=Charmaine |title=The Complete Asian Cookbook: Sri Lanka and the Philippines |date=February 2014 |publisher=Hardie Grant Books |isbn=9781743581728 |url=https://books.google.com/books?id=XE_HAgAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;

==সাধাৰণ উপাদানসমূহ==
==মচলা==
ডালচেনি, জালুক,চফ, ইলাচী, লবঙ্গ, মেথি, জায়ফল, জিৰা, ধনিয়া, হালধি
আদি। 
==বনৌষধি==
পাণ্ডন পাত (ৰেম্পে), তেজপাত (কাৰাপিঞ্চা), ধনিয়া পাত, শ্বেলট, গোৰাকা, লেমনগ্ৰাছ, হালধি, নহৰু, আদা, কেয়েন জালুক, টাবাস্কো জালুক আদি। 

==মাছ==
মালদ্বীপৰ মাছ, শুকান মাছ, মেকেৰেল, টুনা, চাৰ্ক, স্প্ৰেট, 
সংৰক্ষিত মাছ আদি। 

==শস্য==
শস্যৰ ভিতৰত বগা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে চাম্বা, কেকুলু, আৰু চুৱাণ্ডেল), ৰঙা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে কেকুলু, পাচচাপেৰুমল, কালুহিনাটি, আৰু মাদাথাৱালু), আঙুলিৰ বজৰা, হগ বজৰা, ওলু হাল (ৱাটাৰ লিলি বীজ) আদি।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://serendib.btoptions.lk/article.php?id=2248|title=Water Lilies: Beautiful and Resourceful}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==তেল==
তেলৰ ভিতৰত নাৰিকল তেল, তিল তেল, গৰুৰ ঘিঁউ, ম'হৰ ঘিঁউ, সৰিয়হৰ তেল আদি। 

==মিঠা সোৱাদ==
কিথুল গুড়, নাৰিকল গুড়, পালমিৰাহ গুড়

== সেউজীয়া শাক পাচলি==
গোটুকোলা, সেউজীয়া অমিতা,মাহ, তিতা তৰমুজ, লাও, লুফা, ৰঙালাও, ডানাযুক্ত বীন, চজিনা আদি। 

==মাংস== 
কুকুৰাৰ মাংস, গোমাংস, গাহৰিৰ মাংস আৰু ছাগলীৰ মাংস। 

==আলু, শিপা আৰু কন্দ==
পদুমৰ শিপা, বেঙুনীয়া আলু, টাপিকো, কোহিলা (লাচিয়া স্পিনোচা)

==অন্যান্য==
নাৰিকলৰ গাখীৰ আৰু কটা নাৰিকল ৰন্ধনপ্ৰণালীত দেশৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰচলিত আৰু বেছিভাগ ঘৰত প্ৰায় প্ৰতিদিনে সতেজভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মালদ্বীপৰ মাছবোৰ পাচলিৰ ব্যঞ্জনত উমামিৰ সোৱাদ যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

==ব্যঞ্জন==
==ভাত আৰু তৰকাৰী==
[[File:Kiribath.jpg|thumb|[[কিৰিবাথ]]]]
[[File:FoodAtUnawatuna RiceAndPrawns.jpg|thumb|ভাত আৰু মিছামাছৰ সাধাৰণ শ্ৰীলংকাৰ ব্যঞ্জন। ]]
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ কেন্দ্ৰীয় বৈশিষ্ট্য হৈছে উতলা বা ভাপত সিজোৱা ভাত। ভাত মাছ বা মাংসৰ আঞ্জাৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লগতে পাচলি, মচুৰ দাইল বা অন্যান্য শাক-পাচলিৰে তৈয়াৰ কৰা অন্যান্য তৰকাৰী। 

ব্যঞ্জনবোৰৰ সৈতে ফল বা পাচলিৰ আচাৰ, চাটনি, আৰু চাম্বোলা থাকে। নাৰিকলৰ চাম্বোলা বিশেষকৈ সচৰাচৰ খাদ্যত পৰিবেশন কৰা হয়। চাম্বোলা তৈয়াৰ কৰা হয় জলকীয়া, শুকান [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ আৰু নেমুৰসৰ সৈতে নাৰিকলৰ গুড়ি মিহলি কৰা হয়। 
[[File:Pol Sambola.jpg|thumb|[[Pol Sambola (Coconut Sambol)|পল চাম্বোলা]]]]

==কিৰিবাথ==
কিৰিবাথ বা পাল চৰু ('গাখীৰ চাউল') নিমখযুক্ত নাৰিকলৰ গাখীৰত চাউল দি ৰন্ধা চ হয়‌ আৰু চাউলবোৰ যেতিয়ালৈকে কোমল নহয়, তেতিয়ালৈকে সিজোৱা হয়। সাধাৰণতে কিৰিবাথ ৰাতিপুৱাৰ আহাৰত খোৱা হয়। কিৰিবাথ বিশেষ অনুষ্ঠান যেনে জন্মদিন, নতুন বছৰ আৰু ধৰ্মীয় উৎসৱত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে লুনু মিৰিৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লুনু মিৰি হ'ল ৰঙা পিঁয়াজ আৰু জলকীয়াৰে তৈয়াৰ কৰা এক সোৱাদযুক্ত খাদ্য। মুং বীনৰ সৈতে কিৰিবাথ ৰন্ধাৰ এটা পদ্ধতিও আছে। সিংহলী/[[তামিল]] [[নৱবৰ্ষ]] আলুথ আভুৰুদু/পুথাণ্ডুৰ সময়ত, কিৰিবাথত কভুম, কোকি, মুং কাভুম, ওড আইবা আদি মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। 

==কোট্টু==
কোট্টু হৈছে পাচলিৰ সৈতে কটা ৰুটি পিঠা মচলাযুক্তভাৱে তেলত ভজা হয়। বৈকল্পিক উপাদানবোৰৰ ভিতৰত আছে কণী, মাংস, বা চীজ। এইটো [[কলম্বো]]ত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'কটা ৰুটি'। 

==হপাৰ==
[[File:Appam served with Coconut Milk in Tamil Nadu.JPG|thumb|হপাৰ]]
হপাৰ (সিংহলৰ আপ্পা) সাধাৰণতে মচলাৰ সৈতে চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰেৰে তৈয়াৰ কৰা মিশ্ৰণখিনিক খেজুৰ তাড়ি বা ইষ্ট বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা কিণ্ব্ন কৰি ব্যঞ্জনবিধ পাত্ৰত ভজা বা ভাপত তৈয়াৰ কৰা হয়। হপাৰ প্ৰকাৰবোৰ বিভিন্ন ধৰণৰ হ'ব পাৰে মচলাযুক্ত হপাৰ হ'ব পাৰে নিজৰ ব্যক্তিগত ৰুচি অনুসৰি (যেনে কণী ৰন্ধা, গাখীৰ হপাৰ, আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰ), বা মিঠা (যেনে ভাণ্ডু আপ্পা আৰু পানী আপ্পা) &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/35.html |title=Easy recipe for Appa |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;আদি। 

==লেম্পৰাইছ==
[[File:Lamprais (Sri Lankan cuisine).jpg|thumb|alt=Lamprais|কুকুৰা ৰ মাংস, কণী, কাটলেট, ভজা বেঙেনা আৰু ছাই প্লেণ্টেইনৰ লেম্পৰাইজ। ]]
ডাচ বুৰ্গাৰ-প্ৰভাৱিত ব্যঞ্জন, লেম্পৰাইছ হৈছে ফ্ৰিকাডেল (ফ্ৰিকাডেলাৰ মাংসবল) মিশ্ৰিত মাংসৰ আঞ্জা, ব্লাচান, বেংগিন আঞ্জা, আৰু চেনি চাম্বোলৰ সৈতে ষ্টকত উতলা চাউল। এই সকলোবোৰ পাছত কলৰ পাতত মেৰিয়াই এটা অভেনত বেক কৰা হয়। লেম্পৰাইছ সাধাৰণতে বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বা বৃহৎ সমাবেশৰ সময়ত প্ৰস্তুত কৰা হয়। লেম্পৰাইছ দুবাৰ কৈ ৰন্ধা হয়। প্ৰথমে চাউল আৰু অন্যান্য উপাদানবোৰ পৃথকে ৰন্ধা হয় আৰু পিছত যি ইতিমধ্যে ৰন্ধা উপকৰণবোৰ কলপাতত মেৰিয়াই অভেনত বেক কৰা হয়। 

==পিটু বা পুটু==
পিটু হৈছে ভাপত তৈয়াৰ কৰা বা ভজা চাউলৰ আটাৰ সৈতে নাৰিকল মিহলি কৰা ঘূৰণীয়া চুঙা আকৃতিৰ এবিধ খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kish.in/mani-puttu/ |title=Mani Puttu recipe |publisher=Kish.in |date=2010-02-05 |access-date=2013-03-21 |archivedate=2016-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306232523/http://kish.in/mani-puttu |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/72.html |title=Recipe for Pittu |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;

==কুল==
কুল হৈছে জাফনাৰ‌ এক এক সাগৰীয় তৰল খাদ্যৰ জোল য'ত কেঁকোৰা, মাছ, কাটলমাছ, মিছামাছ আৰু ক্ৰেফিছ দি ৰন্ধা হয়। ইয়াত দীঘল মাহ, জাকবীজ, মেনিঅ'ক, পালেং শাক আৰু টেতেলি দিয়া হয়। ব্যঞ্জনবিধ পালমিৰা ৰুট ময়দাৰ সৈতে ডাঠ কৰা হয়। 

==ৰুটি==
গোদাম্বা ৰুটি হৈছে সাধাৰণতে ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা শ্ৰীলংকাৰ ফ্লেটব্ৰেড। 

আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ৰুটি হৈছে পোল ৰুটি। পোল ৰুটিত কটা নাৰিকল ময়দাত মিহলি কৰা হয়। এই ৰুটি তৈয়াৰ কৰিবলৈ ইষ্ট বা কোনো ধৰণৰ উপকৰণৰ প্ৰয়োজন নাই। 
&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-09-01 |title=The Best Sri Lankan Coconut Roti |url=https://www.hungrylankan.com/recipes/the-best-sri-lankan-coconut-roti/ |access-date=2024-05-18 |website=Hungry Lankan |language=en-us}}&lt;/ref&gt;আন এটা প্ৰকাৰ হৈছে মচলাযুক্ত ৰুটি হ'ল এই ৰুটি প্ৰস্ততৰ ময়দা তৈয়াৰ কৰোঁতে কটা পিঁয়াজ আৰু সেউজীয়া জলকীয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

==চাম্বোল==
সম্বল (সিংহলৰ চাম্বোল) তৰকাৰী ব্যঞ্জন আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰকে ধৰি বহুতো ব্যঞ্জনৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয় তথা খোৱা হয়। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sbs.com.au/food/recipes/coconut-sambol-pol-sambol|title=Coconut sambol (pol sambol)|date=23 July 2013}}&lt;/ref&gt; চিনি চাম্বোল, পোল চাম্বোল, লুনুমিৰিছ, গোটুকোলা সম্বল আৰু ভালাই কাই সম্বল দেশত পোৱা সাধাৰণ সম্বল। 

==মালুং==
মালুং হৈছে এক মছলা বা কাষৰ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ কটা সেউজীয়া শাক অলপ ৰন্ধা হয় আৰু কটা নাৰিকল আৰু ৰঙা পিঁয়াজৰ সৈতে মিহলোৱা হয়।&lt;ref&gt;https://www.myspicykitchen.net/sri-lankan-kale-mallung-recipe/&lt;/ref&gt;

==মালয় আচ্ছাৰু==
মালয় আচ্ছাৰু হৈছে শ্ৰীলংকাৰ মালয় আচাৰ। কেৱল আচ্ছাৰু বুলিও জনা যায়। মালয় আচ্ছাৰু স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/sri-lankan-malay-pickle-malay-achcharu/|title=Sri Lankan Malay Pickle (Malay Achcharu) - Food Corner|date=29 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailyfoodrecipes.com/malay-pickle-sri-lankan-style/|title=Malay Pickle (Sri Lankan Style)|website=www.dailyfoodrecipes.com}}&lt;/ref&gt; আৰু এতিয়া দেশৰ সকলো জাতি-জাতিৰ মাজত ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয়। এই আচাৰত মিঠা, টেঙা আৰু মচলাযুক্ত সোৱাদ পোৱা যায়। 
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lavishtreats.blogspot.com/2014/09/malay-pickle-achcharu.html|title=Lavish Treats: Malay Pickle (Achcharu)|first=Nasuha|last=Kareem|date=21 September 2014}}&lt;/ref&gt;

==চীনা জলকীয়া পেষ্ট==
চীনা জলকীয়া পেষ্ট হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ধৰণৰ চীনা ব্যঞ্জনৰ সৈতে খোৱা এবিধ মুখৰোচক ব্যঞ্জন। 
&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://explorepartsunknown.com/sri-lanka/ni-hao-colombo/ |author= Anthony Bourdain |title= Ni Hao, Colombo |date= 25 October 2017 |publisher= Explore Parts Unknown |access-date= 10 December 2017}}&lt;/ref&gt;

==বাবাথ বা অফল==
বাবাথ বা অফল গৰু বা ছাগলীৰ পেটুৰে ৰন্ধা এবিধ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন তৰকাৰী হিচাপে ৰন্ধা হয় বা ভালদৰে তেলত ভজা হয় আৰু ভাতৰ সৈতে বা পিটুৰ সৈতে খোৱা হয়। ইয়াৰ উৎপত্তি শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিন্তু মূৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজতো এই ব্যঞ্জন বিধ সচৰাচৰ খোৱা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|title=Site Suspended|website=easternsrilanka.natgeotourism.com|access-date=2024-12-06|archivedate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616054056/https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==চেট==
চেট ইণ্ডোনেচিয়াৰ মূলৰ আৰু শ্ৰীলংকাৰ আহাৰৰ মুখ্য অংশ হৈ পৰিছে। &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |title=Mabole Malay Association |publisher=Mabolemalay.com |access-date=2018-09-19 |archivedate=2018-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826201859/http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সেইবোৰ চিনাবাদাম আৰু জলকীয়া চছৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eFRzBgAAQBAJ|title=Food of Sri Lanka|first1=Douglas|last1=Bullis|first2=Wendy|last2=Hutton|date=1 April 2001|publisher=Tuttle Publishing|via=Google Books|isbn=9781462907182}}&lt;/ref&gt;

==একৰ চপ==
একৰ চপ, অক্সটেইল চুপ, শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ এক সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://malays.lk/ekor-soup-oxtail-soup/|title=EKOR SOUP (Oxtail Soup) - Malays.lk|date=15 August 2016}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/205762807/Resipi-Makanan-Melayu-Traditional-Sri-Lankan-Malay-Recipes|title=Resipi Makanan Melayu - Traditional Sri Lankan Malay Recipes - Curry - Chutney|website=Scribd}}&lt;/ref&gt;

==নাচি গোৰেং আৰু মি গোৰেং==
নাচি গোৰেং (সিংহলী: නාසි ගොරේන්) আৰু মি গোৰেং হৈছে দেশৰ জনপ্ৰিয় পথৰ দাঁতিত বিক্ৰী হোৱা ব্যঞ্জন, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু দেশৰ স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত এই ব্যঞ্জনবিধৰ উৎপত্তি।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/nasi-goreng-indonesian-fried-rice/|title=Nasi Goreng (Indonesian Fried Rice) - Food Corner|date=30 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|title=Nasi Goreng|last=ShaliniIR|website=YAMU|access-date=2024-12-06|archivedate=2021-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210804193137/https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|title=Mee Goreng - Unilever Food Solutions|website=Unilever Food Solutions|access-date=2024-12-06|archivedate=2017-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171215041813/https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==মিঠাই==
শ্ৰীলংকাৰ এক সাধাৰণ মিঠাই হৈছে কেভম, চাউলৰ আটা আৰু ট্ৰেকলেৰে তৈয়াৰ কৰা তেলৰ কেক আৰু সোণালী মুগা ৰঙ ধৰা লৈকে ভালদৰে ভজা হয়॥ অন্যান্য প্ৰকাৰৰ কেভমৰ ভিতৰত আছে আথিৰাহা, কোণ্ডা কেভুম, আথিৰাচা, আৰু হাণ্ডি কেভম। 

সিংহলী আৰু তামিল নৱবৰ্ষৰ সময়ত কিৰিবাথ গাখীৰ চাউলৰ সৈতে বহুতো মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। অন্যান্য মিঠাইৰ ভিতৰত আছে:
&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Sri Lankan sweets&quot; widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;170px&quot;&gt; 
File:Konda Kavum 01.JPG|কোন্দা কেভম
File:Kokis.JPG|Kokis
File:Kalu Dodol.JPG|কালু দাদুল
File:Sri Lankan Swiss roll.jpg|শ্ৰীলংকাৰ চুইচ ৰুল
&lt;/gallery&gt;
কেক আৰু পেষ্ট্ৰী:
# আলুৱা - হীৰাৰ আকৃতিৰ চাউল-ময়দাৰ মিঠাই 
#বোলো ফিয়াডো - এটা পৰ্তুগীজ শৈলীৰ লেয়াৰ কেক
#বিবিক্কান - গ্ৰেটেড নাৰিকল, নাৰিকল ট্ৰেকল, আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। এইটো উপকূলীয় অঞ্চলৰ এক বিশেষত্ব। 
#কোকিচ - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুস্বাদু মুচমুচে বিস্কুটসদৃশ ব্যঞ্জন। 
#পুষ্ণাম্বু / ৱাণ্ডু আপ্পা - নাৰিকল ট্ৰেকল আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। শ্ৰীলংকাৰ খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ মাজত প্ৰায়ে ডালচেনি/ইলাচী আৰু মিঠা জিৰা যোগ কৰা হয়। 
#চিনাক্কু - প্ৰায়ে ৰোকা নাৰিকলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা এক গ্লুটিনাছ চাউলৰ কেক
#অযুত ৱালালু/উণ্ডু ৱাল বা পানী ৱালালু - মথালে অঞ্চলৰ এটা মিঠাই,মাটি মাহ, ময়দা আৰু কিথুল ট্ৰেকল ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 
#আগলা - ট্ৰেকলৰ সৈতে সোৱাদ যুক্ত চাউলৰ বল। 
#ৱেলি থালাপা - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকল ট্ৰেকলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। 
#আছমী - চাউলৰ আটা আৰু দাউল কুৰুণ্ডু নামৰ পাতৰ ৰসেৰে তৈয়াৰ কৰা (ভেণ্ডিৰ ৰস বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি), ভালদৰে ভজা হয়। 

==পানীয়==
শ্ৰীলংকাত সাধাৰণতে পৰিৱেশন কৰা পানীয়বোৰৰ ভিতৰত আছে:


#ফালুদা - চিৰাপ, আইচক্ৰীম, জেলীৰ টুকুৰা আৰু তুলসীৰ বীজৰ মিশ্ৰণ, ঠাণ্ডা পৰিৱেশন কৰা হয়
#ফলৰ ৰস - নেমু আৰু বতৰৰ ফলৰ ৰস সহ
# নাৰিকলৰ পানী
#চাহ
#টডী - খেজুৰ গছৰ ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক মৃদু সুৰাযুক্ত পানীয়
#আৰেক - নাৰিকল ফুলৰ কিণ্বিত ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুৰাযুক্ত পানীয়। 
#কাঠ আপেলৰ ৰস

==তথ্যৰ উৎস==
[[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকা]][[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকাৰ খাদ্য]][[শ্ৰেণী:পাকঘৰ]]</text>
      <sha1>3ny5v6onlhdi2dtt44xrxn5hjt2fkew</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636624</id>
      <parentid>636620</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:53:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29450" sha1="30wfb2y4yrcf110dt8xgiyhbql63b0t" xml:space="preserve">[[File:Sri Lankan Rice and Curry.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত শ্ৰীলংকাৰ ভাত আৰু তৰকাৰী]]
'''শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ({{lang_en|Sri Lankan cusine}})'''
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট বনৌষধি, মচলা, মাছ, পাচলি, চাউল আৰু ফলৰ সংমিশ্ৰণৰ বাবে জনাজাত। [[শ্ৰীলংকা]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ চাউলৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত, লগতে নাৰিকল যি সমগ্ৰ দেশৰ এক সৰ্বব্যাপী উদ্ভিদ। সতেজ মাছ হওক বা সংৰক্ষিত মাছেই হওক শ্ৰীলংকাৰ খাদ্যৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ঐতিহাসিক মহাসাগৰীয় ৰেচম পথৰ কেন্দ্ৰ স্থল থকা এখন দেশ হিচাপে বিদেশী ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে শ্ৰীলংকাৰ দেশীয় তথা স্থানীয় লোক সংস্পৰ্শলৈ আহে আৰু দেশীয় পৰম্পৰাৰ উপৰিও নতুন বিদেশী খাদ্য সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ সংমিশ্ৰণ ঘটে। এই সকলোবোৰে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত অৰিহণা যোগাই আহিছে। দক্ষিণ ভাৰতীয়, [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ আৰু ডাচ্চ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হোৱা দেখা যায়। শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ লগত অন্যান্য চুবুৰীয়া দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Reeves|first1=Peter|title=The Encyclopedia of the Sri Lankan Diaspora|page=39|date=2014|publisher=[[Editions Didier Millet]]}}&lt;/ref&gt;
শ্ৰীলংকা পুৰণি কালৰে পৰাই ইয়াৰ ডালচেনিৰ বাবে বিখ্যাত। 'প্ৰকৃত ডালচেনি' গছ, বা চিন্নামোমুম ভেৰাম,চিন্নামোমুম জেইলানিকাম শ্ৰীলংকাত উৎপত্তি হোৱা ডালচেনিৰ উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ নাম। ডালচেনি শ্ৰীলংকাত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত এবিধ মচলা। চিন্নামোমুম কেচিয়াৰ তুলনাত অধিক সূক্ষ্ম আৰু মিঠা সোৱাদ আছে, যি আন কিছুমান দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত প্ৰায়েই ব্যৱহাৰ হয়। চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে স্থানীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিপৰীতে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিশেষত্ব হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ডালচেনি আৰু জালুকৰ গধুৰ ব্যৱহাৰৰ সৈতে অনন্য মচলা মিশ্ৰণ, লগতে [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ, গোৰাকা (গাৰ্চিনিয়া কেম্বোগিয়া), পাণ্ডন পাত, লেমনগ্ৰাছ, আৰু কিথুল পাম চিৰাপৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা গুড়ৰ দৰে উপাদানৰ ব্যৱহাৰ। শ্ৰীলংকাবাসী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰঙা চাউলৰ উপভোক্তা। ইয়াৰ কিছুমান চাউলক শ্ৰীলংকাৰ উত্তৰাধিকাৰী চাউল বুলি গণ্য কৰা হয়। [[চাহ]] সমগ্ৰ শ্ৰীলংকাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পানীয় আৰু শ্ৰীলংকাত বিশ্বৰ কিছুমান উৎকৃষ্ট চাহ উৎপাদন কৰা হয়। 

==আঞ্চলিক==
দ্বীপটোৰ উপকূলত অৱস্থিত অঞ্চলবোৰত সামুদ্ৰিক খাদ্য স্থানীয় ব্যঞ্জনৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায়। [[তামিল]] ৰন্ধনপ্ৰণালী, বিশেষকৈ জাফনাত, দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে বহুতো সাদৃশ্য আছে। কান্দিয়ান সিংহলী ৰন্ধনপ্ৰণালীত স্থানীয় উপাদানৰ ওপৰত বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায় যাৰ ভিতৰত আছে পাহাৰীয়া পাচলি আৰু ফলমূল। 
&lt;ref&gt;{{cite book |last=Solomon |first=Charmaine |title=The Complete Asian Cookbook: Sri Lanka and the Philippines |date=February 2014 |publisher=Hardie Grant Books |isbn=9781743581728 |url=https://books.google.com/books?id=XE_HAgAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;

==সাধাৰণ উপাদানসমূহ==
===মচলা===
ডালচেনি, জালুক,চফ, ইলাচী, লবঙ্গ, মেথি, জায়ফল, জিৰা, ধনিয়া, হালধি
আদি।

===বনৌষধি===
পাণ্ডন পাত (ৰেম্পে), তেজপাত (কাৰাপিঞ্চা), ধনিয়া পাত, শ্বেলট, গোৰাকা, লেমনগ্ৰাছ, হালধি, নহৰু, আদা, কেয়েন জালুক, টাবাস্কো জালুক আদি। 

===মাছ===
মালদ্বীপৰ মাছ, শুকান মাছ, মেকেৰেল, টুনা, চাৰ্ক, স্প্ৰেট, 
সংৰক্ষিত মাছ আদি। 

===শস্য===
শস্যৰ ভিতৰত বগা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে চাম্বা, কেকুলু, আৰু চুৱাণ্ডেল), ৰঙা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে কেকুলু, পাচচাপেৰুমল, কালুহিনাটি, আৰু মাদাথাৱালু), আঙুলিৰ বজৰা, হগ বজৰা, ওলু হাল (ৱাটাৰ লিলি বীজ) আদি।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://serendib.btoptions.lk/article.php?id=2248|title=Water Lilies: Beautiful and Resourceful}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===তেল===
তেলৰ ভিতৰত নাৰিকল তেল, তিল তেল, গৰুৰ ঘিঁউ, ম'হৰ ঘিঁউ, সৰিয়হৰ তেল আদি। 

===মিঠা সোৱাদ===
কিথুল গুড়, নাৰিকল গুড়, পালমিৰাহ গুড়

===সেউজীয়া শাক পাচলি===
গোটুকোলা, সেউজীয়া অমিতা,মাহ, তিতা তৰমুজ, লাও, লুফা, ৰঙালাও, ডানাযুক্ত বীন, চজিনা আদি। 

===মাংস===
কুকুৰাৰ মাংস, গোমাংস, গাহৰিৰ মাংস আৰু ছাগলীৰ মাংস। 

===আলু, শিপা আৰু কন্দ===
পদুমৰ শিপা, বেঙুনীয়া আলু, টাপিকো, কোহিলা (লাচিয়া স্পিনোচা)

===অন্যান্য===
নাৰিকলৰ গাখীৰ আৰু কটা নাৰিকল ৰন্ধনপ্ৰণালীত দেশৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰচলিত আৰু বেছিভাগ ঘৰত প্ৰায় প্ৰতিদিনে সতেজভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মালদ্বীপৰ মাছবোৰ পাচলিৰ ব্যঞ্জনত উমামিৰ সোৱাদ যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

==ব্যঞ্জন==
===ভাত আৰু তৰকাৰী===
[[File:Kiribath.jpg|thumb|[[কিৰিবাথ]]]]
[[File:FoodAtUnawatuna RiceAndPrawns.jpg|thumb|ভাত আৰু মিছামাছৰ সাধাৰণ শ্ৰীলংকাৰ ব্যঞ্জন। ]]
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ কেন্দ্ৰীয় বৈশিষ্ট্য হৈছে উতলা বা ভাপত সিজোৱা ভাত। ভাত মাছ বা মাংসৰ আঞ্জাৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লগতে পাচলি, মচুৰ দাইল বা অন্যান্য শাক-পাচলিৰে তৈয়াৰ কৰা অন্যান্য তৰকাৰী। 

ব্যঞ্জনবোৰৰ সৈতে ফল বা পাচলিৰ আচাৰ, চাটনি, আৰু চাম্বোলা থাকে। নাৰিকলৰ চাম্বোলা বিশেষকৈ সচৰাচৰ খাদ্যত পৰিবেশন কৰা হয়। চাম্বোলা তৈয়াৰ কৰা হয় জলকীয়া, শুকান [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ আৰু নেমুৰসৰ সৈতে নাৰিকলৰ গুড়ি মিহলি কৰা হয়। 
[[File:Pol Sambola.jpg|thumb|[[Pol Sambola (Coconut Sambol)|পল চাম্বোলা]]]]

===কিৰিবাথ===
কিৰিবাথ বা পাল চৰু ('গাখীৰ চাউল') নিমখযুক্ত নাৰিকলৰ গাখীৰত চাউল দি ৰন্ধা চ হয়‌ আৰু চাউলবোৰ যেতিয়ালৈকে কোমল নহয়, তেতিয়ালৈকে সিজোৱা হয়। সাধাৰণতে কিৰিবাথ ৰাতিপুৱাৰ আহাৰত খোৱা হয়। কিৰিবাথ বিশেষ অনুষ্ঠান যেনে জন্মদিন, নতুন বছৰ আৰু ধৰ্মীয় উৎসৱত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে লুনু মিৰিৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লুনু মিৰি হ'ল ৰঙা পিঁয়াজ আৰু জলকীয়াৰে তৈয়াৰ কৰা এক সোৱাদযুক্ত খাদ্য। মুং বীনৰ সৈতে কিৰিবাথ ৰন্ধাৰ এটা পদ্ধতিও আছে। সিংহলী/[[তামিল]] [[নৱবৰ্ষ]] আলুথ আভুৰুদু/পুথাণ্ডুৰ সময়ত, কিৰিবাথত কভুম, কোকি, মুং কাভুম, ওড আইবা আদি মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। 

===কোট্টু===
কোট্টু হৈছে পাচলিৰ সৈতে কটা ৰুটি পিঠা মচলাযুক্তভাৱে তেলত ভজা হয়। বৈকল্পিক উপাদানবোৰৰ ভিতৰত আছে কণী, মাংস, বা চীজ। এইটো [[কলম্বো]]ত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'কটা ৰুটি'। 

===হপাৰ===
[[File:Appam served with Coconut Milk in Tamil Nadu.JPG|thumb|হপাৰ]]
হপাৰ (সিংহলৰ আপ্পা) সাধাৰণতে মচলাৰ সৈতে চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰেৰে তৈয়াৰ কৰা মিশ্ৰণখিনিক খেজুৰ তাড়ি বা ইষ্ট বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা কিণ্ব্ন কৰি ব্যঞ্জনবিধ পাত্ৰত ভজা বা ভাপত তৈয়াৰ কৰা হয়। হপাৰ প্ৰকাৰবোৰ বিভিন্ন ধৰণৰ হ'ব পাৰে মচলাযুক্ত হপাৰ হ'ব পাৰে নিজৰ ব্যক্তিগত ৰুচি অনুসৰি (যেনে কণী ৰন্ধা, গাখীৰ হপাৰ, আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰ), বা মিঠা (যেনে ভাণ্ডু আপ্পা আৰু পানী আপ্পা) &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/35.html |title=Easy recipe for Appa |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;আদি। 

===লেম্পৰাইছ===
[[File:Lamprais (Sri Lankan cuisine).jpg|thumb|alt=Lamprais|কুকুৰা ৰ মাংস, কণী, কাটলেট, ভজা বেঙেনা আৰু ছাই প্লেণ্টেইনৰ লেম্পৰাইজ। ]]
ডাচ বুৰ্গাৰ-প্ৰভাৱিত ব্যঞ্জন, লেম্পৰাইছ হৈছে ফ্ৰিকাডেল (ফ্ৰিকাডেলাৰ মাংসবল) মিশ্ৰিত মাংসৰ আঞ্জা, ব্লাচান, বেংগিন আঞ্জা, আৰু চেনি চাম্বোলৰ সৈতে ষ্টকত উতলা চাউল। এই সকলোবোৰ পাছত কলৰ পাতত মেৰিয়াই এটা অভেনত বেক কৰা হয়। লেম্পৰাইছ সাধাৰণতে বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বা বৃহৎ সমাবেশৰ সময়ত প্ৰস্তুত কৰা হয়। লেম্পৰাইছ দুবাৰ কৈ ৰন্ধা হয়। প্ৰথমে চাউল আৰু অন্যান্য উপাদানবোৰ পৃথকে ৰন্ধা হয় আৰু পিছত যি ইতিমধ্যে ৰন্ধা উপকৰণবোৰ কলপাতত মেৰিয়াই অভেনত বেক কৰা হয়। 

===পিটু বা পুটু===
পিটু হৈছে ভাপত তৈয়াৰ কৰা বা ভজা চাউলৰ আটাৰ সৈতে নাৰিকল মিহলি কৰা ঘূৰণীয়া চুঙা আকৃতিৰ এবিধ খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kish.in/mani-puttu/ |title=Mani Puttu recipe |publisher=Kish.in |date=2010-02-05 |access-date=2013-03-21 |archivedate=2016-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306232523/http://kish.in/mani-puttu |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/72.html |title=Recipe for Pittu |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;

===কুল===
কুল হৈছে জাফনাৰ‌ এক এক সাগৰীয় তৰল খাদ্যৰ জোল য'ত কেঁকোৰা, মাছ, কাটলমাছ, মিছামাছ আৰু ক্ৰেফিছ দি ৰন্ধা হয়। ইয়াত দীঘল মাহ, জাকবীজ, মেনিঅ'ক, পালেং শাক আৰু টেতেলি দিয়া হয়। ব্যঞ্জনবিধ পালমিৰা ৰুট ময়দাৰ সৈতে ডাঠ কৰা হয়। 

===ৰুটি===
গোদাম্বা ৰুটি হৈছে সাধাৰণতে ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা শ্ৰীলংকাৰ ফ্লেটব্ৰেড। 

আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ৰুটি হৈছে পোল ৰুটি। পোল ৰুটিত কটা নাৰিকল ময়দাত মিহলি কৰা হয়। এই ৰুটি তৈয়াৰ কৰিবলৈ ইষ্ট বা কোনো ধৰণৰ উপকৰণৰ প্ৰয়োজন নাই। 
&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-09-01 |title=The Best Sri Lankan Coconut Roti |url=https://www.hungrylankan.com/recipes/the-best-sri-lankan-coconut-roti/ |access-date=2024-05-18 |website=Hungry Lankan |language=en-us}}&lt;/ref&gt;আন এটা প্ৰকাৰ হৈছে মচলাযুক্ত ৰুটি হ'ল এই ৰুটি প্ৰস্ততৰ ময়দা তৈয়াৰ কৰোঁতে কটা পিঁয়াজ আৰু সেউজীয়া জলকীয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

===চাম্বোল===
সম্বল (সিংহলৰ চাম্বোল) তৰকাৰী ব্যঞ্জন আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰকে ধৰি বহুতো ব্যঞ্জনৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয় তথা খোৱা হয়। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sbs.com.au/food/recipes/coconut-sambol-pol-sambol|title=Coconut sambol (pol sambol)|date=23 July 2013}}&lt;/ref&gt; চিনি চাম্বোল, পোল চাম্বোল, লুনুমিৰিছ, গোটুকোলা সম্বল আৰু ভালাই কাই সম্বল দেশত পোৱা সাধাৰণ সম্বল। 

===মালুং===
মালুং হৈছে এক মছলা বা কাষৰ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ কটা সেউজীয়া শাক অলপ ৰন্ধা হয় আৰু কটা নাৰিকল আৰু ৰঙা পিঁয়াজৰ সৈতে মিহলোৱা হয়।&lt;ref&gt;https://www.myspicykitchen.net/sri-lankan-kale-mallung-recipe/&lt;/ref&gt;

===মালয় আচ্ছাৰু===
মালয় আচ্ছাৰু হৈছে শ্ৰীলংকাৰ মালয় আচাৰ। কেৱল আচ্ছাৰু বুলিও জনা যায়। মালয় আচ্ছাৰু স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/sri-lankan-malay-pickle-malay-achcharu/|title=Sri Lankan Malay Pickle (Malay Achcharu) - Food Corner|date=29 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailyfoodrecipes.com/malay-pickle-sri-lankan-style/|title=Malay Pickle (Sri Lankan Style)|website=www.dailyfoodrecipes.com}}&lt;/ref&gt; আৰু এতিয়া দেশৰ সকলো জাতি-জাতিৰ মাজত ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয়। এই আচাৰত মিঠা, টেঙা আৰু মচলাযুক্ত সোৱাদ পোৱা যায়। 
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lavishtreats.blogspot.com/2014/09/malay-pickle-achcharu.html|title=Lavish Treats: Malay Pickle (Achcharu)|first=Nasuha|last=Kareem|date=21 September 2014}}&lt;/ref&gt;

===চীনা জলকীয়া পেষ্ট===
চীনা জলকীয়া পেষ্ট হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ধৰণৰ চীনা ব্যঞ্জনৰ সৈতে খোৱা এবিধ মুখৰোচক ব্যঞ্জন। 
&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://explorepartsunknown.com/sri-lanka/ni-hao-colombo/ |author= Anthony Bourdain |title= Ni Hao, Colombo |date= 25 October 2017 |publisher= Explore Parts Unknown |access-date= 10 December 2017}}&lt;/ref&gt;

===বাবাথ বা অফল===
বাবাথ বা অফল গৰু বা ছাগলীৰ পেটুৰে ৰন্ধা এবিধ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন তৰকাৰী হিচাপে ৰন্ধা হয় বা ভালদৰে তেলত ভজা হয় আৰু ভাতৰ সৈতে বা পিটুৰ সৈতে খোৱা হয়। ইয়াৰ উৎপত্তি শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিন্তু মূৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজতো এই ব্যঞ্জন বিধ সচৰাচৰ খোৱা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|title=Site Suspended|website=easternsrilanka.natgeotourism.com|access-date=2024-12-06|archivedate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616054056/https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

===চেট===
চেট ইণ্ডোনেচিয়াৰ মূলৰ আৰু শ্ৰীলংকাৰ আহাৰৰ মুখ্য অংশ হৈ পৰিছে। &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |title=Mabole Malay Association |publisher=Mabolemalay.com |access-date=2018-09-19 |archivedate=2018-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826201859/http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সেইবোৰ চিনাবাদাম আৰু জলকীয়া চছৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eFRzBgAAQBAJ|title=Food of Sri Lanka|first1=Douglas|last1=Bullis|first2=Wendy|last2=Hutton|date=1 April 2001|publisher=Tuttle Publishing|via=Google Books|isbn=9781462907182}}&lt;/ref&gt;

===একৰ চপ===
একৰ চপ, অক্সটেইল চুপ, শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ এক সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://malays.lk/ekor-soup-oxtail-soup/|title=EKOR SOUP (Oxtail Soup) - Malays.lk|date=15 August 2016}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/205762807/Resipi-Makanan-Melayu-Traditional-Sri-Lankan-Malay-Recipes|title=Resipi Makanan Melayu - Traditional Sri Lankan Malay Recipes - Curry - Chutney|website=Scribd}}&lt;/ref&gt;

===নাচি গোৰেং আৰু মি গোৰেং===
নাচি গোৰেং (সিংহলী: නාසි ගොරේන්) আৰু মি গোৰেং হৈছে দেশৰ জনপ্ৰিয় পথৰ দাঁতিত বিক্ৰী হোৱা ব্যঞ্জন, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু দেশৰ স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত এই ব্যঞ্জনবিধৰ উৎপত্তি।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/nasi-goreng-indonesian-fried-rice/|title=Nasi Goreng (Indonesian Fried Rice) - Food Corner|date=30 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|title=Nasi Goreng|last=ShaliniIR|website=YAMU|access-date=2024-12-06|archivedate=2021-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210804193137/https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|title=Mee Goreng - Unilever Food Solutions|website=Unilever Food Solutions|access-date=2024-12-06|archivedate=2017-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171215041813/https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

===মিঠাই===
শ্ৰীলংকাৰ এক সাধাৰণ মিঠাই হৈছে কেভম, চাউলৰ আটা আৰু ট্ৰেকলেৰে তৈয়াৰ কৰা তেলৰ কেক আৰু সোণালী মুগা ৰঙ ধৰা লৈকে ভালদৰে ভজা হয়॥ অন্যান্য প্ৰকাৰৰ কেভমৰ ভিতৰত আছে আথিৰাহা, কোণ্ডা কেভুম, আথিৰাচা, আৰু হাণ্ডি কেভম। 

সিংহলী আৰু তামিল নৱবৰ্ষৰ সময়ত কিৰিবাথ গাখীৰ চাউলৰ সৈতে বহুতো মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। অন্যান্য মিঠাইৰ ভিতৰত আছে:
&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Sri Lankan sweets&quot; widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;170px&quot;&gt; 
File:Konda Kavum 01.JPG|কোন্দা কেভম
File:Kokis.JPG|Kokis
File:Kalu Dodol.JPG|কালু দাদুল
File:Sri Lankan Swiss roll.jpg|শ্ৰীলংকাৰ চুইচ ৰুল
&lt;/gallery&gt;
কেক আৰু পেষ্ট্ৰী:
# আলুৱা - হীৰাৰ আকৃতিৰ চাউল-ময়দাৰ মিঠাই 
#বোলো ফিয়াডো - এটা পৰ্তুগীজ শৈলীৰ লেয়াৰ কেক
#বিবিক্কান - গ্ৰেটেড নাৰিকল, নাৰিকল ট্ৰেকল, আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। এইটো উপকূলীয় অঞ্চলৰ এক বিশেষত্ব। 
#কোকিচ - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুস্বাদু মুচমুচে বিস্কুটসদৃশ ব্যঞ্জন। 
#পুষ্ণাম্বু / ৱাণ্ডু আপ্পা - নাৰিকল ট্ৰেকল আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। শ্ৰীলংকাৰ খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ মাজত প্ৰায়ে ডালচেনি/ইলাচী আৰু মিঠা জিৰা যোগ কৰা হয়। 
#চিনাক্কু - প্ৰায়ে ৰোকা নাৰিকলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা এক গ্লুটিনাছ চাউলৰ কেক
#অযুত ৱালালু/উণ্ডু ৱাল বা পানী ৱালালু - মথালে অঞ্চলৰ এটা মিঠাই,মাটি মাহ, ময়দা আৰু কিথুল ট্ৰেকল ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 
#আগলা - ট্ৰেকলৰ সৈতে সোৱাদ যুক্ত চাউলৰ বল। 
#ৱেলি থালাপা - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকল ট্ৰেকলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। 
#আছমী - চাউলৰ আটা আৰু দাউল কুৰুণ্ডু নামৰ পাতৰ ৰসেৰে তৈয়াৰ কৰা (ভেণ্ডিৰ ৰস বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি), ভালদৰে ভজা হয়। 

===পানীয়===
শ্ৰীলংকাত সাধাৰণতে পৰিৱেশন কৰা পানীয়বোৰৰ ভিতৰত আছে:


#ফালুদা - চিৰাপ, আইচক্ৰীম, জেলীৰ টুকুৰা আৰু তুলসীৰ বীজৰ মিশ্ৰণ, ঠাণ্ডা পৰিৱেশন কৰা হয়
#ফলৰ ৰস - নেমু আৰু বতৰৰ ফলৰ ৰস সহ
# নাৰিকলৰ পানী
#চাহ
#টডী - খেজুৰ গছৰ ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক মৃদু সুৰাযুক্ত পানীয়
#আৰেক - নাৰিকল ফুলৰ কিণ্বিত ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুৰাযুক্ত পানীয়। 
#কাঠ আপেলৰ ৰস

==তথ্যৰ উৎস==
[[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকা]][[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকাৰ খাদ্য]][[শ্ৰেণী:পাকঘৰ]]</text>
      <sha1>30wfb2y4yrcf110dt8xgiyhbql63b0t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636625</id>
      <parentid>636624</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29447" sha1="jei57w61w7zgphdepj0kiyk81nr07zh" xml:space="preserve">[[File:Sri Lankan Rice and Curry.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত শ্ৰীলংকাৰ ভাত আৰু তৰকাৰী]]
'''শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ({{lang_en|Sri Lankan cusine}})'''
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট বনৌষধি, মচলা, মাছ, পাচলি, চাউল আৰু ফলৰ সংমিশ্ৰণৰ বাবে জনাজাত। [[শ্ৰীলংকা]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ চাউলৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত, লগতে নাৰিকল যি সমগ্ৰ দেশৰ এক সৰ্বব্যাপী উদ্ভিদ। সতেজ মাছ হওক বা সংৰক্ষিত মাছেই হওক শ্ৰীলংকাৰ খাদ্যৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ঐতিহাসিক মহাসাগৰীয় ৰেচম পথৰ কেন্দ্ৰ স্থল থকা এখন দেশ হিচাপে বিদেশী ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে শ্ৰীলংকাৰ দেশীয় তথা স্থানীয় লোক সংস্পৰ্শলৈ আহে আৰু দেশীয় পৰম্পৰাৰ উপৰিও নতুন বিদেশী খাদ্য সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ সংমিশ্ৰণ ঘটে। এই সকলোবোৰে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত অৰিহণা যোগাই আহিছে। দক্ষিণ ভাৰতীয়, [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ আৰু ডাচ্চ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হোৱা দেখা যায়। শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ লগত অন্যান্য চুবুৰীয়া দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Reeves|first1=Peter|title=The Encyclopedia of the Sri Lankan Diaspora|page=39|date=2014|publisher=[[Editions Didier Millet]]}}&lt;/ref&gt;
শ্ৰীলংকা পুৰণি কালৰে পৰাই ইয়াৰ ডালচেনিৰ বাবে বিখ্যাত। 'প্ৰকৃত ডালচেনি' গছ, বা চিন্নামোমুম ভেৰাম,চিন্নামোমুম জেইলানিকাম শ্ৰীলংকাত উৎপত্তি হোৱা ডালচেনিৰ উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ নাম। ডালচেনি শ্ৰীলংকাত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত এবিধ মচলা। চিন্নামোমুম কেচিয়াৰ তুলনাত অধিক সূক্ষ্ম আৰু মিঠা সোৱাদ আছে, যি আন কিছুমান দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত প্ৰায়েই ব্যৱহাৰ হয়। চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে স্থানীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিপৰীতে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিশেষত্ব হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ডালচেনি আৰু জালুকৰ গধুৰ ব্যৱহাৰৰ সৈতে অনন্য মচলা মিশ্ৰণ, লগতে [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ, গোৰাকা (গাৰ্চিনিয়া কেম্বোগিয়া), পাণ্ডন পাত, লেমনগ্ৰাছ, আৰু কিথুল পাম চিৰাপৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা গুড়ৰ দৰে উপাদানৰ ব্যৱহাৰ। শ্ৰীলংকাবাসী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰঙা চাউলৰ উপভোক্তা। ইয়াৰ কিছুমান চাউলক শ্ৰীলংকাৰ উত্তৰাধিকাৰী চাউল বুলি গণ্য কৰা হয়। [[চাহ]] সমগ্ৰ শ্ৰীলংকাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পানীয় আৰু শ্ৰীলংকাত বিশ্বৰ কিছুমান উৎকৃষ্ট চাহ উৎপাদন কৰা হয়। 

==আঞ্চলিক==
দ্বীপটোৰ উপকূলত অৱস্থিত অঞ্চলবোৰত সামুদ্ৰিক খাদ্য স্থানীয় ব্যঞ্জনৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায়। [[তামিল]] ৰন্ধনপ্ৰণালী, বিশেষকৈ জাফনাত, দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে বহুতো সাদৃশ্য আছে। কান্দিয়ান সিংহলী ৰন্ধনপ্ৰণালীত স্থানীয় উপাদানৰ ওপৰত বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায় যাৰ ভিতৰত আছে পাহাৰীয়া পাচলি আৰু ফলমূল। 
&lt;ref&gt;{{cite book |last=Solomon |first=Charmaine |title=The Complete Asian Cookbook: Sri Lanka and the Philippines |date=February 2014 |publisher=Hardie Grant Books |isbn=9781743581728 |url=https://books.google.com/books?id=XE_HAgAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;

==সাধাৰণ উপাদানসমূহ==
===মচলা===
ডালচেনি, জালুক,চফ, ইলাচী, লবঙ্গ, মেথি, জায়ফল, জিৰা, ধনিয়া, হালধি
আদি।

===বনৌষধি===
পাণ্ডন পাত (ৰেম্পে), তেজপাত (কাৰাপিঞ্চা), ধনিয়া পাত, শ্বেলট, গোৰাকা, লেমনগ্ৰাছ, হালধি, নহৰু, আদা, কেয়েন জালুক, টাবাস্কো জালুক আদি। 

===মাছ===
মালদ্বীপৰ মাছ, শুকান মাছ, মেকেৰেল, টুনা, চাৰ্ক, স্প্ৰেট, 
সংৰক্ষিত মাছ আদি। 

===শস্য===
শস্যৰ ভিতৰত বগা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে চাম্বা, কেকুলু, আৰু চুৱাণ্ডেল), ৰঙা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে কেকুলু, পাচচাপেৰুমল, কালুহিনাটি, আৰু মাদাথাৱালু), আঙুলিৰ বজৰা, হগ বজৰা, ওলু হাল (ৱাটাৰ লিলি বীজ) আদি।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://serendib.btoptions.lk/article.php?id=2248|title=Water Lilies: Beautiful and Resourceful}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===তেল===
তেলৰ ভিতৰত নাৰিকল তেল, তিল তেল, গৰুৰ ঘিঁউ, ম'হৰ ঘিঁউ, সৰিয়হৰ তেল আদি। 

===মিঠা সোৱাদ===
কিথুল গুড়, নাৰিকল গুড়, পালমিৰাহ গুড়

===সেউজীয়া শাক পাচলি===
গোটুকোলা, সেউজীয়া অমিতা,মাহ, তিতা তৰমুজ, লাও, লুফা, ৰঙালাও, ডানাযুক্ত বীন, চজিনা আদি। 

===মাংস===
কুকুৰাৰ মাংস, গোমাংস, গাহৰিৰ মাংস আৰু ছাগলীৰ মাংস। 

===আলু, শিপা আৰু কন্দ===
পদুমৰ শিপা, বেঙুনীয়া আলু, টাপিকো, কোহিলা (লাচিয়া স্পিনোচা)

===অন্যান্য===
নাৰিকলৰ গাখীৰ আৰু কটা নাৰিকল ৰন্ধনপ্ৰণালীত দেশৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰচলিত আৰু বেছিভাগ ঘৰত প্ৰায় প্ৰতিদিনে সতেজভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মালদ্বীপৰ মাছবোৰ পাচলিৰ ব্যঞ্জনত উমামিৰ সোৱাদ যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

==ব্যঞ্জন==
===ভাত আৰু তৰকাৰী===
[[File:Kiribath.jpg|thumb|[[কিৰিবাথ]]]]
[[File:FoodAtUnawatuna RiceAndPrawns.jpg|thumb|ভাত আৰু মিছামাছৰ সাধাৰণ শ্ৰীলংকাৰ ব্যঞ্জন। ]]
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ কেন্দ্ৰীয় বৈশিষ্ট্য হৈছে উতলা বা ভাপত সিজোৱা ভাত। ভাত মাছ বা মাংসৰ আঞ্জাৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লগতে পাচলি, মচুৰ দাইল বা অন্যান্য শাক-পাচলিৰে তৈয়াৰ কৰা অন্যান্য তৰকাৰী। 

ব্যঞ্জনবোৰৰ সৈতে ফল বা পাচলিৰ আচাৰ, চাটনি, আৰু চাম্বোলা থাকে। নাৰিকলৰ চাম্বোলা বিশেষকৈ সচৰাচৰ খাদ্যত পৰিবেশন কৰা হয়। চাম্বোলা তৈয়াৰ কৰা হয় জলকীয়া, শুকান [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ আৰু নেমুৰসৰ সৈতে নাৰিকলৰ গুড়ি মিহলি কৰা হয়। 
[[File:Pol Sambola.jpg|thumb|[[Pol Sambola (Coconut Sambol)|পল চাম্বোলা]]]]

===কিৰিবাথ===
কিৰিবাথ বা পাল চৰু ('গাখীৰ চাউল') নিমখযুক্ত নাৰিকলৰ গাখীৰত চাউল দি ৰন্ধা চ হয়‌ আৰু চাউলবোৰ যেতিয়ালৈকে কোমল নহয়, তেতিয়ালৈকে সিজোৱা হয়। সাধাৰণতে কিৰিবাথ ৰাতিপুৱাৰ আহাৰত খোৱা হয়। কিৰিবাথ বিশেষ অনুষ্ঠান যেনে জন্মদিন, নতুন বছৰ আৰু ধৰ্মীয় উৎসৱত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে লুনু মিৰিৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লুনু মিৰি হ'ল ৰঙা পিঁয়াজ আৰু জলকীয়াৰে তৈয়াৰ কৰা এক সোৱাদযুক্ত খাদ্য। মুং বীনৰ সৈতে কিৰিবাথ ৰন্ধাৰ এটা পদ্ধতিও আছে। সিংহলী/[[তামিল]] [[নৱবৰ্ষ]] আলুথ আভুৰুদু/পুথাণ্ডুৰ সময়ত, কিৰিবাথত কভুম, কোকি, মুং কাভুম, ওড আইবা আদি মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। 

===কোট্টু===
কোট্টু হৈছে পাচলিৰ সৈতে কটা ৰুটি পিঠা মচলাযুক্তভাৱে তেলত ভজা হয়। বৈকল্পিক উপাদানবোৰৰ ভিতৰত আছে কণী, মাংস, বা চীজ। এইটো [[কলম্বো]]ত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'কটা ৰুটি'। 

===হপাৰ===
[[File:Appam served with Coconut Milk in Tamil Nadu.JPG|thumb|হপাৰ]]
হপাৰ (সিংহলৰ আপ্পা) সাধাৰণতে মচলাৰ সৈতে চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰেৰে তৈয়াৰ কৰা মিশ্ৰণখিনিক খেজুৰ তাড়ি বা ইষ্ট বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা কিণ্ব্ন কৰি ব্যঞ্জনবিধ পাত্ৰত ভজা বা ভাপত তৈয়াৰ কৰা হয়। হপাৰ প্ৰকাৰবোৰ বিভিন্ন ধৰণৰ হ'ব পাৰে মচলাযুক্ত হপাৰ হ'ব পাৰে নিজৰ ব্যক্তিগত ৰুচি অনুসৰি (যেনে কণী ৰন্ধা, গাখীৰ হপাৰ, আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰ), বা মিঠা (যেনে ভাণ্ডু আপ্পা আৰু পানী আপ্পা) &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/35.html |title=Easy recipe for Appa |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;আদি। 

===লেম্পৰাইছ===
[[File:Lamprais (Sri Lankan cuisine).jpg|thumb|alt=Lamprais|কুকুৰা ৰ মাংস, কণী, কাটলেট, ভজা বেঙেনা আৰু ছাই প্লেণ্টেইনৰ লেম্পৰাইজ। ]]
ডাচ বুৰ্গাৰ-প্ৰভাৱিত ব্যঞ্জন, লেম্পৰাইছ হৈছে ফ্ৰিকাডেল (ফ্ৰিকাডেলাৰ মাংসবল) মিশ্ৰিত মাংসৰ আঞ্জা, ব্লাচান, বেংগিন আঞ্জা, আৰু চেনি চাম্বোলৰ সৈতে ষ্টকত উতলা চাউল। এই সকলোবোৰ পাছত কলৰ পাতত মেৰিয়াই এটা অভেনত বেক কৰা হয়। লেম্পৰাইছ সাধাৰণতে বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বা বৃহৎ সমাবেশৰ সময়ত প্ৰস্তুত কৰা হয়। লেম্পৰাইছ দুবাৰ কৈ ৰন্ধা হয়। প্ৰথমে চাউল আৰু অন্যান্য উপাদানবোৰ পৃথকে ৰন্ধা হয় আৰু পিছত যি ইতিমধ্যে ৰন্ধা উপকৰণবোৰ কলপাতত মেৰিয়াই অভেনত বেক কৰা হয়। 

===পিটু বা পুটু===
পিটু হৈছে ভাপত তৈয়াৰ কৰা বা ভজা চাউলৰ আটাৰ সৈতে নাৰিকল মিহলি কৰা ঘূৰণীয়া চুঙা আকৃতিৰ এবিধ খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kish.in/mani-puttu/ |title=Mani Puttu recipe |publisher=Kish.in |date=2010-02-05 |access-date=2013-03-21 |archivedate=2016-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306232523/http://kish.in/mani-puttu |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/72.html |title=Recipe for Pittu |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;

===কুল===
কুল হৈছে জাফনাৰ‌ এক এক সাগৰীয় তৰল খাদ্যৰ জোল য'ত কেঁকোৰা, মাছ, কাটলমাছ, মিছামাছ আৰু ক্ৰেফিছ দি ৰন্ধা হয়। ইয়াত দীঘল মাহ, জাকবীজ, মেনিঅ'ক, পালেং শাক আৰু টেতেলি দিয়া হয়। ব্যঞ্জনবিধ পালমিৰা ৰুট ময়দাৰ সৈতে ডাঠ কৰা হয়। 

===ৰুটি===
গোদাম্বা ৰুটি হৈছে সাধাৰণতে ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা শ্ৰীলংকাৰ ফ্লেটব্ৰেড। 

আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ৰুটি হৈছে পোল ৰুটি। পোল ৰুটিত কটা নাৰিকল ময়দাত মিহলি কৰা হয়। এই ৰুটি তৈয়াৰ কৰিবলৈ ইষ্ট বা কোনো ধৰণৰ উপকৰণৰ প্ৰয়োজন নাই। 
&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-09-01 |title=The Best Sri Lankan Coconut Roti |url=https://www.hungrylankan.com/recipes/the-best-sri-lankan-coconut-roti/ |access-date=2024-05-18 |website=Hungry Lankan |language=en-us}}&lt;/ref&gt;আন এটা প্ৰকাৰ হৈছে মচলাযুক্ত ৰুটি হ'ল এই ৰুটি প্ৰস্ততৰ ময়দা তৈয়াৰ কৰোঁতে কটা পিঁয়াজ আৰু সেউজীয়া জলকীয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

===চাম্বোল===
সম্বল (সিংহলৰ চাম্বোল) তৰকাৰী ব্যঞ্জন আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰকে ধৰি বহুতো ব্যঞ্জনৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয় তথা খোৱা হয়। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sbs.com.au/food/recipes/coconut-sambol-pol-sambol|title=Coconut sambol (pol sambol)|date=23 July 2013}}&lt;/ref&gt; চিনি চাম্বোল, পোল চাম্বোল, লুনুমিৰিছ, গোটুকোলা সম্বল আৰু ভালাই কাই সম্বল দেশত পোৱা সাধাৰণ সম্বল। 

===মালুং===
মালুং হৈছে এক মছলা বা কাষৰ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ কটা সেউজীয়া শাক অলপ ৰন্ধা হয় আৰু কটা নাৰিকল আৰু ৰঙা পিঁয়াজৰ সৈতে মিহলোৱা হয়।&lt;ref&gt;https://www.myspicykitchen.net/sri-lankan-kale-mallung-recipe/&lt;/ref&gt;

===মালয় আচ্ছাৰু===
মালয় আচ্ছাৰু হৈছে শ্ৰীলংকাৰ মালয় আচাৰ। কেৱল আচ্ছাৰু বুলিও জনা যায়। মালয় আচ্ছাৰু স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/sri-lankan-malay-pickle-malay-achcharu/|title=Sri Lankan Malay Pickle (Malay Achcharu) - Food Corner|date=29 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailyfoodrecipes.com/malay-pickle-sri-lankan-style/|title=Malay Pickle (Sri Lankan Style)|website=www.dailyfoodrecipes.com}}&lt;/ref&gt; আৰু এতিয়া দেশৰ সকলো জাতি-জাতিৰ মাজত ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয়। এই আচাৰত মিঠা, টেঙা আৰু মচলাযুক্ত সোৱাদ পোৱা যায়। 
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lavishtreats.blogspot.com/2014/09/malay-pickle-achcharu.html|title=Lavish Treats: Malay Pickle (Achcharu)|first=Nasuha|last=Kareem|date=21 September 2014}}&lt;/ref&gt;

===চীনা জলকীয়া পেষ্ট===
চীনা জলকীয়া পেষ্ট হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ধৰণৰ চীনা ব্যঞ্জনৰ সৈতে খোৱা এবিধ মুখৰোচক ব্যঞ্জন। 
&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://explorepartsunknown.com/sri-lanka/ni-hao-colombo/ |author= Anthony Bourdain |title= Ni Hao, Colombo |date= 25 October 2017 |publisher= Explore Parts Unknown |access-date= 10 December 2017}}&lt;/ref&gt;

===বাবাথ বা অফল===
বাবাথ বা অফল গৰু বা ছাগলীৰ পেটুৰে ৰন্ধা এবিধ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন তৰকাৰী হিচাপে ৰন্ধা হয় বা ভালদৰে তেলত ভজা হয় আৰু ভাতৰ সৈতে বা পিটুৰ সৈতে খোৱা হয়। ইয়াৰ উৎপত্তি শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিন্তু মূৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজতো এই ব্যঞ্জন বিধ সচৰাচৰ খোৱা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|title=Site Suspended|website=easternsrilanka.natgeotourism.com|access-date=2024-12-06|archivedate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616054056/https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

===চেট===
চেট ইণ্ডোনেচিয়াৰ মূলৰ আৰু শ্ৰীলংকাৰ আহাৰৰ মুখ্য অংশ হৈ পৰিছে। &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |title=Mabole Malay Association |publisher=Mabolemalay.com |access-date=2018-09-19 |archivedate=2018-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826201859/http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সেইবোৰ চিনাবাদাম আৰু জলকীয়া চছৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eFRzBgAAQBAJ|title=Food of Sri Lanka|first1=Douglas|last1=Bullis|first2=Wendy|last2=Hutton|date=1 April 2001|publisher=Tuttle Publishing|via=Google Books|isbn=9781462907182}}&lt;/ref&gt;

===একৰ চপ===
একৰ চপ, অক্সটেইল চুপ, শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ এক সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://malays.lk/ekor-soup-oxtail-soup/|title=EKOR SOUP (Oxtail Soup) - Malays.lk|date=15 August 2016}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/205762807/Resipi-Makanan-Melayu-Traditional-Sri-Lankan-Malay-Recipes|title=Resipi Makanan Melayu - Traditional Sri Lankan Malay Recipes - Curry - Chutney|website=Scribd}}&lt;/ref&gt;

===নাচি গোৰেং আৰু মি গোৰেং===
নাচি গোৰেং (সিংহলী: නාසි ගොරේන්) আৰু মি গোৰেং হৈছে দেশৰ জনপ্ৰিয় পথৰ দাঁতিত বিক্ৰী হোৱা ব্যঞ্জন, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু দেশৰ স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত এই ব্যঞ্জনবিধৰ উৎপত্তি।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/nasi-goreng-indonesian-fried-rice/|title=Nasi Goreng (Indonesian Fried Rice) - Food Corner|date=30 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|title=Nasi Goreng|last=ShaliniIR|website=YAMU|access-date=2024-12-06|archivedate=2021-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210804193137/https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|title=Mee Goreng - Unilever Food Solutions|website=Unilever Food Solutions|access-date=2024-12-06|archivedate=2017-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171215041813/https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==মিঠাই==
শ্ৰীলংকাৰ এক সাধাৰণ মিঠাই হৈছে কেভম, চাউলৰ আটা আৰু ট্ৰেকলেৰে তৈয়াৰ কৰা তেলৰ কেক আৰু সোণালী মুগা ৰঙ ধৰা লৈকে ভালদৰে ভজা হয়॥ অন্যান্য প্ৰকাৰৰ কেভমৰ ভিতৰত আছে আথিৰাহা, কোণ্ডা কেভুম, আথিৰাচা, আৰু হাণ্ডি কেভম। 

সিংহলী আৰু তামিল নৱবৰ্ষৰ সময়ত কিৰিবাথ গাখীৰ চাউলৰ সৈতে বহুতো মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। অন্যান্য মিঠাইৰ ভিতৰত আছে:
&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Sri Lankan sweets&quot; widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;170px&quot;&gt; 
File:Konda Kavum 01.JPG|কোন্দা কেভম
File:Kokis.JPG|Kokis
File:Kalu Dodol.JPG|কালু দাদুল
File:Sri Lankan Swiss roll.jpg|শ্ৰীলংকাৰ চুইচ ৰুল
&lt;/gallery&gt;
কেক আৰু পেষ্ট্ৰী:
# আলুৱা - হীৰাৰ আকৃতিৰ চাউল-ময়দাৰ মিঠাই 
#বোলো ফিয়াডো - এটা পৰ্তুগীজ শৈলীৰ লেয়াৰ কেক
#বিবিক্কান - গ্ৰেটেড নাৰিকল, নাৰিকল ট্ৰেকল, আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। এইটো উপকূলীয় অঞ্চলৰ এক বিশেষত্ব। 
#কোকিচ - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুস্বাদু মুচমুচে বিস্কুটসদৃশ ব্যঞ্জন। 
#পুষ্ণাম্বু / ৱাণ্ডু আপ্পা - নাৰিকল ট্ৰেকল আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। শ্ৰীলংকাৰ খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ মাজত প্ৰায়ে ডালচেনি/ইলাচী আৰু মিঠা জিৰা যোগ কৰা হয়। 
#চিনাক্কু - প্ৰায়ে ৰোকা নাৰিকলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা এক গ্লুটিনাছ চাউলৰ কেক
#অযুত ৱালালু/উণ্ডু ৱাল বা পানী ৱালালু - মথালে অঞ্চলৰ এটা মিঠাই,মাটি মাহ, ময়দা আৰু কিথুল ট্ৰেকল ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 
#আগলা - ট্ৰেকলৰ সৈতে সোৱাদ যুক্ত চাউলৰ বল। 
#ৱেলি থালাপা - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকল ট্ৰেকলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। 
#আছমী - চাউলৰ আটা আৰু দাউল কুৰুণ্ডু নামৰ পাতৰ ৰসেৰে তৈয়াৰ কৰা (ভেণ্ডিৰ ৰস বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি), ভালদৰে ভজা হয়।

===পানীয়===
শ্ৰীলংকাত সাধাৰণতে পৰিৱেশন কৰা পানীয়বোৰৰ ভিতৰত আছে:


#ফালুদা - চিৰাপ, আইচক্ৰীম, জেলীৰ টুকুৰা আৰু তুলসীৰ বীজৰ মিশ্ৰণ, ঠাণ্ডা পৰিৱেশন কৰা হয়
#ফলৰ ৰস - নেমু আৰু বতৰৰ ফলৰ ৰস সহ
# নাৰিকলৰ পানী
#চাহ
#টডী - খেজুৰ গছৰ ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক মৃদু সুৰাযুক্ত পানীয়
#আৰেক - নাৰিকল ফুলৰ কিণ্বিত ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুৰাযুক্ত পানীয়। 
#কাঠ আপেলৰ ৰস

==তথ্যৰ উৎস==
[[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকা]][[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকাৰ খাদ্য]][[শ্ৰেণী:পাকঘৰ]]</text>
      <sha1>jei57w61w7zgphdepj0kiyk81nr07zh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636626</id>
      <parentid>636625</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29443" sha1="976d60y9wq3yl0ett68kz053jfggcwc" xml:space="preserve">[[File:Sri Lankan Rice and Curry.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত শ্ৰীলংকাৰ ভাত আৰু তৰকাৰী]]
'''শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ({{lang_en|Sri Lankan cusine}})'''
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট বনৌষধি, মচলা, মাছ, পাচলি, চাউল আৰু ফলৰ সংমিশ্ৰণৰ বাবে জনাজাত। [[শ্ৰীলংকা]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ চাউলৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত, লগতে নাৰিকল যি সমগ্ৰ দেশৰ এক সৰ্বব্যাপী উদ্ভিদ। সতেজ মাছ হওক বা সংৰক্ষিত মাছেই হওক শ্ৰীলংকাৰ খাদ্যৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ঐতিহাসিক মহাসাগৰীয় ৰেচম পথৰ কেন্দ্ৰ স্থল থকা এখন দেশ হিচাপে বিদেশী ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে শ্ৰীলংকাৰ দেশীয় তথা স্থানীয় লোক সংস্পৰ্শলৈ আহে আৰু দেশীয় পৰম্পৰাৰ উপৰিও নতুন বিদেশী খাদ্য সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ সংমিশ্ৰণ ঘটে। এই সকলোবোৰে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত অৰিহণা যোগাই আহিছে। দক্ষিণ ভাৰতীয়, [[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ আৰু ডাচ্চ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হোৱা দেখা যায়। শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ লগত অন্যান্য চুবুৰীয়া দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Reeves|first1=Peter|title=The Encyclopedia of the Sri Lankan Diaspora|page=39|date=2014|publisher=[[Editions Didier Millet]]}}&lt;/ref&gt;
শ্ৰীলংকা পুৰণি কালৰে পৰাই ইয়াৰ ডালচেনিৰ বাবে বিখ্যাত। 'প্ৰকৃত ডালচেনি' গছ, বা চিন্নামোমুম ভেৰাম,চিন্নামোমুম জেইলানিকাম শ্ৰীলংকাত উৎপত্তি হোৱা ডালচেনিৰ উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ নাম। ডালচেনি শ্ৰীলংকাত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত এবিধ মচলা। চিন্নামোমুম কেচিয়াৰ তুলনাত অধিক সূক্ষ্ম আৰু মিঠা সোৱাদ আছে, যি আন কিছুমান দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীত প্ৰায়েই ব্যৱহাৰ হয়। চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে স্থানীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিপৰীতে শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ বিশেষত্ব হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ডালচেনি আৰু জালুকৰ গধুৰ ব্যৱহাৰৰ সৈতে অনন্য মচলা মিশ্ৰণ, লগতে [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ, গোৰাকা (গাৰ্চিনিয়া কেম্বোগিয়া), পাণ্ডন পাত, লেমনগ্ৰাছ, আৰু কিথুল পাম চিৰাপৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা গুড়ৰ দৰে উপাদানৰ ব্যৱহাৰ। শ্ৰীলংকাবাসী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ৰঙা চাউলৰ উপভোক্তা। ইয়াৰ কিছুমান চাউলক শ্ৰীলংকাৰ উত্তৰাধিকাৰী চাউল বুলি গণ্য কৰা হয়। [[চাহ]] সমগ্ৰ শ্ৰীলংকাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পানীয় আৰু শ্ৰীলংকাত বিশ্বৰ কিছুমান উৎকৃষ্ট চাহ উৎপাদন কৰা হয়। 

==আঞ্চলিক==
দ্বীপটোৰ উপকূলত অৱস্থিত অঞ্চলবোৰত সামুদ্ৰিক খাদ্য স্থানীয় ব্যঞ্জনৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায়। [[তামিল]] ৰন্ধনপ্ৰণালী, বিশেষকৈ জাফনাত, দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ সৈতে বহুতো সাদৃশ্য আছে। কান্দিয়ান সিংহলী ৰন্ধনপ্ৰণালীত স্থানীয় উপাদানৰ ওপৰত বৈশিষ্ট্য থকা দেখা যায় যাৰ ভিতৰত আছে পাহাৰীয়া পাচলি আৰু ফলমূল। 
&lt;ref&gt;{{cite book |last=Solomon |first=Charmaine |title=The Complete Asian Cookbook: Sri Lanka and the Philippines |date=February 2014 |publisher=Hardie Grant Books |isbn=9781743581728 |url=https://books.google.com/books?id=XE_HAgAAQBAJ}}&lt;/ref&gt;

==সাধাৰণ উপাদানসমূহ==
===মচলা===
ডালচেনি, জালুক,চফ, ইলাচী, লবঙ্গ, মেথি, জায়ফল, জিৰা, ধনিয়া, হালধি
আদি।

===বনৌষধি===
পাণ্ডন পাত (ৰেম্পে), তেজপাত (কাৰাপিঞ্চা), ধনিয়া পাত, শ্বেলট, গোৰাকা, লেমনগ্ৰাছ, হালধি, নহৰু, আদা, কেয়েন জালুক, টাবাস্কো জালুক আদি। 

===মাছ===
মালদ্বীপৰ মাছ, শুকান মাছ, মেকেৰেল, টুনা, চাৰ্ক, স্প্ৰেট, 
সংৰক্ষিত মাছ আদি। 

===শস্য===
শস্যৰ ভিতৰত বগা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে চাম্বা, কেকুলু, আৰু চুৱাণ্ডেল), ৰঙা চাউল (কিছুমান সাধাৰণ প্ৰকাৰ হৈছে কেকুলু, পাচচাপেৰুমল, কালুহিনাটি, আৰু মাদাথাৱালু), আঙুলিৰ বজৰা, হগ বজৰা, ওলু হাল (ৱাটাৰ লিলি বীজ) আদি।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://serendib.btoptions.lk/article.php?id=2248|title=Water Lilies: Beautiful and Resourceful}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===তেল===
তেলৰ ভিতৰত নাৰিকল তেল, তিল তেল, গৰুৰ ঘিঁউ, ম'হৰ ঘিঁউ, সৰিয়হৰ তেল আদি। 

===মিঠা সোৱাদ===
কিথুল গুড়, নাৰিকল গুড়, পালমিৰাহ গুড়

===সেউজীয়া শাক পাচলি===
গোটুকোলা, সেউজীয়া অমিতা,মাহ, তিতা তৰমুজ, লাও, লুফা, ৰঙালাও, ডানাযুক্ত বীন, চজিনা আদি। 

===মাংস===
কুকুৰাৰ মাংস, গোমাংস, গাহৰিৰ মাংস আৰু ছাগলীৰ মাংস। 

===আলু, শিপা আৰু কন্দ===
পদুমৰ শিপা, বেঙুনীয়া আলু, টাপিকো, কোহিলা (লাচিয়া স্পিনোচা)

===অন্যান্য===
নাৰিকলৰ গাখীৰ আৰু কটা নাৰিকল ৰন্ধনপ্ৰণালীত দেশৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰচলিত আৰু বেছিভাগ ঘৰত প্ৰায় প্ৰতিদিনে সতেজভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয়। মালদ্বীপৰ মাছবোৰ পাচলিৰ ব্যঞ্জনত উমামিৰ সোৱাদ যোগ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

==ব্যঞ্জন==
===ভাত আৰু তৰকাৰী===
[[File:Kiribath.jpg|thumb|[[কিৰিবাথ]]]]
[[File:FoodAtUnawatuna RiceAndPrawns.jpg|thumb|ভাত আৰু মিছামাছৰ সাধাৰণ শ্ৰীলংকাৰ ব্যঞ্জন। ]]
শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালীৰ কেন্দ্ৰীয় বৈশিষ্ট্য হৈছে উতলা বা ভাপত সিজোৱা ভাত। ভাত মাছ বা মাংসৰ আঞ্জাৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লগতে পাচলি, মচুৰ দাইল বা অন্যান্য শাক-পাচলিৰে তৈয়াৰ কৰা অন্যান্য তৰকাৰী। 

ব্যঞ্জনবোৰৰ সৈতে ফল বা পাচলিৰ আচাৰ, চাটনি, আৰু চাম্বোলা থাকে। নাৰিকলৰ চাম্বোলা বিশেষকৈ সচৰাচৰ খাদ্যত পৰিবেশন কৰা হয়। চাম্বোলা তৈয়াৰ কৰা হয় জলকীয়া, শুকান [[মালদ্বীপ]]ৰ মাছ আৰু নেমুৰসৰ সৈতে নাৰিকলৰ গুড়ি মিহলি কৰা হয়। 
[[File:Pol Sambola.jpg|thumb|[[Pol Sambola (Coconut Sambol)|পল চাম্বোলা]]]]

===কিৰিবাথ===
কিৰিবাথ বা পাল চৰু ('গাখীৰ চাউল') নিমখযুক্ত নাৰিকলৰ গাখীৰত চাউল দি ৰন্ধা চ হয়‌ আৰু চাউলবোৰ যেতিয়ালৈকে কোমল নহয়, তেতিয়ালৈকে সিজোৱা হয়। সাধাৰণতে কিৰিবাথ ৰাতিপুৱাৰ আহাৰত খোৱা হয়। কিৰিবাথ বিশেষ অনুষ্ঠান যেনে জন্মদিন, নতুন বছৰ আৰু ধৰ্মীয় উৎসৱত প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে লুনু মিৰিৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। লুনু মিৰি হ'ল ৰঙা পিঁয়াজ আৰু জলকীয়াৰে তৈয়াৰ কৰা এক সোৱাদযুক্ত খাদ্য। মুং বীনৰ সৈতে কিৰিবাথ ৰন্ধাৰ এটা পদ্ধতিও আছে। সিংহলী/[[তামিল]] [[নৱবৰ্ষ]] আলুথ আভুৰুদু/পুথাণ্ডুৰ সময়ত, কিৰিবাথত কভুম, কোকি, মুং কাভুম, ওড আইবা আদি মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। 

===কোট্টু===
কোট্টু হৈছে পাচলিৰ সৈতে কটা ৰুটি পিঠা মচলাযুক্তভাৱে তেলত ভজা হয়। বৈকল্পিক উপাদানবোৰৰ ভিতৰত আছে কণী, মাংস, বা চীজ। এইটো [[কলম্বো]]ত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'কটা ৰুটি'। 

===হপাৰ===
[[File:Appam served with Coconut Milk in Tamil Nadu.JPG|thumb|হপাৰ]]
হপাৰ (সিংহলৰ আপ্পা) সাধাৰণতে মচলাৰ সৈতে চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰেৰে তৈয়াৰ কৰা মিশ্ৰণখিনিক খেজুৰ তাড়ি বা ইষ্ট বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা কিণ্ব্ন কৰি ব্যঞ্জনবিধ পাত্ৰত ভজা বা ভাপত তৈয়াৰ কৰা হয়। হপাৰ প্ৰকাৰবোৰ বিভিন্ন ধৰণৰ হ'ব পাৰে মচলাযুক্ত হপাৰ হ'ব পাৰে নিজৰ ব্যক্তিগত ৰুচি অনুসৰি (যেনে কণী ৰন্ধা, গাখীৰ হপাৰ, আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰ), বা মিঠা (যেনে ভাণ্ডু আপ্পা আৰু পানী আপ্পা) &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/35.html |title=Easy recipe for Appa |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;আদি। 

===লেম্পৰাইছ===
[[File:Lamprais (Sri Lankan cuisine).jpg|thumb|alt=Lamprais|কুকুৰা ৰ মাংস, কণী, কাটলেট, ভজা বেঙেনা আৰু ছাই প্লেণ্টেইনৰ লেম্পৰাইজ। ]]
ডাচ বুৰ্গাৰ-প্ৰভাৱিত ব্যঞ্জন, লেম্পৰাইছ হৈছে ফ্ৰিকাডেল (ফ্ৰিকাডেলাৰ মাংসবল) মিশ্ৰিত মাংসৰ আঞ্জা, ব্লাচান, বেংগিন আঞ্জা, আৰু চেনি চাম্বোলৰ সৈতে ষ্টকত উতলা চাউল। এই সকলোবোৰ পাছত কলৰ পাতত মেৰিয়াই এটা অভেনত বেক কৰা হয়। লেম্পৰাইছ সাধাৰণতে বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বা বৃহৎ সমাবেশৰ সময়ত প্ৰস্তুত কৰা হয়। লেম্পৰাইছ দুবাৰ কৈ ৰন্ধা হয়। প্ৰথমে চাউল আৰু অন্যান্য উপাদানবোৰ পৃথকে ৰন্ধা হয় আৰু পিছত যি ইতিমধ্যে ৰন্ধা উপকৰণবোৰ কলপাতত মেৰিয়াই অভেনত বেক কৰা হয়। 

===পিটু বা পুটু===
পিটু হৈছে ভাপত তৈয়াৰ কৰা বা ভজা চাউলৰ আটাৰ সৈতে নাৰিকল মিহলি কৰা ঘূৰণীয়া চুঙা আকৃতিৰ এবিধ খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kish.in/mani-puttu/ |title=Mani Puttu recipe |publisher=Kish.in |date=2010-02-05 |access-date=2013-03-21 |archivedate=2016-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306232523/http://kish.in/mani-puttu |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infolanka.com/recipes/mess1/72.html |title=Recipe for Pittu |publisher=Infolanka.com |access-date=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;

===কুল===
কুল হৈছে জাফনাৰ‌ এক এক সাগৰীয় তৰল খাদ্যৰ জোল য'ত কেঁকোৰা, মাছ, কাটলমাছ, মিছামাছ আৰু ক্ৰেফিছ দি ৰন্ধা হয়। ইয়াত দীঘল মাহ, জাকবীজ, মেনিঅ'ক, পালেং শাক আৰু টেতেলি দিয়া হয়। ব্যঞ্জনবিধ পালমিৰা ৰুট ময়দাৰ সৈতে ডাঠ কৰা হয়। 

===ৰুটি===
গোদাম্বা ৰুটি হৈছে সাধাৰণতে ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা শ্ৰীলংকাৰ ফ্লেটব্ৰেড। 

আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ৰুটি হৈছে পোল ৰুটি। পোল ৰুটিত কটা নাৰিকল ময়দাত মিহলি কৰা হয়। এই ৰুটি তৈয়াৰ কৰিবলৈ ইষ্ট বা কোনো ধৰণৰ উপকৰণৰ প্ৰয়োজন নাই। 
&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-09-01 |title=The Best Sri Lankan Coconut Roti |url=https://www.hungrylankan.com/recipes/the-best-sri-lankan-coconut-roti/ |access-date=2024-05-18 |website=Hungry Lankan |language=en-us}}&lt;/ref&gt;আন এটা প্ৰকাৰ হৈছে মচলাযুক্ত ৰুটি হ'ল এই ৰুটি প্ৰস্ততৰ ময়দা তৈয়াৰ কৰোঁতে কটা পিঁয়াজ আৰু সেউজীয়া জলকীয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

===চাম্বোল===
সম্বল (সিংহলৰ চাম্বোল) তৰকাৰী ব্যঞ্জন আৰু ষ্ট্ৰিং হপাৰকে ধৰি বহুতো ব্যঞ্জনৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয় তথা খোৱা হয়। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sbs.com.au/food/recipes/coconut-sambol-pol-sambol|title=Coconut sambol (pol sambol)|date=23 July 2013}}&lt;/ref&gt; চিনি চাম্বোল, পোল চাম্বোল, লুনুমিৰিছ, গোটুকোলা সম্বল আৰু ভালাই কাই সম্বল দেশত পোৱা সাধাৰণ সম্বল। 

===মালুং===
মালুং হৈছে এক মছলা বা কাষৰ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ কটা সেউজীয়া শাক অলপ ৰন্ধা হয় আৰু কটা নাৰিকল আৰু ৰঙা পিঁয়াজৰ সৈতে মিহলোৱা হয়।&lt;ref&gt;https://www.myspicykitchen.net/sri-lankan-kale-mallung-recipe/&lt;/ref&gt;

===মালয় আচ্ছাৰু===
মালয় আচ্ছাৰু হৈছে শ্ৰীলংকাৰ মালয় আচাৰ। কেৱল আচ্ছাৰু বুলিও জনা যায়। মালয় আচ্ছাৰু স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/sri-lankan-malay-pickle-malay-achcharu/|title=Sri Lankan Malay Pickle (Malay Achcharu) - Food Corner|date=29 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailyfoodrecipes.com/malay-pickle-sri-lankan-style/|title=Malay Pickle (Sri Lankan Style)|website=www.dailyfoodrecipes.com}}&lt;/ref&gt; আৰু এতিয়া দেশৰ সকলো জাতি-জাতিৰ মাজত ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয়। এই আচাৰত মিঠা, টেঙা আৰু মচলাযুক্ত সোৱাদ পোৱা যায়। 
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lavishtreats.blogspot.com/2014/09/malay-pickle-achcharu.html|title=Lavish Treats: Malay Pickle (Achcharu)|first=Nasuha|last=Kareem|date=21 September 2014}}&lt;/ref&gt;

===চীনা জলকীয়া পেষ্ট===
চীনা জলকীয়া পেষ্ট হৈছে শ্ৰীলংকাৰ ধৰণৰ চীনা ব্যঞ্জনৰ সৈতে খোৱা এবিধ মুখৰোচক ব্যঞ্জন। 
&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://explorepartsunknown.com/sri-lanka/ni-hao-colombo/ |author= Anthony Bourdain |title= Ni Hao, Colombo |date= 25 October 2017 |publisher= Explore Parts Unknown |access-date= 10 December 2017}}&lt;/ref&gt;

===বাবাথ বা অফল===
বাবাথ বা অফল গৰু বা ছাগলীৰ পেটুৰে ৰন্ধা এবিধ ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন তৰকাৰী হিচাপে ৰন্ধা হয় বা ভালদৰে তেলত ভজা হয় আৰু ভাতৰ সৈতে বা পিটুৰ সৈতে খোৱা হয়। ইয়াৰ উৎপত্তি শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিন্তু মূৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজতো এই ব্যঞ্জন বিধ সচৰাচৰ খোৱা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|title=Site Suspended|website=easternsrilanka.natgeotourism.com|access-date=2024-12-06|archivedate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180616054056/https://easternsrilanka.natgeotourism.com/content/babath-fried-gut/sric63b56685c6787878|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

===চেট===
চেট ইণ্ডোনেচিয়াৰ মূলৰ আৰু শ্ৰীলংকাৰ আহাৰৰ মুখ্য অংশ হৈ পৰিছে। &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |title=Mabole Malay Association |publisher=Mabolemalay.com |access-date=2018-09-19 |archivedate=2018-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826201859/http://www.mabolemalay.com/About%20Sl%20Malays.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সেইবোৰ চিনাবাদাম আৰু জলকীয়া চছৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eFRzBgAAQBAJ|title=Food of Sri Lanka|first1=Douglas|last1=Bullis|first2=Wendy|last2=Hutton|date=1 April 2001|publisher=Tuttle Publishing|via=Google Books|isbn=9781462907182}}&lt;/ref&gt;

===একৰ চপ===
একৰ চপ, অক্সটেইল চুপ, শ্ৰীলংকাৰ মালয় সম্প্ৰদায়ৰ এক সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://malays.lk/ekor-soup-oxtail-soup/|title=EKOR SOUP (Oxtail Soup) - Malays.lk|date=15 August 2016}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/205762807/Resipi-Makanan-Melayu-Traditional-Sri-Lankan-Malay-Recipes|title=Resipi Makanan Melayu - Traditional Sri Lankan Malay Recipes - Curry - Chutney|website=Scribd}}&lt;/ref&gt;

===নাচি গোৰেং আৰু মি গোৰেং===
নাচি গোৰেং (সিংহলী: නාසි ගොරේන්) আৰু মি গোৰেং হৈছে দেশৰ জনপ্ৰিয় পথৰ দাঁতিত বিক্ৰী হোৱা ব্যঞ্জন, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু দেশৰ স্থানীয় মালয় সম্প্ৰদায়ৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত এই ব্যঞ্জনবিধৰ উৎপত্তি।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://foodcnr.com/nasi-goreng-indonesian-fried-rice/|title=Nasi Goreng (Indonesian Fried Rice) - Food Corner|date=30 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|title=Nasi Goreng|last=ShaliniIR|website=YAMU|access-date=2024-12-06|archivedate=2021-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210804193137/https://www.yamu.lk/recipe/nasi-goreng/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|title=Mee Goreng - Unilever Food Solutions|website=Unilever Food Solutions|access-date=2024-12-06|archivedate=2017-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171215041813/https://www.unileverfoodsolutions.lk/recipe/mee-goreng-R0053477.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==মিঠাই==
শ্ৰীলংকাৰ এক সাধাৰণ মিঠাই হৈছে কেভম, চাউলৰ আটা আৰু ট্ৰেকলেৰে তৈয়াৰ কৰা তেলৰ কেক আৰু সোণালী মুগা ৰঙ ধৰা লৈকে ভালদৰে ভজা হয়॥ অন্যান্য প্ৰকাৰৰ কেভমৰ ভিতৰত আছে আথিৰাহা, কোণ্ডা কেভুম, আথিৰাচা, আৰু হাণ্ডি কেভম। 

সিংহলী আৰু তামিল নৱবৰ্ষৰ সময়ত কিৰিবাথ গাখীৰ চাউলৰ সৈতে বহুতো মিঠাই পৰিৱেশন কৰা হয়। অন্যান্য মিঠাইৰ ভিতৰত আছে:
&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Sri Lankan sweets&quot; widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;170px&quot;&gt; 
File:Konda Kavum 01.JPG|কোন্দা কেভম
File:Kokis.JPG|Kokis
File:Kalu Dodol.JPG|কালু দাদুল
File:Sri Lankan Swiss roll.jpg|শ্ৰীলংকাৰ চুইচ ৰুল
&lt;/gallery&gt;
কেক আৰু পেষ্ট্ৰী:
# আলুৱা - হীৰাৰ আকৃতিৰ চাউল-ময়দাৰ মিঠাই 
#বোলো ফিয়াডো - এটা পৰ্তুগীজ শৈলীৰ লেয়াৰ কেক
#বিবিক্কান - গ্ৰেটেড নাৰিকল, নাৰিকল ট্ৰেকল, আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। এইটো উপকূলীয় অঞ্চলৰ এক বিশেষত্ব। 
#কোকিচ - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকলৰ গাখীৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুস্বাদু মুচমুচে বিস্কুটসদৃশ ব্যঞ্জন। 
#পুষ্ণাম্বু / ৱাণ্ডু আপ্পা - নাৰিকল ট্ৰেকল আৰু ঘেঁহুৰ আটাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সমৃদ্ধ, কেকসদৃশ মিঠাই। শ্ৰীলংকাৰ খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যাৰ মাজত প্ৰায়ে ডালচেনি/ইলাচী আৰু মিঠা জিৰা যোগ কৰা হয়। 
#চিনাক্কু - প্ৰায়ে ৰোকা নাৰিকলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা এক গ্লুটিনাছ চাউলৰ কেক
#অযুত ৱালালু/উণ্ডু ৱাল বা পানী ৱালালু - মথালে অঞ্চলৰ এটা মিঠাই,মাটি মাহ, ময়দা আৰু কিথুল ট্ৰেকল ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 
#আগলা - ট্ৰেকলৰ সৈতে সোৱাদ যুক্ত চাউলৰ বল। 
#ৱেলি থালাপা - চাউলৰ আটা আৰু নাৰিকল ট্ৰেকলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। 
#আছমী - চাউলৰ আটা আৰু দাউল কুৰুণ্ডু নামৰ পাতৰ ৰসেৰে তৈয়াৰ কৰা (ভেণ্ডিৰ ৰস বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি), ভালদৰে ভজা হয়।

==পানীয়==
শ্ৰীলংকাত সাধাৰণতে পৰিৱেশন কৰা পানীয়বোৰৰ ভিতৰত আছে:
#ফালুদা - চিৰাপ, আইচক্ৰীম, জেলীৰ টুকুৰা আৰু তুলসীৰ বীজৰ মিশ্ৰণ, ঠাণ্ডা পৰিৱেশন কৰা হয়
#ফলৰ ৰস - নেমু আৰু বতৰৰ ফলৰ ৰস সহ
# নাৰিকলৰ পানী
#চাহ
#টডী - খেজুৰ গছৰ ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক মৃদু সুৰাযুক্ত পানীয়
#আৰেক - নাৰিকল ফুলৰ কিণ্বিত ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এক সুৰাযুক্ত পানীয়। 
#কাঠ আপেলৰ ৰস

==তথ্যৰ উৎস==
[[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকা]][[শ্ৰেণী: শ্ৰীলংকাৰ খাদ্য]][[শ্ৰেণী:পাকঘৰ]]</text>
      <sha1>976d60y9wq3yl0ett68kz053jfggcwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বাৰ্তা:শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী</title>
    <ns>1</ns>
    <id>109764</id>
    <revision>
      <id>636622</id>
      <parentid>451979</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[বাৰ্তা:শ্ৰী লংকাৰ ৰন্ধন প্ৰণালী]]ৰ পৰা [[বাৰ্তা:শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]]লৈ Kandarpajit Kallolয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>451979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="bepgwx48rfp2ljq00s1s8ydbvopu0pf" xml:space="preserve">{{ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪}}</text>
      <sha1>bepgwx48rfp2ljq00s1s8ydbvopu0pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:Be4ore27</title>
    <ns>3</ns>
    <id>111701</id>
    <revision>
      <id>636545</id>
      <parentid>467704</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T16:39:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>48384</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:獅眠洞]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:Be4ore27]]লৈ Mfieldয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/獅眠洞|獅眠洞]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Be4ore27|Be4ore27]]&quot;</comment>
      <origin>467704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3781" sha1="lkvuoffej9yrr3qfdrmf7mwxc8uhkqt" xml:space="preserve">{{tmbox
| type = notice
| image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]]
| imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo.png|135px]]
| style = border: 1px blue solid; 
| textstyle = 
| text = {{Center|&lt;big&gt;{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if:  | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}&lt;br/&gt;}}}}
{{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;
আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}&lt;br/&gt;

{{Center|
'''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] &lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;br&gt;
'''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
}}
&lt;br/&gt;
'''ইয়াৰ উপৰিও ফে’চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://facebook.com/aswikipedia {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল’ব পাৰে। '''

আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। 

&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;{{Wikipedia in Social Media}}&lt;/div&gt;
| small =  / yes
| smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smalltext = আদৰণি 
}} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 07:28, 1 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. --&gt;</text>
      <sha1>lkvuoffej9yrr3qfdrmf7mwxc8uhkqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:IRAN</title>
    <ns>3</ns>
    <id>121737</id>
    <revision>
      <id>636656</id>
      <parentid>528472</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>S.Marchenko</username>
        <id>51460</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Fotrus]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:IRAN]]লৈ S.Marchenkoয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Fotrus|Fotrus]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/IRAN|IRAN]]&quot;</comment>
      <origin>507171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3776" sha1="o6bo7ko6ex7epkfw47nli3spuj0z9s0" xml:space="preserve">{{tmbox
| type = notice
| image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]]
| imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo.png|135px]]
| style = border: 1px blue solid; 
| textstyle = 
| text = {{Center|&lt;big&gt;{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if:  | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}&lt;br/&gt;}}}}
{{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;
আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}&lt;br/&gt;

{{Center|
'''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] &lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;br&gt;
'''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
}}
&lt;br/&gt;
'''ইয়াৰ উপৰিও ফে’চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://facebook.com/aswikipedia {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল’ব পাৰে। '''

আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। 

&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;{{Wikipedia in Social Media}}&lt;/div&gt;
| small =  / yes
| smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smalltext = আদৰণি 
}} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 06:07, 9 May 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. --&gt;</text>
      <sha1>o6bo7ko6ex7epkfw47nli3spuj0z9s0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গাহৰিৰ খুৰাৰ ৰেচিপি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127337</id>
    <revision>
      <id>636652</id>
      <parentid>562989</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:মাংস]]; added [[Category:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10821" sha1="t953zlwl6vtr8jhjtvv2feh6l4tlxxb" xml:space="preserve">[[File:Tonight's stew thickener - a pig's trotter (as recommended by Hugh Fearnley-Whittingstall).jpg|thumb|upright|গাজৰ আৰু পিঁয়াজৰ সন্মুখত এটা গাহৰিৰ খুৰা]]

'''গাহৰিৰ খুৰা''' (''pig's trotter''), যাক '''pettitoe''' বুলিও কোৱা হয়,&lt;ref name=&quot;pettitoes&quot;&gt;{{cite web|title=Pettitoes Definition|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pettitoes|website=Merriam-Webster Dictionary|access-date=29 May 2016}}&lt;/ref&gt; গাহৰিৰ ঠেঙেৰে গঠিত খাদ্যোপযোগী অংশ, যাক বিশ্বজুৰি বিভিন্ন খাদ্যবিধত পৰ্কৰ এক কাট হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ২০০০ চনৰ শেষ তিনি দশকত ইয়াৰ পুনৰ জনপ্ৰিয়তা দেখা গৈছিল।&lt;ref name=&quot;trottersfly&quot; /&gt;

ইয়াত পেশীৰ মাংস কম থাকে যদিও ইয়াত জেলেটিন থাকে আৰু সেয়েহে ইয়াক প্ৰধানকৈ এছপিক তৈয়াৰ কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গাহৰিৰ ঠেঙৰ বেছিভাগেই জেলেটিনৰ ঔদ্যোগিক উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয় বা এছিয়ালৈ ৰপ্তানি কৰা হয়, য'ত ইয়াৰ মূল্য এতিয়াও অতিশয় বেছি।

ইটালীয় খাদ্য, বিশেষকৈ এমিলিয়া-ৰোমাগনাত, শ্বেংক হাড়যুক্ত আৰু ষ্টাফ কৰা হয়, যাক জাম্পোনে বুলি জনা যায়। উত্তৰ জাৰ্মানীৰ খাদ্য Snuten un Potenতো ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

==বিৱৰণ==
[[image:Crubeens 2008.jpg|thumb|right|ইলিনইছত আইৰিছ-শৈলীৰ ''crubeens'' হিচাপে বিক্ৰী হোৱা গাহৰিৰ খুৰা]]
[[image:Wonton Noodles with Pig Trotters Braised With Fermented Beancurd.jpg|thumb|right|''নাম য়ু'' (ফাৰমেণ্টেড বীনকাৰ্ড)ত সিজোৱা গাহৰিৰ খুৰাৰ সৈতে ৱণ্টন নুডুলছ]]

বিক্ৰী আগতে খুৰাবোৰ সতৰ্কতাৰে পৰিষ্কাৰ কৰা হয় আৰু সাধাৰণতে নোমবোৰ আঁতৰাই দিয়া হয়।&lt;ref name=modernbargain&gt;{{cite news|last=Heath|first=Adrian|title=A modern bargain: Pig's Trotters|url=https://news.bbc.co.uk/local/wiltshire/hi/people_and_places/newsid_8332000/8332186.stm|work=BBC News|date=30 October 2009}}&lt;/ref&gt; ৰন্ধনপ্ৰণালী প্ৰসংগত ইয়াক ষ্টক বা গাখীৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ বেছি ব্যৱহৃত, কিয়নো য়ে gravy-ক দ্ৰৱণীয়তা আৰু ঘনত্ব যোগায়; যদিও সাধাৰণ মাংসৰ অংশ হিচাপেও পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=modernbargain/&gt; পুৱাৰ্টো ৰিকোৰ খাদ্য-সংস্কৃতিত গাহৰিৰ খুৰা আৰু ছোলৰ সৈতে টমেটো-ভিত্তিক ষ্ট্যু ‘‘patitas de cerdo’’ নামেৰে জনাজাত। কেতিয়াবা আলু বা butternut squash-ও যোগ কৰা হয়। ব্ৰিটিছ ৰন্ধনশিল্পী মাৰ্কো পিয়েৰ হোৱাইটে তেওঁৰ ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত বহুদিনৰপৰা খুৰাৰ পদ আগবঢ়াইছে,&lt;ref name=trottersreturn /&gt; যিটো তেওঁৰ উপদেষ্টা [[Pierre Koffmann]]ৰ মূল ৰেছিপিৰ ওপৰত ভিত্তিক।&lt;ref name=koffmanguardianinter&gt;{{cite news|last=Cooke|first=Rachel|title=Pierre Koffmann: 'Not enough British chefs cook from the heart'|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2010/jun/20/pierre-koffmann-chef-interview|newspaper=The Guardian|date=20 June 2010}}&lt;/ref&gt;

Great Recession-ৰ পিছত ব্ৰিটেইনত সস্তা মাংসৰ ৰেছিপিৰ পুনৰুদয়ৰ ফলত গাহৰিৰ খুৰাৰ চাহিদা ব্যাপকভাৱে বৃদ্ধি পায়।&lt;ref name=trottersfly&gt;{{cite news|last=Carmichael|first=Sri|title=Pig's trotters fly off the shelves as customers seek cheap meat cuts|url=https://www.standard.co.uk/hp/front/pig-s-trotters-fly-off-the-shelves-as-customers-seek-cheap-meat-cuts-6800201.html|newspaper=The Evening Standard|date=21 October 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20091024082300/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23758922-pigs-trotters-fly-off-the-shelves-as-customers-seek-cheap-meat-cuts.do|archive-date=24 October 2009}}&lt;/ref&gt; ২০০৮ চনত ব্ৰিটিছ ছুপাৰমাৰ্কেট ওৱেট্ৰ’জে খুৰা পুনৰ বিক্ৰী আৰম্ভ কৰে,&lt;ref name=trottersreturn&gt;{{cite news|last=Wallop|first=Henry|title=Credit crunch sees Bath chaps, ox cheek and pigs trotters return|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/3041958/Credit-crunch-sees-Bath-chaps-ox-cheek-and-pigs-trotters-return.html|newspaper=The Telegraph|date=21 September 2008}}&lt;/ref&gt; আৰু ই অতি সোনকালে জনপ্ৰিয় হয়।&lt;ref name=trottersfly /&gt;

ন’ৰ্গে দেশত পৰম্পৰাগতভাৱে গাহৰিৰ খুৰা লৱণাক্ত কৰি সিজাই ‘‘আচাৰ লেব’’ হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। এইটো সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টমাছৰ আগতে গাহৰি হত্যা কৰা প্ৰথাৰ অংশ; আজিকালি ই মূলত উৎসাহীসকলৰ খাদ্য।&lt;ref&gt;https://thornews.com/2011/12/31/syltelabber-pickled-pigs-feet/ thornews &lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ খুৰাৰ ডাঠ ছাল আৰু প্ৰচুৰ সংযোগী টিচ্যুৱে ইয়াক খাদ্য-ক’লাজেনৰ উৎকৃষ্ট উৎস হিচাপে গঢ়ি তোলে।&lt;ref&gt;https://www.webmd.com/diet/health-benefits-trotters&lt;/ref&gt;

==ৰন্ধনপ্ৰণালী==
[[File:11 chinese new year chinatown-rabbit 108.jpg|thumb|ভাতৰ ওপৰত দিয়া গাহৰিৰ খুৰা]]
[[File:Jokbal-namdaemunmarket.jpg|thumb|কোৰিয়াৰ ''জোকবাল'' (নামডেমুন বজাৰ)]]
* বীন ক্ৰক (&quot;les pais au fou&quot;) — জাৰ্চি, চেনেল দ্বীপপুঞ্জ
* ''Batsoà'' — পিডমণ্ট, [[ইটালী]]
* ''কেপেলো দা প্ৰেট'' — মডেনা, ইটালী
* ''চিস্পালহাদা'' — [[পাৰ্তুগাল]]: খুৰা ছোলা বা বিনৰ সৈতে&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chispalhada: um prato para estômagos aventureiros |trans-title=Chispalhada; a dish for adventurous stomachs |last=Carvalho |first=Mónica |website=Ekonomista |date=20 October 2020 |url= https://www.e-konomista.pt/chispalhada-receitas/ |language=pt}}&lt;/ref&gt;
* ''কোটেচিনো'' — মডেনা, ইটালী
* ''জাম্পোনে'' — মডেনা, ইটালী
* ''Körömpörkölt'' — হাংগেৰী
* ''ক্ৰুবিনছ'' — আইৰলেণ্ড
* ''Pied de cochon'' — চেণ্ট-মেনহ'ল্ড, [[ফ্ৰান্স]]
* ''Tebichi'' — ওকিনাৱা, [[জাপান]]
* ''Tom tin moo'' — [[লাওছ]]
* Crispy pata, ''Paksiw na pata'', আৰু ''পাতাতিম'' — [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনৰ]] খাদ্য
* ''Manitas de cerdo'' — [[স্পেইন]]
* ''জোকবাল'' — কোৰিয়া
* ''Patitas de cerdo en escabeche'' আৰু ''manitas de cerdo en salsa verde o salsa roja'' — মেক্সিকো
* ''Souse'' — বাৰ্বাডোছ আৰু চেণ্ট ভিনচেণ্ট আৰু গ্ৰেনাডিন
* ''Spitzbein'' অথবা ''Pfoten'' — [[জাৰ্মানী]]; [[প'লেণ্ড]]ত ‘‘golonka’’ নামেৰে জনাজাত
* ''Syltelabb'' — ন’ৰ্গে পৰম্পৰাগত ৰন্ধন
* ''Inkokta grisfötter'' — [[ছুইডেন]]ৰ এটি ঐতিহ্যমজ় পদ, ''syltelabb''-ৰ সদৃশ
* ''খা মু'' — [[থাই]] খাদ্য (আক্ষৰিক অৰ্থে ‘‘গাহৰিৰ খুৰা’’), Lou mei প’ৰ্কৰ প্ৰভাৱত
* ''Patitas con maní'' আৰু ''Sarza de patitas'' — [[পেৰু]]&lt;ref&gt;{{cite book|title=Larousse de la gastronomía peruana: diccionario gatronómico ilustrado|url=https://books.google.com/books?id=MID-tgAACAAJ|publisher=Q.W. Editores|date=2008|isbn=9789972589379|language=es|first=Gastón|last=Acurio|author-link=Gastón Acurio|location=Lima|page=293}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://cuzcoeats.com/una-delicia-del-cusco-sarza-de-patas-de-cerdo/?lang=es|title=Una delicia del Cusco, sarza de patas de cerdo|access-date=23 August 2019|date=9 January 2018|website=Cuzco Eats|language=es-ES|archivedate=17 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190817235308/http://cuzcoeats.com/una-delicia-del-cusco-sarza-de-patas-de-cerdo/?lang=es|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://wapa.pe/hogar/1365851-almuerzo-prepara-patitas-mani-recetas-palta-rellena-gastronomia-comida|title=¿Cómo se prepara las patitas con maní? Aquí te enseñamos|access-date=23 August 2019|website=wapa.pe}}&lt;/ref&gt;
* ''Peus de porc'' — কাতালোনিয়া

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|2}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category|Pork feet}}

[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:এছিয়াৰ সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>t953zlwl6vtr8jhjtvv2feh6l4tlxxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বাৰ্তা:মটক জনগোষ্ঠী</title>
    <ns>1</ns>
    <id>138215</id>
    <revision>
      <id>636508</id>
      <parentid>635473</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>/* Native name */ নতুন অনুচ্ছেদ</comment>
      <origin>636508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113545" sha1="qg9yr94x5uylvkmn7fy5k98h98vgcp9" xml:space="preserve">== উৎসৰ তালিকা ==

#&quot;...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin,&quot; Gogoi, Karabi Baruah (2020-09). &quot;Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam&quot; (en ভাষাত). International Journal of Creative Research Thoughts (IJCRT) খণ্ড 8 (9): 2773. ISSN 2320-2882. https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-07-04.
#&quot;...Matak people are called as Phukau, which is one of the sub-groups of Tai people...&quot;{{Cite journal |last=Hazarika |first=Dulen |title=The Identity of the Matak Community of Assam: A Socio-Cultural and Political Study |journal=Journal of Pharmaceutical Negative Results |volume=13 |issue=Special Issue 8 |pages=3976–3978 |date=2022-12-30 |doi=10.47750/pnr.2022.13.S08.499 |url=https://www.academia.edu/99538293/The_Identity_of_the_Matak_Community_of_Assam_A_Socio_Cultural_and_Political_Study |via=Academia.edu |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}
# &quot;..which shows that the Tais came with Siukapha acknowledged the Mataks to be Tais...&quot;{{Cite news |title=A Note on Mataks of Assam |work=The Hills Times |url=https://thehillstimes.in/featured/a-note-on-mataks-of-assam |language=en |access-date=2026-07-29}}
#&quot;...AAMS and some  intellectuals today introduce the group as the ‘Ancient Tai’ people of Assam,...&quot;{{Cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=Making and Unmaking ‘Matak’ and ‘Moran’ Identities in Assam: A Case Study on Ethnicity |journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research |volume=7 |issue=3 |pages=1298–1305 |date=2020-03 |issn=2349-5162 |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2003191.pdf |language=en |access-date=2026-07-29}}
# &quot;Matak was the name given by Siu-Ka-Pha to the Phukhao or old Tais,&quot; {{Cite news |last=Gohain |first=B. K. |title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha |work=The Sentinel |date=2018-12-03 |url=https://www.sentinelassam.com/amp/story/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha |language=en |access-date=2026-07-29}}
# &quot;...Motok people, old Tai people of Assam...&quot; {{Cite book |last=Gogoi |first=Pushpa |title=Tai of North East India |publisher=Chumphra Printers and Publishers |date=1996 |url=https://books.google.co.in/books?id=EBJuAAAAMAAJ |via=Google Books |language=en |access-date=2026-07-29 |page=63}}
[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:52, 29 July 2026 (ইউ.টি.চি.)

== মায়ামৰা সম্প্ৰদায় আৰু মৰাণ জনগোষ্ঠী  ==
@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আপুনি উপনিৱেশ (WP:RAJ) অনুবাদিত গ্ৰন্থৰ ভিত্তিত [[মায়ামৰা সম্প্ৰদায়]] আৰু মৰাণ জনগোষ্ঠীক কেৱল সৃষ্টিধৰ দত্তৰ উৎস অনুসৰি (WP:FRINGE) লিখাটো সমৰ্থন যোগ্য নহয়। মূল টাই বুৰঞ্জী আৰু আধুনিক গৱেষণাক আঁতৰাই পছন্দৰ কিছু সংখ্যালঘূ লেখকৰ মতে ৱিকিপিডিয়া লিখা নাযায়! মটক পাতৰ নিযুক্তি কৰা বুলি উল্লেখ আছিল পিছে ফুখাও সকলেই মটক আৰু টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ আছিল। 𑜉𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜃𑜃𑜫 𑜄𑜥𑜃𑜫 𑜇𑜃𑜫 𑜉𑜃𑜫 𑜇𑜥𑜁𑜧 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜉𑜦𑜡𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜼 (মৌ নন তুন ফান মন ফু-খাও চাম ৱা মটক) (অসমীয়াত মোটামুটি অনুবাদ:সেই সময়ত বীজ সিঁচাৰ মূলৰ ভাল মানুহ মানে ফু খাও চমৱা মটক)
𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও) (অসমীয়াত মোটামুটি অনুবাদ:ফু খাও চাম ৱা সকল টাই মাও ঘৰীয়া) মটক পাতৰ নিযুক্তি দিছিল বুলি কৈ বুৰঞ্জীমূলক তথ্যক সংখ্যালঘু মতেৰে ভূল দেখাব খোজা ভিত্তিহীন। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 13:09, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

: টাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা “মটক” হৈছে মৰাণ। লানমাখ্ৰু এটা মৰাণ বংশ। এই বিষয়ে বিভিন্ন গৱেষকে ব্যাখ্যা কৰি থৈ গৈছে আৰু সেই কথাৰ সমৰ্থনত একাধিক উৎসো প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছে। “ফুকাও” শব্দয়ে “টাই” জনগোষ্ঠীক নুবুজাই। সেইটো এগৰাকী লেখিকাৰ নিজৰ interpretation। বুৰঞ্জীখনৰ পৰৱৰ্তী অংশসমূহতো “ফুকাও” শব্দটো সামগ্ৰিকভাৱে “মোৱামৰীয়া”সকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এই সকলো কথা প্ৰবন্ধটোত ইতিমধ্যে উল্লেখ কৰা হৈছে। মটকসকলৰ কিছুমান আহোম অংশই ইতিহাসক বিকৃত কৰি মটকসকলক টাই বুলি দাবী কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আছে। এই বিষয়টোও প্ৰবন্ধটোত উৎসৰ জৰিয়তে সঠিকভাৱে উপস্থাপন কৰা হৈছে, মটক জাতীয়তাবাদৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা এটা উপযুক্ত গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ তাৰ বাবে উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। কেৱল এজন লেখিকা কৰবী বৰুৱাই আগবঢ়োৱা এটা প্ৰান্তীয় মতবাদক প্ৰাধান্য দিবলৈ চেষ্টা কৰাটো—বিশেষকৈ যেতিয়া তেওঁ নিজেই এই নৱ-মটক মতাদৰ্শৰ সৈতে জড়িত—WP:FRINGE-ৰ একেবাৰে পাঠ্যপুথিসদৃশ উদাহৰণ। আপুনি এটা মাত্ৰ অবিশ্বস্ত উৎস ব্যৱহাৰ কৰি মটকসকলৰ মূল সংজ্ঞা আৰু পৰিচয়ক সলনি বা বিকৃত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে, যদিও এই বিষয়টো ইতিমধ্যে একাধিক লেখকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। সৃষ্টিধৰ দত্ত ইয়াত ব্যৱহৃত একমাত্ৰ উৎস নহয়। প্ৰবন্ধটোত একাধিক উৎস যোগ কৰা হৈছে। প্ৰয়োজন হ’লে মই আৰু বহুতো উৎস যোগ কৰিব পাৰোঁ। উইকিপিডিয়াত আপোনাৰ এই প্ৰান্তীয় মতবাদসমূহ জোৰকৈ আগবঢ়োৱা বন্ধ কৰক। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 15:50, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:{{ping|KhiLanTzi}} 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও):
:এই বাক্য মটক/মৰাণ পাতৰক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। চুকাফাৰ দিনত বহু কেইজন লোক মাওলুং দেশৰ পৰা চুতীয়া, নগা, মৰাণ, ইত্যাদিৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আহিছিল, তাৰে এজনক মটক বা মৰাণ পাতৰ নাম দি চুকাফাই লগত ৰাখিছিল। &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; গ্ৰন্থত একেই জনকে মৰাণ পাতৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে। হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ আহোমৰ দিনটো উল্লেখ কৰা হৈছে। এইবোৰ সকলো তথ্য উল্লেখ কৰা হৈছে। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ English অনুবাদতো একেই কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। 
:পুৰণি অসম বুৰঞ্জীত আছে, &quot;পাচে ৰাজা বেয়াকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুগ্ধ পাত্ৰ, এতিয়া ও নমাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ।&quot; [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:30, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::{{ping|Nayan j Nath}} মোৰ edit টোত Khilantzi য়ে দিয়া উৎস টো যোগ কৰাই আছে। কিন্তু সেইটো Khilanziয়াই প্ৰধান উৎস বনাবলৈ চাইছে। প্ৰায় সকলো গৱেষকে মটক ধৰ্মীয় গোষ্ঠী বুলি উল্লেখ কৰে। এই নতুন বিকৃত উৎস কেৱল এগৰাকী মটক লেখিকা কৰবি বৰুৱাই আগ বঢ়াইছে যিটো Wikipediaৰ নিয়মৰ অনুসৰি WP:FRINGE হয়। গতিকে এইটো উৎস জনগোষ্ঠী টোক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি।

::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] 
#ওপৰত থকা উল্লেখ থকা লেখকৰ তালিকাই প্ৰমাণ যে এইয়া ফ্ৰিঞ্জ নহয়। বহু কেইজন লেখকেই সহমত। ওলোটা আপুনিহে অধিকাংশ দত্তৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰি আছে। 
# ফুখাও শব্দটোৱে স্পষ্টকৈ টাই জনগোষ্ঠীৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে। মটক পাতৰ কথা পিছৰ অংশত আছে।
# মটক আৰু মৰানৰ বিষয়ে মূল টাই বুৰঞ্জীত পৃথক উল্লেখ আছে। ঔপনিৱেশিক পুথি সমূহে ভুল বুৰঞ্জীৰ নাম লৈ অনুবাদ কৰাটো কোনো নতুন কথা নহয়। WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERS অনুসৰি এই সমূহ উৎসক স্পষ্টকৈ অনিৰ্ভৰযোগ্য বুলি কব পাৰি।
# 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও) ইয়াত আপোনাৰ গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন নাই। ওপৰৰ উৎসত লিখা আছে ফু খাও চামৱা সকল টাই মাও ঘৰীয়া। ফুখাও বা মটক এটা জনগোষ্ঠী হয়। মটক পাতৰ এটা পদবী। বাক্যটোত স্পষ্টকৈ জনগোষ্ঠীটোৰ কথা লিখা হৈছে।[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:49, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:{{ping|KhiLanTzi}}
:#গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সেই একেই শাৰীৰ অনুবাদ কৰা আছে: &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar.&quot; একেই শাৰী পুৰণি অসম বুৰঞ্জীত আছে: পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাত্ৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। তাৰ আগৰ অংশত চুতীয়া, মটক/মৰাণ, কছাৰী, ইত্যাদিৰ পৰা মাওলুঙৰ মানুহে কৰ লোৱাৰ কথা আছে। গতিকে এই শাৰী মটক/মৰাণ পাতৰৰ বিষয়ে আছে। 
:#FRINGE নহ'বলৈ মূলসুঁতিৰ গৱেষকে গ্ৰহণ কৰা হ'ব লাগিব। দুজনমান মটক আৰু আহোম জাতীয়তাবাদী লেখকে লিখা লেখনীয়ে এইটো প্ৰতিষ্ঠা নকৰে। এইটো কোনো সৰু বিষয় নহয় যে এনেকৈ যধেমধে যিতি উৎস লগাই দিব। নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হ'বলৈ হ'লে সেই বিষয়ে সুকীয়াকৈ গৱেষণা কৰা লেখনী হব লাগিব। এইবোৰৰ ভিতৰত অকল কবৰী বৰুৱাৰ লেখনী এই বিষয় বস্তুৰ ওপৰত লিখা হৈছে। কিন্তু যিহেতু এইখন একমাত্ৰ লেখনী, গতিকে WP:FRINGE ত পৰে। 
:#&quot;ফুখাও&quot; শব্দৰ অৰ্থত টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ নাই। সেই শাৰী দুটাই মটক পাতত বংশলতা ব্যাখ্যা কৰিছে। সেই বাবে ইংৰাজী অনুবাদত আছে &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot; । তদুপৰি সেই শাৰীত &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨&quot; হে আছে। লানমাখ্ৰু উল্লেখ কৰা শাৰীকে ধৰি পাছৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী সকলৰ কাৰণেও &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧&quot; শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীৰ পৃষ্ঠা ৩৮, ৩৫৩, ৩৫৫ চাব। &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানেও আহোম ভাষাত &quot;আৰু&quot; বুজাই। বুৰঞ্জী খনৰ বিভিন্ন অংশত এই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌ মানে &quot;সেই সকল পুৰুষ&quot; বুজাই। 𑜇𑜤‌ মানে &quot;পুৰুষ&quot; আৰু 𑜁𑜧𑜨 মানে &quot;সকল&quot;। 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 মানে &quot;ঘৰ&quot; আৰু 𑜃𑜩 মানে &quot;এতিয়া/সেই নিমিত্তে&quot;। গতিকে &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨&quot; ৰ অৰ্থ হ'ব : &quot;সেই সকল পুৰুষ (𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌) আৰু (𑜋𑜪 𑜈𑜡) ঘৰ (𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫) সেই নিমিত্তে (𑜃𑜩)  টাই-মাও (𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨)&quot; হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।‌‌ গতিকে এই শাৰীটোৱে আগৰ শাৰীৰ বিমুন পাতৰৰ কথা ব্যাখ্যা কৰিছে যেন বোধ হয়। সেই বাবে হয়টো &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; ত এই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে: &quot;পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। &quot;টাই-মাও&quot; অৰ্থাত &quot;নডা&quot;।‌ গতিকে পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুবাদ ১০০% শুদ্ধ। যিহে নহওক এইবোৰৰ অৰ্থ বিচাৰিবলৈ যোৱাটো ইনেও WP:OR ত পৰিব।
:#মটক আৰু মৰাণক পৃথককৈ উল্লেখ কৰা নাই। প্ৰথমভাগত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই কথা আহোম ৰজাৰ আদেশত লিখা কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। তদুপৰি WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERSৰ কথায়ে নাহে, কাৰণ মই ব্যৱহাৰ কৰা উৎস বোৰ সকলো নতুন যুগৰ research paper বা history textbook পৰা লোৱা হৈছে। 
:#সেই টাই ভাষাৰ শাৰীটোৰ অনুবাদ কৰিবলৈ যোৱাটো WP:OR হ'ব, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ চাবলৈ গ'লে ওপৰত কোৱাৰ দৰে &quot;সেই সকল পুৰুষ আৰু ঘৰ সেই নিমিত্তে টাই-মাও&quot; হ'ব পাৰে।

[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 17:04, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

:@Ananya Taye আৰু @KhiLanTzi দুয়োপক্ষৰ মতক ইয়াত ৰখা উচিত। ই প্ৰবন্ধটোক অধিক তথ্যসমৃদ্ধ কৰিছে। বুৰঞ্জীৰ কথাবোৰত সদায়েই !? থাকে। গতিকে পাঠকে নিশ্চয়কৈ দুয়োপক্ষৰ মতক গুৰুত্ব দি এক সিদ্ধান্তত উপনিত হ'ব পাৰিব। মাত্ৰ এইটোৱেই সত্য, আনটো অসত্য ধৰণৰ মত লিখাৰ পৰা বিৰত থাকক।-[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:41, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::@::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] 
::#ওপৰত থকা উল্লেখ থকা লেখকৰ তালিকাই প্ৰমাণ যে এইয়া ফ্ৰিঞ্জ নহয়। বহু কেইজন লেখকেই সহমত। ওলোটা আপুনিহে অধিকাংশ দত্তৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰি আছে। 
::# ফুখাও শব্দটোৱে স্পষ্টকৈ টাই জনগোষ্ঠীৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে। মটক পাতৰ কথা পিছৰ অংশত আছে।
::# মটক আৰু মৰানৰ বিষয়ে মূল টাই বুৰঞ্জীত পৃথক উল্লেখ আছে। ঔপনিৱেশিক পুথি সমূহে ভুল বুৰঞ্জীৰ নাম লৈ অনুবাদ কৰাটো কোনো নতুন কথা নহয়। WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERS অনুসৰি এই সমূহ উৎসক স্পষ্টকৈ অনিৰ্ভৰযোগ্য বুলি কব পাৰি।
::# 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও) ইয়াত আপোনাৰ গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন নাই। ওপৰৰ উৎসত লিখা আছে ফু খাও চামৱা সকল টাই মাও ঘৰীয়া। ফুখাও বা মটক এটা জনগোষ্ঠী হয়। মটক পাতৰ এটা পদবী। বাক্যটোত স্পষ্টকৈ জনগোষ্ঠীটোৰ কথা লিখা হৈছে।[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:49, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::# FRINGE নহ'বলৈ মূলসুঁতিৰ গৱেষকে গ্ৰহণ কৰা হ'ব লাগিব। দুজনমান মটক আৰু আহোম জাতীয়তাবাদী লেখকে লিখা লেখনীয়ে এইটো প্ৰতিষ্ঠা নকৰে। এইটো কোনো সৰু বিষয় নহয় যে এনেকৈ যধেমধে যিতি উৎস লগাই দিব। নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হ'বলৈ হ'লে সেই বিষয়ে সুকীয়াকৈ গৱেষণা কৰা লেখনী হব লাগিব। এইবোৰৰ ভিতৰত অকল কবৰী বৰুৱাৰ লেখনী এই বিষয় বস্তুৰ ওপৰত লিখা হৈছে। কিন্তু যিহেতু এইখন একমাত্ৰ লেখনী, গতিকে WP:FRINGE ত পৰে। 
:::# &quot;ফুখাও&quot; শব্দৰ অৰ্থত টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ নাই। সেই শাৰী দুটাই মটক পাতত বংশলতা ব্যাখ্যা কৰিছে। সেই বাবে ইংৰাজী অনুবাদত আছে &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot; । তদুপৰি সেই শাৰীত &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨&quot; হে আছে। লানমাখ্ৰু উল্লেখ কৰা শাৰীকে ধৰি পাছৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী সকলৰ কাৰণেও &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧&quot; শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীৰ পৃষ্ঠা ৩৮, ৩৫৩, ৩৫৫ চাব। &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানেও আহোম ভাষাত &quot;আৰু&quot; বুজাই। বুৰঞ্জী খনৰ বিভিন্ন অংশত এই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌ মানে &quot;সেই সকল পুৰুষ&quot; বুজাই। 𑜇𑜤‌ মানে &quot;পুৰুষ&quot; আৰু 𑜁𑜧𑜨 মানে &quot;সকল&quot;। 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 মানে &quot;ঘৰ&quot; আৰু 𑜃𑜩 মানে &quot;এতিয়া/সেই নিমিত্তে&quot;। গতিকে &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨&quot; ৰ অৰ্থ হ'ব : &quot;সেই সকল পুৰুষ (𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌) আৰু (𑜋𑜪 𑜈𑜡) ঘৰ (𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫) সেই নিমিত্তে (𑜃𑜩)  টাই-মাও (𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨)&quot; হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।‌‌ গতিকে এই শাৰীটোৱে আগৰ শাৰীৰ বিমুন পাতৰৰ কথা ব্যাখ্যা কৰিছে যেন বোধ হয়। সেই বাবে হয়টো &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; ত এই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে: &quot;পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। &quot;টাই-মাও&quot; অৰ্থাত &quot;নডা&quot;।‌ গতিকে পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুবাদ ১০০% শুদ্ধ। যিহে নহওক এইবোৰৰ অৰ্থ বিচাৰিবলৈ যোৱাটো ইনেও WP:OR ত পৰিব।
:::# মটক আৰু মৰাণক পৃথককৈ উল্লেখ কৰা নাই। প্ৰথমভাগত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই কথা আহোম ৰজাৰ আদেশত লিখা কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। তদুপৰি WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERSৰ কথায়ে নাহে, কাৰণ মই ব্যৱহাৰ কৰা উৎস বোৰ সকলো নতুন যুগৰ research paper বা history textbook পৰা লোৱা হৈছে। 
:::# সেই টাই ভাষাৰ শাৰীটোৰ অনুবাদ কৰিবলৈ যোৱাটো WP:OR হ'ব, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ চাবলৈ গ'লে ওপৰত কোৱাৰ দৰে &quot;সেই সকল পুৰুষ আৰু ঘৰ সেই নিমিত্তে টাই-মাও&quot; হ'ব পাৰে।
:::[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 18:45, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] WP:DUE অনুসৰি অধিক যোগ্য তথ্যক উচিত গুৰুত্ব দিয়া উচিত। এয়া স্পষ্ট যে তেখেতে মাত্ৰ দত্তৰ উৎসত অযথা ভৰ (undue weight) দি আছে। তাৰোপৰি নতুন গৱেষণাত ইতিমধ্যে প্ৰমাণ হৈছে যে মায়ামৰা সত্ৰৰ আৰম্ভনিৰ বহু আগৰে পৰাই বুৰঞ্জীত মটক সকলৰ কথা স্পষ্টকৈ আছেই। তেনে ক্ষেত্ৰত কেৱল দত্তৰ উৎসক লৈ অযথা ভৰ দিয়টো অনুচিত। মই মোৰ সম্পাদনাত দত্তৰ উৎসৰো নিয়ম অনুসৰি উল্লেখ কৰিছোঁ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:54, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] আপোনাৰ তথ্যখিনিও সংযোগ কৰা উচিত। যিহেতু দুয়োপক্ষৰ মতবিৰোধ আছে। গতিকে বাক্যবোৰ এনেকৈ নিলিখিব যে আপোনাৰখিনিহে সত্য, আন জনৰ খিনি সত্য নহয়। এইদৰে লিখিলে দুয়োপক্ষৰ মতৰ মাজত এক সমতা বৰ্তি থাকে। ইয়াৰ পিছতো যদি মাত্ৰ নিৰ্দিষ্ট এজনেহে নিজৰ মতত অটল থাকে, তেন্তে নিশ্চয়কৈ বিহিত ব্যৱস্থা লোৱা হ'ব। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:09, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::মোৰ editত দুয়োটা মত প্ৰকাশ কৰা হৈছে। কিন্তু Khilanziয়াৰ মতটো গৱেষণক সন্মত নহয়। Khilanziয়াই নিজৰ Fringe POV আগ বঢ়াবলৈ যিবোৰ উৎস যোগ কৰিব বিচাৰিছে, সেইবোৰ নাইবা মটক সংগঠনৰ মত নাইবা টাই জাতীয়তাবাদী লেখা। নিৰপেক্ষ ইতিহাসবিদ সকলে মটকটো ধৰ্মীয় গোষ্ঠী বুলি মত প্ৰকাশ কৰি আহিছে। বাকী চুকাফাৰ দিনত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিছিল বুলি বিভিন্ন বুৰঞ্জীবিদে লিখি থৈ গৈছে, যিবোৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীত চুকাফা&quot;ৰ দিনৰ মটকক মৰাণ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 17:15, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::কোন কেইটা উৎস? কৰবী বৰুৱাক বাদ দি প্ৰায় বোৰ নাইবা টাই লেখক দুজনমানৰ জাতীয়তাবাদী লেখনী বা websiteৰ লেখনী বা পৃথক বিষয়বস্তুৰ ওপৰত লিখা লেখনী। এইবোৰ reliable sourceত নপৰে। যি দুখন উৎসত মটক সংগঠনৰ মত উল্লেখ কৰা আছে, সেইবোৰ মই আতৰোৱা নাই। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 17:10, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] 𑜈𑜈𑜫 𑜋𑜂𑜫 𑜁𑜧 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜉𑜦𑜡 𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜆𑜡𑜄𑜨𑜍𑜫 𑜼 (বাও চাং খাও চাম ৱা মটক পাতৰ)
::::এই বাক্য শাৰীত ডেকা এজন মটক পাতৰ হোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত 𑜈𑜈𑜫 (বাও) ডেকা জন 𑜉𑜦𑜡 𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜆𑜡𑜄𑜨𑜍𑜫 (মটক পাতৰ) হিচাপে নিযুক্ত হৈছে। আৰু এইবোৰ প্ৰমাণৰ পাছতো Ananya Taye ৰ মতে মটক সকলক মোৱমৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে একেই সজাব চেষ্টা চলাই আছে। এইবোৰ পঢ়িয়েই ওপৰৰ কৰবী বৰুৱা, দুলেন হাজৰিকা, চুন গগৈ, বি কে গোহাঁই আৰু পুষ্পগগৈৰ দৰে বিশিষ্ট লেখক সকলে নিজৰ মতত টাই মূলীয় বুলি লিখিছে। আৰু সেয়া আপোনাৰমতে fringetheory? আপুনি বুজি পাইনে fringethoery কি বস্তু? Propaganda কি বস্তু বুজি পাইনে? যদি পাই তেন্তে বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ লিখিত আৰু কেইবাজনো বিশিষ্ট গৱেষকৰ দ্বাৰা পৰীক্ষিত তথ্যক কিছু অসম্ভব কথাৰে সলনি কৰিব চেষ্টা নকৰিব। ১২২৮ ৰ ওচৰৰ সময়ত চুকাফাৰ দিনৰ উৎসত লিখি থৈ যোৱা মটক সকলক কেইবা শতিকাৰ পাছত গঠন হোৱা মায়ামৰা সম্প্ৰদায় আৰু কেতিয়াবা মৰাণ জনগোষ্ঠী বুলি লিখি দিলেও সত্য বুৰঞ্জীত লিখা আছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 17:33, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::# FRINGE নহ'বলৈ মূলসুঁতিৰ গৱেষকে গ্ৰহণ কৰা হ'ব লাগিব। দুজনমান মটক আৰু আহোম জাতীয়তাবাদী লেখকে লিখা লেখনীয়ে এইটো প্ৰতিষ্ঠা নকৰে। এইটো কোনো সৰু বিষয় নহয় যে এনেকৈ যধেমধে যিতি উৎস লগাই দিব। নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হ'বলৈ হ'লে সেই বিষয়ে সুকীয়াকৈ গৱেষণা কৰা লেখনী হব লাগিব। এইবোৰৰ ভিতৰত অকল কবৰী বৰুৱাৰ লেখনী এই বিষয় বস্তুৰ ওপৰত লিখা হৈছে। কিন্তু যিহেতু এইখন একমাত্ৰ লেখনী, গতিকে WP:FRINGE ত পৰে। 
:::::# &quot;ফুখাও&quot; শব্দৰ অৰ্থত টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ নাই। সেই শাৰী দুটাই মটক পাতত বংশলতা ব্যাখ্যা কৰিছে। সেই বাবে ইংৰাজী অনুবাদত আছে &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot; । তদুপৰি সেই শাৰীত &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨&quot; হে আছে। লানমাখ্ৰু উল্লেখ কৰা শাৰীকে ধৰি পাছৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী সকলৰ কাৰণেও &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧&quot; শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীৰ পৃষ্ঠা ৩৮, ৩৫৩, ৩৫৫ চাব। &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানেও আহোম ভাষাত &quot;আৰু&quot; বুজাই। বুৰঞ্জী খনৰ বিভিন্ন অংশত এই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌ মানে &quot;সেই সকল পুৰুষ&quot; বুজাই। 𑜇𑜤‌ মানে &quot;পুৰুষ&quot; আৰু 𑜁𑜧𑜨 মানে &quot;সকল&quot;। 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 মানে &quot;ঘৰ&quot; আৰু 𑜃𑜩 মানে &quot;এতিয়া/সেই নিমিত্তে&quot;। গতিকে &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨&quot; ৰ অৰ্থ হ'ব : &quot;সেই সকল পুৰুষ (𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌) আৰু (𑜋𑜪 𑜈𑜡) ঘৰ (𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫) সেই নিমিত্তে (𑜃𑜩)  টাই-মাও (𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨)&quot; হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। গতিকে এই শাৰীটোৱে আগৰ শাৰীৰ বিমুন পাতৰৰ কথা ব্যাখ্যা কৰিছে যেন বোধ হয়। সেই বাবে হয়টো &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; ত এই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে: &quot;পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। &quot;টাই-মাও&quot; অৰ্থাত &quot;নডা&quot;। গতিকে পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুবাদ ১০০% শুদ্ধ। যিহে নহওক এইবোৰৰ অৰ্থ বিচাৰিবলৈ যোৱাটো ইনেও WP:OR ত পৰিব।
:::::# মটক আৰু মৰাণক পৃথককৈ উল্লেখ কৰা নাই। প্ৰথমভাগত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই কথা আহোম ৰজাৰ আদেশত লিখা কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। তদুপৰি WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERSৰ কথায়ে নাহে, কাৰণ মই ব্যৱহাৰ কৰা উৎস বোৰ সকলো নতুন যুগৰ research paper বা history textbook পৰা লোৱা হৈছে। 
:::::# সেই টাই ভাষাৰ শাৰীটোৰ অনুবাদ কৰিবলৈ যোৱাটো WP:OR হ'ব, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ চাবলৈ গ'লে ওপৰত কোৱাৰ দৰে &quot;সেই সকল পুৰুষ আৰু ঘৰ সেই নিমিত্তে টাই-মাও&quot; হ'ব পাৰে।
:::::[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 18:46, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::#𑜈𑜈𑜫 𑜋𑜂𑜫 𑜁𑜧 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜉𑜦𑜡 𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜆𑜡𑜄𑜨𑜍𑜫: প্ৰথম কথা হ'ল 𑜈𑜈𑜫 মানে বাব হে বাও নহয়, বাও মানে হে ডেকা। 𑜈𑜈𑜫 (বাব) বুলি শব্দ অভিধানত নাই কিন্তু &quot;বাপ&quot; আছে, &quot;প&quot; আৰু &quot;ব&quot; আখৰ দুটা প্ৰায় একেই দেখাত। যদি &quot;প&quot; হয়, তেন্তে &quot;বাপ&quot; মানে &quot;বস কৰা&quot; বুজাই। &quot;𑜋𑜂𑜫&quot; মানে &quot;আৰু/তাৰ পাছত&quot;, &quot;𑜁𑜧&quot; মানে &quot;মন/ইচ্ছা কৰা&quot;, &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানে &quot;আৰু&quot; বা &quot;হোৱা&quot; বা &quot;নাম দিয়া&quot;। এই বাক্যৰ অৰ্থ হৈছে: তাৰ পাছত বস কৰিবলৈ মন কৰি মটক পাতৰ হ'ল। গতিকে এই বাক্য ওপৰৰ &quot;টাই-মাও&quot; উল্লেখ থকা বাক্যৰ লগত জড়িত। এই কথা গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ইংৰাজী অনুবাদে হওক বা পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ উল্লেখ। দুয়োখনতে একেই আছে। দুয়োটা বাক্যৰ একেলগে অৰ্থ হৈছে: সেই পুৰুষ সকল টাই-মাও ঘৰৰ আৰু পাছলৈ বস কৰিবলৈ মন কৰি &quot;মটক পাতৰ&quot; নাম দিলে‌ (&quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot;, Ahom Buranji (GC Barua, p.38)।‌ বিমুন পাতৰে হওক, বা অন্য টাই-মাও এজন, এইজনকে মটক বা মৰাণ পাতৰ নাম দিছিল বুলি বুজিব পৰা যায়। মুঠতে দফাটোৱে মাওলুং দেশৰ পৰা মটক, চুতীয়া, কছাৰী, ইত্যাদিৰ খুত তুলিবলৈ অহা লোকৰ কথা বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
:::::# আপোনাৰ নিজা বিকৃত মূলক অনুবাদে interpretationয়ে বুৰঞ্জী সলনি কৰিব নোৱাৰে। এইবোৰ WP:ORৰ লগতে WP:SYNTH ত ও‌ পৰিব। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ অনুবাদ‌ আৰু পুৰণি অসম বুৰঞ্জী published কৰা গ্ৰন্থ হয়। বাকী যিবোৰ উৎস বুলি দিছে সকলো মটক সংগঠন বা টাই জাতীয়তাবাদী লেখকৰ লেখনী। এইবোৰ আপোনালোক আহোম whatsapp Universityৰ গ্ৰুপ বোৰত প্ৰচাৰ কৰিব। Wikipediaত গ্ৰহণযোগ্য reliable source আৰু প্ৰতিষ্ঠিত উৎস হে যোগ কৰা হয়। 
:::::# মোৱামৰীয়া দিনত সকলোকে একেলগে &quot;ফুকাও&quot; আৰু &quot;মটক&quot; বুলি উল্লেখ কৰা আছে, গতিকে ভালদৰে ধৰিব পাৰি যে প্ৰথমতে মৰাণ সকলৰ‌ কাৰণে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ পাছলৈ সকলো মোৱামৰীয়া সকলৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল।
:::::[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 19:23, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] বাপ? আপোনাৰ টাই আহোম ভাষাৰ অলপো জ্ঞান আছেনে? এয়া মোৰ WP:OR নহয় ৬ টা উৎসত টাই মূলীয় বুলি লিখা আছে। প্ৰথম বাক্যত ফু খাও সকলক টাই মাও ঘৰীয়া বুলি উল্লেখ আছে। আহোম ভাষাত 𑜰 𑜈 দুইটাই /w/ বা /b/ বুজোৱা হয়। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ অনুবাদ যথেষ্ট ভুল আছিল। বিজে টেৰৱিয়েল আৰু ভাষাবিদ সকলে ইয়াক Pseudo Ahom বুলি কৈছিল যিটো আপুনি ওপৰত কৰিছে অভিধানৰ পৰা এটা এটা শব্দ চাই কৰা অনুবাদ। টাই ভাষাবিদ, গৱেষক পুষ্প গগৈকে ধৰি অন্য টাই ভাষাবিদ সকলে লিখি থৈছে ইয়াৰ অৰ্থ অনুসৰি প্ৰবন্ধ। আপোনাৰ মোৰ অনুবাদৰ প্ৰয়োজন নাই। মাত্ৰ আপোনাৰ অযুক্তিকৰ, পুৰণি আৰু অবাস্তৱ দাবীবোৰৰ বাবেহে মূল টাই বুৰঞ্জীৰ শাৰীবোৰ আনিব লগা হৈছে। 
::::::মোৱামৰীয়া দিনত সকলোকে একেলগে &quot;ফুকাও&quot; আৰু &quot;মটক&quot; বুলি উল্লেখ কৰা আছে: মোৱামৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ অধিক জনসংখ্যা ফুখাও বা মটক জনগোষ্ঠীৰে আছিল সেয়া ইতিমধ্যে আধুনিক গৱেষক সকলে কৈছে। আৰু সেয়ে ফুখাও শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছে যিটো চুকাফাৰ দিনৰ পৰাই কৰি অহা হৈছে। ই মটক সকলেই মৰাণ বুলি কত প্ৰমাণ কৰে? কোনো সত্য প্ৰতিষ্ঠিত তথ্য আপোনাৰ পছন্দৰ নহল বুলিয়ে মিছা হৈ নাযায়। 
::::::[[WP:AGEMATTERS]]: অনুসৰি টাই মূলিয় বুলি উল্লেখ হোৱা শুদ্ধ গৱেষণাক প্ৰাধান্য দিয়া হৈছে।
::::::[[WP:DUE]] অনুসৰি সৃষ্টিধৰ দত্তৰ উৎসক অযথা ভৰ  (UNDUE WEIGHT) হোৱা নাই।  
::::::[[WP:OR]] মোৰ লেখা WP:OR নহয় কাৰণ ৬টা উৎসত টাই মূলৰ বুলি লিখা আছে এয় মোৰ নিজৰ গৱেষণা নহয়।
::::::[[WP:SYNTH]] হব নোৱাৰে কাৰণ টাই মূলৰ বুলি প্ৰতিটো উৎসতে নিজস্ব ভাৱে উল্লেখ আছে কেইবাটাও উৎস মিলি টাইমূলীয় বুলি বুজাব চেষ্টা কৰা হোৱা নাই। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 03:36, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::অনুবাদ বোৰ WP:OR নহয় যদি কি? উৎস ৫টা হওক ১০০ টা হওক। কথা নাই। Narrative আৰু POVৰ কথা টো আহে যিটো WP:FRINGE, WP:SYNTH, WP:OR, ইত্যাদি কেইবাটাও পলিচি উলঙ্ঘন কৰিছে। মটক বা আহোম জাতীয়তাবাদী লেখা প্ৰচাৰ কৰিবলৈ Wikipedia প্ৰয়োগ নকৰিব। WP:PROMO কি হয়, পঢ়ি চাওক। প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ গৱেষকে মটক মায়ামৰীয়া ধৰ্মৰ আৰু মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা গোষ্ঠী বুলি কয়। এই mainstream narrativeৰ বিপৰিতে যাবলৈ আগতে reliable sourceৰ উৎস গোটাওক। পাৰিলে নিজে গ্ৰন্থ লিখি Universityৰ পৰা পাব্লিচ কৰাওক। কৰবী বৰুৱা গগৈৰ লেখনী এক মাত্ৰ published research paper আৰু সেইবাবে লেখনীৰ ৰখা হৈছে। ইয়াত website, জাতীয় সংগঠনৰ লেখা উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ দিয়া নহ'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 03:59, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::লগতে আৰু এটা কথা বুজি ল'ব। ইয়াত WP:RAJ WP: AGEMATTERS এইবোৰৰ কথা নাহে। মই যোগ কৰা উৎস বোৰ বিশিষ্ট ইতিহাসবিদ আৰু বিদেশী গৱেষকে লিখা লেখনী। কৰবী বৰুৱাৰ লেখনী কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য Journalত নাই। IJCRT Journalখন [https://www.researchgate.net/post/Is-INTERNATIONAL-JOURNAL-OF-CREATIVE-RESEARCH-THOUGHTS-IJCRT-a-genuine-journal Predatory journal] হয় আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে Reliable source নহয়। 
:::::::বাকী WP:UNDUE হোৱাৰ প্ৰশ্নয়ে নাহে কাৰণ সেইটো মত FRINGE হয়। FRINGE হোৱাৰ পাছতো মতটো লেখনীত ৰখাটোৱে বহুত, মূল মত বনাবলৈ যোৱাটো [[WP:PROMO]] [[WP:NPOV]] ৰ উলঙ্ঘন কৰা হ'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:10, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::::::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] প্ৰথমে WP:OR আৰু WP:SYNTH পৃষ্ঠা দুটা ভালদৰে পঢ়ি আহকচোন এবাৰ তাৰ পাছত কথা পাতিম। চালে বেৰে কোবাই সকলো কথাকে WP:OR আৰু WP:SYNTH কলেই হব জানো? 
::::::::WP:OR মোৰ লেখা WP:OR নহয় কাৰণ ৬টা উৎসত টাই মূলৰ বুলি লিখা আছে এয় মোৰ নিজৰ গৱেষণা নহয়। ইয়াৰ অৰ্থ মই নতুনকৈ কিবা আৱিষ্কাৰ কৰা নাই উৎসত ইয়াৰ উল্লেখ আছে।
::::::::WP:SYNTH হব নোৱাৰে কাৰণ টাই মূলৰ বুলি প্ৰতিটো উৎসতে নিজস্ব ভাৱে উল্লেখ আছে কেইবাটাও উৎস মিলি টাইমূলীয় বুলি বুজাব চেষ্টা কৰা হোৱা নাই। অৰ্থাৎ মই অৰ তৰ পৰা জোৰা টাপলি মৰা নাই। উৎস সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 04:22, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::::প্ৰতিস্তিত অনুবাদৰ বিপৰীতে গৈ নিজা অনুবাদ উলিওৱা টো WP:ORৰ লগতে WP:SYNTH ও হয়। পুৰণি অসম বুৰঞ্জী খন আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ ঘৰৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বুৰঞ্জী। তাতো একেই অনুবাদ কৰা আছে। এই সকলোবোৰ বুৰঞ্জী ভূল বুলি ক'বলৈ mainstream গৱেষকৰ সহমত লাগিব। নাথাকিলে WP:FRINGE হ'ব। প্ৰতিস্থিত মতটো আগতে ৰখা হৈছে। নিজৰ একপক্ষীয় Fringe
:::::::::মতটো আগত ৰখাটো policyৰ বিৰুদ্ধে যোৱা বুজাই।
:::::::::মই দিয়া উৎস সমূহ আগতে পঢ়ি চাওক। চুকাফাৰ দিনৰ মৰাণক টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত মটক কৈছিল। গৱেষক Ramirezৰ লেখনী পঢ়ক। ফুখাও, মৰাণ, মটক ইত্যাদি সকলো শব্দ গভীৰ ভাবে বিশ্লেষণ কৰা আছে। কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জী পঢ়ক। চুকাফাৰ দিনৰ মটকক মৰাণ বুলি স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। লানমাখ্ৰু মৰাণ বুলি প্ৰায় সকলো অসমীয়া বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। অসমীয়া বুৰঞ্জী বোৰ প্ৰাথমিক উৎস হয়। ইয়াত WP:AGEMATTERS, WP:RAJ এইবোৰ কৰ পৰা আহিব? IJCRT Journalবোৰ ইনেও Wikipediaত স্থান নাই। ভাল জনা শুনা admin থাকিলে সেইখনো যোগ কৰিবলৈ নিদিলে হয়। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:35, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::::{{ping|KhiLanTzi}}
:::::::::কৰবী গগৈয়ে নিজৰ লেখনীত কি লিখিছে পঢ়ি চাওক:
:::::::::Another Tai family was also designated as Matak Patar by the King. This information is found in the book written in the Tai Language --- “Phukhao cham wa ryun Tai mbaw bao changkhao cham wa Matak Patar”.
:::::::::কৰবী গগৈয়ে মটক পাতৰ আৰু টাই লোক জন একেই জনে বুলি উল্লেখ কৰিছে। গতিকে আপুনি যোগ কৰা উৎস আপুনি কোৱা কথাৰ বিপৰীতে হে গৈছে। বাকী বাও হওক বাপ হওক, বাক্য কেইটাৰ মূল অৰ্থ সলনি নহয়। মূল কথাটো হৈছে দুয়োটা বাক্যয়ে একেইজন লোক আৰু একেটা পদবীৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, যিদৰে দুয়োখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। বাকী শব্দ বা বাক্যৰ অৰ্থ উলিয়াবলৈ যোৱাটো WP:OR হয়, গতিকে চেষ্টাও নকৰিব।
:::::::::আৰু এটা কথা। মায়ামৰা বিদ্ৰোহৰ দিনত মটক মানে ধাৰ্মিক গোষ্ঠীটোকে বুজাইছিল। সকলোৱে জানে মটকত কলিতা, কছাৰী, চুতীয়া, আহোম, ইত্যাদি ধেৰ জনগোষ্ঠীৰ লোক সোমাই আছে বুলি। এইটো প্ৰতিষ্ঠিত সত্য। মৰাণক কিছু ক্ষেত্ৰত মটকত ধৰা হৈছিল আৰু কিছু ক্ষেত্ৰত পৃথককৈ ধৰা হৈছিল। ভৰত সিংহ, ৰাঘব, ৰূক্মিনী, ইত্যাদি চৰিত্ৰক মৰাণ আৰু মটক দুয়োটা পৰিচয় দিয়া হৈছিল। মৰাণৰ ধৰ্ম মটক ধৰ্ম। ফুখাও মানে মোৱামৰীয়া ধৰ্ম পালন কৰা মটক ধৰ্ম গোষ্ঠী। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 05:02, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::::::::{{ping|Ananya Taye}} {{ping|KhiLanTzi}} {{ping|Nayan j Nath}}
::::::::::মোৰ মতে এই আলোচনাটোত আমি প্ৰথমে এটা কথা মনত ৰখা উচিত যে [[WP:NPOV|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী (NPOV)]] মানে কোনো এটা পক্ষৰ ঐতিহাসিক ব্যাখ্যাক সম্পাদকসকলে নিজে “সত্য” বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা নহয়। যদি কোনো বিষয়ত নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসসমূহৰ মাজত মতভেদ আছে, তেন্তে সেই মতভেদটো উৎস অনুসৰি, উপযুক্ত attribution-সহ পাঠকক জনোৱাটোৱেই অধিক নিৰপেক্ষ পদ্ধতি।
::::::::::উদাহৰণস্বৰূপে, যদি এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত “X” বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে, আনহাতে আন এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত “Y” বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে, তেন্তে প্ৰবন্ধত—
:::::::::::; “{{cite|...}} অনুসৰি X ...”
:::::::::::; “আনহাতে, {{cite|...}} অনুসৰি Y ...”
::::::::::—এই ধৰণে দুয়োটা মত উপস্থাপন কৰিব পাৰি। ইয়াত সম্পাদকৰ নিজৰ interpretation যোগ কৰি কোনটো “সঠিক” সেই সিদ্ধান্ত উলিয়াব নালাগে। [[WP:V|Verifiability]], [[WP:RS|Reliable sources]] আৰু [[WP:NPOV|NPOV]]-ৰ মূল উদ্দেশ্যও এইটোৱেই—আমি কি বিশ্বাস কৰোঁ সেয়া নহয়, নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসত কি কোৱা হৈছে সেইটো উপস্থাপন কৰা।
::::::::::একেদৰে, কোনো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভাষা, বিশেষকৈ প্ৰাচীন টাই/আহোম ভাষাৰ কোনো বাক্যৰ অৰ্থ সম্পাদকজনে নিজে শব্দে-শব্দে বিশ্লেষণ কৰি নতুন historical interpretation উলিয়ালে [[WP:OR|No original research]] বা [[WP:SYNTH|synthesis]]-ৰ সমস্যা হ'ব পাৰে। সেই ব্যাখ্যা যদি কোনো যোগ্য গৱেষক/বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসত ইতিমধ্যে দিয়া আছে, তেন্তে সেই উৎসৰ attribution-সহ উল্লেখ কৰাটোহে অধিক উপযুক্ত। কেৱল উৎসত থকা তথ্যসমূহ কেইবাটাও ঠাইৰ পৰা জোৰা লগাই সম্পাদকীয় সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা উচিত নহয়।
::::::::::একেদৰে, কোনো এটা মতক [[WP:FRINGE|fringe]] বা [[WP:UNDUE|undue]] বুলি গণ্য কৰা উচিত নে নহয়, সেইটোও কেৱল সম্পাদকৰ ব্যক্তিগত মূল্যায়নৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা উচিত নহয়। উৎসৰ মান, বিষয়টোৰ ওপৰত সেই উৎসৰ প্ৰাসংগিকতা, আৰু বিষয়টোৰ ওপৰত নিৰ্ভৰযোগ্য secondary sources-ত মতটোৰ স্থান—এইবোৰ বিবেচনা কৰা উচিত। যদি কোনো মত সঁচাকৈয়ে অতি সংখ্যালঘু বা fringe হয়, তেন্তে তাক মূল মতৰ সমান weight দিয়াৰ প্ৰয়োজন নাই; কিন্তু যদি দুয়োটা interpretation-ই উল্লেখযোগ্য আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসত আলোচনা কৰা হৈছে, তেন্তে উপযুক্ত weight আৰু attribution-সহ দুয়োটাকে উল্লেখ কৰিব পাৰি।
::::::::::সেইবাবে এই মুহূৰ্তত “এইটোহে সত্য, আনটো ভুল” বুলি সম্পাদকসকলে নিজে সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে দুয়োপক্ষই নিজৰ নিজৰ সৰ্বাধিক নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু বিষয়টোৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে সম্পৰ্কিত উৎস আগবঢ়োৱাটো ভাল হ'ব। তাৰ পিছত প্ৰবন্ধত:
::::::::::* According to [Source A], ...
::::::::::* However, [Source B] interprets this as ...
::::::::::* Another study/source states ...
::::::::::এই ধৰণৰ attribution-এ পাঠকক তথ্যসমূহৰ মাজৰ মতভেদটো বুজিবলৈ সহায় কৰিব আৰু পাঠকে নিজে উৎসসমূহ মূল্যায়ন কৰিব পাৰিব।
::::::::::আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা হ'ল [[WP:BATTLEGROUND|Wikipedia is not a battleground]]। ব্যক্তিগত মন্তব্য, “আপুনি propaganda কৰিছে”, “আপুনি নিজে গৱেষণা কৰক”, “এই মতবাদ Wikipediaত প্ৰচাৰ নকৰিব” আদি অভিযোগে সমস্যাটো সমাধান নকৰে। আমি সম্পাদকক নহয়, উৎস আৰু content-টোক আলোচনা কৰা উচিত। একেদৰে [[WP:EW|edit warring]] এৰাই চলি content dispute-টো talk page-ত সমাধান কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাটো উচিত।
::::::::::বৰ্তমান একেটা বিষয়ক লৈ বাৰে বাৰে edit/revert আৰু ব্যক্তিগতভাৱে interpretation লৈ বিতৰ্ক চলি থকা দেখা গৈছে। সেয়ে এজন [[Wikipedia:Administrators|administrator]]-ক অনুৰোধ কৰিম যে বিতৰ্কটো সমাধান নোহোৱালৈকে প্ৰবন্ধটো temporary protection-ত ৰাখক, যাতে কোনো পক্ষই নিজৰ version জোৰকৈ স্থাপন কৰিব নোৱাৰে। Protection-ৰ উদ্দেশ্য কোনো পক্ষক সমৰ্থন কৰা নহয়; ই কেৱল content dispute-টো আলোচনাৰ মাধ্যমে সমাধান কৰিবলৈ সময় দিয়ে।
::::::::::Protection চলি থকা সময়ত দুয়োপক্ষৰ উল্লেখযোগ্য আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ আলোচনা কৰি, প্ৰয়োজন অনুসৰি দুয়োটা interpretation-কে উপযুক্ত attribution আৰু weight-সহ প্ৰবন্ধত ৰখাৰ এটা consensus version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।
::::::::::শেষত, Wikipedia-ৰ কাম ইতিহাসৰ বিতৰ্কৰ “বিচাৰ” কৰা নহয়। আমাৰ কাম হ'ল নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহে কি কৈছে সেইটো সঠিক, নিৰ্ভৰযোগ্য, নিৰপেক্ষ আৰু proportionate ৰূপত পাঠকৰ সন্মুখত দাঙি ধৰা। য'ত উৎসসমূহৰ মাজত মতভেদ আছে, সেই মতভেদটো লুকুৱাই এটাক একমাত্ৰ সত্য হিচাপে উপস্থাপন কৰাতকৈ “According to X…” আৰু “According to Y…” বুলি উৎসভিত্তিকভাৱে উপস্থাপন কৰাটোৱেই অধিক encyclopedic পদ্ধতি।- [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 05:45, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::::::{{ping|AjayDas}} {{ping|Nayan j Nath}} অনুগ্ৰহ কৰি মটক জনগোষ্ঠীৰ পৃষ্ঠা টোৰ lock টো খুলি দিয়ক। কাৰ edit নিৰপেক্ষ হৈছে, নিজে পঢ়ি চাওক। মোৰ edit দুয়োটা মত ৰখা হৈছিল। বৰ্তমান editত মটক টো টাই মূলীয় জনগোষ্ঠী বুলি লিখা হৈছে। X অনুসৰি Y অনুসৰি প্ৰয়োগ হোৱা নাই। আপুনি পৃষ্ঠা টো খুলি দিয়ক। মই অন্তৰ্ভুক্ত কৰিম। তাৰ পাছত নিজে পঢ়ি চাব। এনেকৈ পঢ়ি নোচোৱাকৈ lock কৰি‌ নিদিব। অসমৰ ৰাইজক আমি নিশ্চয় দুয়োটা মত আগবঢ়াব লাগিব আৰু গৰিষ্ঠ সংখ্যক ইতিহাসবিদৰ মত আগত ৰাখিব লাগিব। দুজনমান জাতীয়তাবাদী লেখকৰ বাহিৰে প্ৰায় বোৰ আগশাৰীৰ গৱেষকে মটক এটা ধৰ্মীয় গোষ্ঠী বুলি মত প্ৰকাশ কৰে। টাই মূলীয় বুলি ক'বলৈ যোৱাটো আহোম লেখক দুজনমানেহে আগ বঢ়োৱা মত। KhiLanTzi বোলা জনে যি উৎস হিচাপে আগ বঢ়াইছে, সেয়া মাত্ৰ এখন journalত বহলাই লিখা হৈছে, কিন্তু সেইখন IJCRT Journal Wikipediaৰ কাৰণে Reliable source নহয়। মই দিয়া উৎস সমূহ University professor আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষকে আগ বঢ়োৱা মত। গতিকে নিৰপেক্ষ ভাৱে দুয়ো মত আগ বঢ়াবলৈ পৃষ্ঠা টো Edit কৰিবলৈ আছে। অনুগ্ৰহ কৰি‌ lockটো‌ খুলি দিয়ক। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 14:53, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

:::::::::::{{ping|AjayDas}} আপোনাৰ পৰামৰ্শৰ সৈতে একমত। বিশেষকৈ কোনো এটা interpretation-ক সম্পাদকীয়ভাৱে “সত্য” বুলি নিৰ্ধাৰণ নকৰি নিৰ্ভৰযোগ্য secondary source অনুসৰি attribution-সহ উপস্থাপন কৰা উচিত। সেই অনুসৰি মই তলত এটা সংশোধিত draft আগবঢ়াইছোঁ। ইয়াত টাই-মূলৰ ব্যাখ্যাটো সম্পূৰ্ণ বাদ দিয়া হোৱা নাই; বৰং তাৰ সমৰ্থক উৎসসমূহ attribution-সহ ৰখা হৈছে, আৰু দত্ত, Ramirez আদি গৱেষকৰ পৃথক ব্যাখ্যাও উপযুক্ত weight-সহ দিয়া হৈছে। লগতে primary Tai Buranji-ৰ editor-generated translation/interpretation বাদ দিয়া হৈছে।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:18, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

== প্ৰস্তাৱিত সংশোধন আৰু উৎসসমূহ ==
{{ping|AjayDas}} {{ping|Nayan j Nath}} 
পৃষ্ঠাখন সুৰক্ষিত হোৱা বাবে বিতৰ্কিত অংশসমূহৰ বাবে তলত উৎস-ভিত্তিক সংশোধন প্ৰস্তাৱ দিছোঁ। মোৰ প্ৰস্তাৱ কোনো এটা মত সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰোৱা নহয়; বৰং মতভেদ থকা বিষয়সমূহ attribution-সহ উপস্থাপন কৰি Wikipedia-ৰ নিজৰ ভাষাত কোনো বিতৰ্কিত মতক প্ৰতিষ্ঠিত সত্য হিচাপে নৰখা।

'''১. পাতনিত “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী” দাবীটো factual voice-ত নৰখা'''

বৰ্তমানৰ পাতনিত মটকসকলক “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী”, “টাই মূলীয় ফু-খাও পৰিয়াল” আৰু আহোমসকলৰ আগৰ টাই জনগোষ্ঠী হিচাপে Wikipedia-ৰ নিজৰ ভাষাত উপস্থাপন কৰা হৈছে।

কিন্তু ব্যৱহৃত মূল বুৰঞ্জী-উদ্ধৃতিত আছে:

:''“The king got a Téi family and named it Matak Patar.”''

অৰ্থাৎ এজন/এটা টাই পৰিয়ালক ''Matak Patar'' নাম বা পদ দিয়াৰ কথা কোৱা হৈছে। ইয়াৰ পৰা ''Matak'' নিজেই এটা টাই ethnicity আছিল বুলি স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠা নহয়।

কৰবী বৰুৱা গগৈৰ নিজৰ লেখনীতও আছে:

:''“Another Tai family was also designated as Matak Patar by the King.”''

তাৰ পিছত তেওঁ ''“it may be surmised”'' বুলি মটকসকল টাই গোটৰ বুলি নিজা inference আগবঢ়াইছে। সেয়ে এইটো বুৰঞ্জীৰ স্পষ্ট বক্তব্য নহয়, লেখকৰ ব্যাখ্যা। ইয়াত আৰু এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰ্থক্য আছে। ''Matak Patar''-ৰ প্ৰসংগত উদ্ধৃত বুৰঞ্জী-বাক্যটোৱে এটা টাই পৰিয়ালক পাছত ''Matak Patar'' হিচাপে নিযুক্ত/নামকৰণ কৰাৰ কথা কয়। অৰ্থাৎ উৎসটোৱে সেই বিশেষ ''Patar'' পৰিয়ালটোৰ টাই মূল দেখুৱাব পাৰে; কিন্তু তাৰ পৰা ''Matak'' নামৰ এটা সম্পূৰ্ণ জনগোষ্ঠী চুকাফাৰ আগৰে পৰা টাই আছিল বুলি সিদ্ধান্ত কৰিব নোৱাৰি। এটা বিশেষ পৰিয়াল বা পদৰ উৎপত্তিক সমগ্ৰ জনগোষ্ঠীৰ জাতিগত উৎপত্তিৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ স্বতন্ত্ৰ নিৰ্ভৰযোগ্য secondary scholarship প্ৰয়োজন।

তদুপৰি কৰবী বৰুৱা গগৈৰ লেখাত মটকসকলক “Assam's oldest Tai ethnic group” বুলি কোৱা হোৱা নাই। তেওঁ মটকসকলক “Tai Mongolian origin”ৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে আৰু আহোমসকলৰ আগতেই অসমত থকা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে; আন ঠাইত “one of the oldest ethnic groups of Assam” বুলিও উল্লেখ কৰিছে। এই পৃথক বক্তব্যসমূহ জোৰা লগাই “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী” বুলি Wikipedia-ৰ নিজৰ ভাষাত লিখাটো উৎসটোৱে কৰা দাবীতকৈ অধিক শক্তিশালী synthesis।

এই মতটো সম্পূৰ্ণ আঁতৰোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই; এনেদৰে attribution-সহ উল্লেখ কৰিব পাৰি:

:'''“মটকসকলৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন মত আছে। কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে তেওঁলোকক টাই-মংগোলীয় মূলৰ জনগোষ্ঠী বুলি ব্যাখ্যা কৰি বুৰঞ্জীৰ ''Phukhao'' আৰু ''Matak Patar'' উল্লেখৰ সৈতে এই মত সংযোগ কৰিছে। আনহাতে শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই ঐতিহাসিক মটক পৰিচয়ক প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত মায়ামৰা শিষ্যসমাজৰ আন জনগোষ্ঠীলৈ সম্প্ৰসাৰিত হোৱা এক বৃহত্তৰ সামাজিক পৰিচয় হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে।”'''

এইদৰে দুয়োটা interpretation ৰখা যায়, কিন্তু এটাক Wikipedia-ৰ factual voice-ত “established fact” কৰা নহয়। [[WP:NPOV]] [[WP:DUE]]

'''২. সম্পাদকৰ নিজা টাই-বাক্যৰ “মোটামুটি অনুবাদ” আঁতৰোৱা'''

বৰ্তমান “নামসমূহ” অংশত টাই বুৰঞ্জীৰ দুটা বাক্যৰ পাছত “অসমীয়াত মোটামুটি অনুবাদ” বুলি নিজা অনুবাদ দিয়া হৈছে আৰু সেই অনুবাদৰ ওপৰত ''Phukhao = ancient Tai Matak ethnicity'' সিদ্ধান্ত গঢ়া হৈছে।

বিতৰ্কিত প্ৰাচীন ভাষাৰ শব্দৰ অৰ্থ, ethnonym আৰু historical referent Wikipedia editor-এ নিজে নিৰ্ণয় কৰা উচিত নহয়। কোনো প্ৰকাশিত ভাষাবিদ বা ইতিহাসবিদে সেই নিৰ্দিষ্ট বাক্যৰ সেই অনুবাদ/ব্যাখ্যা দিলে সেই secondary source-ৰ attribution-সহ যোগ কৰিব পাৰি। অন্যথা এই অংশ [[WP:PRIMARY]], [[WP:OR]] আৰু [[WP:SYNTH]] অনুসৰি আঁতৰোৱা হওক।

'''৩. দত্ত “অধিকাংশ গৱেষকৰ বিপৰীতে গৈছে” দাবীটো আঁতৰোৱা'''

বৰ্তমানৰ লেখাত আছে যে শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই “অধিকাংশ গৱেষকৰ বিৰুদ্ধে গৈ” মটক-মৰাণ সম্পৰ্কৰ ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছে। দত্তৰ উদ্ধৃত উৎসই এই “অধিকাংশ গৱেষক” দাবীটো সমৰ্থন নকৰে।

তাৰ বিপৰীতে দত্তই স্পষ্টকৈ লিখিছে যে কাশীনাথ তামুলী ফুকন আৰু হৰকান্ত শৰ্মা বৰুৱাৰ বুৰঞ্জীত চুকাফাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত Matak-সকলক Moran বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। সেয়ে দত্তৰ মতটো এনেদৰে attribution-সহ উপস্থাপন কৰা হওক, “majority বনাম minority” বুলি সম্পাদকীয় মন্তব্য নকৰাকৈ।

'''৪. Lanmakhru-ৰ পৰিচয়'''

বৰ্তমানৰ সংস্কৰণে কৰবী বৰুৱা গগৈৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি লানমাখ্ৰু-কে “মটক মুখিয়াল” বুলি উপস্থাপন কৰিছে। আনহাতে Yasmin Saikia-ৰ ''In the Meadows of Gold'' আৰু Medhi–Zaman-ৰ অধ্যয়নত লানমাখ্ৰু বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতাক Moran হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।

সেয়ে এটা বিতৰ্কিত interpretation-ক factual voice-ত নৰখি, প্ৰয়োজন হ'লে দুয়োটা identification attribution-সহ উল্লেখ কৰা হওক।

'''৪(ক). Lanmakhru–Phukhao–Matak Patar সংযোগৰ সমস্যা'''

বৰ্তমানৰ reconstruction-টোৱে লানমাখ্ৰুৰ সৈতে থকা ''ফুখেও''-ধৰণৰ উল্লেখক পিছৰ ''মটক পাতৰ'' প্ৰসংগত থকা ''ফুখাও'' উল্লেখৰ সৈতে একে বুলি ধৰি লৈছে; তাৰ পিছত সেই ''মটক‌ পাতৰ'' পৰিয়ালটো টাই হোৱাৰ ভিত্তিত লানমাখ্ৰু আৰু তাৰ পৰা সমগ্ৰ প্ৰাচীন &quot;মটক&quot; জনগোষ্ঠীক টাই বুলি সিদ্ধান্ত কৰা হৈছে।

এই যুক্তিৰ শৃংখলটো মোটামুটি এনেধৰণৰ:

:''লানমাখ্ৰু → ফুখেও → ফুখাও → মটক পাতৰ → টাই পৰিয়াল → সকলো প্ৰাচীন মটক = টাই''

কিন্তু প্ৰতিটো সংযোগ পৃথকভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগিব। বিশেষকৈ লানমাখ্ৰু/পৰৱৰ্তী মায়ামৰীয়া প্ৰসংগত পোৱা &quot;ফুখেও&quot;‌ form আৰু ''মটক পাতৰ'' প্ৰসংগত পোৱা ''ফুখাও'' form একেই শব্দ নে, একেই lineage/বংশ বুজায় নে—সেই কথা কোনো  qualified Tai-Ahom linguistic secondary source-এ দেখুওৱা প্ৰয়োজন। কেৱল একেধৰণৰ romanisation বা শব্দৰ সাদৃশ্যৰ ওপৰত এই সমীকৰণ কৰিব নোৱাৰি।

আনকি দুয়োটা form একেই বুলি ধৰি ল'লেও, এটা টাই পৰিয়ালক ''মটক পাতৰ'' হিচাপে নিযুক্ত কৰাৰ তথ্যৰ পৰা সমগ্ৰ ''মটক'' জনগোষ্ঠী টাই আছিল বুলি সিদ্ধান্ত নাহে। সেইটোৱে সৰ্বাধিক সেই বিশেষ পাতৰ বংশৰ টাই মূল বা টাই সংযোগহে প্ৰতিষ্ঠা কৰিব পাৰে।

ইয়াৰ বিপৰীতে পৰষ্পৰ অসমীয়া বুৰঞ্জী আৰু secondary scholarship-ত লানমাখ্ৰুক মৰাণ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে। লগতে চুকাফাৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত মৰাণ আৰু মটক দুটা পৃথক জনগোষ্ঠী হিচাপে একেলগে তালিকাভুক্ত হোৱা দেখা নাযায়; Tai বুৰঞ্জীৰ ''মটক''-ৰ ঠাইত সমান্তৰাল অসমীয়া বিৱৰণত ''মৰাণ'' ব্যৱহৃত হৈছে। সেয়ে এই পুৰণি ''মটক'' ব্যৱহাৰ এটা পৃথক pre-Ahom Tai ethnicity আছিল বুলি ধৰি লোৱা নিজেই interpretation, established fact নহয়।

এই সম্পূৰ্ণ historical identification কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য secondary source-এ স্পষ্টকৈ প্ৰতিষ্ঠা নকৰিলে পৃথক primary-source উল্লেখ জোৰা লগাই এই conclusion কৰা [[WP:SYNTH]] আৰু [[WP:OR]]-ৰ সমস্যা।

'''৫. “প্ৰাগৈতিহাসিক সৌমাৰ মটক ৰাজ্য” দাবী'''

বৰ্তমানৰ লেখাত সমগ্ৰ ডিব্ৰুগড়–তিনিচুকীয়া অঞ্চল সামৰি “প্ৰাচীন কালৰ মটক ৰাজ্য” আৰু বেংমৰাক ইয়াৰ ৰাজধানী বুলি factual voice-ত উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ একমাত্ৰ citation হৈছে কৃষিজীৱিকা বিষয়ক ''International Journal of Modern Agriculture''-ত প্ৰকাশিত Ishani Senapoti-ৰ এটা প্ৰবন্ধ।

ইমান বৃহৎ territorial-political দাবী—এখন pre-Ahom kingdom, ইয়াৰ সীমা আৰু ৰাজধানী—প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ specialist historical scholarship প্ৰয়োজন। একমাত্ৰ secondary/tertiary assertion-ৰ ওপৰত এইটো established history হিচাপে লিখা [[WP:DUE]] অনুসৰি উচিত নহয়। শক্তিশালী স্বাধীন historical source নোপোৱালৈকে দাবীটো আঁতৰোৱা বা স্পষ্ট attribution-সহ “Senapoti claims...” হিচাপে উল্লেখ কৰা হওক।

'''৬. Mayamara–Matak বিকাশ'''

শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তৰ dedicated monograph-ত মটক সমাজক Moran, Chutia, Kachari, Barahi, Ahom, Kaivarta আৰু caste-Hindu Mayamara disciples-ৰ বৃহত্তৰ community হিচাপে আলোচনা কৰা হৈছে। Philippe Ramirez-এও Mayamara বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণত ''phū khau an kao''-ক rebels-ৰ generic designation হিচাপে ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।

সেয়ে মায়ামৰা সমাজ আৰু পৰৱৰ্তী composite Matak identity-ৰ ইতিহাস পাতনিত আৰু মূল ইতিহাস অংশত যথোচিত weight পোৱা উচিত।

'''প্ৰস্তাৱ'''

সাম্প্ৰতিক disputed version অথবা মোৰ আগৰ version-ৰ যিকোনো এটা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰাৰ সলনি ওপৰৰ ভিত্তিত এটা neutral version ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছোঁ। Tai-origin interpretation-টো attribution-সহ থাকিব পাৰে; কিন্তু “oldest Tai ethnic group”, editor-supplied Tai translations, ancient Matak/Saumar kingdom, আৰু disputed identifications consensus নোহোৱাকৈ Wikipedia-ৰ factual voice-ত ৰখা উচিত নহয়। [[WP:NPOV]] [[WP:DUE]] [[WP:RS]] [[WP:PRIMARY]] [[WP:OR]] [[WP:SYNTH]]

[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:18, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

=== উৎসৰ মান আৰু প্ৰস্তাৱিত consensus draft ===

{{ping|Nayan j Nath}} {{ping|AjayDas}}: আপোনাৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি কোনো এটা interpretation-ক সম্পাদকীয়ভাৱে একমাত্ৰ “সত্য” বুলি উপস্থাপন কৰাৰ সলনি তলত উৎস-ভিত্তিক আৰু attribution-সহ এটা নতুন consensus draft আগবঢ়াইছোঁ। এইটো মোৰ আগৰ সংস্কৰণৰ হুবহু পুনঃস্থাপন নহয়। আগৰ draft-ত থকা কেইটামান সম্পাদকীয় inference-ও বাদ দিয়া হৈছে।

উৎসৰ মানৰ ক্ষেত্ৰতো এটা সমস্যা আছে। কৰবী বৰুৱা গগৈৰ ২০২০ চনৰ লেখাটো ''International Journal of Creative Research Thoughts'' (IJCRT)-ত প্ৰকাশিত। এই journal-খন সম্ভাব্য predatory journal-ৰ Beall-list archive-ত অন্তৰ্ভুক্ত, আৰু journal-খনৰ নিজৰ website-এ ১–২ দিনৰ ভিতৰত review result আৰু ১–২ দিনৰ ভিতৰত publication-ৰ বিজ্ঞাপন দিয়ে। সেয়ে এটা বিতৰ্কিত historical/ethnological দাবী—যেনে “মটক অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী”—প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ এই উৎসক উচ্চমানৰ specialist scholarship হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাটো [[WP:RS]] আৰু [[WP:EXCEPTIONAL]] অনুসৰি সমস্যাজনক। অৱশ্যে লেখিকাৰ নিজা মত হিচাপে attribution-সহ উল্লেখ কৰিব পাৰি।

ইয়াত source fidelity-ৰ সমস্যাও আছে। কৰবী বৰুৱা গগৈৰ লেখাটোৱে নিজেই “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী” বুলি দাবী নকৰে। “Tai Mongolian origin”, আহোমসকলৰ আগতে অসমত উপস্থিতি, আৰু “one of the oldest ethnic groups” আদি পৃথক বক্তব্য একেলগ কৰি “oldest Tai ethnic group” বনোৱাটো citation-টোৱে প্ৰত্যক্ষভাৱে সমৰ্থন নকৰে। [[WP:V]] আৰু [[WP:SYNTH]] অনুসৰি citation-এ যিমানখিনি দাবী কৰে তাতকৈ অধিক শক্তিশালী বক্তব্য Wikipedia-ৰ voice-ত দিয়া উচিত নহয়।

একেদৰে Ishani Senapoti-ৰ লেখাটো ''International Journal of Modern Agriculture''-ত প্ৰকাশিত, যাৰ ঘোষিত মূল scope agriculture আৰু plant science। সেই লেখাত থকা pre-Ahom “Saumar/Matak kingdom” সম্পৰ্কীয় দাবী মূল journal-খনৰ specialist ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰৰ। সেয়ে এনে বৃহৎ territorial-historical দাবী সেই এটা উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি Wikipedia-ৰ factual voice-ত ৰখাৰ সলনি attribution-সহ উপস্থাপন কৰা উচিত।

বৰ্তমানৰ সংস্কৰণত সমস্যাটো কোনো মত উল্লেখ কৰাত নহয়; disputed মতক attribution নোহোৱাকৈ established fact কৰা, primary Tai text-ৰ editor-generated অনুবাদ/ব্যাখ্যা যোগ কৰা, আৰু পৃথক পৃথক উৎস জোৰা লগাই broader historical conclusion কৰা। এইবোৰে [[WP:NPOV]], [[WP:DUE]], [[WP:RS]], [[WP:PRIMARY]], [[WP:OR]] আৰু [[WP:SYNTH]]-ৰ সমস্যা সৃষ্টি কৰে।

== প্ৰস্তাৱিত consensus draft ==

'''মটক''' হৈছে অসমৰ এটা ঐতিহাসিক সামাজিক-ধাৰ্মিক আৰু ৰাজনৈতিক জনগোষ্ঠী, যাৰ বিকাশ [[মায়ামৰা সত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ শিষ্যসমাজৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।&lt;ref&gt;&quot;disciples of the Mayamara Satra, formed a greater community—the Matak community. ... their sectarian unity ... was later reinvigorated by a political purpose&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তৰ মতে, মৰাণ, চুতীয়া, কছাৰী, বৰাহী, আহোম, কৈৱৰ্ত আদি জনগোষ্ঠীৰ লগতে ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ, কলিতা আৰু বিভিন্ন বৃত্তিজীৱী গোটৰ মায়ামৰা শিষ্যসকলক লৈ বৃহত্তৰ মটক সমাজ গঢ় লৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dutta1985&quot;&gt;{{cite book
 |last=Dutta
 |first=Sristidhar
 |title=The Mataks and Their Kingdom: Castes and Tribes of Assam
 |publisher=Chugh Publications
 |location=Allahabad
 |year=1985
 |pages=11-12
 |quote=The Moamarias were all disciples of one Satra ... but they belonged to separate tribes and communities, Morans, Chutiyas, Kacharis, Barahis, Ahoms, Kaivartas and Brittials; and many caste Hindus, Brahmans, Kayasthas and Kalitas were found among the Moamarias.
 |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf
}}&lt;/ref&gt; ডাম্বৰু ধৰ নাথেও মটকক একে সময়তে ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় আৰু ইয়াৰ শিষ্যসকলক সামৰি লোৱা সামাজিক সম্প্ৰদায় হিচাপে আলোচনা কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;&gt;{{citation
 |last=Nath
 |first=Dambarudhar
 |title=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots
 |editor1-last=Ray
 |editor1-first=Jayanta Kumar
 |editor2-last=Roy
 |editor2-first=Arpita Basu
 |book-title=Political Roles of Religious Communities in India
 |year=2008
 |pages=107–124
 |publisher=Institute for Security and Development Policy
 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf
}}&lt;/ref&gt;

ঐতিহাসিক উৎসসমূহত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' নামসমূহৰ ব্যৱহাৰ আৰু পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক একে ধৰণে দেখা নাযায় আৰু মটকসকলৰ প্ৰাচীন উৎপত্তি সম্পৰ্কেও বিভিন্ন ব্যাখ্যা দেখা যায়। দত্তই মটক পৰিচয়ৰ বিকাশক প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত বৃহত্তৰ মায়ামৰা শিষ্যসমাজলৈ সম্প্ৰসাৰিত হোৱা পৰিচয় হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Dutta1985Identity&quot;&gt;&quot;The word ‘Matak’ was no longer confined to the Moran people alone, but was extended to include the other tribal members as well.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=11}}&lt;/ref&gt; ডাম্বৰু ধৰ নাথৰ মত মৰাণসকল এই শিষ্যসমাজৰ আটাইতকৈ বৃহৎ একক জনগোষ্ঠীসমূহৰ অন্যতম আছিল আৰু ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' নাম দুটা বিভিন্ন ঐতিহাসিক প্ৰসংগত সমাৰ্থকভাৱেও ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; আনহাতে কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে মটকসকলৰ এটা প্ৰাচীন টাই-মূলীয় ব্যাখ্যা আগবঢ়াই তেওঁলোকক ''ফু-খাও'' আৰু বুৰঞ্জীৰ ''মটক পাতৰ'' উল্লেখৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;KBG2020&quot;&gt;{{Cite journal
 |last=Gogoi
 |first=Karabi Baruah
 |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam
 |journal=International Journal of Creative Research Thoughts
 |volume=8
 |issue=9
 |year=2020
 |pages=2772–2776
 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf
}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা &quot;মটক&quot; সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।&lt;ref name=&quot;DuttaMatakMoranSukapha&quot;&gt;&quot;The chronicles, like those of Kasinath Tamuli Phukan and Harakanta Sarma Barua, have clearly mentioned that the Mataks referred to in connection with Sukapha's encounter with the local tribes, were the Morans.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tamuli Phukan, Kasinath, &quot;Assam Buranji&quot;,p.11, &quot;আৰু পুৰ্বে  ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।&quot;&lt;/ref&gt;

[[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত মটক পৰিচয়ে এটা বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক ৰূপ লাভ কৰে। বিদ্ৰোহৰ পৰিণতিত ১৮০৫ চনত সৰ্বানন্দ সিংহৰ নেতৃত্বত বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজ্য গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Baburam2021&quot;&gt;{{cite journal
 |last=Saikia
 |first=Baburam
 |title=Marginalisation, Revolt and Adaptation: On Changing the Mayamara Tradition
 |journal=Journal of Ethnology and Folkloristics
 |volume=15
 |issue=1
 |year=2021
 |pages=85–102
 |doi=10.2478/jef-2021-0006
}}&lt;/ref&gt;

==নাম আৰু পৰিচয়ৰ বিকাশ==

''মটক'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। ''মত-এক'', টাই ভাষাৰ ''মা-তক'' অথবা আন শব্দৰ পৰা নামটো উদ্ভৱ হোৱা বুলি বিভিন্ন লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই এই ব্যুৎপত্তিসমূহক নিশ্চিত বুলি গ্ৰহণ কৰা নাই আৰু বিভিন্ন বুৰঞ্জীত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' নামৰ ব্যৱহাৰত পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰিছে।&lt;ref name=&quot;DuttaTerms&quot;&gt;{{harvcol|Dutta|1985|pp=4-20}}&lt;/ref&gt;

===বুৰঞ্জীত মটক শব্দ ব্যৱহাৰ===

বুৰঞ্জীসমূহত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দসমূহৰ ব্যৱহাৰত একৰূপতা দেখা নাযায়। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত মূলতঃ ''মৰাণ'' শব্দ ব্যৱহৃত হৈছে; ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ কিছুমান বিৱৰণত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা একেটা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত সাধাৰণতে ''মৰাণ'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দ ব্যৱহৃত হোৱাৰ বিপৰীতে ''মটক'' শব্দ অতি সীমিতভাৱে দেখা যায়। কিছুমান পৰৱৰ্তী অসমীয়া বুৰঞ্জীত আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰা মায়ামৰা শিষ্যসকলক সামূহিকভাৱে ''মটক'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;DuttaTerms&quot;/&gt;

চুকাফাৰ সময়ৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত কিছুমান বুৰঞ্জীয়ে ''মটক'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিলেও সমান্তৰাল বিৱৰণসমূহে সেই লোকসকলক ''মৰাণ'' বুলি চিনাক্ত কৰে।&lt;ref name=&quot;DuttaTerms&quot;/&gt; ফিলিপ ৰামিৰেজে টাই-আহোম বুৰঞ্জীত ব্যৱহৃত জনগোষ্ঠীসূচক নামসমূহ আলোচনা কৰি ''Rangyeu'', ''Tiwra'', ''Tumisa'' আৰু ''Môtuk''ক সমভূমিৰ লোকসকলৰ বাবে ব্যৱহৃত তুলনামূলকভাৱে নিৰ্দিষ্ট নামসমূহৰ ভিতৰত ৰাখিছে। তেওঁ ''Tumisa''ক ডিমাছা/কছাৰী পৰিসৰৰ সৈতে আৰু ''Tiwra''ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Ramirez2014&quot;&gt;{{cite book
 |last=Ramirez
 |first=Philippe
 |title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India
 |publisher=Spectrum Publications
 |location=Guwahati
 |year=2014
 |pages=121–122
 |url=https://hal.science/hal-01446144
}}&lt;/ref&gt; আনহাতে কাশীনাথ তামুলী ফুকন আৰু হৰকান্ত শৰ্মা বৰুৱাৰ বুৰঞ্জীত চুকাফাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''মটক''সকলক মৰাণ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;DuttaMatakMoranSukapha&quot;&gt;&quot;The chronicles, like those of Kasinath Tamuli Phukan and Harakanta Sarma Barua, have clearly mentioned that the Mataks referred to in connection with Sukapha's encounter with the local tribes, were the Morans.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}&lt;/ref&gt; কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ ''অসম বুৰঞ্জী''ত এই প্ৰসংগত “এই মটককে মৰাণ বোলে” বুলি উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;Tamuli Phukan, Kasinath, ''Assam Buranji'', p.11, &quot;আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।&quot;&lt;/ref&gt;

===টাই-মূলৰ ব্যাখ্যা===

কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে মটকসকলক “Tai Mongolian origin”ৰ জনগোষ্ঠী বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।&lt;ref&gt;&quot;...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin,&quot; {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}&lt;/ref&gt; এই ব্যাখ্যাৰ সমৰ্থনত তেওঁ টাই-আহোম বুৰঞ্জীৰ ''ফু-খাও'',&lt;ref&gt;&quot;...'Phu' - means &quot;Esteemed Person&quot; or &quot;Owner&quot; and &quot;Khao&quot; means 'white...&quot; {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}&lt;/ref&gt; ''মটক পাতৰ'' আৰু আন কিছুমান উল্লেখ ব্যৱহাৰ কৰিছে। বিশেষকৈ তেওঁ এটা টাই পৰিয়ালক ৰজাই ''মটক পাতৰ'' হিচাপে নিযুক্ত কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰি এই তথ্যৰ পৰা মটকসকল টাই গোটৰ আছিল বুলি অনুমান কৰিছে।&lt;ref name=&quot;KBG2020&quot;/&gt; গগৈয়ে চুকাফাই টিপামত লগ পোৱা আৰু পিছত ''লানমাখ্ৰু'' নাম পোৱা ব্যক্তিজনক এটা মটক পৰিয়ালৰ মুখিয়াল হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref name=&quot;KBG2020&quot;/&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে অসমীয়া বুৰঞ্জী সমূহত ''লানমাখ্ৰু'' বংশটো  মৰাণৰ বংশ বুলি উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
 |publisher=Spectrum Publications
 |location=Guwahati
 |year=1997
 |page=91
 |isbn=81-85319-61-8
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite conference
 |last1=Medhi
 |first1=Birinchi
 |last2=Zaman
 |first2=Aref
 |title=The Morans of Assam, India: Struggle for Survival
 |conference=IUAES2013 World Congress
 |location=Manchester
 |year=2013
|url=https://nomadit.co.uk/conference/iuaes2013/paper/14106
}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জী সমূহৰ আন এক বিবৰণৰ মতে চুকাফাই অসমত থাকিবলৈ লওতে নৰা ৰজাই অসমৰ ৰাজ্য‌, যেনে কছাৰী, মটক/মৰাণ, চুতীয়া, কমতা, বৰাহী, আৰু‌ নগা বোৰৰ পৰা খুত তুলিবলৈ মানুহ কেইজনমান পঠিয়াইছিল; চুকাফাই তাৰে এজনক ''মটক পাতৰ'' বা ''মৰাণ পাতৰ '' নাম দিছিল।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji&quot;, p.25,&quot;আৰু পুৰ্বে নড়া ৰজাই চুতীয়া, কছাৰী, মৰাণ, নগা, বৰাহী কমতেশ্বৰ এই বোৰৰ খুত তুলিছিল। পাচে ইয়াৰে খুত তুলিবলৈ তিনিটা মানুহ পঠাই দিলে। কমতেশ্বৰ লৈকে বৰাহীলৈকে এটা, চুতীয়া লৈকে মৰাণ লৈকে এটা, কছাৰী লৈকে নগা লৈকে এটা। পাচে বিমুন নামেৰে এইটো আহি কছাৰী নগাৰ খুত তুলি চুকাফা মহাৰজাৰ লগ ললেহি। পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়াও নড়াৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ।&quot;&lt;/ref&gt; ''ফু-খাও'' শব্দটোৰ ঐতিহাসিক ব্যৱহাৰো একাধিক প্ৰসংগত দেখা যায়। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ টাই-আহোম বুৰঞ্জী-বিৱৰণ আলোচনা কৰি ৰামিৰেজে উল্লেখ কৰিছে যে ''ফু-খাও-আন-খাও'' শব্দটো বিদ্ৰোহীসকলৰ বাবে এটা সামূহিক বা generic designation হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল, আনহাতে ''Mayamara'' শব্দটো সত্ৰীয় নেতৃত্বৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ramirez2022&quot;&gt;{{cite journal
 |last=Ramirez
 |first=Philippe
 |title=De la secte à la tribu : les Moran et Matak du Haut-Assam
 |journal=Moussons
 |volume=40
 |year=2022
 |pages=119–150
 |doi=10.4000/moussons.9908
}}&lt;/ref&gt;

ৰাজনীতি-বিজ্ঞানী সুন গগৈৰ মতে, &quot;সদৌ অসম মটক সন্মিলন&quot; আৰু সংশ্লিষ্ট কিছুমান বুদ্ধিজীৱীয়ে মটকসকলৰ উৎপত্তি দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে সংযোগ কৰি তেওঁলোকক আহোমসকলৰ আগতেই অসমলৈ অহা “প্ৰাচীন টাই” জনগোষ্ঠী হিচাপে উপস্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। গগৈৰ মতে, এই প্ৰচেষ্টাৰ উদ্দেশ্য মটকসকলক ধৰ্মীয়-যৌগিক সমাজৰ সলনি এটা পৃথক জনজাতীয় জনগোষ্ঠী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা। তেওঁ এই পুনৰ্ব্যাখ্যাক সমসাময়িক “ৰাজনৈতিক জনজাতিকৰণ”ৰ আকাংক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;SunGogoi2020&quot;&gt;{{cite journal
 |last=Gogoi
 |first=Sun
 |title=Ethnicity and Its Political Management: The Case of Matak-Moran Binary in Assam
 |journal=International Journal of Management
 |volume=11
 |issue=2
 |year=2020
 |pages=287–295
 |page=293
 |issn=0976-6510
|url=https://iaeme.com/MasterAdmin/Journal_uploads/IJM/VOLUME_11_ISSUE_2/IJM_11_02_030.pdf
 |access-date=1 August 2026
 |quote=The academic efforts of AAMS to appropriate the ethnographic history of the group is still obsessed with the objective to substantiate that the &quot;Matak&quot; is a 'tribe&quot;, and not a &quot;religious community&quot; as portrayed by the dominant discourse of history. The recent quest of the mouth-piece organizations among the group for tracing back Mataks' ethnic origin to the South-East Asia is not without political significance, as it is aimed at establishing conformity of the group with the Tai-speaking people of Assam. AAMS and some intellectuals today introduce the group as the &quot;Ancient Tai&quot; people of Assam, who had migrated to the region even before the Tai-Ahoms. These assertions reflect the aspiration of the group for &quot;political tribalization&quot; similar to that of the several other non-tribal ethnic groups of Assam.}}&lt;/ref&gt; শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যক সামৰি লোৱা এক যৌগিক সমাজ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত ''মটক'' নামটো পৰৱৰ্তী সময়ত আন জনজাতীয় আৰু সামাজিক গোটসমূহলৈও সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dutta1985Identity&quot;&gt;&quot;The word ‘Matak’ was no longer confined to the Moran people alone, but was extended to include the other tribal members as well.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=11}}&lt;/ref&gt;

==মায়ামৰা ধৰ্ম আৰু যৌগিক মটক সমাজ==

[[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা মায়ামৰা ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু সামাজিক স্তৰৰ লোকক শৰণ দিছিল। ডাম্বৰু ধৰ নাথৰ মতে মৰাণ, আহোম, চুতীয়া, কছাৰী, কৈৱৰ্ত আৰু আন জনগোষ্ঠীৰ লোক এই সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; মৰাণসকল এই শিষ্যসমাজৰ আটাইতকৈ বৃহৎ একক জনগোষ্ঠীসমূহৰ অন্যতম আছিল আৰু ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' নাম দুটা বিভিন্ন ঐতিহাসিক প্ৰসংগত সমাৰ্থকভাৱেও ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; দত্তৰ মতে মটক নামটো প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত থাকিলেও পৰৱৰ্তী সময়ত আন জনজাতীয় শিষ্যসকলকো সামৰি ল'বলৈ ধৰে।&lt;ref name=&quot;Dutta1985Identity&quot;/&gt; নাথেও মটক/মায়ামৰা সমাজৰ ভিতৰত পৃথক জাতিগত পৰিচয় বজাই থকা ''আহোম মটক'', ''চুতীয়া মটক'', ''কলিতা মটক'', ''মৰাণ মটক'' আৰু ''কৈৱৰ্ত মটক'' আদি সামাজিক গোটৰ উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt;

==মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু ৰাজনৈতিক পৰিচয়==

অষ্টাদশ শতিকাৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত মৰাণসকলে মুখ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল। নাথৰ মতে পিছলৈ বিদ্ৰোহটো বিস্তৃত হৈ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু সামাজিক গোটক সামৰি লোৱা গৃহযুদ্ধৰ ৰূপ লয়।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; এই বৃহত্তৰ মায়ামৰা/মটক সমাজৰ ভিতৰত চুতীয়া, আহোম, কৈৱৰ্ত আৰু আন জনগোষ্ঠীসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; বিদ্ৰোহৰ পৰিণতিত সৰ্বানন্দ সিংহৰ নেতৃত্বত বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এটা স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজনৈতিক একক গঢ় লৈ উঠে। ১৮০৫ চনত আহোম চৰকাৰৰ সৈতে হোৱা বন্দোবস্তৰ পাছত এই অঞ্চলৰ স্বায়ত্তশাসিত মৰ্যাদা স্বীকৃত হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}}&lt;/ref&gt; আধুনিক নৃতাত্ত্বিক-ঐতিহাসিক গৱেষণাতো ১৮০৫ চনত মায়ামৰা অনুসাৰীসকলে সৰ্বানন্দ সিংহৰ অধীনত স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজ্য গঠন কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Baburam2021&quot;/&gt;

==মৰাণ-মটক পৃথকীকৰণ==

ফিলিপ ৰামিৰেজৰ নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়নত মৰাণ আৰু মটকক উজনি অসমৰ ওচৰ-চুবুৰীয়া আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে ঘনিষ্ঠ দুটা সমাজ হিচাপে আলোচনা কৰা হৈছে। তেওঁৰ মতে, দুয়োটা সমাজৰ মাজত বৰ্তমান দেখা পোৱা পৃথকীকৰণৰ বিকাশত তেওঁলোকৰ উমৈহতীয়া মায়ামৰা বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ আভ্যন্তৰীণ বিভাজন আৰু segmentary dynamics-এ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Ramirez2022&quot;/&gt;

==তথ্য উৎস==
{{reflist}}

[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:21, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

== Native name  ==
@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] আপুনি পূৰ্বৰ সংষ্কৰণত থকাৰ দৰে &lt;nowiki&gt;{{lang-aho|𑜉𑜦𑜡𑜄𑜨𑜀𑜫}}&lt;/nowiki&gt; বুলি মটক জনগোষ্ঠীৰ পাছত লিখি দিবচোন। এইটো ঐতিহাসিক নাম যিটো প্ৰথম চুকাফাৰ দিনৰ বুৰঞ্জীত আহোম ভাষাত লিখা হৈছিল সেয়ে ৰচনা শৈলী অনুসৰি native name টো লিখিব লাগে আৰম্ভনিতে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 13:26, 21 September 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>qg9yr94x5uylvkmn7fy5k98h98vgcp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636573</id>
      <parentid>636508</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nayan j Nath</username>
        <id>15159</id>
      </contributor>
      <comment>/* Native name */</comment>
      <origin>636573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113912" sha1="g5sgzn1gsd3bid2c9yetwsmbofnoywy" xml:space="preserve">== উৎসৰ তালিকা ==

#&quot;...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin,&quot; Gogoi, Karabi Baruah (2020-09). &quot;Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam&quot; (en ভাষাত). International Journal of Creative Research Thoughts (IJCRT) খণ্ড 8 (9): 2773. ISSN 2320-2882. https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-07-04.
#&quot;...Matak people are called as Phukau, which is one of the sub-groups of Tai people...&quot;{{Cite journal |last=Hazarika |first=Dulen |title=The Identity of the Matak Community of Assam: A Socio-Cultural and Political Study |journal=Journal of Pharmaceutical Negative Results |volume=13 |issue=Special Issue 8 |pages=3976–3978 |date=2022-12-30 |doi=10.47750/pnr.2022.13.S08.499 |url=https://www.academia.edu/99538293/The_Identity_of_the_Matak_Community_of_Assam_A_Socio_Cultural_and_Political_Study |via=Academia.edu |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}
# &quot;..which shows that the Tais came with Siukapha acknowledged the Mataks to be Tais...&quot;{{Cite news |title=A Note on Mataks of Assam |work=The Hills Times |url=https://thehillstimes.in/featured/a-note-on-mataks-of-assam |language=en |access-date=2026-07-29}}
#&quot;...AAMS and some  intellectuals today introduce the group as the ‘Ancient Tai’ people of Assam,...&quot;{{Cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=Making and Unmaking ‘Matak’ and ‘Moran’ Identities in Assam: A Case Study on Ethnicity |journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research |volume=7 |issue=3 |pages=1298–1305 |date=2020-03 |issn=2349-5162 |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2003191.pdf |language=en |access-date=2026-07-29}}
# &quot;Matak was the name given by Siu-Ka-Pha to the Phukhao or old Tais,&quot; {{Cite news |last=Gohain |first=B. K. |title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha |work=The Sentinel |date=2018-12-03 |url=https://www.sentinelassam.com/amp/story/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha |language=en |access-date=2026-07-29}}
# &quot;...Motok people, old Tai people of Assam...&quot; {{Cite book |last=Gogoi |first=Pushpa |title=Tai of North East India |publisher=Chumphra Printers and Publishers |date=1996 |url=https://books.google.co.in/books?id=EBJuAAAAMAAJ |via=Google Books |language=en |access-date=2026-07-29 |page=63}}
[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:52, 29 July 2026 (ইউ.টি.চি.)

== মায়ামৰা সম্প্ৰদায় আৰু মৰাণ জনগোষ্ঠী  ==
@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আপুনি উপনিৱেশ (WP:RAJ) অনুবাদিত গ্ৰন্থৰ ভিত্তিত [[মায়ামৰা সম্প্ৰদায়]] আৰু মৰাণ জনগোষ্ঠীক কেৱল সৃষ্টিধৰ দত্তৰ উৎস অনুসৰি (WP:FRINGE) লিখাটো সমৰ্থন যোগ্য নহয়। মূল টাই বুৰঞ্জী আৰু আধুনিক গৱেষণাক আঁতৰাই পছন্দৰ কিছু সংখ্যালঘূ লেখকৰ মতে ৱিকিপিডিয়া লিখা নাযায়! মটক পাতৰ নিযুক্তি কৰা বুলি উল্লেখ আছিল পিছে ফুখাও সকলেই মটক আৰু টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ আছিল। 𑜉𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜃𑜃𑜫 𑜄𑜥𑜃𑜫 𑜇𑜃𑜫 𑜉𑜃𑜫 𑜇𑜥𑜁𑜧 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜉𑜦𑜡𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜼 (মৌ নন তুন ফান মন ফু-খাও চাম ৱা মটক) (অসমীয়াত মোটামুটি অনুবাদ:সেই সময়ত বীজ সিঁচাৰ মূলৰ ভাল মানুহ মানে ফু খাও চমৱা মটক)
𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও) (অসমীয়াত মোটামুটি অনুবাদ:ফু খাও চাম ৱা সকল টাই মাও ঘৰীয়া) মটক পাতৰ নিযুক্তি দিছিল বুলি কৈ বুৰঞ্জীমূলক তথ্যক সংখ্যালঘু মতেৰে ভূল দেখাব খোজা ভিত্তিহীন। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 13:09, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

: টাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা “মটক” হৈছে মৰাণ। লানমাখ্ৰু এটা মৰাণ বংশ। এই বিষয়ে বিভিন্ন গৱেষকে ব্যাখ্যা কৰি থৈ গৈছে আৰু সেই কথাৰ সমৰ্থনত একাধিক উৎসো প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছে। “ফুকাও” শব্দয়ে “টাই” জনগোষ্ঠীক নুবুজাই। সেইটো এগৰাকী লেখিকাৰ নিজৰ interpretation। বুৰঞ্জীখনৰ পৰৱৰ্তী অংশসমূহতো “ফুকাও” শব্দটো সামগ্ৰিকভাৱে “মোৱামৰীয়া”সকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এই সকলো কথা প্ৰবন্ধটোত ইতিমধ্যে উল্লেখ কৰা হৈছে। মটকসকলৰ কিছুমান আহোম অংশই ইতিহাসক বিকৃত কৰি মটকসকলক টাই বুলি দাবী কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আছে। এই বিষয়টোও প্ৰবন্ধটোত উৎসৰ জৰিয়তে সঠিকভাৱে উপস্থাপন কৰা হৈছে, মটক জাতীয়তাবাদৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা এটা উপযুক্ত গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ তাৰ বাবে উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। কেৱল এজন লেখিকা কৰবী বৰুৱাই আগবঢ়োৱা এটা প্ৰান্তীয় মতবাদক প্ৰাধান্য দিবলৈ চেষ্টা কৰাটো—বিশেষকৈ যেতিয়া তেওঁ নিজেই এই নৱ-মটক মতাদৰ্শৰ সৈতে জড়িত—WP:FRINGE-ৰ একেবাৰে পাঠ্যপুথিসদৃশ উদাহৰণ। আপুনি এটা মাত্ৰ অবিশ্বস্ত উৎস ব্যৱহাৰ কৰি মটকসকলৰ মূল সংজ্ঞা আৰু পৰিচয়ক সলনি বা বিকৃত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে, যদিও এই বিষয়টো ইতিমধ্যে একাধিক লেখকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। সৃষ্টিধৰ দত্ত ইয়াত ব্যৱহৃত একমাত্ৰ উৎস নহয়। প্ৰবন্ধটোত একাধিক উৎস যোগ কৰা হৈছে। প্ৰয়োজন হ’লে মই আৰু বহুতো উৎস যোগ কৰিব পাৰোঁ। উইকিপিডিয়াত আপোনাৰ এই প্ৰান্তীয় মতবাদসমূহ জোৰকৈ আগবঢ়োৱা বন্ধ কৰক। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 15:50, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:{{ping|KhiLanTzi}} 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও):
:এই বাক্য মটক/মৰাণ পাতৰক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। চুকাফাৰ দিনত বহু কেইজন লোক মাওলুং দেশৰ পৰা চুতীয়া, নগা, মৰাণ, ইত্যাদিৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আহিছিল, তাৰে এজনক মটক বা মৰাণ পাতৰ নাম দি চুকাফাই লগত ৰাখিছিল। &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; গ্ৰন্থত একেই জনকে মৰাণ পাতৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে। হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ আহোমৰ দিনটো উল্লেখ কৰা হৈছে। এইবোৰ সকলো তথ্য উল্লেখ কৰা হৈছে। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ English অনুবাদতো একেই কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। 
:পুৰণি অসম বুৰঞ্জীত আছে, &quot;পাচে ৰাজা বেয়াকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুগ্ধ পাত্ৰ, এতিয়া ও নমাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ।&quot; [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:30, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::{{ping|Nayan j Nath}} মোৰ edit টোত Khilantzi য়ে দিয়া উৎস টো যোগ কৰাই আছে। কিন্তু সেইটো Khilanziয়াই প্ৰধান উৎস বনাবলৈ চাইছে। প্ৰায় সকলো গৱেষকে মটক ধৰ্মীয় গোষ্ঠী বুলি উল্লেখ কৰে। এই নতুন বিকৃত উৎস কেৱল এগৰাকী মটক লেখিকা কৰবি বৰুৱাই আগ বঢ়াইছে যিটো Wikipediaৰ নিয়মৰ অনুসৰি WP:FRINGE হয়। গতিকে এইটো উৎস জনগোষ্ঠী টোক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি।

::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] 
#ওপৰত থকা উল্লেখ থকা লেখকৰ তালিকাই প্ৰমাণ যে এইয়া ফ্ৰিঞ্জ নহয়। বহু কেইজন লেখকেই সহমত। ওলোটা আপুনিহে অধিকাংশ দত্তৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰি আছে। 
# ফুখাও শব্দটোৱে স্পষ্টকৈ টাই জনগোষ্ঠীৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে। মটক পাতৰ কথা পিছৰ অংশত আছে।
# মটক আৰু মৰানৰ বিষয়ে মূল টাই বুৰঞ্জীত পৃথক উল্লেখ আছে। ঔপনিৱেশিক পুথি সমূহে ভুল বুৰঞ্জীৰ নাম লৈ অনুবাদ কৰাটো কোনো নতুন কথা নহয়। WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERS অনুসৰি এই সমূহ উৎসক স্পষ্টকৈ অনিৰ্ভৰযোগ্য বুলি কব পাৰি।
# 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও) ইয়াত আপোনাৰ গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন নাই। ওপৰৰ উৎসত লিখা আছে ফু খাও চামৱা সকল টাই মাও ঘৰীয়া। ফুখাও বা মটক এটা জনগোষ্ঠী হয়। মটক পাতৰ এটা পদবী। বাক্যটোত স্পষ্টকৈ জনগোষ্ঠীটোৰ কথা লিখা হৈছে।[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:49, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:{{ping|KhiLanTzi}}
:#গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সেই একেই শাৰীৰ অনুবাদ কৰা আছে: &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar.&quot; একেই শাৰী পুৰণি অসম বুৰঞ্জীত আছে: পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাত্ৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। তাৰ আগৰ অংশত চুতীয়া, মটক/মৰাণ, কছাৰী, ইত্যাদিৰ পৰা মাওলুঙৰ মানুহে কৰ লোৱাৰ কথা আছে। গতিকে এই শাৰী মটক/মৰাণ পাতৰৰ বিষয়ে আছে। 
:#FRINGE নহ'বলৈ মূলসুঁতিৰ গৱেষকে গ্ৰহণ কৰা হ'ব লাগিব। দুজনমান মটক আৰু আহোম জাতীয়তাবাদী লেখকে লিখা লেখনীয়ে এইটো প্ৰতিষ্ঠা নকৰে। এইটো কোনো সৰু বিষয় নহয় যে এনেকৈ যধেমধে যিতি উৎস লগাই দিব। নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হ'বলৈ হ'লে সেই বিষয়ে সুকীয়াকৈ গৱেষণা কৰা লেখনী হব লাগিব। এইবোৰৰ ভিতৰত অকল কবৰী বৰুৱাৰ লেখনী এই বিষয় বস্তুৰ ওপৰত লিখা হৈছে। কিন্তু যিহেতু এইখন একমাত্ৰ লেখনী, গতিকে WP:FRINGE ত পৰে। 
:#&quot;ফুখাও&quot; শব্দৰ অৰ্থত টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ নাই। সেই শাৰী দুটাই মটক পাতত বংশলতা ব্যাখ্যা কৰিছে। সেই বাবে ইংৰাজী অনুবাদত আছে &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot; । তদুপৰি সেই শাৰীত &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨&quot; হে আছে। লানমাখ্ৰু উল্লেখ কৰা শাৰীকে ধৰি পাছৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী সকলৰ কাৰণেও &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧&quot; শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীৰ পৃষ্ঠা ৩৮, ৩৫৩, ৩৫৫ চাব। &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানেও আহোম ভাষাত &quot;আৰু&quot; বুজাই। বুৰঞ্জী খনৰ বিভিন্ন অংশত এই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌ মানে &quot;সেই সকল পুৰুষ&quot; বুজাই। 𑜇𑜤‌ মানে &quot;পুৰুষ&quot; আৰু 𑜁𑜧𑜨 মানে &quot;সকল&quot;। 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 মানে &quot;ঘৰ&quot; আৰু 𑜃𑜩 মানে &quot;এতিয়া/সেই নিমিত্তে&quot;। গতিকে &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨&quot; ৰ অৰ্থ হ'ব : &quot;সেই সকল পুৰুষ (𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌) আৰু (𑜋𑜪 𑜈𑜡) ঘৰ (𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫) সেই নিমিত্তে (𑜃𑜩)  টাই-মাও (𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨)&quot; হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।‌‌ গতিকে এই শাৰীটোৱে আগৰ শাৰীৰ বিমুন পাতৰৰ কথা ব্যাখ্যা কৰিছে যেন বোধ হয়। সেই বাবে হয়টো &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; ত এই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে: &quot;পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। &quot;টাই-মাও&quot; অৰ্থাত &quot;নডা&quot;।‌ গতিকে পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুবাদ ১০০% শুদ্ধ। যিহে নহওক এইবোৰৰ অৰ্থ বিচাৰিবলৈ যোৱাটো ইনেও WP:OR ত পৰিব।
:#মটক আৰু মৰাণক পৃথককৈ উল্লেখ কৰা নাই। প্ৰথমভাগত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই কথা আহোম ৰজাৰ আদেশত লিখা কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। তদুপৰি WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERSৰ কথায়ে নাহে, কাৰণ মই ব্যৱহাৰ কৰা উৎস বোৰ সকলো নতুন যুগৰ research paper বা history textbook পৰা লোৱা হৈছে। 
:#সেই টাই ভাষাৰ শাৰীটোৰ অনুবাদ কৰিবলৈ যোৱাটো WP:OR হ'ব, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ চাবলৈ গ'লে ওপৰত কোৱাৰ দৰে &quot;সেই সকল পুৰুষ আৰু ঘৰ সেই নিমিত্তে টাই-মাও&quot; হ'ব পাৰে।

[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 17:04, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

:@Ananya Taye আৰু @KhiLanTzi দুয়োপক্ষৰ মতক ইয়াত ৰখা উচিত। ই প্ৰবন্ধটোক অধিক তথ্যসমৃদ্ধ কৰিছে। বুৰঞ্জীৰ কথাবোৰত সদায়েই !? থাকে। গতিকে পাঠকে নিশ্চয়কৈ দুয়োপক্ষৰ মতক গুৰুত্ব দি এক সিদ্ধান্তত উপনিত হ'ব পাৰিব। মাত্ৰ এইটোৱেই সত্য, আনটো অসত্য ধৰণৰ মত লিখাৰ পৰা বিৰত থাকক।-[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:41, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::@::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] 
::#ওপৰত থকা উল্লেখ থকা লেখকৰ তালিকাই প্ৰমাণ যে এইয়া ফ্ৰিঞ্জ নহয়। বহু কেইজন লেখকেই সহমত। ওলোটা আপুনিহে অধিকাংশ দত্তৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰি আছে। 
::# ফুখাও শব্দটোৱে স্পষ্টকৈ টাই জনগোষ্ঠীৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে। মটক পাতৰ কথা পিছৰ অংশত আছে।
::# মটক আৰু মৰানৰ বিষয়ে মূল টাই বুৰঞ্জীত পৃথক উল্লেখ আছে। ঔপনিৱেশিক পুথি সমূহে ভুল বুৰঞ্জীৰ নাম লৈ অনুবাদ কৰাটো কোনো নতুন কথা নহয়। WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERS অনুসৰি এই সমূহ উৎসক স্পষ্টকৈ অনিৰ্ভৰযোগ্য বুলি কব পাৰি।
::# 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও) ইয়াত আপোনাৰ গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন নাই। ওপৰৰ উৎসত লিখা আছে ফু খাও চামৱা সকল টাই মাও ঘৰীয়া। ফুখাও বা মটক এটা জনগোষ্ঠী হয়। মটক পাতৰ এটা পদবী। বাক্যটোত স্পষ্টকৈ জনগোষ্ঠীটোৰ কথা লিখা হৈছে।[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:49, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::# FRINGE নহ'বলৈ মূলসুঁতিৰ গৱেষকে গ্ৰহণ কৰা হ'ব লাগিব। দুজনমান মটক আৰু আহোম জাতীয়তাবাদী লেখকে লিখা লেখনীয়ে এইটো প্ৰতিষ্ঠা নকৰে। এইটো কোনো সৰু বিষয় নহয় যে এনেকৈ যধেমধে যিতি উৎস লগাই দিব। নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হ'বলৈ হ'লে সেই বিষয়ে সুকীয়াকৈ গৱেষণা কৰা লেখনী হব লাগিব। এইবোৰৰ ভিতৰত অকল কবৰী বৰুৱাৰ লেখনী এই বিষয় বস্তুৰ ওপৰত লিখা হৈছে। কিন্তু যিহেতু এইখন একমাত্ৰ লেখনী, গতিকে WP:FRINGE ত পৰে। 
:::# &quot;ফুখাও&quot; শব্দৰ অৰ্থত টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ নাই। সেই শাৰী দুটাই মটক পাতত বংশলতা ব্যাখ্যা কৰিছে। সেই বাবে ইংৰাজী অনুবাদত আছে &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot; । তদুপৰি সেই শাৰীত &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨&quot; হে আছে। লানমাখ্ৰু উল্লেখ কৰা শাৰীকে ধৰি পাছৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী সকলৰ কাৰণেও &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧&quot; শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীৰ পৃষ্ঠা ৩৮, ৩৫৩, ৩৫৫ চাব। &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানেও আহোম ভাষাত &quot;আৰু&quot; বুজাই। বুৰঞ্জী খনৰ বিভিন্ন অংশত এই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌ মানে &quot;সেই সকল পুৰুষ&quot; বুজাই। 𑜇𑜤‌ মানে &quot;পুৰুষ&quot; আৰু 𑜁𑜧𑜨 মানে &quot;সকল&quot;। 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 মানে &quot;ঘৰ&quot; আৰু 𑜃𑜩 মানে &quot;এতিয়া/সেই নিমিত্তে&quot;। গতিকে &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨&quot; ৰ অৰ্থ হ'ব : &quot;সেই সকল পুৰুষ (𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌) আৰু (𑜋𑜪 𑜈𑜡) ঘৰ (𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫) সেই নিমিত্তে (𑜃𑜩)  টাই-মাও (𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨)&quot; হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।‌‌ গতিকে এই শাৰীটোৱে আগৰ শাৰীৰ বিমুন পাতৰৰ কথা ব্যাখ্যা কৰিছে যেন বোধ হয়। সেই বাবে হয়টো &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; ত এই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে: &quot;পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। &quot;টাই-মাও&quot; অৰ্থাত &quot;নডা&quot;।‌ গতিকে পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুবাদ ১০০% শুদ্ধ। যিহে নহওক এইবোৰৰ অৰ্থ বিচাৰিবলৈ যোৱাটো ইনেও WP:OR ত পৰিব।
:::# মটক আৰু মৰাণক পৃথককৈ উল্লেখ কৰা নাই। প্ৰথমভাগত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই কথা আহোম ৰজাৰ আদেশত লিখা কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। তদুপৰি WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERSৰ কথায়ে নাহে, কাৰণ মই ব্যৱহাৰ কৰা উৎস বোৰ সকলো নতুন যুগৰ research paper বা history textbook পৰা লোৱা হৈছে। 
:::# সেই টাই ভাষাৰ শাৰীটোৰ অনুবাদ কৰিবলৈ যোৱাটো WP:OR হ'ব, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ চাবলৈ গ'লে ওপৰত কোৱাৰ দৰে &quot;সেই সকল পুৰুষ আৰু ঘৰ সেই নিমিত্তে টাই-মাও&quot; হ'ব পাৰে।
:::[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 18:45, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] WP:DUE অনুসৰি অধিক যোগ্য তথ্যক উচিত গুৰুত্ব দিয়া উচিত। এয়া স্পষ্ট যে তেখেতে মাত্ৰ দত্তৰ উৎসত অযথা ভৰ (undue weight) দি আছে। তাৰোপৰি নতুন গৱেষণাত ইতিমধ্যে প্ৰমাণ হৈছে যে মায়ামৰা সত্ৰৰ আৰম্ভনিৰ বহু আগৰে পৰাই বুৰঞ্জীত মটক সকলৰ কথা স্পষ্টকৈ আছেই। তেনে ক্ষেত্ৰত কেৱল দত্তৰ উৎসক লৈ অযথা ভৰ দিয়টো অনুচিত। মই মোৰ সম্পাদনাত দত্তৰ উৎসৰো নিয়ম অনুসৰি উল্লেখ কৰিছোঁ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:54, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] আপোনাৰ তথ্যখিনিও সংযোগ কৰা উচিত। যিহেতু দুয়োপক্ষৰ মতবিৰোধ আছে। গতিকে বাক্যবোৰ এনেকৈ নিলিখিব যে আপোনাৰখিনিহে সত্য, আন জনৰ খিনি সত্য নহয়। এইদৰে লিখিলে দুয়োপক্ষৰ মতৰ মাজত এক সমতা বৰ্তি থাকে। ইয়াৰ পিছতো যদি মাত্ৰ নিৰ্দিষ্ট এজনেহে নিজৰ মতত অটল থাকে, তেন্তে নিশ্চয়কৈ বিহিত ব্যৱস্থা লোৱা হ'ব। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:09, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::মোৰ editত দুয়োটা মত প্ৰকাশ কৰা হৈছে। কিন্তু Khilanziয়াৰ মতটো গৱেষণক সন্মত নহয়। Khilanziয়াই নিজৰ Fringe POV আগ বঢ়াবলৈ যিবোৰ উৎস যোগ কৰিব বিচাৰিছে, সেইবোৰ নাইবা মটক সংগঠনৰ মত নাইবা টাই জাতীয়তাবাদী লেখা। নিৰপেক্ষ ইতিহাসবিদ সকলে মটকটো ধৰ্মীয় গোষ্ঠী বুলি মত প্ৰকাশ কৰি আহিছে। বাকী চুকাফাৰ দিনত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিছিল বুলি বিভিন্ন বুৰঞ্জীবিদে লিখি থৈ গৈছে, যিবোৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীত চুকাফা&quot;ৰ দিনৰ মটকক মৰাণ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 17:15, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::কোন কেইটা উৎস? কৰবী বৰুৱাক বাদ দি প্ৰায় বোৰ নাইবা টাই লেখক দুজনমানৰ জাতীয়তাবাদী লেখনী বা websiteৰ লেখনী বা পৃথক বিষয়বস্তুৰ ওপৰত লিখা লেখনী। এইবোৰ reliable sourceত নপৰে। যি দুখন উৎসত মটক সংগঠনৰ মত উল্লেখ কৰা আছে, সেইবোৰ মই আতৰোৱা নাই। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 17:10, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] 𑜈𑜈𑜫 𑜋𑜂𑜫 𑜁𑜧 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜉𑜦𑜡 𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜆𑜡𑜄𑜨𑜍𑜫 𑜼 (বাও চাং খাও চাম ৱা মটক পাতৰ)
::::এই বাক্য শাৰীত ডেকা এজন মটক পাতৰ হোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত 𑜈𑜈𑜫 (বাও) ডেকা জন 𑜉𑜦𑜡 𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜆𑜡𑜄𑜨𑜍𑜫 (মটক পাতৰ) হিচাপে নিযুক্ত হৈছে। আৰু এইবোৰ প্ৰমাণৰ পাছতো Ananya Taye ৰ মতে মটক সকলক মোৱমৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে একেই সজাব চেষ্টা চলাই আছে। এইবোৰ পঢ়িয়েই ওপৰৰ কৰবী বৰুৱা, দুলেন হাজৰিকা, চুন গগৈ, বি কে গোহাঁই আৰু পুষ্পগগৈৰ দৰে বিশিষ্ট লেখক সকলে নিজৰ মতত টাই মূলীয় বুলি লিখিছে। আৰু সেয়া আপোনাৰমতে fringetheory? আপুনি বুজি পাইনে fringethoery কি বস্তু? Propaganda কি বস্তু বুজি পাইনে? যদি পাই তেন্তে বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ লিখিত আৰু কেইবাজনো বিশিষ্ট গৱেষকৰ দ্বাৰা পৰীক্ষিত তথ্যক কিছু অসম্ভব কথাৰে সলনি কৰিব চেষ্টা নকৰিব। ১২২৮ ৰ ওচৰৰ সময়ত চুকাফাৰ দিনৰ উৎসত লিখি থৈ যোৱা মটক সকলক কেইবা শতিকাৰ পাছত গঠন হোৱা মায়ামৰা সম্প্ৰদায় আৰু কেতিয়াবা মৰাণ জনগোষ্ঠী বুলি লিখি দিলেও সত্য বুৰঞ্জীত লিখা আছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 17:33, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::# FRINGE নহ'বলৈ মূলসুঁতিৰ গৱেষকে গ্ৰহণ কৰা হ'ব লাগিব। দুজনমান মটক আৰু আহোম জাতীয়তাবাদী লেখকে লিখা লেখনীয়ে এইটো প্ৰতিষ্ঠা নকৰে। এইটো কোনো সৰু বিষয় নহয় যে এনেকৈ যধেমধে যিতি উৎস লগাই দিব। নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হ'বলৈ হ'লে সেই বিষয়ে সুকীয়াকৈ গৱেষণা কৰা লেখনী হব লাগিব। এইবোৰৰ ভিতৰত অকল কবৰী বৰুৱাৰ লেখনী এই বিষয় বস্তুৰ ওপৰত লিখা হৈছে। কিন্তু যিহেতু এইখন একমাত্ৰ লেখনী, গতিকে WP:FRINGE ত পৰে। 
:::::# &quot;ফুখাও&quot; শব্দৰ অৰ্থত টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ নাই। সেই শাৰী দুটাই মটক পাতত বংশলতা ব্যাখ্যা কৰিছে। সেই বাবে ইংৰাজী অনুবাদত আছে &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot; । তদুপৰি সেই শাৰীত &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨&quot; হে আছে। লানমাখ্ৰু উল্লেখ কৰা শাৰীকে ধৰি পাছৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী সকলৰ কাৰণেও &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧&quot; শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীৰ পৃষ্ঠা ৩৮, ৩৫৩, ৩৫৫ চাব। &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানেও আহোম ভাষাত &quot;আৰু&quot; বুজাই। বুৰঞ্জী খনৰ বিভিন্ন অংশত এই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌ মানে &quot;সেই সকল পুৰুষ&quot; বুজাই। 𑜇𑜤‌ মানে &quot;পুৰুষ&quot; আৰু 𑜁𑜧𑜨 মানে &quot;সকল&quot;। 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 মানে &quot;ঘৰ&quot; আৰু 𑜃𑜩 মানে &quot;এতিয়া/সেই নিমিত্তে&quot;। গতিকে &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨&quot; ৰ অৰ্থ হ'ব : &quot;সেই সকল পুৰুষ (𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌) আৰু (𑜋𑜪 𑜈𑜡) ঘৰ (𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫) সেই নিমিত্তে (𑜃𑜩)  টাই-মাও (𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨)&quot; হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। গতিকে এই শাৰীটোৱে আগৰ শাৰীৰ বিমুন পাতৰৰ কথা ব্যাখ্যা কৰিছে যেন বোধ হয়। সেই বাবে হয়টো &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; ত এই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে: &quot;পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। &quot;টাই-মাও&quot; অৰ্থাত &quot;নডা&quot;। গতিকে পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুবাদ ১০০% শুদ্ধ। যিহে নহওক এইবোৰৰ অৰ্থ বিচাৰিবলৈ যোৱাটো ইনেও WP:OR ত পৰিব।
:::::# মটক আৰু মৰাণক পৃথককৈ উল্লেখ কৰা নাই। প্ৰথমভাগত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই কথা আহোম ৰজাৰ আদেশত লিখা কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। তদুপৰি WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERSৰ কথায়ে নাহে, কাৰণ মই ব্যৱহাৰ কৰা উৎস বোৰ সকলো নতুন যুগৰ research paper বা history textbook পৰা লোৱা হৈছে। 
:::::# সেই টাই ভাষাৰ শাৰীটোৰ অনুবাদ কৰিবলৈ যোৱাটো WP:OR হ'ব, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ চাবলৈ গ'লে ওপৰত কোৱাৰ দৰে &quot;সেই সকল পুৰুষ আৰু ঘৰ সেই নিমিত্তে টাই-মাও&quot; হ'ব পাৰে।
:::::[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 18:46, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::#𑜈𑜈𑜫 𑜋𑜂𑜫 𑜁𑜧 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜉𑜦𑜡 𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜆𑜡𑜄𑜨𑜍𑜫: প্ৰথম কথা হ'ল 𑜈𑜈𑜫 মানে বাব হে বাও নহয়, বাও মানে হে ডেকা। 𑜈𑜈𑜫 (বাব) বুলি শব্দ অভিধানত নাই কিন্তু &quot;বাপ&quot; আছে, &quot;প&quot; আৰু &quot;ব&quot; আখৰ দুটা প্ৰায় একেই দেখাত। যদি &quot;প&quot; হয়, তেন্তে &quot;বাপ&quot; মানে &quot;বস কৰা&quot; বুজাই। &quot;𑜋𑜂𑜫&quot; মানে &quot;আৰু/তাৰ পাছত&quot;, &quot;𑜁𑜧&quot; মানে &quot;মন/ইচ্ছা কৰা&quot;, &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানে &quot;আৰু&quot; বা &quot;হোৱা&quot; বা &quot;নাম দিয়া&quot;। এই বাক্যৰ অৰ্থ হৈছে: তাৰ পাছত বস কৰিবলৈ মন কৰি মটক পাতৰ হ'ল। গতিকে এই বাক্য ওপৰৰ &quot;টাই-মাও&quot; উল্লেখ থকা বাক্যৰ লগত জড়িত। এই কথা গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ইংৰাজী অনুবাদে হওক বা পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ উল্লেখ। দুয়োখনতে একেই আছে। দুয়োটা বাক্যৰ একেলগে অৰ্থ হৈছে: সেই পুৰুষ সকল টাই-মাও ঘৰৰ আৰু পাছলৈ বস কৰিবলৈ মন কৰি &quot;মটক পাতৰ&quot; নাম দিলে‌ (&quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot;, Ahom Buranji (GC Barua, p.38)।‌ বিমুন পাতৰে হওক, বা অন্য টাই-মাও এজন, এইজনকে মটক বা মৰাণ পাতৰ নাম দিছিল বুলি বুজিব পৰা যায়। মুঠতে দফাটোৱে মাওলুং দেশৰ পৰা মটক, চুতীয়া, কছাৰী, ইত্যাদিৰ খুত তুলিবলৈ অহা লোকৰ কথা বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
:::::# আপোনাৰ নিজা বিকৃত মূলক অনুবাদে interpretationয়ে বুৰঞ্জী সলনি কৰিব নোৱাৰে। এইবোৰ WP:ORৰ লগতে WP:SYNTH ত ও‌ পৰিব। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ অনুবাদ‌ আৰু পুৰণি অসম বুৰঞ্জী published কৰা গ্ৰন্থ হয়। বাকী যিবোৰ উৎস বুলি দিছে সকলো মটক সংগঠন বা টাই জাতীয়তাবাদী লেখকৰ লেখনী। এইবোৰ আপোনালোক আহোম whatsapp Universityৰ গ্ৰুপ বোৰত প্ৰচাৰ কৰিব। Wikipediaত গ্ৰহণযোগ্য reliable source আৰু প্ৰতিষ্ঠিত উৎস হে যোগ কৰা হয়। 
:::::# মোৱামৰীয়া দিনত সকলোকে একেলগে &quot;ফুকাও&quot; আৰু &quot;মটক&quot; বুলি উল্লেখ কৰা আছে, গতিকে ভালদৰে ধৰিব পাৰি যে প্ৰথমতে মৰাণ সকলৰ‌ কাৰণে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ পাছলৈ সকলো মোৱামৰীয়া সকলৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল।
:::::[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 19:23, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] বাপ? আপোনাৰ টাই আহোম ভাষাৰ অলপো জ্ঞান আছেনে? এয়া মোৰ WP:OR নহয় ৬ টা উৎসত টাই মূলীয় বুলি লিখা আছে। প্ৰথম বাক্যত ফু খাও সকলক টাই মাও ঘৰীয়া বুলি উল্লেখ আছে। আহোম ভাষাত 𑜰 𑜈 দুইটাই /w/ বা /b/ বুজোৱা হয়। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ অনুবাদ যথেষ্ট ভুল আছিল। বিজে টেৰৱিয়েল আৰু ভাষাবিদ সকলে ইয়াক Pseudo Ahom বুলি কৈছিল যিটো আপুনি ওপৰত কৰিছে অভিধানৰ পৰা এটা এটা শব্দ চাই কৰা অনুবাদ। টাই ভাষাবিদ, গৱেষক পুষ্প গগৈকে ধৰি অন্য টাই ভাষাবিদ সকলে লিখি থৈছে ইয়াৰ অৰ্থ অনুসৰি প্ৰবন্ধ। আপোনাৰ মোৰ অনুবাদৰ প্ৰয়োজন নাই। মাত্ৰ আপোনাৰ অযুক্তিকৰ, পুৰণি আৰু অবাস্তৱ দাবীবোৰৰ বাবেহে মূল টাই বুৰঞ্জীৰ শাৰীবোৰ আনিব লগা হৈছে। 
::::::মোৱামৰীয়া দিনত সকলোকে একেলগে &quot;ফুকাও&quot; আৰু &quot;মটক&quot; বুলি উল্লেখ কৰা আছে: মোৱামৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ অধিক জনসংখ্যা ফুখাও বা মটক জনগোষ্ঠীৰে আছিল সেয়া ইতিমধ্যে আধুনিক গৱেষক সকলে কৈছে। আৰু সেয়ে ফুখাও শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছে যিটো চুকাফাৰ দিনৰ পৰাই কৰি অহা হৈছে। ই মটক সকলেই মৰাণ বুলি কত প্ৰমাণ কৰে? কোনো সত্য প্ৰতিষ্ঠিত তথ্য আপোনাৰ পছন্দৰ নহল বুলিয়ে মিছা হৈ নাযায়। 
::::::[[WP:AGEMATTERS]]: অনুসৰি টাই মূলিয় বুলি উল্লেখ হোৱা শুদ্ধ গৱেষণাক প্ৰাধান্য দিয়া হৈছে।
::::::[[WP:DUE]] অনুসৰি সৃষ্টিধৰ দত্তৰ উৎসক অযথা ভৰ  (UNDUE WEIGHT) হোৱা নাই।  
::::::[[WP:OR]] মোৰ লেখা WP:OR নহয় কাৰণ ৬টা উৎসত টাই মূলৰ বুলি লিখা আছে এয় মোৰ নিজৰ গৱেষণা নহয়।
::::::[[WP:SYNTH]] হব নোৱাৰে কাৰণ টাই মূলৰ বুলি প্ৰতিটো উৎসতে নিজস্ব ভাৱে উল্লেখ আছে কেইবাটাও উৎস মিলি টাইমূলীয় বুলি বুজাব চেষ্টা কৰা হোৱা নাই। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 03:36, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::অনুবাদ বোৰ WP:OR নহয় যদি কি? উৎস ৫টা হওক ১০০ টা হওক। কথা নাই। Narrative আৰু POVৰ কথা টো আহে যিটো WP:FRINGE, WP:SYNTH, WP:OR, ইত্যাদি কেইবাটাও পলিচি উলঙ্ঘন কৰিছে। মটক বা আহোম জাতীয়তাবাদী লেখা প্ৰচাৰ কৰিবলৈ Wikipedia প্ৰয়োগ নকৰিব। WP:PROMO কি হয়, পঢ়ি চাওক। প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ গৱেষকে মটক মায়ামৰীয়া ধৰ্মৰ আৰু মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা গোষ্ঠী বুলি কয়। এই mainstream narrativeৰ বিপৰিতে যাবলৈ আগতে reliable sourceৰ উৎস গোটাওক। পাৰিলে নিজে গ্ৰন্থ লিখি Universityৰ পৰা পাব্লিচ কৰাওক। কৰবী বৰুৱা গগৈৰ লেখনী এক মাত্ৰ published research paper আৰু সেইবাবে লেখনীৰ ৰখা হৈছে। ইয়াত website, জাতীয় সংগঠনৰ লেখা উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ দিয়া নহ'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 03:59, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::লগতে আৰু এটা কথা বুজি ল'ব। ইয়াত WP:RAJ WP: AGEMATTERS এইবোৰৰ কথা নাহে। মই যোগ কৰা উৎস বোৰ বিশিষ্ট ইতিহাসবিদ আৰু বিদেশী গৱেষকে লিখা লেখনী। কৰবী বৰুৱাৰ লেখনী কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য Journalত নাই। IJCRT Journalখন [https://www.researchgate.net/post/Is-INTERNATIONAL-JOURNAL-OF-CREATIVE-RESEARCH-THOUGHTS-IJCRT-a-genuine-journal Predatory journal] হয় আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে Reliable source নহয়। 
:::::::বাকী WP:UNDUE হোৱাৰ প্ৰশ্নয়ে নাহে কাৰণ সেইটো মত FRINGE হয়। FRINGE হোৱাৰ পাছতো মতটো লেখনীত ৰখাটোৱে বহুত, মূল মত বনাবলৈ যোৱাটো [[WP:PROMO]] [[WP:NPOV]] ৰ উলঙ্ঘন কৰা হ'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:10, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::::::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] প্ৰথমে WP:OR আৰু WP:SYNTH পৃষ্ঠা দুটা ভালদৰে পঢ়ি আহকচোন এবাৰ তাৰ পাছত কথা পাতিম। চালে বেৰে কোবাই সকলো কথাকে WP:OR আৰু WP:SYNTH কলেই হব জানো? 
::::::::WP:OR মোৰ লেখা WP:OR নহয় কাৰণ ৬টা উৎসত টাই মূলৰ বুলি লিখা আছে এয় মোৰ নিজৰ গৱেষণা নহয়। ইয়াৰ অৰ্থ মই নতুনকৈ কিবা আৱিষ্কাৰ কৰা নাই উৎসত ইয়াৰ উল্লেখ আছে।
::::::::WP:SYNTH হব নোৱাৰে কাৰণ টাই মূলৰ বুলি প্ৰতিটো উৎসতে নিজস্ব ভাৱে উল্লেখ আছে কেইবাটাও উৎস মিলি টাইমূলীয় বুলি বুজাব চেষ্টা কৰা হোৱা নাই। অৰ্থাৎ মই অৰ তৰ পৰা জোৰা টাপলি মৰা নাই। উৎস সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 04:22, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::::প্ৰতিস্তিত অনুবাদৰ বিপৰীতে গৈ নিজা অনুবাদ উলিওৱা টো WP:ORৰ লগতে WP:SYNTH ও হয়। পুৰণি অসম বুৰঞ্জী খন আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ ঘৰৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বুৰঞ্জী। তাতো একেই অনুবাদ কৰা আছে। এই সকলোবোৰ বুৰঞ্জী ভূল বুলি ক'বলৈ mainstream গৱেষকৰ সহমত লাগিব। নাথাকিলে WP:FRINGE হ'ব। প্ৰতিস্থিত মতটো আগতে ৰখা হৈছে। নিজৰ একপক্ষীয় Fringe
:::::::::মতটো আগত ৰখাটো policyৰ বিৰুদ্ধে যোৱা বুজাই।
:::::::::মই দিয়া উৎস সমূহ আগতে পঢ়ি চাওক। চুকাফাৰ দিনৰ মৰাণক টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত মটক কৈছিল। গৱেষক Ramirezৰ লেখনী পঢ়ক। ফুখাও, মৰাণ, মটক ইত্যাদি সকলো শব্দ গভীৰ ভাবে বিশ্লেষণ কৰা আছে। কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জী পঢ়ক। চুকাফাৰ দিনৰ মটকক মৰাণ বুলি স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। লানমাখ্ৰু মৰাণ বুলি প্ৰায় সকলো অসমীয়া বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। অসমীয়া বুৰঞ্জী বোৰ প্ৰাথমিক উৎস হয়। ইয়াত WP:AGEMATTERS, WP:RAJ এইবোৰ কৰ পৰা আহিব? IJCRT Journalবোৰ ইনেও Wikipediaত স্থান নাই। ভাল জনা শুনা admin থাকিলে সেইখনো যোগ কৰিবলৈ নিদিলে হয়। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:35, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::::{{ping|KhiLanTzi}}
:::::::::কৰবী গগৈয়ে নিজৰ লেখনীত কি লিখিছে পঢ়ি চাওক:
:::::::::Another Tai family was also designated as Matak Patar by the King. This information is found in the book written in the Tai Language --- “Phukhao cham wa ryun Tai mbaw bao changkhao cham wa Matak Patar”.
:::::::::কৰবী গগৈয়ে মটক পাতৰ আৰু টাই লোক জন একেই জনে বুলি উল্লেখ কৰিছে। গতিকে আপুনি যোগ কৰা উৎস আপুনি কোৱা কথাৰ বিপৰীতে হে গৈছে। বাকী বাও হওক বাপ হওক, বাক্য কেইটাৰ মূল অৰ্থ সলনি নহয়। মূল কথাটো হৈছে দুয়োটা বাক্যয়ে একেইজন লোক আৰু একেটা পদবীৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, যিদৰে দুয়োখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। বাকী শব্দ বা বাক্যৰ অৰ্থ উলিয়াবলৈ যোৱাটো WP:OR হয়, গতিকে চেষ্টাও নকৰিব।
:::::::::আৰু এটা কথা। মায়ামৰা বিদ্ৰোহৰ দিনত মটক মানে ধাৰ্মিক গোষ্ঠীটোকে বুজাইছিল। সকলোৱে জানে মটকত কলিতা, কছাৰী, চুতীয়া, আহোম, ইত্যাদি ধেৰ জনগোষ্ঠীৰ লোক সোমাই আছে বুলি। এইটো প্ৰতিষ্ঠিত সত্য। মৰাণক কিছু ক্ষেত্ৰত মটকত ধৰা হৈছিল আৰু কিছু ক্ষেত্ৰত পৃথককৈ ধৰা হৈছিল। ভৰত সিংহ, ৰাঘব, ৰূক্মিনী, ইত্যাদি চৰিত্ৰক মৰাণ আৰু মটক দুয়োটা পৰিচয় দিয়া হৈছিল। মৰাণৰ ধৰ্ম মটক ধৰ্ম। ফুখাও মানে মোৱামৰীয়া ধৰ্ম পালন কৰা মটক ধৰ্ম গোষ্ঠী। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 05:02, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::::::::{{ping|Ananya Taye}} {{ping|KhiLanTzi}} {{ping|Nayan j Nath}}
::::::::::মোৰ মতে এই আলোচনাটোত আমি প্ৰথমে এটা কথা মনত ৰখা উচিত যে [[WP:NPOV|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী (NPOV)]] মানে কোনো এটা পক্ষৰ ঐতিহাসিক ব্যাখ্যাক সম্পাদকসকলে নিজে “সত্য” বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা নহয়। যদি কোনো বিষয়ত নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসসমূহৰ মাজত মতভেদ আছে, তেন্তে সেই মতভেদটো উৎস অনুসৰি, উপযুক্ত attribution-সহ পাঠকক জনোৱাটোৱেই অধিক নিৰপেক্ষ পদ্ধতি।
::::::::::উদাহৰণস্বৰূপে, যদি এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত “X” বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে, আনহাতে আন এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত “Y” বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে, তেন্তে প্ৰবন্ধত—
:::::::::::; “{{cite|...}} অনুসৰি X ...”
:::::::::::; “আনহাতে, {{cite|...}} অনুসৰি Y ...”
::::::::::—এই ধৰণে দুয়োটা মত উপস্থাপন কৰিব পাৰি। ইয়াত সম্পাদকৰ নিজৰ interpretation যোগ কৰি কোনটো “সঠিক” সেই সিদ্ধান্ত উলিয়াব নালাগে। [[WP:V|Verifiability]], [[WP:RS|Reliable sources]] আৰু [[WP:NPOV|NPOV]]-ৰ মূল উদ্দেশ্যও এইটোৱেই—আমি কি বিশ্বাস কৰোঁ সেয়া নহয়, নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসত কি কোৱা হৈছে সেইটো উপস্থাপন কৰা।
::::::::::একেদৰে, কোনো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভাষা, বিশেষকৈ প্ৰাচীন টাই/আহোম ভাষাৰ কোনো বাক্যৰ অৰ্থ সম্পাদকজনে নিজে শব্দে-শব্দে বিশ্লেষণ কৰি নতুন historical interpretation উলিয়ালে [[WP:OR|No original research]] বা [[WP:SYNTH|synthesis]]-ৰ সমস্যা হ'ব পাৰে। সেই ব্যাখ্যা যদি কোনো যোগ্য গৱেষক/বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসত ইতিমধ্যে দিয়া আছে, তেন্তে সেই উৎসৰ attribution-সহ উল্লেখ কৰাটোহে অধিক উপযুক্ত। কেৱল উৎসত থকা তথ্যসমূহ কেইবাটাও ঠাইৰ পৰা জোৰা লগাই সম্পাদকীয় সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা উচিত নহয়।
::::::::::একেদৰে, কোনো এটা মতক [[WP:FRINGE|fringe]] বা [[WP:UNDUE|undue]] বুলি গণ্য কৰা উচিত নে নহয়, সেইটোও কেৱল সম্পাদকৰ ব্যক্তিগত মূল্যায়নৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা উচিত নহয়। উৎসৰ মান, বিষয়টোৰ ওপৰত সেই উৎসৰ প্ৰাসংগিকতা, আৰু বিষয়টোৰ ওপৰত নিৰ্ভৰযোগ্য secondary sources-ত মতটোৰ স্থান—এইবোৰ বিবেচনা কৰা উচিত। যদি কোনো মত সঁচাকৈয়ে অতি সংখ্যালঘু বা fringe হয়, তেন্তে তাক মূল মতৰ সমান weight দিয়াৰ প্ৰয়োজন নাই; কিন্তু যদি দুয়োটা interpretation-ই উল্লেখযোগ্য আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসত আলোচনা কৰা হৈছে, তেন্তে উপযুক্ত weight আৰু attribution-সহ দুয়োটাকে উল্লেখ কৰিব পাৰি।
::::::::::সেইবাবে এই মুহূৰ্তত “এইটোহে সত্য, আনটো ভুল” বুলি সম্পাদকসকলে নিজে সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে দুয়োপক্ষই নিজৰ নিজৰ সৰ্বাধিক নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু বিষয়টোৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে সম্পৰ্কিত উৎস আগবঢ়োৱাটো ভাল হ'ব। তাৰ পিছত প্ৰবন্ধত:
::::::::::* According to [Source A], ...
::::::::::* However, [Source B] interprets this as ...
::::::::::* Another study/source states ...
::::::::::এই ধৰণৰ attribution-এ পাঠকক তথ্যসমূহৰ মাজৰ মতভেদটো বুজিবলৈ সহায় কৰিব আৰু পাঠকে নিজে উৎসসমূহ মূল্যায়ন কৰিব পাৰিব।
::::::::::আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা হ'ল [[WP:BATTLEGROUND|Wikipedia is not a battleground]]। ব্যক্তিগত মন্তব্য, “আপুনি propaganda কৰিছে”, “আপুনি নিজে গৱেষণা কৰক”, “এই মতবাদ Wikipediaত প্ৰচাৰ নকৰিব” আদি অভিযোগে সমস্যাটো সমাধান নকৰে। আমি সম্পাদকক নহয়, উৎস আৰু content-টোক আলোচনা কৰা উচিত। একেদৰে [[WP:EW|edit warring]] এৰাই চলি content dispute-টো talk page-ত সমাধান কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাটো উচিত।
::::::::::বৰ্তমান একেটা বিষয়ক লৈ বাৰে বাৰে edit/revert আৰু ব্যক্তিগতভাৱে interpretation লৈ বিতৰ্ক চলি থকা দেখা গৈছে। সেয়ে এজন [[Wikipedia:Administrators|administrator]]-ক অনুৰোধ কৰিম যে বিতৰ্কটো সমাধান নোহোৱালৈকে প্ৰবন্ধটো temporary protection-ত ৰাখক, যাতে কোনো পক্ষই নিজৰ version জোৰকৈ স্থাপন কৰিব নোৱাৰে। Protection-ৰ উদ্দেশ্য কোনো পক্ষক সমৰ্থন কৰা নহয়; ই কেৱল content dispute-টো আলোচনাৰ মাধ্যমে সমাধান কৰিবলৈ সময় দিয়ে।
::::::::::Protection চলি থকা সময়ত দুয়োপক্ষৰ উল্লেখযোগ্য আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ আলোচনা কৰি, প্ৰয়োজন অনুসৰি দুয়োটা interpretation-কে উপযুক্ত attribution আৰু weight-সহ প্ৰবন্ধত ৰখাৰ এটা consensus version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।
::::::::::শেষত, Wikipedia-ৰ কাম ইতিহাসৰ বিতৰ্কৰ “বিচাৰ” কৰা নহয়। আমাৰ কাম হ'ল নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহে কি কৈছে সেইটো সঠিক, নিৰ্ভৰযোগ্য, নিৰপেক্ষ আৰু proportionate ৰূপত পাঠকৰ সন্মুখত দাঙি ধৰা। য'ত উৎসসমূহৰ মাজত মতভেদ আছে, সেই মতভেদটো লুকুৱাই এটাক একমাত্ৰ সত্য হিচাপে উপস্থাপন কৰাতকৈ “According to X…” আৰু “According to Y…” বুলি উৎসভিত্তিকভাৱে উপস্থাপন কৰাটোৱেই অধিক encyclopedic পদ্ধতি।- [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 05:45, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::::::{{ping|AjayDas}} {{ping|Nayan j Nath}} অনুগ্ৰহ কৰি মটক জনগোষ্ঠীৰ পৃষ্ঠা টোৰ lock টো খুলি দিয়ক। কাৰ edit নিৰপেক্ষ হৈছে, নিজে পঢ়ি চাওক। মোৰ edit দুয়োটা মত ৰখা হৈছিল। বৰ্তমান editত মটক টো টাই মূলীয় জনগোষ্ঠী বুলি লিখা হৈছে। X অনুসৰি Y অনুসৰি প্ৰয়োগ হোৱা নাই। আপুনি পৃষ্ঠা টো খুলি দিয়ক। মই অন্তৰ্ভুক্ত কৰিম। তাৰ পাছত নিজে পঢ়ি চাব। এনেকৈ পঢ়ি নোচোৱাকৈ lock কৰি‌ নিদিব। অসমৰ ৰাইজক আমি নিশ্চয় দুয়োটা মত আগবঢ়াব লাগিব আৰু গৰিষ্ঠ সংখ্যক ইতিহাসবিদৰ মত আগত ৰাখিব লাগিব। দুজনমান জাতীয়তাবাদী লেখকৰ বাহিৰে প্ৰায় বোৰ আগশাৰীৰ গৱেষকে মটক এটা ধৰ্মীয় গোষ্ঠী বুলি মত প্ৰকাশ কৰে। টাই মূলীয় বুলি ক'বলৈ যোৱাটো আহোম লেখক দুজনমানেহে আগ বঢ়োৱা মত। KhiLanTzi বোলা জনে যি উৎস হিচাপে আগ বঢ়াইছে, সেয়া মাত্ৰ এখন journalত বহলাই লিখা হৈছে, কিন্তু সেইখন IJCRT Journal Wikipediaৰ কাৰণে Reliable source নহয়। মই দিয়া উৎস সমূহ University professor আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষকে আগ বঢ়োৱা মত। গতিকে নিৰপেক্ষ ভাৱে দুয়ো মত আগ বঢ়াবলৈ পৃষ্ঠা টো Edit কৰিবলৈ আছে। অনুগ্ৰহ কৰি‌ lockটো‌ খুলি দিয়ক। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 14:53, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

:::::::::::{{ping|AjayDas}} আপোনাৰ পৰামৰ্শৰ সৈতে একমত। বিশেষকৈ কোনো এটা interpretation-ক সম্পাদকীয়ভাৱে “সত্য” বুলি নিৰ্ধাৰণ নকৰি নিৰ্ভৰযোগ্য secondary source অনুসৰি attribution-সহ উপস্থাপন কৰা উচিত। সেই অনুসৰি মই তলত এটা সংশোধিত draft আগবঢ়াইছোঁ। ইয়াত টাই-মূলৰ ব্যাখ্যাটো সম্পূৰ্ণ বাদ দিয়া হোৱা নাই; বৰং তাৰ সমৰ্থক উৎসসমূহ attribution-সহ ৰখা হৈছে, আৰু দত্ত, Ramirez আদি গৱেষকৰ পৃথক ব্যাখ্যাও উপযুক্ত weight-সহ দিয়া হৈছে। লগতে primary Tai Buranji-ৰ editor-generated translation/interpretation বাদ দিয়া হৈছে।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:18, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

== প্ৰস্তাৱিত সংশোধন আৰু উৎসসমূহ ==
{{ping|AjayDas}} {{ping|Nayan j Nath}} 
পৃষ্ঠাখন সুৰক্ষিত হোৱা বাবে বিতৰ্কিত অংশসমূহৰ বাবে তলত উৎস-ভিত্তিক সংশোধন প্ৰস্তাৱ দিছোঁ। মোৰ প্ৰস্তাৱ কোনো এটা মত সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰোৱা নহয়; বৰং মতভেদ থকা বিষয়সমূহ attribution-সহ উপস্থাপন কৰি Wikipedia-ৰ নিজৰ ভাষাত কোনো বিতৰ্কিত মতক প্ৰতিষ্ঠিত সত্য হিচাপে নৰখা।

'''১. পাতনিত “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী” দাবীটো factual voice-ত নৰখা'''

বৰ্তমানৰ পাতনিত মটকসকলক “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী”, “টাই মূলীয় ফু-খাও পৰিয়াল” আৰু আহোমসকলৰ আগৰ টাই জনগোষ্ঠী হিচাপে Wikipedia-ৰ নিজৰ ভাষাত উপস্থাপন কৰা হৈছে।

কিন্তু ব্যৱহৃত মূল বুৰঞ্জী-উদ্ধৃতিত আছে:

:''“The king got a Téi family and named it Matak Patar.”''

অৰ্থাৎ এজন/এটা টাই পৰিয়ালক ''Matak Patar'' নাম বা পদ দিয়াৰ কথা কোৱা হৈছে। ইয়াৰ পৰা ''Matak'' নিজেই এটা টাই ethnicity আছিল বুলি স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠা নহয়।

কৰবী বৰুৱা গগৈৰ নিজৰ লেখনীতও আছে:

:''“Another Tai family was also designated as Matak Patar by the King.”''

তাৰ পিছত তেওঁ ''“it may be surmised”'' বুলি মটকসকল টাই গোটৰ বুলি নিজা inference আগবঢ়াইছে। সেয়ে এইটো বুৰঞ্জীৰ স্পষ্ট বক্তব্য নহয়, লেখকৰ ব্যাখ্যা। ইয়াত আৰু এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰ্থক্য আছে। ''Matak Patar''-ৰ প্ৰসংগত উদ্ধৃত বুৰঞ্জী-বাক্যটোৱে এটা টাই পৰিয়ালক পাছত ''Matak Patar'' হিচাপে নিযুক্ত/নামকৰণ কৰাৰ কথা কয়। অৰ্থাৎ উৎসটোৱে সেই বিশেষ ''Patar'' পৰিয়ালটোৰ টাই মূল দেখুৱাব পাৰে; কিন্তু তাৰ পৰা ''Matak'' নামৰ এটা সম্পূৰ্ণ জনগোষ্ঠী চুকাফাৰ আগৰে পৰা টাই আছিল বুলি সিদ্ধান্ত কৰিব নোৱাৰি। এটা বিশেষ পৰিয়াল বা পদৰ উৎপত্তিক সমগ্ৰ জনগোষ্ঠীৰ জাতিগত উৎপত্তিৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ স্বতন্ত্ৰ নিৰ্ভৰযোগ্য secondary scholarship প্ৰয়োজন।

তদুপৰি কৰবী বৰুৱা গগৈৰ লেখাত মটকসকলক “Assam's oldest Tai ethnic group” বুলি কোৱা হোৱা নাই। তেওঁ মটকসকলক “Tai Mongolian origin”ৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে আৰু আহোমসকলৰ আগতেই অসমত থকা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে; আন ঠাইত “one of the oldest ethnic groups of Assam” বুলিও উল্লেখ কৰিছে। এই পৃথক বক্তব্যসমূহ জোৰা লগাই “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী” বুলি Wikipedia-ৰ নিজৰ ভাষাত লিখাটো উৎসটোৱে কৰা দাবীতকৈ অধিক শক্তিশালী synthesis।

এই মতটো সম্পূৰ্ণ আঁতৰোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই; এনেদৰে attribution-সহ উল্লেখ কৰিব পাৰি:

:'''“মটকসকলৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন মত আছে। কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে তেওঁলোকক টাই-মংগোলীয় মূলৰ জনগোষ্ঠী বুলি ব্যাখ্যা কৰি বুৰঞ্জীৰ ''Phukhao'' আৰু ''Matak Patar'' উল্লেখৰ সৈতে এই মত সংযোগ কৰিছে। আনহাতে শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই ঐতিহাসিক মটক পৰিচয়ক প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত মায়ামৰা শিষ্যসমাজৰ আন জনগোষ্ঠীলৈ সম্প্ৰসাৰিত হোৱা এক বৃহত্তৰ সামাজিক পৰিচয় হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে।”'''

এইদৰে দুয়োটা interpretation ৰখা যায়, কিন্তু এটাক Wikipedia-ৰ factual voice-ত “established fact” কৰা নহয়। [[WP:NPOV]] [[WP:DUE]]

'''২. সম্পাদকৰ নিজা টাই-বাক্যৰ “মোটামুটি অনুবাদ” আঁতৰোৱা'''

বৰ্তমান “নামসমূহ” অংশত টাই বুৰঞ্জীৰ দুটা বাক্যৰ পাছত “অসমীয়াত মোটামুটি অনুবাদ” বুলি নিজা অনুবাদ দিয়া হৈছে আৰু সেই অনুবাদৰ ওপৰত ''Phukhao = ancient Tai Matak ethnicity'' সিদ্ধান্ত গঢ়া হৈছে।

বিতৰ্কিত প্ৰাচীন ভাষাৰ শব্দৰ অৰ্থ, ethnonym আৰু historical referent Wikipedia editor-এ নিজে নিৰ্ণয় কৰা উচিত নহয়। কোনো প্ৰকাশিত ভাষাবিদ বা ইতিহাসবিদে সেই নিৰ্দিষ্ট বাক্যৰ সেই অনুবাদ/ব্যাখ্যা দিলে সেই secondary source-ৰ attribution-সহ যোগ কৰিব পাৰি। অন্যথা এই অংশ [[WP:PRIMARY]], [[WP:OR]] আৰু [[WP:SYNTH]] অনুসৰি আঁতৰোৱা হওক।

'''৩. দত্ত “অধিকাংশ গৱেষকৰ বিপৰীতে গৈছে” দাবীটো আঁতৰোৱা'''

বৰ্তমানৰ লেখাত আছে যে শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই “অধিকাংশ গৱেষকৰ বিৰুদ্ধে গৈ” মটক-মৰাণ সম্পৰ্কৰ ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছে। দত্তৰ উদ্ধৃত উৎসই এই “অধিকাংশ গৱেষক” দাবীটো সমৰ্থন নকৰে।

তাৰ বিপৰীতে দত্তই স্পষ্টকৈ লিখিছে যে কাশীনাথ তামুলী ফুকন আৰু হৰকান্ত শৰ্মা বৰুৱাৰ বুৰঞ্জীত চুকাফাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত Matak-সকলক Moran বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। সেয়ে দত্তৰ মতটো এনেদৰে attribution-সহ উপস্থাপন কৰা হওক, “majority বনাম minority” বুলি সম্পাদকীয় মন্তব্য নকৰাকৈ।

'''৪. Lanmakhru-ৰ পৰিচয়'''

বৰ্তমানৰ সংস্কৰণে কৰবী বৰুৱা গগৈৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি লানমাখ্ৰু-কে “মটক মুখিয়াল” বুলি উপস্থাপন কৰিছে। আনহাতে Yasmin Saikia-ৰ ''In the Meadows of Gold'' আৰু Medhi–Zaman-ৰ অধ্যয়নত লানমাখ্ৰু বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতাক Moran হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।

সেয়ে এটা বিতৰ্কিত interpretation-ক factual voice-ত নৰখি, প্ৰয়োজন হ'লে দুয়োটা identification attribution-সহ উল্লেখ কৰা হওক।

'''৪(ক). Lanmakhru–Phukhao–Matak Patar সংযোগৰ সমস্যা'''

বৰ্তমানৰ reconstruction-টোৱে লানমাখ্ৰুৰ সৈতে থকা ''ফুখেও''-ধৰণৰ উল্লেখক পিছৰ ''মটক পাতৰ'' প্ৰসংগত থকা ''ফুখাও'' উল্লেখৰ সৈতে একে বুলি ধৰি লৈছে; তাৰ পিছত সেই ''মটক‌ পাতৰ'' পৰিয়ালটো টাই হোৱাৰ ভিত্তিত লানমাখ্ৰু আৰু তাৰ পৰা সমগ্ৰ প্ৰাচীন &quot;মটক&quot; জনগোষ্ঠীক টাই বুলি সিদ্ধান্ত কৰা হৈছে।

এই যুক্তিৰ শৃংখলটো মোটামুটি এনেধৰণৰ:

:''লানমাখ্ৰু → ফুখেও → ফুখাও → মটক পাতৰ → টাই পৰিয়াল → সকলো প্ৰাচীন মটক = টাই''

কিন্তু প্ৰতিটো সংযোগ পৃথকভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগিব। বিশেষকৈ লানমাখ্ৰু/পৰৱৰ্তী মায়ামৰীয়া প্ৰসংগত পোৱা &quot;ফুখেও&quot;‌ form আৰু ''মটক পাতৰ'' প্ৰসংগত পোৱা ''ফুখাও'' form একেই শব্দ নে, একেই lineage/বংশ বুজায় নে—সেই কথা কোনো  qualified Tai-Ahom linguistic secondary source-এ দেখুওৱা প্ৰয়োজন। কেৱল একেধৰণৰ romanisation বা শব্দৰ সাদৃশ্যৰ ওপৰত এই সমীকৰণ কৰিব নোৱাৰি।

আনকি দুয়োটা form একেই বুলি ধৰি ল'লেও, এটা টাই পৰিয়ালক ''মটক পাতৰ'' হিচাপে নিযুক্ত কৰাৰ তথ্যৰ পৰা সমগ্ৰ ''মটক'' জনগোষ্ঠী টাই আছিল বুলি সিদ্ধান্ত নাহে। সেইটোৱে সৰ্বাধিক সেই বিশেষ পাতৰ বংশৰ টাই মূল বা টাই সংযোগহে প্ৰতিষ্ঠা কৰিব পাৰে।

ইয়াৰ বিপৰীতে পৰষ্পৰ অসমীয়া বুৰঞ্জী আৰু secondary scholarship-ত লানমাখ্ৰুক মৰাণ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে। লগতে চুকাফাৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত মৰাণ আৰু মটক দুটা পৃথক জনগোষ্ঠী হিচাপে একেলগে তালিকাভুক্ত হোৱা দেখা নাযায়; Tai বুৰঞ্জীৰ ''মটক''-ৰ ঠাইত সমান্তৰাল অসমীয়া বিৱৰণত ''মৰাণ'' ব্যৱহৃত হৈছে। সেয়ে এই পুৰণি ''মটক'' ব্যৱহাৰ এটা পৃথক pre-Ahom Tai ethnicity আছিল বুলি ধৰি লোৱা নিজেই interpretation, established fact নহয়।

এই সম্পূৰ্ণ historical identification কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য secondary source-এ স্পষ্টকৈ প্ৰতিষ্ঠা নকৰিলে পৃথক primary-source উল্লেখ জোৰা লগাই এই conclusion কৰা [[WP:SYNTH]] আৰু [[WP:OR]]-ৰ সমস্যা।

'''৫. “প্ৰাগৈতিহাসিক সৌমাৰ মটক ৰাজ্য” দাবী'''

বৰ্তমানৰ লেখাত সমগ্ৰ ডিব্ৰুগড়–তিনিচুকীয়া অঞ্চল সামৰি “প্ৰাচীন কালৰ মটক ৰাজ্য” আৰু বেংমৰাক ইয়াৰ ৰাজধানী বুলি factual voice-ত উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ একমাত্ৰ citation হৈছে কৃষিজীৱিকা বিষয়ক ''International Journal of Modern Agriculture''-ত প্ৰকাশিত Ishani Senapoti-ৰ এটা প্ৰবন্ধ।

ইমান বৃহৎ territorial-political দাবী—এখন pre-Ahom kingdom, ইয়াৰ সীমা আৰু ৰাজধানী—প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ specialist historical scholarship প্ৰয়োজন। একমাত্ৰ secondary/tertiary assertion-ৰ ওপৰত এইটো established history হিচাপে লিখা [[WP:DUE]] অনুসৰি উচিত নহয়। শক্তিশালী স্বাধীন historical source নোপোৱালৈকে দাবীটো আঁতৰোৱা বা স্পষ্ট attribution-সহ “Senapoti claims...” হিচাপে উল্লেখ কৰা হওক।

'''৬. Mayamara–Matak বিকাশ'''

শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তৰ dedicated monograph-ত মটক সমাজক Moran, Chutia, Kachari, Barahi, Ahom, Kaivarta আৰু caste-Hindu Mayamara disciples-ৰ বৃহত্তৰ community হিচাপে আলোচনা কৰা হৈছে। Philippe Ramirez-এও Mayamara বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণত ''phū khau an kao''-ক rebels-ৰ generic designation হিচাপে ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।

সেয়ে মায়ামৰা সমাজ আৰু পৰৱৰ্তী composite Matak identity-ৰ ইতিহাস পাতনিত আৰু মূল ইতিহাস অংশত যথোচিত weight পোৱা উচিত।

'''প্ৰস্তাৱ'''

সাম্প্ৰতিক disputed version অথবা মোৰ আগৰ version-ৰ যিকোনো এটা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰাৰ সলনি ওপৰৰ ভিত্তিত এটা neutral version ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছোঁ। Tai-origin interpretation-টো attribution-সহ থাকিব পাৰে; কিন্তু “oldest Tai ethnic group”, editor-supplied Tai translations, ancient Matak/Saumar kingdom, আৰু disputed identifications consensus নোহোৱাকৈ Wikipedia-ৰ factual voice-ত ৰখা উচিত নহয়। [[WP:NPOV]] [[WP:DUE]] [[WP:RS]] [[WP:PRIMARY]] [[WP:OR]] [[WP:SYNTH]]

[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:18, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

=== উৎসৰ মান আৰু প্ৰস্তাৱিত consensus draft ===

{{ping|Nayan j Nath}} {{ping|AjayDas}}: আপোনাৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি কোনো এটা interpretation-ক সম্পাদকীয়ভাৱে একমাত্ৰ “সত্য” বুলি উপস্থাপন কৰাৰ সলনি তলত উৎস-ভিত্তিক আৰু attribution-সহ এটা নতুন consensus draft আগবঢ়াইছোঁ। এইটো মোৰ আগৰ সংস্কৰণৰ হুবহু পুনঃস্থাপন নহয়। আগৰ draft-ত থকা কেইটামান সম্পাদকীয় inference-ও বাদ দিয়া হৈছে।

উৎসৰ মানৰ ক্ষেত্ৰতো এটা সমস্যা আছে। কৰবী বৰুৱা গগৈৰ ২০২০ চনৰ লেখাটো ''International Journal of Creative Research Thoughts'' (IJCRT)-ত প্ৰকাশিত। এই journal-খন সম্ভাব্য predatory journal-ৰ Beall-list archive-ত অন্তৰ্ভুক্ত, আৰু journal-খনৰ নিজৰ website-এ ১–২ দিনৰ ভিতৰত review result আৰু ১–২ দিনৰ ভিতৰত publication-ৰ বিজ্ঞাপন দিয়ে। সেয়ে এটা বিতৰ্কিত historical/ethnological দাবী—যেনে “মটক অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী”—প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ এই উৎসক উচ্চমানৰ specialist scholarship হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাটো [[WP:RS]] আৰু [[WP:EXCEPTIONAL]] অনুসৰি সমস্যাজনক। অৱশ্যে লেখিকাৰ নিজা মত হিচাপে attribution-সহ উল্লেখ কৰিব পাৰি।

ইয়াত source fidelity-ৰ সমস্যাও আছে। কৰবী বৰুৱা গগৈৰ লেখাটোৱে নিজেই “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী” বুলি দাবী নকৰে। “Tai Mongolian origin”, আহোমসকলৰ আগতে অসমত উপস্থিতি, আৰু “one of the oldest ethnic groups” আদি পৃথক বক্তব্য একেলগ কৰি “oldest Tai ethnic group” বনোৱাটো citation-টোৱে প্ৰত্যক্ষভাৱে সমৰ্থন নকৰে। [[WP:V]] আৰু [[WP:SYNTH]] অনুসৰি citation-এ যিমানখিনি দাবী কৰে তাতকৈ অধিক শক্তিশালী বক্তব্য Wikipedia-ৰ voice-ত দিয়া উচিত নহয়।

একেদৰে Ishani Senapoti-ৰ লেখাটো ''International Journal of Modern Agriculture''-ত প্ৰকাশিত, যাৰ ঘোষিত মূল scope agriculture আৰু plant science। সেই লেখাত থকা pre-Ahom “Saumar/Matak kingdom” সম্পৰ্কীয় দাবী মূল journal-খনৰ specialist ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰৰ। সেয়ে এনে বৃহৎ territorial-historical দাবী সেই এটা উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি Wikipedia-ৰ factual voice-ত ৰখাৰ সলনি attribution-সহ উপস্থাপন কৰা উচিত।

বৰ্তমানৰ সংস্কৰণত সমস্যাটো কোনো মত উল্লেখ কৰাত নহয়; disputed মতক attribution নোহোৱাকৈ established fact কৰা, primary Tai text-ৰ editor-generated অনুবাদ/ব্যাখ্যা যোগ কৰা, আৰু পৃথক পৃথক উৎস জোৰা লগাই broader historical conclusion কৰা। এইবোৰে [[WP:NPOV]], [[WP:DUE]], [[WP:RS]], [[WP:PRIMARY]], [[WP:OR]] আৰু [[WP:SYNTH]]-ৰ সমস্যা সৃষ্টি কৰে।

== প্ৰস্তাৱিত consensus draft ==

'''মটক''' হৈছে অসমৰ এটা ঐতিহাসিক সামাজিক-ধাৰ্মিক আৰু ৰাজনৈতিক জনগোষ্ঠী, যাৰ বিকাশ [[মায়ামৰা সত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ শিষ্যসমাজৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।&lt;ref&gt;&quot;disciples of the Mayamara Satra, formed a greater community—the Matak community. ... their sectarian unity ... was later reinvigorated by a political purpose&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তৰ মতে, মৰাণ, চুতীয়া, কছাৰী, বৰাহী, আহোম, কৈৱৰ্ত আদি জনগোষ্ঠীৰ লগতে ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ, কলিতা আৰু বিভিন্ন বৃত্তিজীৱী গোটৰ মায়ামৰা শিষ্যসকলক লৈ বৃহত্তৰ মটক সমাজ গঢ় লৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dutta1985&quot;&gt;{{cite book
 |last=Dutta
 |first=Sristidhar
 |title=The Mataks and Their Kingdom: Castes and Tribes of Assam
 |publisher=Chugh Publications
 |location=Allahabad
 |year=1985
 |pages=11-12
 |quote=The Moamarias were all disciples of one Satra ... but they belonged to separate tribes and communities, Morans, Chutiyas, Kacharis, Barahis, Ahoms, Kaivartas and Brittials; and many caste Hindus, Brahmans, Kayasthas and Kalitas were found among the Moamarias.
 |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf
}}&lt;/ref&gt; ডাম্বৰু ধৰ নাথেও মটকক একে সময়তে ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় আৰু ইয়াৰ শিষ্যসকলক সামৰি লোৱা সামাজিক সম্প্ৰদায় হিচাপে আলোচনা কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;&gt;{{citation
 |last=Nath
 |first=Dambarudhar
 |title=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots
 |editor1-last=Ray
 |editor1-first=Jayanta Kumar
 |editor2-last=Roy
 |editor2-first=Arpita Basu
 |book-title=Political Roles of Religious Communities in India
 |year=2008
 |pages=107–124
 |publisher=Institute for Security and Development Policy
 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf
}}&lt;/ref&gt;

ঐতিহাসিক উৎসসমূহত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' নামসমূহৰ ব্যৱহাৰ আৰু পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক একে ধৰণে দেখা নাযায় আৰু মটকসকলৰ প্ৰাচীন উৎপত্তি সম্পৰ্কেও বিভিন্ন ব্যাখ্যা দেখা যায়। দত্তই মটক পৰিচয়ৰ বিকাশক প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত বৃহত্তৰ মায়ামৰা শিষ্যসমাজলৈ সম্প্ৰসাৰিত হোৱা পৰিচয় হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Dutta1985Identity&quot;&gt;&quot;The word ‘Matak’ was no longer confined to the Moran people alone, but was extended to include the other tribal members as well.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=11}}&lt;/ref&gt; ডাম্বৰু ধৰ নাথৰ মত মৰাণসকল এই শিষ্যসমাজৰ আটাইতকৈ বৃহৎ একক জনগোষ্ঠীসমূহৰ অন্যতম আছিল আৰু ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' নাম দুটা বিভিন্ন ঐতিহাসিক প্ৰসংগত সমাৰ্থকভাৱেও ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; আনহাতে কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে মটকসকলৰ এটা প্ৰাচীন টাই-মূলীয় ব্যাখ্যা আগবঢ়াই তেওঁলোকক ''ফু-খাও'' আৰু বুৰঞ্জীৰ ''মটক পাতৰ'' উল্লেখৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;KBG2020&quot;&gt;{{Cite journal
 |last=Gogoi
 |first=Karabi Baruah
 |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam
 |journal=International Journal of Creative Research Thoughts
 |volume=8
 |issue=9
 |year=2020
 |pages=2772–2776
 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf
}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা &quot;মটক&quot; সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।&lt;ref name=&quot;DuttaMatakMoranSukapha&quot;&gt;&quot;The chronicles, like those of Kasinath Tamuli Phukan and Harakanta Sarma Barua, have clearly mentioned that the Mataks referred to in connection with Sukapha's encounter with the local tribes, were the Morans.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tamuli Phukan, Kasinath, &quot;Assam Buranji&quot;,p.11, &quot;আৰু পুৰ্বে  ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।&quot;&lt;/ref&gt;

[[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত মটক পৰিচয়ে এটা বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক ৰূপ লাভ কৰে। বিদ্ৰোহৰ পৰিণতিত ১৮০৫ চনত সৰ্বানন্দ সিংহৰ নেতৃত্বত বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজ্য গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Baburam2021&quot;&gt;{{cite journal
 |last=Saikia
 |first=Baburam
 |title=Marginalisation, Revolt and Adaptation: On Changing the Mayamara Tradition
 |journal=Journal of Ethnology and Folkloristics
 |volume=15
 |issue=1
 |year=2021
 |pages=85–102
 |doi=10.2478/jef-2021-0006
}}&lt;/ref&gt;

==নাম আৰু পৰিচয়ৰ বিকাশ==

''মটক'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। ''মত-এক'', টাই ভাষাৰ ''মা-তক'' অথবা আন শব্দৰ পৰা নামটো উদ্ভৱ হোৱা বুলি বিভিন্ন লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই এই ব্যুৎপত্তিসমূহক নিশ্চিত বুলি গ্ৰহণ কৰা নাই আৰু বিভিন্ন বুৰঞ্জীত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' নামৰ ব্যৱহাৰত পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰিছে।&lt;ref name=&quot;DuttaTerms&quot;&gt;{{harvcol|Dutta|1985|pp=4-20}}&lt;/ref&gt;

===বুৰঞ্জীত মটক শব্দ ব্যৱহাৰ===

বুৰঞ্জীসমূহত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দসমূহৰ ব্যৱহাৰত একৰূপতা দেখা নাযায়। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত মূলতঃ ''মৰাণ'' শব্দ ব্যৱহৃত হৈছে; ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ কিছুমান বিৱৰণত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা একেটা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত সাধাৰণতে ''মৰাণ'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দ ব্যৱহৃত হোৱাৰ বিপৰীতে ''মটক'' শব্দ অতি সীমিতভাৱে দেখা যায়। কিছুমান পৰৱৰ্তী অসমীয়া বুৰঞ্জীত আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰা মায়ামৰা শিষ্যসকলক সামূহিকভাৱে ''মটক'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;DuttaTerms&quot;/&gt;

চুকাফাৰ সময়ৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত কিছুমান বুৰঞ্জীয়ে ''মটক'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিলেও সমান্তৰাল বিৱৰণসমূহে সেই লোকসকলক ''মৰাণ'' বুলি চিনাক্ত কৰে।&lt;ref name=&quot;DuttaTerms&quot;/&gt; ফিলিপ ৰামিৰেজে টাই-আহোম বুৰঞ্জীত ব্যৱহৃত জনগোষ্ঠীসূচক নামসমূহ আলোচনা কৰি ''Rangyeu'', ''Tiwra'', ''Tumisa'' আৰু ''Môtuk''ক সমভূমিৰ লোকসকলৰ বাবে ব্যৱহৃত তুলনামূলকভাৱে নিৰ্দিষ্ট নামসমূহৰ ভিতৰত ৰাখিছে। তেওঁ ''Tumisa''ক ডিমাছা/কছাৰী পৰিসৰৰ সৈতে আৰু ''Tiwra''ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Ramirez2014&quot;&gt;{{cite book
 |last=Ramirez
 |first=Philippe
 |title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India
 |publisher=Spectrum Publications
 |location=Guwahati
 |year=2014
 |pages=121–122
 |url=https://hal.science/hal-01446144
}}&lt;/ref&gt; আনহাতে কাশীনাথ তামুলী ফুকন আৰু হৰকান্ত শৰ্মা বৰুৱাৰ বুৰঞ্জীত চুকাফাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''মটক''সকলক মৰাণ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;DuttaMatakMoranSukapha&quot;&gt;&quot;The chronicles, like those of Kasinath Tamuli Phukan and Harakanta Sarma Barua, have clearly mentioned that the Mataks referred to in connection with Sukapha's encounter with the local tribes, were the Morans.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}&lt;/ref&gt; কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ ''অসম বুৰঞ্জী''ত এই প্ৰসংগত “এই মটককে মৰাণ বোলে” বুলি উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;Tamuli Phukan, Kasinath, ''Assam Buranji'', p.11, &quot;আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।&quot;&lt;/ref&gt;

===টাই-মূলৰ ব্যাখ্যা===

কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে মটকসকলক “Tai Mongolian origin”ৰ জনগোষ্ঠী বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।&lt;ref&gt;&quot;...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin,&quot; {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}&lt;/ref&gt; এই ব্যাখ্যাৰ সমৰ্থনত তেওঁ টাই-আহোম বুৰঞ্জীৰ ''ফু-খাও'',&lt;ref&gt;&quot;...'Phu' - means &quot;Esteemed Person&quot; or &quot;Owner&quot; and &quot;Khao&quot; means 'white...&quot; {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}&lt;/ref&gt; ''মটক পাতৰ'' আৰু আন কিছুমান উল্লেখ ব্যৱহাৰ কৰিছে। বিশেষকৈ তেওঁ এটা টাই পৰিয়ালক ৰজাই ''মটক পাতৰ'' হিচাপে নিযুক্ত কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰি এই তথ্যৰ পৰা মটকসকল টাই গোটৰ আছিল বুলি অনুমান কৰিছে।&lt;ref name=&quot;KBG2020&quot;/&gt; গগৈয়ে চুকাফাই টিপামত লগ পোৱা আৰু পিছত ''লানমাখ্ৰু'' নাম পোৱা ব্যক্তিজনক এটা মটক পৰিয়ালৰ মুখিয়াল হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref name=&quot;KBG2020&quot;/&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে অসমীয়া বুৰঞ্জী সমূহত ''লানমাখ্ৰু'' বংশটো  মৰাণৰ বংশ বুলি উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
 |publisher=Spectrum Publications
 |location=Guwahati
 |year=1997
 |page=91
 |isbn=81-85319-61-8
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite conference
 |last1=Medhi
 |first1=Birinchi
 |last2=Zaman
 |first2=Aref
 |title=The Morans of Assam, India: Struggle for Survival
 |conference=IUAES2013 World Congress
 |location=Manchester
 |year=2013
|url=https://nomadit.co.uk/conference/iuaes2013/paper/14106
}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জী সমূহৰ আন এক বিবৰণৰ মতে চুকাফাই অসমত থাকিবলৈ লওতে নৰা ৰজাই অসমৰ ৰাজ্য‌, যেনে কছাৰী, মটক/মৰাণ, চুতীয়া, কমতা, বৰাহী, আৰু‌ নগা বোৰৰ পৰা খুত তুলিবলৈ মানুহ কেইজনমান পঠিয়াইছিল; চুকাফাই তাৰে এজনক ''মটক পাতৰ'' বা ''মৰাণ পাতৰ '' নাম দিছিল।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji&quot;, p.25,&quot;আৰু পুৰ্বে নড়া ৰজাই চুতীয়া, কছাৰী, মৰাণ, নগা, বৰাহী কমতেশ্বৰ এই বোৰৰ খুত তুলিছিল। পাচে ইয়াৰে খুত তুলিবলৈ তিনিটা মানুহ পঠাই দিলে। কমতেশ্বৰ লৈকে বৰাহীলৈকে এটা, চুতীয়া লৈকে মৰাণ লৈকে এটা, কছাৰী লৈকে নগা লৈকে এটা। পাচে বিমুন নামেৰে এইটো আহি কছাৰী নগাৰ খুত তুলি চুকাফা মহাৰজাৰ লগ ললেহি। পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়াও নড়াৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ।&quot;&lt;/ref&gt; ''ফু-খাও'' শব্দটোৰ ঐতিহাসিক ব্যৱহাৰো একাধিক প্ৰসংগত দেখা যায়। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ টাই-আহোম বুৰঞ্জী-বিৱৰণ আলোচনা কৰি ৰামিৰেজে উল্লেখ কৰিছে যে ''ফু-খাও-আন-খাও'' শব্দটো বিদ্ৰোহীসকলৰ বাবে এটা সামূহিক বা generic designation হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল, আনহাতে ''Mayamara'' শব্দটো সত্ৰীয় নেতৃত্বৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ramirez2022&quot;&gt;{{cite journal
 |last=Ramirez
 |first=Philippe
 |title=De la secte à la tribu : les Moran et Matak du Haut-Assam
 |journal=Moussons
 |volume=40
 |year=2022
 |pages=119–150
 |doi=10.4000/moussons.9908
}}&lt;/ref&gt;

ৰাজনীতি-বিজ্ঞানী সুন গগৈৰ মতে, &quot;সদৌ অসম মটক সন্মিলন&quot; আৰু সংশ্লিষ্ট কিছুমান বুদ্ধিজীৱীয়ে মটকসকলৰ উৎপত্তি দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে সংযোগ কৰি তেওঁলোকক আহোমসকলৰ আগতেই অসমলৈ অহা “প্ৰাচীন টাই” জনগোষ্ঠী হিচাপে উপস্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। গগৈৰ মতে, এই প্ৰচেষ্টাৰ উদ্দেশ্য মটকসকলক ধৰ্মীয়-যৌগিক সমাজৰ সলনি এটা পৃথক জনজাতীয় জনগোষ্ঠী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা। তেওঁ এই পুনৰ্ব্যাখ্যাক সমসাময়িক “ৰাজনৈতিক জনজাতিকৰণ”ৰ আকাংক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;SunGogoi2020&quot;&gt;{{cite journal
 |last=Gogoi
 |first=Sun
 |title=Ethnicity and Its Political Management: The Case of Matak-Moran Binary in Assam
 |journal=International Journal of Management
 |volume=11
 |issue=2
 |year=2020
 |pages=287–295
 |page=293
 |issn=0976-6510
|url=https://iaeme.com/MasterAdmin/Journal_uploads/IJM/VOLUME_11_ISSUE_2/IJM_11_02_030.pdf
 |access-date=1 August 2026
 |quote=The academic efforts of AAMS to appropriate the ethnographic history of the group is still obsessed with the objective to substantiate that the &quot;Matak&quot; is a 'tribe&quot;, and not a &quot;religious community&quot; as portrayed by the dominant discourse of history. The recent quest of the mouth-piece organizations among the group for tracing back Mataks' ethnic origin to the South-East Asia is not without political significance, as it is aimed at establishing conformity of the group with the Tai-speaking people of Assam. AAMS and some intellectuals today introduce the group as the &quot;Ancient Tai&quot; people of Assam, who had migrated to the region even before the Tai-Ahoms. These assertions reflect the aspiration of the group for &quot;political tribalization&quot; similar to that of the several other non-tribal ethnic groups of Assam.}}&lt;/ref&gt; শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যক সামৰি লোৱা এক যৌগিক সমাজ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত ''মটক'' নামটো পৰৱৰ্তী সময়ত আন জনজাতীয় আৰু সামাজিক গোটসমূহলৈও সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dutta1985Identity&quot;&gt;&quot;The word ‘Matak’ was no longer confined to the Moran people alone, but was extended to include the other tribal members as well.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=11}}&lt;/ref&gt;

==মায়ামৰা ধৰ্ম আৰু যৌগিক মটক সমাজ==

[[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা মায়ামৰা ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু সামাজিক স্তৰৰ লোকক শৰণ দিছিল। ডাম্বৰু ধৰ নাথৰ মতে মৰাণ, আহোম, চুতীয়া, কছাৰী, কৈৱৰ্ত আৰু আন জনগোষ্ঠীৰ লোক এই সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; মৰাণসকল এই শিষ্যসমাজৰ আটাইতকৈ বৃহৎ একক জনগোষ্ঠীসমূহৰ অন্যতম আছিল আৰু ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' নাম দুটা বিভিন্ন ঐতিহাসিক প্ৰসংগত সমাৰ্থকভাৱেও ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; দত্তৰ মতে মটক নামটো প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত থাকিলেও পৰৱৰ্তী সময়ত আন জনজাতীয় শিষ্যসকলকো সামৰি ল'বলৈ ধৰে।&lt;ref name=&quot;Dutta1985Identity&quot;/&gt; নাথেও মটক/মায়ামৰা সমাজৰ ভিতৰত পৃথক জাতিগত পৰিচয় বজাই থকা ''আহোম মটক'', ''চুতীয়া মটক'', ''কলিতা মটক'', ''মৰাণ মটক'' আৰু ''কৈৱৰ্ত মটক'' আদি সামাজিক গোটৰ উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt;

==মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু ৰাজনৈতিক পৰিচয়==

অষ্টাদশ শতিকাৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত মৰাণসকলে মুখ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল। নাথৰ মতে পিছলৈ বিদ্ৰোহটো বিস্তৃত হৈ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু সামাজিক গোটক সামৰি লোৱা গৃহযুদ্ধৰ ৰূপ লয়।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; এই বৃহত্তৰ মায়ামৰা/মটক সমাজৰ ভিতৰত চুতীয়া, আহোম, কৈৱৰ্ত আৰু আন জনগোষ্ঠীসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; বিদ্ৰোহৰ পৰিণতিত সৰ্বানন্দ সিংহৰ নেতৃত্বত বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এটা স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজনৈতিক একক গঢ় লৈ উঠে। ১৮০৫ চনত আহোম চৰকাৰৰ সৈতে হোৱা বন্দোবস্তৰ পাছত এই অঞ্চলৰ স্বায়ত্তশাসিত মৰ্যাদা স্বীকৃত হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}}&lt;/ref&gt; আধুনিক নৃতাত্ত্বিক-ঐতিহাসিক গৱেষণাতো ১৮০৫ চনত মায়ামৰা অনুসাৰীসকলে সৰ্বানন্দ সিংহৰ অধীনত স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজ্য গঠন কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Baburam2021&quot;/&gt;

==মৰাণ-মটক পৃথকীকৰণ==

ফিলিপ ৰামিৰেজৰ নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়নত মৰাণ আৰু মটকক উজনি অসমৰ ওচৰ-চুবুৰীয়া আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে ঘনিষ্ঠ দুটা সমাজ হিচাপে আলোচনা কৰা হৈছে। তেওঁৰ মতে, দুয়োটা সমাজৰ মাজত বৰ্তমান দেখা পোৱা পৃথকীকৰণৰ বিকাশত তেওঁলোকৰ উমৈহতীয়া মায়ামৰা বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ আভ্যন্তৰীণ বিভাজন আৰু segmentary dynamics-এ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Ramirez2022&quot;/&gt;

==তথ্য উৎস==
{{reflist}}

[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:21, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

== Native name  ==
@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] আপুনি পূৰ্বৰ সংষ্কৰণত থকাৰ দৰে &lt;nowiki&gt;{{lang-aho|𑜉𑜦𑜡𑜄𑜨𑜀𑜫}}&lt;/nowiki&gt; বুলি মটক জনগোষ্ঠীৰ পাছত লিখি দিবচোন। এইটো ঐতিহাসিক নাম যিটো প্ৰথম চুকাফাৰ দিনৰ বুৰঞ্জীত আহোম ভাষাত লিখা হৈছিল সেয়ে ৰচনা শৈলী অনুসৰি native name টো লিখিব লাগে আৰম্ভনিতে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 13:26, 21 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

:@[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]], ইয়াৰ বাবে এটা সৱল উৎস দিয়ক। পতিয়ন যাব পাৰিলে লিখি দিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 18:33, 21 September 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>g5sgzn1gsd3bid2c9yetwsmbofnoywy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636654</id>
      <parentid>636573</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <comment>/* Native name */ উত্তৰ</comment>
      <origin>636654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114257" sha1="sc4jsgrgg8cbqhvf8kiprg7ykigpzyt" xml:space="preserve">== উৎসৰ তালিকা ==

#&quot;...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin,&quot; Gogoi, Karabi Baruah (2020-09). &quot;Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam&quot; (en ভাষাত). International Journal of Creative Research Thoughts (IJCRT) খণ্ড 8 (9): 2773. ISSN 2320-2882. https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-07-04.
#&quot;...Matak people are called as Phukau, which is one of the sub-groups of Tai people...&quot;{{Cite journal |last=Hazarika |first=Dulen |title=The Identity of the Matak Community of Assam: A Socio-Cultural and Political Study |journal=Journal of Pharmaceutical Negative Results |volume=13 |issue=Special Issue 8 |pages=3976–3978 |date=2022-12-30 |doi=10.47750/pnr.2022.13.S08.499 |url=https://www.academia.edu/99538293/The_Identity_of_the_Matak_Community_of_Assam_A_Socio_Cultural_and_Political_Study |via=Academia.edu |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}
# &quot;..which shows that the Tais came with Siukapha acknowledged the Mataks to be Tais...&quot;{{Cite news |title=A Note on Mataks of Assam |work=The Hills Times |url=https://thehillstimes.in/featured/a-note-on-mataks-of-assam |language=en |access-date=2026-07-29}}
#&quot;...AAMS and some  intellectuals today introduce the group as the ‘Ancient Tai’ people of Assam,...&quot;{{Cite journal |last=Gogoi |first=Sun |title=Making and Unmaking ‘Matak’ and ‘Moran’ Identities in Assam: A Case Study on Ethnicity |journal=Journal of Emerging Technologies and Innovative Research |volume=7 |issue=3 |pages=1298–1305 |date=2020-03 |issn=2349-5162 |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR2003191.pdf |language=en |access-date=2026-07-29}}
# &quot;Matak was the name given by Siu-Ka-Pha to the Phukhao or old Tais,&quot; {{Cite news |last=Gohain |first=B. K. |title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha |work=The Sentinel |date=2018-12-03 |url=https://www.sentinelassam.com/amp/story/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha |language=en |access-date=2026-07-29}}
# &quot;...Motok people, old Tai people of Assam...&quot; {{Cite book |last=Gogoi |first=Pushpa |title=Tai of North East India |publisher=Chumphra Printers and Publishers |date=1996 |url=https://books.google.co.in/books?id=EBJuAAAAMAAJ |via=Google Books |language=en |access-date=2026-07-29 |page=63}}
[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:52, 29 July 2026 (ইউ.টি.চি.)

== মায়ামৰা সম্প্ৰদায় আৰু মৰাণ জনগোষ্ঠী  ==
@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] আপুনি উপনিৱেশ (WP:RAJ) অনুবাদিত গ্ৰন্থৰ ভিত্তিত [[মায়ামৰা সম্প্ৰদায়]] আৰু মৰাণ জনগোষ্ঠীক কেৱল সৃষ্টিধৰ দত্তৰ উৎস অনুসৰি (WP:FRINGE) লিখাটো সমৰ্থন যোগ্য নহয়। মূল টাই বুৰঞ্জী আৰু আধুনিক গৱেষণাক আঁতৰাই পছন্দৰ কিছু সংখ্যালঘূ লেখকৰ মতে ৱিকিপিডিয়া লিখা নাযায়! মটক পাতৰ নিযুক্তি কৰা বুলি উল্লেখ আছিল পিছে ফুখাও সকলেই মটক আৰু টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ আছিল। 𑜉𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜃𑜃𑜫 𑜄𑜥𑜃𑜫 𑜇𑜃𑜫 𑜉𑜃𑜫 𑜇𑜥𑜁𑜧 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜉𑜦𑜡𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜼 (মৌ নন তুন ফান মন ফু-খাও চাম ৱা মটক) (অসমীয়াত মোটামুটি অনুবাদ:সেই সময়ত বীজ সিঁচাৰ মূলৰ ভাল মানুহ মানে ফু খাও চমৱা মটক)
𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও) (অসমীয়াত মোটামুটি অনুবাদ:ফু খাও চাম ৱা সকল টাই মাও ঘৰীয়া) মটক পাতৰ নিযুক্তি দিছিল বুলি কৈ বুৰঞ্জীমূলক তথ্যক সংখ্যালঘু মতেৰে ভূল দেখাব খোজা ভিত্তিহীন। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 13:09, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

: টাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা “মটক” হৈছে মৰাণ। লানমাখ্ৰু এটা মৰাণ বংশ। এই বিষয়ে বিভিন্ন গৱেষকে ব্যাখ্যা কৰি থৈ গৈছে আৰু সেই কথাৰ সমৰ্থনত একাধিক উৎসো প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছে। “ফুকাও” শব্দয়ে “টাই” জনগোষ্ঠীক নুবুজাই। সেইটো এগৰাকী লেখিকাৰ নিজৰ interpretation। বুৰঞ্জীখনৰ পৰৱৰ্তী অংশসমূহতো “ফুকাও” শব্দটো সামগ্ৰিকভাৱে “মোৱামৰীয়া”সকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এই সকলো কথা প্ৰবন্ধটোত ইতিমধ্যে উল্লেখ কৰা হৈছে। মটকসকলৰ কিছুমান আহোম অংশই ইতিহাসক বিকৃত কৰি মটকসকলক টাই বুলি দাবী কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আছে। এই বিষয়টোও প্ৰবন্ধটোত উৎসৰ জৰিয়তে সঠিকভাৱে উপস্থাপন কৰা হৈছে, মটক জাতীয়তাবাদৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা এটা উপযুক্ত গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ তাৰ বাবে উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। কেৱল এজন লেখিকা কৰবী বৰুৱাই আগবঢ়োৱা এটা প্ৰান্তীয় মতবাদক প্ৰাধান্য দিবলৈ চেষ্টা কৰাটো—বিশেষকৈ যেতিয়া তেওঁ নিজেই এই নৱ-মটক মতাদৰ্শৰ সৈতে জড়িত—WP:FRINGE-ৰ একেবাৰে পাঠ্যপুথিসদৃশ উদাহৰণ। আপুনি এটা মাত্ৰ অবিশ্বস্ত উৎস ব্যৱহাৰ কৰি মটকসকলৰ মূল সংজ্ঞা আৰু পৰিচয়ক সলনি বা বিকৃত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে, যদিও এই বিষয়টো ইতিমধ্যে একাধিক লেখকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। সৃষ্টিধৰ দত্ত ইয়াত ব্যৱহৃত একমাত্ৰ উৎস নহয়। প্ৰবন্ধটোত একাধিক উৎস যোগ কৰা হৈছে। প্ৰয়োজন হ’লে মই আৰু বহুতো উৎস যোগ কৰিব পাৰোঁ। উইকিপিডিয়াত আপোনাৰ এই প্ৰান্তীয় মতবাদসমূহ জোৰকৈ আগবঢ়োৱা বন্ধ কৰক। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 15:50, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:{{ping|KhiLanTzi}} 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও):
:এই বাক্য মটক/মৰাণ পাতৰক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। চুকাফাৰ দিনত বহু কেইজন লোক মাওলুং দেশৰ পৰা চুতীয়া, নগা, মৰাণ, ইত্যাদিৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আহিছিল, তাৰে এজনক মটক বা মৰাণ পাতৰ নাম দি চুকাফাই লগত ৰাখিছিল। &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; গ্ৰন্থত একেই জনকে মৰাণ পাতৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে। হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ আহোমৰ দিনটো উল্লেখ কৰা হৈছে। এইবোৰ সকলো তথ্য উল্লেখ কৰা হৈছে। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ English অনুবাদতো একেই কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। 
:পুৰণি অসম বুৰঞ্জীত আছে, &quot;পাচে ৰাজা বেয়াকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুগ্ধ পাত্ৰ, এতিয়া ও নমাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ।&quot; [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:30, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::{{ping|Nayan j Nath}} মোৰ edit টোত Khilantzi য়ে দিয়া উৎস টো যোগ কৰাই আছে। কিন্তু সেইটো Khilanziয়াই প্ৰধান উৎস বনাবলৈ চাইছে। প্ৰায় সকলো গৱেষকে মটক ধৰ্মীয় গোষ্ঠী বুলি উল্লেখ কৰে। এই নতুন বিকৃত উৎস কেৱল এগৰাকী মটক লেখিকা কৰবি বৰুৱাই আগ বঢ়াইছে যিটো Wikipediaৰ নিয়মৰ অনুসৰি WP:FRINGE হয়। গতিকে এইটো উৎস জনগোষ্ঠী টোক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি।

::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] 
#ওপৰত থকা উল্লেখ থকা লেখকৰ তালিকাই প্ৰমাণ যে এইয়া ফ্ৰিঞ্জ নহয়। বহু কেইজন লেখকেই সহমত। ওলোটা আপুনিহে অধিকাংশ দত্তৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰি আছে। 
# ফুখাও শব্দটোৱে স্পষ্টকৈ টাই জনগোষ্ঠীৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে। মটক পাতৰ কথা পিছৰ অংশত আছে।
# মটক আৰু মৰানৰ বিষয়ে মূল টাই বুৰঞ্জীত পৃথক উল্লেখ আছে। ঔপনিৱেশিক পুথি সমূহে ভুল বুৰঞ্জীৰ নাম লৈ অনুবাদ কৰাটো কোনো নতুন কথা নহয়। WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERS অনুসৰি এই সমূহ উৎসক স্পষ্টকৈ অনিৰ্ভৰযোগ্য বুলি কব পাৰি।
# 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও) ইয়াত আপোনাৰ গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন নাই। ওপৰৰ উৎসত লিখা আছে ফু খাও চামৱা সকল টাই মাও ঘৰীয়া। ফুখাও বা মটক এটা জনগোষ্ঠী হয়। মটক পাতৰ এটা পদবী। বাক্যটোত স্পষ্টকৈ জনগোষ্ঠীটোৰ কথা লিখা হৈছে।[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:49, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:{{ping|KhiLanTzi}}
:#গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সেই একেই শাৰীৰ অনুবাদ কৰা আছে: &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar.&quot; একেই শাৰী পুৰণি অসম বুৰঞ্জীত আছে: পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাত্ৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। তাৰ আগৰ অংশত চুতীয়া, মটক/মৰাণ, কছাৰী, ইত্যাদিৰ পৰা মাওলুঙৰ মানুহে কৰ লোৱাৰ কথা আছে। গতিকে এই শাৰী মটক/মৰাণ পাতৰৰ বিষয়ে আছে। 
:#FRINGE নহ'বলৈ মূলসুঁতিৰ গৱেষকে গ্ৰহণ কৰা হ'ব লাগিব। দুজনমান মটক আৰু আহোম জাতীয়তাবাদী লেখকে লিখা লেখনীয়ে এইটো প্ৰতিষ্ঠা নকৰে। এইটো কোনো সৰু বিষয় নহয় যে এনেকৈ যধেমধে যিতি উৎস লগাই দিব। নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হ'বলৈ হ'লে সেই বিষয়ে সুকীয়াকৈ গৱেষণা কৰা লেখনী হব লাগিব। এইবোৰৰ ভিতৰত অকল কবৰী বৰুৱাৰ লেখনী এই বিষয় বস্তুৰ ওপৰত লিখা হৈছে। কিন্তু যিহেতু এইখন একমাত্ৰ লেখনী, গতিকে WP:FRINGE ত পৰে। 
:#&quot;ফুখাও&quot; শব্দৰ অৰ্থত টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ নাই। সেই শাৰী দুটাই মটক পাতত বংশলতা ব্যাখ্যা কৰিছে। সেই বাবে ইংৰাজী অনুবাদত আছে &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot; । তদুপৰি সেই শাৰীত &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨&quot; হে আছে। লানমাখ্ৰু উল্লেখ কৰা শাৰীকে ধৰি পাছৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী সকলৰ কাৰণেও &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧&quot; শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীৰ পৃষ্ঠা ৩৮, ৩৫৩, ৩৫৫ চাব। &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানেও আহোম ভাষাত &quot;আৰু&quot; বুজাই। বুৰঞ্জী খনৰ বিভিন্ন অংশত এই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌ মানে &quot;সেই সকল পুৰুষ&quot; বুজাই। 𑜇𑜤‌ মানে &quot;পুৰুষ&quot; আৰু 𑜁𑜧𑜨 মানে &quot;সকল&quot;। 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 মানে &quot;ঘৰ&quot; আৰু 𑜃𑜩 মানে &quot;এতিয়া/সেই নিমিত্তে&quot;। গতিকে &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨&quot; ৰ অৰ্থ হ'ব : &quot;সেই সকল পুৰুষ (𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌) আৰু (𑜋𑜪 𑜈𑜡) ঘৰ (𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫) সেই নিমিত্তে (𑜃𑜩)  টাই-মাও (𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨)&quot; হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।‌‌ গতিকে এই শাৰীটোৱে আগৰ শাৰীৰ বিমুন পাতৰৰ কথা ব্যাখ্যা কৰিছে যেন বোধ হয়। সেই বাবে হয়টো &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; ত এই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে: &quot;পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। &quot;টাই-মাও&quot; অৰ্থাত &quot;নডা&quot;।‌ গতিকে পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুবাদ ১০০% শুদ্ধ। যিহে নহওক এইবোৰৰ অৰ্থ বিচাৰিবলৈ যোৱাটো ইনেও WP:OR ত পৰিব।
:#মটক আৰু মৰাণক পৃথককৈ উল্লেখ কৰা নাই। প্ৰথমভাগত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই কথা আহোম ৰজাৰ আদেশত লিখা কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। তদুপৰি WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERSৰ কথায়ে নাহে, কাৰণ মই ব্যৱহাৰ কৰা উৎস বোৰ সকলো নতুন যুগৰ research paper বা history textbook পৰা লোৱা হৈছে। 
:#সেই টাই ভাষাৰ শাৰীটোৰ অনুবাদ কৰিবলৈ যোৱাটো WP:OR হ'ব, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ চাবলৈ গ'লে ওপৰত কোৱাৰ দৰে &quot;সেই সকল পুৰুষ আৰু ঘৰ সেই নিমিত্তে টাই-মাও&quot; হ'ব পাৰে।

[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 17:04, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

:@Ananya Taye আৰু @KhiLanTzi দুয়োপক্ষৰ মতক ইয়াত ৰখা উচিত। ই প্ৰবন্ধটোক অধিক তথ্যসমৃদ্ধ কৰিছে। বুৰঞ্জীৰ কথাবোৰত সদায়েই !? থাকে। গতিকে পাঠকে নিশ্চয়কৈ দুয়োপক্ষৰ মতক গুৰুত্ব দি এক সিদ্ধান্তত উপনিত হ'ব পাৰিব। মাত্ৰ এইটোৱেই সত্য, আনটো অসত্য ধৰণৰ মত লিখাৰ পৰা বিৰত থাকক।-[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:41, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::@::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] 
::#ওপৰত থকা উল্লেখ থকা লেখকৰ তালিকাই প্ৰমাণ যে এইয়া ফ্ৰিঞ্জ নহয়। বহু কেইজন লেখকেই সহমত। ওলোটা আপুনিহে অধিকাংশ দত্তৰ উৎস ব্যৱহাৰ কৰি আছে। 
::# ফুখাও শব্দটোৱে স্পষ্টকৈ টাই জনগোষ্ঠীৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে। মটক পাতৰ কথা পিছৰ অংশত আছে।
::# মটক আৰু মৰানৰ বিষয়ে মূল টাই বুৰঞ্জীত পৃথক উল্লেখ আছে। ঔপনিৱেশিক পুথি সমূহে ভুল বুৰঞ্জীৰ নাম লৈ অনুবাদ কৰাটো কোনো নতুন কথা নহয়। WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERS অনুসৰি এই সমূহ উৎসক স্পষ্টকৈ অনিৰ্ভৰযোগ্য বুলি কব পাৰি।
::# 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨𑜼 (ফু খাও চাম ৱা ৰুণ নাই টাই মাও) ইয়াত আপোনাৰ গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন নাই। ওপৰৰ উৎসত লিখা আছে ফু খাও চামৱা সকল টাই মাও ঘৰীয়া। ফুখাও বা মটক এটা জনগোষ্ঠী হয়। মটক পাতৰ এটা পদবী। বাক্যটোত স্পষ্টকৈ জনগোষ্ঠীটোৰ কথা লিখা হৈছে।[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:49, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::# FRINGE নহ'বলৈ মূলসুঁতিৰ গৱেষকে গ্ৰহণ কৰা হ'ব লাগিব। দুজনমান মটক আৰু আহোম জাতীয়তাবাদী লেখকে লিখা লেখনীয়ে এইটো প্ৰতিষ্ঠা নকৰে। এইটো কোনো সৰু বিষয় নহয় যে এনেকৈ যধেমধে যিতি উৎস লগাই দিব। নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হ'বলৈ হ'লে সেই বিষয়ে সুকীয়াকৈ গৱেষণা কৰা লেখনী হব লাগিব। এইবোৰৰ ভিতৰত অকল কবৰী বৰুৱাৰ লেখনী এই বিষয় বস্তুৰ ওপৰত লিখা হৈছে। কিন্তু যিহেতু এইখন একমাত্ৰ লেখনী, গতিকে WP:FRINGE ত পৰে। 
:::# &quot;ফুখাও&quot; শব্দৰ অৰ্থত টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ নাই। সেই শাৰী দুটাই মটক পাতত বংশলতা ব্যাখ্যা কৰিছে। সেই বাবে ইংৰাজী অনুবাদত আছে &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot; । তদুপৰি সেই শাৰীত &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨&quot; হে আছে। লানমাখ্ৰু উল্লেখ কৰা শাৰীকে ধৰি পাছৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী সকলৰ কাৰণেও &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧&quot; শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীৰ পৃষ্ঠা ৩৮, ৩৫৩, ৩৫৫ চাব। &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানেও আহোম ভাষাত &quot;আৰু&quot; বুজাই। বুৰঞ্জী খনৰ বিভিন্ন অংশত এই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌ মানে &quot;সেই সকল পুৰুষ&quot; বুজাই। 𑜇𑜤‌ মানে &quot;পুৰুষ&quot; আৰু 𑜁𑜧𑜨 মানে &quot;সকল&quot;। 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 মানে &quot;ঘৰ&quot; আৰু 𑜃𑜩 মানে &quot;এতিয়া/সেই নিমিত্তে&quot;। গতিকে &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨&quot; ৰ অৰ্থ হ'ব : &quot;সেই সকল পুৰুষ (𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌) আৰু (𑜋𑜪 𑜈𑜡) ঘৰ (𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫) সেই নিমিত্তে (𑜃𑜩)  টাই-মাও (𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨)&quot; হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।‌‌ গতিকে এই শাৰীটোৱে আগৰ শাৰীৰ বিমুন পাতৰৰ কথা ব্যাখ্যা কৰিছে যেন বোধ হয়। সেই বাবে হয়টো &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; ত এই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে: &quot;পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। &quot;টাই-মাও&quot; অৰ্থাত &quot;নডা&quot;।‌ গতিকে পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুবাদ ১০০% শুদ্ধ। যিহে নহওক এইবোৰৰ অৰ্থ বিচাৰিবলৈ যোৱাটো ইনেও WP:OR ত পৰিব।
:::# মটক আৰু মৰাণক পৃথককৈ উল্লেখ কৰা নাই। প্ৰথমভাগত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই কথা আহোম ৰজাৰ আদেশত লিখা কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। তদুপৰি WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERSৰ কথায়ে নাহে, কাৰণ মই ব্যৱহাৰ কৰা উৎস বোৰ সকলো নতুন যুগৰ research paper বা history textbook পৰা লোৱা হৈছে। 
:::# সেই টাই ভাষাৰ শাৰীটোৰ অনুবাদ কৰিবলৈ যোৱাটো WP:OR হ'ব, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ চাবলৈ গ'লে ওপৰত কোৱাৰ দৰে &quot;সেই সকল পুৰুষ আৰু ঘৰ সেই নিমিত্তে টাই-মাও&quot; হ'ব পাৰে।
:::[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 18:45, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] WP:DUE অনুসৰি অধিক যোগ্য তথ্যক উচিত গুৰুত্ব দিয়া উচিত। এয়া স্পষ্ট যে তেখেতে মাত্ৰ দত্তৰ উৎসত অযথা ভৰ (undue weight) দি আছে। তাৰোপৰি নতুন গৱেষণাত ইতিমধ্যে প্ৰমাণ হৈছে যে মায়ামৰা সত্ৰৰ আৰম্ভনিৰ বহু আগৰে পৰাই বুৰঞ্জীত মটক সকলৰ কথা স্পষ্টকৈ আছেই। তেনে ক্ষেত্ৰত কেৱল দত্তৰ উৎসক লৈ অযথা ভৰ দিয়টো অনুচিত। মই মোৰ সম্পাদনাত দত্তৰ উৎসৰো নিয়ম অনুসৰি উল্লেখ কৰিছোঁ। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 16:54, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::@[[সদস্য:KhiLanTzi|KhiLanTzi]] আপোনাৰ তথ্যখিনিও সংযোগ কৰা উচিত। যিহেতু দুয়োপক্ষৰ মতবিৰোধ আছে। গতিকে বাক্যবোৰ এনেকৈ নিলিখিব যে আপোনাৰখিনিহে সত্য, আন জনৰ খিনি সত্য নহয়। এইদৰে লিখিলে দুয়োপক্ষৰ মতৰ মাজত এক সমতা বৰ্তি থাকে। ইয়াৰ পিছতো যদি মাত্ৰ নিৰ্দিষ্ট এজনেহে নিজৰ মতত অটল থাকে, তেন্তে নিশ্চয়কৈ বিহিত ব্যৱস্থা লোৱা হ'ব। [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 17:09, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::মোৰ editত দুয়োটা মত প্ৰকাশ কৰা হৈছে। কিন্তু Khilanziয়াৰ মতটো গৱেষণক সন্মত নহয়। Khilanziয়াই নিজৰ Fringe POV আগ বঢ়াবলৈ যিবোৰ উৎস যোগ কৰিব বিচাৰিছে, সেইবোৰ নাইবা মটক সংগঠনৰ মত নাইবা টাই জাতীয়তাবাদী লেখা। নিৰপেক্ষ ইতিহাসবিদ সকলে মটকটো ধৰ্মীয় গোষ্ঠী বুলি মত প্ৰকাশ কৰি আহিছে। বাকী চুকাফাৰ দিনত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিছিল বুলি বিভিন্ন বুৰঞ্জীবিদে লিখি থৈ গৈছে, যিবোৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। অসমীয়া ভাষাৰ বুৰঞ্জীত চুকাফা&quot;ৰ দিনৰ মটকক মৰাণ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 17:15, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::কোন কেইটা উৎস? কৰবী বৰুৱাক বাদ দি প্ৰায় বোৰ নাইবা টাই লেখক দুজনমানৰ জাতীয়তাবাদী লেখনী বা websiteৰ লেখনী বা পৃথক বিষয়বস্তুৰ ওপৰত লিখা লেখনী। এইবোৰ reliable sourceত নপৰে। যি দুখন উৎসত মটক সংগঠনৰ মত উল্লেখ কৰা আছে, সেইবোৰ মই আতৰোৱা নাই। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 17:10, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] 𑜈𑜈𑜫 𑜋𑜂𑜫 𑜁𑜧 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜉𑜦𑜡 𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜆𑜡𑜄𑜨𑜍𑜫 𑜼 (বাও চাং খাও চাম ৱা মটক পাতৰ)
::::এই বাক্য শাৰীত ডেকা এজন মটক পাতৰ হোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত 𑜈𑜈𑜫 (বাও) ডেকা জন 𑜉𑜦𑜡 𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜆𑜡𑜄𑜨𑜍𑜫 (মটক পাতৰ) হিচাপে নিযুক্ত হৈছে। আৰু এইবোৰ প্ৰমাণৰ পাছতো Ananya Taye ৰ মতে মটক সকলক মোৱমৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে একেই সজাব চেষ্টা চলাই আছে। এইবোৰ পঢ়িয়েই ওপৰৰ কৰবী বৰুৱা, দুলেন হাজৰিকা, চুন গগৈ, বি কে গোহাঁই আৰু পুষ্পগগৈৰ দৰে বিশিষ্ট লেখক সকলে নিজৰ মতত টাই মূলীয় বুলি লিখিছে। আৰু সেয়া আপোনাৰমতে fringetheory? আপুনি বুজি পাইনে fringethoery কি বস্তু? Propaganda কি বস্তু বুজি পাইনে? যদি পাই তেন্তে বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ লিখিত আৰু কেইবাজনো বিশিষ্ট গৱেষকৰ দ্বাৰা পৰীক্ষিত তথ্যক কিছু অসম্ভব কথাৰে সলনি কৰিব চেষ্টা নকৰিব। ১২২৮ ৰ ওচৰৰ সময়ত চুকাফাৰ দিনৰ উৎসত লিখি থৈ যোৱা মটক সকলক কেইবা শতিকাৰ পাছত গঠন হোৱা মায়ামৰা সম্প্ৰদায় আৰু কেতিয়াবা মৰাণ জনগোষ্ঠী বুলি লিখি দিলেও সত্য বুৰঞ্জীত লিখা আছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 17:33, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::# FRINGE নহ'বলৈ মূলসুঁতিৰ গৱেষকে গ্ৰহণ কৰা হ'ব লাগিব। দুজনমান মটক আৰু আহোম জাতীয়তাবাদী লেখকে লিখা লেখনীয়ে এইটো প্ৰতিষ্ঠা নকৰে। এইটো কোনো সৰু বিষয় নহয় যে এনেকৈ যধেমধে যিতি উৎস লগাই দিব। নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হ'বলৈ হ'লে সেই বিষয়ে সুকীয়াকৈ গৱেষণা কৰা লেখনী হব লাগিব। এইবোৰৰ ভিতৰত অকল কবৰী বৰুৱাৰ লেখনী এই বিষয় বস্তুৰ ওপৰত লিখা হৈছে। কিন্তু যিহেতু এইখন একমাত্ৰ লেখনী, গতিকে WP:FRINGE ত পৰে। 
:::::# &quot;ফুখাও&quot; শব্দৰ অৰ্থত টাই মূলীয় বুলি উল্লেখ নাই। সেই শাৰী দুটাই মটক পাতত বংশলতা ব্যাখ্যা কৰিছে। সেই বাবে ইংৰাজী অনুবাদত আছে &quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot; । তদুপৰি সেই শাৰীত &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨&quot; হে আছে। লানমাখ্ৰু উল্লেখ কৰা শাৰীকে ধৰি পাছৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহী সকলৰ কাৰণেও &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧&quot; শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আহোম বুৰঞ্জীৰ পৃষ্ঠা ৩৮, ৩৫৩, ৩৫৫ চাব। &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানেও আহোম ভাষাত &quot;আৰু&quot; বুজাই। বুৰঞ্জী খনৰ বিভিন্ন অংশত এই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। 𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌ মানে &quot;সেই সকল পুৰুষ&quot; বুজাই। 𑜇𑜤‌ মানে &quot;পুৰুষ&quot; আৰু 𑜁𑜧𑜨 মানে &quot;সকল&quot;। 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 মানে &quot;ঘৰ&quot; আৰু 𑜃𑜩 মানে &quot;এতিয়া/সেই নিমিত্তে&quot;। গতিকে &quot;𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜃𑜩 𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨&quot; ৰ অৰ্থ হ'ব : &quot;সেই সকল পুৰুষ (𑜇𑜤𑜁𑜧𑜨‌) আৰু (𑜋𑜪 𑜈𑜡) ঘৰ (𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫) সেই নিমিত্তে (𑜃𑜩)  টাই-মাও (𑜄𑜩 𑜉𑜧𑜨)&quot; হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। গতিকে এই শাৰীটোৱে আগৰ শাৰীৰ বিমুন পাতৰৰ কথা ব্যাখ্যা কৰিছে যেন বোধ হয়। সেই বাবে হয়টো &quot;পুৰণি অসম বুৰঞ্জী&quot; ত এই বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে: &quot;পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়া ও নডাৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ&quot;। &quot;টাই-মাও&quot; অৰ্থাত &quot;নডা&quot;। গতিকে পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুবাদ ১০০% শুদ্ধ। যিহে নহওক এইবোৰৰ অৰ্থ বিচাৰিবলৈ যোৱাটো ইনেও WP:OR ত পৰিব।
:::::# মটক আৰু মৰাণক পৃথককৈ উল্লেখ কৰা নাই। প্ৰথমভাগত &quot;মটক&quot; শব্দটোৱে মৰাণ সকলক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই কথা আহোম ৰজাৰ আদেশত লিখা কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। তদুপৰি WP:RAJ আৰু WP:AGEMATTERSৰ কথায়ে নাহে, কাৰণ মই ব্যৱহাৰ কৰা উৎস বোৰ সকলো নতুন যুগৰ research paper বা history textbook পৰা লোৱা হৈছে। 
:::::# সেই টাই ভাষাৰ শাৰীটোৰ অনুবাদ কৰিবলৈ যোৱাটো WP:OR হ'ব, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ চাবলৈ গ'লে ওপৰত কোৱাৰ দৰে &quot;সেই সকল পুৰুষ আৰু ঘৰ সেই নিমিত্তে টাই-মাও&quot; হ'ব পাৰে।
:::::[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 18:46, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::#𑜈𑜈𑜫 𑜋𑜂𑜫 𑜁𑜧 𑜋𑜪 𑜈𑜡 𑜉𑜦𑜡 𑜄𑜨𑜀𑜫 𑜆𑜡𑜄𑜨𑜍𑜫: প্ৰথম কথা হ'ল 𑜈𑜈𑜫 মানে বাব হে বাও নহয়, বাও মানে হে ডেকা। 𑜈𑜈𑜫 (বাব) বুলি শব্দ অভিধানত নাই কিন্তু &quot;বাপ&quot; আছে, &quot;প&quot; আৰু &quot;ব&quot; আখৰ দুটা প্ৰায় একেই দেখাত। যদি &quot;প&quot; হয়, তেন্তে &quot;বাপ&quot; মানে &quot;বস কৰা&quot; বুজাই। &quot;𑜋𑜂𑜫&quot; মানে &quot;আৰু/তাৰ পাছত&quot;, &quot;𑜁𑜧&quot; মানে &quot;মন/ইচ্ছা কৰা&quot;, &quot;𑜋𑜪 𑜈𑜡&quot; মানে &quot;আৰু&quot; বা &quot;হোৱা&quot; বা &quot;নাম দিয়া&quot;। এই বাক্যৰ অৰ্থ হৈছে: তাৰ পাছত বস কৰিবলৈ মন কৰি মটক পাতৰ হ'ল। গতিকে এই বাক্য ওপৰৰ &quot;টাই-মাও&quot; উল্লেখ থকা বাক্যৰ লগত জড়িত। এই কথা গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ইংৰাজী অনুবাদে হওক বা পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ উল্লেখ। দুয়োখনতে একেই আছে। দুয়োটা বাক্যৰ একেলগে অৰ্থ হৈছে: সেই পুৰুষ সকল টাই-মাও ঘৰৰ আৰু পাছলৈ বস কৰিবলৈ মন কৰি &quot;মটক পাতৰ&quot; নাম দিলে‌ (&quot;The king got a Tai family and named him Matak Patar&quot;, Ahom Buranji (GC Barua, p.38)।‌ বিমুন পাতৰে হওক, বা অন্য টাই-মাও এজন, এইজনকে মটক বা মৰাণ পাতৰ নাম দিছিল বুলি বুজিব পৰা যায়। মুঠতে দফাটোৱে মাওলুং দেশৰ পৰা মটক, চুতীয়া, কছাৰী, ইত্যাদিৰ খুত তুলিবলৈ অহা লোকৰ কথা বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
:::::# আপোনাৰ নিজা বিকৃত মূলক অনুবাদে interpretationয়ে বুৰঞ্জী সলনি কৰিব নোৱাৰে। এইবোৰ WP:ORৰ লগতে WP:SYNTH ত ও‌ পৰিব। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ অনুবাদ‌ আৰু পুৰণি অসম বুৰঞ্জী published কৰা গ্ৰন্থ হয়। বাকী যিবোৰ উৎস বুলি দিছে সকলো মটক সংগঠন বা টাই জাতীয়তাবাদী লেখকৰ লেখনী। এইবোৰ আপোনালোক আহোম whatsapp Universityৰ গ্ৰুপ বোৰত প্ৰচাৰ কৰিব। Wikipediaত গ্ৰহণযোগ্য reliable source আৰু প্ৰতিষ্ঠিত উৎস হে যোগ কৰা হয়। 
:::::# মোৱামৰীয়া দিনত সকলোকে একেলগে &quot;ফুকাও&quot; আৰু &quot;মটক&quot; বুলি উল্লেখ কৰা আছে, গতিকে ভালদৰে ধৰিব পাৰি যে প্ৰথমতে মৰাণ সকলৰ‌ কাৰণে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ পাছলৈ সকলো মোৱামৰীয়া সকলৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল।
:::::[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 19:23, 12 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] বাপ? আপোনাৰ টাই আহোম ভাষাৰ অলপো জ্ঞান আছেনে? এয়া মোৰ WP:OR নহয় ৬ টা উৎসত টাই মূলীয় বুলি লিখা আছে। প্ৰথম বাক্যত ফু খাও সকলক টাই মাও ঘৰীয়া বুলি উল্লেখ আছে। আহোম ভাষাত 𑜰 𑜈 দুইটাই /w/ বা /b/ বুজোৱা হয়। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ অনুবাদ যথেষ্ট ভুল আছিল। বিজে টেৰৱিয়েল আৰু ভাষাবিদ সকলে ইয়াক Pseudo Ahom বুলি কৈছিল যিটো আপুনি ওপৰত কৰিছে অভিধানৰ পৰা এটা এটা শব্দ চাই কৰা অনুবাদ। টাই ভাষাবিদ, গৱেষক পুষ্প গগৈকে ধৰি অন্য টাই ভাষাবিদ সকলে লিখি থৈছে ইয়াৰ অৰ্থ অনুসৰি প্ৰবন্ধ। আপোনাৰ মোৰ অনুবাদৰ প্ৰয়োজন নাই। মাত্ৰ আপোনাৰ অযুক্তিকৰ, পুৰণি আৰু অবাস্তৱ দাবীবোৰৰ বাবেহে মূল টাই বুৰঞ্জীৰ শাৰীবোৰ আনিব লগা হৈছে। 
::::::মোৱামৰীয়া দিনত সকলোকে একেলগে &quot;ফুকাও&quot; আৰু &quot;মটক&quot; বুলি উল্লেখ কৰা আছে: মোৱামৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ অধিক জনসংখ্যা ফুখাও বা মটক জনগোষ্ঠীৰে আছিল সেয়া ইতিমধ্যে আধুনিক গৱেষক সকলে কৈছে। আৰু সেয়ে ফুখাও শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিছে যিটো চুকাফাৰ দিনৰ পৰাই কৰি অহা হৈছে। ই মটক সকলেই মৰাণ বুলি কত প্ৰমাণ কৰে? কোনো সত্য প্ৰতিষ্ঠিত তথ্য আপোনাৰ পছন্দৰ নহল বুলিয়ে মিছা হৈ নাযায়। 
::::::[[WP:AGEMATTERS]]: অনুসৰি টাই মূলিয় বুলি উল্লেখ হোৱা শুদ্ধ গৱেষণাক প্ৰাধান্য দিয়া হৈছে।
::::::[[WP:DUE]] অনুসৰি সৃষ্টিধৰ দত্তৰ উৎসক অযথা ভৰ  (UNDUE WEIGHT) হোৱা নাই।  
::::::[[WP:OR]] মোৰ লেখা WP:OR নহয় কাৰণ ৬টা উৎসত টাই মূলৰ বুলি লিখা আছে এয় মোৰ নিজৰ গৱেষণা নহয়।
::::::[[WP:SYNTH]] হব নোৱাৰে কাৰণ টাই মূলৰ বুলি প্ৰতিটো উৎসতে নিজস্ব ভাৱে উল্লেখ আছে কেইবাটাও উৎস মিলি টাইমূলীয় বুলি বুজাব চেষ্টা কৰা হোৱা নাই। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 03:36, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::অনুবাদ বোৰ WP:OR নহয় যদি কি? উৎস ৫টা হওক ১০০ টা হওক। কথা নাই। Narrative আৰু POVৰ কথা টো আহে যিটো WP:FRINGE, WP:SYNTH, WP:OR, ইত্যাদি কেইবাটাও পলিচি উলঙ্ঘন কৰিছে। মটক বা আহোম জাতীয়তাবাদী লেখা প্ৰচাৰ কৰিবলৈ Wikipedia প্ৰয়োগ নকৰিব। WP:PROMO কি হয়, পঢ়ি চাওক। প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ গৱেষকে মটক মায়ামৰীয়া ধৰ্মৰ আৰু মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা গোষ্ঠী বুলি কয়। এই mainstream narrativeৰ বিপৰিতে যাবলৈ আগতে reliable sourceৰ উৎস গোটাওক। পাৰিলে নিজে গ্ৰন্থ লিখি Universityৰ পৰা পাব্লিচ কৰাওক। কৰবী বৰুৱা গগৈৰ লেখনী এক মাত্ৰ published research paper আৰু সেইবাবে লেখনীৰ ৰখা হৈছে। ইয়াত website, জাতীয় সংগঠনৰ লেখা উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ দিয়া নহ'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 03:59, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::লগতে আৰু এটা কথা বুজি ল'ব। ইয়াত WP:RAJ WP: AGEMATTERS এইবোৰৰ কথা নাহে। মই যোগ কৰা উৎস বোৰ বিশিষ্ট ইতিহাসবিদ আৰু বিদেশী গৱেষকে লিখা লেখনী। কৰবী বৰুৱাৰ লেখনী কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য Journalত নাই। IJCRT Journalখন [https://www.researchgate.net/post/Is-INTERNATIONAL-JOURNAL-OF-CREATIVE-RESEARCH-THOUGHTS-IJCRT-a-genuine-journal Predatory journal] হয় আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে Reliable source নহয়। 
:::::::বাকী WP:UNDUE হোৱাৰ প্ৰশ্নয়ে নাহে কাৰণ সেইটো মত FRINGE হয়। FRINGE হোৱাৰ পাছতো মতটো লেখনীত ৰখাটোৱে বহুত, মূল মত বনাবলৈ যোৱাটো [[WP:PROMO]] [[WP:NPOV]] ৰ উলঙ্ঘন কৰা হ'ব। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:10, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::::::@[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] প্ৰথমে WP:OR আৰু WP:SYNTH পৃষ্ঠা দুটা ভালদৰে পঢ়ি আহকচোন এবাৰ তাৰ পাছত কথা পাতিম। চালে বেৰে কোবাই সকলো কথাকে WP:OR আৰু WP:SYNTH কলেই হব জানো? 
::::::::WP:OR মোৰ লেখা WP:OR নহয় কাৰণ ৬টা উৎসত টাই মূলৰ বুলি লিখা আছে এয় মোৰ নিজৰ গৱেষণা নহয়। ইয়াৰ অৰ্থ মই নতুনকৈ কিবা আৱিষ্কাৰ কৰা নাই উৎসত ইয়াৰ উল্লেখ আছে।
::::::::WP:SYNTH হব নোৱাৰে কাৰণ টাই মূলৰ বুলি প্ৰতিটো উৎসতে নিজস্ব ভাৱে উল্লেখ আছে কেইবাটাও উৎস মিলি টাইমূলীয় বুলি বুজাব চেষ্টা কৰা হোৱা নাই। অৰ্থাৎ মই অৰ তৰ পৰা জোৰা টাপলি মৰা নাই। উৎস সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 04:22, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::::প্ৰতিস্তিত অনুবাদৰ বিপৰীতে গৈ নিজা অনুবাদ উলিওৱা টো WP:ORৰ লগতে WP:SYNTH ও হয়। পুৰণি অসম বুৰঞ্জী খন আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ ঘৰৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বুৰঞ্জী। তাতো একেই অনুবাদ কৰা আছে। এই সকলোবোৰ বুৰঞ্জী ভূল বুলি ক'বলৈ mainstream গৱেষকৰ সহমত লাগিব। নাথাকিলে WP:FRINGE হ'ব। প্ৰতিস্থিত মতটো আগতে ৰখা হৈছে। নিজৰ একপক্ষীয় Fringe
:::::::::মতটো আগত ৰখাটো policyৰ বিৰুদ্ধে যোৱা বুজাই।
:::::::::মই দিয়া উৎস সমূহ আগতে পঢ়ি চাওক। চুকাফাৰ দিনৰ মৰাণক টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত মটক কৈছিল। গৱেষক Ramirezৰ লেখনী পঢ়ক। ফুখাও, মৰাণ, মটক ইত্যাদি সকলো শব্দ গভীৰ ভাবে বিশ্লেষণ কৰা আছে। কাশিনাথ তামূলী ফুকনৰ বুৰঞ্জী পঢ়ক। চুকাফাৰ দিনৰ মটকক মৰাণ বুলি স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা আছে। লানমাখ্ৰু মৰাণ বুলি প্ৰায় সকলো অসমীয়া বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। অসমীয়া বুৰঞ্জী বোৰ প্ৰাথমিক উৎস হয়। ইয়াত WP:AGEMATTERS, WP:RAJ এইবোৰ কৰ পৰা আহিব? IJCRT Journalবোৰ ইনেও Wikipediaত স্থান নাই। ভাল জনা শুনা admin থাকিলে সেইখনো যোগ কৰিবলৈ নিদিলে হয়। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 04:35, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::::{{ping|KhiLanTzi}}
:::::::::কৰবী গগৈয়ে নিজৰ লেখনীত কি লিখিছে পঢ়ি চাওক:
:::::::::Another Tai family was also designated as Matak Patar by the King. This information is found in the book written in the Tai Language --- “Phukhao cham wa ryun Tai mbaw bao changkhao cham wa Matak Patar”.
:::::::::কৰবী গগৈয়ে মটক পাতৰ আৰু টাই লোক জন একেই জনে বুলি উল্লেখ কৰিছে। গতিকে আপুনি যোগ কৰা উৎস আপুনি কোৱা কথাৰ বিপৰীতে হে গৈছে। বাকী বাও হওক বাপ হওক, বাক্য কেইটাৰ মূল অৰ্থ সলনি নহয়। মূল কথাটো হৈছে দুয়োটা বাক্যয়ে একেইজন লোক আৰু একেটা পদবীৰ কথা উল্লেখ কৰিছে, যিদৰে দুয়োখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। বাকী শব্দ বা বাক্যৰ অৰ্থ উলিয়াবলৈ যোৱাটো WP:OR হয়, গতিকে চেষ্টাও নকৰিব।
:::::::::আৰু এটা কথা। মায়ামৰা বিদ্ৰোহৰ দিনত মটক মানে ধাৰ্মিক গোষ্ঠীটোকে বুজাইছিল। সকলোৱে জানে মটকত কলিতা, কছাৰী, চুতীয়া, আহোম, ইত্যাদি ধেৰ জনগোষ্ঠীৰ লোক সোমাই আছে বুলি। এইটো প্ৰতিষ্ঠিত সত্য। মৰাণক কিছু ক্ষেত্ৰত মটকত ধৰা হৈছিল আৰু কিছু ক্ষেত্ৰত পৃথককৈ ধৰা হৈছিল। ভৰত সিংহ, ৰাঘব, ৰূক্মিনী, ইত্যাদি চৰিত্ৰক মৰাণ আৰু মটক দুয়োটা পৰিচয় দিয়া হৈছিল। মৰাণৰ ধৰ্ম মটক ধৰ্ম। ফুখাও মানে মোৱামৰীয়া ধৰ্ম পালন কৰা মটক ধৰ্ম গোষ্ঠী। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 05:02, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::::::::::{{ping|Ananya Taye}} {{ping|KhiLanTzi}} {{ping|Nayan j Nath}}
::::::::::মোৰ মতে এই আলোচনাটোত আমি প্ৰথমে এটা কথা মনত ৰখা উচিত যে [[WP:NPOV|নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী (NPOV)]] মানে কোনো এটা পক্ষৰ ঐতিহাসিক ব্যাখ্যাক সম্পাদকসকলে নিজে “সত্য” বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা নহয়। যদি কোনো বিষয়ত নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসসমূহৰ মাজত মতভেদ আছে, তেন্তে সেই মতভেদটো উৎস অনুসৰি, উপযুক্ত attribution-সহ পাঠকক জনোৱাটোৱেই অধিক নিৰপেক্ষ পদ্ধতি।
::::::::::উদাহৰণস্বৰূপে, যদি এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত “X” বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে, আনহাতে আন এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসত “Y” বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে, তেন্তে প্ৰবন্ধত—
:::::::::::; “{{cite|...}} অনুসৰি X ...”
:::::::::::; “আনহাতে, {{cite|...}} অনুসৰি Y ...”
::::::::::—এই ধৰণে দুয়োটা মত উপস্থাপন কৰিব পাৰি। ইয়াত সম্পাদকৰ নিজৰ interpretation যোগ কৰি কোনটো “সঠিক” সেই সিদ্ধান্ত উলিয়াব নালাগে। [[WP:V|Verifiability]], [[WP:RS|Reliable sources]] আৰু [[WP:NPOV|NPOV]]-ৰ মূল উদ্দেশ্যও এইটোৱেই—আমি কি বিশ্বাস কৰোঁ সেয়া নহয়, নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসত কি কোৱা হৈছে সেইটো উপস্থাপন কৰা।
::::::::::একেদৰে, কোনো প্ৰাথমিক উৎসৰ ভাষা, বিশেষকৈ প্ৰাচীন টাই/আহোম ভাষাৰ কোনো বাক্যৰ অৰ্থ সম্পাদকজনে নিজে শব্দে-শব্দে বিশ্লেষণ কৰি নতুন historical interpretation উলিয়ালে [[WP:OR|No original research]] বা [[WP:SYNTH|synthesis]]-ৰ সমস্যা হ'ব পাৰে। সেই ব্যাখ্যা যদি কোনো যোগ্য গৱেষক/বিশ্বাসযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসত ইতিমধ্যে দিয়া আছে, তেন্তে সেই উৎসৰ attribution-সহ উল্লেখ কৰাটোহে অধিক উপযুক্ত। কেৱল উৎসত থকা তথ্যসমূহ কেইবাটাও ঠাইৰ পৰা জোৰা লগাই সম্পাদকীয় সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা উচিত নহয়।
::::::::::একেদৰে, কোনো এটা মতক [[WP:FRINGE|fringe]] বা [[WP:UNDUE|undue]] বুলি গণ্য কৰা উচিত নে নহয়, সেইটোও কেৱল সম্পাদকৰ ব্যক্তিগত মূল্যায়নৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা উচিত নহয়। উৎসৰ মান, বিষয়টোৰ ওপৰত সেই উৎসৰ প্ৰাসংগিকতা, আৰু বিষয়টোৰ ওপৰত নিৰ্ভৰযোগ্য secondary sources-ত মতটোৰ স্থান—এইবোৰ বিবেচনা কৰা উচিত। যদি কোনো মত সঁচাকৈয়ে অতি সংখ্যালঘু বা fringe হয়, তেন্তে তাক মূল মতৰ সমান weight দিয়াৰ প্ৰয়োজন নাই; কিন্তু যদি দুয়োটা interpretation-ই উল্লেখযোগ্য আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰকাশিত উৎসত আলোচনা কৰা হৈছে, তেন্তে উপযুক্ত weight আৰু attribution-সহ দুয়োটাকে উল্লেখ কৰিব পাৰি।
::::::::::সেইবাবে এই মুহূৰ্তত “এইটোহে সত্য, আনটো ভুল” বুলি সম্পাদকসকলে নিজে সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে দুয়োপক্ষই নিজৰ নিজৰ সৰ্বাধিক নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু বিষয়টোৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে সম্পৰ্কিত উৎস আগবঢ়োৱাটো ভাল হ'ব। তাৰ পিছত প্ৰবন্ধত:
::::::::::* According to [Source A], ...
::::::::::* However, [Source B] interprets this as ...
::::::::::* Another study/source states ...
::::::::::এই ধৰণৰ attribution-এ পাঠকক তথ্যসমূহৰ মাজৰ মতভেদটো বুজিবলৈ সহায় কৰিব আৰু পাঠকে নিজে উৎসসমূহ মূল্যায়ন কৰিব পাৰিব।
::::::::::আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা হ'ল [[WP:BATTLEGROUND|Wikipedia is not a battleground]]। ব্যক্তিগত মন্তব্য, “আপুনি propaganda কৰিছে”, “আপুনি নিজে গৱেষণা কৰক”, “এই মতবাদ Wikipediaত প্ৰচাৰ নকৰিব” আদি অভিযোগে সমস্যাটো সমাধান নকৰে। আমি সম্পাদকক নহয়, উৎস আৰু content-টোক আলোচনা কৰা উচিত। একেদৰে [[WP:EW|edit warring]] এৰাই চলি content dispute-টো talk page-ত সমাধান কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাটো উচিত।
::::::::::বৰ্তমান একেটা বিষয়ক লৈ বাৰে বাৰে edit/revert আৰু ব্যক্তিগতভাৱে interpretation লৈ বিতৰ্ক চলি থকা দেখা গৈছে। সেয়ে এজন [[Wikipedia:Administrators|administrator]]-ক অনুৰোধ কৰিম যে বিতৰ্কটো সমাধান নোহোৱালৈকে প্ৰবন্ধটো temporary protection-ত ৰাখক, যাতে কোনো পক্ষই নিজৰ version জোৰকৈ স্থাপন কৰিব নোৱাৰে। Protection-ৰ উদ্দেশ্য কোনো পক্ষক সমৰ্থন কৰা নহয়; ই কেৱল content dispute-টো আলোচনাৰ মাধ্যমে সমাধান কৰিবলৈ সময় দিয়ে।
::::::::::Protection চলি থকা সময়ত দুয়োপক্ষৰ উল্লেখযোগ্য আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ আলোচনা কৰি, প্ৰয়োজন অনুসৰি দুয়োটা interpretation-কে উপযুক্ত attribution আৰু weight-সহ প্ৰবন্ধত ৰখাৰ এটা consensus version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।
::::::::::শেষত, Wikipedia-ৰ কাম ইতিহাসৰ বিতৰ্কৰ “বিচাৰ” কৰা নহয়। আমাৰ কাম হ'ল নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহে কি কৈছে সেইটো সঠিক, নিৰ্ভৰযোগ্য, নিৰপেক্ষ আৰু proportionate ৰূপত পাঠকৰ সন্মুখত দাঙি ধৰা। য'ত উৎসসমূহৰ মাজত মতভেদ আছে, সেই মতভেদটো লুকুৱাই এটাক একমাত্ৰ সত্য হিচাপে উপস্থাপন কৰাতকৈ “According to X…” আৰু “According to Y…” বুলি উৎসভিত্তিকভাৱে উপস্থাপন কৰাটোৱেই অধিক encyclopedic পদ্ধতি।- [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 05:45, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
:::::::::::{{ping|AjayDas}} {{ping|Nayan j Nath}} অনুগ্ৰহ কৰি মটক জনগোষ্ঠীৰ পৃষ্ঠা টোৰ lock টো খুলি দিয়ক। কাৰ edit নিৰপেক্ষ হৈছে, নিজে পঢ়ি চাওক। মোৰ edit দুয়োটা মত ৰখা হৈছিল। বৰ্তমান editত মটক টো টাই মূলীয় জনগোষ্ঠী বুলি লিখা হৈছে। X অনুসৰি Y অনুসৰি প্ৰয়োগ হোৱা নাই। আপুনি পৃষ্ঠা টো খুলি দিয়ক। মই অন্তৰ্ভুক্ত কৰিম। তাৰ পাছত নিজে পঢ়ি চাব। এনেকৈ পঢ়ি নোচোৱাকৈ lock কৰি‌ নিদিব। অসমৰ ৰাইজক আমি নিশ্চয় দুয়োটা মত আগবঢ়াব লাগিব আৰু গৰিষ্ঠ সংখ্যক ইতিহাসবিদৰ মত আগত ৰাখিব লাগিব। দুজনমান জাতীয়তাবাদী লেখকৰ বাহিৰে প্ৰায় বোৰ আগশাৰীৰ গৱেষকে মটক এটা ধৰ্মীয় গোষ্ঠী বুলি মত প্ৰকাশ কৰে। টাই মূলীয় বুলি ক'বলৈ যোৱাটো আহোম লেখক দুজনমানেহে আগ বঢ়োৱা মত। KhiLanTzi বোলা জনে যি উৎস হিচাপে আগ বঢ়াইছে, সেয়া মাত্ৰ এখন journalত বহলাই লিখা হৈছে, কিন্তু সেইখন IJCRT Journal Wikipediaৰ কাৰণে Reliable source নহয়। মই দিয়া উৎস সমূহ University professor আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষকে আগ বঢ়োৱা মত। গতিকে নিৰপেক্ষ ভাৱে দুয়ো মত আগ বঢ়াবলৈ পৃষ্ঠা টো Edit কৰিবলৈ আছে। অনুগ্ৰহ কৰি‌ lockটো‌ খুলি দিয়ক। [[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 14:53, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

:::::::::::{{ping|AjayDas}} আপোনাৰ পৰামৰ্শৰ সৈতে একমত। বিশেষকৈ কোনো এটা interpretation-ক সম্পাদকীয়ভাৱে “সত্য” বুলি নিৰ্ধাৰণ নকৰি নিৰ্ভৰযোগ্য secondary source অনুসৰি attribution-সহ উপস্থাপন কৰা উচিত। সেই অনুসৰি মই তলত এটা সংশোধিত draft আগবঢ়াইছোঁ। ইয়াত টাই-মূলৰ ব্যাখ্যাটো সম্পূৰ্ণ বাদ দিয়া হোৱা নাই; বৰং তাৰ সমৰ্থক উৎসসমূহ attribution-সহ ৰখা হৈছে, আৰু দত্ত, Ramirez আদি গৱেষকৰ পৃথক ব্যাখ্যাও উপযুক্ত weight-সহ দিয়া হৈছে। লগতে primary Tai Buranji-ৰ editor-generated translation/interpretation বাদ দিয়া হৈছে।[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:18, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

== প্ৰস্তাৱিত সংশোধন আৰু উৎসসমূহ ==
{{ping|AjayDas}} {{ping|Nayan j Nath}} 
পৃষ্ঠাখন সুৰক্ষিত হোৱা বাবে বিতৰ্কিত অংশসমূহৰ বাবে তলত উৎস-ভিত্তিক সংশোধন প্ৰস্তাৱ দিছোঁ। মোৰ প্ৰস্তাৱ কোনো এটা মত সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰোৱা নহয়; বৰং মতভেদ থকা বিষয়সমূহ attribution-সহ উপস্থাপন কৰি Wikipedia-ৰ নিজৰ ভাষাত কোনো বিতৰ্কিত মতক প্ৰতিষ্ঠিত সত্য হিচাপে নৰখা।

'''১. পাতনিত “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী” দাবীটো factual voice-ত নৰখা'''

বৰ্তমানৰ পাতনিত মটকসকলক “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী”, “টাই মূলীয় ফু-খাও পৰিয়াল” আৰু আহোমসকলৰ আগৰ টাই জনগোষ্ঠী হিচাপে Wikipedia-ৰ নিজৰ ভাষাত উপস্থাপন কৰা হৈছে।

কিন্তু ব্যৱহৃত মূল বুৰঞ্জী-উদ্ধৃতিত আছে:

:''“The king got a Téi family and named it Matak Patar.”''

অৰ্থাৎ এজন/এটা টাই পৰিয়ালক ''Matak Patar'' নাম বা পদ দিয়াৰ কথা কোৱা হৈছে। ইয়াৰ পৰা ''Matak'' নিজেই এটা টাই ethnicity আছিল বুলি স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠা নহয়।

কৰবী বৰুৱা গগৈৰ নিজৰ লেখনীতও আছে:

:''“Another Tai family was also designated as Matak Patar by the King.”''

তাৰ পিছত তেওঁ ''“it may be surmised”'' বুলি মটকসকল টাই গোটৰ বুলি নিজা inference আগবঢ়াইছে। সেয়ে এইটো বুৰঞ্জীৰ স্পষ্ট বক্তব্য নহয়, লেখকৰ ব্যাখ্যা। ইয়াত আৰু এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰ্থক্য আছে। ''Matak Patar''-ৰ প্ৰসংগত উদ্ধৃত বুৰঞ্জী-বাক্যটোৱে এটা টাই পৰিয়ালক পাছত ''Matak Patar'' হিচাপে নিযুক্ত/নামকৰণ কৰাৰ কথা কয়। অৰ্থাৎ উৎসটোৱে সেই বিশেষ ''Patar'' পৰিয়ালটোৰ টাই মূল দেখুৱাব পাৰে; কিন্তু তাৰ পৰা ''Matak'' নামৰ এটা সম্পূৰ্ণ জনগোষ্ঠী চুকাফাৰ আগৰে পৰা টাই আছিল বুলি সিদ্ধান্ত কৰিব নোৱাৰি। এটা বিশেষ পৰিয়াল বা পদৰ উৎপত্তিক সমগ্ৰ জনগোষ্ঠীৰ জাতিগত উৎপত্তিৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ স্বতন্ত্ৰ নিৰ্ভৰযোগ্য secondary scholarship প্ৰয়োজন।

তদুপৰি কৰবী বৰুৱা গগৈৰ লেখাত মটকসকলক “Assam's oldest Tai ethnic group” বুলি কোৱা হোৱা নাই। তেওঁ মটকসকলক “Tai Mongolian origin”ৰ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে আৰু আহোমসকলৰ আগতেই অসমত থকা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে; আন ঠাইত “one of the oldest ethnic groups of Assam” বুলিও উল্লেখ কৰিছে। এই পৃথক বক্তব্যসমূহ জোৰা লগাই “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী” বুলি Wikipedia-ৰ নিজৰ ভাষাত লিখাটো উৎসটোৱে কৰা দাবীতকৈ অধিক শক্তিশালী synthesis।

এই মতটো সম্পূৰ্ণ আঁতৰোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই; এনেদৰে attribution-সহ উল্লেখ কৰিব পাৰি:

:'''“মটকসকলৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন মত আছে। কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে তেওঁলোকক টাই-মংগোলীয় মূলৰ জনগোষ্ঠী বুলি ব্যাখ্যা কৰি বুৰঞ্জীৰ ''Phukhao'' আৰু ''Matak Patar'' উল্লেখৰ সৈতে এই মত সংযোগ কৰিছে। আনহাতে শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই ঐতিহাসিক মটক পৰিচয়ক প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত মায়ামৰা শিষ্যসমাজৰ আন জনগোষ্ঠীলৈ সম্প্ৰসাৰিত হোৱা এক বৃহত্তৰ সামাজিক পৰিচয় হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে।”'''

এইদৰে দুয়োটা interpretation ৰখা যায়, কিন্তু এটাক Wikipedia-ৰ factual voice-ত “established fact” কৰা নহয়। [[WP:NPOV]] [[WP:DUE]]

'''২. সম্পাদকৰ নিজা টাই-বাক্যৰ “মোটামুটি অনুবাদ” আঁতৰোৱা'''

বৰ্তমান “নামসমূহ” অংশত টাই বুৰঞ্জীৰ দুটা বাক্যৰ পাছত “অসমীয়াত মোটামুটি অনুবাদ” বুলি নিজা অনুবাদ দিয়া হৈছে আৰু সেই অনুবাদৰ ওপৰত ''Phukhao = ancient Tai Matak ethnicity'' সিদ্ধান্ত গঢ়া হৈছে।

বিতৰ্কিত প্ৰাচীন ভাষাৰ শব্দৰ অৰ্থ, ethnonym আৰু historical referent Wikipedia editor-এ নিজে নিৰ্ণয় কৰা উচিত নহয়। কোনো প্ৰকাশিত ভাষাবিদ বা ইতিহাসবিদে সেই নিৰ্দিষ্ট বাক্যৰ সেই অনুবাদ/ব্যাখ্যা দিলে সেই secondary source-ৰ attribution-সহ যোগ কৰিব পাৰি। অন্যথা এই অংশ [[WP:PRIMARY]], [[WP:OR]] আৰু [[WP:SYNTH]] অনুসৰি আঁতৰোৱা হওক।

'''৩. দত্ত “অধিকাংশ গৱেষকৰ বিপৰীতে গৈছে” দাবীটো আঁতৰোৱা'''

বৰ্তমানৰ লেখাত আছে যে শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই “অধিকাংশ গৱেষকৰ বিৰুদ্ধে গৈ” মটক-মৰাণ সম্পৰ্কৰ ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছে। দত্তৰ উদ্ধৃত উৎসই এই “অধিকাংশ গৱেষক” দাবীটো সমৰ্থন নকৰে।

তাৰ বিপৰীতে দত্তই স্পষ্টকৈ লিখিছে যে কাশীনাথ তামুলী ফুকন আৰু হৰকান্ত শৰ্মা বৰুৱাৰ বুৰঞ্জীত চুকাফাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত Matak-সকলক Moran বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। সেয়ে দত্তৰ মতটো এনেদৰে attribution-সহ উপস্থাপন কৰা হওক, “majority বনাম minority” বুলি সম্পাদকীয় মন্তব্য নকৰাকৈ।

'''৪. Lanmakhru-ৰ পৰিচয়'''

বৰ্তমানৰ সংস্কৰণে কৰবী বৰুৱা গগৈৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি লানমাখ্ৰু-কে “মটক মুখিয়াল” বুলি উপস্থাপন কৰিছে। আনহাতে Yasmin Saikia-ৰ ''In the Meadows of Gold'' আৰু Medhi–Zaman-ৰ অধ্যয়নত লানমাখ্ৰু বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতাক Moran হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।

সেয়ে এটা বিতৰ্কিত interpretation-ক factual voice-ত নৰখি, প্ৰয়োজন হ'লে দুয়োটা identification attribution-সহ উল্লেখ কৰা হওক।

'''৪(ক). Lanmakhru–Phukhao–Matak Patar সংযোগৰ সমস্যা'''

বৰ্তমানৰ reconstruction-টোৱে লানমাখ্ৰুৰ সৈতে থকা ''ফুখেও''-ধৰণৰ উল্লেখক পিছৰ ''মটক পাতৰ'' প্ৰসংগত থকা ''ফুখাও'' উল্লেখৰ সৈতে একে বুলি ধৰি লৈছে; তাৰ পিছত সেই ''মটক‌ পাতৰ'' পৰিয়ালটো টাই হোৱাৰ ভিত্তিত লানমাখ্ৰু আৰু তাৰ পৰা সমগ্ৰ প্ৰাচীন &quot;মটক&quot; জনগোষ্ঠীক টাই বুলি সিদ্ধান্ত কৰা হৈছে।

এই যুক্তিৰ শৃংখলটো মোটামুটি এনেধৰণৰ:

:''লানমাখ্ৰু → ফুখেও → ফুখাও → মটক পাতৰ → টাই পৰিয়াল → সকলো প্ৰাচীন মটক = টাই''

কিন্তু প্ৰতিটো সংযোগ পৃথকভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগিব। বিশেষকৈ লানমাখ্ৰু/পৰৱৰ্তী মায়ামৰীয়া প্ৰসংগত পোৱা &quot;ফুখেও&quot;‌ form আৰু ''মটক পাতৰ'' প্ৰসংগত পোৱা ''ফুখাও'' form একেই শব্দ নে, একেই lineage/বংশ বুজায় নে—সেই কথা কোনো  qualified Tai-Ahom linguistic secondary source-এ দেখুওৱা প্ৰয়োজন। কেৱল একেধৰণৰ romanisation বা শব্দৰ সাদৃশ্যৰ ওপৰত এই সমীকৰণ কৰিব নোৱাৰি।

আনকি দুয়োটা form একেই বুলি ধৰি ল'লেও, এটা টাই পৰিয়ালক ''মটক পাতৰ'' হিচাপে নিযুক্ত কৰাৰ তথ্যৰ পৰা সমগ্ৰ ''মটক'' জনগোষ্ঠী টাই আছিল বুলি সিদ্ধান্ত নাহে। সেইটোৱে সৰ্বাধিক সেই বিশেষ পাতৰ বংশৰ টাই মূল বা টাই সংযোগহে প্ৰতিষ্ঠা কৰিব পাৰে।

ইয়াৰ বিপৰীতে পৰষ্পৰ অসমীয়া বুৰঞ্জী আৰু secondary scholarship-ত লানমাখ্ৰুক মৰাণ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে। লগতে চুকাফাৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত মৰাণ আৰু মটক দুটা পৃথক জনগোষ্ঠী হিচাপে একেলগে তালিকাভুক্ত হোৱা দেখা নাযায়; Tai বুৰঞ্জীৰ ''মটক''-ৰ ঠাইত সমান্তৰাল অসমীয়া বিৱৰণত ''মৰাণ'' ব্যৱহৃত হৈছে। সেয়ে এই পুৰণি ''মটক'' ব্যৱহাৰ এটা পৃথক pre-Ahom Tai ethnicity আছিল বুলি ধৰি লোৱা নিজেই interpretation, established fact নহয়।

এই সম্পূৰ্ণ historical identification কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য secondary source-এ স্পষ্টকৈ প্ৰতিষ্ঠা নকৰিলে পৃথক primary-source উল্লেখ জোৰা লগাই এই conclusion কৰা [[WP:SYNTH]] আৰু [[WP:OR]]-ৰ সমস্যা।

'''৫. “প্ৰাগৈতিহাসিক সৌমাৰ মটক ৰাজ্য” দাবী'''

বৰ্তমানৰ লেখাত সমগ্ৰ ডিব্ৰুগড়–তিনিচুকীয়া অঞ্চল সামৰি “প্ৰাচীন কালৰ মটক ৰাজ্য” আৰু বেংমৰাক ইয়াৰ ৰাজধানী বুলি factual voice-ত উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াৰ একমাত্ৰ citation হৈছে কৃষিজীৱিকা বিষয়ক ''International Journal of Modern Agriculture''-ত প্ৰকাশিত Ishani Senapoti-ৰ এটা প্ৰবন্ধ।

ইমান বৃহৎ territorial-political দাবী—এখন pre-Ahom kingdom, ইয়াৰ সীমা আৰু ৰাজধানী—প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ specialist historical scholarship প্ৰয়োজন। একমাত্ৰ secondary/tertiary assertion-ৰ ওপৰত এইটো established history হিচাপে লিখা [[WP:DUE]] অনুসৰি উচিত নহয়। শক্তিশালী স্বাধীন historical source নোপোৱালৈকে দাবীটো আঁতৰোৱা বা স্পষ্ট attribution-সহ “Senapoti claims...” হিচাপে উল্লেখ কৰা হওক।

'''৬. Mayamara–Matak বিকাশ'''

শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তৰ dedicated monograph-ত মটক সমাজক Moran, Chutia, Kachari, Barahi, Ahom, Kaivarta আৰু caste-Hindu Mayamara disciples-ৰ বৃহত্তৰ community হিচাপে আলোচনা কৰা হৈছে। Philippe Ramirez-এও Mayamara বিদ্ৰোহৰ বিৱৰণত ''phū khau an kao''-ক rebels-ৰ generic designation হিচাপে ব্যৱহাৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।

সেয়ে মায়ামৰা সমাজ আৰু পৰৱৰ্তী composite Matak identity-ৰ ইতিহাস পাতনিত আৰু মূল ইতিহাস অংশত যথোচিত weight পোৱা উচিত।

'''প্ৰস্তাৱ'''

সাম্প্ৰতিক disputed version অথবা মোৰ আগৰ version-ৰ যিকোনো এটা সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণ কৰাৰ সলনি ওপৰৰ ভিত্তিত এটা neutral version ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছোঁ। Tai-origin interpretation-টো attribution-সহ থাকিব পাৰে; কিন্তু “oldest Tai ethnic group”, editor-supplied Tai translations, ancient Matak/Saumar kingdom, আৰু disputed identifications consensus নোহোৱাকৈ Wikipedia-ৰ factual voice-ত ৰখা উচিত নহয়। [[WP:NPOV]] [[WP:DUE]] [[WP:RS]] [[WP:PRIMARY]] [[WP:OR]] [[WP:SYNTH]]

[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:18, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

=== উৎসৰ মান আৰু প্ৰস্তাৱিত consensus draft ===

{{ping|Nayan j Nath}} {{ping|AjayDas}}: আপোনাৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি কোনো এটা interpretation-ক সম্পাদকীয়ভাৱে একমাত্ৰ “সত্য” বুলি উপস্থাপন কৰাৰ সলনি তলত উৎস-ভিত্তিক আৰু attribution-সহ এটা নতুন consensus draft আগবঢ়াইছোঁ। এইটো মোৰ আগৰ সংস্কৰণৰ হুবহু পুনঃস্থাপন নহয়। আগৰ draft-ত থকা কেইটামান সম্পাদকীয় inference-ও বাদ দিয়া হৈছে।

উৎসৰ মানৰ ক্ষেত্ৰতো এটা সমস্যা আছে। কৰবী বৰুৱা গগৈৰ ২০২০ চনৰ লেখাটো ''International Journal of Creative Research Thoughts'' (IJCRT)-ত প্ৰকাশিত। এই journal-খন সম্ভাব্য predatory journal-ৰ Beall-list archive-ত অন্তৰ্ভুক্ত, আৰু journal-খনৰ নিজৰ website-এ ১–২ দিনৰ ভিতৰত review result আৰু ১–২ দিনৰ ভিতৰত publication-ৰ বিজ্ঞাপন দিয়ে। সেয়ে এটা বিতৰ্কিত historical/ethnological দাবী—যেনে “মটক অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী”—প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ এই উৎসক উচ্চমানৰ specialist scholarship হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাটো [[WP:RS]] আৰু [[WP:EXCEPTIONAL]] অনুসৰি সমস্যাজনক। অৱশ্যে লেখিকাৰ নিজা মত হিচাপে attribution-সহ উল্লেখ কৰিব পাৰি।

ইয়াত source fidelity-ৰ সমস্যাও আছে। কৰবী বৰুৱা গগৈৰ লেখাটোৱে নিজেই “অসমৰ আটাইতকৈ পুৰণি টাই জনগোষ্ঠী” বুলি দাবী নকৰে। “Tai Mongolian origin”, আহোমসকলৰ আগতে অসমত উপস্থিতি, আৰু “one of the oldest ethnic groups” আদি পৃথক বক্তব্য একেলগ কৰি “oldest Tai ethnic group” বনোৱাটো citation-টোৱে প্ৰত্যক্ষভাৱে সমৰ্থন নকৰে। [[WP:V]] আৰু [[WP:SYNTH]] অনুসৰি citation-এ যিমানখিনি দাবী কৰে তাতকৈ অধিক শক্তিশালী বক্তব্য Wikipedia-ৰ voice-ত দিয়া উচিত নহয়।

একেদৰে Ishani Senapoti-ৰ লেখাটো ''International Journal of Modern Agriculture''-ত প্ৰকাশিত, যাৰ ঘোষিত মূল scope agriculture আৰু plant science। সেই লেখাত থকা pre-Ahom “Saumar/Matak kingdom” সম্পৰ্কীয় দাবী মূল journal-খনৰ specialist ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰৰ। সেয়ে এনে বৃহৎ territorial-historical দাবী সেই এটা উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি Wikipedia-ৰ factual voice-ত ৰখাৰ সলনি attribution-সহ উপস্থাপন কৰা উচিত।

বৰ্তমানৰ সংস্কৰণত সমস্যাটো কোনো মত উল্লেখ কৰাত নহয়; disputed মতক attribution নোহোৱাকৈ established fact কৰা, primary Tai text-ৰ editor-generated অনুবাদ/ব্যাখ্যা যোগ কৰা, আৰু পৃথক পৃথক উৎস জোৰা লগাই broader historical conclusion কৰা। এইবোৰে [[WP:NPOV]], [[WP:DUE]], [[WP:RS]], [[WP:PRIMARY]], [[WP:OR]] আৰু [[WP:SYNTH]]-ৰ সমস্যা সৃষ্টি কৰে।

== প্ৰস্তাৱিত consensus draft ==

'''মটক''' হৈছে অসমৰ এটা ঐতিহাসিক সামাজিক-ধাৰ্মিক আৰু ৰাজনৈতিক জনগোষ্ঠী, যাৰ বিকাশ [[মায়ামৰা সত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ শিষ্যসমাজৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।&lt;ref&gt;&quot;disciples of the Mayamara Satra, formed a greater community—the Matak community. ... their sectarian unity ... was later reinvigorated by a political purpose&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তৰ মতে, মৰাণ, চুতীয়া, কছাৰী, বৰাহী, আহোম, কৈৱৰ্ত আদি জনগোষ্ঠীৰ লগতে ব্ৰাহ্মণ, কায়স্থ, কলিতা আৰু বিভিন্ন বৃত্তিজীৱী গোটৰ মায়ামৰা শিষ্যসকলক লৈ বৃহত্তৰ মটক সমাজ গঢ় লৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dutta1985&quot;&gt;{{cite book
 |last=Dutta
 |first=Sristidhar
 |title=The Mataks and Their Kingdom: Castes and Tribes of Assam
 |publisher=Chugh Publications
 |location=Allahabad
 |year=1985
 |pages=11-12
 |quote=The Moamarias were all disciples of one Satra ... but they belonged to separate tribes and communities, Morans, Chutiyas, Kacharis, Barahis, Ahoms, Kaivartas and Brittials; and many caste Hindus, Brahmans, Kayasthas and Kalitas were found among the Moamarias.
 |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/72269.pdf
}}&lt;/ref&gt; ডাম্বৰু ধৰ নাথেও মটকক একে সময়তে ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায় আৰু ইয়াৰ শিষ্যসকলক সামৰি লোৱা সামাজিক সম্প্ৰদায় হিচাপে আলোচনা কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;&gt;{{citation
 |last=Nath
 |first=Dambarudhar
 |title=The Mataks and their Revolt against the State in 18th Century Assam: Searching for Ethno-Religious Roots
 |editor1-last=Ray
 |editor1-first=Jayanta Kumar
 |editor2-last=Roy
 |editor2-first=Arpita Basu
 |book-title=Political Roles of Religious Communities in India
 |year=2008
 |pages=107–124
 |publisher=Institute for Security and Development Policy
 |url=https://www.isdp.eu/wp-content/uploads/publications/2008_ray-roy_political-roles-of-religious-communities-in-india.pdf
}}&lt;/ref&gt;

ঐতিহাসিক উৎসসমূহত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' নামসমূহৰ ব্যৱহাৰ আৰু পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক একে ধৰণে দেখা নাযায় আৰু মটকসকলৰ প্ৰাচীন উৎপত্তি সম্পৰ্কেও বিভিন্ন ব্যাখ্যা দেখা যায়। দত্তই মটক পৰিচয়ৰ বিকাশক প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত বৃহত্তৰ মায়ামৰা শিষ্যসমাজলৈ সম্প্ৰসাৰিত হোৱা পৰিচয় হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Dutta1985Identity&quot;&gt;&quot;The word ‘Matak’ was no longer confined to the Moran people alone, but was extended to include the other tribal members as well.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=11}}&lt;/ref&gt; ডাম্বৰু ধৰ নাথৰ মত মৰাণসকল এই শিষ্যসমাজৰ আটাইতকৈ বৃহৎ একক জনগোষ্ঠীসমূহৰ অন্যতম আছিল আৰু ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' নাম দুটা বিভিন্ন ঐতিহাসিক প্ৰসংগত সমাৰ্থকভাৱেও ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; আনহাতে কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে মটকসকলৰ এটা প্ৰাচীন টাই-মূলীয় ব্যাখ্যা আগবঢ়াই তেওঁলোকক ''ফু-খাও'' আৰু বুৰঞ্জীৰ ''মটক পাতৰ'' উল্লেখৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;KBG2020&quot;&gt;{{Cite journal
 |last=Gogoi
 |first=Karabi Baruah
 |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam
 |journal=International Journal of Creative Research Thoughts
 |volume=8
 |issue=9
 |year=2020
 |pages=2772–2776
 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf
}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ আছে যে চুকাফাই লগ পোৱা &quot;মটক&quot; সকল প্ৰকৃততে মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল।&lt;ref name=&quot;DuttaMatakMoranSukapha&quot;&gt;&quot;The chronicles, like those of Kasinath Tamuli Phukan and Harakanta Sarma Barua, have clearly mentioned that the Mataks referred to in connection with Sukapha's encounter with the local tribes, were the Morans.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tamuli Phukan, Kasinath, &quot;Assam Buranji&quot;,p.11, &quot;আৰু পুৰ্বে  ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।&quot;&lt;/ref&gt;

[[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সময়ত মটক পৰিচয়ে এটা বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক ৰূপ লাভ কৰে। বিদ্ৰোহৰ পৰিণতিত ১৮০৫ চনত সৰ্বানন্দ সিংহৰ নেতৃত্বত বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজ্য গঢ় লৈ উঠে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Baburam2021&quot;&gt;{{cite journal
 |last=Saikia
 |first=Baburam
 |title=Marginalisation, Revolt and Adaptation: On Changing the Mayamara Tradition
 |journal=Journal of Ethnology and Folkloristics
 |volume=15
 |issue=1
 |year=2021
 |pages=85–102
 |doi=10.2478/jef-2021-0006
}}&lt;/ref&gt;

==নাম আৰু পৰিচয়ৰ বিকাশ==

''মটক'' শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন ব্যাখ্যা প্ৰচলিত আছে। ''মত-এক'', টাই ভাষাৰ ''মা-তক'' অথবা আন শব্দৰ পৰা নামটো উদ্ভৱ হোৱা বুলি বিভিন্ন লেখকে মত প্ৰকাশ কৰিছে। শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই এই ব্যুৎপত্তিসমূহক নিশ্চিত বুলি গ্ৰহণ কৰা নাই আৰু বিভিন্ন বুৰঞ্জীত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' নামৰ ব্যৱহাৰত পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰিছে।&lt;ref name=&quot;DuttaTerms&quot;&gt;{{harvcol|Dutta|1985|pp=4-20}}&lt;/ref&gt;

===বুৰঞ্জীত মটক শব্দ ব্যৱহাৰ===

বুৰঞ্জীসমূহত ''মৰাণ'', ''মটক'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দসমূহৰ ব্যৱহাৰত একৰূপতা দেখা নাযায়। ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''ত মূলতঃ ''মৰাণ'' শব্দ ব্যৱহৃত হৈছে; ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ৰ কিছুমান বিৱৰণত ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' শব্দ দুটা একেটা জনগোষ্ঠীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ''তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী''ত সাধাৰণতে ''মৰাণ'' আৰু ''মোৱামৰীয়া'' শব্দ ব্যৱহৃত হোৱাৰ বিপৰীতে ''মটক'' শব্দ অতি সীমিতভাৱে দেখা যায়। কিছুমান পৰৱৰ্তী অসমীয়া বুৰঞ্জীত আহোম চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰা মায়ামৰা শিষ্যসকলক সামূহিকভাৱে ''মটক'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;DuttaTerms&quot;/&gt;

চুকাফাৰ সময়ৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত কিছুমান বুৰঞ্জীয়ে ''মটক'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিলেও সমান্তৰাল বিৱৰণসমূহে সেই লোকসকলক ''মৰাণ'' বুলি চিনাক্ত কৰে।&lt;ref name=&quot;DuttaTerms&quot;/&gt; ফিলিপ ৰামিৰেজে টাই-আহোম বুৰঞ্জীত ব্যৱহৃত জনগোষ্ঠীসূচক নামসমূহ আলোচনা কৰি ''Rangyeu'', ''Tiwra'', ''Tumisa'' আৰু ''Môtuk''ক সমভূমিৰ লোকসকলৰ বাবে ব্যৱহৃত তুলনামূলকভাৱে নিৰ্দিষ্ট নামসমূহৰ ভিতৰত ৰাখিছে। তেওঁ ''Tumisa''ক ডিমাছা/কছাৰী পৰিসৰৰ সৈতে আৰু ''Tiwra''ক চুতীয়াসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Ramirez2014&quot;&gt;{{cite book
 |last=Ramirez
 |first=Philippe
 |title=People of the Margins: Across Ethnic Boundaries in North-East India
 |publisher=Spectrum Publications
 |location=Guwahati
 |year=2014
 |pages=121–122
 |url=https://hal.science/hal-01446144
}}&lt;/ref&gt; আনহাতে কাশীনাথ তামুলী ফুকন আৰু হৰকান্ত শৰ্মা বৰুৱাৰ বুৰঞ্জীত চুকাফাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ''মটক''সকলক মৰাণ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;DuttaMatakMoranSukapha&quot;&gt;&quot;The chronicles, like those of Kasinath Tamuli Phukan and Harakanta Sarma Barua, have clearly mentioned that the Mataks referred to in connection with Sukapha's encounter with the local tribes, were the Morans.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=42}}&lt;/ref&gt; কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ ''অসম বুৰঞ্জী''ত এই প্ৰসংগত “এই মটককে মৰাণ বোলে” বুলি উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;Tamuli Phukan, Kasinath, ''Assam Buranji'', p.11, &quot;আৰু পুৰ্বে ১১৬৪ শকত মটকৰ বদৌচা ৰজা ও বৰাহিৰ থাকুমথা ৰজা এই দুই ৰজাৰে মিত্ৰ কৰি মিলেৰে বস কৰি, পৰে ১১৭৩ সঁকত মটকক খৰিভাৰি বাৰিচোৱা এনে ল'লে। এই মটককে মৰাণ বোলে।&quot;&lt;/ref&gt;

===টাই-মূলৰ ব্যাখ্যা===

কৰবী বৰুৱা গগৈয়ে মটকসকলক “Tai Mongolian origin”ৰ জনগোষ্ঠী বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।&lt;ref&gt;&quot;...they are an ethnic tribe of Tai Mongolian origin,&quot; {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=2773}}&lt;/ref&gt; এই ব্যাখ্যাৰ সমৰ্থনত তেওঁ টাই-আহোম বুৰঞ্জীৰ ''ফু-খাও'',&lt;ref&gt;&quot;...'Phu' - means &quot;Esteemed Person&quot; or &quot;Owner&quot; and &quot;Khao&quot; means 'white...&quot; {{Cite journal |last=Gogoi |first=Karabi Baruah |title=Assamese Language and Ethno Dialect Variety as Spoken by the Matak Community of Assam |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=8 |issue=9 |date=2020-09 |publisher=IJCRT |issn=2320-2882 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2009351.pdf |language=en |access-date=2026-07-04 |page=}}&lt;/ref&gt; ''মটক পাতৰ'' আৰু আন কিছুমান উল্লেখ ব্যৱহাৰ কৰিছে। বিশেষকৈ তেওঁ এটা টাই পৰিয়ালক ৰজাই ''মটক পাতৰ'' হিচাপে নিযুক্ত কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰি এই তথ্যৰ পৰা মটকসকল টাই গোটৰ আছিল বুলি অনুমান কৰিছে।&lt;ref name=&quot;KBG2020&quot;/&gt; গগৈয়ে চুকাফাই টিপামত লগ পোৱা আৰু পিছত ''লানমাখ্ৰু'' নাম পোৱা ব্যক্তিজনক এটা মটক পৰিয়ালৰ মুখিয়াল হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref name=&quot;KBG2020&quot;/&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে অসমীয়া বুৰঞ্জী সমূহত ''লানমাখ্ৰু'' বংশটো  মৰাণৰ বংশ বুলি উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
 |publisher=Spectrum Publications
 |location=Guwahati
 |year=1997
 |page=91
 |isbn=81-85319-61-8
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite conference
 |last1=Medhi
 |first1=Birinchi
 |last2=Zaman
 |first2=Aref
 |title=The Morans of Assam, India: Struggle for Survival
 |conference=IUAES2013 World Congress
 |location=Manchester
 |year=2013
|url=https://nomadit.co.uk/conference/iuaes2013/paper/14106
}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জী সমূহৰ আন এক বিবৰণৰ মতে চুকাফাই অসমত থাকিবলৈ লওতে নৰা ৰজাই অসমৰ ৰাজ্য‌, যেনে কছাৰী, মটক/মৰাণ, চুতীয়া, কমতা, বৰাহী, আৰু‌ নগা বোৰৰ পৰা খুত তুলিবলৈ মানুহ কেইজনমান পঠিয়াইছিল; চুকাফাই তাৰে এজনক ''মটক পাতৰ'' বা ''মৰাণ পাতৰ '' নাম দিছিল।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji&quot;, p.25,&quot;আৰু পুৰ্বে নড়া ৰজাই চুতীয়া, কছাৰী, মৰাণ, নগা, বৰাহী কমতেশ্বৰ এই বোৰৰ খুত তুলিছিল। পাচে ইয়াৰে খুত তুলিবলৈ তিনিটা মানুহ পঠাই দিলে। কমতেশ্বৰ লৈকে বৰাহীলৈকে এটা, চুতীয়া লৈকে মৰাণ লৈকে এটা, কছাৰী লৈকে নগা লৈকে এটা। পাচে বিমুন নামেৰে এইটো আহি কছাৰী নগাৰ খুত তুলি চুকাফা মহাৰজাৰ লগ ললেহি। পাচে ৰাজা বেথাকৈ তাৰ নাম দিলে বিমুন পাতৰ, এতিয়াও নড়াৰ পৰা অহা এই ঘৰকেহে বোলে মৰাণ পাতৰ।&quot;&lt;/ref&gt; ''ফু-খাও'' শব্দটোৰ ঐতিহাসিক ব্যৱহাৰো একাধিক প্ৰসংগত দেখা যায়। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ টাই-আহোম বুৰঞ্জী-বিৱৰণ আলোচনা কৰি ৰামিৰেজে উল্লেখ কৰিছে যে ''ফু-খাও-আন-খাও'' শব্দটো বিদ্ৰোহীসকলৰ বাবে এটা সামূহিক বা generic designation হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল, আনহাতে ''Mayamara'' শব্দটো সত্ৰীয় নেতৃত্বৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ramirez2022&quot;&gt;{{cite journal
 |last=Ramirez
 |first=Philippe
 |title=De la secte à la tribu : les Moran et Matak du Haut-Assam
 |journal=Moussons
 |volume=40
 |year=2022
 |pages=119–150
 |doi=10.4000/moussons.9908
}}&lt;/ref&gt;

ৰাজনীতি-বিজ্ঞানী সুন গগৈৰ মতে, &quot;সদৌ অসম মটক সন্মিলন&quot; আৰু সংশ্লিষ্ট কিছুমান বুদ্ধিজীৱীয়ে মটকসকলৰ উৎপত্তি দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে সংযোগ কৰি তেওঁলোকক আহোমসকলৰ আগতেই অসমলৈ অহা “প্ৰাচীন টাই” জনগোষ্ঠী হিচাপে উপস্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। গগৈৰ মতে, এই প্ৰচেষ্টাৰ উদ্দেশ্য মটকসকলক ধৰ্মীয়-যৌগিক সমাজৰ সলনি এটা পৃথক জনজাতীয় জনগোষ্ঠী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা। তেওঁ এই পুনৰ্ব্যাখ্যাক সমসাময়িক “ৰাজনৈতিক জনজাতিকৰণ”ৰ আকাংক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;SunGogoi2020&quot;&gt;{{cite journal
 |last=Gogoi
 |first=Sun
 |title=Ethnicity and Its Political Management: The Case of Matak-Moran Binary in Assam
 |journal=International Journal of Management
 |volume=11
 |issue=2
 |year=2020
 |pages=287–295
 |page=293
 |issn=0976-6510
|url=https://iaeme.com/MasterAdmin/Journal_uploads/IJM/VOLUME_11_ISSUE_2/IJM_11_02_030.pdf
 |access-date=1 August 2026
 |quote=The academic efforts of AAMS to appropriate the ethnographic history of the group is still obsessed with the objective to substantiate that the &quot;Matak&quot; is a 'tribe&quot;, and not a &quot;religious community&quot; as portrayed by the dominant discourse of history. The recent quest of the mouth-piece organizations among the group for tracing back Mataks' ethnic origin to the South-East Asia is not without political significance, as it is aimed at establishing conformity of the group with the Tai-speaking people of Assam. AAMS and some intellectuals today introduce the group as the &quot;Ancient Tai&quot; people of Assam, who had migrated to the region even before the Tai-Ahoms. These assertions reflect the aspiration of the group for &quot;political tribalization&quot; similar to that of the several other non-tribal ethnic groups of Assam.}}&lt;/ref&gt; শ্ৰীষ্টিধৰ দত্তই মটক পৰিচয়ক মায়ামৰা সত্ৰৰ বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীৰ শিষ্যক সামৰি লোৱা এক যৌগিক সমাজ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত ''মটক'' নামটো পৰৱৰ্তী সময়ত আন জনজাতীয় আৰু সামাজিক গোটসমূহলৈও সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dutta1985Identity&quot;&gt;&quot;The word ‘Matak’ was no longer confined to the Moran people alone, but was extended to include the other tribal members as well.&quot;{{harvcol|Dutta|1985|page=11}}&lt;/ref&gt;

==মায়ামৰা ধৰ্ম আৰু যৌগিক মটক সমাজ==

[[অনিৰুদ্ধদেৱ]]ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা মায়ামৰা ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু সামাজিক স্তৰৰ লোকক শৰণ দিছিল। ডাম্বৰু ধৰ নাথৰ মতে মৰাণ, আহোম, চুতীয়া, কছাৰী, কৈৱৰ্ত আৰু আন জনগোষ্ঠীৰ লোক এই সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; মৰাণসকল এই শিষ্যসমাজৰ আটাইতকৈ বৃহৎ একক জনগোষ্ঠীসমূহৰ অন্যতম আছিল আৰু ''মৰাণ'' আৰু ''মটক'' নাম দুটা বিভিন্ন ঐতিহাসিক প্ৰসংগত সমাৰ্থকভাৱেও ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; দত্তৰ মতে মটক নামটো প্ৰথমে মৰাণসকলৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত থাকিলেও পৰৱৰ্তী সময়ত আন জনজাতীয় শিষ্যসকলকো সামৰি ল'বলৈ ধৰে।&lt;ref name=&quot;Dutta1985Identity&quot;/&gt; নাথেও মটক/মায়ামৰা সমাজৰ ভিতৰত পৃথক জাতিগত পৰিচয় বজাই থকা ''আহোম মটক'', ''চুতীয়া মটক'', ''কলিতা মটক'', ''মৰাণ মটক'' আৰু ''কৈৱৰ্ত মটক'' আদি সামাজিক গোটৰ উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt;

==মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰু ৰাজনৈতিক পৰিচয়==

অষ্টাদশ শতিকাৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত মৰাণসকলে মুখ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল। নাথৰ মতে পিছলৈ বিদ্ৰোহটো বিস্তৃত হৈ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু সামাজিক গোটক সামৰি লোৱা গৃহযুদ্ধৰ ৰূপ লয়।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; এই বৃহত্তৰ মায়ামৰা/মটক সমাজৰ ভিতৰত চুতীয়া, আহোম, কৈৱৰ্ত আৰু আন জনগোষ্ঠীসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref name=&quot;Nath2008&quot;/&gt; বিদ্ৰোহৰ পৰিণতিত সৰ্বানন্দ সিংহৰ নেতৃত্বত বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এটা স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজনৈতিক একক গঢ় লৈ উঠে। ১৮০৫ চনত আহোম চৰকাৰৰ সৈতে হোৱা বন্দোবস্তৰ পাছত এই অঞ্চলৰ স্বায়ত্তশাসিত মৰ্যাদা স্বীকৃত হয়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Dutta|1985|pp=187-232}}&lt;/ref&gt; আধুনিক নৃতাত্ত্বিক-ঐতিহাসিক গৱেষণাতো ১৮০৫ চনত মায়ামৰা অনুসাৰীসকলে সৰ্বানন্দ সিংহৰ অধীনত স্বায়ত্তশাসিত মটক ৰাজ্য গঠন কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Baburam2021&quot;/&gt;

==মৰাণ-মটক পৃথকীকৰণ==

ফিলিপ ৰামিৰেজৰ নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়নত মৰাণ আৰু মটকক উজনি অসমৰ ওচৰ-চুবুৰীয়া আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে ঘনিষ্ঠ দুটা সমাজ হিচাপে আলোচনা কৰা হৈছে। তেওঁৰ মতে, দুয়োটা সমাজৰ মাজত বৰ্তমান দেখা পোৱা পৃথকীকৰণৰ বিকাশত তেওঁলোকৰ উমৈহতীয়া মায়ামৰা বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ আভ্যন্তৰীণ বিভাজন আৰু segmentary dynamics-এ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Ramirez2022&quot;/&gt;

==তথ্য উৎস==
{{reflist}}

[[সদস্য:Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ananya Taye|বাৰ্তা]]) 16:21, 13 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

== Native name  ==
@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] আপুনি পূৰ্বৰ সংষ্কৰণত থকাৰ দৰে &lt;nowiki&gt;{{lang-aho|𑜉𑜦𑜡𑜄𑜨𑜀𑜫}}&lt;/nowiki&gt; বুলি মটক জনগোষ্ঠীৰ পাছত লিখি দিবচোন। এইটো ঐতিহাসিক নাম যিটো প্ৰথম চুকাফাৰ দিনৰ বুৰঞ্জীত আহোম ভাষাত লিখা হৈছিল সেয়ে ৰচনা শৈলী অনুসৰি native name টো লিখিব লাগে আৰম্ভনিতে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 13:26, 21 September 2026 (ইউ.টি.চি.)

:@[[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]], ইয়াৰ বাবে এটা সৱল উৎস দিয়ক। পতিয়ন যাব পাৰিলে লিখি দিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 18:33, 21 September 2026 (ইউ.টি.চি.)
::@[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/n42 মূল টাই বুৰঞ্জী অংশত সেই পৃষ্ঠাটোতে ৫ বাৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 06:15, 22 September 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>sc4jsgrgg8cbqhvf8kiprg7ykigpzyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Event:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬/Worklist</title>
    <ns>1728</ns>
    <id>139064</id>
    <revision>
      <id>636672</id>
      <parentid>633198</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>636672</origin>
      <model>worklist</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="1008" sha1="sjxxpjnasjfoo7nu5k211mmi2e0e05p" xml:space="preserve">{
	&quot;aswiki&quot;: [
		&quot;আনডিংছি গুহাসমূহ&quot;,
		&quot;চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী&quot;,
		&quot;চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্য&quot;,
		&quot;World Heritage Sites in China&quot;,
		&quot;General Cliff Rock Paintings&quot;,
		&quot;Traditional chinese&quot;,
		&quot;নব্য কনফুচিয়াছবাদ&quot;,
		&quot;Chinese opera&quot;,
		&quot;পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ&quot;,
		&quot;চেনপি&quot;,
		&quot;গুৱান্‌ইন&quot;,
		&quot;Classic Chinese Novels&quot;,
		&quot;Chongwu Army Temple&quot;,
		&quot;লণ্ঠন উৎসৱ&quot;,
		&quot;Cold food festival&quot;,
		&quot;Dongzhi festival&quot;,
		&quot;Duanwu festival&quot;,
		&quot;Free space festival&quot;,
		&quot;Fu yang festival&quot;,
		&quot;Litang horse festival&quot;,
		&quot;Mid-Autumn festival&quot;,
		&quot;Torch festival&quot;,
		&quot;মোগাও গুহা&quot;,
		&quot;বান্দৰ ৰজা উৎসৱ&quot;,
		&quot;ডা হে ডিং&quot;,
		&quot;ৱুডাং পৰ্বতমালা&quot;,
		&quot;কনফুচিয়াছৰ শিষ্য&quot;
	]
}</text>
      <sha1>sjxxpjnasjfoo7nu5k211mmi2e0e05p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আনফু হেম</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139448</id>
    <revision>
      <id>636649</id>
      <parentid>634110</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:02:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:মাংস]]; added [[Category:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3615" sha1="ckf73x8949ha95yts3rmrrxzvsavlcy" xml:space="preserve">[[File:Anfuhamracks.jpg|thumb|চীনৰ জিয়াংক্সি প্ৰদেশৰ আনফু জিলাত থকা আনফু হেমৰ আলমাৰী বা ৰেক]]
[[File:Anfuhamcooked.jpg|thumb|ৰন্ধা বা প্ৰস্তুত কৰা আনফু হেম]]
'''আনফু হেম''' ({{zh|c=安福火腿|p=Ānfú huǒtuǐ}}) হৈছে [[চীন]]ৰ জিয়াংক্সি প্ৰদেশৰ আনফু চহৰত উৎপত্তি হোৱা একপ্ৰকাৰৰ নিমখ দি শুকুৱাই সংৰক্ষিত কৰা হেম ([[গাহৰি]]ৰ পিছফালৰ [[মঙহ]])।&lt;ref name=&quot;Isacs 2014&quot;/&gt; ইয়াৰ ৰং হালধীয়া আভাযুক্ত ৰঙা হয়। এই হেমৰ চালখন পাতল, কিন্তু ইয়াৰ মঙহখিনি ডাঠ।&lt;ref name=&quot;CATF&quot; /&gt; মঙহখিনিত নিমখ দি আৰু ধোঁৱাত শুকুৱাই ইয়াৰ বিশেষ সোৱাদ তৈয়াৰ কৰা হয়। ইয়াক এনেকৈয়ো খাব পাৰি বা অন্য ব্যঞ্জনৰ সোৱাদ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।&lt;ref name=&quot;Isacs 2014&quot;/&gt; ইয়াক আনফু চহৰৰ লগতে আন আন স্থানতো প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=CATF&gt;&quot;[http://catf.agri.gov.cn/ztlb/jx/201010/t20101020_60136.htm 江西：名优特产安福金品火腿] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913125712/http://catf.agri.gov.cn/ztlb/jx/201010/t20101020_60136.htm |date=2014-09-13 }}.&quot; Chinese International Agricultural Trade Fair (中国国际农产品交易会). 2010-10-20. Retrieved on September 13, 2014.&lt;/ref&gt;

১৯১৫ চনত অনুষ্ঠিত হোৱা পানামা–পেচিফিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰদৰ্শনীত আনফু হেম প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=Neverknow&gt;&quot;[http://www.chinaculture.org/chineseway/2011-09/22/content_423803_2.htm Chinese Ham You Never Know Before] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140913145633/http://www.chinaculture.org/chineseway/2011-09/22/content_423803_2.htm |date=September 13, 2014 }}.&quot; [http://www1.chinaculture.org/info/index.html Chinaculture.org] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20141016164109/http://www1.chinaculture.org/info/index.html |date=October 16, 2014 }}, গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয়/''চাইনা ডেইলী''। Retrieved on September 14, 2014.&lt;/ref&gt; চীনৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয় আৰু চাইনা ডেইলীৰ এক যুটীয়া প্ৰকল্প 'Chinaculture.org'-এ ইয়াৰ আকৃতিটো &quot;উইলো গছৰ পাতৰ দৰে&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref name=Neverknow/&gt; আনফু হেম কেইবাবছৰ পৰ্যন্ত নষ্ট নোহোৱাকৈ খাব পৰা অৱস্থাত থাকে।&lt;ref name=CATF/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>ckf73x8949ha95yts3rmrrxzvsavlcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বিত্ত</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139571</id>
    <revision>
      <id>636588</id>
      <parentid>636283</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T03:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42851" sha1="ey2auqs88bo0me9z9bk9imchq0i67kd" xml:space="preserve">'''বিত্ত''' বা '''ফাইনেন্স''' ({{lang-en|Finance}}) মানে ধনৰ ব্যৱস্থাপনা, গতি-বিধি, বিনিয়োগ আৰু সংগ্ৰহ।&lt;ref name=&quot;Dahlquist_Knight&quot;&gt;[https://openstax.org/books/principles-finance/pages/1-1-what-is-finance What Is Finance?] in: Julie Dahlquist, Rainford Knight (2022). &quot;Principles of Finance&quot;&lt;/ref&gt; বিত্ত''' বা '''ফাইনেন্স (Finance) শব্দটোৱে এইবোৰ অধ্যয়ন কৰা একাডেমিক শাখাকো বুজায়। আৰ্থিক কাৰ্যকলাপৰ পৰিসৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি, এই শাখাটো ব্যক্তিগত বিত্ত, [[কৰ্পোৰেট ফাইনেন্স]] আৰু ৰাজহুৱা বিত্ত এই তিনিটা প্ৰধান শাখাত বিভক্ত কৰা যায়। 
&lt;ref&gt;[https://people.duke.edu/~charvey/Classes/wpg/bfglosf.htm &quot;Finance&quot;] at the Hypertextual Finance Glossary&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; name=&quot;investopedia&quot;&gt;[https://www.investopedia.com/terms/f/finance.asp Finance], [[investopedia.com]]&lt;/ref&gt;

[[বিত্তীয় ব্যৱস্থা]] (Financial System) ত সম্পদ (assets) মুদ্ৰা (currencies), ঋণ (loans), বণ্ড (bonds), শ্বেয়াৰ (shares), ষ্টক (stocks), অপচন (options), ফিউচাৰ (futures), স্বাপ (swaps) আদি ৰূপত ক্ৰয়-বিক্ৰয় বা বাণিজ্য কৰা হয়। সম্পদ বেংকত জমা, বিনিয়োগ আৰু বীমা কৰা যায় যাতে মূল্য বৃদ্ধি আৰু ক্ষতি হ্ৰাস হয়। প্ৰকৃততে, যিকোনো আৰ্থিক কাৰ্যত 'ৰিস্ক' বা বিপদাশংকা (risks) সদায় উপস্থিত থাকে। [[বিত্তীয় বজাৰ]] (Financial Market) আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহে এই প্ৰণালীক মজপুত কৰে

==সংজ্ঞা==

তলত উল্লেখ কৰা লেখকসকলৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা বিত্তৰ সংজ্ঞাসমূহ আগবঢ়োৱা হ’ল

*ইউজিন ফামা (Eugene Fama) আৰু মেৰিলে মিলাৰ (Merle Miller) মতে

বিত্ত বা ফাইনেন্স (Finance) ৰ তত্ত্ব হৈছে ব্যক্তিগত আৰু কোম্পানীয়ে সময়ৰ ভিতৰত সম্পদ কেনেকৈ বণ্টন কৰে তাৰ অধ্যয়ন। বিশেষকৈ, এই তত্ত্বই বুজাবলৈ চেষ্টা কৰে যে সময়ৰ ভিতৰত সম্পদ বণ্টনৰ সমস্যাৰ সমাধান মূলধন বজাৰ আৰু কোম্পানীৰ অস্তিত্বৰদ্বাৰা সহজ হয়। মূলধন বজাৰে ব্যক্তিগত অৰ্থনৈতিক এজেণ্টসকলক বিভিন্ন সময়ত উপলব্ধ সম্পদ বিনিময় কৰিবলৈ সহায় কৰে, আৰু কোম্পানীয়ে উৎপাদন-বিনিয়োগ সিদ্ধান্তৰ জৰিয়তে বৰ্তমানৰ সম্পদক ভৱিষ্যতৰ সম্পদত ৰূপান্তৰ কৰিবলৈ সহায় কৰে।&lt;ref&gt;[[https://faculty.chicagobooth.edu/eugene.fama/research/Theory%20of%20Finance/The%20Theory%20of%20Finance%20Preface%20and%20Table%20of%20Contents.pdf Fama and Miller]]&lt;/ref&gt;

*বিত্তীয় বিশেষজ্ঞ হেৰী জি. গুথমেন (Harry G. Guthmann) আৰু হাৰ্বাট ই. ডুগল (Herbert E. Dougall)ৰ মতে —
বিত্ত বা ফাইনেন্স (Finance) হৈছে ধনৰ সংগ্ৰহ আৰু ব্যৱস্থাপনা, লগতে একপক্ষত ব্যক্তিগত লাভ-অন্বেষণকাৰী উদ্যোগ আৰু আনপক্ষত ধন যোগান দিয়া গোটসমূহৰ মাজত থকা সম্পৰ্কৰ অধ্যয়ন। এই গোটসমূহত বিনিয়োগকাৰী আৰু অনুমানকাৰী — অৰ্থাৎ, মূলধনী বা সম্পদ-মালিক — লগতে স্বল্প-মেয়াদী মূলধন আগবঢ়োৱা লোকসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। তেওঁলোকে নিজৰ ধন বাণিজ্য আৰু উদ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত লগায় আৰু তাৰ বিপৰীতে আয়ৰ এক ধাৰা আশা কৰে।&lt;ref&gt;[https://afajof.org/wp-content/uploads/files/historical-texts/guthmann-dougall-1940-ocr.pdf Guthmann and Dougall]&lt;/ref&gt;

*বিত্তীয় বিশেষজ্ঞ আৰু লেখক পামেলা পিটাৰচন ড্ৰেক (Pamela Peterson Drake) আৰু ফ্ৰেংক জে. ফেবোজী (Frank J. Fabozzi)ৰ মতে —

বিত্ত বা ফাইনেন্স (Finance)হৈছে অৰ্থনৈতিক নীতি-নিয়মৰ প্ৰয়োগ, য'ত অনিশ্চয়তাৰ পৰিস্থিতিত ধনৰ আবণ্টন (Allocation of money) সম্পৰ্কীয় সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://www.wiley.com/en-in/Finance:+Capital+Markets,+Financial+Management,+and+Investment+Management-p-9780470407356 Drake and Fabozzi]&lt;/ref&gt;

*লণ্ডন স্কুল অব ইক’নমিক্সৰ অৰ্থনীতিবিদ এফ. ডব্লিউ. পেইশ (F. W. Paish)ৰ মতে — প্ৰয়োজন হোৱাৰ সময়ত ধনৰ উপলব্ধতাক বিত্ত বুলি সংজ্ঞাবদ্ধ কৰিব পাৰি।&lt;ref&gt;[https://openlibrary.org/authors/OL1637242A/Frank_Walter_Paish F.W. Paish]&lt;/ref&gt;

*বিত্তীয় বিশেষজ্ঞ আৰু অধ্যাপক জন জে. হেম্পটন (John J. Hampton)-এ তেওঁৰ গ্ৰন্থ Financial Decision Making-ত বিত্তৰ এক সৰল, ব্যাপক আৰু সাংগঠনিক সংজ্ঞা আগবঢ়াইছে। 

&quot;বিত্ত শব্দটোক এটা সংগঠনৰ মাজেৰে হোৱা ধনৰ প্ৰৱাহৰ পৰিচালনা বুলি সংজ্ঞাবদ্ধ কৰিব পাৰি, লাগিলে সেয়া কোনো নিগম (কৰ্পোৰেচন), বিদ্যালয়, বেংক বা চৰকাৰী সংস্থাই নহওক কিয়।&quot; &lt;ref&gt;[https://openlibrary.org/authors/OL835181A/John_J._Hampton John J. Hampton]&lt;/ref&gt;

*বিত্তীয় বিশেষজ্ঞ বায়ন বি. হাৱাৰ্ড (Bion B. Howard) আৰু মিল্লাৰ আপটন (Miller Upton)-এ তেওঁলোকৰ যুটীয়া গ্ৰন্থ Introduction to Business Finance-ত বিত্তৰ এক প্ৰণালীবদ্ধ আৰু লক্ষ্য-ভিত্তিক সংজ্ঞা আগবঢ়াইছে। 

&quot;বিত্তক এটা সংগঠনৰ এনে এটা প্ৰশাসনিক ক্ষেত্ৰ বা প্ৰশাসনিক কাৰ্যাৱলীৰ সমষ্টি বুলি সংজ্ঞাবদ্ধ কৰিব পাৰি, যিটো প্ৰতিটো ঋণ (debt) আৰু ক্ৰেডিট (credit)ৰ ব্যৱস্থাপনাৰ সৈতে জড়িত, যাতে সংগঠনটোৱে নিজৰ লক্ষ্যসমূহ যিমান সম্ভৱ সন্তোষজনকভাৱে পূৰণ কৰিবলৈ আৱশ্যকীয় উপায় বা মাধ্যমসমূহ লাভ কৰিব পাৰে।&quot; &lt;ref&gt;[https://www.worldcat.org/oclc/976723372 Howard and Upton]&lt;/ref&gt;

==[[বিত্তীয় ব্যৱস্থা]]==

[[বিত্তীয় ব্যৱস্থা]]টোৱে (Financial system) ব্যক্তি আৰু পৰিয়াল (ব্যক্তিগত বিত্ত), চৰকাৰ (ৰাজহুৱা বিত্ত), আৰু ব্যৱসায়-প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ([[কৰ্পোৰেট ফাইনেন্স]]) মাজত হোৱা মূলধনৰ প্ৰৱাহক পৰিচালনা কৰে। সহজ ভাষাত ক'বলৈ গ'লে, বিত্ত হ'ল ধন ৰাহি কৰা লোক আৰু বিনিয়োগকাৰীসকলৰপৰা ধনৰ প্ৰয়োজন হোৱা সংস্থাসমূহলৈ ধনৰ আদান-প্ৰদান কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া। ইয়াৰ ফলত সমাজত উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো সময় আৰু দূৰত্বৰ হেঙাৰ নেওচি স্বতন্ত্ৰভাৱে চলিব পাৰে। 

গতিকে, [[বিত্তীয় ব্যৱস্থা]]ই সমাজত উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক এটা আনটোৰপৰা স্বতন্ত্ৰভাৱে চলিবলৈ অনুমতি দিয়ে। বিত্তীয় আবণ্টনৰ ব্যৱহাৰ নোহোৱাকৈ, উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰ একে সময়তে আৰু একে স্থানতে হ’ব লাগিলেহেঁতেন। বিত্তৰ জৰিয়তেহে উৎপাদন আৰু ব্যৱহাৰৰ মাজত সময় আৰু স্থানৰ দূৰত্ব সম্ভৱ হৈ উঠিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Allen |first1=Michael |last2=Price |first2=John |title=Monetized time-space: derivatives – money's 'new imaginary'? |journal=Economy and Society |date=2000 |volume=29 |issue=2 |pages=264–284 |doi=10.1080/030851400360497 |s2cid=145739812 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/030851400360497 |access-date=3 June 2022 |archive-date=20 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320050529/https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/030851400360497 |url-status=live |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

সঞ্চয়কাৰী আৰু বিনিয়োগকাৰীৰ ওচৰত ধন থাকে, যি উৎপাদনশীল ব্যৱহাৰত লগালে সুদ বা লভ্যাংশ আয় কৰিব পাৰে। ব্যক্তিগত, কোম্পানী আৰু চৰকাৰে নিজৰ কাৰ্যকলাপ চলাবলৈ পৰ্যাপ্ত ধন নথকা অৱস্থাত ঋণ বা ঋণসুবিধাৰ দৰে বহিৰাগত উৎসৰপৰা ধন সংগ্ৰহ কৰিব লাগে। 

==বিত্তৰ ক্ষেত্ৰ==

আগে উল্লেখ কৰা অনুসৰি, বিত্তক মূলতঃ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি: ব্যক্তিগত বিত্ত (personal finance), কৰ্পোৰেট ফাইনেন্স (corporate finance), আৰু ৰাজহুৱা বিত্ত (public finance)। এই ক্ষেত্ৰসমূহৰ এটাৰ লগত আনটোৰ ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক থাকে আৰু ইয়াত বিভিন্ন কাৰ্যকলাপ তথা উপ-শাখা ব্যৱহাৰ কৰা হয়—যাৰ ভিতৰত প্ৰধান হৈছে বিনিয়োগ (investments), 'ৰিস্ক' বা বিপদাশংকা পৰিচালনা (risk management), আৰু পৰিমাণগত বিত্ত (quantitative finance)। 

===ব্যক্তিগত বিত্ত===

ব্যক্তিগত বিত্তই (Personal finance) হ’ল বাজেট প্ৰস্তুত কৰাৰ এক নিয়মীয়া অভ্যাস, যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে মৌলিক প্ৰয়োজনসমূহ পূৰণ কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত ধন মজুত থকাটো নিশ্চিত কৰা আৰু একে সময়তে হাতত থকা মূলধন হেৰুৱাৰ আশংকা এক যুক্তিসংগত স্তৰত ৰখা। ব্যক্তিগত বিত্তৰ ভিতৰত শিক্ষাৰ খৰচ যোগান ধৰা, স্থায়ী সামগ্ৰী যেনে স্থাৱৰ সম্পত্তি (real estate) আৰু গাড়ীৰ বাবে ঋণ লোৱা, বীমা (insurance) ক্ৰয় কৰা, বিনিয়োগ কৰা, আৰু অৱসৰকালীন (retirement) সময়ৰ বাবে সঞ্চয় কৰা আদি কাৰ্য অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DF7FCQAAQBAJ|title=Finance (Speedy Study Guides)|last=Publishing|first=Speedy|year=2015|publisher=Speedy Publishing LLC|isbn=978-1-68185-667-4|language=en}}&lt;/ref&gt;

ব্যক্তিগত বিত্তৰ ভিতৰত ঋণ বা অন্যান্য ধাৰ পৰিশোধ কৰা কাৰ্যও অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ব্যক্তিগত বিত্তৰ প্ৰধান ক্ষেত্ৰসমূহ হৈছে— উপাৰ্জন (income), ব্যয় (spending), সঞ্চয় (saving), বিনিয়োগ (investing), আৰু সুৰক্ষা (protection)। ফাইনেন্সিয়েল প্লেনিং ষ্টেণ্ডাৰ্ডছ ব’ৰ্ড (Financial Planning Standards Board)-এ উল্লেখ কৰা অনুসৰি, এজন ব্যক্তিয়ে এটা সুৰক্ষিত ব্যক্তিগত বিত্তীয় পৰিকল্পনা তলত দিয়া পদক্ষেপসমূহ বুজি উঠাৰ পিছতহে লাভ কৰিব পাৰিব-

*অপ্ৰত্যাশিত ব্যক্তিগত ঘটনাসমূহৰ বিপৰীতে সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ বীমা (Insurance) ক্ৰয় কৰা; 
*ব্যক্তিগত বিত্ত পৰিচালনাত কৰ নীতি (Tax policies), ৰাজসাহায্য (Subsidies), বা জৰিমনা (Penalties)ৰ প্ৰভাৱসমূহ বুজি পোৱা; 
*ব্যক্তিগত বিত্তীয় স্থিতিৰ ওপৰত ক্ৰেডিট বা ধাৰ লোৱাৰ ক্ষমতাৰ (Credit) প্ৰভাৱ বুজি পোৱা; 
*ডাঙৰ ক্ৰয় (গাড়ী, শিক্ষা, ঘৰ)ৰ বাবে এটা সঞ্চয় আঁচনি প্ৰস্তুত কৰা বা পুঁজিৰ যোগান ধৰা; 
*অৰ্থনৈতিক অস্থিৰতাৰ পৰিৱেশৰ মাজতো এটা সুৰক্ষিত বিত্তীয় ভৱিষ্যতৰ পৰিকল্পনা কৰা; 
*চেকিং (Checking) বা সঞ্চয় (Savings) একাউণ্ট খোলাৰ দিশত অগ্ৰসৰ হোৱা; 
*অৱসৰকালীন (Retirement) সময় বা অন্যান্য দীৰ্ঘম্যাদী খৰচৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা।&lt;ref&gt;{{Citation|chapter=Financial Planning Standards Board|date=2019|pages=709–735|publisher=John Wiley &amp; Sons, Ltd|language=en|doi=10.1002/9781119642497.ch80|isbn=978-1-119-64249-7|title=Financial Planning Competency Handbook|s2cid=242623141|editor1-last=Snowdon|editor1-first=Michael}}&lt;/ref&gt;

===[[কৰ্পোৰেট ফাইনেন্স]]===

[[কৰ্পোৰেট ফাইনেন্স]]ই (Corporate finance) শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলৰ বাবে কোম্পানী বা প্ৰতিষ্ঠানটোৰ মূল্য বৃদ্ধি কৰিবলৈ পৰিচালকসকলে গ্ৰহণ কৰা পদক্ষেপ, কৰ্পোৰেচনসমূহৰ পুঁজিৰ উৎস তথা মূলধনৰ গাঁথনি (capital structure), আৰু বিত্তীয় সম্পদসমূহ আবণ্টন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা সঁজুলি আৰু বিশ্লেষণৰ সৈতে কাম কৰে। নীতিগতভাৱে কৰ্পোৰেট ফাইনেন্স ‘মেনেজেৰিয়েল ফাইনেন্স ’ (managerial finance)-ৰপৰা পৃথক, কিয়নো মেনেজেৰিয়েল ফাইনেন্স কেৱল কৰ্পোৰেচনসমূহৰে নহয়, বৰঞ্চ সকলো ধৰণৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ বিত্তীয় পৰিচালনাৰ (financial management) অধ্যয়ন কৰে। অৱশ্যে, ইয়াৰ ধাৰণাসমূহ সকলো ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিত্তীয় সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰতে প্ৰযোজ্য হয় আৰু সেয়েহে এই ক্ষেত্ৰখনক প্ৰায়ে &quot;ব্যাৱসায়িক বিত্ত&quot; (business finance) বুলিও কোৱা হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;Drake_Fabozzi&quot;&gt;Pamela Drake and [[Frank Fabozzi]] (2009). [https://media.wiley.com/product_data/excerpt/52/04704073/0470407352.pdf What Is Finance?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230223003858/https://media.wiley.com/product_data/excerpt/52/04704073/0470407352.pdf |date=2023-02-23 }}&lt;/ref&gt;

সাধাৰণতে, &quot;কৰ্পোৰেট ফাইনেন্স&quot; (corporate finance) প্ৰতিষ্ঠানটোৰ সম্পত্তিৰ মূল্য (enterprise value), ইয়াৰ ষ্টক বা শ্বেয়াৰৰ মূল্য, আৰু শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকললৈ ঘূৰি অহা লাভৰ পৰিমাণ (return on equity) সৰ্বাধিক কৰাৰ ‘দীৰ্ঘম্যাদী’ উদ্দেশ্যৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ সৈতে বিত্তীয় আশংকা বা লোকচানৰ সম্ভাৱনা আৰু লাভৰ মাজত এক ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত (balancing risk and profitability)। ইয়াৰ বাবে মূলতঃ তিনিটা প্ৰধান ক্ষেত্ৰৰ প্ৰয়োজন হয়:&lt;ref&gt;See [[Aswath Damodaran]], [http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/AppldCF/other/Image2.gif Corporate Finance: First Principles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161017190714/http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/AppldCF/other/Image2.gif |date=2016-10-17 }}&lt;/ref&gt; 

তিনিটা প্ৰধান ক্ষেত্ৰ:

১/ মূলধন বাজেটকৰণ (Capital budgeting): কোনবোৰ প্ৰকল্পত বিনিয়োগ কৰিব লাগে তাক নিৰ্বাচন কৰা—এই ক্ষেত্ৰত, প্ৰকল্প বা সম্পত্তিৰ মূল্য সঠিকভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো সম্পত্তিৰ মূল্যৰ সন্দৰ্ভত কৰা ভুল বা শুদ্ধ বিচাৰে এটা প্ৰতিষ্ঠানক গঢ়ি তুলিব বা সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰিব (&quot;make or break&quot;) পাৰে।&lt;ref&gt; name=&quot;Irons&quot;&gt;{{cite book |last1=Irons |first1=Robert |title=The Fundamental Principles of Finance |date=July 2019 |publisher=Routledge |location=Google Books |isbn=978-1-000-02435-7 |url=https://play.google.com/store/books/details/Robert_Irons_The_Fundamental_Principles_of_Finance?id=tzr3DwAAQBAJ&amp;hl=en_US&amp;gl=US |access-date=3 April 2021 |archive-date=11 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111150837/https://play.google.com/store/books/details/Robert_Irons_The_Fundamental_Principles_of_Finance?id=tzr3DwAAQBAJ&amp;hl=en_US&amp;gl=US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

২/ লভ্যাংশ নীতি (Dividend policy): &quot;অতিৰিক্ত&quot; বা ওপৰঞ্চি ধনৰ ব্যৱহাৰ—এই ধনখিনি ব্যৱসায়ত পুনৰ বিনিয়োগ কৰিব লাগে নে শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলক ঘূৰাই দিব লাগে (লভ্যাংশ হিচাপে), তাক ইয়াৰ অধীনত ঠিক কৰা হয়। 

৩/ মূলধনৰ গাঁথনি (Capital structure): ব্যৱহাৰ কৰিবলগীয়া পুঁজিৰ সংমিশ্ৰণ কেনেকুৱা হ’ব সেই বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা—ইয়াত ঋণৰ দায়বদ্ধতা (debt commitments) বনাম মূলধনৰ খৰচ (cost of capital)ৰ মাজত এক সৰ্বোত্তম মূলধন সংমিশ্ৰণ (optimal capital mix) বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰা হয়। (ই মূলতঃ নিৰ্ভৰ কৰে বিনিয়োগকাৰীসকলক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ প্ৰতিষ্ঠানটোৱে কিমান লাভ বা ৰিটাৰ্ণ (return on equity) উৎপাদন কৰিব লাগিব তাক বুজি পোৱা, আৰু ‘ৱেইটেড এভাৰেজ কষ্ট অৱ কেপিটেল’ (WACC) বা মূলধনৰ ভাৰযুক্ত গড় খৰচ সৰ্বনিম্ন কৰাৰ ওপৰত, যাতে কোম্পানীটোৰ সামগ্ৰিক মূল্য বৃদ্ধি পায়। )

===ৰাজহুৱা বিত্ত===

ৰাজহুৱা বিত্ত (Public finance) হৈছে স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ, উপ-ৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা, আৰু সংশ্লিষ্ট ৰাজহুৱা সংস্থা বা গোটৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বিত্তৰ ব্যৱস্থাপনা। সাধাৰণতে ইয়াত ৰাজহুৱা সংস্থাসমূহক প্ৰভাবিত কৰা বিনিয়োগ সিদ্ধান্তৰ ক্ষেত্ৰত দীঘলীয়া কৌশলগত দৃষ্টিভংগী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Doss|first1=Daniel|last2=Sumrall|first2=William|last3=Jones|first3=Don|title=Strategic Finance for Criminal Justice Organizations|date=2012|publisher=CRC Press|location=Boca Raton, Florida|isbn=978-1-4398-9223-7|page=23|edition=1st}}&lt;/ref&gt;

এই দীঘলীয়া কৌশলগত সময়সীমাসমূহ সাধাৰণতে পাঁচ বছৰৰ বা তাতকৈ অধিক সময় অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Doss|first1=Daniel|last2=Sumrall|first2=William|last3=Jones|first3=Don|title=Strategic Finance for Criminal Justice Organizations|date=2012|publisher=CRC Press|location=Boca Raton, Florida|isbn=978-1-4398-9223-7|pages=53–54|edition=1st}}&lt;/ref&gt;

ৰাজহুৱা বিত্ত (Public finance) মূলতঃ তলত উল্লেখ কৰা বিষয়সমূহৰ সৈতে জড়িত:

*এটা ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান বা চৰকাৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় খণ্ডসমূহৰ ব্যয় (required expenditures) চিনাক্তকৰণ; 
*উক্ত প্ৰতিষ্ঠান বা চৰকাৰৰ ৰাজহ বা উপাৰ্জনৰ উৎস (entity's revenue) — কৰ (tax) আৰু কৰ-বিহীন (non-tax) দুয়োটা উৎসৰ পৰা; 
*বাজেট প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া (budgeting process); ৰাজহুৱা নিৰ্মাণ কাৰ্য বা উন্নয়নমূলক প্ৰকল্পৰ বাবে সাৰ্বভৌম ঋণ পত্ৰ (Sovereign debt/Government bond) বা পৌৰসভাৰ বণ্ড (municipal bonds) জাৰি কৰা। 

কেন্দ্ৰীয় বেংকসমূহ, যেনে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ‘ফেডাৰেল ৰিজাৰ্ভ চিষ্টেম’ (Federal Reserve System), ইউৰোপীয় কেন্দ্ৰীয় বেংক (European Central Bank) আৰু 'সংযুক্ত ৰাজ্য'ৰ(United Kingdom) ‘বেংক অৱ ইংলেণ্ড’ (Bank of England), ৰাজহুৱা বিত্তৰ ক্ষেত্ৰত অতি শক্তিশালী অংশীদাৰ। ইহঁতে সংকটৰ সময়ত ‘চৰম পৰ্যায়ৰ ঋণদাতা’ (lender of last resort) হিচাপে কাম কৰাৰ লগতে অৰ্থনীতিৰ মুদ্ৰা আৰু ক্ৰেডিট বা ঋণৰ স্থিতিৰ ওপৰত এক শক্তিশালী প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে।&lt;ref&gt;Board of Governors of Federal Reserve System of the United States. Mission of the Federal Reserve System. [http://www.federalreserve.gov/aboutthefed/mission.htm Federalreserve.gov] Accessed: 2010-01-16. (Archived by WebCite at {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114154328/http://www.federalreserve.gov/aboutthefed/mission.htm |date=2010-01-14 }})&lt;/ref&gt;

===বিনিয়োগ পৰিচালনা===

বিনিয়োগ পৰিচালনা (Investment management) হ’ল বিভিন্ন ধৰণৰ বিত্তীয় প্ৰতিভূটি (securities) — যেনে সাধাৰণতে শ্বেয়াৰ আৰু বণ্ড, কিন্তু ইয়াৰ লগতে অন্যান্য সম্পত্তি যেনে স্থাৱৰ সম্পত্তি (real estate), বাণিজ্যিক সামগ্ৰী (commodities) আৰু বিকল্প বিনিয়োগসমূহৰ (alternative investments) এক বৃত্তিমূলক বা পেছাদাৰী সম্পত্তি পৰিচালনা প্ৰক্ৰিয়া, যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিনিয়োগকাৰীসকলৰ লাভৰ বাবে তেওঁলোকৰ এক নিৰ্দিষ্ট বিনিয়োগৰ লক্ষ্যসমূহ পূৰণ কৰা। 

ওপৰত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, বিনিয়োগকাৰীসকল বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠান হ’ব পাৰে, যেনে— বীমা কোম্পানী, পেঞ্চন ফাণ্ড, কৰ্পোৰেচন বা ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান, দাতব্য সংস্থা, শিক্ষানুষ্ঠান, অথবা ব্যক্তিগত বিনিয়োগকাৰী। তেওঁলোকে পোনপটীয়া বিনিয়োগ চুক্তিৰ জৰিয়তে বা অধিক জনপ্ৰিয়ভাৱে ক’বলৈ গ’লে মিউচুৱেল ফাণ্ড (mutual funds), এক্সচেঞ্জ-ট্ৰেডেড ফাণ্ড (exchange-traded funds/ETFs), বা ৰিয়েল ইষ্টেট ইনভেষ্টমেণ্ট ট্ৰাষ্ট (real estate investment trusts/REITs)ৰ দৰে সামূহিক বিনিয়োগ আঁচনিসমূহৰ জৰিয়তে মূলধন বিনিয়োগ কৰে। 

বিনিয়োগ পৰিচালনাৰ (investment management) মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল সম্পদ আবণ্টন (asset allocation)—অৰ্থাৎ গ্ৰাহকজনৰ বিনিয়োগ নীতিৰ (investment policy) সৈতে খাপ খুৱাই বিভিন্ন সম্পদৰ শ্ৰেণীসমূহ(asset classes)ৰ মাজত আৰু প্ৰতিটো শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত সুকীয়া বিত্তীয় প্ৰতিভূটিসমূহৰ মাজত বিনিয়োগ বিভাজন বা বৈচিত্ৰ্যকৰণ (diversifying the exposure) কৰা। এই বিনিয়োগ নীতি গ্ৰাহকজনৰ 'ৰিস্ক' বা বিপদাশংকা গ্ৰহণৰ ক্ষমতা (risk profile), বিনিয়োগৰ লক্ষ্য আৰু বিনিয়োগৰ সময়সীমাৰ (investment horizon) ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। 

ইয়াত:পৰ্টফলিঅ’ অপ্টিমাইজেশ্যন (Portfolio optimization) হ’ল গ্ৰাহকজনৰ লক্ষ্য আৰু সীমাবদ্ধতাসমূহক লক্ষ্য ৰাখি সৰ্বোত্তম পৰ্টফলিঅ’টো বাছনি কৰাৰ এক প্ৰক্ৰিয়া। 

মৌলিক বিশ্লেষণ (Fundamental analysis) হ’ল সাধাৰণতে সুকীয়া বিত্তীয় প্ৰতিভূটিসমূহৰ মূল্য নিৰ্ধাৰণ (valuation) আৰু মূল্যায়ন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এক পদ্ধতি। কাৰিকৰী বিশ্লেষণ (Technical analysis) হ’ল অতীতৰ তথ্য বা ডেটাৰ সহায়ত ভৱিষ্যতৰ সম্পদৰ মূল্যৰ পূৰ্বানুমান কৰা এক ব্যৱস্থা।&lt;ref&gt;{{Cite journal | url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3850494 |last1=Han |first1=Yufeng |last2=Liu |first2=Yang |last3=Zhou |first3=Guofu |last4=Zhu |first4=Yingzi |date=2021-05-21 |title=Technical Analysis in the Stock Market: A Review |location=[[Rochester, New York]] |doi=10.2139/ssrn.3850494 |ssrn=3850494 |s2cid=235195430 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

এটা সঠিকভাৱে বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ (well-diversified) পৰ্টফলিঅ’ৰ ক্ষেত্ৰত, লাভ কৰা সামগ্ৰিক বিনিয়োগৰ প্ৰদৰ্শন (investment performance) মূলতঃ বাছনি কৰা সম্পদৰ সংমিশ্ৰণ বা অনুপাতৰ (asset mix) ওপৰতহে নিৰ্ভৰ কৰে; ইয়াৰ বিপৰীতে সুকীয়া বিত্তীয় প্ৰতিভূটি বা শ্বেয়াৰসমূহৰ প্ৰভাৱ ইয়াত কম থাকে। ইয়াৰ উপৰি, ব্যৱহাৰ কৰা নিৰ্দিষ্ট পদ্ধতি বা বিনিয়োগৰ দৰ্শনো গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে, যিটো শ্বেয়াৰ বজাৰৰ চক্ৰৰ (market cycle) সৈতে কিমানদূৰ খাপ খাই পৰিছে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। 

===ৰিস্ক পৰিচালনা বা বিপদাশংকা নিয়ন্ত্ৰণ ===

ৰিস্ক পৰিচালনা বা বিপদাশংকা নিয়ন্ত্ৰণ (Risk management) হ’ল সাধাৰণতে লোকচানৰ আশংকা কেনেকৈ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব লাগে আৰু লাভৰ সম্ভাৱনাক কেনেকৈ সমতা ৰক্ষা কৰিব লাগে তাৰ এক নিয়মতান্ত্ৰিক অধ্যয়ন। ই প্ৰথমে আশংকা বা বিপদাশংকা জোখা বা মূল্যায়ন কৰা (measuring risk) আৰু তাৰ পিছত সেই আশংকাসমূহ পৰিচালনা কৰিবলৈ বিভিন্ন ৰণনীতি প্ৰস্তুত তথা কাৰ্যকৰী কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰক্ৰিয়া।&lt;ref&gt; name=&quot;Christoffersen2011&quot;&gt;{{Cite book |last=Peter F. Christoffersen |url=https://books.google.com/books?id=YkcMBGYbRasC |title=Elements of Financial Risk Management |year=2011 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-374448-7}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;name=&quot;Malz2011&quot;&gt;{{Cite book |last=Allan M. Malz |url=https://books.google.com/books?id=rFX2f6AxH1QC |title=Financial Risk Management: Models, History, and Institutions |year=2011 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-1-118-02291-7}}&lt;/ref&gt; 

*বিত্তীয় বিপদাশংকা ব্যৱস্থাপনা (Financial Risk Management) হ’ল বিত্তীয় আহিলাসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি সম্ভাৱ্য বিপদাশংকাৰ বিপৰীতে সুৰক্ষা (সাধাৰণতে &quot;হেজিং&quot; বা প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে) প্ৰদান কৰি কৰ্পোৰেট বা প্ৰতিষ্ঠানিক মূল্য ৰক্ষা কৰাৰ এক ব্যাৱহাৰিক পদ্ধতি। ইয়াত বিশেষকৈ ক্ৰেডিট (ঋণ) আৰু বজাৰৰ বিপদাশংকাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়, আৰু বেংকসমূহৰ ক্ষেত্ৰত, নিয়ামক মূলধনৰ (regulatory capital) জৰিয়তে কাৰ্যক্ষম বা পৰিচালনগত বিপদাশংকাও (operational risk) ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;Malz2011&quot;&gt;{{Cite book |last=Allan M. Malz |url=https://books.google.com/books?id=rFX2f6AxH1QC |title=Financial Risk Management: Models, History, and Institutions |year=2011 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-1-118-02291-7}}&lt;/ref&gt; 

*ঋণৰ বিপদাশংকা (Credit risk): ঋণগ্ৰহিতাই প্ৰয়োজনীয় পৰিশোধ কৰাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ ফলত সৃষ্টি হ'ব পৰা ঋণ খেলাফীৰ আশংকা। 

*বজাৰৰ বিপদাশংকা (Market risk): বজাৰৰ বিভিন্ন পৰিৱৰ্তনশীল কাৰক, যেনে— সামগ্ৰীৰ মূল্য আৰু মুদ্ৰা বিনিময় হাৰৰ (exchange rates) উঠা-নমাৰ ফলত হ'ব পৰা লোকচান। 

*কাৰ্যক্ষমতাৰ বিপদাশংকা (Operational risk): প্ৰতিষ্ঠানটোৰ ভিতৰুৱা কাৰ্যপ্ৰণালী, কৰ্মচাৰী আৰু প্ৰণালীৰ (systems) বিফলতা, অথবা কোনো বাহ্যিক ঘটনাৰ ফলত হোৱা লোকচান (এইধৰণৰ বিপদাশংকাৰ বিপৰীতে প্ৰায়ে বীমা কৰা থাকে)&lt;ref&gt; name=&quot;Christoffersen2011&quot;&gt;{{Cite book |last=Peter F. Christoffersen |url=https://books.google.com/books?id=YkcMBGYbRasC |title=Elements of Financial Risk Management |year=2011 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-374448-7}}&lt;/ref&gt;

===পৰিমাণগত বিত্ত===

পৰিমাণগত বিত্ত (Quantitative finance—যাক &quot;গাণিতিক বিত্ত&quot; বা &quot;mathematical finance&quot; বুলিও কোৱা হয়) বিত্তীয় কাৰ্যকলাপৰ সেইবোৰ দিশক সামৰি লয় য'ত এক জটিল বিত্তীয় গাণিতিক আৰ্হি বা মডেলৰ (sophisticated mathematical model) প্ৰয়োজন হয়। সেয়েহে ই ওপৰত উল্লেখ কৰা কেইবাটাও বিত্তীয় শাখাৰ সৈতে ওপৰা-উপৰি বা সন্মিলিত হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;SIAM&quot;&gt;See discussion here: {{cite web |url=https://www.siam.org/Portals/0/Student%20Programs/Thinking%20of%20a%20Career/brochure.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200424170544/https://www.siam.org/Portals/0/Student%20Programs/Thinking%20of%20a%20Career/brochure.pdf|archive-date=2020-04-24|url-status=dead |title=Careers in Applied Mathematics|publisher=[[Society for Industrial and Applied Mathematics]]}}&lt;/ref&gt;

পৰিমাণগত বিত্ত (Quantitative finance) প্ৰায়েই বিত্তীয় অভিযান্ত্ৰিকতা (financial engineering) ৰ সমাৰ্থক বুলি গণ্য কৰা হয়। এই ক্ষেত্ৰখনে সাধাৰণতে বেংকসমূহৰ গ্ৰাহক-কেন্দ্ৰিক ডেৰিভেটিভছ ব্যৱসায়ৰ (customer-driven derivatives business) মূল ভেটি হিচাপে কাম কৰে—যিয়ে গ্ৰাহকৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা অ'টিচি-চুক্তি (bespoke OTC-contracts) আৰু এক্সটিক ডেৰিভেটিভছ (&quot;exotics&quot;) যোগান ধৰে, আৰু আগতে উল্লেখ কৰা বিভিন্ন গাঁথনিগত বিত্তীয় সামগ্ৰী (structured products) তথা সমাধানসমূহৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰে। ইয়াৰ উপৰি প্ৰাৰম্ভিক ব্যৱসায় বা লেনদেন আৰু তাৰ পৰৱৰ্তী হেজিং (প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা) তথা ব্যৱস্থাপনাৰ সমৰ্থনত বিত্তীয় আৰ্হি প্ৰস্তুতকৰণ (financial modeling) আৰু প্ৰগ্ৰেমিং (programming) কৰাটোও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত। 

১. আগতে উল্লেখ কৰাৰ দৰে, পৰিমাণগত বিত্তই বেংকিং খণ্ডৰ বিত্তীয় বিপদাশংকা ব্যৱস্থাপনা (financial risk management) ৰ সৈতেও উল্লেখনীয়ভাৱে ওপৰা-উপৰি বা সন্মিলিত হয়। এই সম্পৰ্ক হেজিং কাৰ্যকলাপ আৰু অৰ্থনৈতিক মূলধন (economic capital) দুয়োটাৰে ক্ষেত্ৰতে, লগতে চৰকাৰী নীতি-নিয়ম আৰু বেচেল ৩ (Basel III) ৰ অনুপালনৰ (compliance) ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য হয়। 

২. পূৰ্বে উল্লেখ কৰা পৰিমাণগত পুঁজিসমূহত (quantitative funds) বিনিয়োগৰ ৰণনীতি বা ষ্ট্ৰেটেজীসমূহ তৈয়াৰ কৰা আৰু সেইবোৰ কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবেও &quot;কুৱাণ্টছ&quot; (Quants — পৰিমাণগত বিশেষজ্ঞসকল) দায়বদ্ধ। 

ইয়াৰ উপৰি তেওঁলোক সাধাৰণ পৰিমাণগত বিনিয়োগৰ (quantitative investing) সৈতেও জড়িত, যেনে ট্ৰেডিং ৰণনীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা, আৰু স্বয়ংক্ৰিয় ট্ৰেডিং (automated trading), হাই-ফ্ৰিকুৱেন্সী ট্ৰেডিং (high-frequency trading), এলগৰিথমিক ট্ৰেডিং (algorithmic trading) আৰু প্ৰগ্ৰাম ট্ৰেডিং (program trading) আদি ক্ষেত্ৰসমূহত। 

== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:অৰ্থনীতি]]
[[শ্ৰেণী:বিত্ত]]</text>
      <sha1>ey2auqs88bo0me9z9bk9imchq0i67kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জয়কান্ত শৰ্মা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139572</id>
    <revision>
      <id>636714</id>
      <parentid>636229</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:48:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10023" sha1="a5wh9ww1nakx9ldjpg5dds1mufeqhbv" xml:space="preserve">{{infobox writer
|name= জয়কান্ত শৰ্মা
|image=Jaikanta Sarma.jpeg
|thumb=
|imagesize=250px
|alt=
|caption=
|pseudonym=
|birth_name=
|birth_date=
|birth_place=
|death_date=
|death_place=
|occupation=সাংবাদিক, লোক-সংস্কৃতিবিদ
|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
|ethnicity=
|citizenship=ভাৰতীয়
|language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
|education=এম.এ
|alma_mater=
|period=
|genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]]
|subject= লোক-সাহিত্য
|movement=
|notableworks=
|spouse=
|partner=  
|children=  
|relatives=
|influences=
|influenced=
|awards=
|signature=
|signature_alt=
|website=}}

'''জয়কান্ত শৰ্মা''' অসমৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ সাংবাদিক, লেখক, অনুবাদক আৰু লোক-সাহিত্যৰ গৱেষক। দৈনিক অসম কাকতৰ জন্মলগ্নৰে পৰা জড়িত হৈ থকা এইগৰাকী সাংবাদিকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোককথা, লোক-সংস্কৃতি আৰু ধৰ্ম-সংস্কৃতিক ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰিচিত কৰি তোলাত অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে। [[অনুৰাধা শৰ্মা]]ৰ দৰে সমালোচকে তেওঁক &quot;লোক-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত নিমগ্ন সাংবাদিক&quot; বুলি অভিহিত কৰিছে।

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
জয়কান্ত শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৪৩ চনত। তেওঁৰ বাসস্থান গুৱাহাটীৰ ১৮, অম্বিকাগিৰি নগৰ- ২৪। তেওঁ অৰ্থনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ (এম.এ) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।

==সাংবাদিকতা জীৱন== 
১৯৬৫ চনত প্ৰকাশৰ আৰম্ভণিৰে পৰা তেওঁ অসমৰ প্ৰথম শাৰীৰ দৈনিক [[দৈনিক অসম]] কাকতত কৰ্মৰত। প্ৰথমে উপ-সম্পাদক হিচাপে যোগদান কৰি ২০০৬ চনত উপ-সম্পাদক (Deputy Editor) হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।

ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ:
*১৯৭০ আৰু ১৯৮০ দশকৰ এটা দশকতকৈ অধিক কাল ‘দ্য ইকনমিক টাইমছ’ (The Economic Times) ৰ সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল।
*১৯৮০ ৰ দশকত প্ৰায় এটা দশক ‘ইকনমিক এণ্ড পলিটিকেল উইকলি’ (Economic and Political Weekly) ৰ সংবাদদাতা আছিল।
*দীৰ্ঘদিন ধৰি [[দ্য আসাম ট্ৰিবিউন]] আৰু [[দৈনিক অসম]] কাকতত গ্ৰন্থ সমালোচনা, শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু নৃত্য বিষয়ক নিয়মীয়া সমালোচক হিচাপে লিখি আহিছে।

তেওঁ ২০০০ ৰো অধিক প্ৰবন্ধ ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==সাহিত্যিক অৱদান==
জয়কান্ত শৰ্মাই মুঠ ২৪খন গ্ৰন্থ ৰচনা আৰু সম্পাদনা কৰিছে, তাৰে ৬খন ইংৰাজীত আৰু ১৮খন অসমীয়াত। তেওঁৰ সাহিত্যকৰ্মক মূলতঃ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি- লোকসাহিত্যৰ সংকলন আৰু অনুবাদ, সামাজিক-ৰাজনৈতিক বিশ্লেষণ আৰু সম্পাদনা।

===লোকসাহিত্য আৰু জনজাতীয় সংস্কৃতি বিষয়ক গ্ৰন্থ===
* Modern Bodo Short Stories (সাহিত্য অকাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত)- এই গ্ৰন্থখন বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এম.এ. ইংৰাজীৰ পাঠ্যপুথি হিচাপে নিৰ্ধাৰিত।
* Rabha Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Tiwa Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Karbi Folk Tales (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্ট - NBT ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত) - এই গ্ৰন্থত ১২ টা কাৰ্বি সাধুকথাৰ সংগ্ৰহ অসমীয়াৰ পৰা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।
* Stories from the North-East- উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ তিনিটা স্বীকৃত ভাষা - অসমীয়া, বড়ো আৰু মণিপুৰীৰ পৰা ডজনৰো অধিক গল্পৰ ইংৰাজী অনুবাদ, বেছিভাগ অনুবাদ তেওঁৰ নিজৰ।
* অসমৰ জনজাতি সকলৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি- অসমীয়া ভাষাত সম্পাদিত গ্ৰন্থ। ইয়াত বড়ো, সোণোৱাল, শৰণীয়া কছাৰী, ৰাভা, কোচ, কাৰ্বি, মিচিং, দেওৰী, চাওতাল, তিৱা, ডিমাচা, জেমি নগা আদি জনগোষ্ঠীৰ ধৰ্মীয় আচাৰ আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে আলোচনা আছে।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;&gt;{{cite news | title=অগ্ৰদূত বাতৰি কাকত | date=১৭ ছেপ্তেম্বৰ, শনিবাৰ | accessdate=19 September 2026 | author=অনুৰাধা শৰ্মা | pages=৫}}&lt;/ref&gt;

===অনুবাদ সাহিত্য===
* পখী উৰি যোৱা- প্ৰখ্যাত মণিপুৰী কথাসাহিত্যিক লমাবম বিৰমণিৰ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ী মণিপুৰী গল্প সংকলন 'Chekla Paikhrobda' ৰ অসমীয়া অনুবাদ।
* ভাৰতীয় গল্প- ভাৰতৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক ভাষাৰ প্ৰতিটোৰে পৰা এটাকৈ গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ।
* বনফুল- কেইবাটাও চীনা চুটি গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ সংকলন।
* পূৰ্বোত্তৰৰ আদিবাসী লোককথা- উত্তৰ-পূবৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ১৯টা লোককথাৰ সংগ্ৰহ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

===সামাজিক-ৰাজনৈতিক আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থ===
* Of Assam's Letters- 'দ্য আসাম ট্ৰিবিউন'ত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ সমালোচনাৰ সংকলন।
* গান্ধীৰ দুখৰ দিনবোৰ- মহাত্মা গান্ধীৰ বেয়া দিনবোৰৰ ওপৰত অসমীয়াত লিখা বিশ্লেষণাত্মক গ্ৰন্থ।
* গান্ধীৰ পৰা শাস্ত্ৰীলৈ- গান্ধীৰ পৰা লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰীলৈ ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ আলোচনা।
* নিস্তৰংগ- চুটি গল্প সংকলন।
* তেওঁ অসমৰ দুগৰাকী প্ৰখ্যাত সাংবাদিক- প্ৰয়াত কেদাৰ নাথ গোস্বামী আৰু প্ৰয়াত লক্ষ্মীনাথ ফুকনৰ ওপৰত দুখন গ্ৰন্থ সম্পাদনা কৰিছে।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==বঁটা আৰু সন্মান== 
* ২০০৬ চনত প্ৰয়াত কেদাৰ নাথ গোস্বামীৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে AAPCU বঁটা।
* ২০১৪ চনত অসম ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থাৰ পৰা আজীৱন সাংবাদিকতা সাধনা বঁটা (Life-time Journalist Achievement Award)।

==সামাজিক কৰ্ম== 
* সভাপতি, উত্তৰ-পূব সাংবাদিক সন্থা (North East Union of Working Journalists)
* প্ৰাক্তন সভাপতি, অসম সাংবাদিক সন্থা (Assam Union of Working Journalists)&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>a5wh9ww1nakx9ldjpg5dds1mufeqhbv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636715</id>
      <parentid>636714</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* অনুবাদ সাহিত্য */</comment>
      <origin>636715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10023" sha1="n1ls2zwhauci0iffy4um59b7xp9hlrj" xml:space="preserve">{{infobox writer
|name= জয়কান্ত শৰ্মা
|image=Jaikanta Sarma.jpeg
|thumb=
|imagesize=250px
|alt=
|caption=
|pseudonym=
|birth_name=
|birth_date=
|birth_place=
|death_date=
|death_place=
|occupation=সাংবাদিক, লোক-সংস্কৃতিবিদ
|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
|ethnicity=
|citizenship=ভাৰতীয়
|language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
|education=এম.এ
|alma_mater=
|period=
|genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]]
|subject= লোক-সাহিত্য
|movement=
|notableworks=
|spouse=
|partner=  
|children=  
|relatives=
|influences=
|influenced=
|awards=
|signature=
|signature_alt=
|website=}}

'''জয়কান্ত শৰ্মা''' অসমৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ সাংবাদিক, লেখক, অনুবাদক আৰু লোক-সাহিত্যৰ গৱেষক। দৈনিক অসম কাকতৰ জন্মলগ্নৰে পৰা জড়িত হৈ থকা এইগৰাকী সাংবাদিকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোককথা, লোক-সংস্কৃতি আৰু ধৰ্ম-সংস্কৃতিক ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰিচিত কৰি তোলাত অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে। [[অনুৰাধা শৰ্মা]]ৰ দৰে সমালোচকে তেওঁক &quot;লোক-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত নিমগ্ন সাংবাদিক&quot; বুলি অভিহিত কৰিছে।

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
জয়কান্ত শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৪৩ চনত। তেওঁৰ বাসস্থান গুৱাহাটীৰ ১৮, অম্বিকাগিৰি নগৰ- ২৪। তেওঁ অৰ্থনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ (এম.এ) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।

==সাংবাদিকতা জীৱন== 
১৯৬৫ চনত প্ৰকাশৰ আৰম্ভণিৰে পৰা তেওঁ অসমৰ প্ৰথম শাৰীৰ দৈনিক [[দৈনিক অসম]] কাকতত কৰ্মৰত। প্ৰথমে উপ-সম্পাদক হিচাপে যোগদান কৰি ২০০৬ চনত উপ-সম্পাদক (Deputy Editor) হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।

ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ:
*১৯৭০ আৰু ১৯৮০ দশকৰ এটা দশকতকৈ অধিক কাল ‘দ্য ইকনমিক টাইমছ’ (The Economic Times) ৰ সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল।
*১৯৮০ ৰ দশকত প্ৰায় এটা দশক ‘ইকনমিক এণ্ড পলিটিকেল উইকলি’ (Economic and Political Weekly) ৰ সংবাদদাতা আছিল।
*দীৰ্ঘদিন ধৰি [[দ্য আসাম ট্ৰিবিউন]] আৰু [[দৈনিক অসম]] কাকতত গ্ৰন্থ সমালোচনা, শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু নৃত্য বিষয়ক নিয়মীয়া সমালোচক হিচাপে লিখি আহিছে।

তেওঁ ২০০০ ৰো অধিক প্ৰবন্ধ ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==সাহিত্যিক অৱদান==
জয়কান্ত শৰ্মাই মুঠ ২৪খন গ্ৰন্থ ৰচনা আৰু সম্পাদনা কৰিছে, তাৰে ৬খন ইংৰাজীত আৰু ১৮খন অসমীয়াত। তেওঁৰ সাহিত্যকৰ্মক মূলতঃ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি- লোকসাহিত্যৰ সংকলন আৰু অনুবাদ, সামাজিক-ৰাজনৈতিক বিশ্লেষণ আৰু সম্পাদনা।

===লোকসাহিত্য আৰু জনজাতীয় সংস্কৃতি বিষয়ক গ্ৰন্থ===
* Modern Bodo Short Stories (সাহিত্য অকাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত)- এই গ্ৰন্থখন বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এম.এ. ইংৰাজীৰ পাঠ্যপুথি হিচাপে নিৰ্ধাৰিত।
* Rabha Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Tiwa Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Karbi Folk Tales (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্ট - NBT ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত) - এই গ্ৰন্থত ১২ টা কাৰ্বি সাধুকথাৰ সংগ্ৰহ অসমীয়াৰ পৰা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।
* Stories from the North-East- উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ তিনিটা স্বীকৃত ভাষা - অসমীয়া, বড়ো আৰু মণিপুৰীৰ পৰা ডজনৰো অধিক গল্পৰ ইংৰাজী অনুবাদ, বেছিভাগ অনুবাদ তেওঁৰ নিজৰ।
* অসমৰ জনজাতি সকলৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি- অসমীয়া ভাষাত সম্পাদিত গ্ৰন্থ। ইয়াত বড়ো, সোণোৱাল, শৰণীয়া কছাৰী, ৰাভা, কোচ, কাৰ্বি, মিচিং, দেওৰী, চাওতাল, তিৱা, ডিমাচা, জেমি নগা আদি জনগোষ্ঠীৰ ধৰ্মীয় আচাৰ আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে আলোচনা আছে।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;&gt;{{cite news | title=অগ্ৰদূত বাতৰি কাকত | date=১৭ ছেপ্তেম্বৰ, শনিবাৰ | accessdate=19 September 2026 | author=অনুৰাধা শৰ্মা | pages=৫}}&lt;/ref&gt;

===অনুবাদ সাহিত্য===
* পখী উৰি যোৱা- প্ৰখ্যাত মণিপুৰী কথাসাহিত্যিক লমাবম বীৰমনিৰ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ী মণিপুৰী গল্প সংকলন 'Chekla Paikhrobda' ৰ অসমীয়া অনুবাদ।
* ভাৰতীয় গল্প- ভাৰতৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক ভাষাৰ প্ৰতিটোৰে পৰা এটাকৈ গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ।
* বনফুল- কেইবাটাও চীনা চুটি গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ সংকলন।
* পূৰ্বোত্তৰৰ আদিবাসী লোককথা- উত্তৰ-পূবৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ১৯টা লোককথাৰ সংগ্ৰহ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

===সামাজিক-ৰাজনৈতিক আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থ===
* Of Assam's Letters- 'দ্য আসাম ট্ৰিবিউন'ত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ সমালোচনাৰ সংকলন।
* গান্ধীৰ দুখৰ দিনবোৰ- মহাত্মা গান্ধীৰ বেয়া দিনবোৰৰ ওপৰত অসমীয়াত লিখা বিশ্লেষণাত্মক গ্ৰন্থ।
* গান্ধীৰ পৰা শাস্ত্ৰীলৈ- গান্ধীৰ পৰা লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰীলৈ ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ আলোচনা।
* নিস্তৰংগ- চুটি গল্প সংকলন।
* তেওঁ অসমৰ দুগৰাকী প্ৰখ্যাত সাংবাদিক- প্ৰয়াত কেদাৰ নাথ গোস্বামী আৰু প্ৰয়াত লক্ষ্মীনাথ ফুকনৰ ওপৰত দুখন গ্ৰন্থ সম্পাদনা কৰিছে।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==বঁটা আৰু সন্মান== 
* ২০০৬ চনত প্ৰয়াত কেদাৰ নাথ গোস্বামীৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে AAPCU বঁটা।
* ২০১৪ চনত অসম ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থাৰ পৰা আজীৱন সাংবাদিকতা সাধনা বঁটা (Life-time Journalist Achievement Award)।

==সামাজিক কৰ্ম== 
* সভাপতি, উত্তৰ-পূব সাংবাদিক সন্থা (North East Union of Working Journalists)
* প্ৰাক্তন সভাপতি, অসম সাংবাদিক সন্থা (Assam Union of Working Journalists)&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>n1ls2zwhauci0iffy4um59b7xp9hlrj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636716</id>
      <parentid>636715</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10901" sha1="iyrxueek43b6wga5h60wye829dky1v4" xml:space="preserve">{{infobox writer
|name= জয়কান্ত শৰ্মা
|image=Jaikanta Sarma.jpeg
|thumb=
|imagesize=250px
|alt=
|caption=
|pseudonym=
|birth_name=
|birth_date=
|birth_place=
|death_date=
|death_place=
|occupation=সাংবাদিক, লোক-সংস্কৃতিবিদ
|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
|ethnicity=
|citizenship=ভাৰতীয়
|language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
|education=এম.এ
|alma_mater=
|period=
|genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]]
|subject= লোক-সাহিত্য
|movement=
|notableworks=
|spouse=
|partner=  
|children=  
|relatives=
|influences=
|influenced=
|awards=
|signature=
|signature_alt=
|website=}}

'''জয়কান্ত শৰ্মা''' অসমৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ সাংবাদিক, লেখক, অনুবাদক আৰু লোক-সাহিত্যৰ গৱেষক। দৈনিক অসম কাকতৰ জন্মলগ্নৰে পৰা জড়িত হৈ থকা এইগৰাকী সাংবাদিকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোককথা, লোক-সংস্কৃতি আৰু ধৰ্ম-সংস্কৃতিক ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰিচিত কৰি তোলাত অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে। [[অনুৰাধা শৰ্মা]]ৰ দৰে সমালোচকে তেওঁক &quot;লোক-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত নিমগ্ন সাংবাদিক&quot; বুলি অভিহিত কৰিছে।

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
জয়কান্ত শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৪৩ চনত। তেওঁৰ বাসস্থান গুৱাহাটীৰ ১৮, অম্বিকাগিৰি নগৰ- ২৪। তেওঁ অৰ্থনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ (এম.এ) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।

==সাংবাদিকতা জীৱন== 
১৯৬৫ চনত প্ৰকাশৰ আৰম্ভণিৰে পৰা তেওঁ অসমৰ প্ৰথম শাৰীৰ দৈনিক [[দৈনিক অসম]] কাকতত কৰ্মৰত। প্ৰথমে উপ-সম্পাদক হিচাপে যোগদান কৰি ২০০৬ চনত উপ-সম্পাদক (Deputy Editor) হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।

ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ:
*১৯৭০ আৰু ১৯৮০ দশকৰ এটা দশকতকৈ অধিক কাল ‘দ্য ইকনমিক টাইমছ’ (The Economic Times) ৰ সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল।
*১৯৮০ ৰ দশকত প্ৰায় এটা দশক ‘ইকনমিক এণ্ড পলিটিকেল উইকলি’ (Economic and Political Weekly) ৰ সংবাদদাতা আছিল।
*দীৰ্ঘদিন ধৰি [[দ্য আসাম ট্ৰিবিউন]] আৰু [[দৈনিক অসম]] কাকতত গ্ৰন্থ সমালোচনা, শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু নৃত্য বিষয়ক নিয়মীয়া সমালোচক হিচাপে লিখি আহিছে।

তেওঁ ২০০০ ৰো অধিক প্ৰবন্ধ ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==সাহিত্যিক অৱদান==
জয়কান্ত শৰ্মাই মুঠ ২৪খন গ্ৰন্থ ৰচনা আৰু সম্পাদনা কৰিছে, তাৰে ৬খন ইংৰাজীত আৰু ১৮খন অসমীয়াত। তেওঁৰ সাহিত্যকৰ্মক মূলতঃ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি- লোকসাহিত্যৰ সংকলন আৰু অনুবাদ, সামাজিক-ৰাজনৈতিক বিশ্লেষণ আৰু সম্পাদনা।

===লোকসাহিত্য আৰু জনজাতীয় সংস্কৃতি বিষয়ক গ্ৰন্থ===
* Modern Bodo Short Stories (সাহিত্য অকাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত)- এই গ্ৰন্থখন বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এম.এ. ইংৰাজীৰ পাঠ্যপুথি হিচাপে নিৰ্ধাৰিত।
* Rabha Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Tiwa Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Karbi Folk Tales (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্ট - NBT ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত) - এই গ্ৰন্থত ১২ টা কাৰ্বি সাধুকথাৰ সংগ্ৰহ অসমীয়াৰ পৰা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।
* Stories from the North-East- উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ তিনিটা স্বীকৃত ভাষা - অসমীয়া, বড়ো আৰু মণিপুৰীৰ পৰা ডজনৰো অধিক গল্পৰ ইংৰাজী অনুবাদ, বেছিভাগ অনুবাদ তেওঁৰ নিজৰ।
* অসমৰ জনজাতি সকলৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি- অসমীয়া ভাষাত সম্পাদিত গ্ৰন্থ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;&gt;{{cite news | title=অগ্ৰদূত বাতৰি কাকত | date=১৭ ছেপ্তেম্বৰ, শনিবাৰ | accessdate=19 September 2026 | author=অনুৰাধা শৰ্মা | pages=৫}}&lt;/ref&gt;
*একুকি তিৱা সাধু (কেইটামান তিৱা সাধুকথাৰ সংকলন)

===অনুবাদ সাহিত্য===
* পখী উৰি যোৱা- প্ৰখ্যাত মণিপুৰী কথাসাহিত্যিক লমাবম বীৰমনিৰ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ী মণিপুৰী গল্প সংকলন 'Chekla Paikhrobda' ৰ অসমীয়া অনুবাদ।
* ভাৰতীয় গল্প- ভাৰতৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক ভাষাৰ প্ৰতিটোৰে পৰা এটাকৈ গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ।
* বনফুল- কেইবাটাও চীনা চুটি গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ সংকলন।
* পূৰ্বোত্তৰৰ আদিবাসী লোককথা- উত্তৰ-পূবৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ১৯টা লোককথাৰ সংগ্ৰহ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

===অন্যান্য===
*Of Assam's Letters- 'দ্য আসাম ট্ৰিবিউন'ত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ সমালোচনাৰ সংকলন।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;
*নিস্তৰংগ (মৌলিক গল্পসংকলন)
*বনফুল (আধুনিক চীনা গল্প কেইটামানৰ অনুবাদ)
*ভাৰতীয় গল্প (ভাৰতৰ স্বীকৃত ভাষাকেইটাৰ একোটাকৈ গল্পৰ অনুবাদ
*অপৰাজিত (কছ লেখক আলেকজেণ্ডাৰ পুস্কিনৰ উপন্যাস 'Duvrosky'ৰ অসমীয়া অনুবাদ)
*গাধ টিপুৰ দুঃসাহসিক কাহিনী (নেচনেল বুক ট্রাষ্টৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত)
*প্রথিতযশা সাংবাদিক-সাহিত্যিক লক্ষ্মীনাথ ফুকন (সম্পাদনা)
*সাংবাদিক-চিন্তাবিদ-কেদাৰনাথ গোস্বামী (সম্পাদনা)
*গান্ধীৰ পৰা শাস্ত্ৰীলৈ (ৰাজনৈতিক ইতিহাস)
*গান্ধীৰ দুখৰ দিনবোৰ (ঐতিহাসিক, ৰাজনৈতিক আলোচনা)
*ছলজেনিৎছিনৰ কথা-কবিতাৰ ভাঙনি
*অসমৰ বিত্তীয় সম্পদ আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ (গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পূৰ্ব্বৰ প্রাক-বিশ্ববিদ্যালয় শ্ৰেণীৰ বাবে ওপৰঞ্চি পাঠ্যক্রম)
*এটা চোৰাংচিকাৰীৰ সন্ধানত (কাজিৰঙাৰ গড়হত্যা লৈ নিতীন খাড়েই লিখা ইংৰাজী শিশু-উপন্যাসৰ ভাঙনি)
*প্রবোধ চন্দ্র গোস্বামী (অভিনন্দন গ্রন্থ, সম্পাদনা)
*ডাঃ দামোদৰ শৰ্মা (স্মৃতিগ্রন্থ, সম্পাদনা)

==বঁটা আৰু সন্মান== 
* ২০০৬ চনত প্ৰয়াত কেদাৰ নাথ গোস্বামীৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে AAPCU বঁটা।
* ২০১৪ চনত অসম ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থাৰ পৰা আজীৱন সাংবাদিকতা সাধনা বঁটা (Life-time Journalist Achievement Award)।

==সামাজিক কৰ্ম== 
* সভাপতি, উত্তৰ-পূব সাংবাদিক সন্থা (North East Union of Working Journalists)
* প্ৰাক্তন সভাপতি, অসম সাংবাদিক সন্থা (Assam Union of Working Journalists)&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>iyrxueek43b6wga5h60wye829dky1v4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636717</id>
      <parentid>636716</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10890" sha1="ah8b7lgvvf39sqls7779jqos3gbda7j" xml:space="preserve">{{infobox writer
|name= জয়কান্ত শৰ্মা
|image=Jaikanta Sarma.jpeg
|thumb=
|imagesize=250px
|alt=
|caption=
|pseudonym=
|birth_name=
|birth_date=
|birth_place=
|death_date=
|death_place=
|occupation=সাংবাদিক, লোক-সংস্কৃতিবিদ
|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
|ethnicity=
|citizenship=ভাৰতীয়
|language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
|education=এম.এ
|alma_mater=
|period=
|genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]]
|subject= লোক-সাহিত্য
|movement=
|notableworks=
|spouse=
|partner= 
|children= 
|relatives=
|influences=
|influenced=
|awards=
|signature=
|signature_alt=
|website=}}

'''জয়কান্ত শৰ্মা''' অসমৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ সাংবাদিক, লেখক, অনুবাদক আৰু লোক-সাহিত্যৰ গৱেষক। দৈনিক অসম কাকতৰ জন্মলগ্নৰেপৰা জড়িত হৈ থকা এইগৰাকী সাংবাদিকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোককথা, লোক-সংস্কৃতি আৰু ধৰ্ম-সংস্কৃতিক ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰিচিত কৰি তোলাত অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে। [[অনুৰাধা শৰ্মা]]ৰ দৰে সমালোচকে তেওঁক &quot;লোক-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত নিমগ্ন সাংবাদিক&quot; বুলি অভিহিত কৰিছে। 

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
জয়কান্ত শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৪৩ চনত। তেওঁৰ বাসস্থান গুৱাহাটীৰ ১৮, অম্বিকাগিৰী নগৰ- ২৪। তেওঁ অৰ্থনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ (এম.এ) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। 

==সাংবাদিকতা জীৱন== 
১৯৬৫ চনত প্ৰকাশৰ আৰম্ভণিৰেপৰা তেওঁ অসমৰ প্ৰথম শাৰীৰ দৈনিক [[দৈনিক অসম]] কাকতত কৰ্মৰত। প্ৰথমে উপ-সম্পাদক হিচাপে যোগদান কৰি ২০০৬ চনত উপ-সম্পাদক (Deputy Editor) হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। 

ইয়াৰ উপৰি তেওঁ:
*১৯৭০ আৰু ১৯৮০ দশকৰ এটা দশকতকৈ অধিক কাল ‘দ্য ইকনমিক টাইমছ’ (The Economic Times) ৰ সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল। 
*১৯৮০ ৰ দশকত প্ৰায় এটা দশক ‘ইকনমিক এণ্ড পলিটিকেল উইকলি’ (Economic and Political Weekly) ৰ সংবাদদাতা আছিল। 
*দীৰ্ঘদিন ধৰি [[দ্য আসাম ট্ৰিবিউন]] আৰু [[দৈনিক অসম]] কাকতত গ্ৰন্থ সমালোচনা, শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু নৃত্য বিষয়ক নিয়মীয়া সমালোচক হিচাপে লিখি আহিছে। 

তেওঁ ২০০০ ৰো অধিক প্ৰবন্ধ ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==সাহিত্যিক অৱদান==
জয়কান্ত শৰ্মাই মুঠ ২৪খন গ্ৰন্থ ৰচনা আৰু সম্পাদনা কৰিছে, তাৰে ৬খন ইংৰাজীত আৰু ১৮খন অসমীয়াত। তেওঁৰ সাহিত্যকৰ্মক মূলতঃ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি- লোকসাহিত্যৰ সংকলন আৰু অনুবাদ, সামাজিক-ৰাজনৈতিক বিশ্লেষণ আৰু সম্পাদনা। 

===লোকসাহিত্য আৰু জনজাতীয় সংস্কৃতি বিষয়ক গ্ৰন্থ===
* Modern Bodo Short Stories (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)- এই গ্ৰন্থখন বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এম.এ. ইংৰাজীৰ পাঠ্যপুথি হিচাপে নিৰ্ধাৰিত। 
* Rabha Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Tiwa Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Karbi Folk Tales (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্ট - NBT ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত) - এই গ্ৰন্থত ১২টা কাৰ্বি সাধুকথাৰ সংগ্ৰহ অসমীয়াৰপৰা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰা হৈছে। 
* Stories from the North-East- উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ তিনিটা স্বীকৃত ভাষা - অসমীয়া, বড়ো আৰু মণিপুৰীৰপৰা ডজনৰো অধিক গল্পৰ ইংৰাজী অনুবাদ, বেছিভাগ অনুবাদ তেওঁৰ নিজৰ। 
* অসমৰ জনজাতিসকলৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি- অসমীয়া ভাষাত সম্পাদিত গ্ৰন্থ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;&gt;{{cite news | title=অগ্ৰদূত বাতৰি কাকত | date=১৭ ছেপ্তেম্বৰ, শনিবাৰ | accessdate=19 September 2026 | author=অনুৰাধা শৰ্মা | pages=৫}}&lt;/ref&gt;
*একুকি তিৱা সাধু (কেইটামান তিৱা সাধুকথাৰ সংকলন)

===অনুবাদ সাহিত্য===
* পখী উৰি যোৱা- প্ৰখ্যাত মণিপুৰী কথাসাহিত্যিক লমাবম বীৰমনিৰ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ী মণিপুৰী গল্প সংকলন 'Chekla Paikhrobda' ৰ অসমীয়া অনুবাদ। 
* ভাৰতীয় গল্প- ভাৰতৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক ভাষাৰ প্ৰতিটোৰেপৰা এটাকৈ গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ। 
* বনফুল- কেইবাটাও চীনা চুটি গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ সংকলন। 
* পূৰ্বোত্তৰৰ আদিবাসী লোককথা- উত্তৰ-পূবৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ১৯টা লোককথাৰ সংগ্ৰহ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

===অন্যান্য===
*Of Assam's Letters- 'দ্য আসাম ট্ৰিবিউন'ত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ সমালোচনাৰ সংকলন।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;
*নিস্তৰংগ (মৌলিক গল্পসংকলন)
*বনফুল (আধুনিক চীনা গল্প কেইটামানৰ অনুবাদ)
*ভাৰতীয় গল্প (ভাৰতৰ স্বীকৃত ভাষাকেইটাৰ একোটাকৈ গল্পৰ অনুবাদ
*অপৰাজিত (কছ লেখক আলেকজেণ্ডাৰ পুস্কিনৰ উপন্যাস 'Duvrosky'ৰ অসমীয়া অনুবাদ)
*গাধ টিপুৰ দুঃসাহসিক কাহিনী (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
*প্ৰথিতযশা সাংবাদিক-সাহিত্যিক লক্ষ্মীনাথ ফুকন (সম্পাদনা)
*সাংবাদিক-চিন্তাবিদ-কেদাৰনাথ গোস্বামী (সম্পাদনা)
*গান্ধীৰপৰা শাস্ত্ৰীলৈ (ৰাজনৈতিক ইতিহাস)
*গান্ধীৰ দুখৰ দিনবোৰ (ঐতিহাসিক, ৰাজনৈতিক আলোচনা)
*ছলজেনিৎছিনৰ কথা-কবিতাৰ ভাঙনি
*অসমৰ বিত্তীয় সম্পদ আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ (গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পূৰ্বৰ প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় শ্ৰেণীৰ বাবে ওপৰঞ্চি পাঠ্যক্ৰম)
*এটা চোৰাংচিকাৰীৰ সন্ধানত (কাজিৰঙাৰ গড়হত্যা লৈ নিতীন খাড়েই লিখা ইংৰাজী শিশু-উপন্যাসৰ ভাঙনি)
*প্ৰবোধ চন্দ্ৰ গোস্বামী (অভিনন্দন গ্ৰন্থ, সম্পাদনা)
*ডা° দামোদৰ শৰ্মা (স্মৃতিগ্ৰন্থ, সম্পাদনা)

==বঁটা আৰু সন্মান== 
* ২০০৬ চনত প্ৰয়াত কেদাৰ নাথ গোস্বামীৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে AAPCU বঁটা। 
* ২০১৪ চনত অসম ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থাৰপৰা আজীৱন সাংবাদিকতা সাধনা বঁটা (Life-time Journalist Achievement Award)। 

==সামাজিক কৰ্ম== 
* সভাপতি, উত্তৰ-পূব সাংবাদিক সন্থা (North East Union of Working Journalists)
* প্ৰাক্তন সভাপতি, অসম সাংবাদিক সন্থা (Assam Union of Working Journalists)&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>ah8b7lgvvf39sqls7779jqos3gbda7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636718</id>
      <parentid>636717</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T11:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10628" sha1="i7nm62k3jj90inulmrcw5tio2bcjg29" xml:space="preserve">{{infobox writer
|name= জয়কান্ত শৰ্মা
|image=Jaikanta Sarma.jpeg
|thumb=
|imagesize=250px
|alt=
|caption=
|pseudonym=
|birth_name=
|birth_date=
|birth_place=
|death_date=
|death_place=
|occupation=সাংবাদিক, লোক-সংস্কৃতিবিদ
|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
|ethnicity=
|citizenship=ভাৰতীয়
|language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
|education=এম.এ
|alma_mater=
|period=
|genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]]
|subject= লোক-সাহিত্য
|movement=
|notableworks=
|spouse=
|partner= 
|children= 
|relatives=
|influences=
|influenced=
|awards=
|signature=
|signature_alt=
|website=}}

'''জয়কান্ত শৰ্মা''' [[অসম]]ৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ সাংবাদিক, লেখক, অনুবাদক আৰু লোক-সাহিত্যৰ গৱেষক। [[দৈনিক অসম]] কাকতৰ জন্মলগ্নৰেপৰা জড়িত হৈ থকা এইগৰাকী সাংবাদিকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোককথা, লোক-সংস্কৃতি আৰু ধৰ্ম-সংস্কৃতিক ইংৰাজী আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰিচিত কৰি তোলাত অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে। [[অনুৰাধা শৰ্মা]]ৰ দৰে সমালোচকে তেওঁক &quot;লোক-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত নিমগ্ন সাংবাদিক&quot; বুলি অভিহিত কৰিছে। 

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
জয়কান্ত শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৪৩ চনত। তেওঁৰ বাসস্থান গুৱাহাটীৰ ১৮, অম্বিকাগিৰী নগৰ- ২৪। তেওঁ অৰ্থনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ (এম.এ) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। 

==সাংবাদিকতা জীৱন== 
১৯৬৫ চনত প্ৰকাশৰ আৰম্ভণিৰেপৰা তেওঁ অসমৰ প্ৰথম শাৰীৰ দৈনিক [[দৈনিক অসম]] কাকতত কৰ্মৰত। প্ৰথমে উপ-সম্পাদক হিচাপে যোগদান কৰি ২০০৬ চনত উপ-সম্পাদক (Deputy Editor) হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। 

ইয়াৰ উপৰি তেওঁ:
*১৯৭০ আৰু ১৯৮০ দশকৰ এটা দশকতকৈ অধিক কাল ‘দ্য ইকনমিক টাইমছ’ (The Economic Times) ৰ সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল। 
*১৯৮০ ৰ দশকত প্ৰায় এটা দশক ‘ইকনমিক এণ্ড পলিটিকেল উইকলি’ (Economic and Political Weekly) ৰ সংবাদদাতা আছিল। 
*দীৰ্ঘদিন ধৰি [[দ্য আসাম ট্ৰিবিউন]] আৰু [[দৈনিক অসম]] কাকতত গ্ৰন্থ সমালোচনা, শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু নৃত্য বিষয়ক নিয়মীয়া সমালোচক হিচাপে লিখি আহিছে। 

তেওঁ ২০০০ ৰো অধিক প্ৰবন্ধ ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==সাহিত্যিক অৱদান==
জয়কান্ত শৰ্মাই মুঠ ২৪খন গ্ৰন্থ ৰচনা আৰু সম্পাদনা কৰিছে, তাৰে ৬খন ইংৰাজীত আৰু ১৮খন অসমীয়াত। তেওঁৰ সাহিত্যকৰ্মক মূলতঃ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি- লোকসাহিত্যৰ সংকলন আৰু অনুবাদ, সামাজিক-ৰাজনৈতিক বিশ্লেষণ আৰু সম্পাদনা। 

===লোকসাহিত্য আৰু জনজাতীয় সংস্কৃতি বিষয়ক গ্ৰন্থ===
* Modern Bodo Short Stories (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)- এই গ্ৰন্থখন বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এম.এ. ইংৰাজীৰ পাঠ্যপুথি হিচাপে নিৰ্ধাৰিত। 
* Rabha Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Tiwa Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Karbi Folk Tales (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্ট - NBT ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত) - এই গ্ৰন্থত ১২টা কাৰ্বি সাধুকথাৰ সংগ্ৰহ অসমীয়াৰপৰা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰা হৈছে। 
* Stories from the North-East- উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ তিনিটা স্বীকৃত ভাষা - অসমীয়া, বড়ো আৰু মণিপুৰীৰপৰা ডজনৰো অধিক গল্পৰ ইংৰাজী অনুবাদ, বেছিভাগ অনুবাদ তেওঁৰ নিজৰ। 
* অসমৰ জনজাতিসকলৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি- অসমীয়া ভাষাত সম্পাদিত গ্ৰন্থ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;&gt;{{cite news | title=অগ্ৰদূত বাতৰি কাকত | date=১৭ ছেপ্তেম্বৰ, শনিবাৰ | accessdate=19 September 2026 | author=অনুৰাধা শৰ্মা | pages=৫}}&lt;/ref&gt;
*একুকি তিৱা সাধু (কেইটামান তিৱা সাধুকথাৰ সংকলন)

===অনুবাদ সাহিত্য===
* পখী উৰি যোৱা- প্ৰখ্যাত মণিপুৰী কথাসাহিত্যিক লমাবম বীৰমনিৰ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ী মণিপুৰী গল্প সংকলন 'Chekla Paikhrobda' ৰ অসমীয়া অনুবাদ। 
* ভাৰতীয় গল্প- ভাৰতৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক ভাষাৰ প্ৰতিটোৰেপৰা এটাকৈ গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ। 
* বনফুল- কেইবাটাও চীনা চুটি গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ সংকলন। 
* পূৰ্বোত্তৰৰ আদিবাসী লোককথা- উত্তৰ-পূবৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ১৯টা লোককথাৰ সংগ্ৰহ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

===অন্যান্য===
*Of Assam's Letters- 'দ্য আসাম ট্ৰিবিউন'ত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ সমালোচনাৰ সংকলন।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;
*নিস্তৰংগ (মৌলিক গল্পসংকলন)
*অপৰাজিত (কছ লেখক আলেকজেণ্ডাৰ পুস্কিনৰ উপন্যাস 'Duvrosky'ৰ অসমীয়া অনুবাদ)
*গাধ টিপুৰ দুঃসাহসিক কাহিনী (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
*প্ৰথিতযশা সাংবাদিক-সাহিত্যিক লক্ষ্মীনাথ ফুকন (সম্পাদনা)
*সাংবাদিক-চিন্তাবিদ-কেদাৰনাথ গোস্বামী (সম্পাদনা)
*গান্ধীৰপৰা শাস্ত্ৰীলৈ (ৰাজনৈতিক ইতিহাস)
*গান্ধীৰ দুখৰ দিনবোৰ (ঐতিহাসিক, ৰাজনৈতিক আলোচনা)
*ছলজেনিৎছিনৰ কথা-কবিতাৰ ভাঙনি
*অসমৰ বিত্তীয় সম্পদ আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ (গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পূৰ্বৰ প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় শ্ৰেণীৰ বাবে ওপৰঞ্চি পাঠ্যক্ৰম)
*এটা চোৰাংচিকাৰীৰ সন্ধানত (কাজিৰঙাৰ গড়হত্যা লৈ নিতীন খাড়েই লিখা ইংৰাজী শিশু-উপন্যাসৰ ভাঙনি)
*প্ৰবোধ চন্দ্ৰ গোস্বামী (অভিনন্দন গ্ৰন্থ, সম্পাদনা)
*ডা° দামোদৰ শৰ্মা (স্মৃতিগ্ৰন্থ, সম্পাদনা)

==বঁটা আৰু সন্মান== 
* ২০০৬ চনত প্ৰয়াত কেদাৰ নাথ গোস্বামীৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে AAPCU বঁটা। 
* ২০১৪ চনত অসম ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থাৰপৰা আজীৱন সাংবাদিকতা সাধনা বঁটা (Life-time Journalist Achievement Award)। 

==সামাজিক কৰ্ম== 
* সভাপতি, উত্তৰ-পূব সাংবাদিক সন্থা (North East Union of Working Journalists)
* প্ৰাক্তন সভাপতি, অসম সাংবাদিক সন্থা (Assam Union of Working Journalists)&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>i7nm62k3jj90inulmrcw5tio2bcjg29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636719</id>
      <parentid>636718</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T11:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>(edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])</comment>
      <origin>636719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10959" sha1="4ft0cwlitss4x6dofaz342kys1c9gc5" xml:space="preserve">{{infobox writer
|name= জয়কান্ত শৰ্মা
|image=Jaikanta Sarma.jpeg
|thumb=
|imagesize=250px
|alt=
|caption=
|pseudonym=
|birth_name=
|birth_date=
|birth_place=
|death_date=
|death_place=
|occupation=সাংবাদিক, লোক-সংস্কৃতিবিদ
|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
|ethnicity=
|citizenship=ভাৰতীয়
|language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
|education=এম.এ
|alma_mater=
|period=
|genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]]
|subject= লোক-সাহিত্য
|movement=
|notableworks=
|spouse=
|partner= 
|children= 
|relatives=
|influences=
|influenced=
|awards=
|signature=
|signature_alt=
|website=}}

'''জয়কান্ত শৰ্মা''' [[অসম]]ৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ সাংবাদিক, লেখক, অনুবাদক আৰু লোক-সাহিত্যৰ গৱেষক। [[দৈনিক অসম]] কাকতৰ জন্মলগ্নৰেপৰা জড়িত হৈ থকা এইগৰাকী সাংবাদিকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোককথা, লোক-সংস্কৃতি আৰু ধৰ্ম-সংস্কৃতিক ইংৰাজী আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰিচিত কৰি তোলাত অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;শৰ্মা&quot;&gt;{{cite news | url=Niyamiya Barta | title=কাৰ্বি লোককথাৰ এখন অনন্য গ্ৰন্থঃ জয়কান্ত শৰ্মাৰ Karbi Folktales | date=31 cejd;, 2024 | accessdate=22 September 2026 | author=Dhurjjati Sarma}}&lt;/ref&gt; [[অনুৰাধা শৰ্মা]]ৰ দৰে সমালোচকে তেওঁক &quot;লোক-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত নিমগ্ন সাংবাদিক&quot; বুলি অভিহিত কৰিছে। 

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
জয়কান্ত শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৪৩ চনত। তেওঁৰ বাসস্থান গুৱাহাটীৰ ১৮, অম্বিকাগিৰী নগৰ- ২৪। তেওঁ অৰ্থনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ (এম.এ) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। 

==সাংবাদিকতা জীৱন== 
১৯৬৫ চনত প্ৰকাশৰ আৰম্ভণিৰেপৰা তেওঁ অসমৰ প্ৰথম শাৰীৰ দৈনিক [[দৈনিক অসম]] কাকতত কৰ্মৰত। প্ৰথমে উপ-সম্পাদক হিচাপে যোগদান কৰি ২০০৬ চনত উপ-সম্পাদক (Deputy Editor) হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। 

ইয়াৰ উপৰি তেওঁ:
*১৯৭০ আৰু ১৯৮০ দশকৰ এটা দশকতকৈ অধিক কাল ‘দ্য ইকনমিক টাইমছ’ (The Economic Times) ৰ সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল। 
*১৯৮০ ৰ দশকত প্ৰায় এটা দশক ‘ইকনমিক এণ্ড পলিটিকেল উইকলি’ (Economic and Political Weekly) ৰ সংবাদদাতা আছিল। 
*দীৰ্ঘদিন ধৰি [[দ্য আসাম ট্ৰিবিউন]] আৰু [[দৈনিক অসম]] কাকতত গ্ৰন্থ সমালোচনা, শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু নৃত্য বিষয়ক নিয়মীয়া সমালোচক হিচাপে লিখি আহিছে। 

তেওঁ ২০০০ ৰো অধিক প্ৰবন্ধ ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==সাহিত্যিক অৱদান==
জয়কান্ত শৰ্মাই মুঠ ২৪খন গ্ৰন্থ ৰচনা আৰু সম্পাদনা কৰিছে, তাৰে ৬খন ইংৰাজীত আৰু ১৮খন অসমীয়াত। তেওঁৰ সাহিত্যকৰ্মক মূলতঃ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি- লোকসাহিত্যৰ সংকলন আৰু অনুবাদ, সামাজিক-ৰাজনৈতিক বিশ্লেষণ আৰু সম্পাদনা। 

===লোকসাহিত্য আৰু জনজাতীয় সংস্কৃতি বিষয়ক গ্ৰন্থ===
* Modern Bodo Short Stories (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)- এই গ্ৰন্থখন বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এম.এ. ইংৰাজীৰ পাঠ্যপুথি হিচাপে নিৰ্ধাৰিত। 
* Rabha Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Tiwa Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Karbi Folk Tales (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্ট - NBT ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত) - এই গ্ৰন্থত ১২টা কাৰ্বি সাধুকথাৰ সংগ্ৰহ অসমীয়াৰপৰা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;শৰ্মা&quot;/&gt;
* Stories from the North-East- উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ তিনিটা স্বীকৃত ভাষা - অসমীয়া, বড়ো আৰু মণিপুৰীৰপৰা ডজনৰো অধিক গল্পৰ ইংৰাজী অনুবাদ, বেছিভাগ অনুবাদ তেওঁৰ নিজৰ। 
* অসমৰ জনজাতিসকলৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি- অসমীয়া ভাষাত সম্পাদিত গ্ৰন্থ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;&gt;{{cite news | title=অগ্ৰদূত বাতৰি কাকত | date=১৭ ছেপ্তেম্বৰ, শনিবাৰ | accessdate=19 September 2026 | author=অনুৰাধা শৰ্মা | pages=৫}}&lt;/ref&gt;
*একুকি তিৱা সাধু (কেইটামান তিৱা সাধুকথাৰ সংকলন)

===অনুবাদ সাহিত্য===
* পখী উৰি যোৱা- প্ৰখ্যাত মণিপুৰী কথাসাহিত্যিক লমাবম বীৰমনিৰ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ী মণিপুৰী গল্প সংকলন 'Chekla Paikhrobda' ৰ অসমীয়া অনুবাদ। 
* ভাৰতীয় গল্প- ভাৰতৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক ভাষাৰ প্ৰতিটোৰেপৰা এটাকৈ গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ। 
* বনফুল- কেইবাটাও চীনা চুটি গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ সংকলন। 
* পূৰ্বোত্তৰৰ আদিবাসী লোককথা- উত্তৰ-পূবৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ১৯টা লোককথাৰ সংগ্ৰহ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

===অন্যান্য===
*Of Assam's Letters- 'দ্য আসাম ট্ৰিবিউন'ত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ সমালোচনাৰ সংকলন।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;
*নিস্তৰংগ (মৌলিক গল্পসংকলন)
*অপৰাজিত (কছ লেখক আলেকজেণ্ডাৰ পুস্কিনৰ উপন্যাস 'Duvrosky'ৰ অসমীয়া অনুবাদ)
*গাধ টিপুৰ দুঃসাহসিক কাহিনী (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
*প্ৰথিতযশা সাংবাদিক-সাহিত্যিক লক্ষ্মীনাথ ফুকন (সম্পাদনা)
*সাংবাদিক-চিন্তাবিদ-কেদাৰনাথ গোস্বামী (সম্পাদনা)
*গান্ধীৰপৰা শাস্ত্ৰীলৈ (ৰাজনৈতিক ইতিহাস)
*গান্ধীৰ দুখৰ দিনবোৰ (ঐতিহাসিক, ৰাজনৈতিক আলোচনা)
*ছলজেনিৎছিনৰ কথা-কবিতাৰ ভাঙনি
*অসমৰ বিত্তীয় সম্পদ আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ (গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পূৰ্বৰ প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় শ্ৰেণীৰ বাবে ওপৰঞ্চি পাঠ্যক্ৰম)
*এটা চোৰাংচিকাৰীৰ সন্ধানত (কাজিৰঙাৰ গড়হত্যা লৈ নিতীন খাড়েই লিখা ইংৰাজী শিশু-উপন্যাসৰ ভাঙনি)
*প্ৰবোধ চন্দ্ৰ গোস্বামী (অভিনন্দন গ্ৰন্থ, সম্পাদনা)
*ডা° দামোদৰ শৰ্মা (স্মৃতিগ্ৰন্থ, সম্পাদনা)

==বঁটা আৰু সন্মান== 
* ২০০৬ চনত প্ৰয়াত কেদাৰ নাথ গোস্বামীৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে AAPCU বঁটা। 
* ২০১৪ চনত অসম ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থাৰপৰা আজীৱন সাংবাদিকতা সাধনা বঁটা (Life-time Journalist Achievement Award)। 

==সামাজিক কৰ্ম== 
* সভাপতি, উত্তৰ-পূব সাংবাদিক সন্থা (North East Union of Working Journalists)
* প্ৰাক্তন সভাপতি, অসম সাংবাদিক সন্থা (Assam Union of Working Journalists)&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>4ft0cwlitss4x6dofaz342kys1c9gc5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636720</id>
      <parentid>636719</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T11:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* অন্যান্য */  (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])</comment>
      <origin>636720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11406" sha1="89tj7gxiwglubrf683jw6rd0q1ww8cb" xml:space="preserve">{{infobox writer
|name= জয়কান্ত শৰ্মা
|image=Jaikanta Sarma.jpeg
|thumb=
|imagesize=250px
|alt=
|caption=
|pseudonym=
|birth_name=
|birth_date=
|birth_place=
|death_date=
|death_place=
|occupation=সাংবাদিক, লোক-সংস্কৃতিবিদ
|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
|ethnicity=
|citizenship=ভাৰতীয়
|language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
|education=এম.এ
|alma_mater=
|period=
|genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]]
|subject= লোক-সাহিত্য
|movement=
|notableworks=
|spouse=
|partner= 
|children= 
|relatives=
|influences=
|influenced=
|awards=
|signature=
|signature_alt=
|website=}}

'''জয়কান্ত শৰ্মা''' [[অসম]]ৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ সাংবাদিক, লেখক, অনুবাদক আৰু লোক-সাহিত্যৰ গৱেষক। [[দৈনিক অসম]] কাকতৰ জন্মলগ্নৰেপৰা জড়িত হৈ থকা এইগৰাকী সাংবাদিকে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোককথা, লোক-সংস্কৃতি আৰু ধৰ্ম-সংস্কৃতিক ইংৰাজী আৰু [[অসমীয়া ভাষা]]ত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰিচিত কৰি তোলাত অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;শৰ্মা&quot;&gt;{{cite news | url=Niyamiya Barta | title=কাৰ্বি লোককথাৰ এখন অনন্য গ্ৰন্থঃ জয়কান্ত শৰ্মাৰ Karbi Folktales | date=31 cejd;, 2024 | accessdate=22 September 2026 | author=Dhurjjati Sarma}}&lt;/ref&gt; [[অনুৰাধা শৰ্মা]]ৰ দৰে সমালোচকে তেওঁক &quot;লোক-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত নিমগ্ন সাংবাদিক&quot; বুলি অভিহিত কৰিছে। 

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
জয়কান্ত শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৪৩ চনত। তেওঁৰ বাসস্থান গুৱাহাটীৰ ১৮, অম্বিকাগিৰী নগৰ- ২৪। তেওঁ অৰ্থনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ (এম.এ) ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। 

==সাংবাদিকতা জীৱন== 
১৯৬৫ চনত প্ৰকাশৰ আৰম্ভণিৰেপৰা তেওঁ অসমৰ প্ৰথম শাৰীৰ দৈনিক [[দৈনিক অসম]] কাকতত কৰ্মৰত। প্ৰথমে উপ-সম্পাদক হিচাপে যোগদান কৰি ২০০৬ চনত উপ-সম্পাদক (Deputy Editor) হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। 

ইয়াৰ উপৰি তেওঁ:
*১৯৭০ আৰু ১৯৮০ দশকৰ এটা দশকতকৈ অধিক কাল ‘দ্য ইকনমিক টাইমছ’ (The Economic Times) ৰ সংবাদদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল। 
*১৯৮০ ৰ দশকত প্ৰায় এটা দশক ‘ইকনমিক এণ্ড পলিটিকেল উইকলি’ (Economic and Political Weekly) ৰ সংবাদদাতা আছিল। 
*দীৰ্ঘদিন ধৰি [[দ্য আসাম ট্ৰিবিউন]] আৰু [[দৈনিক অসম]] কাকতত গ্ৰন্থ সমালোচনা, শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু নৃত্য বিষয়ক নিয়মীয়া সমালোচক হিচাপে লিখি আহিছে। 

তেওঁ ২০০০ ৰো অধিক প্ৰবন্ধ ইংৰাজী আৰু অসমীয়া ভাষাত বিভিন্ন বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==সাহিত্যিক অৱদান==
জয়কান্ত শৰ্মাই মুঠ ২৪খন গ্ৰন্থ ৰচনা আৰু সম্পাদনা কৰিছে, তাৰে ৬খন ইংৰাজীত আৰু ১৮খন অসমীয়াত। তেওঁৰ সাহিত্যকৰ্মক মূলতঃ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি- লোকসাহিত্যৰ সংকলন আৰু অনুবাদ, সামাজিক-ৰাজনৈতিক বিশ্লেষণ আৰু সম্পাদনা। 

===লোকসাহিত্য আৰু জনজাতীয় সংস্কৃতি বিষয়ক গ্ৰন্থ===
* Modern Bodo Short Stories (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)- এই গ্ৰন্থখন বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এম.এ. ইংৰাজীৰ পাঠ্যপুথি হিচাপে নিৰ্ধাৰিত। 
* Rabha Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Tiwa Folk Tales (সাহিত্য অকাডেমীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
* Karbi Folk Tales (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্ট - NBT ৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত) - এই গ্ৰন্থত ১২টা কাৰ্বি সাধুকথাৰ সংগ্ৰহ অসমীয়াৰপৰা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;শৰ্মা&quot;/&gt;
* Stories from the North-East- উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ তিনিটা স্বীকৃত ভাষা - অসমীয়া, বড়ো আৰু মণিপুৰীৰপৰা ডজনৰো অধিক গল্পৰ ইংৰাজী অনুবাদ, বেছিভাগ অনুবাদ তেওঁৰ নিজৰ। 
* অসমৰ জনজাতিসকলৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি- অসমীয়া ভাষাত সম্পাদিত গ্ৰন্থ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;&gt;{{cite news | title=অগ্ৰদূত বাতৰি কাকত | date=১৭ ছেপ্তেম্বৰ, শনিবাৰ | accessdate=19 September 2026 | author=অনুৰাধা শৰ্মা | pages=৫}}&lt;/ref&gt;
*একুকি তিৱা সাধু (কেইটামান তিৱা সাধুকথাৰ সংকলন)

===অনুবাদ সাহিত্য===
* পখী উৰি যোৱা- প্ৰখ্যাত মণিপুৰী কথাসাহিত্যিক লমাবম বীৰমনিৰ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ী মণিপুৰী গল্প সংকলন 'Chekla Paikhrobda' ৰ অসমীয়া অনুবাদ। 
* ভাৰতীয় গল্প- ভাৰতৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক ভাষাৰ প্ৰতিটোৰেপৰা এটাকৈ গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ। 
* বনফুল- কেইবাটাও চীনা চুটি গল্পৰ অসমীয়া অনুবাদ সংকলন। 
* পূৰ্বোত্তৰৰ আদিবাসী লোককথা- উত্তৰ-পূবৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ১৯টা লোককথাৰ সংগ্ৰহ।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

===অন্যান্য===
*Of Assam's Letters- 'দ্য আসাম ট্ৰিবিউন'ত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ সমালোচনাৰ সংকলন।&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;
*নিস্তৰংগ (মৌলিক গল্পসংকলন)
*অপৰাজিত (কছ লেখক আলেকজেণ্ডাৰ পুস্কিনৰ উপন্যাস 'Duvrosky'ৰ অসমীয়া অনুবাদ)
*গাধ টিপুৰ দুঃসাহসিক কাহিনী (নেচনেল বুক ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)
*প্ৰথিতযশা সাংবাদিক-সাহিত্যিক লক্ষ্মীনাথ ফুকন (সম্পাদনা)
*সাংবাদিক-চিন্তাবিদ-কেদাৰনাথ গোস্বামী (সম্পাদনা)
*গান্ধীৰপৰা শাস্ত্ৰীলৈ (ৰাজনৈতিক ইতিহাস)
*গান্ধীৰ দুখৰ দিনবোৰ (ঐতিহাসিক, ৰাজনৈতিক আলোচনা)&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://purbayonpublication.com/product/%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%96%E0%A7%B0-%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%95/ | title=গান্ধীৰ দুখৰ দিনবোৰ, জয়কান্ত শৰ্মা “Gandhir Dukhar Dinbor” Purbayon Publication | accessdate=22 September 2026}}&lt;/ref&gt;
*ছলজেনিৎছিনৰ কথা-কবিতাৰ ভাঙনি
*অসমৰ বিত্তীয় সম্পদ আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ (গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পূৰ্বৰ প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় শ্ৰেণীৰ বাবে ওপৰঞ্চি পাঠ্যক্ৰম)
*এটা চোৰাংচিকাৰীৰ সন্ধানত (কাজিৰঙাৰ গড়হত্যা লৈ নিতীন খাড়েই লিখা ইংৰাজী শিশু-উপন্যাসৰ ভাঙনি)
*প্ৰবোধ চন্দ্ৰ গোস্বামী (অভিনন্দন গ্ৰন্থ, সম্পাদনা)
*ডা° দামোদৰ শৰ্মা (স্মৃতিগ্ৰন্থ, সম্পাদনা)

==বঁটা আৰু সন্মান== 
* ২০০৬ চনত প্ৰয়াত কেদাৰ নাথ গোস্বামীৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে AAPCU বঁটা। 
* ২০১৪ চনত অসম ক্ৰীড়া আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থাৰপৰা আজীৱন সাংবাদিকতা সাধনা বঁটা (Life-time Journalist Achievement Award)। 

==সামাজিক কৰ্ম== 
* সভাপতি, উত্তৰ-পূব সাংবাদিক সন্থা (North East Union of Working Journalists)
* প্ৰাক্তন সভাপতি, অসম সাংবাদিক সন্থা (Assam Union of Working Journalists)&lt;ref name=&quot;অগ্ৰদূত&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>89tj7gxiwglubrf683jw6rd0q1ww8cb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139573</id>
    <revision>
      <id>636688</id>
      <parentid>636474</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>636688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175511" sha1="ewzy7rrnea45spp6oni7vb9nr2vypy2" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা&lt;ref name=&quot;UIA&quot; /&gt;
| logo = International Labour Organization Logo.webp
| logo_size = 175px
| num_staff = ৩,৪৯১
| num_staff_year = ২০২৫&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://unsceb.org/hr-organization | title=PERSONNEL BY ORGANIZATION &amp;#124; United Nations - CEB }}&lt;/ref&gt;
| logo_caption = 
| type = ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা
| abbreviation = আই এল অ'
| languages = {{hlist|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]]|[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]]}}
| leader_title = সঞ্চালক প্ৰধান
| leader_name = গিলবাৰ্ট হৌংবো
| status = সক্ৰিয়
| formation = {{start date and age|1919|4|11|df=yes}}
| headquarters = জেনেভা, [[ছুইজাৰলেণ্ড]]
| awards = [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|শান্তিৰ ন'বেল বঁটা]] (১৯৬৯)
| website = {{official URL}}
| parent_organization = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভা]] &lt;br /&gt; [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]]
| subsidiaries = 
}}

'''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা''' {{en|International Labour Organization}} চমুকৈ '''আই এল অ''' [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা সংস্থা। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড]] নিৰ্ধাৰণ কৰি সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ন্যায় আগবঢ়োৱা।&lt;ref name=&quot;UIA&quot;&gt;{{Cite web |url=https://uia.org/s/or/en/1100025992 |url-access= |title=International Labour Organization (ILO) |author1=Staff writer |year=2024 |department=UIA Global Civil Society Database |website=uia.org |publisher=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ সংঘ |agency=Yearbook of International Organizations Online |location=Brussels, Belgium |format= |arxiv= |asin= |bibcode= |doi= |isbn= |issn= |jfm= |jstor= |lccn= |mr= |oclc= |ol= |osti= |pmc= |pmid= |rfc= |ssrn= |zbl= |id= |access-date=24 December 2024 |via= |quote= |trans-quote= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm|title=Mission and impact of the ILO|work=International Labour Organization |date=28 January 2024 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240301081628/http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm |archive-date= Mar 1, 2024 }}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৩খন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খন আৰু [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। সমগ্ৰ বিশ্বত ইয়াৰ প্ৰায় ৪০টা ক্ষেত্ৰীয় কাৰ্যালয় আছে। সংস্থাটোৱে ১০৭খন দেশত প্ৰায় ৩,৩৮১জন কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰে। ইয়াৰে ১,৬৯৮জনে কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্পত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Departments and offices|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm|access-date=2021-07-15|website=International Labour Organization|language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20210812101027/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm |archive-date= Aug 12, 2021 }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ মানদণ্ডসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে স্বাধীনতা, সমতা, সুৰক্ষা আৰু মৰ্যাদাৰ পৰিৱেশত সমগ্ৰ বিশ্বতে সকলোৰে বাবে সহজলভ্য, উৎপাদনশীল আৰু বহনক্ষম [[শ্ৰম|কৰ্মসংস্থান]] নিশ্চিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm|title=Labour standards |website=International Labour Organization|language=en|access-date=2020-04-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501235733/https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm |archive-date= May 1, 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;international labour standards2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm|title=Introduction to International Labour Standards|work=International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231132132/https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm |archive-date= Dec 31, 2023 }}&lt;/ref&gt; ২০২৬ চনলৈকে এই মানদণ্ডসমূহ ১৯৩খন অভিসন্ধি আৰু চুক্তিত প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰে আঠখনক ১৯৯৮ চনৰ [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় ঘোষণা]] অনুসৰি মৌলিক হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰে সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দামৰ অধিকাৰৰ কাৰ্যকৰী স্বীকৃতি, বলপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বিলোপ, [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিলোপ আৰু [[নিয়োগ বৈষম্য|নিয়োগ]] আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে। আই এল অ' [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন]]ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ। 

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত এই সংস্থাৰ এটা বিশেষ ত্ৰিপাক্ষিক গাঁথনি আছে। ইয়াৰ সকলো মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ বাবে চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ আলোচনা আৰু অনুমোদন প্ৰয়োজন। এই গাঁথনিটো আই এল অ'ৰ তিনিটা মুখ্য সংস্থাৰ জৰিয়তে চলোৱা হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন বছৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড প্ৰস্তুত কৰে। পৰিচালনা পৰিষদে কাৰ্যনিৰ্বাহক পৰিষদ হিচাপে কাম কৰে আৰু সংস্থাটোৰ নীতি আৰু বাজেট নিৰ্ধাৰণ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় হৈছে সংস্থাটোৰ স্থায়ী সচিবালয়। ই সংস্থাটোৰ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যকলাপ ৰূপায়ণ কৰে। সচিবালয়ৰ নেতৃত্ব  তগ’ দেশৰ গিলবাৰ্ট হৌংবোই দিয়ে। তেওঁক ২০২২ চনত পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। 

২০১৯ চনত সংস্থাটোৱে কৰ্মৰ ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কীয় বিশ্ব আয়োগ গঠন কৰিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনত একবিংশ শতিকাৰ শ্ৰম পৰিৱেশৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰসমূহৰ বাবে দহটা পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বজনীন শ্ৰমৰ নিশ্চয়তা, জন্মৰপৰা বৃদ্ধাৱস্থালৈ সামাজিক সুৰক্ষা আৰু জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|title=Global Commission on the Future of Work |website=International Labour Organization|date=14 August 2017 |language=en|access-date=2019-03-21 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20190321141919/http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|archive-date=2019-03-21 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_663006/lang--en/index.htm|title=A human-centred agenda needed for a decent future of work|date=2019-01-22|website=International Labour Organization|language=en|access-date=2019-03-21}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে ই [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] পূৰণত সহায় কৰিবলৈ গঠন কৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থাসমূহৰ মিত্ৰজোঁট ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য। 

আই এল অ'ৰ ইতিহাসৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হৈছে ১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]] আৰু ১৯৪৪ চনৰ [[ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা]]। ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ ৪২৭ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৪৪ চনৰ ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অধীনত আই এল অ'ক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু &quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; নীতি পুনৰ নিশ্চিত কৰিছিল। 

{{TOC limit|3}}

==গাঁথনি==

[[File:OIT, Genève.jpg|thumb|ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়]]

আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা বিশেষায়িত সংস্থা।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Organization |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/290987/International-Labour-Organization-ILO |access-date=24 May 2012 |publisher=britannica.com}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা বা কাৰ্যসূচীৰ দৰে আই এল অ'ও ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Home |url=http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013125243/http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-date=13 October 2013 |access-date=2011-05-22}}&lt;/ref&gt;

আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থাৰপৰা পৃথকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা ত্ৰিপাক্ষিক শাসন-ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকল একত্ৰিত হৈ শ্ৰমৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ, নীতি প্ৰস্তুত আৰু সকলো মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থানৰ বাবে কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে। এই গাঁথনিৰ উদ্দেশ্য হৈছে আই এল অ'ৰ শ্ৰম মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীত তিনিওটা গোটৰ মতামত প্ৰতিফলিত কৰা। অৱশ্যে চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা আন দুটা গোটৰ তুলনাত দুগুণ। 

===পৰিচালনা পৰিষদ===

পৰিচালনা পৰিষদ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সংস্থা। ই বছৰত তিনিবাৰ, মাৰ্চ, জুন আৰু নৱেম্বৰ মাহত বৈঠকত মিলিত হয়। ই আই এল অ'ৰ নীতি সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কাৰ্যসূচী নিৰ্ধাৰণ কৰে, সংস্থাটোৰ কাৰ্যসূচী আৰু বাজেটৰ খচৰা সন্মিলনত দাখিলৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে, সঞ্চালক প্ৰধান নিৰ্বাচন কৰে, সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰপৰা শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য বিচাৰে, তদন্ত সমিতি নিযুক্ত কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ৰ কাম-কাজ তদাৰক কৰে। 

পৰিচালনা পৰিষদত ৫৬জন স্থায়ী সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৪জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৪জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। ইয়াৰ উপৰি ৬৬জন উপ-সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৯জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৯জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। 

মুখ্য ঔদ্যোগিক গুৰুত্ব থকা দহখন ৰাষ্ট্ৰই স্থায়ীভাৱে দহখন আসন লাভ কৰে। সেইবোৰ হৈছে [[ব্ৰাজিল]], [[চীন]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাৰ্মানী]], [[ভাৰত]], [[ইটালী]], [[জাপান]], [[ৰাছিয়া]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Governing Body|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/governing-body/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; আন চৰকাৰী সদস্যসকলক প্ৰতি তিনিবছৰৰ মূৰে মূৰে সন্মিলনে নিৰ্বাচন কৰে। শেহতীয়া নিৰ্বাচন ২০২৪ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Governing Body elections (International Labour Conference (ILC)) |url=https://www.ilo.org/international-labour-conference/112th-session-international-labour-conference/governing-body-elections-2024 |access-date=2026-05-30 |website=www.ilo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ সদস্যসকলক তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত যোগ্যতাত নিৰ্বাচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সংবিধান|Article 7, ILO Constitution]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution|url=http://www.ilo.org/public/english/bureau/leg/amend/index.htm|publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===সঞ্চালক প্ৰধান===

২০২২ চনৰ ২৫ মাৰ্চত গিলবাৰ্ট ফছুন হৌংবো আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Gilbert Houngbo will be the first African to lead the ILO
 | work=republicoftogo.com
 | date=25 March 2022
 | url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/in-english/gilbert-houngbo-will-be-the-first-african-to-lead-the-ilo
}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ গাই ৰাইডাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। গাই ৰাইডাৰক ২০১২ চনৰ অক্টোবৰত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰত দ্বিতীয় পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে পুনৰ নিৰ্বাচিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Guy Ryder re-elected as ILO Director-General for a second term
 | work=International Labour Organization
 | date=7 November 2016
 | url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_534283/lang--en/index.htm
}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সংস্থাটোৰ প্ৰথমজন আফ্ৰিকীয় সঞ্চালক প্ৰধান। ২০২৪ চনত আফ্ৰিকাৰ কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশৰ প্ৰতিনিধিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় ভ্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৰক্কোও আছিল। তাত তেওঁলোকে অৰ্থনৈতিক সংহতি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, নিয়োগ আৰু দক্ষতা বিকাশৰ মন্ত্ৰী ইউনিছ ছেকৌৰিৰ সৈতে আলোচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;f990&quot;&gt;{{cite web |last1=Taibi |first1=FADLI |last2=Technology |first2=Archos |date=2024-01-17 |title=ILO DG Lauds Morocco's Experience in Implementing Social State Policy |url=https://www.mapnews.ma/en/actualites/economy/ilo-dg-lauds-moroccos-experience-implementing-social-state-policy |access-date=2024-05-08 |website=MapNews |language=fr}}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধানসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে:&lt;ref&gt;ILO official site: [https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/ilo-director-general/former-directors-general/lang--en/index.htm Former Directors-General]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! নাম
! দেশ
! কাৰ্যকাল
|-
| আলবাৰ থমাছ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯১৯–১৯৩২
|-
| হেৰল্ড বাটলাৰ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৩২–১৯৩৮
|-
| জন জি. ৱিনাণ্ট || {{flagcountry|USA}} || ১৯৩৯–১৯৪১
|-
| এডৱাৰ্ড জে. ফেলান || {{flagcountry|IRL}} || ১৯৪১–১৯৪৮
|-
| ডেভিড এ. মৰ্চ || {{flagcountry|USA}} || ১৯৪৮–১৯৭০
|-
| ক্লাৰেন্স উইলফ্ৰেড জেংকছ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৭০–১৯৭৩
|-
| ফ্ৰান্সিছ ব্লাঞ্চাৰ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯৭৪–১৯৮৯
|-
| মিচেল হানছেন|| {{flagcountry|BEL}} || ১৯৮৯–১৯৯৯
|-
| জুয়ান ছোমাভিয়া || {{flagcountry|CHL}} || ১৯৯৯–২০১২
|-
| গাই ৰাইডাৰ || {{flagcountry|UK}} || ২০১২–২০২২
|-
| গিলবাৰ্ট হৌংবো || {{flagcountry|TOG}} || ২০২২–বৰ্তমান
|}

===সদস্যপদ===

[[File:International Labour Organization flag.jpg|thumb|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পতাকা]]

আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ১৯৩খন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খনৰ লগতে [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] আই এল অ'ৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution Article 3|url=http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091225111436/http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-date=25 December 2009|publisher=Ilo.org|access-date=2 June 2012}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ৰ সদস্য নোহোৱা সাতখন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ হৈছে [[আন্দোৰা]], [[ভূটান]], [[লিচটেনষ্টাইন]], [[মাইক্ৰ'নেছিয়া]], [[মোনাকো]], [[নাউৰু]] আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ILO Declaration on Fundamental Prinicples &amp; Rights at Work |url=https://sthelenaehrc.org/ilo-declaration-on-fundamental-prinicples-rights-at-work/ |website=Equality &amp; Human Rights Commission |date=10 November 2020 |access-date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যিকোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ সদস্য হ'ব পাৰে। সদস্যপদ লাভ কৰিবলৈ এখন দেশে সঞ্চালক প্ৰধানক জনাব লাগিব যে সেই দেশে আই এল অ'ৰ সংবিধানৰ সকলো বাধ্যবাধকতা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=EotN-Membership&gt;{{cite encyclopedia|title=The International Labour Organization (ILO) – Membership|url=http://www.nationsencyclopedia.com/United-Nations-Related-Agencies/The-International-Labour-Organization-ILO-MEMBERSHIP.html|encyclopedia=Encyclopedia of the Nations|publisher=Advameg, Inc.|access-date=16 August 2012|year=2012}}&lt;/ref&gt; আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা ৰাষ্ট্ৰক সকলো প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোট আৰু চৰকাৰী প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোটৰ জৰিয়তে আই এল অ'ৰ সাধাৰণ সন্মিলনত সদস্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা কুক দ্বীপপুঞ্জ ২০১৫ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ত যোগদান কৰে।&lt;ref&gt;International Labour Organization. (n.d.). ''About the ILO in the Cook Islands.'' Retrieved June 26, 2021, from https://www.ilo.org/suva/countries-covered/cook-islands/WCMS_410209/lang--en/index.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |title=Key document - ILO Constitution |url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:62:0::NO:62:P62_LIST_ENTRIE_ID:2453907:NO |access-date=2024-03-23 |website=www.ilo.org}}&lt;/ref&gt;

যিবোৰ দেশ [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত আই এল অ'ৰ সদস্য আছিল, ১৯৪৬ চনত সংস্থাটোৰ নতুন সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সময়তো সেই দেশসমূহ সদস্য হৈ থাকিল।&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==উদ্দেশ্য==

ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই (১০ মে' ১৯৪৪) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পৰম্পৰাগত উদ্দেশ্যসমূহ পুনৰ উল্লেখ কৰাৰ লগতে দুটা নতুন দিশ সংযোজন কৰিছিল। এই দুটা দিশ আছিল সামাজিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত [[মানৱ অধিকাৰ]]ৰ গুৰুত্ব আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot;&gt;Norman F. Dufty, [https://www.jstor.org/stable/2706128 &quot;Organizational Growth and Goal Structure: The Case of the ILO&quot;], (1972) 26 (3) ''International Organization'' 479 accessed 24 August 2011&lt;/ref&gt;{{Rp|481–2}} দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ সময়ত আই এল অ'ই &quot;উন্নত পৃথিৱীৰ আশা&quot;ৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা নতুন বাস্তৱতা আৰু নতুন আকাংক্ষাৰ সৈতে নিজৰ মূল নীতিসমূহ খাপ খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot;&gt;Joseph Sulkowski, [https://www.jstor.org/stable/2194455 &quot;The Competence of the International Labor Organization Under the United Nations System&quot;], (1951) 45 (2) ''The American Journal of International Law'' 286 accessed 24 August 2011.&lt;/ref&gt;{{Rp|287}} এই ঘোষণা ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত আই এল অ'ৰ ২৬তম সন্মিলনত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

১৯৪৬ চনত [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ সন্মিলনে আই এল অ'ৰ সংবিধান সংশোধন কৰাৰ সময়ত ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাখন সংবিধানৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ই সংবিধানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot; /&gt;{{Rp|287}} ঘোষণাখনৰ অধিকাংশ দাবী আমেৰিকা আৰু পশ্চিম ইউৰোপৰ শ্ৰমিক সংঘ আৰু আই এল অ'ৰ সচিবালয়ৰ অংশীদাৰিত্বৰ ফল আছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

&quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক নথিসমূহৰ প্ৰস্তাৱনাত প্ৰকাশ পোৱা এটা নীতি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক জড় পণ্য, মানৱ মূলধন, কেৱল উৎপাদনৰ উপাদান বা [[মানৱ সম্পদ]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে জীৱিকা অৰ্জনৰ বাবে কাম কৰা লোকসকলক [[মানৱ]] হিচাপে মৰ্যাদা আৰু সন্মান দিয়া উচিত। পল অ'হিগিনছৰ মতে এই বাক্যাংশটো জন কেলছ ইংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৮৮০ চনত [[ডাবলিন]]ত ব্ৰিটিছ ট্ৰেডছ ইউনিয়ন কংগ্ৰেছৰ এখন সভাত এই বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;O'Higgins, P., [https://academic.oup.com/ilj/article-abstract/26/3/225/664238 'Labour is not a Commodity' — an Irish Contribution to International Labour Law'] (1997) 26(3) Industrial Law Journal 225–234&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

===উৎপত্তি===

ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত [[জাতিসংঘ]]ৰ সংস্থা হিচাপে আই এল অ' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতাসকলে ১৯১৯ চনৰ পূৰ্বেই সামাজিক চিন্তা আৰু কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰিছিল। মুখ্য সদস্যসকলে পূৰ্বৰ ব্যক্তিগত পেছাগত আৰু মতাদৰ্শগত নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ইজনে সিজনক চিনি পাইছিল। এই নেটৱৰ্কসমূহত তেওঁলোকে সামাজিক নীতি সম্পৰ্কীয় জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু ধাৰণা বিনিময় কৰিছিল। যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ &quot;জ্ঞানভিত্তিক সম্প্ৰদায়সমূহ&quot;, যেনে ১৯০০ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন সমিতি, আৰু সমাজবাদী দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেটৱৰ্কসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম ৰাজনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানীকৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক আছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot;&gt;{{cite journal|author=VanDaele, Jasmien|title=Engineering Social Peace: Networks, Ideas, And the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages= 435–466|doi=10.1017/S0020859005002178|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছৰ সময়ত &quot;নিৰ্মাণযোগ্য সমাজ&quot;ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ স্থপতিসকলৰ সামাজিক পৰিকল্পনাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুঘটক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন নতুন শাখা হিচাপে সামাজিক সংস্কাৰ ৰূপায়ণৰ এক উপযোগী মাধ্যম হৈ পৰিছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলৰ সামাজিক ন্যায় আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মৰ অধিকাৰৰ আদৰ্শসমূহ ১৯১৯ চনৰ পেৰিছ শান্তি সন্মিলনত হোৱা কূটনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আপোচৰদ্বাৰা সলনি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত আই এল অ'ৰ আদৰ্শবাদ আৰু বাস্তৱবাদৰ মাজৰ ভৰসাম্য প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot; /&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আন্দোলনে শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এটা বিস্তৃত কাৰ্যসূচী আগবঢ়াইছিল। ইয়াক যুদ্ধৰ সময়ত শ্ৰমিকসকলৰ সমৰ্থনৰ বিনিময়ত দিয়া ব্যৱস্থা হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল।{{clarify|date=August 2012}} যুদ্ধৰ পিছৰ পুনৰ্গঠন আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাই প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আৰু যুদ্ধৰ ঠিক পিছতে বহু দেশৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। গ্ৰেট ব্ৰিটেইনত হুইটলি আয়োগ নামৰ পুনৰ্গঠন আয়োগৰ এটা উপ-সমিতিয়ে ১৯১৮ চনৰ জুলাই মাহৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত সমগ্ৰ বিশ্বতে &quot;ঔদ্যোগিক পৰিষদ&quot; স্থাপনৰ পৰামৰ্শ দিছিল।&lt;ref&gt;Haimson, Leopold H. and Sapelli, Giulio. ''Strikes, Social Conflict, and the First World War: An International Perspective.'' Milan: Fondazione Giangiacomo Feltrinelli, 1992. {{ISBN|88-07-99047-4}}&lt;/ref&gt; ব্ৰিটিছ লেবাৰ পাৰ্টিয়ে ''শ্ৰম আৰু নতুন সামাজিক ব্যৱস্থা'' নামৰ নথিৰ জৰিয়তে নিজৰ পুনৰ্গঠন কাৰ্যসূচী প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Shapiro, Stanley|title=The Passage of Power: Labor and the New Social Order|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=120|year=1976|jstor=986599|issue=6|pages=464–474}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তৃতীয় প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ আন্তঃমিত্ৰ শ্ৰমিক আৰু সমাজবাদী সন্মিলনত গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম আৰু ইটালীৰ প্ৰতিনিধিসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক অধিকাৰ সংস্থা, গোপন কূটনীতিৰ অন্ত আৰু অন্যান্য লক্ষ্যৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;ইৱাও আয়ুছাৱা. ''International Labour Legislation''. Clark, N.J.: Lawbook Exchange, 2005. {{ISBN|1-58477-461-4}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকান ফেডাৰেচন অৱ লেবাৰে নিজৰ পৃথক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে নিৰপেক্ষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াত সামূহিক দৰ-দামৰ জৰিয়তে বহু ক্ৰমিক উন্নতি সাধনৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Foner&quot;&gt;Foner, Philip S. ''History of the Labor Movement in the United States. Vol. 7: Labor and World War I, 1914–1918.'' New York: International Publishers, 1987. {{ISBN|0-7178-0638-3}}&lt;/ref&gt;

====আই এফ টি ইউ বাৰ্ণ সন্মিলন====

যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে যুদ্ধোত্তৰ পৃথিৱী সম্পৰ্কে দুটা পৃথক ধাৰণা আগবাঢ়ি আহিছিল। প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে আগবঢ়াইছিল। এই সংস্থাই ১৯১৯ চনৰ জুলাই মাহত ছুইজাৰলেণ্ডৰ বাৰ্ণত এখন সভাৰ আহ্বান জনাইছিল। বাৰ্ণৰ সভাত আই এফ টি ইউৰ ভৱিষ্যৎ আৰু পূৰ্বৰ কেইবছৰত উত্থাপিত বিভিন্ন প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ কথা আছিল। আই এফ টি ইউৱে কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক সমান মৰ্যাদাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰো প্ৰস্তাৱ দিছিল। ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছে সভাখন বৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকৰ দেশৰ ভূমিকাৰ স্বীকাৰোক্তি হিচাপে অধীনস্থ মৰ্যাদা দিয়াৰ পক্ষপাতী আছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে গম্পাৰ্ছে উড্ৰ' উইলছনৰ চৈধ্য দফাক একমাত্ৰ ভিত্তি হিচাপে লৈ পেৰিছত সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পক্ষপাতী আছিল। আমেৰিকাৰ বৰ্জনৰ পিছতো বাৰ্ণৰ সভা নিৰ্ধাৰিত সময়ত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত বাৰ্ণ সন্মিলনে মজুৰিভিত্তিক শ্ৰমৰ অন্ত আৰু সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ দাবী জনায়। এই লক্ষ্যসমূহ তৎক্ষণাৎ পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলে, [[জাতিসংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই শ্ৰমিক আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন আৰু কাৰ্যকৰী কৰিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

====আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন আয়োগ====

ইফালে পেৰিছ শান্তি সন্মিলনে সাম্যবাদৰ প্ৰতি জনসমৰ্থন হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিসমূহে উদীয়মান শান্তি চুক্তিত শ্ৰমিক সংঘ আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা ধাৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰু ভৱিষ্যতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সম্পৰ্কৰ পথ নিৰ্দেশ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা স্থাপন কৰিবলৈ সন্মত হয়। শান্তি সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱসমূহৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শদাতা আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগখনে ১৯১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে আৰু গম্পাৰ্ছক অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

[[File:Picture of Samuel Gompers.jpg|thumb|upright|left|১৯১৮ চনত আলবাৰ থমাছৰ সৈতে ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছ]]

আয়োগৰ বৈঠকসমূহৰ সময়ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ বাবে দুটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰস্তাৱ উত্থাপিত হৈছিল। ব্ৰিটেইনে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদ স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, যিয়ে শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন কৰিব আৰু জাতিসমূহৰ লীগৰ প্ৰতিজন সদস্যই সেই আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিব। প্ৰতিখন দেশৰ দুজনকৈ প্ৰতিনিধি সংসদত থাকিব লাগিছিল। এজন শ্ৰমিক আৰু এজন পৰিচালনাপক্ষৰ প্ৰতিনিধি।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt; এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ে শ্ৰম সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰি নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ ধাৰণাৰ দাৰ্শনিকভাৱে বিৰোধী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডই আমেৰিকাত ইতিমধ্যে লাভ কৰা সীমিত সুৰক্ষাসমূহ হ্ৰাস কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰা গম্পাৰ্ছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষমতা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। আইন ৰূপায়ণৰ দায়িত্ব জাতিসমূহৰ লীগৰ ওপৰত এৰি দিব লাগে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধিসকলৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও আমেৰিকাৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

গম্পাৰ্ছে শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা খচৰা চনদৰ কাৰ্যসূচীও নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। আমেৰিকাই দহটা প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰে তিনিটা কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল শ্ৰমক পণ্য হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয়; সকলো শ্ৰমিকৰ জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে পৰ্যাপ্ত মজুৰিৰ অধিকাৰ আছে; আৰু সমান কামৰ বাবে মহিলাই সমান মজুৰি লাভ কৰিব লাগে। বাকস্বাধীনতা, সংবাদ মাধ্যম, সভা আৰু সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰা এটা প্ৰস্তাৱ কেৱল সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। ১৬ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱটো ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞালৈ সলনি কৰা হৈছিল। [[আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন]]ৰ প্ৰস্তাৱটো আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন বা ৪০ ঘণ্টীয়া কৰ্মসপ্তাহৰ প্ৰয়োজনীয়তা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। কম উৎপাদনশীল দেশসমূহৰ বাবে ইয়াত ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছিল। আন চাৰিটা আমেৰিকান প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা হৈছিল। ইফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু তিনিটা ধাৰা প্ৰস্তাৱ কৰিছিল আৰু সেইবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল সাপ্তাহিক বিশ্ৰামৰ বাবে এটা বা ততোধিক দিন, বিদেশী শ্ৰমিকৰ বাবে আইনৰ সমতা আৰু কাৰখানাৰ পৰিস্থিতিৰ নিয়মীয়া আৰু সঘন পৰিদৰ্শন।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

আয়োগে ১৯১৯ চনৰ ৪ মাৰ্চত চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে। শান্তি সন্মিলনে ১১ এপ্ৰিলত কোনো সংশোধন নকৰাকৈ প্ৰতিৱেদনখন গ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিৱেদনখন [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ ত্ৰয়োদশ অংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

===দুয়ো বিশ্বযুদ্ধৰ মাজৰ সময়===

প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন ১৯১৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]ৰ  আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱনত আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616(1919-1).pdf|title=International Labor Conference. October 29, 1919 – November 29, 1919|publisher= Washington Government Printing Office 1920|website= International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012135621/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616%281919-1%29.pdf|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সন্মিলনে প্ৰথম ছখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম অভিসন্ধি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এইবোৰত উদ্যোগত কৰ্মঘণ্টা, নিবনুৱা সমস্যা, মাতৃত্বকালীন সুৰক্ষা, মহিলাৰ নিশাৰ কাম, ন্যূনতম বয়স আৰু উদ্যোগত কিশোৰ-কিশোৰীৰ নিশাৰ কামৰ বিষয়ে ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/about/history.htm|title=Origins and history|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt; বিশিষ্ট ফৰাচী সমাজবাদী আলবাৰ থমাছ ইয়াৰ প্ৰথম সঞ্চালক প্ৰধান হৈছিল। 

মুকলি হতাশা আৰু তীব্ৰ সমালোচনাৰ মাজতো পুনৰ গঠন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে এই ব্যৱস্থাৰ সৈতে দ্ৰুতভাৱে খাপ খুৱাই লৈছিল। আই এফ টি ইউৱে ক্ৰমান্বয়ে আই এল অ'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰচাৰ আৰু দাবী উত্থাপনৰ কামৰ ওপৰত নিজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Reiner Tosstorff|title=The International Trade-Union Movement and the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages=399–433|doi=10.1017/S0020859005002166|url=http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319131726/http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|archive-date=19 March 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আই এল অ'ৰ সদস্য নাছিল। কাৰণ আমেৰিকাৰ ছিনেটে জাতিসমূহৰ লীগৰ চুক্তি নাকচ কৰিছিল আৰু আমেৰিকাই ইয়াৰ কোনো সংস্থাত যোগদান কৰিব পৰা নাছিল। [[ফ্ৰেংকলিন ডি ৰুজভেল্ট]] আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নতুন প্ৰশাসনে জাতিসমূহৰ লীগৰ সদস্য নোহোৱাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ বাবে পুনৰ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১৯ জুনত আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছে ৰাষ্ট্ৰপতিক জাতিসমূহৰ লীগত যোগদান নকৰাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ অনুমতি দি এটা যুটীয়া প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২২ জুনত আই এল অ'ই আমেৰিকাৰ চৰকাৰক সংস্থাটোত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাই এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২০ আগষ্টত আমেৰিকাৰ চৰকাৰে ইতিবাচক সঁহাৰি জনায় আৰু আই এল অ'ত নিজৰ আসন গ্ৰহণ কৰে। 

{{image|1919-ILC-secretariatstaff.jpg|950|১৯১৯ চনত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত অনুষ্ঠিত প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কৰ্মচাৰীসকল। সন্মুখত আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱন। }}

===যুদ্ধকাল আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘ===

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছুইজাৰলেণ্ড জাৰ্মান সেনাৰদ্বাৰা পৰিৱেষ্টিত হৈ থকাৰ সময়ত আই এল অ'ৰ সঞ্চালক জন জি. ৱিনাণ্টে জেনেভা এৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪০ চনৰ আগষ্টত [[কানাডা]] চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে আই এল অ'ক মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত আশ্ৰয় ল'বলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। চল্লিছজন কৰ্মচাৰীক অস্থায়ী কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু তেওঁলোকে ১৯৪৮ চনলৈ মেকগিলৰপৰা কাম কৰি থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/support/lib/century/index2.htm|title=ILO|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt;

১৯৪৬ চনত জাতিসমূহৰ লীগৰ অন্ত পৰাৰ পাছত আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘ ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থা হয়।&lt;ref name=&quot;e11022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630004817/https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-date=30 June 2017|title=Photo Gallery|year=2011|publisher=ILO|access-date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt; সংশোধিত সংবিধানত সংস্থাটোৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য সম্পৰ্কীয় ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা (১৯৪৪) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। 

===শীতল যুদ্ধৰ সময়===

[[File:Minister of Labor Mr. Wilopo is having a conversation with the Deputy Director General of the ILO Dr. R. Rao.jpg|thumb|১৯৫০ চনৰ ১৫ মাৰ্চত তেতিয়াৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী উইলোপোৰ সৈতে আই এল অ'ৰ উপ-সঞ্চালক প্ৰধান আৰ. ৰাও]]

১৯৫০ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা স্বাধীন হোৱা পূৰ্বৰ উপনিৱেশসমূহৰ সম্ভাৱ্য সদস্যপদৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ সংস্থাটোৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৬৩ চনৰ সঞ্চালক প্ৰধানৰ প্ৰতিৱেদনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্ভাৱ্য নতুন সদস্যসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO: 'Programme and Structure of the ILO':report of the Director General, 1963.&lt;/ref&gt; বিশ্ব পৰিৱেশৰ এই পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ফলত সংস্থাটোৰ ভিতৰৰ বিদ্যমান ৰাজনীতিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল&lt;ref&gt;R. W. Cox, &quot;ILO: Limited Monarchy&quot; in R.W. Cox and H. Jacobson ''The Anatomy of Influence: Decision Making in International Organization'' Yale University Press, 1973 pp.102-138&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত সংস্থাটোৰ সৈতে আমেৰিকাৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। 

১৯৭০ চনৰ জুলাইত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ এজন সহকাৰী সঞ্চালক প্ৰধান নিযুক্ত কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ প্ৰতি দিয়া আৰ্থিক সহায়ৰ ৫০ শতাংশ বন্ধ কৰি দিছিল। এই নিযুক্তিৰ সমালোচনা আই এল অ'ৰ ব্ৰিটিছ সঞ্চালক প্ৰধান চি. উইলফ্ৰেড জেংকছ আৰু এ এফ এল–চি আই অ'ৰ সভাপতি জৰ্জ মেনি আৰু নিউ জাৰ্চিৰ বিধায়ক জন ই. ৰুনিৰপৰা আহিছিল। অৱশেষত অৱশ্যে ধন পৰিশোধ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot;&gt;{{cite journal|last=Beigbeder|first=Yves|title=The United States' Withdrawal from the International Labor Organization|journal=Relations Industrielles / Industrial Relations|year=1979|volume=34|issue=2|pages=223–240|url=http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|doi=10.7202/028959ar|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609070528/http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|archive-date=9 June 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Communication from the Government of the United States|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf |publisher=International Labour Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924063409/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}. United States letter dated 5 November 1975 containing notice of withdrawal from the International Labour Organization.&lt;/ref&gt;

[[File:Tripartite.png|thumb|১৯৭৬ চনৰ ত্ৰিপাক্ষিক পৰামৰ্শ অভিসন্ধিৰ অনুমোদনসমূহ]]

১৯৭৫ চনৰ ১২ জুনত আই এল অ'ই পেলেষ্টাইন মুক্তি সংস্থাক ইয়াৰ সভাসমূহত পৰ্যবেক্ষকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিবলৈ ভোটদান কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইজৰাইলৰ প্ৰতিনিধিসকলে সভাখন ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাই ধন ৰখাই থোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৭৫ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰি যোৱাৰ জাননী দিয়ে। ইয়াৰ মতে সংস্থাটো ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আমেৰিকাই লগতে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে সাম্যবাদী দেশসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব প্ৰকৃত &quot;ত্ৰিপাক্ষিক&quot; নাছিল। ১৯৭৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এই প্ৰত্যাহাৰ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot; /&gt;

সংস্থাটোৰপৰা কিছু সুবিধা লাভ কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ১৯৮০ চনত পুনৰ আই এল অ'ত যোগদান কৰে। এই ঘটনাই আংশিকভাৱে আই এল অ'ৰ মানৱ অধিকাৰকেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰপৰা আঁতৰি ৱাশ্বিংটন সহমতৰ সমৰ্থনৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তনত ভূমিকা লৈছিল। অৰ্থনীতিবিদ গাই ষ্টেণ্ডিংৰ মতে আই এল অ'ই গাঁথনিগত বৈষম্য হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰপৰা নিয়োগৰ সমতাৰ প্ৰচাৰ কৰা সংস্থালৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Standing2008&quot;&gt;{{cite journal|last=Standing|first=Guy|title=The ILO: An Agency for Globalization?|journal=Development and Change|year=2008|volume=39|issue=3|pages=355–384|url=http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|access-date=4 August 2012|doi=10.1111/j.1467-7660.2008.00484.x|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|archive-date=13 October 2013|archivedate=13 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

১৯৮১ চনত [[পোলেণ্ড]] চৰকাৰে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ ফলত ছলিডাৰ্নোস্কৰ কাৰ্যকলাপ বাধাগ্ৰস্ত হয় আৰু ইয়াৰ বহু নেতা আৰু সদস্যক আটক কৰা হয়। আই এল অ'ৰ সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সমিতিয়ে ১৯৮২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনত পোলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰে। তদন্তৰ বাবে গঠন কৰা এখন আয়োগে পোলেণ্ডে আই এল অ'ৰ ৮৭ নং অভিসন্ধি আৰু ৯৮ নং অভিসন্ধি উলংঘা কৰা বুলি বিচাৰি পায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C087|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_Ilo_Code:C098|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; পোলেণ্ডে ১৯৫৭ চনত এই অভিসন্ধিসমূহ অনুমোদন কৰিছিল। আই এল অ' আৰু আন বহু দেশ আৰু সংস্থাই পোলেণ্ড চৰকাৰৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰিছিল। অৱশেষত ১৯৮৯ চনত চৰকাৰে ছলিডাৰ্নোস্কক আইনগত মৰ্যাদা দিয়ে। সেই বছৰতে চৰকাৰ আৰু ছলিডাৰ্নোস্কৰ মাজত এখন গোলমেজ আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়। তাত আই এল অ'ৰ নীতি অনুসৰি সংগঠনটোৰ পুনৰ আইনী স্বীকৃতিৰ চৰ্তসমূহত সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হয়। চৰকাৰে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডত প্ৰথম মুক্ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও সন্মতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.ilo.org/budapest/information-resources/press-releases/WCMS_477275/lang--en/index.htm|title=The ILO and the story of Solidarnoc|website=International Labour Organization|date=3 May 2016}}&lt;/ref&gt;

==কাৰ্যালয়সমূহ==

===আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়===

[[File:Cwr aerial 1937.jpg|thumb|[[উইলিয়াম ৰেপাৰ্ড কেন্দ্ৰ]], ১৯২৬ৰপৰা ১৯৭৪লৈ আই এল অ'ৰ আসন; বৰ্তমান [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়]]

আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম কেইমাহমান সংস্থাটোৰ কাৰ্যালয় লণ্ডনত আছিল। ১৯২০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ই জেনেভালৈ স্থানান্তৰিত হয়। জেনেভাত ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰৰ আৰিয়ানা সম্পত্তিত আছিল। সেই ভৱনটোত পূৰ্বতে থুডিকাম আৱাসিক বিদ্যালয় আছিল আৰু বৰ্তমান [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰেড ক্ৰছ সমিতি]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। কাৰ্যালয়ৰ কাম বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ১৯২৬ চনত জেনেভা হ্ৰদৰ পাৰত এটা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ নক্সা কৰিছিল [[জৰ্জ এপিটো]]ই। বৰ্তমান এই ভৱনটো [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়। 

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত কাৰ্যালয়টো সাময়িকভাৱে কানাডাৰ [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ [[মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। 

বৰ্তমান আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰত, ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয়ৰ ওচৰতে অৱস্থিত। [[ইউজিন বোডুৱাঁ]], [[পিয়েৰ লুইজি নেৰভি]] আৰু [[আলবাৰ্টো কামেনজিণ্ড]]ৰ নক্সাত নিৰ্মিত এই দ্বি-অৱতল আয়তাকাৰ ভৱনটো ১৯৬৯ চনৰপৰা ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত কঠোৰ যুক্তিবাদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ সময়ত ই ছুইজাৰলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশাসনিক ভৱন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/features/WCMS_649270/lang--en/index.htm|title=A house for social justice - past, present and future|website=International Labour Organization|date=9 November 2018|access-date=8 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

* [[আফ্ৰিকা]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[আবিদজান]], ক'ট দিভোৱাৰ
* [[এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[বেংকক]], থাইলেণ্ড
* [[ইউৰোপ]] আৰু [[মধ্য এছিয়া]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[জেনেভা]], ছুইজাৰলেণ্ড
* [[লেটিন আমেৰিকা]] আৰু [[কেৰিবিয়ান]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[লিমা]], পেৰু
* [[আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহ]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[বেইৰুট]], লেবানন

===উপ-আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

এইবোৰক &quot;মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান কাৰিকৰী সহায়তা দল&quot; বুলি কোৱা হয়। এই দলসমূহে নিজৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত কেইবাখনো দেশৰ কাম-কাজত কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। 

[[File:OIT Santiago 20200127 06.jpg|thumb|[[ছাণ্টিয়াগো]]ত আই এল অ'ৰ কাৰ্যালয়]]

* উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[কায়ৰো]], ইজিপ্ত
* পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[ডাকাৰ]], ছেনেগাল
* পূব আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[প্ৰিটোৰিয়া]], দক্ষিণ আফ্ৰিকা
* মধ্য আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[য়াউণ্ডে]], কেমেৰুণ
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেইৰুট, লেবানন
* দক্ষিণ এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[নতুন দিল্লী]], ভাৰত
* পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেংকক, থাইলেণ্ড
* মধ্য আৰু পূব ইউৰোপৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[বুদাপেষ্ট]], হাংগেৰী
* পূব ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[মস্কো]], ৰাছিয়া
* এণ্ডিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, লিমা, পেৰু
* কেৰিবিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[প'ৰ্ট অৱ স্পেইন]], ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো
* মধ্য আমেৰিকাৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[ছান জোছে]], ক'ষ্টা ৰিকা
* লেটিন আমেৰিকাৰ দক্ষিণ ক'নৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[ছাণ্টিয়াগো]], চিলি

===দেশীয় আৰু যোগাযোগ কাৰ্যালয়===

* আফ্ৰিকাত: [[আবিদজান]], [[আবুজা]], [[আদিছ আবাবা]], [[আলজিয়াৰ্ছ]], [[আন্তানানাৰিভো]], কায়ৰো, ডাকাৰ, [[দাৰ এছ ছালাম]], [[হাৰাৰে]], [[কিনছাছা]], [[লুছাকা]], প্ৰিটোৰিয়া, য়াউণ্ডে
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহত: বেইৰুট, [[দোহা]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.un.org/en/story/2019/10/1049471|title = New labour laws in Qatar benefiting migrant workers a 'momentous step forward': ILO|date = 17 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/beirut/media-centre/news/WCMS_627158/lang--en/index.htm|title=ILO inaugurates its first project office in Qatar|date=30 April 2018}}&lt;/ref&gt; [[জেৰুজালেম]]
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত: বেংকক, [[বেইজিং]], [[কলম্বো]], [[ঢাকা]], [[হানোই]], [[ইছলামাবাদ]], [[জাকাৰ্টা]], [[কাবুল]], [[কাঠমাণ্ডু]], [[মেনিলা]], নতুন দিল্লী, [[ছুভা]], [[টকিঅ']], [[য়াংগুন]]
* ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াত: [[আংকাৰা]], [[বাৰ্লিন]], [[ব্ৰাছেলছ]], বুদাপেষ্ট, [[লিছবন]], [[মাদ্ৰিদ]], মস্কো, [[পেৰিছ]], [[ৰোম]]
* আমেৰিকাত: [[ব্ৰাছিলিয়া]], [[বুয়েনছ আয়াৰ্ছ]], [[মেক্সিকো চহৰ]], [[নিউয়ৰ্ক]], লিমা, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ছান জোছে, ছাণ্টিয়াগো, [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]
==কাৰ্যকলাপ==
[[File:ILO Hall 2025.jpg|thumb|upright|জেনেভাত থকা আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ভৱনৰ মাজভাগৰ হল]]

===অভিসমূহ===
{{main|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ অভিসমূহৰ তালিকা}}

২০২৬ চনলৈকে আই এল অ'ই ১৯৩টা অভিসম গ্ৰহণ কৰিছিল। এই অভিসমসমূহ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰ ভোটৰদ্বাৰা পৰ্যাপ্তসংখ্যক অনুমোদন লাভ কৰাৰ পাছত কাৰ্যকৰী হয়। অৱশ্যে অনুমোদন লাভ নকৰিলেও আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহক [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কোনো অভিসম কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত ইয়াক অনুমোদন কৰা দেশসমূহে ইয়াৰ বিধানসমূহ প্ৰয়োগ কৰাৰ আইনী বাধ্যবাধকতা লাভ কৰে। 

প্ৰতি বছৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ মানদণ্ড প্ৰয়োগ সমিতিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড উলংঘনৰ অভিযোগসমূহৰ কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰে। চৰকাৰসমূহে তেওঁলোকে অনুমোদন কৰা অভিসমসমূহৰ বাধ্যবাধকতা কিমানদূৰ পালন কৰিছে সেই বিষয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিব লাগে। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে অনুমোদন নকৰা অভিসমসমূহৰো পৰামৰ্শৰ দৰে একে আইনী শক্তি থাকে। 

১৯৯৮ চনত ৮৬সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে ''[[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]]'' গ্ৰহণ কৰে। এই ঘোষণাত চাৰিটা মৌলিক নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;ILO-Declaration&quot;&gt;{{cite web |year=1998 |title=ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work |url=http://www.ilo.org/declaration/lang--en/index.htm |access-date=16 August 2012 |work=Rights at Work |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

* শ্ৰমিকসকলৰ মুক্তভাৱে সংগঠিত হোৱা আৰু [[সামূহিক দৰ-দাম|সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ]] অধিকাৰ
* [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম|জোৰপূৰ্বক আৰু বাধ্যতামূলক শ্ৰম]]ৰ অৱসান
* [[শিশু শ্ৰম]]ৰ অৱসান
* [[নিয়োগত বৈষম্য|শ্ৰমিকসকলৰ মাজত অন্যায় বৈষম্য]]ৰ অৱসান

আই এল অ'ৰ মতে ইয়াৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে সংশ্লিষ্ট আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত এই নীতিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সন্মান কৰাৰ বাবে কাম কৰাৰ বাধ্যবাধকতা আছে। এই মৌলিক নীতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহ এতিয়া অধিকাংশ সদস্য ৰাষ্ট্ৰই অনুমোদন কৰিছে।&lt;ref&gt;See the list of ratifications at {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120524225645/http://www.ilo.org/ilolex/english/docs/declworld.htm|title=Ilo.org}}&lt;/ref&gt;

প্ৰটোকলসমূহ সদায় অভিসমৰ সৈতে জড়িত থাকে। এইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি হ'লেও নিজাববীয়াকৈ অস্তিত্ব নাথাকে। অভিসমৰ দৰে প্ৰটোকলসমূহো অনুমোদন কৰিব পাৰি। 

পৰামৰ্শসমূহৰ অভিসমৰ দৰে বাধ্যতামূলক শক্তি নাথাকে আৰু সেইবোৰ অনুমোদনৰ অধীন নহয়। অভিসমৰ সৈতে একে সময়তে পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰি অভিসমৰ অতিৰিক্ত বা অধিক বিশদ বিধান যোগ কৰিব পাৰি। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত পৰামৰ্শ পৃথকভাৱে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি আৰু কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিসমৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা বিষয় সামৰি ল'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recommendations |url=http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12010:0::NO::: |website=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন===

আই এল অ'ই বছৰত এবাৰ জেনেভাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰে। এই সন্মিলনত অভিসম আৰু পৰামৰ্শকে ধৰি আই এল অ'ৰ বিস্তৃত নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Conference |url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/international-labour-conference/lang--en/index.htm |access-date=24 May 2012 |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; এই সন্মিলনক &quot;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংসদ&quot; বুলিও কোৱা হয়। ইয়াত আই এল অ'ৰ সাধাৰণ নীতি, কৰ্মসূচী আৰু বাজেটৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হয় আৰু পৰিচালনা পৰিষদ নিৰ্বাচন কৰা হয়। 

প্ৰথমখন সন্মিলন ১৯১৯ চনত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;vittin&quot;&gt;Vittin-Balima, C., [https://library.fes.de/pdf-files/gurn/00067.pdf Migrant workers: The ILO standards], archived at ''Bibliothek der Friedrich-Ebert-Stiftung'', accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; ওপৰৰ [[#যুদ্ধৰ মাজৰ সময়|যুদ্ধৰ মাজৰ সময়]] অংশ চাওক। 

প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰক দুজন চৰকাৰী প্ৰতিনিধি, এজন নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধি আৰু এজন শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰে গঠিত এটা প্ৰতিনিধিদলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ নিজা ভোটাধিকাৰ থাকে আৰু প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ জনসংখ্যা যিমানেই নহওক কিয় সকলো ভোটৰ মূল্য সমান। নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলক সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট দেশৰ নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকসকলৰ সৰ্বাধিক প্ৰতিনিধিত্বশীল ৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্বাচন কৰা হয়। সাধাৰণতে শ্ৰমিক আৰু নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধিসকলে তেওঁলোকৰ ভোটদানৰ মাজত সমন্বয় কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে আৰু তেওঁলোকে কোনো গোট হিচাপে ভোট দিবলৈ বাধ্য নহয়। 

প্ৰতিনিধিসকলে পৰামৰ্শদাতা আৰু বিকল্প প্ৰতিনিধিৰ সৈতে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/meetingdocument/wcms_844627.pdf Final list of delegations, International Labour Conference, 110th Session, 2022], accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে। তেওঁলোকে মুক্তভাৱে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি ভোট দিব পাৰে। মতামতৰ এই বৈচিত্ৰ্যই অতি বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা বা [[সৰ্বসন্মতি|সৰ্বসন্মতিক্ৰমে]] সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাত বাধা নিদিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The International Labour Conference | url=https://cbsd.ilo.org/cbsd_initiatives/international-labour-conference | publisher=International Labour Organization | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলেও সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। চৰকাৰী আৰু অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনসমূহেও পৰ্যবেক্ষক হিচাপে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। 

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ ১০৯সংখ্যক অধিৱেশন ২০২০ চনৰপৰা পিছুৱাই ২০২১ চনৰ মে' মাহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। [[ক'ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ বাবে সন্মিলনখন অনলাইনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০২১ চনৰ ২০ মে'ত [[জেনেভা]]ত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু তাত বিষয়ববীয়া নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত জুন, নৱেম্বৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহত বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2021 |title=109th International Labour Conference to be held virtually, opening in May |url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_791932/lang--en/index.htm}}&lt;/ref&gt; ১১০সংখ্যক অধিৱেশন ২০২২ চনৰ ২৭ মে'ৰপৰা ১১ জুনলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://ilo-live-frontend.netlify.app/events/110th-international-labour-conference-2022-05 110th International Labour Conference], accessed 25 September 2022&lt;/ref&gt; ১১১সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধিৱেশন ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/ilc/ILCSessions/111/lang--en/index.htm 111th Session of the International Labour Conference], 5–16 June 2023, accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt;

===বিশ্বজনীন মঞ্চৰ বৈঠক===

আই এল অ'ই ব্যৱসায় আৰু নিয়োগৰ নিৰ্দিষ্ট খণ্ডসমূহৰ সৈতে জড়িত বিষয়ত নিয়মীয়াকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ত্ৰিপাক্ষিক সমাৱেশ আৰু বিশ্বজনীন আলোচনাৰ মঞ্চ আয়োজন কৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/sector/activities/sectoral-meetings/lang--en/index.htm Sectoral meetings], accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১১ চনত বিশ্বব্যাপী জাহাজ পৰিবহণৰ বাবে [[আন্তঃমাধ্যমিক পাত্ৰ|পাত্ৰ]] পেকেজিং কৰাৰ সময়ত [[যোগান শৃংখল]]ৰ সুৰক্ষা আৰু ২০১২ চনত [[শৈশৱৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা]]ৰ নিয়োগৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/global/docs/WCMS_151472/lang--en/index.htm &quot;Any fool can stuff a container?&quot;: ILO to discuss safety in growing container industry], published 14 February 2011, accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |author=ILO |url= |title=Early childhood education and educators: Global Dialogue Forum on Conditions of Personnel in Early Childhood Education, Geneva, 22–23 February 2012 |publisher=International Labour Office, Sectoral Activities Department |year=2012 |isbn= |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰম পৰিসংখ্যা===

আই এল অ' শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ এটা প্ৰধান উৎস। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে শ্ৰমৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাৰ দিশত তেওঁলোকৰ অগ্ৰগতি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ শ্ৰম পৰিসংখ্যা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিসংখ্যাগত কামৰ অংশ হিচাপে আই এল অ'ই কেইবাটাও তথ্যভাণ্ডাৰ পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/statistics-and-databases/lang--en/index.htm|title=ILO statistics overview|work=International Labour Organization|date=16 April 2024 }}&lt;/ref&gt; এই তথ্যভাণ্ডাৰত ২০০খনতকৈ অধিক দেশৰ ১১টা প্ৰধান তথ্য শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ উপৰি আই এল অ'ই কেইবাখনো শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ''শ্ৰম বজাৰৰ মুখ্য সূচক''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/empelm/what/WCMS_114240/lang--en/index.htm|title=Key Indicators of the Labour Market (KILM)|work=International Labour Organization|date=11 December 2013 }}&lt;/ref&gt; অন্যতম। ইয়াত শ্ৰম অংশগ্ৰহণৰ হাৰ, নিয়োগ, নিবনুৱা, শিক্ষাগত অৰ্হতা, শ্ৰম ব্যয় আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ২০টা মুখ্য সূচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই সূচকসমূহৰ বহুতো আন সংগঠনে প্ৰস্তুত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনাৰ বিভাগ|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনা বিভাগ]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰো|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰো]]ৱে উৎপাদন খণ্ডৰ ঘণ্টাভিত্তিক পাৰিশ্ৰমিকৰ সূচক প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|website=International Labour Organization, KILM 17|title=Hourly compensation costs|access-date=2 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|archive-date=11 July 2012|archivedate=11 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগ|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগ]]ে প্ৰতি বছৰে ''[[শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা|শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা]]'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|title=List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor|work=U.S. Department of Labor |access-date=9 January 2015|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112004718/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/}}&lt;/ref&gt; এই তালিকাখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম পৰিক্ৰমা ব্যুৰোৱে প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত সংশোধিত সংস্কৰণত মুঠ ৭৪খন দেশ আৰু ১৩৬বিধ সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। 

আই এল অ' [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮|বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮]]ৰ ১৭টা সূচকৰ ভিতৰত ৯টা সূচকৰ দায়িত্বশীল সংস্থা।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.ilo.org/publications/time-act-sdg-8-integrating-decent-work-sustained-growth-and-environmental-0 |title=Time to act for SDG 8: integrating decent work, sustained growth and environmental integrity |date=2019 |publisher=International Labour Office |isbn=978-92-2-133677-8 |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;{{Rp|5}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Sustainable Development Goal #8: Decent Work and Economic Growth |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/decent-work-and-2030-agenda-sustainable-development/sustainable-development-goal-8-decent-work-and-economic-growth |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই লক্ষ্যৰ বিষয় হৈছে &quot;উপযুক্ত শ্ৰম আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশ।&quot; &lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, আই এল অ' লক্ষ্য ৮.খৰ সূচক ৮.খ.১ৰ দায়িত্বশীল সংস্থা। এই লক্ষ্যৰ ভাষ্য হৈছে: &quot;২০২০ চনৰ ভিতৰত যুৱ নিয়োগৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন কৌশল প্ৰস্তুত আৰু কাৰ্যকৰী কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিশ্বজনীন নিয়োগ চুক্তি ৰূপায়ণ কৰা।&quot; &lt;ref name=&quot;:172&quot;&gt;United Nations (2017) Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, [[:File:A RES 71 313 E.pdf|Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://undocs.org/A/RES/71/313 A/RES/71/313])&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি বিশ্বজনীন যুৱ সবলীকৰণ কৌশলৰ অগ্ৰগতিৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব আই এল অ'ৰ।&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt;

===প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষাদানৰ একক===

[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ]] ইটালীৰ [[তুৰিন]]ত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.itcilo.org/en|title=ITCILO – International Training Center|access-date=21 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|archive-date=10 July 2015|archivedate=10 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন বিভাগৰ সৈতে একেলগে এই কেন্দ্ৰই আই এল অ'ৰ বিষয়া আৰু সচিবালয়ৰ সদস্যসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণৰ লগতে বিভিন্ন শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰতি বছৰে বিশ্বৰ প্ৰায় ১১,০০০ লোকৰ বাবে ৪৫০টাতকৈ অধিক প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্প আগবঢ়ায়। 

উদাহৰণস্বৰূপে, কেন্দ্ৰটোৱে উন্নয়ন পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত [[আইনৰ স্নাতকোত্তৰ|আইনৰ স্নাতকোত্তৰ]] কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সহযোগিতা আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰৰ পেছাদাৰীসকলক বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy|title=LLM Guide (IP LLM) – University of Torino, Faculty of Law|website=llm-guide.com|access-date=2 June 2012|archive-date=18 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160318082321/http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy}}&lt;/ref&gt;

==বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি==

===শিশু শ্ৰম===

[[File:Minimum age convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ [[সৰ্বনিম্ন বয়স অভিসম, ১৯৭৩|১৯৭৩ চনৰ সৰ্বনিম্ন বয়স অভিসম]]ৰ পক্ষভুক্ত দেশসমূহ আৰু তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰণ কৰা সৰ্বনিম্ন বয়স: বেঙুনীয়া, ১৪ বছৰ; সেউজীয়া, ১৫ বছৰ; নীলা, ১৬ বছৰ]][[File:Child labour in Madagascar.jpg|thumb|এই কমবয়সীয়া ল'ৰাসকল বিশ্বৰ শিশু শ্ৰমত জড়িত লাখ লাখ শিশুৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁলোকে মাদাগাস্কাৰৰ অন্তছিৰাবেৰ এটা ইটাভাতাত কাম কৰে। ]][[শিশু শ্ৰম]]ক সাধাৰণতে এনে কাম হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যিয়ে শিশুৰ শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদা কাঢ়ি লয় আৰু তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক বিকাশৰ ক্ষতি কৰে। ''শিশু শ্ৰম'' বুলিলে শিশুৰ বাবে মানসিক, শাৰীৰিক, সামাজিক বা নৈতিকভাৱে বিপজ্জনক আৰু ক্ষতিকাৰক কামক বুজায়। ইয়াৰ উপৰি এনে কামে শিশুৰ বিদ্যালয়ত উপস্থিত থকাৰ সুযোগ কাঢ়ি লৈ, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি বা অত্যধিক দীঘলীয়া আৰু কঠিন কামৰ সৈতে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা একেলগে চলাবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Ahmady, Kameel 2021:[[Traces of Exploitation in the World of Childhood]] (A Comprehensive Research on Forms, Causes and Consequences of Child Labour in Iran). Avaye Buf Publisher, Denmark.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour |url=https://www.unicef.org/protection/child-labour |access-date=2024-06-10 |website=UNICEF |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour has a profound impact on the health and wellbeing of children |url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/news-and-events/stories/child-labour-has-profound-impact-health-and-wellbeing-children_en |access-date=2024-06-10 |website=European Commission |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ [[শিশু শ্ৰম বিলোপৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী]] ১৯৯২ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ক্ৰমান্বয়ে শিশু শ্ৰম বিলোপ কৰা। ইয়াৰ বাবে দেশসমূহৰ সমস্যা মোকাবিলা কৰাৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰা আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশ্বজনীন আন্দোলন আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমান এই কাৰ্যসূচী ৮৮খন দেশত চলি আছে। ২০০৮ চনত কাৰিকৰী সহযোগিতা প্ৰকল্পৰ বাবে ইয়াৰ বাৰ্ষিক ব্যয় ৬১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰতকৈ অধিক হৈছিল। ই বিশ্বৰ এই ধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যসূচী আৰু আই এল অ'ৰ এককভাৱে সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যকৰী কাৰ্যসূচী। 

বছৰবোৰৰ সৈতে এই কাৰ্যসূচীৰ সহযোগীৰ সংখ্যা আৰু পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান ইয়াৰ অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক সংগঠন, অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু চৰকাৰী সংস্থা, ব্যক্তিগত ব্যৱসায়, সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংগঠন, বেচৰকাৰী সংস্থা, সংবাদ মাধ্যম, সংসদ সদস্য, ন্যায়পালিকা, বিশ্ববিদ্যালয়, ধৰ্মীয় গোট আৰু শিশু তথা তেওঁলোকৰ পৰিয়াল অন্তৰ্ভুক্ত। 

শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে আই এল অ'ৰ এই কাৰ্যসূচীৰ কাম আই এল অ'ৰ উপযুক্ত শ্ৰম কাৰ্যসূচীৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |title=Decent work - Themes |access-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509195231/http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |archive-date=9 May 2008}}&lt;/ref&gt; শিশু শ্ৰমে শিশুসকলক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষা লাভ কৰাত বাধা দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Von Braun|first=Joachim|editor= Von Braun|title=Employment for poverty reduction and food security|url=https://books.google.com/books?id=7q1ZUsatasIC&amp;pg=PA35|access-date=20 June 2010|series=IFPRI Occasional Papers|year=1995|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-332-8|page=35}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন সন্মিলন আয়োজন কৰে। সৰ্বশেষ সন্মিলনখন ২০২২ চনৰ ১৫ মে'ৰপৰা ২০ মে'লৈ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ডাৰবানত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5th Global Conference on the Elimination of Child Labour |url=https://www.5thchildlabourconf.org/en/home |access-date=2022-06-07 |website=www.5thchildlabourconf.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই ২০০২ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে ১২ জুনত [[বিশ্ব শিশু শ্ৰম বিৰোধী দিৱস]] পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বজুৰি শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণত উৎসাহিত কৰা। এই দিৱসে বিশেষভাৱে দাসত্ব আৰু শিশু সৈনিকৰ ব্যৱহাৰ বিলোপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |author=United Nations |title=World Day Against Child Labour - Background |url=https://www.un.org/en/observances/world-day-against-child-labour/background |access-date=2024-04-08 |work=United Nations |language=en}}&lt;/ref&gt;

====খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ ব্যতিক্ৰম====

শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সাংস্কৃতিক দৃষ্টিভংগীৰ বাবে আই এল অ'ই সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতা বিবেচনা কৰা কেইবাটাও নীতি বিকশিত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৬৯, ১০৭, ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ অভিসম অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে খিলঞ্জীয়া সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰা। ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ অভিসমে [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আনহাতে ১০৭ আৰু ১৬৯ নম্বৰৰ অভিসমে [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] আৰু [[জনজাতীয় লোক|জনজাতীয় লোকসকল]]ৰ অধিকাৰ আগবঢ়ায় আৰু নিজৰ উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিজে নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot;&gt;{{cite book|last=Larsen|first=P.B.|title=Indigenous and tribal children: assessing child labour and education challenges.|publisher=International Programme on the Elimination of Child Labour (IPEC), International Labour Office.}}&lt;/ref&gt;

বহু খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ত,{{example needed|date=July 2019}} পিতৃ-মাতৃয়ে বিশ্বাস কৰে যে কাম কৰা আৰু দৈনন্দিন জীৱনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ জৰিয়তে শিশুৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱন শিক্ষা লাভ কৰে। কামক শিশুসকলৰ ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ কামৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা এক শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে দেখা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Guidelines for Combating Child Labour Among Indigenous Peoples|date=2006|publisher=International Labour Organization|location=Geneva|isbn=978-92-2-118748-6|url=http://www.ilo.org/publns}}&lt;/ref&gt; পৰিয়াল আৰু শিশুৰ কল্যাণ আৰু জীৱন-ধাৰণ পৰিয়ালৰ সকলো সদস্যৰ উমৈহতীয়া দায়িত্ব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে কামক শিশুৰ বিকাশ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলিও গণ্য কৰে। খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বহু শিশু আৰু পিতৃ-মাতৃয়ে এতিয়াও শিক্ষাক যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot; /&gt;

===জোৰপূৰ্বক শ্ৰম===

[[File:Krychów forced labour camp 1940 (Krowie Bagno).jpg|thumb|১৯৪০ চনৰ ক্ৰিচ'ভ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম শিবিৰ]]

আই এল অ'ই [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজক ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত এই বিষয়টোক মূলতঃ ঔপনিৱেশিক সমস্যা হিচাপে দেখা হৈছিল। সেই সময়ত আই এল অ'ৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰদ্বাৰা উপনিৱেশসমূহৰ বাসিন্দাসকলৰ ওপৰত কৰা গুৰুতৰ শোষণৰপৰা তেওঁলোকক সুৰক্ষা দিবলৈ ন্যূনতম মানদণ্ড স্থাপন কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Burbank |first1=Jane |url=https://books.google.com/books?id=y7B9euuLEkUC |title=Empires in World History: Power and the Politics of Difference |last2=Cooper |first2=Frederick |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12708-8 |page=386 |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৪৫ চনৰ পিছত লক্ষ্য আছিল দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ ভিত্তিত একে আৰু বিশ্বজনীন মানদণ্ড স্থাপন কৰা। কিন্তু [[শীতল যুদ্ধ]] আৰু ঔপনিৱেশিক শক্তিসমূহে দাবী কৰা ব্যতিক্ৰমৰ বাবে এই আলোচনা বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকৰপৰা মানৱ অধিকাৰৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰমৰ মানদণ্ডৰ ঘোষণাসমূহৰ শক্তি উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক দেশসমূহৰ চৰকাৰৰ দাবীৰ বাবে হ্ৰাস পাইছিল। তেওঁলোকে দ্ৰুত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে জৰুৰীকালীন শাসন হিচাপে শ্ৰমৰ ওপৰত অসাধাৰণ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Daniel Roger Maul|title=The International Labour Organization and the Struggle against Forced Labour from 1919 to the Present|journal=Labor History|year= 2007|volume= 48|issue=4|pages=477–500|doi=10.1080/00236560701580275|s2cid=154924697}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Solzhenitsyn, Aleksandr.(1973) [[The Gulag Archipelago]]: An Experiment in Literary Investigation. Parisian publisher YMCA-Press.}}&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Labour Convention map.svg|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৩০ চনৰ [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসম|জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসম]] অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

১৯৯৮ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]] আৰু ইয়াৰ অনুসৰণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহক সংগঠন কৰাৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ সন্মান, প্ৰচাৰ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ, সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপ কৰিবলৈ, শিশু শ্ৰম কাৰ্যকৰীভাৱে বিলোপ কৰিবলৈ আৰু নিয়োগ আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kellerson |first=Hilary |year=1998 |title=The ILO Declaration of 1998 on Fundamental Principles and Rights: A Challenge for the Future |url=https://access.heinonline.com/HOL/P?h=hein.journals/intlr137&amp;i=232 |journal=International Labour Review |volume=137 |issue=2 |pages=223–228}}&lt;/ref&gt;

[[File:Abolition of Forced Labour Convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৫৭ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম বিলোপ অভিসম অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সম্পৰ্কীয় প্ৰথম বিশ্বজনীন প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশেষ কাৰ্যসূচী সৃষ্টি কৰে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Forced labour, modern slavery and trafficking in persons |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচী ১৯৯৮ চনৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণাৰ প্ৰচাৰ আৰু ৰূপায়ণৰ বৃহত্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ আছিল। ২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াক &quot;কাৰিকৰী সহায় আৰু প্ৰচাৰমূলক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপৰ বাবে&quot; সৃষ্টি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Plant |first1=Roger |last2=O'Reilly |first2=Caroline |date=March 2003 |title=The ILO's Special Action Programme to Combat Forced Labour |journal=International Labour Review |volume=142 |issue=1 |page=73 |doi=10.1111/j.1564-913X.2003.tb00253.x}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচীয়ে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিভিন্ন পদ্ধতি চিনাক্ত কৰাৰ সূচক বিকশিত কৰিছে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chantavanich |first1=Supang |last2=Laodumrongchai |first2=Samarn |last3=Stringer |first3=Christina |date=2016 |title=Under the shadow: Forced labour among sea fishers in Thailand |journal=Marine Policy |language=en |volume=68 |page=6 |bibcode=2016MarPo..68....1C |doi=10.1016/j.marpol.2015.12.015 |issn=0308-597X |s2cid=155418604}}&lt;/ref&gt; আৰু জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ ওপৰত সমীক্ষাৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lerche |first1=Jens |date=October 2007 |title=A Global Alliance against Forced Labour? Unfree Labour, Neo-Liberal Globalization and the International Labour Organization |journal=Journal of Agrarian Change |volume=7 |issue=4 |page=427 |bibcode=2007JAgrC...7..425L |doi=10.1111/j.1471-0366.2007.00152.x |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনত এই বিশেষ কাৰ্যসূচীক আই এল অ'ৰ ''কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ শাখা''ত একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Fundamental Principles and Rights at Work Branch (FUNDAMENTALS) |url=https://www.ilo.org/about-ilo/how-ilo-works/organizational-structure-international-labour-office/governance-and-tripartism-department-governance/fundamental-principles-and-rights-work-branch-fundamentals |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ জৰিয়তে জোৰপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে কাম আৰু মিত্ৰতা ৮.৭ৰ প্ৰসংগত কাম একেলগে কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.alliance87.org/|title=Alliance 8.7|work=Alliance 8.7}}&lt;/ref&gt;

জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি আছিল ২০১৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে [[আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল]] গ্ৰহণ কৰা। ২০১৫ চনত ইয়াক অনুমোদন কৰা হয় আৰু ২০১৬ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত ই কাৰ্যকৰী হয়। নতুন প্ৰটোকলটোৱে ১৯৩০ চনত গ্ৰহণ কৰা আই এল অ'ৰ ২৯ নম্বৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসমক আধুনিক সময়ৰ উপযোগী কৰি মানুহৰ সৰবৰাহৰ দৰে পদ্ধতিৰ মোকাবিলা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C029|title=ILO Convention 29}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ সৈতে জড়িত ২০৩ নম্বৰ পৰামৰ্শই ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ বাবে কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:3174688|title=ILO Recommendation 203}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনত আই এল অ'ই নিয়োগকৰ্তাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘ কংগ্ৰেছৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বত আধুনিক দাসত্বৰ অৱসান ঘটোৱাৰ বাবে বিশ্বজনীন অভিযান আৰম্ভ কৰে। ''৫০ ফৰ ফ্ৰিডম অভিযান''ৰ উদ্দেশ্য আছিল জনসমৰ্থন সংগ্ৰহ কৰা আৰু দেশসমূহক আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল অনুমোদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

===ন্যূনতম মজুৰি আইন===

শ্ৰমিকসকলৰ [[ন্যূনতম মজুৰি]] নিৰ্ধাৰণৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আই এল অ'ই [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা অভিসম, ১৯২৮]], [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা কৃষি অভিসম, ১৯৫১]] আৰু [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ অভিসম, ১৯৭০]]ক [[ন্যূনতম মজুৰি আইন]] হিচাপে সৃষ্টি কৰিছে। 

===বাণিজ্যিক যৌনতা===

১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি|ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ জৰিয়তে আই এল অ' সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ৰপৰাই সংস্থাটোৱে বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিতৰ্কিত বিষয়টোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। আই এল অ' আৰু [[জাতিসংঘ সংঘ|জাতিসংঘ সংঘ]] গঠনৰ আগলৈকে যৌন সেৱাৰ বিষয়টো কেৱল ৰাষ্ট্ৰৰ অধিকাৰৰ ভিতৰত আছিল। পিছত আই এল অ' আৰু জাতিসংঘ সংঘই এই বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰা বিষয় আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত বুলি বিবেচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Rodriguez Garcia |first2=Magaly |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=197 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাণিজ্যিক যৌনতাক অনৈতিক আৰু অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে পুৰুষৰ অভিভাৱকত্বৰ বাহিৰত আন দেশলৈ যোৱা দুৰ্বল অৱস্থাত থকা অবিবাহিত কৰ্মৰত মহিলাসকলৰ সৈতে বেশ্যাবৃত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ ব্যাপক ধ্বংসৰ পিছত আই এল অ'ই বেশ্যাবৃত্তিক নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰয়োজন হোৱা সংক্ৰমণ হিচাপে দেখিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=198 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ফৰাচী সমাজবাদী এলবাৰ্ট থমাছৰ নেতৃত্বত আই এল অ'ই এটা চিকিৎসা বিভাগ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল পুৰুষ নাৱিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। তেওঁলোকৰ জীৱনক &quot;ঘূৰি ফুৰা&quot; আৰু &quot;অসংযত&quot; বুলি দেখা হৈছিল আৰু সেইবাবে তেওঁলোক যৌন সংক্ৰমিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ অধিক সম্ভাৱনাপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

১৯২০ চনৰ জেনোৱা সামুদ্ৰিক সন্মিলনৰ পিছত আই এল অ'ই নাৱিকসকলৰ মাজত যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতৃত্বৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত আই এল অ'ই বিপজ্জনক বৃত্তিত কৰ্মৰত মহিলাসকলক সুৰক্ষা দিবলৈও চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু আই এল অ'ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলে যৌন ব্যৱসায়ক &quot;শ্ৰম&quot; বুলি গণ্য কৰা নাছিল। তেওঁলোকে শ্ৰমক মূলতঃ ঔদ্যোগিক শ্ৰম হিচাপে বুজিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=200 |doi=10.1353/jowh.2021.0050 |s2cid=245127678|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে মহিলাসকলে ঔদ্যোগিক কাম কৰিলে তেওঁলোক অনৈতিক জীৱনযাপনৰপৰা আঁতৰি থাকিব। মহিলাসকলক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ঔদ্যোগিক কামক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ উন্নত মজুৰি আৰু নিৰাপদ কৰ্মপৰিস্থিতিৰ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=201 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

জাতিসংঘ গঠনৰ পিছত আই এল অ'ই বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিষয়ত নতুনকৈ গঠিত সংস্থাটোৰ তুলনাত পিছপৰা ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। [[মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আয়োগ|ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় আয়োগে]] যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তি দুয়োটাৰে বিলোপৰ আহ্বান জনায়।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=202 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ১৯৫০ৰ দশকত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]] আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংগঠনে দাসত্বৰ সৈতে মিল থকা সকলো কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ বিষয়ৰ পৰিৱৰ্তে অপৰাধমূলক বিষয় হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

১৯৭৬ চনৰপৰা আই এল অ' আৰু অন্যান্য সংগঠনে [[উন্নয়নশীল দেশ|উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ]] গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ কাম আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:62&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=105 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই পৰীক্ষা কৰা এটা উদাহৰণ আছিল থাইলেণ্ডৰ [[গো-গো বাৰ]] আৰু ''ভাড়াতীয়া পত্নী''ৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰথা। অঞ্চলটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক ঘাটি স্থাপনৰ ফলত এই দুয়োটা প্ৰথাৰ বিকাশ ঘটিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষৰফালে আই এল অ'ই ''গ্ৰাম্য মহিলা কাৰ্যসূচী'' স্থাপন কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে বেংককত যুৱ মালিচকৰ্মী মহিলাসকলৰ যৌন ব্যৱসায়ত জড়িত হোৱাৰ বিষয়টো পৰীক্ষা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; এই ঘটনা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ আই এল অ' বা ইয়াৰ কোনো শাখাৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ এটা ৰূপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; পৰৱৰ্তী দশকসমূহত [[যৌন পৰ্যটন]] বৃদ্ধি আৰু এইডছ মহামাৰীৰ বিস্তাৰে আই এল অ'ৰ বাণিজ্যিক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=106 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt;

===এইচ আই ভি/এইডছ===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা হৈছে [[এইচ আই ভি]] সম্পৰ্কীয় কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সম্পদ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য সংস্থা। আই এল অ'এইডছ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/lang--en/index.htm|title=HIV/AIDS and the World of Work Branch (ILOAIDS)|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; হৈছে এই বিষয়ৰ বাবে আই এল অ'ৰ বিশেষ শাখা। 

আই এল অ' ১৯৯৮ চনৰপৰা এইচ আই ভিৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল শ্ৰম আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য গুৰুতৰ প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ কৰা। সংস্থাটোৰ মতে এইচ আই ভিয়ে কৰ্মৰত লোক, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বৃহৎ বোজা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০০১ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে এইচ আই ভি/এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ওপৰত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আচৰণ বিধি গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Publications/WCMS_113783/lang--en/index.htm|title=The ILO Code of Practice on HIV/AIDS and the World of Work|work=International Labour Organization|date=June 2001}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ এখন বিশেষ অধিৱেশনৰ সময়ত প্ৰকাশ কৰা হয়। 

একেটা বছৰতে আই এল অ' [[এইচ আই ভি/এইডছৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যুটীয়া কাৰ্যসূচী]]ৰ সহ-পৃষ্ঠপোষক হয়। 

২০১০ চনত ৯৯সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ সম্পৰ্কীয় আই এল অ'ৰ ২০১০ চনৰ ২০০ নম্বৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_142706/lang--en/index.htm|title=Recommendation concerning HIV and AIDS and the World of Work, 2010 (No. 200)|work=International Labour Organization|date=17 June 2010 }}&lt;/ref&gt; এইটো এইচ আই ভি আৰু এইডছ সম্পৰ্কীয় প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড আছিল। এই পৰামৰ্শত এইচ আই ভি আক্ৰান্ত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে কৰ্মক্ষেত্ৰত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিস্তৃত নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে। ''এইচ আই ভি প্ৰতিৰোধ, কৰ্মক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা'' শীৰ্ষক বিষয়ৰ অধীনত আই এল অ'এইডছে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মজগতৰ ক্ষেত্ৰত নীতি পৰামৰ্শ, গৱেষণা আৰু কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। আই এল অ'ই এইচ আই ভিৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা হ্ৰাস আৰু এইচ আই ভিৰ সৈতে জীয়াই থকা বা ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত লোকসকলৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ কমোৱাৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষাৰ প্ৰচাৰো কৰে। 

আই এল অ'এইডছে ২০১৫ চনৰ ভিতৰত নতুন সংক্ৰমণ, এইডছ-সম্পৰ্কীয় মৃত্যু আৰু [[বৈষম্য]] শূন্যলৈ অনাৰ লক্ষ্যৰে &quot;শূন্যৰ দিশে&quot; অভিযান চলাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|title=Getting to Zero|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209165450/http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|archive-date=9 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsstrategygoalsby2015|title=UNAIDS|work=unaids.org}}&lt;/ref&gt;{{update inline|date=July 2019}} এই অভিযানৰ আধাৰত আই এল অ'এইডছে কৰ্মক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছামূলক আৰু গোপনীয় পৰামৰ্শ আৰু পৰীক্ষাৰ এটা কাৰ্যসূচী চলায়। ইয়াক ভিচিটি@ৱৰ্ক নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_215899/lang--ja/index.htm|title=VCT@WORK: 5 million women and men workers reached with Voluntary and confidential HIV Counseling and Testing by 2015|work=International Labour Organization|date=December 2014 }}&lt;/ref&gt;

===প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক===

&quot;প্ৰব্ৰজিত&quot; শব্দটোৰ অৰ্থ অনুসৰি [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক]] বুলিলে কাম কৰিবলৈ এখন দেশৰপৰা আন এখন দেশলৈ যোৱা লোকক বুজায়। প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে সমতা আৰু সমন্বয়ৰ ওপৰত এটা পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=vittin /&gt; আই এল অ'ই ১৯৭৫ চনৰ [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় পৰিপূৰক বিধান অভিসম]] আৰু ১৯৯০ চনৰ [[সকলো প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অভিসম]]কে ধৰি কেইবাটাও অভিসম গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kumaraveloo|first1=K Sakthiaseelan|last2=Lunner Kolstrup|first2=Christina|date=2018-07-03|title=Agriculture and musculoskeletal disorders in low- and middle-income countries|journal=Journal of Agromedicine|language=en|volume=23|issue=3|pages=227–248|doi=10.1080/1059924x.2018.1458671|pmid=30047854|s2cid=51719997|issn=1059-924X}}&lt;/ref&gt;

===ঘৰুৱা শ্ৰমিক===

ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকল হৈছে আন লোকৰ ঘৰত বা তেওঁলোকৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰা লোক। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে ৰন্ধা-বঢ়া, ঘৰ পৰিষ্কাৰ কৰা আৰু শিশুৰ যত্ন ল'ব পাৰে। তথাপি তেওঁলোক প্ৰায়ে আটাইতকৈ কম বিবেচনা লাভ কৰা লোক আৰু শ্ৰম তথা সামাজিক সুৰক্ষাৰপৰা বঞ্চিত হয়। ইয়াৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈছে পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে এই কামসমূহ বিনা পাৰিশ্ৰমিকত কৰি অহা।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Domestic workers|url=http://www.ilo.org/global/topics/domestic-workers/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক]] আৰু [[উপযুক্ত শ্ৰম]]ৰ অধিকাৰ, লগতে প্ৰব্ৰজিত ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আই এল অ'ই ২০১১ চনৰ ১৬ জুনত [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক অভিসম]] গ্ৰহণ কৰে। 

===পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা===

১৯৭০ৰ দশকৰপৰা আই এল অ'ই ইয়াৰ কাৰ্যকলাপ আৰু বৃহত্তৰ আলোচনাত [[পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা]] সংযোজনৰ ওপৰত কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৭২ৰপৰা ১৯৭৫ চনৰ ভিতৰত আই এল অ'ৰ কেইবাখনো প্ৰতিৱেদনত [[পেছাগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য]], অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]]ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Montesano |first1=Francesco S. |last2=Biermann |first2=Frank |last3=Kalfagianni |first3=Agni |last4=Vijge |first4=Marjanneke J. |date=2023 |title=Can the Sustainable Development Goals Green International Organisations? Sustainability Integration in the International Labour Organisation |journal=Journal of Environmental Policy &amp; Planning |language=en |volume=25 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1080/1523908X.2021.1976123 |issn=1523-908X |pmc=9893765 |pmid=36744153|bibcode=2023JEPP...25....1M }}&lt;/ref&gt; ২০০০ৰ দশকত আই এল অ'ই &quot;সেউজীয়া নিয়োগলৈ সামাজিকভাৱে ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন&quot;ৰ প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। সংস্থাটোৱে [[সেউজীয়া নিয়োগ]]ক &quot;পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰা উপযুক্ত চাকৰি&quot; হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০১৭ চনৰপৰা ''[[ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন]]''ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ নীতিত দৃঢ়ভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ ''ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতৰ বাবে শতবাৰ্ষিকী ঘোষণা''ত কোৱা হৈছিল যে: &quot;[...] আই এল অ'ই ইয়াৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ এই দিশত পৰিচালিত কৰিব লাগিব: (১) অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত দিশত বহনক্ষম উন্নয়নত অৰিহণা যোগোৱা ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতলৈ ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন নিশ্চিত কৰা।&quot; &lt;ref&gt;ILO (2019) [https://www.ilo.org/about-ilo/mission-and-impact-ilo/ilo-centenary-declaration-future-work-2019 ILO Centenary Declaration for the Future of Work]. Adopted at the 108th session of the International Labour Conference&lt;/ref&gt;{{Rp|3}} ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ গুৰুত্ব [[শক্তি পৰিৱৰ্তন]] আৰু [[কাৰ্বনমুক্তকৰণ]]ৰ ন্যায়সংগত পদ্ধতিৰ মাজৰ সম্পৰ্কত, যিয়ে বহল [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|উন্নয়ন লক্ষ্য]]সমূহক সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web |title=How just transition can help deliver the Paris Agreement |url=https://climatepromise.undp.org/research-and-reports/how-just-transition-can-help-deliver-paris-agreement |access-date=2025-02-17 |website=UNDP Climate Promise |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=McCauley |first1=Darren |last2=Heffron |first2=Raphael |date=2018-08-01 |title=Just transition: Integrating climate, energy and environmental justice |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301421518302301 |journal=Energy Policy |volume=119 |pages=1–7 |doi=10.1016/j.enpol.2018.04.014 |bibcode=2018EnPol.119....1M |issn=0301-4215 |hdl-access=free |hdl=10023/17583|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই [[সেউজীয়া অৰ্থনীতি]]লৈ পৰিৱৰ্তন আৰু [[সেউজীয়া বিকাশ|নিয়োগৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ]]ও পৰীক্ষা কৰিছে। সংস্থাটোৱে সিদ্ধান্তলৈ আহিছিল যে উপযুক্ত নীতি গ্ৰহণ কৰিলে সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তনে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ২৪ নিযুত নতুন চাকৰি সৃষ্টি কৰিব পাৰে। আনহাতে, সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তন নঘটিলে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত [[উষ্ণতাৰ চাপ]]ৰ বাবে ৭২ নিযুত পূৰ্ণকালীন চাকৰি হেৰাই যাব পাৰে। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত বিশেষকৈ কৃষিক্ষেত্ৰত উপলব্ধ কৰ্মঘণ্টাও হ্ৰাস পাব পাৰে।&lt;ref&gt;[https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/04/green-economy-could-create-24-million-new-jobs/ Green economy could create 24 million new jobs]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ilo.org/global/research/global-reports/weso/greening-with-jobs/lang--en/index.htm Greening with jobs – World Employment and Social Outlook 2018]&lt;/ref&gt;

== বঁটা ==

১৯৬৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত [[ভ্ৰাতৃত্ববোধ]] আৰু শান্তি উন্নত কৰা, শ্ৰমিকসকলৰ বাবে [[মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান]] আৰু [[সামাজিক ন্যায়|ন্যায়]]ৰ বাবে কাম কৰা আৰু অন্যান্য উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰক কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে [[নোবেল শান্তি বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - International Labour Organization Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/labour/facts/ |access-date=5 July 2006 |work=Nobelprize.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - Presentation Speech |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/ceremony-speech/ |access-date=2025-05-02 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== সমালোচনা ==

=== কাটাৰৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক ===

==== আনুষ্ঠানিক অভিযোগ ====

২০১৪ চনত [[কাটাৰ]]ত [[বিদেশী শ্ৰমিক|বিদেশী শ্ৰমিকসকল]]ৰ প্ৰতি কৰা ব্যৱহাৰক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত [[২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ যোগ্যতা অৰ্জন প্ৰতিযোগিতা|২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ]]ৰ প্ৰস্তুতি চলি আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংগঠনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিক অভিযোগ দাখিল কৰে। অভিযোগত কাটাৰে বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ ব্যাপকভাৱে উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=Pattisson|first=Pete|last2=Ames|first2=Nick|date=2023-03-28|title='Legacy, what legacy?' Fight goes on for migrant workers in Qatar 100 days after World Cup|url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/28/legacy-fight-goes-on-for-migrant-workers-in-qatar-100-days-after-world-cup|access-date=2026-08-24|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Ruiz|first=Rebecca R.|last2=Hurtes|first2=Sarah|date=2023-03-11|title=In World Cup Run-Up, Qatar Pressed U.N. Agency Not to Investigate Abuses|url=https://www.nytimes.com/2023/03/11/world/europe/qatar-world-cup-ilo-labor.html|access-date=2026-08-24|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Burkhalter|first=Dorian|date=2023-06-06|title=Qatar heads UN labour conference despite poor rights record|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/how-a-controversial-qatari-minister-is-heading-a-un-labour-conference/48571016|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]-এ অভিযোগ কৰে যে কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে বহু বছৰৰ এক ৰাজনৈতিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। এই প্ৰচেষ্টাই সংস্থাটোক সমালোচকৰপৰা সহযোগীলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি বাতৰিটোত কোৱা হয়। বাতৰিটোৰ মতে, কাটাৰৰ কূটনীতিবিদসকলে তীব্ৰভাৱে প্ৰচাৰ চলাইছিল আৰু কাটাৰৰ সৈতে ব্যাৱসায়িক স্বাৰ্থ থকা নিয়োগকৰ্তা আৰু ৰাষ্ট্ৰসমূহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই তদন্ত আৰম্ভ কৰাত বাধা পৰিছিল বুলি অভিযোগ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু তথ্য গোপন কৰাৰ অভিযোগ ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ২০১৭ চনত অভিযোগটোৰ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰে আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে কাটাৰৰ শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিধি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এটা &quot;কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী&quot; আৰম্ভ কৰে। এই ব্যৱস্থাৰ অধীনত কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক ২৫ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এই ধনেৰে ২০১৮ চনত দোহাত সংস্থাটোৰ বাবে এটা বিশেষ প্ৰকল্প কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite news |last=Rankin|first=Jennifer|date=2023-05-16|title=UN labour rights watchdog facing backlash over Qatar conference nomination|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/16/un-labour-rights-watchdog-facing-backlash-over-qatar-conference-nomination|access-date=2026-08-24|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই ধৰণৰ ধন লাভ কৰা সাধাৰণ প্ৰথা আৰু ইয়াৰ ফলত সংস্থাটোৰ দায়িত্বত কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাই। কিন্তু এজন প্ৰাক্তন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াকে ধৰি সমালোচকসকলে সংস্থাটোৰ স্বাধীনতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰে যে কাটাৰৰ এই অৱদান প্ৰথমতে প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল আৰু ইয়াৰ পৰিমাণো অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ, গ্ৰীষ্মকালত কৰ্মঘণ্টা সীমিত কৰা আৰু তথাকথিত [[কাফালা ব্যৱস্থা]] বিলুপ্ত কৰাৰ পদক্ষেপ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সংস্থাটোৱে এই সংস্কাৰসমূহৰ প্ৰতি সাধাৰণতে ইতিবাচক দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে এই সংস্কাৰসমূহে &quot;শ শ হাজাৰ&quot; প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ ওপৰত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dupraz-Dobias|first=Paula|date=2022-11-10|title=Qatar's Swiss hub for foreign policy|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/1_3-qatar-s-swiss-hub-for-foreign-policy/48029542|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনত কাটাৰৰ এজন বিষয়াই [[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ সৈতে হোৱা কথোপকথনত একে বক্তব্য পুনৰ উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |last=Cornish|first=Chloe|date=2025-11-16|title=UN labour body's proposal to move Mideast HQ to Qatar sparks staff alarm|url=https://www.ft.com/content/24a38ad9-442e-4a96-a664-dd1792ac3ee6?syn-25a6b1a6=1|access-date=2026-08-24|work=Financial Times}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এজন প্ৰাক্তন বিষয়াই [[দ্য গাৰ্ডিয়ান]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰৰ সংস্কাৰসমূহক &quot;বগা কৰা&quot; ধৰণে উপস্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৱেদনসমূহ পক্ষপাতদুষ্ট আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কেইবাজনো বৰ্তমান আৰু প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰক পৰ্যবেক্ষণৰ অধীনত থকা এখন ৰাষ্ট্ৰতকৈ ধন দিয়া গ্ৰাহকৰ দৰে অধিক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াসকলে কৈছিল যে কাটাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা উন্নতিসমূহ &quot;সূক্ষ্ম আলোচনাৰ&quot; ফল আছিল আৰু কঠোৰ সমালোচনাই সেই অগ্ৰগতিক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, শ্ৰমিক অধিকাৰ কৰ্মী, মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু কিছুমান ৰাজনীতিবিদে এই বক্তব্যত উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহে সমস্যাসমূহক কম গুৰুত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে কাটাৰত শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ &quot;ইতিবাচক দিশ&quot;ৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ লগতে সংস্থাটোৱে সংস্কাৰসমূহ ৰূপায়ণ আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিৰ্দিষ্ট ব্যৱধান আৰু সমস্যাসমূহো উল্লেখ কৰি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচীৰ ফলাফল সম্পৰ্কে গৱেষকৰ মতামত ====

কাটাৰৰ [[হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ আব্দুলহাদি ৰছিদ আলখায়াৰেনে ২০১৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত কৈছিল যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ চৰকাৰৰ মুখ্য সাফল্যসমূহৰ ভিতৰত কাফালা ব্যৱস্থা ধ্বংস কৰাটো অন্যতম। তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ ফলত অধিক মুক্ত আৰু প্ৰগতিশীল প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক নীতিৰ দিশত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু চৰকাৰ তথা সমাজৰ মাজত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু সুযোগৰ গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধি পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Alkhayareen|first=Abdulhadi|date=2023-01-01|title=Evaluation of the International Labor Organization project in Qatar|url=https://www.researchgate.net/publication/366775252_Evaluation_of_the_International_Labor_Organization_project_in_Qatar|journal=QScience Connect|volume=2023|doi=10.5339/connect.2023.spt.2}}&lt;/ref&gt;

হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জেকাৰী আৰ. কালোৱে ২০২৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত মত প্ৰকাশ কৰে যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ আইনী সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াত যথেষ্ট সহায় কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে আইনী সংস্কাৰসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে বাহাল থাকিলেও বিবাদ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থাটোক পুনৰ্গঠন নকৰালৈকে ই শ্ৰমিকসকলক প্ৰকৃত ন্যায় প্ৰদান কৰাত ব্যৰ্থ হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Calo|first=Zachary|date=2024-03-19|title=Labor Rights and Dispute System Design: Assessing the Legal Legacy of the 2022 Qatar World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073247_Labor_Rights_and_Dispute_System_Design_Assessing_the_Legal_Legacy_of_the_2022_Qatar_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1729–1739|doi=10.1017/glj.2023.122}}&lt;/ref&gt;

[[টি.এম.চি. আছাৰ প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ এণ্টোৱান ডুভালে ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে কাটাৰৰ সহযোগিতাৰ সময়ছোৱাত কাগজত হোৱা আইনী পৰিৱৰ্তনৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ কাটাৰৰ পদক্ষেপসমূহক &quot;পটেমকিন সংস্কাৰ&quot; বুলি অভিহিত কৰি সংস্থাটোৰ প্ৰশংসা কৰা আৰু কাটাৰ তথা [[ফিফা]]ৰ সৈতে এক &quot;আশাবাদী সংস্কাৰবাদী বৰ্ণনা&quot; গ্ৰহণ কৰাৰ সমালোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Duval|first=Antoine|date=2024-03-19|title=Spectacular International Labor Law: Ambush Counter-Marketing In the Spotlight of Qatar's 2022 FIFA World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073237_Spectacular_International_Labor_Law_Ambush_Counter-Marketing_In_the_Spotlight_of_Qatar's_2022_FIFA_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1712–1728|doi=10.1017/glj.2024.3}}&lt;/ref&gt;

==== কাটাৰগেট কেলেংকাৰি ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ সংস্কাৰৰ বিষয়ে দিয়া ইতিবাচক মূল্যায়ন ইউৰোপীয় সংঘৰ কিছুমান ৰাজনীতিবিদে উদ্ধৃত আৰু পুনৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মাজৰ কিছুমান পিছত [[ইউৰোপীয় সংসদত কাটাৰ দুৰ্নীতি কেলেংকাৰি|কাটাৰগেট]] দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ সৈতে জড়িত হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

কাটাৰগেট তদন্তৰ সৈতে জড়িত এজন বেলজিয়ামৰ বিষয়াই [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে বেলজিয়াম কৰ্তৃপক্ষই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ভিতৰত কাটাৰৰ প্ৰচেষ্টাক জনমত গঢ় দিয়াৰ প্ৰচেষ্টাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

[[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, বিশ্বকাপৰ ঠিক আগতে কাটাৰৰ বিষয়াসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক প্ৰতিযোগিতাখনৰ সময়ত নেতিবাচক মন্তব্য নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। প্ৰতিৱেদনটোৱে লগতে কয় যে বিশ্বকাপৰ সময়ত সংস্থাটোৰ ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহত চলি থকা শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘনৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল আৰু চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ প্ৰশংসাত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষপদ ====

২০২৩ চনৰ জুন মাহত কাটাৰৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী [[আলী বিন ছামিখ আল-মাৰী]] জেনেভাত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁৰ মনোনয়নে শ্ৰমিক সংগঠন আৰু শ্ৰম তথা মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মাজত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁলোকে তেওঁৰ মনোনয়নক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। কাটাৰৰ অব্যাহত শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘা আৰু কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কাটাৰৰ অধ্যক্ষপদে সংস্থাটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু সুনামৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে বুলি তেওঁলোকে আশংকা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ শ্ৰমিক গোটে আল-মাৰীৰ অধ্যক্ষপদৰ বিৰোধিতা নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ফলত নিৰ্ধাৰিত কাৰ্যসূচী অনুসৰি তেওঁৰ অধ্যক্ষপদ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== ২০২৫ চনত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় দোহালৈ স্থানান্তৰৰ বিবেচনা ====

২০২৫ চনৰ শেষৰফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ইয়াৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[বেইৰুট]], [[লেবানন]]ৰপৰা কাটাৰৰ [[দোহা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰে। সংস্থাটোৱে অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ ফলত ২০২৬–২০২৭ চনত ৫ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ ৰাহি হ'ব পাৰে। স্থানান্তৰৰ কাৰণ হিচাপে &quot;আতিথ্য প্ৰদান কৰা চৰকাৰৰ সমৰ্থন&quot;, &quot;লেবাননত অব্যাহত অস্থিৰতা&quot; আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ সম্পদসমূহলৈ অধিক সুবিধাজনক প্ৰৱেশৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কাটাৰৰ এজন বিষয়াই কৈছিল যে কাটাৰে দোহাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে নিজৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ মতে, এই প্ৰস্তাৱক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত উদ্বেগ সৃষ্টি হয়। কৰ্মচাৰীসকলে এখন প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে আৰু জৰীপত অংশগ্ৰহণ কৰা ৭০ জন সদস্যৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশই ইয়াক সমৰ্থন কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কৰ্মচাৰীসকলে সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে শ্ৰমিক সংগঠন নিষিদ্ধ কৰা আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ প্ৰতি ব্যৱহাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰ্যবেক্ষণৰ সন্মুখীন হোৱা এখন দেশলৈ কাৰ্যালয় স্থানান্তৰ কৰিলে দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক স্বাভাৱিক বুলি গ্ৰহণ কৰাৰ আশংকা থাকিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত গৱেষকসকলৰ কামত বাধা পৰিব, সংস্থাটোৰ স্বাধীনতা বিপন্ন হ'ব আৰু দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক বৈধতা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে বুলি তেওঁলোকে কয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[লেবাননত প্ৰব্ৰজনকাৰী গৃহ শ্ৰমিক|লেবাননতো প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰ]]ৰ অভিযোগ আছে। তথাপি কিছুমান কৰ্মচাৰীয়ে কয় যে কাটাৰত চৰকাৰী তদাৰকী অধিক কঠোৰ হোৱাৰ বাবে তাত বাস কৰি উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সমালোচনা কৰা প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰোঁতে গৱেষকসকলে নিৰাপত্তাহীনতা অনুভৱ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

তেওঁলোকে লগতে আশংকা প্ৰকাশ কৰে যে এই স্থানান্তৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত গুৰুতৰ বিপদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু সংস্থাটোৱে নিজৰ দায়িত্বৰ সৈতে আপোচ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== কাটাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য অৱদান ====

কাটাৰৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে আগবঢ়োৱা ধনৰ উপৰি কাটাৰ চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ মে' মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ নিয়মীয়া বাজেটৰ পৰিপূৰক হিচাপত ২০ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এইটো এটা নমনীয় পুঁজি ব্যৱস্থা।&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-05-15|title=Qatar supports ILO with USD 2 million in flexible funding for decent work|url=https://www.ilo.org/resource/news/qatar-supports-ilo-usd-2-million-flexible-funding-decent-work|access-date=2026-08-24|website=[[International Labour Organization]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Qatar and ILO Sign $2M Deal to Advance Decent Work and Build Crisis Resilience|url=https://www.devdiscourse.com/article/other/3415332-qatar-and-ilo-sign-2m-deal-to-advance-decent-work-and-build-crisis-resilience|access-date=2026-08-24|website=Devdiscourse|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Imtiaz|first=Fareeha|date=2025-05-16|title=Qatar signs agreement to support ILO with USD 2 million|url=https://www.iloveqatar.net/news/general/qatar-signs-agreement-support-ilo-usd-2-million|access-date=2026-08-24|website=ILoveQatar|language=en}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই অনুষ্ঠানটোৱে কেৱল ধনৰ প্ৰৱাহকে সূচোৱা নাছিল, বৰং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু [[কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজি]]ৰ মাজত অধিক গভীৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সহযোগিতাৰ দিশত এক পৰিৱৰ্তন সূচাইছিল। কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিয়েই এই ধন আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{official website}}
* [http://www.itcilo.org আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ]
* আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা, [https://web.archive.org/web/20180807001520/http://blue.lim.ilo.org/cariblex/pdfs/ILO_dec_philadelphia.pdf ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা] (১৯৪৪)</text>
      <sha1>ewzy7rrnea45spp6oni7vb9nr2vypy2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636690</id>
      <parentid>636688</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175376" sha1="ag5hn7ndhukp85chix4lxk6an774dlx" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা&lt;ref name=&quot;UIA&quot; /&gt;
| logo = International Labour Organization Logo.webp
| logo_size = 175px
| num_staff = ৩,৪৯১
| num_staff_year = ২০২৫&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://unsceb.org/hr-organization | title=PERSONNEL BY ORGANIZATION &amp;#124; United Nations - CEB }}&lt;/ref&gt;
| logo_caption = 
| type = ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা
| abbreviation = আই এল অ'
| languages = {{hlist|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]]|[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]]}}
| leader_title = সঞ্চালক প্ৰধান
| leader_name = গিলবাৰ্ট হৌংবো
| status = সক্ৰিয়
| formation = {{start date and age|1919|4|11|df=yes}}
| headquarters = জেনেভা, [[ছুইজাৰলেণ্ড]]
| awards = [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|শান্তিৰ ন'বেল বঁটা]] (১৯৬৯)
| website = {{official URL}}
| parent_organization = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভা]] &lt;br /&gt; [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]]
| subsidiaries = 
}}

'''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা''' {{en|International Labour Organization}} চমুকৈ '''আই এল অ''' [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা সংস্থা। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড]] নিৰ্ধাৰণ কৰি সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ন্যায় আগবঢ়োৱা।&lt;ref name=&quot;UIA&quot;&gt;{{Cite web |url=https://uia.org/s/or/en/1100025992 |url-access= |title=International Labour Organization (ILO) |author1=Staff writer |year=2024 |department=UIA Global Civil Society Database |website=uia.org |publisher=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ সংঘ |agency=Yearbook of International Organizations Online |location=Brussels, Belgium |format= |arxiv= |asin= |bibcode= |doi= |isbn= |issn= |jfm= |jstor= |lccn= |mr= |oclc= |ol= |osti= |pmc= |pmid= |rfc= |ssrn= |zbl= |id= |access-date=24 December 2024 |via= |quote= |trans-quote= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm|title=Mission and impact of the ILO|work=International Labour Organization |date=28 January 2024 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240301081628/http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm |archive-date= Mar 1, 2024 }}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৩খন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খন আৰু [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। সমগ্ৰ বিশ্বত ইয়াৰ প্ৰায় ৪০টা ক্ষেত্ৰীয় কাৰ্যালয় আছে। সংস্থাটোৱে ১০৭খন দেশত প্ৰায় ৩,৩৮১জন কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰে। ইয়াৰে ১,৬৯৮জনে কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্পত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Departments and offices|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm|access-date=2021-07-15|website=International Labour Organization|language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20210812101027/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm |archive-date= Aug 12, 2021 }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ মানদণ্ডসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে স্বাধীনতা, সমতা, সুৰক্ষা আৰু মৰ্যাদাৰ পৰিৱেশত সমগ্ৰ বিশ্বতে সকলোৰে বাবে সহজলভ্য, উৎপাদনশীল আৰু বহনক্ষম [[শ্ৰম|কৰ্মসংস্থান]] নিশ্চিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm|title=Labour standards |website=International Labour Organization|language=en|access-date=2020-04-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501235733/https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm |archive-date= May 1, 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;international labour standards2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm|title=Introduction to International Labour Standards|work=International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231132132/https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm |archive-date= Dec 31, 2023 }}&lt;/ref&gt; ২০২৬ চনলৈকে এই মানদণ্ডসমূহ ১৯৩খন অভিসন্ধি আৰু চুক্তিত প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰে আঠখনক ১৯৯৮ চনৰ [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় ঘোষণা]] অনুসৰি মৌলিক হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰে সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দামৰ অধিকাৰৰ কাৰ্যকৰী স্বীকৃতি, বলপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বিলোপ, [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিলোপ আৰু [[নিয়োগ বৈষম্য|নিয়োগ]] আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে। আই এল অ' [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন]]ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ। 

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত এই সংস্থাৰ এটা বিশেষ ত্ৰিপাক্ষিক গাঁথনি আছে। ইয়াৰ সকলো মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ বাবে চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ আলোচনা আৰু অনুমোদন প্ৰয়োজন। এই গাঁথনিটো আই এল অ'ৰ তিনিটা মুখ্য সংস্থাৰ জৰিয়তে চলোৱা হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন বছৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড প্ৰস্তুত কৰে। পৰিচালনা পৰিষদে কাৰ্যনিৰ্বাহক পৰিষদ হিচাপে কাম কৰে আৰু সংস্থাটোৰ নীতি আৰু বাজেট নিৰ্ধাৰণ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় হৈছে সংস্থাটোৰ স্থায়ী সচিবালয়। ই সংস্থাটোৰ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যকলাপ ৰূপায়ণ কৰে। সচিবালয়ৰ নেতৃত্ব  তগ’ দেশৰ গিলবাৰ্ট হৌংবোই দিয়ে। তেওঁক ২০২২ চনত পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। 

২০১৯ চনত সংস্থাটোৱে কৰ্মৰ ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কীয় বিশ্ব আয়োগ গঠন কৰিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনত একবিংশ শতিকাৰ শ্ৰম পৰিৱেশৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰসমূহৰ বাবে দহটা পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বজনীন শ্ৰমৰ নিশ্চয়তা, জন্মৰপৰা বৃদ্ধাৱস্থালৈ সামাজিক সুৰক্ষা আৰু জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|title=Global Commission on the Future of Work |website=International Labour Organization|date=14 August 2017 |language=en|access-date=2019-03-21 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20190321141919/http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|archive-date=2019-03-21 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_663006/lang--en/index.htm|title=A human-centred agenda needed for a decent future of work|date=2019-01-22|website=International Labour Organization|language=en|access-date=2019-03-21}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে ই [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] পূৰণত সহায় কৰিবলৈ গঠন কৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থাসমূহৰ মিত্ৰজোঁট ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য। 

আই এল অ'ৰ ইতিহাসৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হৈছে ১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]] আৰু ১৯৪৪ চনৰ [[ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা]]। ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ ৪২৭ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৪৪ চনৰ ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অধীনত আই এল অ'ক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু &quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; নীতি পুনৰ নিশ্চিত কৰিছিল। 

{{TOC limit|3}}

==গাঁথনি==

[[File:OIT, Genève.jpg|thumb|ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়]]

আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা বিশেষায়িত সংস্থা।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Organization |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/290987/International-Labour-Organization-ILO |access-date=24 May 2012 |publisher=britannica.com}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা বা কাৰ্যসূচীৰ দৰে আই এল অ'ও ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Home |url=http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013125243/http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-date=13 October 2013 |access-date=2011-05-22}}&lt;/ref&gt;

আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থাৰপৰা পৃথকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা ত্ৰিপাক্ষিক শাসন-ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকল একত্ৰিত হৈ শ্ৰমৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ, নীতি প্ৰস্তুত আৰু সকলো মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থানৰ বাবে কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে। এই গাঁথনিৰ উদ্দেশ্য হৈছে আই এল অ'ৰ শ্ৰম মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীত তিনিওটা গোটৰ মতামত প্ৰতিফলিত কৰা। অৱশ্যে চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা আন দুটা গোটৰ তুলনাত দুগুণ। 

===পৰিচালনা পৰিষদ===

পৰিচালনা পৰিষদ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সংস্থা। ই বছৰত তিনিবাৰ, মাৰ্চ, জুন আৰু নৱেম্বৰ মাহত বৈঠকত মিলিত হয়। ই আই এল অ'ৰ নীতি সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কাৰ্যসূচী নিৰ্ধাৰণ কৰে, সংস্থাটোৰ কাৰ্যসূচী আৰু বাজেটৰ খচৰা সন্মিলনত দাখিলৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে, সঞ্চালক প্ৰধান নিৰ্বাচন কৰে, সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰপৰা শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য বিচাৰে, তদন্ত সমিতি নিযুক্ত কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ৰ কাম-কাজ তদাৰক কৰে। 

পৰিচালনা পৰিষদত ৫৬জন স্থায়ী সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৪জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৪জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। ইয়াৰ উপৰি ৬৬জন উপ-সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৯জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৯জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। 

মুখ্য ঔদ্যোগিক গুৰুত্ব থকা দহখন ৰাষ্ট্ৰই স্থায়ীভাৱে দহখন আসন লাভ কৰে। সেইবোৰ হৈছে [[ব্ৰাজিল]], [[চীন]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাৰ্মানী]], [[ভাৰত]], [[ইটালী]], [[জাপান]], [[ৰাছিয়া]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Governing Body|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/governing-body/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; আন চৰকাৰী সদস্যসকলক প্ৰতি তিনিবছৰৰ মূৰে মূৰে সন্মিলনে নিৰ্বাচন কৰে। শেহতীয়া নিৰ্বাচন ২০২৪ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Governing Body elections (International Labour Conference (ILC)) |url=https://www.ilo.org/international-labour-conference/112th-session-international-labour-conference/governing-body-elections-2024 |access-date=2026-05-30 |website=www.ilo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ সদস্যসকলক তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত যোগ্যতাত নিৰ্বাচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সংবিধান|Article 7, ILO Constitution]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution|url=http://www.ilo.org/public/english/bureau/leg/amend/index.htm|publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===সঞ্চালক প্ৰধান===

২০২২ চনৰ ২৫ মাৰ্চত গিলবাৰ্ট ফছুন হৌংবো আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Gilbert Houngbo will be the first African to lead the ILO
 | work=republicoftogo.com
 | date=25 March 2022
 | url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/in-english/gilbert-houngbo-will-be-the-first-african-to-lead-the-ilo
}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ গাই ৰাইডাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। গাই ৰাইডাৰক ২০১২ চনৰ অক্টোবৰত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰত দ্বিতীয় পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে পুনৰ নিৰ্বাচিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Guy Ryder re-elected as ILO Director-General for a second term
 | work=International Labour Organization
 | date=7 November 2016
 | url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_534283/lang--en/index.htm
}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সংস্থাটোৰ প্ৰথমজন আফ্ৰিকীয় সঞ্চালক প্ৰধান। ২০২৪ চনত আফ্ৰিকাৰ কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশৰ প্ৰতিনিধিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় ভ্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৰক্কোও আছিল। তাত তেওঁলোকে অৰ্থনৈতিক সংহতি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, নিয়োগ আৰু দক্ষতা বিকাশৰ মন্ত্ৰী ইউনিছ ছেকৌৰিৰ সৈতে আলোচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;f990&quot;&gt;{{cite web |last1=Taibi |first1=FADLI |last2=Technology |first2=Archos |date=2024-01-17 |title=ILO DG Lauds Morocco's Experience in Implementing Social State Policy |url=https://www.mapnews.ma/en/actualites/economy/ilo-dg-lauds-moroccos-experience-implementing-social-state-policy |access-date=2024-05-08 |website=MapNews |language=fr}}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধানসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে:&lt;ref&gt;ILO official site: [https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/ilo-director-general/former-directors-general/lang--en/index.htm Former Directors-General]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! নাম
! দেশ
! কাৰ্যকাল
|-
| আলবাৰ থমাছ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯১৯–১৯৩২
|-
| হেৰল্ড বাটলাৰ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৩২–১৯৩৮
|-
| জন জি. ৱিনাণ্ট || {{flagcountry|USA}} || ১৯৩৯–১৯৪১
|-
| এডৱাৰ্ড জে. ফেলান || {{flagcountry|IRL}} || ১৯৪১–১৯৪৮
|-
| ডেভিড এ. মৰ্চ || {{flagcountry|USA}} || ১৯৪৮–১৯৭০
|-
| ক্লাৰেন্স উইলফ্ৰেড জেংকছ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৭০–১৯৭৩
|-
| ফ্ৰান্সিছ ব্লাঞ্চাৰ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯৭৪–১৯৮৯
|-
| মিচেল হানছেন|| {{flagcountry|BEL}} || ১৯৮৯–১৯৯৯
|-
| জুয়ান ছোমাভিয়া || {{flagcountry|CHL}} || ১৯৯৯–২০১২
|-
| গাই ৰাইডাৰ || {{flagcountry|UK}} || ২০১২–২০২২
|-
| গিলবাৰ্ট হৌংবো || {{flagcountry|TOG}} || ২০২২–বৰ্তমান
|}

===সদস্যপদ===

[[File:International Labour Organization flag.jpg|thumb|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পতাকা]]

আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ১৯৩খন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খনৰ লগতে [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] আই এল অ'ৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution Article 3|url=http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091225111436/http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-date=25 December 2009|publisher=Ilo.org|access-date=2 June 2012}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ৰ সদস্য নোহোৱা সাতখন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ হৈছে [[আন্দোৰা]], [[ভূটান]], [[লিচটেনষ্টাইন]], [[মাইক্ৰ'নেছিয়া]], [[মোনাকো]], [[নাউৰু]] আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ILO Declaration on Fundamental Prinicples &amp; Rights at Work |url=https://sthelenaehrc.org/ilo-declaration-on-fundamental-prinicples-rights-at-work/ |website=Equality &amp; Human Rights Commission |date=10 November 2020 |access-date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যিকোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ সদস্য হ'ব পাৰে। সদস্যপদ লাভ কৰিবলৈ এখন দেশে সঞ্চালক প্ৰধানক জনাব লাগিব যে সেই দেশে আই এল অ'ৰ সংবিধানৰ সকলো বাধ্যবাধকতা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=EotN-Membership&gt;{{cite encyclopedia|title=The International Labour Organization (ILO) – Membership|url=http://www.nationsencyclopedia.com/United-Nations-Related-Agencies/The-International-Labour-Organization-ILO-MEMBERSHIP.html|encyclopedia=Encyclopedia of the Nations|publisher=Advameg, Inc.|access-date=16 August 2012|year=2012}}&lt;/ref&gt; আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা ৰাষ্ট্ৰক সকলো প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোট আৰু চৰকাৰী প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোটৰ জৰিয়তে আই এল অ'ৰ সাধাৰণ সন্মিলনত সদস্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা কুক দ্বীপপুঞ্জ ২০১৫ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ত যোগদান কৰে।&lt;ref&gt;International Labour Organization. (n.d.). ''About the ILO in the Cook Islands.'' Retrieved June 26, 2021, from https://www.ilo.org/suva/countries-covered/cook-islands/WCMS_410209/lang--en/index.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |title=Key document - ILO Constitution |url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:62:0::NO:62:P62_LIST_ENTRIE_ID:2453907:NO |access-date=2024-03-23 |website=www.ilo.org}}&lt;/ref&gt;

যিবোৰ দেশ [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত আই এল অ'ৰ সদস্য আছিল, ১৯৪৬ চনত সংস্থাটোৰ নতুন সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সময়তো সেই দেশসমূহ সদস্য হৈ থাকিল।&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==উদ্দেশ্য==

ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই (১০ মে' ১৯৪৪) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পৰম্পৰাগত উদ্দেশ্যসমূহ পুনৰ উল্লেখ কৰাৰ লগতে দুটা নতুন দিশ সংযোজন কৰিছিল। এই দুটা দিশ আছিল সামাজিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত [[মানৱ অধিকাৰ]]ৰ গুৰুত্ব আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot;&gt;Norman F. Dufty, [https://www.jstor.org/stable/2706128 &quot;Organizational Growth and Goal Structure: The Case of the ILO&quot;], (1972) 26 (3) ''International Organization'' 479 accessed 24 August 2011&lt;/ref&gt;{{Rp|481–2}} দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ সময়ত আই এল অ'ই &quot;উন্নত পৃথিৱীৰ আশা&quot;ৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা নতুন বাস্তৱতা আৰু নতুন আকাংক্ষাৰ সৈতে নিজৰ মূল নীতিসমূহ খাপ খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot;&gt;Joseph Sulkowski, [https://www.jstor.org/stable/2194455 &quot;The Competence of the International Labor Organization Under the United Nations System&quot;], (1951) 45 (2) ''The American Journal of International Law'' 286 accessed 24 August 2011.&lt;/ref&gt;{{Rp|287}} এই ঘোষণা ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত আই এল অ'ৰ ২৬তম সন্মিলনত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

১৯৪৬ চনত [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ সন্মিলনে আই এল অ'ৰ সংবিধান সংশোধন কৰাৰ সময়ত ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাখন সংবিধানৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ই সংবিধানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot; /&gt;{{Rp|287}} ঘোষণাখনৰ অধিকাংশ দাবী আমেৰিকা আৰু পশ্চিম ইউৰোপৰ শ্ৰমিক সংঘ আৰু আই এল অ'ৰ সচিবালয়ৰ অংশীদাৰিত্বৰ ফল আছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

&quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক নথিসমূহৰ প্ৰস্তাৱনাত প্ৰকাশ পোৱা এটা নীতি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক জড় পণ্য, মানৱ মূলধন, কেৱল উৎপাদনৰ উপাদান বা [[মানৱ সম্পদ]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে জীৱিকা অৰ্জনৰ বাবে কাম কৰা লোকসকলক [[মানৱ]] হিচাপে মৰ্যাদা আৰু সন্মান দিয়া উচিত। পল অ'হিগিনছৰ মতে এই বাক্যাংশটো জন কেলছ ইংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৮৮০ চনত [[ডাবলিন]]ত ব্ৰিটিছ ট্ৰেডছ ইউনিয়ন কংগ্ৰেছৰ এখন সভাত এই বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;O'Higgins, P., [https://academic.oup.com/ilj/article-abstract/26/3/225/664238 'Labour is not a Commodity' — an Irish Contribution to International Labour Law'] (1997) 26(3) Industrial Law Journal 225–234&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

===উৎপত্তি===

ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত [[জাতিসংঘ]]ৰ সংস্থা হিচাপে আই এল অ' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতাসকলে ১৯১৯ চনৰ পূৰ্বেই সামাজিক চিন্তা আৰু কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰিছিল। মুখ্য সদস্যসকলে পূৰ্বৰ ব্যক্তিগত পেছাগত আৰু মতাদৰ্শগত নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ইজনে সিজনক চিনি পাইছিল। এই নেটৱৰ্কসমূহত তেওঁলোকে সামাজিক নীতি সম্পৰ্কীয় জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু ধাৰণা বিনিময় কৰিছিল। যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ &quot;জ্ঞানভিত্তিক সম্প্ৰদায়সমূহ&quot;, যেনে ১৯০০ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন সমিতি, আৰু সমাজবাদী দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেটৱৰ্কসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম ৰাজনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানীকৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক আছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot;&gt;{{cite journal|author=VanDaele, Jasmien|title=Engineering Social Peace: Networks, Ideas, And the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages= 435–466|doi=10.1017/S0020859005002178|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছৰ সময়ত &quot;নিৰ্মাণযোগ্য সমাজ&quot;ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ স্থপতিসকলৰ সামাজিক পৰিকল্পনাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুঘটক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন নতুন শাখা হিচাপে সামাজিক সংস্কাৰ ৰূপায়ণৰ এক উপযোগী মাধ্যম হৈ পৰিছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলৰ সামাজিক ন্যায় আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মৰ অধিকাৰৰ আদৰ্শসমূহ ১৯১৯ চনৰ পেৰিছ শান্তি সন্মিলনত হোৱা কূটনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আপোচৰদ্বাৰা সলনি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত আই এল অ'ৰ আদৰ্শবাদ আৰু বাস্তৱবাদৰ মাজৰ ভৰসাম্য প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot; /&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আন্দোলনে শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এটা বিস্তৃত কাৰ্যসূচী আগবঢ়াইছিল। ইয়াক যুদ্ধৰ সময়ত শ্ৰমিকসকলৰ সমৰ্থনৰ বিনিময়ত দিয়া ব্যৱস্থা হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল।{{clarify|date=August 2012}} যুদ্ধৰ পিছৰ পুনৰ্গঠন আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাই প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আৰু যুদ্ধৰ ঠিক পিছতে বহু দেশৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। গ্ৰেট ব্ৰিটেইনত হুইটলি আয়োগ নামৰ পুনৰ্গঠন আয়োগৰ এটা উপ-সমিতিয়ে ১৯১৮ চনৰ জুলাই মাহৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত সমগ্ৰ বিশ্বতে &quot;ঔদ্যোগিক পৰিষদ&quot; স্থাপনৰ পৰামৰ্শ দিছিল।&lt;ref&gt;Haimson, Leopold H. and Sapelli, Giulio. ''Strikes, Social Conflict, and the First World War: An International Perspective.'' Milan: Fondazione Giangiacomo Feltrinelli, 1992. {{ISBN|88-07-99047-4}}&lt;/ref&gt; ব্ৰিটিছ লেবাৰ পাৰ্টিয়ে ''শ্ৰম আৰু নতুন সামাজিক ব্যৱস্থা'' নামৰ নথিৰ জৰিয়তে নিজৰ পুনৰ্গঠন কাৰ্যসূচী প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Shapiro, Stanley|title=The Passage of Power: Labor and the New Social Order|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=120|year=1976|jstor=986599|issue=6|pages=464–474}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তৃতীয় প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ আন্তঃমিত্ৰ শ্ৰমিক আৰু সমাজবাদী সন্মিলনত গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম আৰু ইটালীৰ প্ৰতিনিধিসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক অধিকাৰ সংস্থা, গোপন কূটনীতিৰ অন্ত আৰু অন্যান্য লক্ষ্যৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;ইৱাও আয়ুছাৱা. ''International Labour Legislation''. Clark, N.J.: Lawbook Exchange, 2005. {{ISBN|1-58477-461-4}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকান ফেডাৰেচন অৱ লেবাৰে নিজৰ পৃথক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে নিৰপেক্ষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াত সামূহিক দৰ-দামৰ জৰিয়তে বহু ক্ৰমিক উন্নতি সাধনৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Foner&quot;&gt;Foner, Philip S. ''History of the Labor Movement in the United States. Vol. 7: Labor and World War I, 1914–1918.'' New York: International Publishers, 1987. {{ISBN|0-7178-0638-3}}&lt;/ref&gt;

====আই এফ টি ইউ বাৰ্ণ সন্মিলন====

যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে যুদ্ধোত্তৰ পৃথিৱী সম্পৰ্কে দুটা পৃথক ধাৰণা আগবাঢ়ি আহিছিল। প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে আগবঢ়াইছিল। এই সংস্থাই ১৯১৯ চনৰ জুলাই মাহত ছুইজাৰলেণ্ডৰ বাৰ্ণত এখন সভাৰ আহ্বান জনাইছিল। বাৰ্ণৰ সভাত আই এফ টি ইউৰ ভৱিষ্যৎ আৰু পূৰ্বৰ কেইবছৰত উত্থাপিত বিভিন্ন প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ কথা আছিল। আই এফ টি ইউৱে কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক সমান মৰ্যাদাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰো প্ৰস্তাৱ দিছিল। ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছে সভাখন বৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকৰ দেশৰ ভূমিকাৰ স্বীকাৰোক্তি হিচাপে অধীনস্থ মৰ্যাদা দিয়াৰ পক্ষপাতী আছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে গম্পাৰ্ছে উড্ৰ' উইলছনৰ চৈধ্য দফাক একমাত্ৰ ভিত্তি হিচাপে লৈ পেৰিছত সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পক্ষপাতী আছিল। আমেৰিকাৰ বৰ্জনৰ পিছতো বাৰ্ণৰ সভা নিৰ্ধাৰিত সময়ত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত বাৰ্ণ সন্মিলনে মজুৰিভিত্তিক শ্ৰমৰ অন্ত আৰু সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ দাবী জনায়। এই লক্ষ্যসমূহ তৎক্ষণাৎ পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলে, [[জাতিসংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই শ্ৰমিক আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন আৰু কাৰ্যকৰী কৰিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

====আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন আয়োগ====

ইফালে পেৰিছ শান্তি সন্মিলনে সাম্যবাদৰ প্ৰতি জনসমৰ্থন হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিসমূহে উদীয়মান শান্তি চুক্তিত শ্ৰমিক সংঘ আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা ধাৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰু ভৱিষ্যতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সম্পৰ্কৰ পথ নিৰ্দেশ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা স্থাপন কৰিবলৈ সন্মত হয়। শান্তি সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱসমূহৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শদাতা আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগখনে ১৯১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে আৰু গম্পাৰ্ছক অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

[[File:Picture of Samuel Gompers.jpg|thumb|upright|left|১৯১৮ চনত আলবাৰ থমাছৰ সৈতে ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছ]]

আয়োগৰ বৈঠকসমূহৰ সময়ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ বাবে দুটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰস্তাৱ উত্থাপিত হৈছিল। ব্ৰিটেইনে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদ স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, যিয়ে শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন কৰিব আৰু জাতিসমূহৰ লীগৰ প্ৰতিজন সদস্যই সেই আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিব। প্ৰতিখন দেশৰ দুজনকৈ প্ৰতিনিধি সংসদত থাকিব লাগিছিল। এজন শ্ৰমিক আৰু এজন পৰিচালনাপক্ষৰ প্ৰতিনিধি।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt; এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ে শ্ৰম সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰি নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ ধাৰণাৰ দাৰ্শনিকভাৱে বিৰোধী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডই আমেৰিকাত ইতিমধ্যে লাভ কৰা সীমিত সুৰক্ষাসমূহ হ্ৰাস কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰা গম্পাৰ্ছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষমতা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। আইন ৰূপায়ণৰ দায়িত্ব জাতিসমূহৰ লীগৰ ওপৰত এৰি দিব লাগে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধিসকলৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও আমেৰিকাৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

গম্পাৰ্ছে শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা খচৰা চনদৰ কাৰ্যসূচীও নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। আমেৰিকাই দহটা প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰে তিনিটা কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল শ্ৰমক পণ্য হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয়; সকলো শ্ৰমিকৰ জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে পৰ্যাপ্ত মজুৰিৰ অধিকাৰ আছে; আৰু সমান কামৰ বাবে মহিলাই সমান মজুৰি লাভ কৰিব লাগে। বাকস্বাধীনতা, সংবাদ মাধ্যম, সভা আৰু সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰা এটা প্ৰস্তাৱ কেৱল সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। ১৬ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱটো ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞালৈ সলনি কৰা হৈছিল। [[আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন]]ৰ প্ৰস্তাৱটো আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন বা ৪০ ঘণ্টীয়া কৰ্মসপ্তাহৰ প্ৰয়োজনীয়তা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। কম উৎপাদনশীল দেশসমূহৰ বাবে ইয়াত ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছিল। আন চাৰিটা আমেৰিকান প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা হৈছিল। ইফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু তিনিটা ধাৰা প্ৰস্তাৱ কৰিছিল আৰু সেইবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল সাপ্তাহিক বিশ্ৰামৰ বাবে এটা বা ততোধিক দিন, বিদেশী শ্ৰমিকৰ বাবে আইনৰ সমতা আৰু কাৰখানাৰ পৰিস্থিতিৰ নিয়মীয়া আৰু সঘন পৰিদৰ্শন।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

আয়োগে ১৯১৯ চনৰ ৪ মাৰ্চত চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে। শান্তি সন্মিলনে ১১ এপ্ৰিলত কোনো সংশোধন নকৰাকৈ প্ৰতিৱেদনখন গ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিৱেদনখন [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ ত্ৰয়োদশ অংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

===দুয়ো বিশ্বযুদ্ধৰ মাজৰ সময়===

প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন ১৯১৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]ৰ  আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱনত আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616(1919-1).pdf|title=International Labor Conference. October 29, 1919 – November 29, 1919|publisher= Washington Government Printing Office 1920|website= International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012135621/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616%281919-1%29.pdf|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সন্মিলনে প্ৰথম ছখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম অভিসন্ধি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এইবোৰত উদ্যোগত কৰ্মঘণ্টা, নিবনুৱা সমস্যা, মাতৃত্বকালীন সুৰক্ষা, মহিলাৰ নিশাৰ কাম, ন্যূনতম বয়স আৰু উদ্যোগত কিশোৰ-কিশোৰীৰ নিশাৰ কামৰ বিষয়ে ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/about/history.htm|title=Origins and history|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt; বিশিষ্ট ফৰাচী সমাজবাদী আলবাৰ থমাছ ইয়াৰ প্ৰথম সঞ্চালক প্ৰধান হৈছিল। 

মুকলি হতাশা আৰু তীব্ৰ সমালোচনাৰ মাজতো পুনৰ গঠন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে এই ব্যৱস্থাৰ সৈতে দ্ৰুতভাৱে খাপ খুৱাই লৈছিল। আই এফ টি ইউৱে ক্ৰমান্বয়ে আই এল অ'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰচাৰ আৰু দাবী উত্থাপনৰ কামৰ ওপৰত নিজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Reiner Tosstorff|title=The International Trade-Union Movement and the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages=399–433|doi=10.1017/S0020859005002166|url=http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319131726/http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|archive-date=19 March 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আই এল অ'ৰ সদস্য নাছিল। কাৰণ আমেৰিকাৰ ছিনেটে জাতিসমূহৰ লীগৰ চুক্তি নাকচ কৰিছিল আৰু আমেৰিকাই ইয়াৰ কোনো সংস্থাত যোগদান কৰিব পৰা নাছিল। [[ফ্ৰেংকলিন ডি ৰুজভেল্ট]] আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নতুন প্ৰশাসনে জাতিসমূহৰ লীগৰ সদস্য নোহোৱাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ বাবে পুনৰ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১৯ জুনত আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছে ৰাষ্ট্ৰপতিক জাতিসমূহৰ লীগত যোগদান নকৰাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ অনুমতি দি এটা যুটীয়া প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২২ জুনত আই এল অ'ই আমেৰিকাৰ চৰকাৰক সংস্থাটোত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাই এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২০ আগষ্টত আমেৰিকাৰ চৰকাৰে ইতিবাচক সঁহাৰি জনায় আৰু আই এল অ'ত নিজৰ আসন গ্ৰহণ কৰে। 

{{image|1919-ILC-secretariatstaff.jpg|950|১৯১৯ চনত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত অনুষ্ঠিত প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কৰ্মচাৰীসকল। সন্মুখত আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱন। }}

===যুদ্ধকাল আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘ===

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছুইজাৰলেণ্ড জাৰ্মান সেনাৰদ্বাৰা পৰিৱেষ্টিত হৈ থকাৰ সময়ত আই এল অ'ৰ সঞ্চালক জন জি. ৱিনাণ্টে জেনেভা এৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪০ চনৰ আগষ্টত [[কানাডা]] চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে আই এল অ'ক মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত আশ্ৰয় ল'বলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। চল্লিছজন কৰ্মচাৰীক অস্থায়ী কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু তেওঁলোকে ১৯৪৮ চনলৈ মেকগিলৰপৰা কাম কৰি থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/support/lib/century/index2.htm|title=ILO|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt;

১৯৪৬ চনত জাতিসমূহৰ লীগৰ অন্ত পৰাৰ পাছত আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘ ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থা হয়।&lt;ref name=&quot;e11022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630004817/https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-date=30 June 2017|title=Photo Gallery|year=2011|publisher=ILO|access-date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt; সংশোধিত সংবিধানত সংস্থাটোৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য সম্পৰ্কীয় ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা (১৯৪৪) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। 

===শীতল যুদ্ধৰ সময়===

[[File:Minister of Labor Mr. Wilopo is having a conversation with the Deputy Director General of the ILO Dr. R. Rao.jpg|thumb|১৯৫০ চনৰ ১৫ মাৰ্চত তেতিয়াৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী উইলোপোৰ সৈতে আই এল অ'ৰ উপ-সঞ্চালক প্ৰধান আৰ. ৰাও]]

১৯৫০ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা স্বাধীন হোৱা পূৰ্বৰ উপনিৱেশসমূহৰ সম্ভাৱ্য সদস্যপদৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ সংস্থাটোৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৬৩ চনৰ সঞ্চালক প্ৰধানৰ প্ৰতিৱেদনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্ভাৱ্য নতুন সদস্যসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO: 'Programme and Structure of the ILO':report of the Director General, 1963.&lt;/ref&gt; বিশ্ব পৰিৱেশৰ এই পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ফলত সংস্থাটোৰ ভিতৰৰ বিদ্যমান ৰাজনীতিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল&lt;ref&gt;R. W. Cox, &quot;ILO: Limited Monarchy&quot; in R.W. Cox and H. Jacobson ''The Anatomy of Influence: Decision Making in International Organization'' Yale University Press, 1973 pp.102-138&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত সংস্থাটোৰ সৈতে আমেৰিকাৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। 

১৯৭০ চনৰ জুলাইত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ এজন সহকাৰী সঞ্চালক প্ৰধান নিযুক্ত কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ প্ৰতি দিয়া আৰ্থিক সহায়ৰ ৫০ শতাংশ বন্ধ কৰি দিছিল। এই নিযুক্তিৰ সমালোচনা আই এল অ'ৰ ব্ৰিটিছ সঞ্চালক প্ৰধান চি. উইলফ্ৰেড জেংকছ আৰু এ এফ এল–চি আই অ'ৰ সভাপতি জৰ্জ মেনি আৰু নিউ জাৰ্চিৰ বিধায়ক জন ই. ৰুনিৰপৰা আহিছিল। অৱশেষত অৱশ্যে ধন পৰিশোধ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot;&gt;{{cite journal|last=Beigbeder|first=Yves|title=The United States' Withdrawal from the International Labor Organization|journal=Relations Industrielles / Industrial Relations|year=1979|volume=34|issue=2|pages=223–240|url=http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|doi=10.7202/028959ar|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609070528/http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|archive-date=9 June 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Communication from the Government of the United States|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf |publisher=International Labour Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924063409/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}. United States letter dated 5 November 1975 containing notice of withdrawal from the International Labour Organization.&lt;/ref&gt;

[[File:Tripartite.png|thumb|১৯৭৬ চনৰ ত্ৰিপাক্ষিক পৰামৰ্শ অভিসন্ধিৰ অনুমোদনসমূহ]]

১৯৭৫ চনৰ ১২ জুনত আই এল অ'ই পেলেষ্টাইন মুক্তি সংস্থাক ইয়াৰ সভাসমূহত পৰ্যবেক্ষকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিবলৈ ভোটদান কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইজৰাইলৰ প্ৰতিনিধিসকলে সভাখন ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাই ধন ৰখাই থোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৭৫ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰি যোৱাৰ জাননী দিয়ে। ইয়াৰ মতে সংস্থাটো ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আমেৰিকাই লগতে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে সাম্যবাদী দেশসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব প্ৰকৃত &quot;ত্ৰিপাক্ষিক&quot; নাছিল। ১৯৭৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এই প্ৰত্যাহাৰ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot; /&gt;

সংস্থাটোৰপৰা কিছু সুবিধা লাভ কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ১৯৮০ চনত পুনৰ আই এল অ'ত যোগদান কৰে। এই ঘটনাই আংশিকভাৱে আই এল অ'ৰ মানৱ অধিকাৰকেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰপৰা আঁতৰি ৱাশ্বিংটন সহমতৰ সমৰ্থনৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তনত ভূমিকা লৈছিল। অৰ্থনীতিবিদ গাই ষ্টেণ্ডিংৰ মতে আই এল অ'ই গাঁথনিগত বৈষম্য হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰপৰা নিয়োগৰ সমতাৰ প্ৰচাৰ কৰা সংস্থালৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Standing2008&quot;&gt;{{cite journal|last=Standing|first=Guy|title=The ILO: An Agency for Globalization?|journal=Development and Change|year=2008|volume=39|issue=3|pages=355–384|url=http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|access-date=4 August 2012|doi=10.1111/j.1467-7660.2008.00484.x|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|archive-date=13 October 2013|archivedate=13 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

১৯৮১ চনত [[পোলেণ্ড]] চৰকাৰে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ ফলত ছলিডাৰ্নোস্কৰ কাৰ্যকলাপ বাধাগ্ৰস্ত হয় আৰু ইয়াৰ বহু নেতা আৰু সদস্যক আটক কৰা হয়। আই এল অ'ৰ সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সমিতিয়ে ১৯৮২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনত পোলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰে। তদন্তৰ বাবে গঠন কৰা এখন আয়োগে পোলেণ্ডে আই এল অ'ৰ ৮৭ নং অভিসন্ধি আৰু ৯৮ নং অভিসন্ধি উলংঘা কৰা বুলি বিচাৰি পায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C087|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_Ilo_Code:C098|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; পোলেণ্ডে ১৯৫৭ চনত এই অভিসন্ধিসমূহ অনুমোদন কৰিছিল। আই এল অ' আৰু আন বহু দেশ আৰু সংস্থাই পোলেণ্ড চৰকাৰৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰিছিল। অৱশেষত ১৯৮৯ চনত চৰকাৰে ছলিডাৰ্নোস্কক আইনগত মৰ্যাদা দিয়ে। সেই বছৰতে চৰকাৰ আৰু ছলিডাৰ্নোস্কৰ মাজত এখন গোলমেজ আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়। তাত আই এল অ'ৰ নীতি অনুসৰি সংগঠনটোৰ পুনৰ আইনী স্বীকৃতিৰ চৰ্তসমূহত সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হয়। চৰকাৰে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডত প্ৰথম মুক্ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও সন্মতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.ilo.org/budapest/information-resources/press-releases/WCMS_477275/lang--en/index.htm|title=The ILO and the story of Solidarnoc|website=International Labour Organization|date=3 May 2016}}&lt;/ref&gt;

==কাৰ্যালয়সমূহ==

===আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়===

[[File:Cwr aerial 1937.jpg|thumb|উইলিয়াম ৰেপাৰ্ড কেন্দ্ৰ, ১৯২৬ৰপৰা ১৯৭৪লৈ আই এল অ'ৰ আসন; বৰ্তমান [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়]]

আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম কেইমাহমান সংস্থাটোৰ কাৰ্যালয় লণ্ডনত আছিল। ১৯২০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ই জেনেভালৈ স্থানান্তৰিত হয়। জেনেভাত ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰৰ আৰিয়ানা সম্পত্তিত আছিল। সেই ভৱনটোত পূৰ্বতে থুডিকাম আৱাসিক বিদ্যালয় আছিল আৰু বৰ্তমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰেড ক্ৰছ সমিতিৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। কাৰ্যালয়ৰ কাম বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ১৯২৬ চনত জেনেভা হ্ৰদৰ পাৰত এটা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। জৰ্জ এপিটোই ইয়াৰ নক্সা কৰিছিল। বৰ্তমান এই ভৱনটো [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়। 

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত কাৰ্যালয়টো সাময়িকভাৱে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। 

বৰ্তমান আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰত, ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয়ৰ ওচৰতে অৱস্থিত। ইউজিন বোডুৱাঁ, পিয়েৰ লুইজি নেৰভি আৰু আলবাৰ্টো কামেনজিণ্ডৰ নক্সাত নিৰ্মিত এই দ্বি-অৱতল আয়তাকাৰ ভৱনটো ১৯৬৯ চনৰপৰা ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত কঠোৰ যুক্তিবাদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ সময়ত ই ছুইজাৰলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশাসনিক ভৱন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/features/WCMS_649270/lang--en/index.htm|title=A house for social justice - past, present and future|website=International Labour Organization|date=9 November 2018|access-date=8 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

* [[আফ্ৰিকা]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, আবিদজান, আইভৰী কষ্ট
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[বেংকক]], থাইলেণ্ড
* [[ইউৰোপ]] আৰু মধ্য এছিয়াৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, জেনেভা, ছুইজাৰলেণ্ড
* লেটিন আমেৰিকা আৰু কেৰিবিয়ানৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, লিমা, পেৰু
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, বেইৰুট, লেবানন

===উপ-আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

এইবোৰক &quot;মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান কাৰিকৰী সহায়তা দল&quot; বুলি কোৱা হয়। এই দলসমূহে নিজৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত কেইবাখনো দেশৰ কাম-কাজত কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। 

[[File:OIT Santiago 20200127 06.jpg|thumb|[[ছাণ্টিয়াগো]]ত আই এল অ'ৰ কাৰ্যালয়]]

* উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, কায়ৰো, ইজিপ্ত
* পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ডাকাৰ, ছেনেগাল
* পূব আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প্ৰিটোৰিয়া, দক্ষিণ আফ্ৰিকা
* মধ্য আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, য়াউণ্ডে, কেমেৰুণ
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেইৰুট, লেবানন
* দক্ষিণ এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[নতুন দিল্লী]], ভাৰত
* পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেংকক, থাইলেণ্ড
* মধ্য আৰু পূব ইউৰোপৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বুদাপেষ্ট, হাংগেৰী
* পূব ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[মস্কো]], ৰাছিয়া
* এণ্ডিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, লিমা, পেৰু
* কেৰিবিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো
* মধ্য আমেৰিকাৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ছান জোছে, ক'ষ্টা ৰিকা
* লেটিন আমেৰিকাৰ দক্ষিণ ক'নৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[ছাণ্টিয়াগো]], চিলি

===দেশীয় আৰু যোগাযোগ কাৰ্যালয়===

* আফ্ৰিকাত: আবিদজান, আবুজা, আদিছ আবাবা, আলজিয়াৰ্ছ, আন্তানানাৰিভো, কায়ৰো, ডাকাৰ, দাৰ এছ ছালাম, হাৰাৰে, কিনছাছা, লুছাকা, প্ৰিটোৰিয়া, য়াউণ্ডে
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহত: বেইৰুট, [[দোহা]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.un.org/en/story/2019/10/1049471|title = New labour laws in Qatar benefiting migrant workers a 'momentous step forward': ILO|date = 17 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/beirut/media-centre/news/WCMS_627158/lang--en/index.htm|title=ILO inaugurates its first project office in Qatar|date=30 April 2018}}&lt;/ref&gt; [[জেৰুজালেম]]
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত: বেংকক, [[বেইজিং]], [[কলম্বো]], [[ঢাকা]], [[হানই]], [[ইছলামাবাদ]], [[জাকাৰ্টা]], [[কাবুল]], [[কাঠমাণ্ডু]], [[মেনিলা]], নতুন দিল্লী, [[ছুভা]], [[টকিঅ']], [[য়াংগুন]]
* ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াত: [[আংকাৰা]], [[বাৰ্লিন]], [[ব্ৰাছেলছ]], বুদাপেষ্ট, [[লিছবন]], [[মাদ্ৰিদ]], মস্কো, [[পেৰিছ]], [[ৰোম]]
* আমেৰিকাত: [[ব্ৰাছিলিয়া]], [[বুয়েনছ আয়াৰ্ছ]], [[মেক্সিকো চহৰ]], [[নিউয়ৰ্ক]], লিমা, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ছান জোছে, ছাণ্টিয়াগো, [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]

==কাৰ্যকলাপ==
[[File:ILO Hall 2025.jpg|thumb|upright|জেনেভাত থকা আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ভৱনৰ মাজভাগৰ হল]]

===অভিসমূহ===
{{main|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ অভিসমূহৰ তালিকা}}

২০২৬ চনলৈকে আই এল অ'ই ১৯৩টা অভিসম গ্ৰহণ কৰিছিল। এই অভিসমসমূহ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰ ভোটৰদ্বাৰা পৰ্যাপ্তসংখ্যক অনুমোদন লাভ কৰাৰ পাছত কাৰ্যকৰী হয়। অৱশ্যে অনুমোদন লাভ নকৰিলেও আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহক [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কোনো অভিসম কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত ইয়াক অনুমোদন কৰা দেশসমূহে ইয়াৰ বিধানসমূহ প্ৰয়োগ কৰাৰ আইনী বাধ্যবাধকতা লাভ কৰে। 

প্ৰতি বছৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ মানদণ্ড প্ৰয়োগ সমিতিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড উলংঘনৰ অভিযোগসমূহৰ কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰে। চৰকাৰসমূহে তেওঁলোকে অনুমোদন কৰা অভিসমসমূহৰ বাধ্যবাধকতা কিমানদূৰ পালন কৰিছে সেই বিষয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিব লাগে। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে অনুমোদন নকৰা অভিসমসমূহৰো পৰামৰ্শৰ দৰে একে আইনী শক্তি থাকে। 

১৯৯৮ চনত ৮৬সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে ''[[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]]'' গ্ৰহণ কৰে। এই ঘোষণাত চাৰিটা মৌলিক নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;ILO-Declaration&quot;&gt;{{cite web |year=1998 |title=ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work |url=http://www.ilo.org/declaration/lang--en/index.htm |access-date=16 August 2012 |work=Rights at Work |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

* শ্ৰমিকসকলৰ মুক্তভাৱে সংগঠিত হোৱা আৰু [[সামূহিক দৰ-দাম|সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ]] অধিকাৰ
* [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম|জোৰপূৰ্বক আৰু বাধ্যতামূলক শ্ৰম]]ৰ অৱসান
* [[শিশু শ্ৰম]]ৰ অৱসান
* [[নিয়োগত বৈষম্য|শ্ৰমিকসকলৰ মাজত অন্যায় বৈষম্য]]ৰ অৱসান

আই এল অ'ৰ মতে ইয়াৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে সংশ্লিষ্ট আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত এই নীতিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সন্মান কৰাৰ বাবে কাম কৰাৰ বাধ্যবাধকতা আছে। এই মৌলিক নীতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহ এতিয়া অধিকাংশ সদস্য ৰাষ্ট্ৰই অনুমোদন কৰিছে।&lt;ref&gt;See the list of ratifications at {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120524225645/http://www.ilo.org/ilolex/english/docs/declworld.htm|title=Ilo.org}}&lt;/ref&gt;

প্ৰটোকলসমূহ সদায় অভিসমৰ সৈতে জড়িত থাকে। এইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি হ'লেও নিজাববীয়াকৈ অস্তিত্ব নাথাকে। অভিসমৰ দৰে প্ৰটোকলসমূহো অনুমোদন কৰিব পাৰি। 

পৰামৰ্শসমূহৰ অভিসমৰ দৰে বাধ্যতামূলক শক্তি নাথাকে আৰু সেইবোৰ অনুমোদনৰ অধীন নহয়। অভিসমৰ সৈতে একে সময়তে পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰি অভিসমৰ অতিৰিক্ত বা অধিক বিশদ বিধান যোগ কৰিব পাৰি। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত পৰামৰ্শ পৃথকভাৱে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি আৰু কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিসমৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা বিষয় সামৰি ল'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recommendations |url=http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12010:0::NO::: |website=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন===

আই এল অ'ই বছৰত এবাৰ জেনেভাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰে। এই সন্মিলনত অভিসম আৰু পৰামৰ্শকে ধৰি আই এল অ'ৰ বিস্তৃত নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Conference |url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/international-labour-conference/lang--en/index.htm |access-date=24 May 2012 |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; এই সন্মিলনক &quot;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংসদ&quot; বুলিও কোৱা হয়। ইয়াত আই এল অ'ৰ সাধাৰণ নীতি, কৰ্মসূচী আৰু বাজেটৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হয় আৰু পৰিচালনা পৰিষদ নিৰ্বাচন কৰা হয়। 

প্ৰথমখন সন্মিলন ১৯১৯ চনত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;vittin&quot;&gt;Vittin-Balima, C., [https://library.fes.de/pdf-files/gurn/00067.pdf Migrant workers: The ILO standards], archived at ''Bibliothek der Friedrich-Ebert-Stiftung'', accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; ওপৰৰ [[#যুদ্ধৰ মাজৰ সময়|যুদ্ধৰ মাজৰ সময়]] অংশ চাওক। 

প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰক দুজন চৰকাৰী প্ৰতিনিধি, এজন নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধি আৰু এজন শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰে গঠিত এটা প্ৰতিনিধিদলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ নিজা ভোটাধিকাৰ থাকে আৰু প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ জনসংখ্যা যিমানেই নহওক কিয় সকলো ভোটৰ মূল্য সমান। নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলক সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট দেশৰ নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকসকলৰ সৰ্বাধিক প্ৰতিনিধিত্বশীল ৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্বাচন কৰা হয়। সাধাৰণতে শ্ৰমিক আৰু নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধিসকলে তেওঁলোকৰ ভোটদানৰ মাজত সমন্বয় কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে আৰু তেওঁলোকে কোনো গোট হিচাপে ভোট দিবলৈ বাধ্য নহয়। 

প্ৰতিনিধিসকলে পৰামৰ্শদাতা আৰু বিকল্প প্ৰতিনিধিৰ সৈতে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/meetingdocument/wcms_844627.pdf Final list of delegations, International Labour Conference, 110th Session, 2022], accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে। তেওঁলোকে মুক্তভাৱে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি ভোট দিব পাৰে। মতামতৰ এই বৈচিত্ৰ্যই অতি বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা বা [[সৰ্বসন্মতি|সৰ্বসন্মতিক্ৰমে]] সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাত বাধা নিদিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The International Labour Conference | url=https://cbsd.ilo.org/cbsd_initiatives/international-labour-conference | publisher=International Labour Organization | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলেও সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। চৰকাৰী আৰু অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনসমূহেও পৰ্যবেক্ষক হিচাপে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। 

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ ১০৯সংখ্যক অধিৱেশন ২০২০ চনৰপৰা পিছুৱাই ২০২১ চনৰ মে' মাহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। [[ক'ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ বাবে সন্মিলনখন অনলাইনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০২১ চনৰ ২০ মে'ত [[জেনেভা]]ত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু তাত বিষয়ববীয়া নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত জুন, নৱেম্বৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহত বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2021 |title=109th International Labour Conference to be held virtually, opening in May |url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_791932/lang--en/index.htm}}&lt;/ref&gt; ১১০সংখ্যক অধিৱেশন ২০২২ চনৰ ২৭ মে'ৰপৰা ১১ জুনলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://ilo-live-frontend.netlify.app/events/110th-international-labour-conference-2022-05 110th International Labour Conference], accessed 25 September 2022&lt;/ref&gt; ১১১সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধিৱেশন ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/ilc/ILCSessions/111/lang--en/index.htm 111th Session of the International Labour Conference], 5–16 June 2023, accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt;

===বিশ্বজনীন মঞ্চৰ বৈঠক===

আই এল অ'ই ব্যৱসায় আৰু নিয়োগৰ নিৰ্দিষ্ট খণ্ডসমূহৰ সৈতে জড়িত বিষয়ত নিয়মীয়াকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ত্ৰিপাক্ষিক সমাৱেশ আৰু বিশ্বজনীন আলোচনাৰ মঞ্চ আয়োজন কৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/sector/activities/sectoral-meetings/lang--en/index.htm Sectoral meetings], accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১১ চনত বিশ্বব্যাপী জাহাজ পৰিবহণৰ বাবে [[আন্তঃমাধ্যমিক পাত্ৰ|পাত্ৰ]] পেকেজিং কৰাৰ সময়ত [[যোগান শৃংখল]]ৰ সুৰক্ষা আৰু ২০১২ চনত [[শৈশৱৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা]]ৰ নিয়োগৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/global/docs/WCMS_151472/lang--en/index.htm &quot;Any fool can stuff a container?&quot;: ILO to discuss safety in growing container industry], published 14 February 2011, accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |author=ILO |url= |title=Early childhood education and educators: Global Dialogue Forum on Conditions of Personnel in Early Childhood Education, Geneva, 22–23 February 2012 |publisher=International Labour Office, Sectoral Activities Department |year=2012 |isbn= |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰম পৰিসংখ্যা===

আই এল অ' শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ এটা প্ৰধান উৎস। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে শ্ৰমৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাৰ দিশত তেওঁলোকৰ অগ্ৰগতি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ শ্ৰম পৰিসংখ্যা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিসংখ্যাগত কামৰ অংশ হিচাপে আই এল অ'ই কেইবাটাও তথ্যভাণ্ডাৰ পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/statistics-and-databases/lang--en/index.htm|title=ILO statistics overview|work=International Labour Organization|date=16 April 2024 }}&lt;/ref&gt; এই তথ্যভাণ্ডাৰত ২০০খনতকৈ অধিক দেশৰ ১১টা প্ৰধান তথ্য শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ উপৰি আই এল অ'ই কেইবাখনো শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ''শ্ৰম বজাৰৰ মুখ্য সূচক''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/empelm/what/WCMS_114240/lang--en/index.htm|title=Key Indicators of the Labour Market (KILM)|work=International Labour Organization|date=11 December 2013 }}&lt;/ref&gt; অন্যতম। ইয়াত শ্ৰম অংশগ্ৰহণৰ হাৰ, নিয়োগ, নিবনুৱা, শিক্ষাগত অৰ্হতা, শ্ৰম ব্যয় আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ২০টা মুখ্য সূচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই সূচকসমূহৰ বহুতো আন সংগঠনে প্ৰস্তুত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনাৰ বিভাগ|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনা বিভাগ]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰো|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰো]]ৱে উৎপাদন খণ্ডৰ ঘণ্টাভিত্তিক পাৰিশ্ৰমিকৰ সূচক প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|website=International Labour Organization, KILM 17|title=Hourly compensation costs|access-date=2 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|archive-date=11 July 2012|archivedate=11 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগ|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগ]]ে প্ৰতি বছৰে ''[[শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা|শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা]]'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|title=List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor|work=U.S. Department of Labor |access-date=9 January 2015|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112004718/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/}}&lt;/ref&gt; এই তালিকাখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম পৰিক্ৰমা ব্যুৰোৱে প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত সংশোধিত সংস্কৰণত মুঠ ৭৪খন দেশ আৰু ১৩৬বিধ সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। 

আই এল অ' [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮|বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮]]ৰ ১৭টা সূচকৰ ভিতৰত ৯টা সূচকৰ দায়িত্বশীল সংস্থা।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.ilo.org/publications/time-act-sdg-8-integrating-decent-work-sustained-growth-and-environmental-0 |title=Time to act for SDG 8: integrating decent work, sustained growth and environmental integrity |date=2019 |publisher=International Labour Office |isbn=978-92-2-133677-8 |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;{{Rp|5}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Sustainable Development Goal #8: Decent Work and Economic Growth |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/decent-work-and-2030-agenda-sustainable-development/sustainable-development-goal-8-decent-work-and-economic-growth |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই লক্ষ্যৰ বিষয় হৈছে &quot;উপযুক্ত শ্ৰম আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশ।&quot; &lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, আই এল অ' লক্ষ্য ৮.খৰ সূচক ৮.খ.১ৰ দায়িত্বশীল সংস্থা। এই লক্ষ্যৰ ভাষ্য হৈছে: &quot;২০২০ চনৰ ভিতৰত যুৱ নিয়োগৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন কৌশল প্ৰস্তুত আৰু কাৰ্যকৰী কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিশ্বজনীন নিয়োগ চুক্তি ৰূপায়ণ কৰা।&quot; &lt;ref name=&quot;:172&quot;&gt;United Nations (2017) Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, [[:File:A RES 71 313 E.pdf|Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://undocs.org/A/RES/71/313 A/RES/71/313])&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি বিশ্বজনীন যুৱ সবলীকৰণ কৌশলৰ অগ্ৰগতিৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব আই এল অ'ৰ।&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt;

===প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষাদানৰ একক===

[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ]] ইটালীৰ [[তুৰিন]]ত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.itcilo.org/en|title=ITCILO – International Training Center|access-date=21 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|archive-date=10 July 2015|archivedate=10 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন বিভাগৰ সৈতে একেলগে এই কেন্দ্ৰই আই এল অ'ৰ বিষয়া আৰু সচিবালয়ৰ সদস্যসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণৰ লগতে বিভিন্ন শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰতি বছৰে বিশ্বৰ প্ৰায় ১১,০০০ লোকৰ বাবে ৪৫০টাতকৈ অধিক প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্প আগবঢ়ায়। 

উদাহৰণস্বৰূপে, কেন্দ্ৰটোৱে উন্নয়ন পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত [[আইনৰ স্নাতকোত্তৰ|আইনৰ স্নাতকোত্তৰ]] কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সহযোগিতা আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰৰ পেছাদাৰীসকলক বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy|title=LLM Guide (IP LLM) – University of Torino, Faculty of Law|website=llm-guide.com|access-date=2 June 2012|archive-date=18 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160318082321/http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy}}&lt;/ref&gt;

==বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি==

===শিশু শ্ৰম===

[[File:Minimum age convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ [[সৰ্বনিম্ন বয়স অভিসম, ১৯৭৩|১৯৭৩ চনৰ সৰ্বনিম্ন বয়স অভিসম]]ৰ পক্ষভুক্ত দেশসমূহ আৰু তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰণ কৰা সৰ্বনিম্ন বয়স: বেঙুনীয়া, ১৪ বছৰ; সেউজীয়া, ১৫ বছৰ; নীলা, ১৬ বছৰ]][[File:Child labour in Madagascar.jpg|thumb|এই কমবয়সীয়া ল'ৰাসকল বিশ্বৰ শিশু শ্ৰমত জড়িত লাখ লাখ শিশুৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁলোকে মাদাগাস্কাৰৰ অন্তছিৰাবেৰ এটা ইটাভাতাত কাম কৰে। ]][[শিশু শ্ৰম]]ক সাধাৰণতে এনে কাম হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যিয়ে শিশুৰ শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদা কাঢ়ি লয় আৰু তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক বিকাশৰ ক্ষতি কৰে। ''শিশু শ্ৰম'' বুলিলে শিশুৰ বাবে মানসিক, শাৰীৰিক, সামাজিক বা নৈতিকভাৱে বিপজ্জনক আৰু ক্ষতিকাৰক কামক বুজায়। ইয়াৰ উপৰি এনে কামে শিশুৰ বিদ্যালয়ত উপস্থিত থকাৰ সুযোগ কাঢ়ি লৈ, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি বা অত্যধিক দীঘলীয়া আৰু কঠিন কামৰ সৈতে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা একেলগে চলাবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Ahmady, Kameel 2021:[[Traces of Exploitation in the World of Childhood]] (A Comprehensive Research on Forms, Causes and Consequences of Child Labour in Iran). Avaye Buf Publisher, Denmark.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour |url=https://www.unicef.org/protection/child-labour |access-date=2024-06-10 |website=UNICEF |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour has a profound impact on the health and wellbeing of children |url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/news-and-events/stories/child-labour-has-profound-impact-health-and-wellbeing-children_en |access-date=2024-06-10 |website=European Commission |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ [[শিশু শ্ৰম বিলোপৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী]] ১৯৯২ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ক্ৰমান্বয়ে শিশু শ্ৰম বিলোপ কৰা। ইয়াৰ বাবে দেশসমূহৰ সমস্যা মোকাবিলা কৰাৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰা আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশ্বজনীন আন্দোলন আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমান এই কাৰ্যসূচী ৮৮খন দেশত চলি আছে। ২০০৮ চনত কাৰিকৰী সহযোগিতা প্ৰকল্পৰ বাবে ইয়াৰ বাৰ্ষিক ব্যয় ৬১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰতকৈ অধিক হৈছিল। ই বিশ্বৰ এই ধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যসূচী আৰু আই এল অ'ৰ এককভাৱে সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যকৰী কাৰ্যসূচী। 

বছৰবোৰৰ সৈতে এই কাৰ্যসূচীৰ সহযোগীৰ সংখ্যা আৰু পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান ইয়াৰ অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক সংগঠন, অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু চৰকাৰী সংস্থা, ব্যক্তিগত ব্যৱসায়, সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংগঠন, বেচৰকাৰী সংস্থা, সংবাদ মাধ্যম, সংসদ সদস্য, ন্যায়পালিকা, বিশ্ববিদ্যালয়, ধৰ্মীয় গোট আৰু শিশু তথা তেওঁলোকৰ পৰিয়াল অন্তৰ্ভুক্ত। 

শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে আই এল অ'ৰ এই কাৰ্যসূচীৰ কাম আই এল অ'ৰ উপযুক্ত শ্ৰম কাৰ্যসূচীৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |title=Decent work - Themes |access-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509195231/http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |archive-date=9 May 2008}}&lt;/ref&gt; শিশু শ্ৰমে শিশুসকলক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষা লাভ কৰাত বাধা দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Von Braun|first=Joachim|editor= Von Braun|title=Employment for poverty reduction and food security|url=https://books.google.com/books?id=7q1ZUsatasIC&amp;pg=PA35|access-date=20 June 2010|series=IFPRI Occasional Papers|year=1995|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-332-8|page=35}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন সন্মিলন আয়োজন কৰে। সৰ্বশেষ সন্মিলনখন ২০২২ চনৰ ১৫ মে'ৰপৰা ২০ মে'লৈ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ডাৰবানত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5th Global Conference on the Elimination of Child Labour |url=https://www.5thchildlabourconf.org/en/home |access-date=2022-06-07 |website=www.5thchildlabourconf.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই ২০০২ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে ১২ জুনত [[বিশ্ব শিশু শ্ৰম বিৰোধী দিৱস]] পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বজুৰি শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণত উৎসাহিত কৰা। এই দিৱসে বিশেষভাৱে দাসত্ব আৰু শিশু সৈনিকৰ ব্যৱহাৰ বিলোপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |author=United Nations |title=World Day Against Child Labour - Background |url=https://www.un.org/en/observances/world-day-against-child-labour/background |access-date=2024-04-08 |work=United Nations |language=en}}&lt;/ref&gt;

====খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ ব্যতিক্ৰম====

শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সাংস্কৃতিক দৃষ্টিভংগীৰ বাবে আই এল অ'ই সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতা বিবেচনা কৰা কেইবাটাও নীতি বিকশিত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৬৯, ১০৭, ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ অভিসম অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে খিলঞ্জীয়া সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰা। ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ অভিসমে [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আনহাতে ১০৭ আৰু ১৬৯ নম্বৰৰ অভিসমে [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] আৰু [[জনজাতীয় লোক|জনজাতীয় লোকসকল]]ৰ অধিকাৰ আগবঢ়ায় আৰু নিজৰ উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিজে নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot;&gt;{{cite book|last=Larsen|first=P.B.|title=Indigenous and tribal children: assessing child labour and education challenges.|publisher=International Programme on the Elimination of Child Labour (IPEC), International Labour Office.}}&lt;/ref&gt;

বহু খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ত,{{example needed|date=July 2019}} পিতৃ-মাতৃয়ে বিশ্বাস কৰে যে কাম কৰা আৰু দৈনন্দিন জীৱনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ জৰিয়তে শিশুৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱন শিক্ষা লাভ কৰে। কামক শিশুসকলৰ ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ কামৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা এক শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে দেখা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Guidelines for Combating Child Labour Among Indigenous Peoples|date=2006|publisher=International Labour Organization|location=Geneva|isbn=978-92-2-118748-6|url=http://www.ilo.org/publns}}&lt;/ref&gt; পৰিয়াল আৰু শিশুৰ কল্যাণ আৰু জীৱন-ধাৰণ পৰিয়ালৰ সকলো সদস্যৰ উমৈহতীয়া দায়িত্ব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে কামক শিশুৰ বিকাশ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলিও গণ্য কৰে। খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বহু শিশু আৰু পিতৃ-মাতৃয়ে এতিয়াও শিক্ষাক যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot; /&gt;

===জোৰপূৰ্বক শ্ৰম===

[[File:Krychów forced labour camp 1940 (Krowie Bagno).jpg|thumb|১৯৪০ চনৰ ক্ৰিচ'ভ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম শিবিৰ]]

আই এল অ'ই [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজক ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত এই বিষয়টোক মূলতঃ ঔপনিৱেশিক সমস্যা হিচাপে দেখা হৈছিল। সেই সময়ত আই এল অ'ৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰদ্বাৰা উপনিৱেশসমূহৰ বাসিন্দাসকলৰ ওপৰত কৰা গুৰুতৰ শোষণৰপৰা তেওঁলোকক সুৰক্ষা দিবলৈ ন্যূনতম মানদণ্ড স্থাপন কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Burbank |first1=Jane |url=https://books.google.com/books?id=y7B9euuLEkUC |title=Empires in World History: Power and the Politics of Difference |last2=Cooper |first2=Frederick |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12708-8 |page=386 |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৪৫ চনৰ পিছত লক্ষ্য আছিল দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ ভিত্তিত একে আৰু বিশ্বজনীন মানদণ্ড স্থাপন কৰা। কিন্তু [[শীতল যুদ্ধ]] আৰু ঔপনিৱেশিক শক্তিসমূহে দাবী কৰা ব্যতিক্ৰমৰ বাবে এই আলোচনা বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকৰপৰা মানৱ অধিকাৰৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰমৰ মানদণ্ডৰ ঘোষণাসমূহৰ শক্তি উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক দেশসমূহৰ চৰকাৰৰ দাবীৰ বাবে হ্ৰাস পাইছিল। তেওঁলোকে দ্ৰুত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে জৰুৰীকালীন শাসন হিচাপে শ্ৰমৰ ওপৰত অসাধাৰণ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Daniel Roger Maul|title=The International Labour Organization and the Struggle against Forced Labour from 1919 to the Present|journal=Labor History|year= 2007|volume= 48|issue=4|pages=477–500|doi=10.1080/00236560701580275|s2cid=154924697}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Solzhenitsyn, Aleksandr.(1973) [[The Gulag Archipelago]]: An Experiment in Literary Investigation. Parisian publisher YMCA-Press.}}&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Labour Convention map.svg|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৩০ চনৰ [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসম|জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসম]] অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

১৯৯৮ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]] আৰু ইয়াৰ অনুসৰণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহক সংগঠন কৰাৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ সন্মান, প্ৰচাৰ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ, সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপ কৰিবলৈ, শিশু শ্ৰম কাৰ্যকৰীভাৱে বিলোপ কৰিবলৈ আৰু নিয়োগ আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kellerson |first=Hilary |year=1998 |title=The ILO Declaration of 1998 on Fundamental Principles and Rights: A Challenge for the Future |url=https://access.heinonline.com/HOL/P?h=hein.journals/intlr137&amp;i=232 |journal=International Labour Review |volume=137 |issue=2 |pages=223–228}}&lt;/ref&gt;

[[File:Abolition of Forced Labour Convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৫৭ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম বিলোপ অভিসম অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সম্পৰ্কীয় প্ৰথম বিশ্বজনীন প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশেষ কাৰ্যসূচী সৃষ্টি কৰে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Forced labour, modern slavery and trafficking in persons |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচী ১৯৯৮ চনৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণাৰ প্ৰচাৰ আৰু ৰূপায়ণৰ বৃহত্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ আছিল। ২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াক &quot;কাৰিকৰী সহায় আৰু প্ৰচাৰমূলক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপৰ বাবে&quot; সৃষ্টি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Plant |first1=Roger |last2=O'Reilly |first2=Caroline |date=March 2003 |title=The ILO's Special Action Programme to Combat Forced Labour |journal=International Labour Review |volume=142 |issue=1 |page=73 |doi=10.1111/j.1564-913X.2003.tb00253.x}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচীয়ে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিভিন্ন পদ্ধতি চিনাক্ত কৰাৰ সূচক বিকশিত কৰিছে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chantavanich |first1=Supang |last2=Laodumrongchai |first2=Samarn |last3=Stringer |first3=Christina |date=2016 |title=Under the shadow: Forced labour among sea fishers in Thailand |journal=Marine Policy |language=en |volume=68 |page=6 |bibcode=2016MarPo..68....1C |doi=10.1016/j.marpol.2015.12.015 |issn=0308-597X |s2cid=155418604}}&lt;/ref&gt; আৰু জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ ওপৰত সমীক্ষাৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lerche |first1=Jens |date=October 2007 |title=A Global Alliance against Forced Labour? Unfree Labour, Neo-Liberal Globalization and the International Labour Organization |journal=Journal of Agrarian Change |volume=7 |issue=4 |page=427 |bibcode=2007JAgrC...7..425L |doi=10.1111/j.1471-0366.2007.00152.x |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনত এই বিশেষ কাৰ্যসূচীক আই এল অ'ৰ ''কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ শাখা''ত একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Fundamental Principles and Rights at Work Branch (FUNDAMENTALS) |url=https://www.ilo.org/about-ilo/how-ilo-works/organizational-structure-international-labour-office/governance-and-tripartism-department-governance/fundamental-principles-and-rights-work-branch-fundamentals |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ জৰিয়তে জোৰপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে কাম আৰু মিত্ৰতা ৮.৭ৰ প্ৰসংগত কাম একেলগে কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.alliance87.org/|title=Alliance 8.7|work=Alliance 8.7}}&lt;/ref&gt;

জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি আছিল ২০১৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে [[আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল]] গ্ৰহণ কৰা। ২০১৫ চনত ইয়াক অনুমোদন কৰা হয় আৰু ২০১৬ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত ই কাৰ্যকৰী হয়। নতুন প্ৰটোকলটোৱে ১৯৩০ চনত গ্ৰহণ কৰা আই এল অ'ৰ ২৯ নম্বৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসমক আধুনিক সময়ৰ উপযোগী কৰি মানুহৰ সৰবৰাহৰ দৰে পদ্ধতিৰ মোকাবিলা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C029|title=ILO Convention 29}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ সৈতে জড়িত ২০৩ নম্বৰ পৰামৰ্শই ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ বাবে কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:3174688|title=ILO Recommendation 203}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনত আই এল অ'ই নিয়োগকৰ্তাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘ কংগ্ৰেছৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বত আধুনিক দাসত্বৰ অৱসান ঘটোৱাৰ বাবে বিশ্বজনীন অভিযান আৰম্ভ কৰে। ''৫০ ফৰ ফ্ৰিডম অভিযান''ৰ উদ্দেশ্য আছিল জনসমৰ্থন সংগ্ৰহ কৰা আৰু দেশসমূহক আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল অনুমোদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

===ন্যূনতম মজুৰি আইন===

শ্ৰমিকসকলৰ [[ন্যূনতম মজুৰি]] নিৰ্ধাৰণৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আই এল অ'ই [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা অভিসম, ১৯২৮]], [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা কৃষি অভিসম, ১৯৫১]] আৰু [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ অভিসম, ১৯৭০]]ক [[ন্যূনতম মজুৰি আইন]] হিচাপে সৃষ্টি কৰিছে। 

===বাণিজ্যিক যৌনতা===

১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি|ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ জৰিয়তে আই এল অ' সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ৰপৰাই সংস্থাটোৱে বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিতৰ্কিত বিষয়টোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। আই এল অ' আৰু [[জাতিসংঘ সংঘ|জাতিসংঘ সংঘ]] গঠনৰ আগলৈকে যৌন সেৱাৰ বিষয়টো কেৱল ৰাষ্ট্ৰৰ অধিকাৰৰ ভিতৰত আছিল। পিছত আই এল অ' আৰু জাতিসংঘ সংঘই এই বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰা বিষয় আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত বুলি বিবেচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Rodriguez Garcia |first2=Magaly |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=197 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাণিজ্যিক যৌনতাক অনৈতিক আৰু অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে পুৰুষৰ অভিভাৱকত্বৰ বাহিৰত আন দেশলৈ যোৱা দুৰ্বল অৱস্থাত থকা অবিবাহিত কৰ্মৰত মহিলাসকলৰ সৈতে বেশ্যাবৃত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ ব্যাপক ধ্বংসৰ পিছত আই এল অ'ই বেশ্যাবৃত্তিক নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰয়োজন হোৱা সংক্ৰমণ হিচাপে দেখিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=198 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ফৰাচী সমাজবাদী এলবাৰ্ট থমাছৰ নেতৃত্বত আই এল অ'ই এটা চিকিৎসা বিভাগ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল পুৰুষ নাৱিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। তেওঁলোকৰ জীৱনক &quot;ঘূৰি ফুৰা&quot; আৰু &quot;অসংযত&quot; বুলি দেখা হৈছিল আৰু সেইবাবে তেওঁলোক যৌন সংক্ৰমিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ অধিক সম্ভাৱনাপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

১৯২০ চনৰ জেনোৱা সামুদ্ৰিক সন্মিলনৰ পিছত আই এল অ'ই নাৱিকসকলৰ মাজত যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতৃত্বৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত আই এল অ'ই বিপজ্জনক বৃত্তিত কৰ্মৰত মহিলাসকলক সুৰক্ষা দিবলৈও চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু আই এল অ'ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলে যৌন ব্যৱসায়ক &quot;শ্ৰম&quot; বুলি গণ্য কৰা নাছিল। তেওঁলোকে শ্ৰমক মূলতঃ ঔদ্যোগিক শ্ৰম হিচাপে বুজিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=200 |doi=10.1353/jowh.2021.0050 |s2cid=245127678|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে মহিলাসকলে ঔদ্যোগিক কাম কৰিলে তেওঁলোক অনৈতিক জীৱনযাপনৰপৰা আঁতৰি থাকিব। মহিলাসকলক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ঔদ্যোগিক কামক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ উন্নত মজুৰি আৰু নিৰাপদ কৰ্মপৰিস্থিতিৰ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=201 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

জাতিসংঘ গঠনৰ পিছত আই এল অ'ই বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিষয়ত নতুনকৈ গঠিত সংস্থাটোৰ তুলনাত পিছপৰা ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। [[মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আয়োগ|ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় আয়োগে]] যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তি দুয়োটাৰে বিলোপৰ আহ্বান জনায়।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=202 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ১৯৫০ৰ দশকত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]] আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংগঠনে দাসত্বৰ সৈতে মিল থকা সকলো কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ বিষয়ৰ পৰিৱৰ্তে অপৰাধমূলক বিষয় হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

১৯৭৬ চনৰপৰা আই এল অ' আৰু অন্যান্য সংগঠনে [[উন্নয়নশীল দেশ|উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ]] গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ কাম আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:62&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=105 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই পৰীক্ষা কৰা এটা উদাহৰণ আছিল থাইলেণ্ডৰ [[গো-গো বাৰ]] আৰু ''ভাড়াতীয়া পত্নী''ৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰথা। অঞ্চলটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক ঘাটি স্থাপনৰ ফলত এই দুয়োটা প্ৰথাৰ বিকাশ ঘটিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষৰফালে আই এল অ'ই ''গ্ৰাম্য মহিলা কাৰ্যসূচী'' স্থাপন কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে বেংককত যুৱ মালিচকৰ্মী মহিলাসকলৰ যৌন ব্যৱসায়ত জড়িত হোৱাৰ বিষয়টো পৰীক্ষা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; এই ঘটনা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ আই এল অ' বা ইয়াৰ কোনো শাখাৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ এটা ৰূপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; পৰৱৰ্তী দশকসমূহত [[যৌন পৰ্যটন]] বৃদ্ধি আৰু এইডছ মহামাৰীৰ বিস্তাৰে আই এল অ'ৰ বাণিজ্যিক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=106 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt;

===এইচ আই ভি/এইডছ===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা হৈছে [[এইচ আই ভি]] সম্পৰ্কীয় কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সম্পদ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য সংস্থা। আই এল অ'এইডছ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/lang--en/index.htm|title=HIV/AIDS and the World of Work Branch (ILOAIDS)|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; হৈছে এই বিষয়ৰ বাবে আই এল অ'ৰ বিশেষ শাখা। 

আই এল অ' ১৯৯৮ চনৰপৰা এইচ আই ভিৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল শ্ৰম আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য গুৰুতৰ প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ কৰা। সংস্থাটোৰ মতে এইচ আই ভিয়ে কৰ্মৰত লোক, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বৃহৎ বোজা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০০১ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে এইচ আই ভি/এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ওপৰত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আচৰণ বিধি গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Publications/WCMS_113783/lang--en/index.htm|title=The ILO Code of Practice on HIV/AIDS and the World of Work|work=International Labour Organization|date=June 2001}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ এখন বিশেষ অধিৱেশনৰ সময়ত প্ৰকাশ কৰা হয়। 

একেটা বছৰতে আই এল অ' [[এইচ আই ভি/এইডছৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যুটীয়া কাৰ্যসূচী]]ৰ সহ-পৃষ্ঠপোষক হয়। 

২০১০ চনত ৯৯সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ সম্পৰ্কীয় আই এল অ'ৰ ২০১০ চনৰ ২০০ নম্বৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_142706/lang--en/index.htm|title=Recommendation concerning HIV and AIDS and the World of Work, 2010 (No. 200)|work=International Labour Organization|date=17 June 2010 }}&lt;/ref&gt; এইটো এইচ আই ভি আৰু এইডছ সম্পৰ্কীয় প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড আছিল। এই পৰামৰ্শত এইচ আই ভি আক্ৰান্ত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে কৰ্মক্ষেত্ৰত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিস্তৃত নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে। ''এইচ আই ভি প্ৰতিৰোধ, কৰ্মক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা'' শীৰ্ষক বিষয়ৰ অধীনত আই এল অ'এইডছে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মজগতৰ ক্ষেত্ৰত নীতি পৰামৰ্শ, গৱেষণা আৰু কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। আই এল অ'ই এইচ আই ভিৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা হ্ৰাস আৰু এইচ আই ভিৰ সৈতে জীয়াই থকা বা ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত লোকসকলৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ কমোৱাৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষাৰ প্ৰচাৰো কৰে। 

আই এল অ'এইডছে ২০১৫ চনৰ ভিতৰত নতুন সংক্ৰমণ, এইডছ-সম্পৰ্কীয় মৃত্যু আৰু [[বৈষম্য]] শূন্যলৈ অনাৰ লক্ষ্যৰে &quot;শূন্যৰ দিশে&quot; অভিযান চলাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|title=Getting to Zero|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209165450/http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|archive-date=9 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsstrategygoalsby2015|title=UNAIDS|work=unaids.org}}&lt;/ref&gt;{{update inline|date=July 2019}} এই অভিযানৰ আধাৰত আই এল অ'এইডছে কৰ্মক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছামূলক আৰু গোপনীয় পৰামৰ্শ আৰু পৰীক্ষাৰ এটা কাৰ্যসূচী চলায়। ইয়াক ভিচিটি@ৱৰ্ক নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_215899/lang--ja/index.htm|title=VCT@WORK: 5 million women and men workers reached with Voluntary and confidential HIV Counseling and Testing by 2015|work=International Labour Organization|date=December 2014 }}&lt;/ref&gt;

===প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক===

&quot;প্ৰব্ৰজিত&quot; শব্দটোৰ অৰ্থ অনুসৰি [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক]] বুলিলে কাম কৰিবলৈ এখন দেশৰপৰা আন এখন দেশলৈ যোৱা লোকক বুজায়। প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে সমতা আৰু সমন্বয়ৰ ওপৰত এটা পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=vittin /&gt; আই এল অ'ই ১৯৭৫ চনৰ [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় পৰিপূৰক বিধান অভিসম]] আৰু ১৯৯০ চনৰ [[সকলো প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অভিসম]]কে ধৰি কেইবাটাও অভিসম গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kumaraveloo|first1=K Sakthiaseelan|last2=Lunner Kolstrup|first2=Christina|date=2018-07-03|title=Agriculture and musculoskeletal disorders in low- and middle-income countries|journal=Journal of Agromedicine|language=en|volume=23|issue=3|pages=227–248|doi=10.1080/1059924x.2018.1458671|pmid=30047854|s2cid=51719997|issn=1059-924X}}&lt;/ref&gt;

===ঘৰুৱা শ্ৰমিক===

ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকল হৈছে আন লোকৰ ঘৰত বা তেওঁলোকৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰা লোক। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে ৰন্ধা-বঢ়া, ঘৰ পৰিষ্কাৰ কৰা আৰু শিশুৰ যত্ন ল'ব পাৰে। তথাপি তেওঁলোক প্ৰায়ে আটাইতকৈ কম বিবেচনা লাভ কৰা লোক আৰু শ্ৰম তথা সামাজিক সুৰক্ষাৰপৰা বঞ্চিত হয়। ইয়াৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈছে পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে এই কামসমূহ বিনা পাৰিশ্ৰমিকত কৰি অহা।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Domestic workers|url=http://www.ilo.org/global/topics/domestic-workers/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক]] আৰু [[উপযুক্ত শ্ৰম]]ৰ অধিকাৰ, লগতে প্ৰব্ৰজিত ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আই এল অ'ই ২০১১ চনৰ ১৬ জুনত [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক অভিসম]] গ্ৰহণ কৰে। 

===পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা===

১৯৭০ৰ দশকৰপৰা আই এল অ'ই ইয়াৰ কাৰ্যকলাপ আৰু বৃহত্তৰ আলোচনাত [[পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা]] সংযোজনৰ ওপৰত কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৭২ৰপৰা ১৯৭৫ চনৰ ভিতৰত আই এল অ'ৰ কেইবাখনো প্ৰতিৱেদনত [[পেছাগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য]], অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]]ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Montesano |first1=Francesco S. |last2=Biermann |first2=Frank |last3=Kalfagianni |first3=Agni |last4=Vijge |first4=Marjanneke J. |date=2023 |title=Can the Sustainable Development Goals Green International Organisations? Sustainability Integration in the International Labour Organisation |journal=Journal of Environmental Policy &amp; Planning |language=en |volume=25 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1080/1523908X.2021.1976123 |issn=1523-908X |pmc=9893765 |pmid=36744153|bibcode=2023JEPP...25....1M }}&lt;/ref&gt; ২০০০ৰ দশকত আই এল অ'ই &quot;সেউজীয়া নিয়োগলৈ সামাজিকভাৱে ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন&quot;ৰ প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। সংস্থাটোৱে [[সেউজীয়া নিয়োগ]]ক &quot;পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰা উপযুক্ত চাকৰি&quot; হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০১৭ চনৰপৰা ''[[ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন]]''ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ নীতিত দৃঢ়ভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ ''ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতৰ বাবে শতবাৰ্ষিকী ঘোষণা''ত কোৱা হৈছিল যে: &quot;[...] আই এল অ'ই ইয়াৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ এই দিশত পৰিচালিত কৰিব লাগিব: (১) অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত দিশত বহনক্ষম উন্নয়নত অৰিহণা যোগোৱা ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতলৈ ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন নিশ্চিত কৰা।&quot; &lt;ref&gt;ILO (2019) [https://www.ilo.org/about-ilo/mission-and-impact-ilo/ilo-centenary-declaration-future-work-2019 ILO Centenary Declaration for the Future of Work]. Adopted at the 108th session of the International Labour Conference&lt;/ref&gt;{{Rp|3}} ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ গুৰুত্ব [[শক্তি পৰিৱৰ্তন]] আৰু [[কাৰ্বনমুক্তকৰণ]]ৰ ন্যায়সংগত পদ্ধতিৰ মাজৰ সম্পৰ্কত, যিয়ে বহল [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|উন্নয়ন লক্ষ্য]]সমূহক সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web |title=How just transition can help deliver the Paris Agreement |url=https://climatepromise.undp.org/research-and-reports/how-just-transition-can-help-deliver-paris-agreement |access-date=2025-02-17 |website=UNDP Climate Promise |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=McCauley |first1=Darren |last2=Heffron |first2=Raphael |date=2018-08-01 |title=Just transition: Integrating climate, energy and environmental justice |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301421518302301 |journal=Energy Policy |volume=119 |pages=1–7 |doi=10.1016/j.enpol.2018.04.014 |bibcode=2018EnPol.119....1M |issn=0301-4215 |hdl-access=free |hdl=10023/17583|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই [[সেউজীয়া অৰ্থনীতি]]লৈ পৰিৱৰ্তন আৰু [[সেউজীয়া বিকাশ|নিয়োগৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ]]ও পৰীক্ষা কৰিছে। সংস্থাটোৱে সিদ্ধান্তলৈ আহিছিল যে উপযুক্ত নীতি গ্ৰহণ কৰিলে সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তনে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ২৪ নিযুত নতুন চাকৰি সৃষ্টি কৰিব পাৰে। আনহাতে, সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তন নঘটিলে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত [[উষ্ণতাৰ চাপ]]ৰ বাবে ৭২ নিযুত পূৰ্ণকালীন চাকৰি হেৰাই যাব পাৰে। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত বিশেষকৈ কৃষিক্ষেত্ৰত উপলব্ধ কৰ্মঘণ্টাও হ্ৰাস পাব পাৰে।&lt;ref&gt;[https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/04/green-economy-could-create-24-million-new-jobs/ Green economy could create 24 million new jobs]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ilo.org/global/research/global-reports/weso/greening-with-jobs/lang--en/index.htm Greening with jobs – World Employment and Social Outlook 2018]&lt;/ref&gt;

== বঁটা ==

১৯৬৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত [[ভ্ৰাতৃত্ববোধ]] আৰু শান্তি উন্নত কৰা, শ্ৰমিকসকলৰ বাবে [[মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান]] আৰু [[সামাজিক ন্যায়|ন্যায়]]ৰ বাবে কাম কৰা আৰু অন্যান্য উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰক কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে [[নোবেল শান্তি বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - International Labour Organization Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/labour/facts/ |access-date=5 July 2006 |work=Nobelprize.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - Presentation Speech |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/ceremony-speech/ |access-date=2025-05-02 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== সমালোচনা ==

=== কাটাৰৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক ===

==== আনুষ্ঠানিক অভিযোগ ====

২০১৪ চনত [[কাটাৰ]]ত [[বিদেশী শ্ৰমিক|বিদেশী শ্ৰমিকসকল]]ৰ প্ৰতি কৰা ব্যৱহাৰক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত [[২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ যোগ্যতা অৰ্জন প্ৰতিযোগিতা|২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ]]ৰ প্ৰস্তুতি চলি আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংগঠনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিক অভিযোগ দাখিল কৰে। অভিযোগত কাটাৰে বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ ব্যাপকভাৱে উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=Pattisson|first=Pete|last2=Ames|first2=Nick|date=2023-03-28|title='Legacy, what legacy?' Fight goes on for migrant workers in Qatar 100 days after World Cup|url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/28/legacy-fight-goes-on-for-migrant-workers-in-qatar-100-days-after-world-cup|access-date=2026-08-24|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Ruiz|first=Rebecca R.|last2=Hurtes|first2=Sarah|date=2023-03-11|title=In World Cup Run-Up, Qatar Pressed U.N. Agency Not to Investigate Abuses|url=https://www.nytimes.com/2023/03/11/world/europe/qatar-world-cup-ilo-labor.html|access-date=2026-08-24|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Burkhalter|first=Dorian|date=2023-06-06|title=Qatar heads UN labour conference despite poor rights record|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/how-a-controversial-qatari-minister-is-heading-a-un-labour-conference/48571016|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]-এ অভিযোগ কৰে যে কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে বহু বছৰৰ এক ৰাজনৈতিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। এই প্ৰচেষ্টাই সংস্থাটোক সমালোচকৰপৰা সহযোগীলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি বাতৰিটোত কোৱা হয়। বাতৰিটোৰ মতে, কাটাৰৰ কূটনীতিবিদসকলে তীব্ৰভাৱে প্ৰচাৰ চলাইছিল আৰু কাটাৰৰ সৈতে ব্যাৱসায়িক স্বাৰ্থ থকা নিয়োগকৰ্তা আৰু ৰাষ্ট্ৰসমূহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই তদন্ত আৰম্ভ কৰাত বাধা পৰিছিল বুলি অভিযোগ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু তথ্য গোপন কৰাৰ অভিযোগ ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ২০১৭ চনত অভিযোগটোৰ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰে আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে কাটাৰৰ শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিধি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এটা &quot;কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী&quot; আৰম্ভ কৰে। এই ব্যৱস্থাৰ অধীনত কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক ২৫ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এই ধনেৰে ২০১৮ চনত দোহাত সংস্থাটোৰ বাবে এটা বিশেষ প্ৰকল্প কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite news |last=Rankin|first=Jennifer|date=2023-05-16|title=UN labour rights watchdog facing backlash over Qatar conference nomination|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/16/un-labour-rights-watchdog-facing-backlash-over-qatar-conference-nomination|access-date=2026-08-24|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই ধৰণৰ ধন লাভ কৰা সাধাৰণ প্ৰথা আৰু ইয়াৰ ফলত সংস্থাটোৰ দায়িত্বত কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাই। কিন্তু এজন প্ৰাক্তন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াকে ধৰি সমালোচকসকলে সংস্থাটোৰ স্বাধীনতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰে যে কাটাৰৰ এই অৱদান প্ৰথমতে প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল আৰু ইয়াৰ পৰিমাণো অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ, গ্ৰীষ্মকালত কৰ্মঘণ্টা সীমিত কৰা আৰু তথাকথিত [[কাফালা ব্যৱস্থা]] বিলুপ্ত কৰাৰ পদক্ষেপ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সংস্থাটোৱে এই সংস্কাৰসমূহৰ প্ৰতি সাধাৰণতে ইতিবাচক দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে এই সংস্কাৰসমূহে &quot;শ শ হাজাৰ&quot; প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ ওপৰত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dupraz-Dobias|first=Paula|date=2022-11-10|title=Qatar's Swiss hub for foreign policy|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/1_3-qatar-s-swiss-hub-for-foreign-policy/48029542|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনত কাটাৰৰ এজন বিষয়াই [[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ সৈতে হোৱা কথোপকথনত একে বক্তব্য পুনৰ উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |last=Cornish|first=Chloe|date=2025-11-16|title=UN labour body's proposal to move Mideast HQ to Qatar sparks staff alarm|url=https://www.ft.com/content/24a38ad9-442e-4a96-a664-dd1792ac3ee6?syn-25a6b1a6=1|access-date=2026-08-24|work=Financial Times}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এজন প্ৰাক্তন বিষয়াই [[দ্য গাৰ্ডিয়ান]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰৰ সংস্কাৰসমূহক &quot;বগা কৰা&quot; ধৰণে উপস্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৱেদনসমূহ পক্ষপাতদুষ্ট আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কেইবাজনো বৰ্তমান আৰু প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰক পৰ্যবেক্ষণৰ অধীনত থকা এখন ৰাষ্ট্ৰতকৈ ধন দিয়া গ্ৰাহকৰ দৰে অধিক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াসকলে কৈছিল যে কাটাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা উন্নতিসমূহ &quot;সূক্ষ্ম আলোচনাৰ&quot; ফল আছিল আৰু কঠোৰ সমালোচনাই সেই অগ্ৰগতিক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, শ্ৰমিক অধিকাৰ কৰ্মী, মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু কিছুমান ৰাজনীতিবিদে এই বক্তব্যত উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহে সমস্যাসমূহক কম গুৰুত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে কাটাৰত শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ &quot;ইতিবাচক দিশ&quot;ৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ লগতে সংস্থাটোৱে সংস্কাৰসমূহ ৰূপায়ণ আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিৰ্দিষ্ট ব্যৱধান আৰু সমস্যাসমূহো উল্লেখ কৰি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচীৰ ফলাফল সম্পৰ্কে গৱেষকৰ মতামত ====

কাটাৰৰ [[হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ আব্দুলহাদি ৰছিদ আলখায়াৰেনে ২০১৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত কৈছিল যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ চৰকাৰৰ মুখ্য সাফল্যসমূহৰ ভিতৰত কাফালা ব্যৱস্থা ধ্বংস কৰাটো অন্যতম। তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ ফলত অধিক মুক্ত আৰু প্ৰগতিশীল প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক নীতিৰ দিশত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু চৰকাৰ তথা সমাজৰ মাজত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু সুযোগৰ গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধি পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Alkhayareen|first=Abdulhadi|date=2023-01-01|title=Evaluation of the International Labor Organization project in Qatar|url=https://www.researchgate.net/publication/366775252_Evaluation_of_the_International_Labor_Organization_project_in_Qatar|journal=QScience Connect|volume=2023|doi=10.5339/connect.2023.spt.2}}&lt;/ref&gt;

হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জেকাৰী আৰ. কালোৱে ২০২৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত মত প্ৰকাশ কৰে যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ আইনী সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াত যথেষ্ট সহায় কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে আইনী সংস্কাৰসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে বাহাল থাকিলেও বিবাদ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থাটোক পুনৰ্গঠন নকৰালৈকে ই শ্ৰমিকসকলক প্ৰকৃত ন্যায় প্ৰদান কৰাত ব্যৰ্থ হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Calo|first=Zachary|date=2024-03-19|title=Labor Rights and Dispute System Design: Assessing the Legal Legacy of the 2022 Qatar World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073247_Labor_Rights_and_Dispute_System_Design_Assessing_the_Legal_Legacy_of_the_2022_Qatar_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1729–1739|doi=10.1017/glj.2023.122}}&lt;/ref&gt;

[[টি.এম.চি. আছাৰ প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ এণ্টোৱান ডুভালে ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে কাটাৰৰ সহযোগিতাৰ সময়ছোৱাত কাগজত হোৱা আইনী পৰিৱৰ্তনৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ কাটাৰৰ পদক্ষেপসমূহক &quot;পটেমকিন সংস্কাৰ&quot; বুলি অভিহিত কৰি সংস্থাটোৰ প্ৰশংসা কৰা আৰু কাটাৰ তথা [[ফিফা]]ৰ সৈতে এক &quot;আশাবাদী সংস্কাৰবাদী বৰ্ণনা&quot; গ্ৰহণ কৰাৰ সমালোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Duval|first=Antoine|date=2024-03-19|title=Spectacular International Labor Law: Ambush Counter-Marketing In the Spotlight of Qatar's 2022 FIFA World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073237_Spectacular_International_Labor_Law_Ambush_Counter-Marketing_In_the_Spotlight_of_Qatar's_2022_FIFA_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1712–1728|doi=10.1017/glj.2024.3}}&lt;/ref&gt;

==== কাটাৰগেট কেলেংকাৰি ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ সংস্কাৰৰ বিষয়ে দিয়া ইতিবাচক মূল্যায়ন ইউৰোপীয় সংঘৰ কিছুমান ৰাজনীতিবিদে উদ্ধৃত আৰু পুনৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মাজৰ কিছুমান পিছত [[ইউৰোপীয় সংসদত কাটাৰ দুৰ্নীতি কেলেংকাৰি|কাটাৰগেট]] দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ সৈতে জড়িত হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

কাটাৰগেট তদন্তৰ সৈতে জড়িত এজন বেলজিয়ামৰ বিষয়াই [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে বেলজিয়াম কৰ্তৃপক্ষই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ভিতৰত কাটাৰৰ প্ৰচেষ্টাক জনমত গঢ় দিয়াৰ প্ৰচেষ্টাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

[[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, বিশ্বকাপৰ ঠিক আগতে কাটাৰৰ বিষয়াসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক প্ৰতিযোগিতাখনৰ সময়ত নেতিবাচক মন্তব্য নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। প্ৰতিৱেদনটোৱে লগতে কয় যে বিশ্বকাপৰ সময়ত সংস্থাটোৰ ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহত চলি থকা শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘনৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল আৰু চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ প্ৰশংসাত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষপদ ====

২০২৩ চনৰ জুন মাহত কাটাৰৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী [[আলী বিন ছামিখ আল-মাৰী]] জেনেভাত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁৰ মনোনয়নে শ্ৰমিক সংগঠন আৰু শ্ৰম তথা মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মাজত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁলোকে তেওঁৰ মনোনয়নক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। কাটাৰৰ অব্যাহত শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘা আৰু কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কাটাৰৰ অধ্যক্ষপদে সংস্থাটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু সুনামৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে বুলি তেওঁলোকে আশংকা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ শ্ৰমিক গোটে আল-মাৰীৰ অধ্যক্ষপদৰ বিৰোধিতা নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ফলত নিৰ্ধাৰিত কাৰ্যসূচী অনুসৰি তেওঁৰ অধ্যক্ষপদ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== ২০২৫ চনত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় দোহালৈ স্থানান্তৰৰ বিবেচনা ====

২০২৫ চনৰ শেষৰফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ইয়াৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[বেইৰুট]], [[লেবানন]]ৰপৰা কাটাৰৰ [[দোহা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰে। সংস্থাটোৱে অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ ফলত ২০২৬–২০২৭ চনত ৫ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ ৰাহি হ'ব পাৰে। স্থানান্তৰৰ কাৰণ হিচাপে &quot;আতিথ্য প্ৰদান কৰা চৰকাৰৰ সমৰ্থন&quot;, &quot;লেবাননত অব্যাহত অস্থিৰতা&quot; আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ সম্পদসমূহলৈ অধিক সুবিধাজনক প্ৰৱেশৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কাটাৰৰ এজন বিষয়াই কৈছিল যে কাটাৰে দোহাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে নিজৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ মতে, এই প্ৰস্তাৱক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত উদ্বেগ সৃষ্টি হয়। কৰ্মচাৰীসকলে এখন প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে আৰু জৰীপত অংশগ্ৰহণ কৰা ৭০ জন সদস্যৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশই ইয়াক সমৰ্থন কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কৰ্মচাৰীসকলে সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে শ্ৰমিক সংগঠন নিষিদ্ধ কৰা আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ প্ৰতি ব্যৱহাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰ্যবেক্ষণৰ সন্মুখীন হোৱা এখন দেশলৈ কাৰ্যালয় স্থানান্তৰ কৰিলে দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক স্বাভাৱিক বুলি গ্ৰহণ কৰাৰ আশংকা থাকিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত গৱেষকসকলৰ কামত বাধা পৰিব, সংস্থাটোৰ স্বাধীনতা বিপন্ন হ'ব আৰু দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক বৈধতা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে বুলি তেওঁলোকে কয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[লেবাননত প্ৰব্ৰজনকাৰী গৃহ শ্ৰমিক|লেবাননতো প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰ]]ৰ অভিযোগ আছে। তথাপি কিছুমান কৰ্মচাৰীয়ে কয় যে কাটাৰত চৰকাৰী তদাৰকী অধিক কঠোৰ হোৱাৰ বাবে তাত বাস কৰি উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সমালোচনা কৰা প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰোঁতে গৱেষকসকলে নিৰাপত্তাহীনতা অনুভৱ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

তেওঁলোকে লগতে আশংকা প্ৰকাশ কৰে যে এই স্থানান্তৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত গুৰুতৰ বিপদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু সংস্থাটোৱে নিজৰ দায়িত্বৰ সৈতে আপোচ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== কাটাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য অৱদান ====

কাটাৰৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে আগবঢ়োৱা ধনৰ উপৰি কাটাৰ চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ মে' মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ নিয়মীয়া বাজেটৰ পৰিপূৰক হিচাপত ২০ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এইটো এটা নমনীয় পুঁজি ব্যৱস্থা।&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-05-15|title=Qatar supports ILO with USD 2 million in flexible funding for decent work|url=https://www.ilo.org/resource/news/qatar-supports-ilo-usd-2-million-flexible-funding-decent-work|access-date=2026-08-24|website=[[International Labour Organization]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Qatar and ILO Sign $2M Deal to Advance Decent Work and Build Crisis Resilience|url=https://www.devdiscourse.com/article/other/3415332-qatar-and-ilo-sign-2m-deal-to-advance-decent-work-and-build-crisis-resilience|access-date=2026-08-24|website=Devdiscourse|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Imtiaz|first=Fareeha|date=2025-05-16|title=Qatar signs agreement to support ILO with USD 2 million|url=https://www.iloveqatar.net/news/general/qatar-signs-agreement-support-ilo-usd-2-million|access-date=2026-08-24|website=ILoveQatar|language=en}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই অনুষ্ঠানটোৱে কেৱল ধনৰ প্ৰৱাহকে সূচোৱা নাছিল, বৰং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু [[কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজি]]ৰ মাজত অধিক গভীৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সহযোগিতাৰ দিশত এক পৰিৱৰ্তন সূচাইছিল। কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিয়েই এই ধন আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{official website}}
* [http://www.itcilo.org আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ]
* আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা, [https://web.archive.org/web/20180807001520/http://blue.lim.ilo.org/cariblex/pdfs/ILO_dec_philadelphia.pdf ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা] (১৯৪৪)</text>
      <sha1>ag5hn7ndhukp85chix4lxk6an774dlx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636691</id>
      <parentid>636690</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:40:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* কাৰ্যকলাপ */</comment>
      <origin>636691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174354" sha1="tqekpn3t4a713eqdtzdqrpo7vfxhbab" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা&lt;ref name=&quot;UIA&quot; /&gt;
| logo = International Labour Organization Logo.webp
| logo_size = 175px
| num_staff = ৩,৪৯১
| num_staff_year = ২০২৫&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://unsceb.org/hr-organization | title=PERSONNEL BY ORGANIZATION &amp;#124; United Nations - CEB }}&lt;/ref&gt;
| logo_caption = 
| type = ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা
| abbreviation = আই এল অ'
| languages = {{hlist|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]]|[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]]}}
| leader_title = সঞ্চালক প্ৰধান
| leader_name = গিলবাৰ্ট হৌংবো
| status = সক্ৰিয়
| formation = {{start date and age|1919|4|11|df=yes}}
| headquarters = জেনেভা, [[ছুইজাৰলেণ্ড]]
| awards = [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|শান্তিৰ ন'বেল বঁটা]] (১৯৬৯)
| website = {{official URL}}
| parent_organization = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভা]] &lt;br /&gt; [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]]
| subsidiaries = 
}}

'''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা''' {{en|International Labour Organization}} চমুকৈ '''আই এল অ''' [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা সংস্থা। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড]] নিৰ্ধাৰণ কৰি সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ন্যায় আগবঢ়োৱা।&lt;ref name=&quot;UIA&quot;&gt;{{Cite web |url=https://uia.org/s/or/en/1100025992 |url-access= |title=International Labour Organization (ILO) |author1=Staff writer |year=2024 |department=UIA Global Civil Society Database |website=uia.org |publisher=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ সংঘ |agency=Yearbook of International Organizations Online |location=Brussels, Belgium |format= |arxiv= |asin= |bibcode= |doi= |isbn= |issn= |jfm= |jstor= |lccn= |mr= |oclc= |ol= |osti= |pmc= |pmid= |rfc= |ssrn= |zbl= |id= |access-date=24 December 2024 |via= |quote= |trans-quote= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm|title=Mission and impact of the ILO|work=International Labour Organization |date=28 January 2024 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240301081628/http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm |archive-date= Mar 1, 2024 }}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৩খন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খন আৰু [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। সমগ্ৰ বিশ্বত ইয়াৰ প্ৰায় ৪০টা ক্ষেত্ৰীয় কাৰ্যালয় আছে। সংস্থাটোৱে ১০৭খন দেশত প্ৰায় ৩,৩৮১জন কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰে। ইয়াৰে ১,৬৯৮জনে কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্পত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Departments and offices|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm|access-date=2021-07-15|website=International Labour Organization|language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20210812101027/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm |archive-date= Aug 12, 2021 }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ মানদণ্ডসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে স্বাধীনতা, সমতা, সুৰক্ষা আৰু মৰ্যাদাৰ পৰিৱেশত সমগ্ৰ বিশ্বতে সকলোৰে বাবে সহজলভ্য, উৎপাদনশীল আৰু বহনক্ষম [[শ্ৰম|কৰ্মসংস্থান]] নিশ্চিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm|title=Labour standards |website=International Labour Organization|language=en|access-date=2020-04-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501235733/https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm |archive-date= May 1, 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;international labour standards2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm|title=Introduction to International Labour Standards|work=International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231132132/https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm |archive-date= Dec 31, 2023 }}&lt;/ref&gt; ২০২৬ চনলৈকে এই মানদণ্ডসমূহ ১৯৩খন অভিসন্ধি আৰু চুক্তিত প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰে আঠখনক ১৯৯৮ চনৰ [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় ঘোষণা]] অনুসৰি মৌলিক হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰে সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দামৰ অধিকাৰৰ কাৰ্যকৰী স্বীকৃতি, বলপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বিলোপ, [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিলোপ আৰু [[নিয়োগ বৈষম্য|নিয়োগ]] আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে। আই এল অ' [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন]]ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ। 

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত এই সংস্থাৰ এটা বিশেষ ত্ৰিপাক্ষিক গাঁথনি আছে। ইয়াৰ সকলো মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ বাবে চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ আলোচনা আৰু অনুমোদন প্ৰয়োজন। এই গাঁথনিটো আই এল অ'ৰ তিনিটা মুখ্য সংস্থাৰ জৰিয়তে চলোৱা হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন বছৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড প্ৰস্তুত কৰে। পৰিচালনা পৰিষদে কাৰ্যনিৰ্বাহক পৰিষদ হিচাপে কাম কৰে আৰু সংস্থাটোৰ নীতি আৰু বাজেট নিৰ্ধাৰণ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় হৈছে সংস্থাটোৰ স্থায়ী সচিবালয়। ই সংস্থাটোৰ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যকলাপ ৰূপায়ণ কৰে। সচিবালয়ৰ নেতৃত্ব  তগ’ দেশৰ গিলবাৰ্ট হৌংবোই দিয়ে। তেওঁক ২০২২ চনত পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। 

২০১৯ চনত সংস্থাটোৱে কৰ্মৰ ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কীয় বিশ্ব আয়োগ গঠন কৰিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনত একবিংশ শতিকাৰ শ্ৰম পৰিৱেশৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰসমূহৰ বাবে দহটা পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বজনীন শ্ৰমৰ নিশ্চয়তা, জন্মৰপৰা বৃদ্ধাৱস্থালৈ সামাজিক সুৰক্ষা আৰু জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|title=Global Commission on the Future of Work |website=International Labour Organization|date=14 August 2017 |language=en|access-date=2019-03-21 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20190321141919/http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|archive-date=2019-03-21 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_663006/lang--en/index.htm|title=A human-centred agenda needed for a decent future of work|date=2019-01-22|website=International Labour Organization|language=en|access-date=2019-03-21}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে ই [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] পূৰণত সহায় কৰিবলৈ গঠন কৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থাসমূহৰ মিত্ৰজোঁট ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য। 

আই এল অ'ৰ ইতিহাসৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হৈছে ১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]] আৰু ১৯৪৪ চনৰ [[ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা]]। ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ ৪২৭ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৪৪ চনৰ ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অধীনত আই এল অ'ক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু &quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; নীতি পুনৰ নিশ্চিত কৰিছিল। 

{{TOC limit|3}}

==গাঁথনি==

[[File:OIT, Genève.jpg|thumb|ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়]]

আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা বিশেষায়িত সংস্থা।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Organization |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/290987/International-Labour-Organization-ILO |access-date=24 May 2012 |publisher=britannica.com}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা বা কাৰ্যসূচীৰ দৰে আই এল অ'ও ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Home |url=http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013125243/http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-date=13 October 2013 |access-date=2011-05-22}}&lt;/ref&gt;

আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থাৰপৰা পৃথকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা ত্ৰিপাক্ষিক শাসন-ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকল একত্ৰিত হৈ শ্ৰমৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ, নীতি প্ৰস্তুত আৰু সকলো মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থানৰ বাবে কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে। এই গাঁথনিৰ উদ্দেশ্য হৈছে আই এল অ'ৰ শ্ৰম মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীত তিনিওটা গোটৰ মতামত প্ৰতিফলিত কৰা। অৱশ্যে চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা আন দুটা গোটৰ তুলনাত দুগুণ। 

===পৰিচালনা পৰিষদ===

পৰিচালনা পৰিষদ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সংস্থা। ই বছৰত তিনিবাৰ, মাৰ্চ, জুন আৰু নৱেম্বৰ মাহত বৈঠকত মিলিত হয়। ই আই এল অ'ৰ নীতি সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কাৰ্যসূচী নিৰ্ধাৰণ কৰে, সংস্থাটোৰ কাৰ্যসূচী আৰু বাজেটৰ খচৰা সন্মিলনত দাখিলৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে, সঞ্চালক প্ৰধান নিৰ্বাচন কৰে, সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰপৰা শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য বিচাৰে, তদন্ত সমিতি নিযুক্ত কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ৰ কাম-কাজ তদাৰক কৰে। 

পৰিচালনা পৰিষদত ৫৬জন স্থায়ী সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৪জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৪জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। ইয়াৰ উপৰি ৬৬জন উপ-সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৯জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৯জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। 

মুখ্য ঔদ্যোগিক গুৰুত্ব থকা দহখন ৰাষ্ট্ৰই স্থায়ীভাৱে দহখন আসন লাভ কৰে। সেইবোৰ হৈছে [[ব্ৰাজিল]], [[চীন]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাৰ্মানী]], [[ভাৰত]], [[ইটালী]], [[জাপান]], [[ৰাছিয়া]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Governing Body|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/governing-body/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; আন চৰকাৰী সদস্যসকলক প্ৰতি তিনিবছৰৰ মূৰে মূৰে সন্মিলনে নিৰ্বাচন কৰে। শেহতীয়া নিৰ্বাচন ২০২৪ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Governing Body elections (International Labour Conference (ILC)) |url=https://www.ilo.org/international-labour-conference/112th-session-international-labour-conference/governing-body-elections-2024 |access-date=2026-05-30 |website=www.ilo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ সদস্যসকলক তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত যোগ্যতাত নিৰ্বাচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সংবিধান|Article 7, ILO Constitution]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution|url=http://www.ilo.org/public/english/bureau/leg/amend/index.htm|publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===সঞ্চালক প্ৰধান===

২০২২ চনৰ ২৫ মাৰ্চত গিলবাৰ্ট ফছুন হৌংবো আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Gilbert Houngbo will be the first African to lead the ILO
 | work=republicoftogo.com
 | date=25 March 2022
 | url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/in-english/gilbert-houngbo-will-be-the-first-african-to-lead-the-ilo
}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ গাই ৰাইডাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। গাই ৰাইডাৰক ২০১২ চনৰ অক্টোবৰত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰত দ্বিতীয় পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে পুনৰ নিৰ্বাচিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Guy Ryder re-elected as ILO Director-General for a second term
 | work=International Labour Organization
 | date=7 November 2016
 | url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_534283/lang--en/index.htm
}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সংস্থাটোৰ প্ৰথমজন আফ্ৰিকীয় সঞ্চালক প্ৰধান। ২০২৪ চনত আফ্ৰিকাৰ কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশৰ প্ৰতিনিধিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় ভ্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৰক্কোও আছিল। তাত তেওঁলোকে অৰ্থনৈতিক সংহতি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, নিয়োগ আৰু দক্ষতা বিকাশৰ মন্ত্ৰী ইউনিছ ছেকৌৰিৰ সৈতে আলোচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;f990&quot;&gt;{{cite web |last1=Taibi |first1=FADLI |last2=Technology |first2=Archos |date=2024-01-17 |title=ILO DG Lauds Morocco's Experience in Implementing Social State Policy |url=https://www.mapnews.ma/en/actualites/economy/ilo-dg-lauds-moroccos-experience-implementing-social-state-policy |access-date=2024-05-08 |website=MapNews |language=fr}}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধানসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে:&lt;ref&gt;ILO official site: [https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/ilo-director-general/former-directors-general/lang--en/index.htm Former Directors-General]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! নাম
! দেশ
! কাৰ্যকাল
|-
| আলবাৰ থমাছ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯১৯–১৯৩২
|-
| হেৰল্ড বাটলাৰ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৩২–১৯৩৮
|-
| জন জি. ৱিনাণ্ট || {{flagcountry|USA}} || ১৯৩৯–১৯৪১
|-
| এডৱাৰ্ড জে. ফেলান || {{flagcountry|IRL}} || ১৯৪১–১৯৪৮
|-
| ডেভিড এ. মৰ্চ || {{flagcountry|USA}} || ১৯৪৮–১৯৭০
|-
| ক্লাৰেন্স উইলফ্ৰেড জেংকছ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৭০–১৯৭৩
|-
| ফ্ৰান্সিছ ব্লাঞ্চাৰ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯৭৪–১৯৮৯
|-
| মিচেল হানছেন|| {{flagcountry|BEL}} || ১৯৮৯–১৯৯৯
|-
| জুয়ান ছোমাভিয়া || {{flagcountry|CHL}} || ১৯৯৯–২০১২
|-
| গাই ৰাইডাৰ || {{flagcountry|UK}} || ২০১২–২০২২
|-
| গিলবাৰ্ট হৌংবো || {{flagcountry|TOG}} || ২০২২–বৰ্তমান
|}

===সদস্যপদ===

[[File:International Labour Organization flag.jpg|thumb|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পতাকা]]

আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ১৯৩খন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খনৰ লগতে [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] আই এল অ'ৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution Article 3|url=http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091225111436/http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-date=25 December 2009|publisher=Ilo.org|access-date=2 June 2012}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ৰ সদস্য নোহোৱা সাতখন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ হৈছে [[আন্দোৰা]], [[ভূটান]], [[লিচটেনষ্টাইন]], [[মাইক্ৰ'নেছিয়া]], [[মোনাকো]], [[নাউৰু]] আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ILO Declaration on Fundamental Prinicples &amp; Rights at Work |url=https://sthelenaehrc.org/ilo-declaration-on-fundamental-prinicples-rights-at-work/ |website=Equality &amp; Human Rights Commission |date=10 November 2020 |access-date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যিকোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ সদস্য হ'ব পাৰে। সদস্যপদ লাভ কৰিবলৈ এখন দেশে সঞ্চালক প্ৰধানক জনাব লাগিব যে সেই দেশে আই এল অ'ৰ সংবিধানৰ সকলো বাধ্যবাধকতা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=EotN-Membership&gt;{{cite encyclopedia|title=The International Labour Organization (ILO) – Membership|url=http://www.nationsencyclopedia.com/United-Nations-Related-Agencies/The-International-Labour-Organization-ILO-MEMBERSHIP.html|encyclopedia=Encyclopedia of the Nations|publisher=Advameg, Inc.|access-date=16 August 2012|year=2012}}&lt;/ref&gt; আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা ৰাষ্ট্ৰক সকলো প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোট আৰু চৰকাৰী প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোটৰ জৰিয়তে আই এল অ'ৰ সাধাৰণ সন্মিলনত সদস্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা কুক দ্বীপপুঞ্জ ২০১৫ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ত যোগদান কৰে।&lt;ref&gt;International Labour Organization. (n.d.). ''About the ILO in the Cook Islands.'' Retrieved June 26, 2021, from https://www.ilo.org/suva/countries-covered/cook-islands/WCMS_410209/lang--en/index.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |title=Key document - ILO Constitution |url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:62:0::NO:62:P62_LIST_ENTRIE_ID:2453907:NO |access-date=2024-03-23 |website=www.ilo.org}}&lt;/ref&gt;

যিবোৰ দেশ [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত আই এল অ'ৰ সদস্য আছিল, ১৯৪৬ চনত সংস্থাটোৰ নতুন সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সময়তো সেই দেশসমূহ সদস্য হৈ থাকিল।&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==উদ্দেশ্য==

ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই (১০ মে' ১৯৪৪) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পৰম্পৰাগত উদ্দেশ্যসমূহ পুনৰ উল্লেখ কৰাৰ লগতে দুটা নতুন দিশ সংযোজন কৰিছিল। এই দুটা দিশ আছিল সামাজিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত [[মানৱ অধিকাৰ]]ৰ গুৰুত্ব আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot;&gt;Norman F. Dufty, [https://www.jstor.org/stable/2706128 &quot;Organizational Growth and Goal Structure: The Case of the ILO&quot;], (1972) 26 (3) ''International Organization'' 479 accessed 24 August 2011&lt;/ref&gt;{{Rp|481–2}} দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ সময়ত আই এল অ'ই &quot;উন্নত পৃথিৱীৰ আশা&quot;ৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা নতুন বাস্তৱতা আৰু নতুন আকাংক্ষাৰ সৈতে নিজৰ মূল নীতিসমূহ খাপ খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot;&gt;Joseph Sulkowski, [https://www.jstor.org/stable/2194455 &quot;The Competence of the International Labor Organization Under the United Nations System&quot;], (1951) 45 (2) ''The American Journal of International Law'' 286 accessed 24 August 2011.&lt;/ref&gt;{{Rp|287}} এই ঘোষণা ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত আই এল অ'ৰ ২৬তম সন্মিলনত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

১৯৪৬ চনত [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ সন্মিলনে আই এল অ'ৰ সংবিধান সংশোধন কৰাৰ সময়ত ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাখন সংবিধানৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ই সংবিধানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot; /&gt;{{Rp|287}} ঘোষণাখনৰ অধিকাংশ দাবী আমেৰিকা আৰু পশ্চিম ইউৰোপৰ শ্ৰমিক সংঘ আৰু আই এল অ'ৰ সচিবালয়ৰ অংশীদাৰিত্বৰ ফল আছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

&quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক নথিসমূহৰ প্ৰস্তাৱনাত প্ৰকাশ পোৱা এটা নীতি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক জড় পণ্য, মানৱ মূলধন, কেৱল উৎপাদনৰ উপাদান বা [[মানৱ সম্পদ]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে জীৱিকা অৰ্জনৰ বাবে কাম কৰা লোকসকলক [[মানৱ]] হিচাপে মৰ্যাদা আৰু সন্মান দিয়া উচিত। পল অ'হিগিনছৰ মতে এই বাক্যাংশটো জন কেলছ ইংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৮৮০ চনত [[ডাবলিন]]ত ব্ৰিটিছ ট্ৰেডছ ইউনিয়ন কংগ্ৰেছৰ এখন সভাত এই বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;O'Higgins, P., [https://academic.oup.com/ilj/article-abstract/26/3/225/664238 'Labour is not a Commodity' — an Irish Contribution to International Labour Law'] (1997) 26(3) Industrial Law Journal 225–234&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

===উৎপত্তি===

ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত [[জাতিসংঘ]]ৰ সংস্থা হিচাপে আই এল অ' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতাসকলে ১৯১৯ চনৰ পূৰ্বেই সামাজিক চিন্তা আৰু কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰিছিল। মুখ্য সদস্যসকলে পূৰ্বৰ ব্যক্তিগত পেছাগত আৰু মতাদৰ্শগত নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ইজনে সিজনক চিনি পাইছিল। এই নেটৱৰ্কসমূহত তেওঁলোকে সামাজিক নীতি সম্পৰ্কীয় জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু ধাৰণা বিনিময় কৰিছিল। যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ &quot;জ্ঞানভিত্তিক সম্প্ৰদায়সমূহ&quot;, যেনে ১৯০০ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন সমিতি, আৰু সমাজবাদী দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেটৱৰ্কসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম ৰাজনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানীকৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক আছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot;&gt;{{cite journal|author=VanDaele, Jasmien|title=Engineering Social Peace: Networks, Ideas, And the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages= 435–466|doi=10.1017/S0020859005002178|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছৰ সময়ত &quot;নিৰ্মাণযোগ্য সমাজ&quot;ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ স্থপতিসকলৰ সামাজিক পৰিকল্পনাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুঘটক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন নতুন শাখা হিচাপে সামাজিক সংস্কাৰ ৰূপায়ণৰ এক উপযোগী মাধ্যম হৈ পৰিছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলৰ সামাজিক ন্যায় আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মৰ অধিকাৰৰ আদৰ্শসমূহ ১৯১৯ চনৰ পেৰিছ শান্তি সন্মিলনত হোৱা কূটনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আপোচৰদ্বাৰা সলনি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত আই এল অ'ৰ আদৰ্শবাদ আৰু বাস্তৱবাদৰ মাজৰ ভৰসাম্য প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot; /&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আন্দোলনে শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এটা বিস্তৃত কাৰ্যসূচী আগবঢ়াইছিল। ইয়াক যুদ্ধৰ সময়ত শ্ৰমিকসকলৰ সমৰ্থনৰ বিনিময়ত দিয়া ব্যৱস্থা হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল।{{clarify|date=August 2012}} যুদ্ধৰ পিছৰ পুনৰ্গঠন আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাই প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আৰু যুদ্ধৰ ঠিক পিছতে বহু দেশৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। গ্ৰেট ব্ৰিটেইনত হুইটলি আয়োগ নামৰ পুনৰ্গঠন আয়োগৰ এটা উপ-সমিতিয়ে ১৯১৮ চনৰ জুলাই মাহৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত সমগ্ৰ বিশ্বতে &quot;ঔদ্যোগিক পৰিষদ&quot; স্থাপনৰ পৰামৰ্শ দিছিল।&lt;ref&gt;Haimson, Leopold H. and Sapelli, Giulio. ''Strikes, Social Conflict, and the First World War: An International Perspective.'' Milan: Fondazione Giangiacomo Feltrinelli, 1992. {{ISBN|88-07-99047-4}}&lt;/ref&gt; ব্ৰিটিছ লেবাৰ পাৰ্টিয়ে ''শ্ৰম আৰু নতুন সামাজিক ব্যৱস্থা'' নামৰ নথিৰ জৰিয়তে নিজৰ পুনৰ্গঠন কাৰ্যসূচী প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Shapiro, Stanley|title=The Passage of Power: Labor and the New Social Order|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=120|year=1976|jstor=986599|issue=6|pages=464–474}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তৃতীয় প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ আন্তঃমিত্ৰ শ্ৰমিক আৰু সমাজবাদী সন্মিলনত গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম আৰু ইটালীৰ প্ৰতিনিধিসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক অধিকাৰ সংস্থা, গোপন কূটনীতিৰ অন্ত আৰু অন্যান্য লক্ষ্যৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;ইৱাও আয়ুছাৱা. ''International Labour Legislation''. Clark, N.J.: Lawbook Exchange, 2005. {{ISBN|1-58477-461-4}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকান ফেডাৰেচন অৱ লেবাৰে নিজৰ পৃথক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে নিৰপেক্ষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াত সামূহিক দৰ-দামৰ জৰিয়তে বহু ক্ৰমিক উন্নতি সাধনৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Foner&quot;&gt;Foner, Philip S. ''History of the Labor Movement in the United States. Vol. 7: Labor and World War I, 1914–1918.'' New York: International Publishers, 1987. {{ISBN|0-7178-0638-3}}&lt;/ref&gt;

====আই এফ টি ইউ বাৰ্ণ সন্মিলন====

যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে যুদ্ধোত্তৰ পৃথিৱী সম্পৰ্কে দুটা পৃথক ধাৰণা আগবাঢ়ি আহিছিল। প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে আগবঢ়াইছিল। এই সংস্থাই ১৯১৯ চনৰ জুলাই মাহত ছুইজাৰলেণ্ডৰ বাৰ্ণত এখন সভাৰ আহ্বান জনাইছিল। বাৰ্ণৰ সভাত আই এফ টি ইউৰ ভৱিষ্যৎ আৰু পূৰ্বৰ কেইবছৰত উত্থাপিত বিভিন্ন প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ কথা আছিল। আই এফ টি ইউৱে কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক সমান মৰ্যাদাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰো প্ৰস্তাৱ দিছিল। ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছে সভাখন বৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকৰ দেশৰ ভূমিকাৰ স্বীকাৰোক্তি হিচাপে অধীনস্থ মৰ্যাদা দিয়াৰ পক্ষপাতী আছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে গম্পাৰ্ছে উড্ৰ' উইলছনৰ চৈধ্য দফাক একমাত্ৰ ভিত্তি হিচাপে লৈ পেৰিছত সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পক্ষপাতী আছিল। আমেৰিকাৰ বৰ্জনৰ পিছতো বাৰ্ণৰ সভা নিৰ্ধাৰিত সময়ত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত বাৰ্ণ সন্মিলনে মজুৰিভিত্তিক শ্ৰমৰ অন্ত আৰু সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ দাবী জনায়। এই লক্ষ্যসমূহ তৎক্ষণাৎ পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলে, [[জাতিসংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই শ্ৰমিক আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন আৰু কাৰ্যকৰী কৰিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

====আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন আয়োগ====

ইফালে পেৰিছ শান্তি সন্মিলনে সাম্যবাদৰ প্ৰতি জনসমৰ্থন হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিসমূহে উদীয়মান শান্তি চুক্তিত শ্ৰমিক সংঘ আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা ধাৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰু ভৱিষ্যতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সম্পৰ্কৰ পথ নিৰ্দেশ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা স্থাপন কৰিবলৈ সন্মত হয়। শান্তি সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱসমূহৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শদাতা আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগখনে ১৯১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে আৰু গম্পাৰ্ছক অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

[[File:Picture of Samuel Gompers.jpg|thumb|upright|left|১৯১৮ চনত আলবাৰ থমাছৰ সৈতে ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছ]]

আয়োগৰ বৈঠকসমূহৰ সময়ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ বাবে দুটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰস্তাৱ উত্থাপিত হৈছিল। ব্ৰিটেইনে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদ স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, যিয়ে শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন কৰিব আৰু জাতিসমূহৰ লীগৰ প্ৰতিজন সদস্যই সেই আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিব। প্ৰতিখন দেশৰ দুজনকৈ প্ৰতিনিধি সংসদত থাকিব লাগিছিল। এজন শ্ৰমিক আৰু এজন পৰিচালনাপক্ষৰ প্ৰতিনিধি।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt; এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ে শ্ৰম সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰি নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ ধাৰণাৰ দাৰ্শনিকভাৱে বিৰোধী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডই আমেৰিকাত ইতিমধ্যে লাভ কৰা সীমিত সুৰক্ষাসমূহ হ্ৰাস কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰা গম্পাৰ্ছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষমতা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। আইন ৰূপায়ণৰ দায়িত্ব জাতিসমূহৰ লীগৰ ওপৰত এৰি দিব লাগে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধিসকলৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও আমেৰিকাৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

গম্পাৰ্ছে শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা খচৰা চনদৰ কাৰ্যসূচীও নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। আমেৰিকাই দহটা প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰে তিনিটা কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল শ্ৰমক পণ্য হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয়; সকলো শ্ৰমিকৰ জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে পৰ্যাপ্ত মজুৰিৰ অধিকাৰ আছে; আৰু সমান কামৰ বাবে মহিলাই সমান মজুৰি লাভ কৰিব লাগে। বাকস্বাধীনতা, সংবাদ মাধ্যম, সভা আৰু সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰা এটা প্ৰস্তাৱ কেৱল সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। ১৬ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱটো ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞালৈ সলনি কৰা হৈছিল। [[আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন]]ৰ প্ৰস্তাৱটো আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন বা ৪০ ঘণ্টীয়া কৰ্মসপ্তাহৰ প্ৰয়োজনীয়তা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। কম উৎপাদনশীল দেশসমূহৰ বাবে ইয়াত ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছিল। আন চাৰিটা আমেৰিকান প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা হৈছিল। ইফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু তিনিটা ধাৰা প্ৰস্তাৱ কৰিছিল আৰু সেইবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল সাপ্তাহিক বিশ্ৰামৰ বাবে এটা বা ততোধিক দিন, বিদেশী শ্ৰমিকৰ বাবে আইনৰ সমতা আৰু কাৰখানাৰ পৰিস্থিতিৰ নিয়মীয়া আৰু সঘন পৰিদৰ্শন।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

আয়োগে ১৯১৯ চনৰ ৪ মাৰ্চত চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে। শান্তি সন্মিলনে ১১ এপ্ৰিলত কোনো সংশোধন নকৰাকৈ প্ৰতিৱেদনখন গ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিৱেদনখন [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ ত্ৰয়োদশ অংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

===দুয়ো বিশ্বযুদ্ধৰ মাজৰ সময়===

প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন ১৯১৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]ৰ  আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱনত আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616(1919-1).pdf|title=International Labor Conference. October 29, 1919 – November 29, 1919|publisher= Washington Government Printing Office 1920|website= International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012135621/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616%281919-1%29.pdf|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সন্মিলনে প্ৰথম ছখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম অভিসন্ধি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এইবোৰত উদ্যোগত কৰ্মঘণ্টা, নিবনুৱা সমস্যা, মাতৃত্বকালীন সুৰক্ষা, মহিলাৰ নিশাৰ কাম, ন্যূনতম বয়স আৰু উদ্যোগত কিশোৰ-কিশোৰীৰ নিশাৰ কামৰ বিষয়ে ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/about/history.htm|title=Origins and history|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt; বিশিষ্ট ফৰাচী সমাজবাদী আলবাৰ থমাছ ইয়াৰ প্ৰথম সঞ্চালক প্ৰধান হৈছিল। 

মুকলি হতাশা আৰু তীব্ৰ সমালোচনাৰ মাজতো পুনৰ গঠন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে এই ব্যৱস্থাৰ সৈতে দ্ৰুতভাৱে খাপ খুৱাই লৈছিল। আই এফ টি ইউৱে ক্ৰমান্বয়ে আই এল অ'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰচাৰ আৰু দাবী উত্থাপনৰ কামৰ ওপৰত নিজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Reiner Tosstorff|title=The International Trade-Union Movement and the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages=399–433|doi=10.1017/S0020859005002166|url=http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319131726/http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|archive-date=19 March 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আই এল অ'ৰ সদস্য নাছিল। কাৰণ আমেৰিকাৰ ছিনেটে জাতিসমূহৰ লীগৰ চুক্তি নাকচ কৰিছিল আৰু আমেৰিকাই ইয়াৰ কোনো সংস্থাত যোগদান কৰিব পৰা নাছিল। [[ফ্ৰেংকলিন ডি ৰুজভেল্ট]] আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নতুন প্ৰশাসনে জাতিসমূহৰ লীগৰ সদস্য নোহোৱাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ বাবে পুনৰ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১৯ জুনত আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছে ৰাষ্ট্ৰপতিক জাতিসমূহৰ লীগত যোগদান নকৰাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ অনুমতি দি এটা যুটীয়া প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২২ জুনত আই এল অ'ই আমেৰিকাৰ চৰকাৰক সংস্থাটোত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাই এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২০ আগষ্টত আমেৰিকাৰ চৰকাৰে ইতিবাচক সঁহাৰি জনায় আৰু আই এল অ'ত নিজৰ আসন গ্ৰহণ কৰে। 

{{image|1919-ILC-secretariatstaff.jpg|950|১৯১৯ চনত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত অনুষ্ঠিত প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কৰ্মচাৰীসকল। সন্মুখত আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱন। }}

===যুদ্ধকাল আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘ===

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছুইজাৰলেণ্ড জাৰ্মান সেনাৰদ্বাৰা পৰিৱেষ্টিত হৈ থকাৰ সময়ত আই এল অ'ৰ সঞ্চালক জন জি. ৱিনাণ্টে জেনেভা এৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪০ চনৰ আগষ্টত [[কানাডা]] চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে আই এল অ'ক মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত আশ্ৰয় ল'বলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। চল্লিছজন কৰ্মচাৰীক অস্থায়ী কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু তেওঁলোকে ১৯৪৮ চনলৈ মেকগিলৰপৰা কাম কৰি থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/support/lib/century/index2.htm|title=ILO|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt;

১৯৪৬ চনত জাতিসমূহৰ লীগৰ অন্ত পৰাৰ পাছত আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘ ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থা হয়।&lt;ref name=&quot;e11022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630004817/https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-date=30 June 2017|title=Photo Gallery|year=2011|publisher=ILO|access-date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt; সংশোধিত সংবিধানত সংস্থাটোৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য সম্পৰ্কীয় ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা (১৯৪৪) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। 

===শীতল যুদ্ধৰ সময়===

[[File:Minister of Labor Mr. Wilopo is having a conversation with the Deputy Director General of the ILO Dr. R. Rao.jpg|thumb|১৯৫০ চনৰ ১৫ মাৰ্চত তেতিয়াৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী উইলোপোৰ সৈতে আই এল অ'ৰ উপ-সঞ্চালক প্ৰধান আৰ. ৰাও]]

১৯৫০ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা স্বাধীন হোৱা পূৰ্বৰ উপনিৱেশসমূহৰ সম্ভাৱ্য সদস্যপদৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ সংস্থাটোৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৬৩ চনৰ সঞ্চালক প্ৰধানৰ প্ৰতিৱেদনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্ভাৱ্য নতুন সদস্যসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO: 'Programme and Structure of the ILO':report of the Director General, 1963.&lt;/ref&gt; বিশ্ব পৰিৱেশৰ এই পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ফলত সংস্থাটোৰ ভিতৰৰ বিদ্যমান ৰাজনীতিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল&lt;ref&gt;R. W. Cox, &quot;ILO: Limited Monarchy&quot; in R.W. Cox and H. Jacobson ''The Anatomy of Influence: Decision Making in International Organization'' Yale University Press, 1973 pp.102-138&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত সংস্থাটোৰ সৈতে আমেৰিকাৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। 

১৯৭০ চনৰ জুলাইত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ এজন সহকাৰী সঞ্চালক প্ৰধান নিযুক্ত কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ প্ৰতি দিয়া আৰ্থিক সহায়ৰ ৫০ শতাংশ বন্ধ কৰি দিছিল। এই নিযুক্তিৰ সমালোচনা আই এল অ'ৰ ব্ৰিটিছ সঞ্চালক প্ৰধান চি. উইলফ্ৰেড জেংকছ আৰু এ এফ এল–চি আই অ'ৰ সভাপতি জৰ্জ মেনি আৰু নিউ জাৰ্চিৰ বিধায়ক জন ই. ৰুনিৰপৰা আহিছিল। অৱশেষত অৱশ্যে ধন পৰিশোধ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot;&gt;{{cite journal|last=Beigbeder|first=Yves|title=The United States' Withdrawal from the International Labor Organization|journal=Relations Industrielles / Industrial Relations|year=1979|volume=34|issue=2|pages=223–240|url=http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|doi=10.7202/028959ar|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609070528/http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|archive-date=9 June 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Communication from the Government of the United States|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf |publisher=International Labour Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924063409/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}. United States letter dated 5 November 1975 containing notice of withdrawal from the International Labour Organization.&lt;/ref&gt;

[[File:Tripartite.png|thumb|১৯৭৬ চনৰ ত্ৰিপাক্ষিক পৰামৰ্শ অভিসন্ধিৰ অনুমোদনসমূহ]]

১৯৭৫ চনৰ ১২ জুনত আই এল অ'ই পেলেষ্টাইন মুক্তি সংস্থাক ইয়াৰ সভাসমূহত পৰ্যবেক্ষকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিবলৈ ভোটদান কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইজৰাইলৰ প্ৰতিনিধিসকলে সভাখন ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাই ধন ৰখাই থোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৭৫ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰি যোৱাৰ জাননী দিয়ে। ইয়াৰ মতে সংস্থাটো ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আমেৰিকাই লগতে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে সাম্যবাদী দেশসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব প্ৰকৃত &quot;ত্ৰিপাক্ষিক&quot; নাছিল। ১৯৭৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এই প্ৰত্যাহাৰ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot; /&gt;

সংস্থাটোৰপৰা কিছু সুবিধা লাভ কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ১৯৮০ চনত পুনৰ আই এল অ'ত যোগদান কৰে। এই ঘটনাই আংশিকভাৱে আই এল অ'ৰ মানৱ অধিকাৰকেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰপৰা আঁতৰি ৱাশ্বিংটন সহমতৰ সমৰ্থনৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তনত ভূমিকা লৈছিল। অৰ্থনীতিবিদ গাই ষ্টেণ্ডিংৰ মতে আই এল অ'ই গাঁথনিগত বৈষম্য হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰপৰা নিয়োগৰ সমতাৰ প্ৰচাৰ কৰা সংস্থালৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Standing2008&quot;&gt;{{cite journal|last=Standing|first=Guy|title=The ILO: An Agency for Globalization?|journal=Development and Change|year=2008|volume=39|issue=3|pages=355–384|url=http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|access-date=4 August 2012|doi=10.1111/j.1467-7660.2008.00484.x|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|archive-date=13 October 2013|archivedate=13 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

১৯৮১ চনত [[পোলেণ্ড]] চৰকাৰে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ ফলত ছলিডাৰ্নোস্কৰ কাৰ্যকলাপ বাধাগ্ৰস্ত হয় আৰু ইয়াৰ বহু নেতা আৰু সদস্যক আটক কৰা হয়। আই এল অ'ৰ সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সমিতিয়ে ১৯৮২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনত পোলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰে। তদন্তৰ বাবে গঠন কৰা এখন আয়োগে পোলেণ্ডে আই এল অ'ৰ ৮৭ নং অভিসন্ধি আৰু ৯৮ নং অভিসন্ধি উলংঘা কৰা বুলি বিচাৰি পায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C087|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_Ilo_Code:C098|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; পোলেণ্ডে ১৯৫৭ চনত এই অভিসন্ধিসমূহ অনুমোদন কৰিছিল। আই এল অ' আৰু আন বহু দেশ আৰু সংস্থাই পোলেণ্ড চৰকাৰৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰিছিল। অৱশেষত ১৯৮৯ চনত চৰকাৰে ছলিডাৰ্নোস্কক আইনগত মৰ্যাদা দিয়ে। সেই বছৰতে চৰকাৰ আৰু ছলিডাৰ্নোস্কৰ মাজত এখন গোলমেজ আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়। তাত আই এল অ'ৰ নীতি অনুসৰি সংগঠনটোৰ পুনৰ আইনী স্বীকৃতিৰ চৰ্তসমূহত সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হয়। চৰকাৰে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডত প্ৰথম মুক্ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও সন্মতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.ilo.org/budapest/information-resources/press-releases/WCMS_477275/lang--en/index.htm|title=The ILO and the story of Solidarnoc|website=International Labour Organization|date=3 May 2016}}&lt;/ref&gt;

==কাৰ্যালয়সমূহ==

===আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়===

[[File:Cwr aerial 1937.jpg|thumb|উইলিয়াম ৰেপাৰ্ড কেন্দ্ৰ, ১৯২৬ৰপৰা ১৯৭৪লৈ আই এল অ'ৰ আসন; বৰ্তমান [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়]]

আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম কেইমাহমান সংস্থাটোৰ কাৰ্যালয় লণ্ডনত আছিল। ১৯২০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ই জেনেভালৈ স্থানান্তৰিত হয়। জেনেভাত ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰৰ আৰিয়ানা সম্পত্তিত আছিল। সেই ভৱনটোত পূৰ্বতে থুডিকাম আৱাসিক বিদ্যালয় আছিল আৰু বৰ্তমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰেড ক্ৰছ সমিতিৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। কাৰ্যালয়ৰ কাম বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ১৯২৬ চনত জেনেভা হ্ৰদৰ পাৰত এটা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। জৰ্জ এপিটোই ইয়াৰ নক্সা কৰিছিল। বৰ্তমান এই ভৱনটো [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়। 

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত কাৰ্যালয়টো সাময়িকভাৱে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। 

বৰ্তমান আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰত, ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয়ৰ ওচৰতে অৱস্থিত। ইউজিন বোডুৱাঁ, পিয়েৰ লুইজি নেৰভি আৰু আলবাৰ্টো কামেনজিণ্ডৰ নক্সাত নিৰ্মিত এই দ্বি-অৱতল আয়তাকাৰ ভৱনটো ১৯৬৯ চনৰপৰা ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত কঠোৰ যুক্তিবাদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ সময়ত ই ছুইজাৰলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশাসনিক ভৱন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/features/WCMS_649270/lang--en/index.htm|title=A house for social justice - past, present and future|website=International Labour Organization|date=9 November 2018|access-date=8 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

* [[আফ্ৰিকা]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, আবিদজান, আইভৰী কষ্ট
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[বেংকক]], থাইলেণ্ড
* [[ইউৰোপ]] আৰু মধ্য এছিয়াৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, জেনেভা, ছুইজাৰলেণ্ড
* লেটিন আমেৰিকা আৰু কেৰিবিয়ানৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, লিমা, পেৰু
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, বেইৰুট, লেবানন

===উপ-আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

এইবোৰক &quot;মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান কাৰিকৰী সহায়তা দল&quot; বুলি কোৱা হয়। এই দলসমূহে নিজৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত কেইবাখনো দেশৰ কাম-কাজত কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। 

[[File:OIT Santiago 20200127 06.jpg|thumb|[[ছাণ্টিয়াগো]]ত আই এল অ'ৰ কাৰ্যালয়]]

* উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, কায়ৰো, ইজিপ্ত
* পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ডাকাৰ, ছেনেগাল
* পূব আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প্ৰিটোৰিয়া, দক্ষিণ আফ্ৰিকা
* মধ্য আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, য়াউণ্ডে, কেমেৰুণ
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেইৰুট, লেবানন
* দক্ষিণ এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[নতুন দিল্লী]], ভাৰত
* পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেংকক, থাইলেণ্ড
* মধ্য আৰু পূব ইউৰোপৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বুদাপেষ্ট, হাংগেৰী
* পূব ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[মস্কো]], ৰাছিয়া
* এণ্ডিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, লিমা, পেৰু
* কেৰিবিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো
* মধ্য আমেৰিকাৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ছান জোছে, ক'ষ্টা ৰিকা
* লেটিন আমেৰিকাৰ দক্ষিণ ক'নৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[ছাণ্টিয়াগো]], চিলি

===দেশীয় আৰু যোগাযোগ কাৰ্যালয়===

* আফ্ৰিকাত: আবিদজান, আবুজা, আদিছ আবাবা, আলজিয়াৰ্ছ, আন্তানানাৰিভো, কায়ৰো, ডাকাৰ, দাৰ এছ ছালাম, হাৰাৰে, কিনছাছা, লুছাকা, প্ৰিটোৰিয়া, য়াউণ্ডে
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহত: বেইৰুট, [[দোহা]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.un.org/en/story/2019/10/1049471|title = New labour laws in Qatar benefiting migrant workers a 'momentous step forward': ILO|date = 17 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/beirut/media-centre/news/WCMS_627158/lang--en/index.htm|title=ILO inaugurates its first project office in Qatar|date=30 April 2018}}&lt;/ref&gt; [[জেৰুজালেম]]
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত: বেংকক, [[বেইজিং]], [[কলম্বো]], [[ঢাকা]], [[হানই]], [[ইছলামাবাদ]], [[জাকাৰ্টা]], [[কাবুল]], [[কাঠমাণ্ডু]], [[মেনিলা]], নতুন দিল্লী, [[ছুভা]], [[টকিঅ']], [[য়াংগুন]]
* ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াত: [[আংকাৰা]], [[বাৰ্লিন]], [[ব্ৰাছেলছ]], বুদাপেষ্ট, [[লিছবন]], [[মাদ্ৰিদ]], মস্কো, [[পেৰিছ]], [[ৰোম]]
* আমেৰিকাত: [[ব্ৰাছিলিয়া]], [[বুয়েনছ আয়াৰ্ছ]], [[মেক্সিকো চহৰ]], [[নিউয়ৰ্ক]], লিমা, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ছান জোছে, ছাণ্টিয়াগো, [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]

==কাৰ্যকলাপ==
[[File:ILO Hall 2025.jpg|thumb|upright|জেনেভাত থকা আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ভৱনৰ মাজভাগৰ হল]]

===অভিসমূহ===

২০২৬ চনলৈকে আই এল অ'ই ১৯৩টা অভিসম গ্ৰহণ কৰিছিল। এই অভিসমসমূহ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰ ভোটৰদ্বাৰা পৰ্যাপ্তসংখ্যক অনুমোদন লাভ কৰাৰ পাছত কাৰ্যকৰী হয়। অৱশ্যে অনুমোদন লাভ নকৰিলেও আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কোনো অভিসম কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত ইয়াক অনুমোদন কৰা দেশসমূহে ইয়াৰ বিধানসমূহ প্ৰয়োগ কৰাৰ আইনী বাধ্যবাধকতা লাভ কৰে। 

প্ৰতি বছৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ মানদণ্ড প্ৰয়োগ সমিতিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড উলংঘনৰ অভিযোগসমূহৰ কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰে। চৰকাৰসমূহে তেওঁলোকে অনুমোদন কৰা অভিসমসমূহৰ বাধ্যবাধকতা কিমানদূৰ পালন কৰিছে সেই বিষয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিব লাগে। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে অনুমোদন নকৰা অভিসমসমূহৰো পৰামৰ্শৰ দৰে একে আইনী শক্তি থাকে। 

১৯৯৮ চনত ৮৬সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে ''[[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]]'' গ্ৰহণ কৰে। এই ঘোষণাত চাৰিটা মৌলিক নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;ILO-Declaration&quot;&gt;{{cite web |year=1998 |title=ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work |url=http://www.ilo.org/declaration/lang--en/index.htm |access-date=16 August 2012 |work=Rights at Work |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

* শ্ৰমিকসকলৰ মুক্তভাৱে সংগঠিত হোৱা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ
* জোৰপূৰ্বক আৰু বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ অৱসান
* [[শিশু শ্ৰম]]ৰ অৱসান
* শ্ৰমিকসকলৰ মাজত অন্যায় বৈষম্যৰ অৱসান

আই এল অ'ৰ মতে ইয়াৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে সংশ্লিষ্ট আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত এই নীতিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সন্মান কৰাৰ বাবে কাম কৰাৰ বাধ্যবাধকতা আছে। এই মৌলিক নীতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহ এতিয়া অধিকাংশ সদস্য ৰাষ্ট্ৰই অনুমোদন কৰিছে।&lt;ref&gt;See the list of ratifications at {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120524225645/http://www.ilo.org/ilolex/english/docs/declworld.htm|title=Ilo.org}}&lt;/ref&gt;

প্ৰটোকলসমূহ সদায় অভিসমৰ সৈতে জড়িত থাকে। এইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি হ'লেও নিজাববীয়াকৈ অস্তিত্ব নাথাকে। অভিসমৰ দৰে প্ৰটোকলসমূহো অনুমোদন কৰিব পাৰি। 

পৰামৰ্শসমূহৰ অভিসমৰ দৰে বাধ্যতামূলক শক্তি নাথাকে আৰু সেইবোৰ অনুমোদনৰ অধীন নহয়। অভিসমৰ সৈতে একে সময়তে পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰি অভিসমৰ অতিৰিক্ত বা অধিক বিশদ বিধান যোগ কৰিব পাৰি। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত পৰামৰ্শ পৃথকভাৱে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি আৰু কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিসমৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা বিষয় সামৰি ল'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recommendations |url=http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12010:0::NO::: |website=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন===

আই এল অ'ই বছৰত এবাৰ জেনেভাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰে। এই সন্মিলনত অভিসম আৰু পৰামৰ্শকে ধৰি আই এল অ'ৰ বিস্তৃত নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Conference |url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/international-labour-conference/lang--en/index.htm |access-date=24 May 2012 |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; এই সন্মিলনক &quot;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংসদ&quot; বুলিও কোৱা হয়। ইয়াত আই এল অ'ৰ সাধাৰণ নীতি, কৰ্মসূচী আৰু বাজেটৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হয় আৰু পৰিচালনা পৰিষদ নিৰ্বাচন কৰা হয়। 

প্ৰথমখন সন্মিলন ১৯১৯ চনত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;vittin&quot;&gt;Vittin-Balima, C., [https://library.fes.de/pdf-files/gurn/00067.pdf Migrant workers: The ILO standards], archived at ''Bibliothek der Friedrich-Ebert-Stiftung'', accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; 

প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰক দুজন চৰকাৰী প্ৰতিনিধি, এজন নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধি আৰু এজন শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰে গঠিত এটা প্ৰতিনিধিদলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ নিজা ভোটাধিকাৰ থাকে আৰু প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ জনসংখ্যা যিমানেই নহওক কিয় সকলো ভোটৰ মূল্য সমান। নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলক সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট দেশৰ নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকসকলৰ সৰ্বাধিক প্ৰতিনিধিত্বশীল ৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্বাচন কৰা হয়। সাধাৰণতে শ্ৰমিক আৰু নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধিসকলে তেওঁলোকৰ ভোটদানৰ মাজত সমন্বয় কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে আৰু তেওঁলোকে কোনো গোট হিচাপে ভোট দিবলৈ বাধ্য নহয়। 

প্ৰতিনিধিসকলে পৰামৰ্শদাতা আৰু বিকল্প প্ৰতিনিধিৰ সৈতে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/meetingdocument/wcms_844627.pdf Final list of delegations, International Labour Conference, 110th Session, 2022], accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে। তেওঁলোকে মুক্তভাৱে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি ভোট দিব পাৰে। মতামতৰ এই বৈচিত্ৰ্যই অতি বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা বা সৰ্বসন্মতিক্ৰমে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাত বাধা নিদিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The International Labour Conference | url=https://cbsd.ilo.org/cbsd_initiatives/international-labour-conference | publisher=International Labour Organization | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলেও সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। চৰকাৰী আৰু অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনসমূহেও পৰ্যবেক্ষক হিচাপে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। 

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ ১০৯সংখ্যক অধিৱেশন ২০২০ চনৰপৰা পিছুৱাই ২০২১ চনৰ মে' মাহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। [[ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰী]]ৰ বাবে সন্মিলনখন অনলাইনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০২১ চনৰ ২০ মে'ত জেনেভাত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু তাত বিষয়ববীয়া নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত জুন, নৱেম্বৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহত বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2021 |title=109th International Labour Conference to be held virtually, opening in May |url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_791932/lang--en/index.htm}}&lt;/ref&gt; ১১০সংখ্যক অধিৱেশন ২০২২ চনৰ ২৭ মে'ৰপৰা ১১ জুনলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://ilo-live-frontend.netlify.app/events/110th-international-labour-conference-2022-05 110th International Labour Conference], accessed 25 September 2022&lt;/ref&gt; ১১১সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধিৱেশন ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/ilc/ILCSessions/111/lang--en/index.htm 111th Session of the International Labour Conference], 5–16 June 2023, accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt;

===বিশ্বজনীন মঞ্চৰ বৈঠক===

আই এল অ'ই ব্যৱসায় আৰু নিয়োগৰ নিৰ্দিষ্ট খণ্ডসমূহৰ সৈতে জড়িত বিষয়ত নিয়মীয়াকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ত্ৰিপাক্ষিক সমাৱেশ আৰু বিশ্বজনীন আলোচনাৰ মঞ্চ আয়োজন কৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/sector/activities/sectoral-meetings/lang--en/index.htm Sectoral meetings], accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১১ চনত বিশ্বব্যাপী জাহাজ পৰিবহণৰ বাবে পাত্ৰ পেকেজিং কৰাৰ সময়ত যোগান শৃংখলৰ সুৰক্ষা আৰু ২০১২ চনত শৈশৱৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষাৰ নিয়োগৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/global/docs/WCMS_151472/lang--en/index.htm &quot;Any fool can stuff a container?&quot;: ILO to discuss safety in growing container industry], published 14 February 2011, accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |author=ILO |url= |title=Early childhood education and educators: Global Dialogue Forum on Conditions of Personnel in Early Childhood Education, Geneva, 22–23 February 2012 |publisher=International Labour Office, Sectoral Activities Department |year=2012 |isbn= |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰম পৰিসংখ্যা===

আই এল অ' শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ এটা প্ৰধান উৎস। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে শ্ৰমৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাৰ দিশত তেওঁলোকৰ অগ্ৰগতি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ শ্ৰম পৰিসংখ্যা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিসংখ্যাগত কামৰ অংশ হিচাপে আই এল অ'ই কেইবাটাও তথ্যভাণ্ডাৰ পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/statistics-and-databases/lang--en/index.htm|title=ILO statistics overview|work=International Labour Organization|date=16 April 2024 }}&lt;/ref&gt; এই তথ্যভাণ্ডাৰত ২০০খনতকৈ অধিক দেশৰ ১১টা প্ৰধান তথ্য শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ উপৰি আই এল অ'ই কেইবাখনো শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ''শ্ৰম বজাৰৰ মুখ্য সূচক''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/empelm/what/WCMS_114240/lang--en/index.htm|title=Key Indicators of the Labour Market (KILM)|work=International Labour Organization|date=11 December 2013 }}&lt;/ref&gt; অন্যতম। ইয়াত শ্ৰম অংশগ্ৰহণৰ হাৰ, নিয়োগ, নিবনুৱা, শিক্ষাগত অৰ্হতা, শ্ৰম ব্যয় আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ২০টা মুখ্য সূচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই সূচকসমূহৰ বহুতো আন সংগঠনে প্ৰস্তুত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনা বিভাগ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰোয়ে উৎপাদন খণ্ডৰ ঘণ্টাভিত্তিক পাৰিশ্ৰমিকৰ সূচক প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|website=International Labour Organization, KILM 17|title=Hourly compensation costs|access-date=2 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|archive-date=11 July 2012|archivedate=11 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগে প্ৰতি বছৰে ''শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|title=List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor|work=U.S. Department of Labor |access-date=9 January 2015|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112004718/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/}}&lt;/ref&gt; এই তালিকাখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম পৰিক্ৰমা ব্যুৰোৱে প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত সংশোধিত সংস্কৰণত মুঠ ৭৪খন দেশ আৰু ১৩৬বিধ সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। 

আই এল অ' [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮]]ৰ ১৭টা সূচকৰ ভিতৰত ৯টা সূচকৰ দায়িত্বশীল সংস্থা।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.ilo.org/publications/time-act-sdg-8-integrating-decent-work-sustained-growth-and-environmental-0 |title=Time to act for SDG 8: integrating decent work, sustained growth and environmental integrity |date=2019 |publisher=International Labour Office |isbn=978-92-2-133677-8 |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;{{Rp|5}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Sustainable Development Goal #8: Decent Work and Economic Growth |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/decent-work-and-2030-agenda-sustainable-development/sustainable-development-goal-8-decent-work-and-economic-growth |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই লক্ষ্যৰ বিষয় হৈছে &quot;উপযুক্ত শ্ৰম আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশ।&quot; &lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, আই এল অ' লক্ষ্য ৮.খৰ সূচক ৮.খ.১ৰ দায়িত্বশীল সংস্থা। এই লক্ষ্যৰ ভাষ্য হৈছে: &quot;২০২০ চনৰ ভিতৰত যুৱ নিয়োগৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন কৌশল প্ৰস্তুত আৰু কাৰ্যকৰী কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিশ্বজনীন নিয়োগ চুক্তি ৰূপায়ণ কৰা।&quot; &lt;ref name=&quot;:172&quot;&gt;United Nations (2017) Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, [[:File:A RES 71 313 E.pdf|Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://undocs.org/A/RES/71/313 A/RES/71/313])&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি বিশ্বজনীন যুৱ সবলীকৰণ কৌশলৰ অগ্ৰগতিৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব আই এল অ'ৰ।&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt;

===প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষাদানৰ একক===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ ইটালীৰ তুৰিনত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.itcilo.org/en|title=ITCILO – International Training Center|access-date=21 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|archive-date=10 July 2015|archivedate=10 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন বিভাগৰ সৈতে একেলগে এই কেন্দ্ৰই আই এল অ'ৰ বিষয়া আৰু সচিবালয়ৰ সদস্যসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণৰ লগতে বিভিন্ন শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰতি বছৰে বিশ্বৰ প্ৰায় ১১,০০০ লোকৰ বাবে ৪৫০টাতকৈ অধিক প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্প আগবঢ়ায়। 

উদাহৰণস্বৰূপে, কেন্দ্ৰটোৱে উন্নয়ন পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত আইনৰ স্নাতকোত্তৰ কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সহযোগিতা আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰৰ পেছাদাৰীসকলক বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy|title=LLM Guide (IP LLM) – University of Torino, Faculty of Law|website=llm-guide.com|access-date=2 June 2012|archive-date=18 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160318082321/http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy}}&lt;/ref&gt;

==বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি==

===শিশু শ্ৰম===

[[File:Minimum age convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ [[সৰ্বনিম্ন বয়স অভিসম, ১৯৭৩|১৯৭৩ চনৰ সৰ্বনিম্ন বয়স অভিসম]]ৰ পক্ষভুক্ত দেশসমূহ আৰু তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰণ কৰা সৰ্বনিম্ন বয়স: বেঙুনীয়া, ১৪ বছৰ; সেউজীয়া, ১৫ বছৰ; নীলা, ১৬ বছৰ]][[File:Child labour in Madagascar.jpg|thumb|এই কমবয়সীয়া ল'ৰাসকল বিশ্বৰ শিশু শ্ৰমত জড়িত লাখ লাখ শিশুৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁলোকে মাদাগাস্কাৰৰ অন্তছিৰাবেৰ এটা ইটাভাতাত কাম কৰে। ]][[শিশু শ্ৰম]]ক সাধাৰণতে এনে কাম হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যিয়ে শিশুৰ শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদা কাঢ়ি লয় আৰু তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক বিকাশৰ ক্ষতি কৰে। ''শিশু শ্ৰম'' বুলিলে শিশুৰ বাবে মানসিক, শাৰীৰিক, সামাজিক বা নৈতিকভাৱে বিপজ্জনক আৰু ক্ষতিকাৰক কামক বুজায়। ইয়াৰ উপৰি এনে কামে শিশুৰ বিদ্যালয়ত উপস্থিত থকাৰ সুযোগ কাঢ়ি লৈ, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি বা অত্যধিক দীঘলীয়া আৰু কঠিন কামৰ সৈতে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা একেলগে চলাবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Ahmady, Kameel 2021:[[Traces of Exploitation in the World of Childhood]] (A Comprehensive Research on Forms, Causes and Consequences of Child Labour in Iran). Avaye Buf Publisher, Denmark.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour |url=https://www.unicef.org/protection/child-labour |access-date=2024-06-10 |website=UNICEF |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour has a profound impact on the health and wellbeing of children |url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/news-and-events/stories/child-labour-has-profound-impact-health-and-wellbeing-children_en |access-date=2024-06-10 |website=European Commission |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ [[শিশু শ্ৰম বিলোপৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী]] ১৯৯২ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ক্ৰমান্বয়ে শিশু শ্ৰম বিলোপ কৰা। ইয়াৰ বাবে দেশসমূহৰ সমস্যা মোকাবিলা কৰাৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰা আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশ্বজনীন আন্দোলন আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমান এই কাৰ্যসূচী ৮৮খন দেশত চলি আছে। ২০০৮ চনত কাৰিকৰী সহযোগিতা প্ৰকল্পৰ বাবে ইয়াৰ বাৰ্ষিক ব্যয় ৬১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰতকৈ অধিক হৈছিল। ই বিশ্বৰ এই ধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যসূচী আৰু আই এল অ'ৰ এককভাৱে সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যকৰী কাৰ্যসূচী। 

বছৰবোৰৰ সৈতে এই কাৰ্যসূচীৰ সহযোগীৰ সংখ্যা আৰু পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান ইয়াৰ অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক সংগঠন, অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু চৰকাৰী সংস্থা, ব্যক্তিগত ব্যৱসায়, সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংগঠন, বেচৰকাৰী সংস্থা, সংবাদ মাধ্যম, সংসদ সদস্য, ন্যায়পালিকা, বিশ্ববিদ্যালয়, ধৰ্মীয় গোট আৰু শিশু তথা তেওঁলোকৰ পৰিয়াল অন্তৰ্ভুক্ত। 

শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে আই এল অ'ৰ এই কাৰ্যসূচীৰ কাম আই এল অ'ৰ উপযুক্ত শ্ৰম কাৰ্যসূচীৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |title=Decent work - Themes |access-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509195231/http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |archive-date=9 May 2008}}&lt;/ref&gt; শিশু শ্ৰমে শিশুসকলক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষা লাভ কৰাত বাধা দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Von Braun|first=Joachim|editor= Von Braun|title=Employment for poverty reduction and food security|url=https://books.google.com/books?id=7q1ZUsatasIC&amp;pg=PA35|access-date=20 June 2010|series=IFPRI Occasional Papers|year=1995|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-332-8|page=35}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন সন্মিলন আয়োজন কৰে। সৰ্বশেষ সন্মিলনখন ২০২২ চনৰ ১৫ মে'ৰপৰা ২০ মে'লৈ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ডাৰবানত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5th Global Conference on the Elimination of Child Labour |url=https://www.5thchildlabourconf.org/en/home |access-date=2022-06-07 |website=www.5thchildlabourconf.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই ২০০২ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে ১২ জুনত [[বিশ্ব শিশু শ্ৰম বিৰোধী দিৱস]] পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বজুৰি শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণত উৎসাহিত কৰা। এই দিৱসে বিশেষভাৱে দাসত্ব আৰু শিশু সৈনিকৰ ব্যৱহাৰ বিলোপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |author=United Nations |title=World Day Against Child Labour - Background |url=https://www.un.org/en/observances/world-day-against-child-labour/background |access-date=2024-04-08 |work=United Nations |language=en}}&lt;/ref&gt;

====খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ ব্যতিক্ৰম====

শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সাংস্কৃতিক দৃষ্টিভংগীৰ বাবে আই এল অ'ই সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতা বিবেচনা কৰা কেইবাটাও নীতি বিকশিত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৬৯, ১০৭, ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ অভিসম অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে খিলঞ্জীয়া সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰা। ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ অভিসমে [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আনহাতে ১০৭ আৰু ১৬৯ নম্বৰৰ অভিসমে [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] আৰু [[জনজাতীয় লোক|জনজাতীয় লোকসকল]]ৰ অধিকাৰ আগবঢ়ায় আৰু নিজৰ উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিজে নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot;&gt;{{cite book|last=Larsen|first=P.B.|title=Indigenous and tribal children: assessing child labour and education challenges.|publisher=International Programme on the Elimination of Child Labour (IPEC), International Labour Office.}}&lt;/ref&gt;

বহু খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ত,{{example needed|date=July 2019}} পিতৃ-মাতৃয়ে বিশ্বাস কৰে যে কাম কৰা আৰু দৈনন্দিন জীৱনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ জৰিয়তে শিশুৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱন শিক্ষা লাভ কৰে। কামক শিশুসকলৰ ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ কামৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা এক শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে দেখা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Guidelines for Combating Child Labour Among Indigenous Peoples|date=2006|publisher=International Labour Organization|location=Geneva|isbn=978-92-2-118748-6|url=http://www.ilo.org/publns}}&lt;/ref&gt; পৰিয়াল আৰু শিশুৰ কল্যাণ আৰু জীৱন-ধাৰণ পৰিয়ালৰ সকলো সদস্যৰ উমৈহতীয়া দায়িত্ব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে কামক শিশুৰ বিকাশ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলিও গণ্য কৰে। খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বহু শিশু আৰু পিতৃ-মাতৃয়ে এতিয়াও শিক্ষাক যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot; /&gt;

===জোৰপূৰ্বক শ্ৰম===

[[File:Krychów forced labour camp 1940 (Krowie Bagno).jpg|thumb|১৯৪০ চনৰ ক্ৰিচ'ভ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম শিবিৰ]]

আই এল অ'ই [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজক ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত এই বিষয়টোক মূলতঃ ঔপনিৱেশিক সমস্যা হিচাপে দেখা হৈছিল। সেই সময়ত আই এল অ'ৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰদ্বাৰা উপনিৱেশসমূহৰ বাসিন্দাসকলৰ ওপৰত কৰা গুৰুতৰ শোষণৰপৰা তেওঁলোকক সুৰক্ষা দিবলৈ ন্যূনতম মানদণ্ড স্থাপন কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Burbank |first1=Jane |url=https://books.google.com/books?id=y7B9euuLEkUC |title=Empires in World History: Power and the Politics of Difference |last2=Cooper |first2=Frederick |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12708-8 |page=386 |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৪৫ চনৰ পিছত লক্ষ্য আছিল দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ ভিত্তিত একে আৰু বিশ্বজনীন মানদণ্ড স্থাপন কৰা। কিন্তু [[শীতল যুদ্ধ]] আৰু ঔপনিৱেশিক শক্তিসমূহে দাবী কৰা ব্যতিক্ৰমৰ বাবে এই আলোচনা বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকৰপৰা মানৱ অধিকাৰৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰমৰ মানদণ্ডৰ ঘোষণাসমূহৰ শক্তি উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক দেশসমূহৰ চৰকাৰৰ দাবীৰ বাবে হ্ৰাস পাইছিল। তেওঁলোকে দ্ৰুত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে জৰুৰীকালীন শাসন হিচাপে শ্ৰমৰ ওপৰত অসাধাৰণ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Daniel Roger Maul|title=The International Labour Organization and the Struggle against Forced Labour from 1919 to the Present|journal=Labor History|year= 2007|volume= 48|issue=4|pages=477–500|doi=10.1080/00236560701580275|s2cid=154924697}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Solzhenitsyn, Aleksandr.(1973) [[The Gulag Archipelago]]: An Experiment in Literary Investigation. Parisian publisher YMCA-Press.}}&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Labour Convention map.svg|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৩০ চনৰ [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসম|জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসম]] অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

১৯৯৮ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]] আৰু ইয়াৰ অনুসৰণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহক সংগঠন কৰাৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ সন্মান, প্ৰচাৰ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ, সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপ কৰিবলৈ, শিশু শ্ৰম কাৰ্যকৰীভাৱে বিলোপ কৰিবলৈ আৰু নিয়োগ আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kellerson |first=Hilary |year=1998 |title=The ILO Declaration of 1998 on Fundamental Principles and Rights: A Challenge for the Future |url=https://access.heinonline.com/HOL/P?h=hein.journals/intlr137&amp;i=232 |journal=International Labour Review |volume=137 |issue=2 |pages=223–228}}&lt;/ref&gt;

[[File:Abolition of Forced Labour Convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৫৭ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম বিলোপ অভিসম অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সম্পৰ্কীয় প্ৰথম বিশ্বজনীন প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশেষ কাৰ্যসূচী সৃষ্টি কৰে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Forced labour, modern slavery and trafficking in persons |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচী ১৯৯৮ চনৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণাৰ প্ৰচাৰ আৰু ৰূপায়ণৰ বৃহত্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ আছিল। ২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াক &quot;কাৰিকৰী সহায় আৰু প্ৰচাৰমূলক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপৰ বাবে&quot; সৃষ্টি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Plant |first1=Roger |last2=O'Reilly |first2=Caroline |date=March 2003 |title=The ILO's Special Action Programme to Combat Forced Labour |journal=International Labour Review |volume=142 |issue=1 |page=73 |doi=10.1111/j.1564-913X.2003.tb00253.x}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচীয়ে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিভিন্ন পদ্ধতি চিনাক্ত কৰাৰ সূচক বিকশিত কৰিছে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chantavanich |first1=Supang |last2=Laodumrongchai |first2=Samarn |last3=Stringer |first3=Christina |date=2016 |title=Under the shadow: Forced labour among sea fishers in Thailand |journal=Marine Policy |language=en |volume=68 |page=6 |bibcode=2016MarPo..68....1C |doi=10.1016/j.marpol.2015.12.015 |issn=0308-597X |s2cid=155418604}}&lt;/ref&gt; আৰু জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ ওপৰত সমীক্ষাৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lerche |first1=Jens |date=October 2007 |title=A Global Alliance against Forced Labour? Unfree Labour, Neo-Liberal Globalization and the International Labour Organization |journal=Journal of Agrarian Change |volume=7 |issue=4 |page=427 |bibcode=2007JAgrC...7..425L |doi=10.1111/j.1471-0366.2007.00152.x |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনত এই বিশেষ কাৰ্যসূচীক আই এল অ'ৰ ''কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ শাখা''ত একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Fundamental Principles and Rights at Work Branch (FUNDAMENTALS) |url=https://www.ilo.org/about-ilo/how-ilo-works/organizational-structure-international-labour-office/governance-and-tripartism-department-governance/fundamental-principles-and-rights-work-branch-fundamentals |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ জৰিয়তে জোৰপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে কাম আৰু মিত্ৰতা ৮.৭ৰ প্ৰসংগত কাম একেলগে কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.alliance87.org/|title=Alliance 8.7|work=Alliance 8.7}}&lt;/ref&gt;

জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি আছিল ২০১৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে [[আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল]] গ্ৰহণ কৰা। ২০১৫ চনত ইয়াক অনুমোদন কৰা হয় আৰু ২০১৬ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত ই কাৰ্যকৰী হয়। নতুন প্ৰটোকলটোৱে ১৯৩০ চনত গ্ৰহণ কৰা আই এল অ'ৰ ২৯ নম্বৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসমক আধুনিক সময়ৰ উপযোগী কৰি মানুহৰ সৰবৰাহৰ দৰে পদ্ধতিৰ মোকাবিলা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C029|title=ILO Convention 29}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ সৈতে জড়িত ২০৩ নম্বৰ পৰামৰ্শই ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ বাবে কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:3174688|title=ILO Recommendation 203}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনত আই এল অ'ই নিয়োগকৰ্তাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘ কংগ্ৰেছৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বত আধুনিক দাসত্বৰ অৱসান ঘটোৱাৰ বাবে বিশ্বজনীন অভিযান আৰম্ভ কৰে। ''৫০ ফৰ ফ্ৰিডম অভিযান''ৰ উদ্দেশ্য আছিল জনসমৰ্থন সংগ্ৰহ কৰা আৰু দেশসমূহক আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল অনুমোদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

===ন্যূনতম মজুৰি আইন===

শ্ৰমিকসকলৰ [[ন্যূনতম মজুৰি]] নিৰ্ধাৰণৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আই এল অ'ই [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা অভিসম, ১৯২৮]], [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা কৃষি অভিসম, ১৯৫১]] আৰু [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ অভিসম, ১৯৭০]]ক [[ন্যূনতম মজুৰি আইন]] হিচাপে সৃষ্টি কৰিছে। 

===বাণিজ্যিক যৌনতা===

১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি|ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ জৰিয়তে আই এল অ' সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ৰপৰাই সংস্থাটোৱে বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিতৰ্কিত বিষয়টোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। আই এল অ' আৰু [[জাতিসংঘ সংঘ|জাতিসংঘ সংঘ]] গঠনৰ আগলৈকে যৌন সেৱাৰ বিষয়টো কেৱল ৰাষ্ট্ৰৰ অধিকাৰৰ ভিতৰত আছিল। পিছত আই এল অ' আৰু জাতিসংঘ সংঘই এই বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰা বিষয় আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত বুলি বিবেচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Rodriguez Garcia |first2=Magaly |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=197 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাণিজ্যিক যৌনতাক অনৈতিক আৰু অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে পুৰুষৰ অভিভাৱকত্বৰ বাহিৰত আন দেশলৈ যোৱা দুৰ্বল অৱস্থাত থকা অবিবাহিত কৰ্মৰত মহিলাসকলৰ সৈতে বেশ্যাবৃত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ ব্যাপক ধ্বংসৰ পিছত আই এল অ'ই বেশ্যাবৃত্তিক নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰয়োজন হোৱা সংক্ৰমণ হিচাপে দেখিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=198 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ফৰাচী সমাজবাদী এলবাৰ্ট থমাছৰ নেতৃত্বত আই এল অ'ই এটা চিকিৎসা বিভাগ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল পুৰুষ নাৱিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। তেওঁলোকৰ জীৱনক &quot;ঘূৰি ফুৰা&quot; আৰু &quot;অসংযত&quot; বুলি দেখা হৈছিল আৰু সেইবাবে তেওঁলোক যৌন সংক্ৰমিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ অধিক সম্ভাৱনাপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

১৯২০ চনৰ জেনোৱা সামুদ্ৰিক সন্মিলনৰ পিছত আই এল অ'ই নাৱিকসকলৰ মাজত যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতৃত্বৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত আই এল অ'ই বিপজ্জনক বৃত্তিত কৰ্মৰত মহিলাসকলক সুৰক্ষা দিবলৈও চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু আই এল অ'ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলে যৌন ব্যৱসায়ক &quot;শ্ৰম&quot; বুলি গণ্য কৰা নাছিল। তেওঁলোকে শ্ৰমক মূলতঃ ঔদ্যোগিক শ্ৰম হিচাপে বুজিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=200 |doi=10.1353/jowh.2021.0050 |s2cid=245127678|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে মহিলাসকলে ঔদ্যোগিক কাম কৰিলে তেওঁলোক অনৈতিক জীৱনযাপনৰপৰা আঁতৰি থাকিব। মহিলাসকলক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ঔদ্যোগিক কামক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ উন্নত মজুৰি আৰু নিৰাপদ কৰ্মপৰিস্থিতিৰ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=201 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

জাতিসংঘ গঠনৰ পিছত আই এল অ'ই বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিষয়ত নতুনকৈ গঠিত সংস্থাটোৰ তুলনাত পিছপৰা ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। [[মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আয়োগ|ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় আয়োগে]] যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তি দুয়োটাৰে বিলোপৰ আহ্বান জনায়।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=202 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ১৯৫০ৰ দশকত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]] আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংগঠনে দাসত্বৰ সৈতে মিল থকা সকলো কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ বিষয়ৰ পৰিৱৰ্তে অপৰাধমূলক বিষয় হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

১৯৭৬ চনৰপৰা আই এল অ' আৰু অন্যান্য সংগঠনে [[উন্নয়নশীল দেশ|উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ]] গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ কাম আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:62&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=105 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই পৰীক্ষা কৰা এটা উদাহৰণ আছিল থাইলেণ্ডৰ [[গো-গো বাৰ]] আৰু ''ভাড়াতীয়া পত্নী''ৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰথা। অঞ্চলটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক ঘাটি স্থাপনৰ ফলত এই দুয়োটা প্ৰথাৰ বিকাশ ঘটিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষৰফালে আই এল অ'ই ''গ্ৰাম্য মহিলা কাৰ্যসূচী'' স্থাপন কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে বেংককত যুৱ মালিচকৰ্মী মহিলাসকলৰ যৌন ব্যৱসায়ত জড়িত হোৱাৰ বিষয়টো পৰীক্ষা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; এই ঘটনা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ আই এল অ' বা ইয়াৰ কোনো শাখাৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ এটা ৰূপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; পৰৱৰ্তী দশকসমূহত [[যৌন পৰ্যটন]] বৃদ্ধি আৰু এইডছ মহামাৰীৰ বিস্তাৰে আই এল অ'ৰ বাণিজ্যিক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=106 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt;

===এইচ আই ভি/এইডছ===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা হৈছে [[এইচ আই ভি]] সম্পৰ্কীয় কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সম্পদ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য সংস্থা। আই এল অ'এইডছ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/lang--en/index.htm|title=HIV/AIDS and the World of Work Branch (ILOAIDS)|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; হৈছে এই বিষয়ৰ বাবে আই এল অ'ৰ বিশেষ শাখা। 

আই এল অ' ১৯৯৮ চনৰপৰা এইচ আই ভিৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল শ্ৰম আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য গুৰুতৰ প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ কৰা। সংস্থাটোৰ মতে এইচ আই ভিয়ে কৰ্মৰত লোক, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বৃহৎ বোজা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০০১ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে এইচ আই ভি/এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ওপৰত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আচৰণ বিধি গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Publications/WCMS_113783/lang--en/index.htm|title=The ILO Code of Practice on HIV/AIDS and the World of Work|work=International Labour Organization|date=June 2001}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ এখন বিশেষ অধিৱেশনৰ সময়ত প্ৰকাশ কৰা হয়। 

একেটা বছৰতে আই এল অ' [[এইচ আই ভি/এইডছৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যুটীয়া কাৰ্যসূচী]]ৰ সহ-পৃষ্ঠপোষক হয়। 

২০১০ চনত ৯৯সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ সম্পৰ্কীয় আই এল অ'ৰ ২০১০ চনৰ ২০০ নম্বৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_142706/lang--en/index.htm|title=Recommendation concerning HIV and AIDS and the World of Work, 2010 (No. 200)|work=International Labour Organization|date=17 June 2010 }}&lt;/ref&gt; এইটো এইচ আই ভি আৰু এইডছ সম্পৰ্কীয় প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড আছিল। এই পৰামৰ্শত এইচ আই ভি আক্ৰান্ত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে কৰ্মক্ষেত্ৰত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিস্তৃত নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে। ''এইচ আই ভি প্ৰতিৰোধ, কৰ্মক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা'' শীৰ্ষক বিষয়ৰ অধীনত আই এল অ'এইডছে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মজগতৰ ক্ষেত্ৰত নীতি পৰামৰ্শ, গৱেষণা আৰু কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। আই এল অ'ই এইচ আই ভিৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা হ্ৰাস আৰু এইচ আই ভিৰ সৈতে জীয়াই থকা বা ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত লোকসকলৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ কমোৱাৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষাৰ প্ৰচাৰো কৰে। 

আই এল অ'এইডছে ২০১৫ চনৰ ভিতৰত নতুন সংক্ৰমণ, এইডছ-সম্পৰ্কীয় মৃত্যু আৰু [[বৈষম্য]] শূন্যলৈ অনাৰ লক্ষ্যৰে &quot;শূন্যৰ দিশে&quot; অভিযান চলাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|title=Getting to Zero|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209165450/http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|archive-date=9 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsstrategygoalsby2015|title=UNAIDS|work=unaids.org}}&lt;/ref&gt;{{update inline|date=July 2019}} এই অভিযানৰ আধাৰত আই এল অ'এইডছে কৰ্মক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছামূলক আৰু গোপনীয় পৰামৰ্শ আৰু পৰীক্ষাৰ এটা কাৰ্যসূচী চলায়। ইয়াক ভিচিটি@ৱৰ্ক নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_215899/lang--ja/index.htm|title=VCT@WORK: 5 million women and men workers reached with Voluntary and confidential HIV Counseling and Testing by 2015|work=International Labour Organization|date=December 2014 }}&lt;/ref&gt;

===প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক===

&quot;প্ৰব্ৰজিত&quot; শব্দটোৰ অৰ্থ অনুসৰি [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক]] বুলিলে কাম কৰিবলৈ এখন দেশৰপৰা আন এখন দেশলৈ যোৱা লোকক বুজায়। প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে সমতা আৰু সমন্বয়ৰ ওপৰত এটা পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=vittin /&gt; আই এল অ'ই ১৯৭৫ চনৰ [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় পৰিপূৰক বিধান অভিসম]] আৰু ১৯৯০ চনৰ [[সকলো প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অভিসম]]কে ধৰি কেইবাটাও অভিসম গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kumaraveloo|first1=K Sakthiaseelan|last2=Lunner Kolstrup|first2=Christina|date=2018-07-03|title=Agriculture and musculoskeletal disorders in low- and middle-income countries|journal=Journal of Agromedicine|language=en|volume=23|issue=3|pages=227–248|doi=10.1080/1059924x.2018.1458671|pmid=30047854|s2cid=51719997|issn=1059-924X}}&lt;/ref&gt;

===ঘৰুৱা শ্ৰমিক===

ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকল হৈছে আন লোকৰ ঘৰত বা তেওঁলোকৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰা লোক। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে ৰন্ধা-বঢ়া, ঘৰ পৰিষ্কাৰ কৰা আৰু শিশুৰ যত্ন ল'ব পাৰে। তথাপি তেওঁলোক প্ৰায়ে আটাইতকৈ কম বিবেচনা লাভ কৰা লোক আৰু শ্ৰম তথা সামাজিক সুৰক্ষাৰপৰা বঞ্চিত হয়। ইয়াৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈছে পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে এই কামসমূহ বিনা পাৰিশ্ৰমিকত কৰি অহা।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Domestic workers|url=http://www.ilo.org/global/topics/domestic-workers/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক]] আৰু [[উপযুক্ত শ্ৰম]]ৰ অধিকাৰ, লগতে প্ৰব্ৰজিত ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আই এল অ'ই ২০১১ চনৰ ১৬ জুনত [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক অভিসম]] গ্ৰহণ কৰে। 

===পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা===

১৯৭০ৰ দশকৰপৰা আই এল অ'ই ইয়াৰ কাৰ্যকলাপ আৰু বৃহত্তৰ আলোচনাত [[পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা]] সংযোজনৰ ওপৰত কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৭২ৰপৰা ১৯৭৫ চনৰ ভিতৰত আই এল অ'ৰ কেইবাখনো প্ৰতিৱেদনত [[পেছাগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য]], অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]]ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Montesano |first1=Francesco S. |last2=Biermann |first2=Frank |last3=Kalfagianni |first3=Agni |last4=Vijge |first4=Marjanneke J. |date=2023 |title=Can the Sustainable Development Goals Green International Organisations? Sustainability Integration in the International Labour Organisation |journal=Journal of Environmental Policy &amp; Planning |language=en |volume=25 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1080/1523908X.2021.1976123 |issn=1523-908X |pmc=9893765 |pmid=36744153|bibcode=2023JEPP...25....1M }}&lt;/ref&gt; ২০০০ৰ দশকত আই এল অ'ই &quot;সেউজীয়া নিয়োগলৈ সামাজিকভাৱে ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন&quot;ৰ প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। সংস্থাটোৱে [[সেউজীয়া নিয়োগ]]ক &quot;পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰা উপযুক্ত চাকৰি&quot; হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০১৭ চনৰপৰা ''[[ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন]]''ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ নীতিত দৃঢ়ভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ ''ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতৰ বাবে শতবাৰ্ষিকী ঘোষণা''ত কোৱা হৈছিল যে: &quot;[...] আই এল অ'ই ইয়াৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ এই দিশত পৰিচালিত কৰিব লাগিব: (১) অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত দিশত বহনক্ষম উন্নয়নত অৰিহণা যোগোৱা ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতলৈ ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন নিশ্চিত কৰা।&quot; &lt;ref&gt;ILO (2019) [https://www.ilo.org/about-ilo/mission-and-impact-ilo/ilo-centenary-declaration-future-work-2019 ILO Centenary Declaration for the Future of Work]. Adopted at the 108th session of the International Labour Conference&lt;/ref&gt;{{Rp|3}} ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ গুৰুত্ব [[শক্তি পৰিৱৰ্তন]] আৰু [[কাৰ্বনমুক্তকৰণ]]ৰ ন্যায়সংগত পদ্ধতিৰ মাজৰ সম্পৰ্কত, যিয়ে বহল [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|উন্নয়ন লক্ষ্য]]সমূহক সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web |title=How just transition can help deliver the Paris Agreement |url=https://climatepromise.undp.org/research-and-reports/how-just-transition-can-help-deliver-paris-agreement |access-date=2025-02-17 |website=UNDP Climate Promise |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=McCauley |first1=Darren |last2=Heffron |first2=Raphael |date=2018-08-01 |title=Just transition: Integrating climate, energy and environmental justice |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301421518302301 |journal=Energy Policy |volume=119 |pages=1–7 |doi=10.1016/j.enpol.2018.04.014 |bibcode=2018EnPol.119....1M |issn=0301-4215 |hdl-access=free |hdl=10023/17583|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই [[সেউজীয়া অৰ্থনীতি]]লৈ পৰিৱৰ্তন আৰু [[সেউজীয়া বিকাশ|নিয়োগৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ]]ও পৰীক্ষা কৰিছে। সংস্থাটোৱে সিদ্ধান্তলৈ আহিছিল যে উপযুক্ত নীতি গ্ৰহণ কৰিলে সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তনে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ২৪ নিযুত নতুন চাকৰি সৃষ্টি কৰিব পাৰে। আনহাতে, সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তন নঘটিলে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত [[উষ্ণতাৰ চাপ]]ৰ বাবে ৭২ নিযুত পূৰ্ণকালীন চাকৰি হেৰাই যাব পাৰে। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত বিশেষকৈ কৃষিক্ষেত্ৰত উপলব্ধ কৰ্মঘণ্টাও হ্ৰাস পাব পাৰে।&lt;ref&gt;[https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/04/green-economy-could-create-24-million-new-jobs/ Green economy could create 24 million new jobs]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ilo.org/global/research/global-reports/weso/greening-with-jobs/lang--en/index.htm Greening with jobs – World Employment and Social Outlook 2018]&lt;/ref&gt;

== বঁটা ==

১৯৬৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত [[ভ্ৰাতৃত্ববোধ]] আৰু শান্তি উন্নত কৰা, শ্ৰমিকসকলৰ বাবে [[মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান]] আৰু [[সামাজিক ন্যায়|ন্যায়]]ৰ বাবে কাম কৰা আৰু অন্যান্য উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰক কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে [[নোবেল শান্তি বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - International Labour Organization Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/labour/facts/ |access-date=5 July 2006 |work=Nobelprize.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - Presentation Speech |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/ceremony-speech/ |access-date=2025-05-02 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== সমালোচনা ==

=== কাটাৰৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক ===

==== আনুষ্ঠানিক অভিযোগ ====

২০১৪ চনত [[কাটাৰ]]ত [[বিদেশী শ্ৰমিক|বিদেশী শ্ৰমিকসকল]]ৰ প্ৰতি কৰা ব্যৱহাৰক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত [[২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ যোগ্যতা অৰ্জন প্ৰতিযোগিতা|২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ]]ৰ প্ৰস্তুতি চলি আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংগঠনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিক অভিযোগ দাখিল কৰে। অভিযোগত কাটাৰে বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ ব্যাপকভাৱে উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=Pattisson|first=Pete|last2=Ames|first2=Nick|date=2023-03-28|title='Legacy, what legacy?' Fight goes on for migrant workers in Qatar 100 days after World Cup|url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/28/legacy-fight-goes-on-for-migrant-workers-in-qatar-100-days-after-world-cup|access-date=2026-08-24|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Ruiz|first=Rebecca R.|last2=Hurtes|first2=Sarah|date=2023-03-11|title=In World Cup Run-Up, Qatar Pressed U.N. Agency Not to Investigate Abuses|url=https://www.nytimes.com/2023/03/11/world/europe/qatar-world-cup-ilo-labor.html|access-date=2026-08-24|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Burkhalter|first=Dorian|date=2023-06-06|title=Qatar heads UN labour conference despite poor rights record|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/how-a-controversial-qatari-minister-is-heading-a-un-labour-conference/48571016|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]-এ অভিযোগ কৰে যে কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে বহু বছৰৰ এক ৰাজনৈতিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। এই প্ৰচেষ্টাই সংস্থাটোক সমালোচকৰপৰা সহযোগীলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি বাতৰিটোত কোৱা হয়। বাতৰিটোৰ মতে, কাটাৰৰ কূটনীতিবিদসকলে তীব্ৰভাৱে প্ৰচাৰ চলাইছিল আৰু কাটাৰৰ সৈতে ব্যাৱসায়িক স্বাৰ্থ থকা নিয়োগকৰ্তা আৰু ৰাষ্ট্ৰসমূহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই তদন্ত আৰম্ভ কৰাত বাধা পৰিছিল বুলি অভিযোগ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু তথ্য গোপন কৰাৰ অভিযোগ ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ২০১৭ চনত অভিযোগটোৰ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰে আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে কাটাৰৰ শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিধি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এটা &quot;কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী&quot; আৰম্ভ কৰে। এই ব্যৱস্থাৰ অধীনত কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক ২৫ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এই ধনেৰে ২০১৮ চনত দোহাত সংস্থাটোৰ বাবে এটা বিশেষ প্ৰকল্প কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite news |last=Rankin|first=Jennifer|date=2023-05-16|title=UN labour rights watchdog facing backlash over Qatar conference nomination|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/16/un-labour-rights-watchdog-facing-backlash-over-qatar-conference-nomination|access-date=2026-08-24|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই ধৰণৰ ধন লাভ কৰা সাধাৰণ প্ৰথা আৰু ইয়াৰ ফলত সংস্থাটোৰ দায়িত্বত কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাই। কিন্তু এজন প্ৰাক্তন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াকে ধৰি সমালোচকসকলে সংস্থাটোৰ স্বাধীনতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰে যে কাটাৰৰ এই অৱদান প্ৰথমতে প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল আৰু ইয়াৰ পৰিমাণো অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ, গ্ৰীষ্মকালত কৰ্মঘণ্টা সীমিত কৰা আৰু তথাকথিত [[কাফালা ব্যৱস্থা]] বিলুপ্ত কৰাৰ পদক্ষেপ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সংস্থাটোৱে এই সংস্কাৰসমূহৰ প্ৰতি সাধাৰণতে ইতিবাচক দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে এই সংস্কাৰসমূহে &quot;শ শ হাজাৰ&quot; প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ ওপৰত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dupraz-Dobias|first=Paula|date=2022-11-10|title=Qatar's Swiss hub for foreign policy|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/1_3-qatar-s-swiss-hub-for-foreign-policy/48029542|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনত কাটাৰৰ এজন বিষয়াই [[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ সৈতে হোৱা কথোপকথনত একে বক্তব্য পুনৰ উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |last=Cornish|first=Chloe|date=2025-11-16|title=UN labour body's proposal to move Mideast HQ to Qatar sparks staff alarm|url=https://www.ft.com/content/24a38ad9-442e-4a96-a664-dd1792ac3ee6?syn-25a6b1a6=1|access-date=2026-08-24|work=Financial Times}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এজন প্ৰাক্তন বিষয়াই [[দ্য গাৰ্ডিয়ান]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰৰ সংস্কাৰসমূহক &quot;বগা কৰা&quot; ধৰণে উপস্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৱেদনসমূহ পক্ষপাতদুষ্ট আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কেইবাজনো বৰ্তমান আৰু প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰক পৰ্যবেক্ষণৰ অধীনত থকা এখন ৰাষ্ট্ৰতকৈ ধন দিয়া গ্ৰাহকৰ দৰে অধিক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াসকলে কৈছিল যে কাটাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা উন্নতিসমূহ &quot;সূক্ষ্ম আলোচনাৰ&quot; ফল আছিল আৰু কঠোৰ সমালোচনাই সেই অগ্ৰগতিক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, শ্ৰমিক অধিকাৰ কৰ্মী, মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু কিছুমান ৰাজনীতিবিদে এই বক্তব্যত উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহে সমস্যাসমূহক কম গুৰুত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে কাটাৰত শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ &quot;ইতিবাচক দিশ&quot;ৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ লগতে সংস্থাটোৱে সংস্কাৰসমূহ ৰূপায়ণ আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিৰ্দিষ্ট ব্যৱধান আৰু সমস্যাসমূহো উল্লেখ কৰি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচীৰ ফলাফল সম্পৰ্কে গৱেষকৰ মতামত ====

কাটাৰৰ [[হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ আব্দুলহাদি ৰছিদ আলখায়াৰেনে ২০১৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত কৈছিল যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ চৰকাৰৰ মুখ্য সাফল্যসমূহৰ ভিতৰত কাফালা ব্যৱস্থা ধ্বংস কৰাটো অন্যতম। তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ ফলত অধিক মুক্ত আৰু প্ৰগতিশীল প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক নীতিৰ দিশত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু চৰকাৰ তথা সমাজৰ মাজত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু সুযোগৰ গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধি পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Alkhayareen|first=Abdulhadi|date=2023-01-01|title=Evaluation of the International Labor Organization project in Qatar|url=https://www.researchgate.net/publication/366775252_Evaluation_of_the_International_Labor_Organization_project_in_Qatar|journal=QScience Connect|volume=2023|doi=10.5339/connect.2023.spt.2}}&lt;/ref&gt;

হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জেকাৰী আৰ. কালোৱে ২০২৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত মত প্ৰকাশ কৰে যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ আইনী সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াত যথেষ্ট সহায় কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে আইনী সংস্কাৰসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে বাহাল থাকিলেও বিবাদ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থাটোক পুনৰ্গঠন নকৰালৈকে ই শ্ৰমিকসকলক প্ৰকৃত ন্যায় প্ৰদান কৰাত ব্যৰ্থ হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Calo|first=Zachary|date=2024-03-19|title=Labor Rights and Dispute System Design: Assessing the Legal Legacy of the 2022 Qatar World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073247_Labor_Rights_and_Dispute_System_Design_Assessing_the_Legal_Legacy_of_the_2022_Qatar_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1729–1739|doi=10.1017/glj.2023.122}}&lt;/ref&gt;

[[টি.এম.চি. আছাৰ প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ এণ্টোৱান ডুভালে ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে কাটাৰৰ সহযোগিতাৰ সময়ছোৱাত কাগজত হোৱা আইনী পৰিৱৰ্তনৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ কাটাৰৰ পদক্ষেপসমূহক &quot;পটেমকিন সংস্কাৰ&quot; বুলি অভিহিত কৰি সংস্থাটোৰ প্ৰশংসা কৰা আৰু কাটাৰ তথা [[ফিফা]]ৰ সৈতে এক &quot;আশাবাদী সংস্কাৰবাদী বৰ্ণনা&quot; গ্ৰহণ কৰাৰ সমালোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Duval|first=Antoine|date=2024-03-19|title=Spectacular International Labor Law: Ambush Counter-Marketing In the Spotlight of Qatar's 2022 FIFA World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073237_Spectacular_International_Labor_Law_Ambush_Counter-Marketing_In_the_Spotlight_of_Qatar's_2022_FIFA_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1712–1728|doi=10.1017/glj.2024.3}}&lt;/ref&gt;

==== কাটাৰগেট কেলেংকাৰি ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ সংস্কাৰৰ বিষয়ে দিয়া ইতিবাচক মূল্যায়ন ইউৰোপীয় সংঘৰ কিছুমান ৰাজনীতিবিদে উদ্ধৃত আৰু পুনৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মাজৰ কিছুমান পিছত [[ইউৰোপীয় সংসদত কাটাৰ দুৰ্নীতি কেলেংকাৰি|কাটাৰগেট]] দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ সৈতে জড়িত হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

কাটাৰগেট তদন্তৰ সৈতে জড়িত এজন বেলজিয়ামৰ বিষয়াই [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে বেলজিয়াম কৰ্তৃপক্ষই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ভিতৰত কাটাৰৰ প্ৰচেষ্টাক জনমত গঢ় দিয়াৰ প্ৰচেষ্টাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

[[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, বিশ্বকাপৰ ঠিক আগতে কাটাৰৰ বিষয়াসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক প্ৰতিযোগিতাখনৰ সময়ত নেতিবাচক মন্তব্য নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। প্ৰতিৱেদনটোৱে লগতে কয় যে বিশ্বকাপৰ সময়ত সংস্থাটোৰ ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহত চলি থকা শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘনৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল আৰু চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ প্ৰশংসাত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষপদ ====

২০২৩ চনৰ জুন মাহত কাটাৰৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী [[আলী বিন ছামিখ আল-মাৰী]] জেনেভাত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁৰ মনোনয়নে শ্ৰমিক সংগঠন আৰু শ্ৰম তথা মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মাজত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁলোকে তেওঁৰ মনোনয়নক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। কাটাৰৰ অব্যাহত শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘা আৰু কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কাটাৰৰ অধ্যক্ষপদে সংস্থাটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু সুনামৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে বুলি তেওঁলোকে আশংকা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ শ্ৰমিক গোটে আল-মাৰীৰ অধ্যক্ষপদৰ বিৰোধিতা নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ফলত নিৰ্ধাৰিত কাৰ্যসূচী অনুসৰি তেওঁৰ অধ্যক্ষপদ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== ২০২৫ চনত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় দোহালৈ স্থানান্তৰৰ বিবেচনা ====

২০২৫ চনৰ শেষৰফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ইয়াৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[বেইৰুট]], [[লেবানন]]ৰপৰা কাটাৰৰ [[দোহা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰে। সংস্থাটোৱে অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ ফলত ২০২৬–২০২৭ চনত ৫ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ ৰাহি হ'ব পাৰে। স্থানান্তৰৰ কাৰণ হিচাপে &quot;আতিথ্য প্ৰদান কৰা চৰকাৰৰ সমৰ্থন&quot;, &quot;লেবাননত অব্যাহত অস্থিৰতা&quot; আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ সম্পদসমূহলৈ অধিক সুবিধাজনক প্ৰৱেশৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কাটাৰৰ এজন বিষয়াই কৈছিল যে কাটাৰে দোহাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে নিজৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ মতে, এই প্ৰস্তাৱক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত উদ্বেগ সৃষ্টি হয়। কৰ্মচাৰীসকলে এখন প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে আৰু জৰীপত অংশগ্ৰহণ কৰা ৭০ জন সদস্যৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশই ইয়াক সমৰ্থন কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কৰ্মচাৰীসকলে সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে শ্ৰমিক সংগঠন নিষিদ্ধ কৰা আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ প্ৰতি ব্যৱহাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰ্যবেক্ষণৰ সন্মুখীন হোৱা এখন দেশলৈ কাৰ্যালয় স্থানান্তৰ কৰিলে দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক স্বাভাৱিক বুলি গ্ৰহণ কৰাৰ আশংকা থাকিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত গৱেষকসকলৰ কামত বাধা পৰিব, সংস্থাটোৰ স্বাধীনতা বিপন্ন হ'ব আৰু দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক বৈধতা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে বুলি তেওঁলোকে কয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[লেবাননত প্ৰব্ৰজনকাৰী গৃহ শ্ৰমিক|লেবাননতো প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰ]]ৰ অভিযোগ আছে। তথাপি কিছুমান কৰ্মচাৰীয়ে কয় যে কাটাৰত চৰকাৰী তদাৰকী অধিক কঠোৰ হোৱাৰ বাবে তাত বাস কৰি উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সমালোচনা কৰা প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰোঁতে গৱেষকসকলে নিৰাপত্তাহীনতা অনুভৱ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

তেওঁলোকে লগতে আশংকা প্ৰকাশ কৰে যে এই স্থানান্তৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত গুৰুতৰ বিপদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু সংস্থাটোৱে নিজৰ দায়িত্বৰ সৈতে আপোচ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== কাটাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য অৱদান ====

কাটাৰৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে আগবঢ়োৱা ধনৰ উপৰি কাটাৰ চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ মে' মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ নিয়মীয়া বাজেটৰ পৰিপূৰক হিচাপত ২০ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এইটো এটা নমনীয় পুঁজি ব্যৱস্থা।&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-05-15|title=Qatar supports ILO with USD 2 million in flexible funding for decent work|url=https://www.ilo.org/resource/news/qatar-supports-ilo-usd-2-million-flexible-funding-decent-work|access-date=2026-08-24|website=[[International Labour Organization]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Qatar and ILO Sign $2M Deal to Advance Decent Work and Build Crisis Resilience|url=https://www.devdiscourse.com/article/other/3415332-qatar-and-ilo-sign-2m-deal-to-advance-decent-work-and-build-crisis-resilience|access-date=2026-08-24|website=Devdiscourse|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Imtiaz|first=Fareeha|date=2025-05-16|title=Qatar signs agreement to support ILO with USD 2 million|url=https://www.iloveqatar.net/news/general/qatar-signs-agreement-support-ilo-usd-2-million|access-date=2026-08-24|website=ILoveQatar|language=en}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই অনুষ্ঠানটোৱে কেৱল ধনৰ প্ৰৱাহকে সূচোৱা নাছিল, বৰং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু [[কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজি]]ৰ মাজত অধিক গভীৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সহযোগিতাৰ দিশত এক পৰিৱৰ্তন সূচাইছিল। কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিয়েই এই ধন আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{official website}}
* [http://www.itcilo.org আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ]
* আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা, [https://web.archive.org/web/20180807001520/http://blue.lim.ilo.org/cariblex/pdfs/ILO_dec_philadelphia.pdf ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা] (১৯৪৪)</text>
      <sha1>tqekpn3t4a713eqdtzdqrpo7vfxhbab</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636692</id>
      <parentid>636691</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* বঁটা */</comment>
      <origin>636692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174390" sha1="lj3lxvw7v1x6z2co0spfqfrriff5ycu" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা&lt;ref name=&quot;UIA&quot; /&gt;
| logo = International Labour Organization Logo.webp
| logo_size = 175px
| num_staff = ৩,৪৯১
| num_staff_year = ২০২৫&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://unsceb.org/hr-organization | title=PERSONNEL BY ORGANIZATION &amp;#124; United Nations - CEB }}&lt;/ref&gt;
| logo_caption = 
| type = ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা
| abbreviation = আই এল অ'
| languages = {{hlist|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]]|[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]]}}
| leader_title = সঞ্চালক প্ৰধান
| leader_name = গিলবাৰ্ট হৌংবো
| status = সক্ৰিয়
| formation = {{start date and age|1919|4|11|df=yes}}
| headquarters = জেনেভা, [[ছুইজাৰলেণ্ড]]
| awards = [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|শান্তিৰ ন'বেল বঁটা]] (১৯৬৯)
| website = {{official URL}}
| parent_organization = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভা]] &lt;br /&gt; [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]]
| subsidiaries = 
}}

'''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা''' {{en|International Labour Organization}} চমুকৈ '''আই এল অ''' [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা সংস্থা। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড]] নিৰ্ধাৰণ কৰি সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ন্যায় আগবঢ়োৱা।&lt;ref name=&quot;UIA&quot;&gt;{{Cite web |url=https://uia.org/s/or/en/1100025992 |url-access= |title=International Labour Organization (ILO) |author1=Staff writer |year=2024 |department=UIA Global Civil Society Database |website=uia.org |publisher=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ সংঘ |agency=Yearbook of International Organizations Online |location=Brussels, Belgium |format= |arxiv= |asin= |bibcode= |doi= |isbn= |issn= |jfm= |jstor= |lccn= |mr= |oclc= |ol= |osti= |pmc= |pmid= |rfc= |ssrn= |zbl= |id= |access-date=24 December 2024 |via= |quote= |trans-quote= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm|title=Mission and impact of the ILO|work=International Labour Organization |date=28 January 2024 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240301081628/http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm |archive-date= Mar 1, 2024 }}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৩খন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খন আৰু [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। সমগ্ৰ বিশ্বত ইয়াৰ প্ৰায় ৪০টা ক্ষেত্ৰীয় কাৰ্যালয় আছে। সংস্থাটোৱে ১০৭খন দেশত প্ৰায় ৩,৩৮১জন কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰে। ইয়াৰে ১,৬৯৮জনে কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্পত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Departments and offices|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm|access-date=2021-07-15|website=International Labour Organization|language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20210812101027/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm |archive-date= Aug 12, 2021 }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ মানদণ্ডসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে স্বাধীনতা, সমতা, সুৰক্ষা আৰু মৰ্যাদাৰ পৰিৱেশত সমগ্ৰ বিশ্বতে সকলোৰে বাবে সহজলভ্য, উৎপাদনশীল আৰু বহনক্ষম [[শ্ৰম|কৰ্মসংস্থান]] নিশ্চিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm|title=Labour standards |website=International Labour Organization|language=en|access-date=2020-04-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501235733/https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm |archive-date= May 1, 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;international labour standards2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm|title=Introduction to International Labour Standards|work=International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231132132/https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm |archive-date= Dec 31, 2023 }}&lt;/ref&gt; ২০২৬ চনলৈকে এই মানদণ্ডসমূহ ১৯৩খন অভিসন্ধি আৰু চুক্তিত প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰে আঠখনক ১৯৯৮ চনৰ [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় ঘোষণা]] অনুসৰি মৌলিক হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰে সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দামৰ অধিকাৰৰ কাৰ্যকৰী স্বীকৃতি, বলপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বিলোপ, [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিলোপ আৰু [[নিয়োগ বৈষম্য|নিয়োগ]] আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে। আই এল অ' [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন]]ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ। 

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত এই সংস্থাৰ এটা বিশেষ ত্ৰিপাক্ষিক গাঁথনি আছে। ইয়াৰ সকলো মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ বাবে চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ আলোচনা আৰু অনুমোদন প্ৰয়োজন। এই গাঁথনিটো আই এল অ'ৰ তিনিটা মুখ্য সংস্থাৰ জৰিয়তে চলোৱা হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন বছৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড প্ৰস্তুত কৰে। পৰিচালনা পৰিষদে কাৰ্যনিৰ্বাহক পৰিষদ হিচাপে কাম কৰে আৰু সংস্থাটোৰ নীতি আৰু বাজেট নিৰ্ধাৰণ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় হৈছে সংস্থাটোৰ স্থায়ী সচিবালয়। ই সংস্থাটোৰ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যকলাপ ৰূপায়ণ কৰে। সচিবালয়ৰ নেতৃত্ব  তগ’ দেশৰ গিলবাৰ্ট হৌংবোই দিয়ে। তেওঁক ২০২২ চনত পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। 

২০১৯ চনত সংস্থাটোৱে কৰ্মৰ ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কীয় বিশ্ব আয়োগ গঠন কৰিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনত একবিংশ শতিকাৰ শ্ৰম পৰিৱেশৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰসমূহৰ বাবে দহটা পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বজনীন শ্ৰমৰ নিশ্চয়তা, জন্মৰপৰা বৃদ্ধাৱস্থালৈ সামাজিক সুৰক্ষা আৰু জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|title=Global Commission on the Future of Work |website=International Labour Organization|date=14 August 2017 |language=en|access-date=2019-03-21 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20190321141919/http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|archive-date=2019-03-21 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_663006/lang--en/index.htm|title=A human-centred agenda needed for a decent future of work|date=2019-01-22|website=International Labour Organization|language=en|access-date=2019-03-21}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে ই [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] পূৰণত সহায় কৰিবলৈ গঠন কৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থাসমূহৰ মিত্ৰজোঁট ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য। 

আই এল অ'ৰ ইতিহাসৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হৈছে ১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]] আৰু ১৯৪৪ চনৰ [[ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা]]। ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ ৪২৭ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৪৪ চনৰ ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অধীনত আই এল অ'ক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু &quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; নীতি পুনৰ নিশ্চিত কৰিছিল। 

{{TOC limit|3}}

==গাঁথনি==

[[File:OIT, Genève.jpg|thumb|ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়]]

আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা বিশেষায়িত সংস্থা।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Organization |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/290987/International-Labour-Organization-ILO |access-date=24 May 2012 |publisher=britannica.com}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা বা কাৰ্যসূচীৰ দৰে আই এল অ'ও ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Home |url=http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013125243/http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-date=13 October 2013 |access-date=2011-05-22}}&lt;/ref&gt;

আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থাৰপৰা পৃথকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা ত্ৰিপাক্ষিক শাসন-ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকল একত্ৰিত হৈ শ্ৰমৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ, নীতি প্ৰস্তুত আৰু সকলো মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থানৰ বাবে কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে। এই গাঁথনিৰ উদ্দেশ্য হৈছে আই এল অ'ৰ শ্ৰম মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীত তিনিওটা গোটৰ মতামত প্ৰতিফলিত কৰা। অৱশ্যে চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা আন দুটা গোটৰ তুলনাত দুগুণ। 

===পৰিচালনা পৰিষদ===

পৰিচালনা পৰিষদ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সংস্থা। ই বছৰত তিনিবাৰ, মাৰ্চ, জুন আৰু নৱেম্বৰ মাহত বৈঠকত মিলিত হয়। ই আই এল অ'ৰ নীতি সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কাৰ্যসূচী নিৰ্ধাৰণ কৰে, সংস্থাটোৰ কাৰ্যসূচী আৰু বাজেটৰ খচৰা সন্মিলনত দাখিলৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে, সঞ্চালক প্ৰধান নিৰ্বাচন কৰে, সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰপৰা শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য বিচাৰে, তদন্ত সমিতি নিযুক্ত কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ৰ কাম-কাজ তদাৰক কৰে। 

পৰিচালনা পৰিষদত ৫৬জন স্থায়ী সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৪জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৪জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। ইয়াৰ উপৰি ৬৬জন উপ-সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৯জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৯জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। 

মুখ্য ঔদ্যোগিক গুৰুত্ব থকা দহখন ৰাষ্ট্ৰই স্থায়ীভাৱে দহখন আসন লাভ কৰে। সেইবোৰ হৈছে [[ব্ৰাজিল]], [[চীন]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাৰ্মানী]], [[ভাৰত]], [[ইটালী]], [[জাপান]], [[ৰাছিয়া]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Governing Body|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/governing-body/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; আন চৰকাৰী সদস্যসকলক প্ৰতি তিনিবছৰৰ মূৰে মূৰে সন্মিলনে নিৰ্বাচন কৰে। শেহতীয়া নিৰ্বাচন ২০২৪ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Governing Body elections (International Labour Conference (ILC)) |url=https://www.ilo.org/international-labour-conference/112th-session-international-labour-conference/governing-body-elections-2024 |access-date=2026-05-30 |website=www.ilo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ সদস্যসকলক তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত যোগ্যতাত নিৰ্বাচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সংবিধান|Article 7, ILO Constitution]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution|url=http://www.ilo.org/public/english/bureau/leg/amend/index.htm|publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===সঞ্চালক প্ৰধান===

২০২২ চনৰ ২৫ মাৰ্চত গিলবাৰ্ট ফছুন হৌংবো আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Gilbert Houngbo will be the first African to lead the ILO
 | work=republicoftogo.com
 | date=25 March 2022
 | url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/in-english/gilbert-houngbo-will-be-the-first-african-to-lead-the-ilo
}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ গাই ৰাইডাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। গাই ৰাইডাৰক ২০১২ চনৰ অক্টোবৰত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰত দ্বিতীয় পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে পুনৰ নিৰ্বাচিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Guy Ryder re-elected as ILO Director-General for a second term
 | work=International Labour Organization
 | date=7 November 2016
 | url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_534283/lang--en/index.htm
}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সংস্থাটোৰ প্ৰথমজন আফ্ৰিকীয় সঞ্চালক প্ৰধান। ২০২৪ চনত আফ্ৰিকাৰ কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশৰ প্ৰতিনিধিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় ভ্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৰক্কোও আছিল। তাত তেওঁলোকে অৰ্থনৈতিক সংহতি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, নিয়োগ আৰু দক্ষতা বিকাশৰ মন্ত্ৰী ইউনিছ ছেকৌৰিৰ সৈতে আলোচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;f990&quot;&gt;{{cite web |last1=Taibi |first1=FADLI |last2=Technology |first2=Archos |date=2024-01-17 |title=ILO DG Lauds Morocco's Experience in Implementing Social State Policy |url=https://www.mapnews.ma/en/actualites/economy/ilo-dg-lauds-moroccos-experience-implementing-social-state-policy |access-date=2024-05-08 |website=MapNews |language=fr}}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধানসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে:&lt;ref&gt;ILO official site: [https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/ilo-director-general/former-directors-general/lang--en/index.htm Former Directors-General]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! নাম
! দেশ
! কাৰ্যকাল
|-
| আলবাৰ থমাছ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯১৯–১৯৩২
|-
| হেৰল্ড বাটলাৰ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৩২–১৯৩৮
|-
| জন জি. ৱিনাণ্ট || {{flagcountry|USA}} || ১৯৩৯–১৯৪১
|-
| এডৱাৰ্ড জে. ফেলান || {{flagcountry|IRL}} || ১৯৪১–১৯৪৮
|-
| ডেভিড এ. মৰ্চ || {{flagcountry|USA}} || ১৯৪৮–১৯৭০
|-
| ক্লাৰেন্স উইলফ্ৰেড জেংকছ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৭০–১৯৭৩
|-
| ফ্ৰান্সিছ ব্লাঞ্চাৰ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯৭৪–১৯৮৯
|-
| মিচেল হানছেন|| {{flagcountry|BEL}} || ১৯৮৯–১৯৯৯
|-
| জুয়ান ছোমাভিয়া || {{flagcountry|CHL}} || ১৯৯৯–২০১২
|-
| গাই ৰাইডাৰ || {{flagcountry|UK}} || ২০১২–২০২২
|-
| গিলবাৰ্ট হৌংবো || {{flagcountry|TOG}} || ২০২২–বৰ্তমান
|}

===সদস্যপদ===

[[File:International Labour Organization flag.jpg|thumb|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পতাকা]]

আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ১৯৩খন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খনৰ লগতে [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] আই এল অ'ৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution Article 3|url=http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091225111436/http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-date=25 December 2009|publisher=Ilo.org|access-date=2 June 2012}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ৰ সদস্য নোহোৱা সাতখন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ হৈছে [[আন্দোৰা]], [[ভূটান]], [[লিচটেনষ্টাইন]], [[মাইক্ৰ'নেছিয়া]], [[মোনাকো]], [[নাউৰু]] আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ILO Declaration on Fundamental Prinicples &amp; Rights at Work |url=https://sthelenaehrc.org/ilo-declaration-on-fundamental-prinicples-rights-at-work/ |website=Equality &amp; Human Rights Commission |date=10 November 2020 |access-date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যিকোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ সদস্য হ'ব পাৰে। সদস্যপদ লাভ কৰিবলৈ এখন দেশে সঞ্চালক প্ৰধানক জনাব লাগিব যে সেই দেশে আই এল অ'ৰ সংবিধানৰ সকলো বাধ্যবাধকতা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=EotN-Membership&gt;{{cite encyclopedia|title=The International Labour Organization (ILO) – Membership|url=http://www.nationsencyclopedia.com/United-Nations-Related-Agencies/The-International-Labour-Organization-ILO-MEMBERSHIP.html|encyclopedia=Encyclopedia of the Nations|publisher=Advameg, Inc.|access-date=16 August 2012|year=2012}}&lt;/ref&gt; আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা ৰাষ্ট্ৰক সকলো প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোট আৰু চৰকাৰী প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোটৰ জৰিয়তে আই এল অ'ৰ সাধাৰণ সন্মিলনত সদস্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা কুক দ্বীপপুঞ্জ ২০১৫ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ত যোগদান কৰে।&lt;ref&gt;International Labour Organization. (n.d.). ''About the ILO in the Cook Islands.'' Retrieved June 26, 2021, from https://www.ilo.org/suva/countries-covered/cook-islands/WCMS_410209/lang--en/index.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |title=Key document - ILO Constitution |url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:62:0::NO:62:P62_LIST_ENTRIE_ID:2453907:NO |access-date=2024-03-23 |website=www.ilo.org}}&lt;/ref&gt;

যিবোৰ দেশ [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত আই এল অ'ৰ সদস্য আছিল, ১৯৪৬ চনত সংস্থাটোৰ নতুন সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সময়তো সেই দেশসমূহ সদস্য হৈ থাকিল।&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==উদ্দেশ্য==

ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই (১০ মে' ১৯৪৪) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পৰম্পৰাগত উদ্দেশ্যসমূহ পুনৰ উল্লেখ কৰাৰ লগতে দুটা নতুন দিশ সংযোজন কৰিছিল। এই দুটা দিশ আছিল সামাজিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত [[মানৱ অধিকাৰ]]ৰ গুৰুত্ব আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot;&gt;Norman F. Dufty, [https://www.jstor.org/stable/2706128 &quot;Organizational Growth and Goal Structure: The Case of the ILO&quot;], (1972) 26 (3) ''International Organization'' 479 accessed 24 August 2011&lt;/ref&gt;{{Rp|481–2}} দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ সময়ত আই এল অ'ই &quot;উন্নত পৃথিৱীৰ আশা&quot;ৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা নতুন বাস্তৱতা আৰু নতুন আকাংক্ষাৰ সৈতে নিজৰ মূল নীতিসমূহ খাপ খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot;&gt;Joseph Sulkowski, [https://www.jstor.org/stable/2194455 &quot;The Competence of the International Labor Organization Under the United Nations System&quot;], (1951) 45 (2) ''The American Journal of International Law'' 286 accessed 24 August 2011.&lt;/ref&gt;{{Rp|287}} এই ঘোষণা ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত আই এল অ'ৰ ২৬তম সন্মিলনত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

১৯৪৬ চনত [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ সন্মিলনে আই এল অ'ৰ সংবিধান সংশোধন কৰাৰ সময়ত ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাখন সংবিধানৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ই সংবিধানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot; /&gt;{{Rp|287}} ঘোষণাখনৰ অধিকাংশ দাবী আমেৰিকা আৰু পশ্চিম ইউৰোপৰ শ্ৰমিক সংঘ আৰু আই এল অ'ৰ সচিবালয়ৰ অংশীদাৰিত্বৰ ফল আছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

&quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক নথিসমূহৰ প্ৰস্তাৱনাত প্ৰকাশ পোৱা এটা নীতি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক জড় পণ্য, মানৱ মূলধন, কেৱল উৎপাদনৰ উপাদান বা [[মানৱ সম্পদ]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে জীৱিকা অৰ্জনৰ বাবে কাম কৰা লোকসকলক [[মানৱ]] হিচাপে মৰ্যাদা আৰু সন্মান দিয়া উচিত। পল অ'হিগিনছৰ মতে এই বাক্যাংশটো জন কেলছ ইংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৮৮০ চনত [[ডাবলিন]]ত ব্ৰিটিছ ট্ৰেডছ ইউনিয়ন কংগ্ৰেছৰ এখন সভাত এই বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;O'Higgins, P., [https://academic.oup.com/ilj/article-abstract/26/3/225/664238 'Labour is not a Commodity' — an Irish Contribution to International Labour Law'] (1997) 26(3) Industrial Law Journal 225–234&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

===উৎপত্তি===

ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত [[জাতিসংঘ]]ৰ সংস্থা হিচাপে আই এল অ' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতাসকলে ১৯১৯ চনৰ পূৰ্বেই সামাজিক চিন্তা আৰু কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰিছিল। মুখ্য সদস্যসকলে পূৰ্বৰ ব্যক্তিগত পেছাগত আৰু মতাদৰ্শগত নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ইজনে সিজনক চিনি পাইছিল। এই নেটৱৰ্কসমূহত তেওঁলোকে সামাজিক নীতি সম্পৰ্কীয় জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু ধাৰণা বিনিময় কৰিছিল। যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ &quot;জ্ঞানভিত্তিক সম্প্ৰদায়সমূহ&quot;, যেনে ১৯০০ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন সমিতি, আৰু সমাজবাদী দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেটৱৰ্কসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম ৰাজনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানীকৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক আছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot;&gt;{{cite journal|author=VanDaele, Jasmien|title=Engineering Social Peace: Networks, Ideas, And the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages= 435–466|doi=10.1017/S0020859005002178|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছৰ সময়ত &quot;নিৰ্মাণযোগ্য সমাজ&quot;ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ স্থপতিসকলৰ সামাজিক পৰিকল্পনাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুঘটক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন নতুন শাখা হিচাপে সামাজিক সংস্কাৰ ৰূপায়ণৰ এক উপযোগী মাধ্যম হৈ পৰিছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলৰ সামাজিক ন্যায় আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মৰ অধিকাৰৰ আদৰ্শসমূহ ১৯১৯ চনৰ পেৰিছ শান্তি সন্মিলনত হোৱা কূটনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আপোচৰদ্বাৰা সলনি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত আই এল অ'ৰ আদৰ্শবাদ আৰু বাস্তৱবাদৰ মাজৰ ভৰসাম্য প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot; /&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আন্দোলনে শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এটা বিস্তৃত কাৰ্যসূচী আগবঢ়াইছিল। ইয়াক যুদ্ধৰ সময়ত শ্ৰমিকসকলৰ সমৰ্থনৰ বিনিময়ত দিয়া ব্যৱস্থা হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল।{{clarify|date=August 2012}} যুদ্ধৰ পিছৰ পুনৰ্গঠন আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাই প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আৰু যুদ্ধৰ ঠিক পিছতে বহু দেশৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। গ্ৰেট ব্ৰিটেইনত হুইটলি আয়োগ নামৰ পুনৰ্গঠন আয়োগৰ এটা উপ-সমিতিয়ে ১৯১৮ চনৰ জুলাই মাহৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত সমগ্ৰ বিশ্বতে &quot;ঔদ্যোগিক পৰিষদ&quot; স্থাপনৰ পৰামৰ্শ দিছিল।&lt;ref&gt;Haimson, Leopold H. and Sapelli, Giulio. ''Strikes, Social Conflict, and the First World War: An International Perspective.'' Milan: Fondazione Giangiacomo Feltrinelli, 1992. {{ISBN|88-07-99047-4}}&lt;/ref&gt; ব্ৰিটিছ লেবাৰ পাৰ্টিয়ে ''শ্ৰম আৰু নতুন সামাজিক ব্যৱস্থা'' নামৰ নথিৰ জৰিয়তে নিজৰ পুনৰ্গঠন কাৰ্যসূচী প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Shapiro, Stanley|title=The Passage of Power: Labor and the New Social Order|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=120|year=1976|jstor=986599|issue=6|pages=464–474}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তৃতীয় প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ আন্তঃমিত্ৰ শ্ৰমিক আৰু সমাজবাদী সন্মিলনত গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম আৰু ইটালীৰ প্ৰতিনিধিসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক অধিকাৰ সংস্থা, গোপন কূটনীতিৰ অন্ত আৰু অন্যান্য লক্ষ্যৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;ইৱাও আয়ুছাৱা. ''International Labour Legislation''. Clark, N.J.: Lawbook Exchange, 2005. {{ISBN|1-58477-461-4}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকান ফেডাৰেচন অৱ লেবাৰে নিজৰ পৃথক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে নিৰপেক্ষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াত সামূহিক দৰ-দামৰ জৰিয়তে বহু ক্ৰমিক উন্নতি সাধনৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Foner&quot;&gt;Foner, Philip S. ''History of the Labor Movement in the United States. Vol. 7: Labor and World War I, 1914–1918.'' New York: International Publishers, 1987. {{ISBN|0-7178-0638-3}}&lt;/ref&gt;

====আই এফ টি ইউ বাৰ্ণ সন্মিলন====

যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে যুদ্ধোত্তৰ পৃথিৱী সম্পৰ্কে দুটা পৃথক ধাৰণা আগবাঢ়ি আহিছিল। প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে আগবঢ়াইছিল। এই সংস্থাই ১৯১৯ চনৰ জুলাই মাহত ছুইজাৰলেণ্ডৰ বাৰ্ণত এখন সভাৰ আহ্বান জনাইছিল। বাৰ্ণৰ সভাত আই এফ টি ইউৰ ভৱিষ্যৎ আৰু পূৰ্বৰ কেইবছৰত উত্থাপিত বিভিন্ন প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ কথা আছিল। আই এফ টি ইউৱে কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক সমান মৰ্যাদাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰো প্ৰস্তাৱ দিছিল। ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছে সভাখন বৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকৰ দেশৰ ভূমিকাৰ স্বীকাৰোক্তি হিচাপে অধীনস্থ মৰ্যাদা দিয়াৰ পক্ষপাতী আছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে গম্পাৰ্ছে উড্ৰ' উইলছনৰ চৈধ্য দফাক একমাত্ৰ ভিত্তি হিচাপে লৈ পেৰিছত সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পক্ষপাতী আছিল। আমেৰিকাৰ বৰ্জনৰ পিছতো বাৰ্ণৰ সভা নিৰ্ধাৰিত সময়ত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত বাৰ্ণ সন্মিলনে মজুৰিভিত্তিক শ্ৰমৰ অন্ত আৰু সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ দাবী জনায়। এই লক্ষ্যসমূহ তৎক্ষণাৎ পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলে, [[জাতিসংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই শ্ৰমিক আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন আৰু কাৰ্যকৰী কৰিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

====আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন আয়োগ====

ইফালে পেৰিছ শান্তি সন্মিলনে সাম্যবাদৰ প্ৰতি জনসমৰ্থন হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিসমূহে উদীয়মান শান্তি চুক্তিত শ্ৰমিক সংঘ আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা ধাৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰু ভৱিষ্যতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সম্পৰ্কৰ পথ নিৰ্দেশ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা স্থাপন কৰিবলৈ সন্মত হয়। শান্তি সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱসমূহৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শদাতা আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগখনে ১৯১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে আৰু গম্পাৰ্ছক অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

[[File:Picture of Samuel Gompers.jpg|thumb|upright|left|১৯১৮ চনত আলবাৰ থমাছৰ সৈতে ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছ]]

আয়োগৰ বৈঠকসমূহৰ সময়ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ বাবে দুটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰস্তাৱ উত্থাপিত হৈছিল। ব্ৰিটেইনে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদ স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, যিয়ে শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন কৰিব আৰু জাতিসমূহৰ লীগৰ প্ৰতিজন সদস্যই সেই আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিব। প্ৰতিখন দেশৰ দুজনকৈ প্ৰতিনিধি সংসদত থাকিব লাগিছিল। এজন শ্ৰমিক আৰু এজন পৰিচালনাপক্ষৰ প্ৰতিনিধি।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt; এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ে শ্ৰম সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰি নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ ধাৰণাৰ দাৰ্শনিকভাৱে বিৰোধী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডই আমেৰিকাত ইতিমধ্যে লাভ কৰা সীমিত সুৰক্ষাসমূহ হ্ৰাস কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰা গম্পাৰ্ছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষমতা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। আইন ৰূপায়ণৰ দায়িত্ব জাতিসমূহৰ লীগৰ ওপৰত এৰি দিব লাগে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধিসকলৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও আমেৰিকাৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

গম্পাৰ্ছে শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা খচৰা চনদৰ কাৰ্যসূচীও নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। আমেৰিকাই দহটা প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰে তিনিটা কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল শ্ৰমক পণ্য হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয়; সকলো শ্ৰমিকৰ জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে পৰ্যাপ্ত মজুৰিৰ অধিকাৰ আছে; আৰু সমান কামৰ বাবে মহিলাই সমান মজুৰি লাভ কৰিব লাগে। বাকস্বাধীনতা, সংবাদ মাধ্যম, সভা আৰু সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰা এটা প্ৰস্তাৱ কেৱল সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। ১৬ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱটো ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞালৈ সলনি কৰা হৈছিল। [[আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন]]ৰ প্ৰস্তাৱটো আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন বা ৪০ ঘণ্টীয়া কৰ্মসপ্তাহৰ প্ৰয়োজনীয়তা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। কম উৎপাদনশীল দেশসমূহৰ বাবে ইয়াত ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছিল। আন চাৰিটা আমেৰিকান প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা হৈছিল। ইফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু তিনিটা ধাৰা প্ৰস্তাৱ কৰিছিল আৰু সেইবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল সাপ্তাহিক বিশ্ৰামৰ বাবে এটা বা ততোধিক দিন, বিদেশী শ্ৰমিকৰ বাবে আইনৰ সমতা আৰু কাৰখানাৰ পৰিস্থিতিৰ নিয়মীয়া আৰু সঘন পৰিদৰ্শন।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

আয়োগে ১৯১৯ চনৰ ৪ মাৰ্চত চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে। শান্তি সন্মিলনে ১১ এপ্ৰিলত কোনো সংশোধন নকৰাকৈ প্ৰতিৱেদনখন গ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিৱেদনখন [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ ত্ৰয়োদশ অংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

===দুয়ো বিশ্বযুদ্ধৰ মাজৰ সময়===

প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন ১৯১৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]ৰ  আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱনত আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616(1919-1).pdf|title=International Labor Conference. October 29, 1919 – November 29, 1919|publisher= Washington Government Printing Office 1920|website= International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012135621/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616%281919-1%29.pdf|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সন্মিলনে প্ৰথম ছখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম অভিসন্ধি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এইবোৰত উদ্যোগত কৰ্মঘণ্টা, নিবনুৱা সমস্যা, মাতৃত্বকালীন সুৰক্ষা, মহিলাৰ নিশাৰ কাম, ন্যূনতম বয়স আৰু উদ্যোগত কিশোৰ-কিশোৰীৰ নিশাৰ কামৰ বিষয়ে ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/about/history.htm|title=Origins and history|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt; বিশিষ্ট ফৰাচী সমাজবাদী আলবাৰ থমাছ ইয়াৰ প্ৰথম সঞ্চালক প্ৰধান হৈছিল। 

মুকলি হতাশা আৰু তীব্ৰ সমালোচনাৰ মাজতো পুনৰ গঠন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে এই ব্যৱস্থাৰ সৈতে দ্ৰুতভাৱে খাপ খুৱাই লৈছিল। আই এফ টি ইউৱে ক্ৰমান্বয়ে আই এল অ'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰচাৰ আৰু দাবী উত্থাপনৰ কামৰ ওপৰত নিজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Reiner Tosstorff|title=The International Trade-Union Movement and the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages=399–433|doi=10.1017/S0020859005002166|url=http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319131726/http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|archive-date=19 March 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আই এল অ'ৰ সদস্য নাছিল। কাৰণ আমেৰিকাৰ ছিনেটে জাতিসমূহৰ লীগৰ চুক্তি নাকচ কৰিছিল আৰু আমেৰিকাই ইয়াৰ কোনো সংস্থাত যোগদান কৰিব পৰা নাছিল। [[ফ্ৰেংকলিন ডি ৰুজভেল্ট]] আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নতুন প্ৰশাসনে জাতিসমূহৰ লীগৰ সদস্য নোহোৱাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ বাবে পুনৰ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১৯ জুনত আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছে ৰাষ্ট্ৰপতিক জাতিসমূহৰ লীগত যোগদান নকৰাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ অনুমতি দি এটা যুটীয়া প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২২ জুনত আই এল অ'ই আমেৰিকাৰ চৰকাৰক সংস্থাটোত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাই এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২০ আগষ্টত আমেৰিকাৰ চৰকাৰে ইতিবাচক সঁহাৰি জনায় আৰু আই এল অ'ত নিজৰ আসন গ্ৰহণ কৰে। 

{{image|1919-ILC-secretariatstaff.jpg|950|১৯১৯ চনত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত অনুষ্ঠিত প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কৰ্মচাৰীসকল। সন্মুখত আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱন। }}

===যুদ্ধকাল আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘ===

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছুইজাৰলেণ্ড জাৰ্মান সেনাৰদ্বাৰা পৰিৱেষ্টিত হৈ থকাৰ সময়ত আই এল অ'ৰ সঞ্চালক জন জি. ৱিনাণ্টে জেনেভা এৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪০ চনৰ আগষ্টত [[কানাডা]] চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে আই এল অ'ক মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত আশ্ৰয় ল'বলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। চল্লিছজন কৰ্মচাৰীক অস্থায়ী কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু তেওঁলোকে ১৯৪৮ চনলৈ মেকগিলৰপৰা কাম কৰি থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/support/lib/century/index2.htm|title=ILO|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt;

১৯৪৬ চনত জাতিসমূহৰ লীগৰ অন্ত পৰাৰ পাছত আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘ ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থা হয়।&lt;ref name=&quot;e11022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630004817/https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-date=30 June 2017|title=Photo Gallery|year=2011|publisher=ILO|access-date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt; সংশোধিত সংবিধানত সংস্থাটোৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য সম্পৰ্কীয় ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা (১৯৪৪) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। 

===শীতল যুদ্ধৰ সময়===

[[File:Minister of Labor Mr. Wilopo is having a conversation with the Deputy Director General of the ILO Dr. R. Rao.jpg|thumb|১৯৫০ চনৰ ১৫ মাৰ্চত তেতিয়াৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী উইলোপোৰ সৈতে আই এল অ'ৰ উপ-সঞ্চালক প্ৰধান আৰ. ৰাও]]

১৯৫০ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা স্বাধীন হোৱা পূৰ্বৰ উপনিৱেশসমূহৰ সম্ভাৱ্য সদস্যপদৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ সংস্থাটোৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৬৩ চনৰ সঞ্চালক প্ৰধানৰ প্ৰতিৱেদনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্ভাৱ্য নতুন সদস্যসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO: 'Programme and Structure of the ILO':report of the Director General, 1963.&lt;/ref&gt; বিশ্ব পৰিৱেশৰ এই পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ফলত সংস্থাটোৰ ভিতৰৰ বিদ্যমান ৰাজনীতিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল&lt;ref&gt;R. W. Cox, &quot;ILO: Limited Monarchy&quot; in R.W. Cox and H. Jacobson ''The Anatomy of Influence: Decision Making in International Organization'' Yale University Press, 1973 pp.102-138&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত সংস্থাটোৰ সৈতে আমেৰিকাৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। 

১৯৭০ চনৰ জুলাইত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ এজন সহকাৰী সঞ্চালক প্ৰধান নিযুক্ত কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ প্ৰতি দিয়া আৰ্থিক সহায়ৰ ৫০ শতাংশ বন্ধ কৰি দিছিল। এই নিযুক্তিৰ সমালোচনা আই এল অ'ৰ ব্ৰিটিছ সঞ্চালক প্ৰধান চি. উইলফ্ৰেড জেংকছ আৰু এ এফ এল–চি আই অ'ৰ সভাপতি জৰ্জ মেনি আৰু নিউ জাৰ্চিৰ বিধায়ক জন ই. ৰুনিৰপৰা আহিছিল। অৱশেষত অৱশ্যে ধন পৰিশোধ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot;&gt;{{cite journal|last=Beigbeder|first=Yves|title=The United States' Withdrawal from the International Labor Organization|journal=Relations Industrielles / Industrial Relations|year=1979|volume=34|issue=2|pages=223–240|url=http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|doi=10.7202/028959ar|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609070528/http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|archive-date=9 June 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Communication from the Government of the United States|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf |publisher=International Labour Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924063409/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}. United States letter dated 5 November 1975 containing notice of withdrawal from the International Labour Organization.&lt;/ref&gt;

[[File:Tripartite.png|thumb|১৯৭৬ চনৰ ত্ৰিপাক্ষিক পৰামৰ্শ অভিসন্ধিৰ অনুমোদনসমূহ]]

১৯৭৫ চনৰ ১২ জুনত আই এল অ'ই পেলেষ্টাইন মুক্তি সংস্থাক ইয়াৰ সভাসমূহত পৰ্যবেক্ষকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিবলৈ ভোটদান কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইজৰাইলৰ প্ৰতিনিধিসকলে সভাখন ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাই ধন ৰখাই থোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৭৫ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰি যোৱাৰ জাননী দিয়ে। ইয়াৰ মতে সংস্থাটো ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আমেৰিকাই লগতে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে সাম্যবাদী দেশসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব প্ৰকৃত &quot;ত্ৰিপাক্ষিক&quot; নাছিল। ১৯৭৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এই প্ৰত্যাহাৰ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot; /&gt;

সংস্থাটোৰপৰা কিছু সুবিধা লাভ কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ১৯৮০ চনত পুনৰ আই এল অ'ত যোগদান কৰে। এই ঘটনাই আংশিকভাৱে আই এল অ'ৰ মানৱ অধিকাৰকেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰপৰা আঁতৰি ৱাশ্বিংটন সহমতৰ সমৰ্থনৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তনত ভূমিকা লৈছিল। অৰ্থনীতিবিদ গাই ষ্টেণ্ডিংৰ মতে আই এল অ'ই গাঁথনিগত বৈষম্য হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰপৰা নিয়োগৰ সমতাৰ প্ৰচাৰ কৰা সংস্থালৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Standing2008&quot;&gt;{{cite journal|last=Standing|first=Guy|title=The ILO: An Agency for Globalization?|journal=Development and Change|year=2008|volume=39|issue=3|pages=355–384|url=http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|access-date=4 August 2012|doi=10.1111/j.1467-7660.2008.00484.x|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|archive-date=13 October 2013|archivedate=13 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

১৯৮১ চনত [[পোলেণ্ড]] চৰকাৰে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ ফলত ছলিডাৰ্নোস্কৰ কাৰ্যকলাপ বাধাগ্ৰস্ত হয় আৰু ইয়াৰ বহু নেতা আৰু সদস্যক আটক কৰা হয়। আই এল অ'ৰ সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সমিতিয়ে ১৯৮২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনত পোলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰে। তদন্তৰ বাবে গঠন কৰা এখন আয়োগে পোলেণ্ডে আই এল অ'ৰ ৮৭ নং অভিসন্ধি আৰু ৯৮ নং অভিসন্ধি উলংঘা কৰা বুলি বিচাৰি পায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C087|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_Ilo_Code:C098|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; পোলেণ্ডে ১৯৫৭ চনত এই অভিসন্ধিসমূহ অনুমোদন কৰিছিল। আই এল অ' আৰু আন বহু দেশ আৰু সংস্থাই পোলেণ্ড চৰকাৰৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰিছিল। অৱশেষত ১৯৮৯ চনত চৰকাৰে ছলিডাৰ্নোস্কক আইনগত মৰ্যাদা দিয়ে। সেই বছৰতে চৰকাৰ আৰু ছলিডাৰ্নোস্কৰ মাজত এখন গোলমেজ আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়। তাত আই এল অ'ৰ নীতি অনুসৰি সংগঠনটোৰ পুনৰ আইনী স্বীকৃতিৰ চৰ্তসমূহত সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হয়। চৰকাৰে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডত প্ৰথম মুক্ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও সন্মতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.ilo.org/budapest/information-resources/press-releases/WCMS_477275/lang--en/index.htm|title=The ILO and the story of Solidarnoc|website=International Labour Organization|date=3 May 2016}}&lt;/ref&gt;

==কাৰ্যালয়সমূহ==

===আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়===

[[File:Cwr aerial 1937.jpg|thumb|উইলিয়াম ৰেপাৰ্ড কেন্দ্ৰ, ১৯২৬ৰপৰা ১৯৭৪লৈ আই এল অ'ৰ আসন; বৰ্তমান [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়]]

আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম কেইমাহমান সংস্থাটোৰ কাৰ্যালয় লণ্ডনত আছিল। ১৯২০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ই জেনেভালৈ স্থানান্তৰিত হয়। জেনেভাত ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰৰ আৰিয়ানা সম্পত্তিত আছিল। সেই ভৱনটোত পূৰ্বতে থুডিকাম আৱাসিক বিদ্যালয় আছিল আৰু বৰ্তমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰেড ক্ৰছ সমিতিৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। কাৰ্যালয়ৰ কাম বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ১৯২৬ চনত জেনেভা হ্ৰদৰ পাৰত এটা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। জৰ্জ এপিটোই ইয়াৰ নক্সা কৰিছিল। বৰ্তমান এই ভৱনটো [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়। 

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত কাৰ্যালয়টো সাময়িকভাৱে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। 

বৰ্তমান আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰত, ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয়ৰ ওচৰতে অৱস্থিত। ইউজিন বোডুৱাঁ, পিয়েৰ লুইজি নেৰভি আৰু আলবাৰ্টো কামেনজিণ্ডৰ নক্সাত নিৰ্মিত এই দ্বি-অৱতল আয়তাকাৰ ভৱনটো ১৯৬৯ চনৰপৰা ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত কঠোৰ যুক্তিবাদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ সময়ত ই ছুইজাৰলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশাসনিক ভৱন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/features/WCMS_649270/lang--en/index.htm|title=A house for social justice - past, present and future|website=International Labour Organization|date=9 November 2018|access-date=8 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

* [[আফ্ৰিকা]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, আবিদজান, আইভৰী কষ্ট
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[বেংকক]], থাইলেণ্ড
* [[ইউৰোপ]] আৰু মধ্য এছিয়াৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, জেনেভা, ছুইজাৰলেণ্ড
* লেটিন আমেৰিকা আৰু কেৰিবিয়ানৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, লিমা, পেৰু
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, বেইৰুট, লেবানন

===উপ-আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

এইবোৰক &quot;মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান কাৰিকৰী সহায়তা দল&quot; বুলি কোৱা হয়। এই দলসমূহে নিজৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত কেইবাখনো দেশৰ কাম-কাজত কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। 

[[File:OIT Santiago 20200127 06.jpg|thumb|[[ছাণ্টিয়াগো]]ত আই এল অ'ৰ কাৰ্যালয়]]

* উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, কায়ৰো, ইজিপ্ত
* পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ডাকাৰ, ছেনেগাল
* পূব আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প্ৰিটোৰিয়া, দক্ষিণ আফ্ৰিকা
* মধ্য আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, য়াউণ্ডে, কেমেৰুণ
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেইৰুট, লেবানন
* দক্ষিণ এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[নতুন দিল্লী]], ভাৰত
* পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেংকক, থাইলেণ্ড
* মধ্য আৰু পূব ইউৰোপৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বুদাপেষ্ট, হাংগেৰী
* পূব ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[মস্কো]], ৰাছিয়া
* এণ্ডিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, লিমা, পেৰু
* কেৰিবিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো
* মধ্য আমেৰিকাৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ছান জোছে, ক'ষ্টা ৰিকা
* লেটিন আমেৰিকাৰ দক্ষিণ ক'নৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[ছাণ্টিয়াগো]], চিলি

===দেশীয় আৰু যোগাযোগ কাৰ্যালয়===

* আফ্ৰিকাত: আবিদজান, আবুজা, আদিছ আবাবা, আলজিয়াৰ্ছ, আন্তানানাৰিভো, কায়ৰো, ডাকাৰ, দাৰ এছ ছালাম, হাৰাৰে, কিনছাছা, লুছাকা, প্ৰিটোৰিয়া, য়াউণ্ডে
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহত: বেইৰুট, [[দোহা]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.un.org/en/story/2019/10/1049471|title = New labour laws in Qatar benefiting migrant workers a 'momentous step forward': ILO|date = 17 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/beirut/media-centre/news/WCMS_627158/lang--en/index.htm|title=ILO inaugurates its first project office in Qatar|date=30 April 2018}}&lt;/ref&gt; [[জেৰুজালেম]]
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত: বেংকক, [[বেইজিং]], [[কলম্বো]], [[ঢাকা]], [[হানই]], [[ইছলামাবাদ]], [[জাকাৰ্টা]], [[কাবুল]], [[কাঠমাণ্ডু]], [[মেনিলা]], নতুন দিল্লী, [[ছুভা]], [[টকিঅ']], [[য়াংগুন]]
* ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াত: [[আংকাৰা]], [[বাৰ্লিন]], [[ব্ৰাছেলছ]], বুদাপেষ্ট, [[লিছবন]], [[মাদ্ৰিদ]], মস্কো, [[পেৰিছ]], [[ৰোম]]
* আমেৰিকাত: [[ব্ৰাছিলিয়া]], [[বুয়েনছ আয়াৰ্ছ]], [[মেক্সিকো চহৰ]], [[নিউয়ৰ্ক]], লিমা, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ছান জোছে, ছাণ্টিয়াগো, [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]

==কাৰ্যকলাপ==
[[File:ILO Hall 2025.jpg|thumb|upright|জেনেভাত থকা আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ভৱনৰ মাজভাগৰ হল]]

===অভিসমূহ===

২০২৬ চনলৈকে আই এল অ'ই ১৯৩টা অভিসম গ্ৰহণ কৰিছিল। এই অভিসমসমূহ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰ ভোটৰদ্বাৰা পৰ্যাপ্তসংখ্যক অনুমোদন লাভ কৰাৰ পাছত কাৰ্যকৰী হয়। অৱশ্যে অনুমোদন লাভ নকৰিলেও আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কোনো অভিসম কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত ইয়াক অনুমোদন কৰা দেশসমূহে ইয়াৰ বিধানসমূহ প্ৰয়োগ কৰাৰ আইনী বাধ্যবাধকতা লাভ কৰে। 

প্ৰতি বছৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ মানদণ্ড প্ৰয়োগ সমিতিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড উলংঘনৰ অভিযোগসমূহৰ কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰে। চৰকাৰসমূহে তেওঁলোকে অনুমোদন কৰা অভিসমসমূহৰ বাধ্যবাধকতা কিমানদূৰ পালন কৰিছে সেই বিষয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিব লাগে। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে অনুমোদন নকৰা অভিসমসমূহৰো পৰামৰ্শৰ দৰে একে আইনী শক্তি থাকে। 

১৯৯৮ চনত ৮৬সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে ''[[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]]'' গ্ৰহণ কৰে। এই ঘোষণাত চাৰিটা মৌলিক নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;ILO-Declaration&quot;&gt;{{cite web |year=1998 |title=ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work |url=http://www.ilo.org/declaration/lang--en/index.htm |access-date=16 August 2012 |work=Rights at Work |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

* শ্ৰমিকসকলৰ মুক্তভাৱে সংগঠিত হোৱা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ
* জোৰপূৰ্বক আৰু বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ অৱসান
* [[শিশু শ্ৰম]]ৰ অৱসান
* শ্ৰমিকসকলৰ মাজত অন্যায় বৈষম্যৰ অৱসান

আই এল অ'ৰ মতে ইয়াৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে সংশ্লিষ্ট আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত এই নীতিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সন্মান কৰাৰ বাবে কাম কৰাৰ বাধ্যবাধকতা আছে। এই মৌলিক নীতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহ এতিয়া অধিকাংশ সদস্য ৰাষ্ট্ৰই অনুমোদন কৰিছে।&lt;ref&gt;See the list of ratifications at {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120524225645/http://www.ilo.org/ilolex/english/docs/declworld.htm|title=Ilo.org}}&lt;/ref&gt;

প্ৰটোকলসমূহ সদায় অভিসমৰ সৈতে জড়িত থাকে। এইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি হ'লেও নিজাববীয়াকৈ অস্তিত্ব নাথাকে। অভিসমৰ দৰে প্ৰটোকলসমূহো অনুমোদন কৰিব পাৰি। 

পৰামৰ্শসমূহৰ অভিসমৰ দৰে বাধ্যতামূলক শক্তি নাথাকে আৰু সেইবোৰ অনুমোদনৰ অধীন নহয়। অভিসমৰ সৈতে একে সময়তে পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰি অভিসমৰ অতিৰিক্ত বা অধিক বিশদ বিধান যোগ কৰিব পাৰি। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত পৰামৰ্শ পৃথকভাৱে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি আৰু কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিসমৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা বিষয় সামৰি ল'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recommendations |url=http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12010:0::NO::: |website=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন===

আই এল অ'ই বছৰত এবাৰ জেনেভাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰে। এই সন্মিলনত অভিসম আৰু পৰামৰ্শকে ধৰি আই এল অ'ৰ বিস্তৃত নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Conference |url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/international-labour-conference/lang--en/index.htm |access-date=24 May 2012 |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; এই সন্মিলনক &quot;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংসদ&quot; বুলিও কোৱা হয়। ইয়াত আই এল অ'ৰ সাধাৰণ নীতি, কৰ্মসূচী আৰু বাজেটৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হয় আৰু পৰিচালনা পৰিষদ নিৰ্বাচন কৰা হয়। 

প্ৰথমখন সন্মিলন ১৯১৯ চনত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;vittin&quot;&gt;Vittin-Balima, C., [https://library.fes.de/pdf-files/gurn/00067.pdf Migrant workers: The ILO standards], archived at ''Bibliothek der Friedrich-Ebert-Stiftung'', accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; 

প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰক দুজন চৰকাৰী প্ৰতিনিধি, এজন নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধি আৰু এজন শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰে গঠিত এটা প্ৰতিনিধিদলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ নিজা ভোটাধিকাৰ থাকে আৰু প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ জনসংখ্যা যিমানেই নহওক কিয় সকলো ভোটৰ মূল্য সমান। নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলক সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট দেশৰ নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকসকলৰ সৰ্বাধিক প্ৰতিনিধিত্বশীল ৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্বাচন কৰা হয়। সাধাৰণতে শ্ৰমিক আৰু নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধিসকলে তেওঁলোকৰ ভোটদানৰ মাজত সমন্বয় কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে আৰু তেওঁলোকে কোনো গোট হিচাপে ভোট দিবলৈ বাধ্য নহয়। 

প্ৰতিনিধিসকলে পৰামৰ্শদাতা আৰু বিকল্প প্ৰতিনিধিৰ সৈতে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/meetingdocument/wcms_844627.pdf Final list of delegations, International Labour Conference, 110th Session, 2022], accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে। তেওঁলোকে মুক্তভাৱে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি ভোট দিব পাৰে। মতামতৰ এই বৈচিত্ৰ্যই অতি বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা বা সৰ্বসন্মতিক্ৰমে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাত বাধা নিদিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The International Labour Conference | url=https://cbsd.ilo.org/cbsd_initiatives/international-labour-conference | publisher=International Labour Organization | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলেও সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। চৰকাৰী আৰু অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনসমূহেও পৰ্যবেক্ষক হিচাপে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। 

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ ১০৯সংখ্যক অধিৱেশন ২০২০ চনৰপৰা পিছুৱাই ২০২১ চনৰ মে' মাহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। [[ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰী]]ৰ বাবে সন্মিলনখন অনলাইনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০২১ চনৰ ২০ মে'ত জেনেভাত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু তাত বিষয়ববীয়া নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত জুন, নৱেম্বৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহত বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2021 |title=109th International Labour Conference to be held virtually, opening in May |url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_791932/lang--en/index.htm}}&lt;/ref&gt; ১১০সংখ্যক অধিৱেশন ২০২২ চনৰ ২৭ মে'ৰপৰা ১১ জুনলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://ilo-live-frontend.netlify.app/events/110th-international-labour-conference-2022-05 110th International Labour Conference], accessed 25 September 2022&lt;/ref&gt; ১১১সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধিৱেশন ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/ilc/ILCSessions/111/lang--en/index.htm 111th Session of the International Labour Conference], 5–16 June 2023, accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt;

===বিশ্বজনীন মঞ্চৰ বৈঠক===

আই এল অ'ই ব্যৱসায় আৰু নিয়োগৰ নিৰ্দিষ্ট খণ্ডসমূহৰ সৈতে জড়িত বিষয়ত নিয়মীয়াকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ত্ৰিপাক্ষিক সমাৱেশ আৰু বিশ্বজনীন আলোচনাৰ মঞ্চ আয়োজন কৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/sector/activities/sectoral-meetings/lang--en/index.htm Sectoral meetings], accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১১ চনত বিশ্বব্যাপী জাহাজ পৰিবহণৰ বাবে পাত্ৰ পেকেজিং কৰাৰ সময়ত যোগান শৃংখলৰ সুৰক্ষা আৰু ২০১২ চনত শৈশৱৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষাৰ নিয়োগৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/global/docs/WCMS_151472/lang--en/index.htm &quot;Any fool can stuff a container?&quot;: ILO to discuss safety in growing container industry], published 14 February 2011, accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |author=ILO |url= |title=Early childhood education and educators: Global Dialogue Forum on Conditions of Personnel in Early Childhood Education, Geneva, 22–23 February 2012 |publisher=International Labour Office, Sectoral Activities Department |year=2012 |isbn= |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰম পৰিসংখ্যা===

আই এল অ' শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ এটা প্ৰধান উৎস। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে শ্ৰমৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাৰ দিশত তেওঁলোকৰ অগ্ৰগতি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ শ্ৰম পৰিসংখ্যা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিসংখ্যাগত কামৰ অংশ হিচাপে আই এল অ'ই কেইবাটাও তথ্যভাণ্ডাৰ পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/statistics-and-databases/lang--en/index.htm|title=ILO statistics overview|work=International Labour Organization|date=16 April 2024 }}&lt;/ref&gt; এই তথ্যভাণ্ডাৰত ২০০খনতকৈ অধিক দেশৰ ১১টা প্ৰধান তথ্য শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ উপৰি আই এল অ'ই কেইবাখনো শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ''শ্ৰম বজাৰৰ মুখ্য সূচক''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/empelm/what/WCMS_114240/lang--en/index.htm|title=Key Indicators of the Labour Market (KILM)|work=International Labour Organization|date=11 December 2013 }}&lt;/ref&gt; অন্যতম। ইয়াত শ্ৰম অংশগ্ৰহণৰ হাৰ, নিয়োগ, নিবনুৱা, শিক্ষাগত অৰ্হতা, শ্ৰম ব্যয় আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ২০টা মুখ্য সূচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই সূচকসমূহৰ বহুতো আন সংগঠনে প্ৰস্তুত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনা বিভাগ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰোয়ে উৎপাদন খণ্ডৰ ঘণ্টাভিত্তিক পাৰিশ্ৰমিকৰ সূচক প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|website=International Labour Organization, KILM 17|title=Hourly compensation costs|access-date=2 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|archive-date=11 July 2012|archivedate=11 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগে প্ৰতি বছৰে ''শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|title=List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor|work=U.S. Department of Labor |access-date=9 January 2015|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112004718/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/}}&lt;/ref&gt; এই তালিকাখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম পৰিক্ৰমা ব্যুৰোৱে প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত সংশোধিত সংস্কৰণত মুঠ ৭৪খন দেশ আৰু ১৩৬বিধ সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। 

আই এল অ' [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮]]ৰ ১৭টা সূচকৰ ভিতৰত ৯টা সূচকৰ দায়িত্বশীল সংস্থা।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.ilo.org/publications/time-act-sdg-8-integrating-decent-work-sustained-growth-and-environmental-0 |title=Time to act for SDG 8: integrating decent work, sustained growth and environmental integrity |date=2019 |publisher=International Labour Office |isbn=978-92-2-133677-8 |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;{{Rp|5}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Sustainable Development Goal #8: Decent Work and Economic Growth |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/decent-work-and-2030-agenda-sustainable-development/sustainable-development-goal-8-decent-work-and-economic-growth |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই লক্ষ্যৰ বিষয় হৈছে &quot;উপযুক্ত শ্ৰম আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশ।&quot; &lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, আই এল অ' লক্ষ্য ৮.খৰ সূচক ৮.খ.১ৰ দায়িত্বশীল সংস্থা। এই লক্ষ্যৰ ভাষ্য হৈছে: &quot;২০২০ চনৰ ভিতৰত যুৱ নিয়োগৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন কৌশল প্ৰস্তুত আৰু কাৰ্যকৰী কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিশ্বজনীন নিয়োগ চুক্তি ৰূপায়ণ কৰা।&quot; &lt;ref name=&quot;:172&quot;&gt;United Nations (2017) Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, [[:File:A RES 71 313 E.pdf|Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://undocs.org/A/RES/71/313 A/RES/71/313])&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি বিশ্বজনীন যুৱ সবলীকৰণ কৌশলৰ অগ্ৰগতিৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব আই এল অ'ৰ।&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt;

===প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষাদানৰ একক===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ ইটালীৰ তুৰিনত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.itcilo.org/en|title=ITCILO – International Training Center|access-date=21 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|archive-date=10 July 2015|archivedate=10 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন বিভাগৰ সৈতে একেলগে এই কেন্দ্ৰই আই এল অ'ৰ বিষয়া আৰু সচিবালয়ৰ সদস্যসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণৰ লগতে বিভিন্ন শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰতি বছৰে বিশ্বৰ প্ৰায় ১১,০০০ লোকৰ বাবে ৪৫০টাতকৈ অধিক প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্প আগবঢ়ায়। 

উদাহৰণস্বৰূপে, কেন্দ্ৰটোৱে উন্নয়ন পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত আইনৰ স্নাতকোত্তৰ কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সহযোগিতা আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰৰ পেছাদাৰীসকলক বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy|title=LLM Guide (IP LLM) – University of Torino, Faculty of Law|website=llm-guide.com|access-date=2 June 2012|archive-date=18 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160318082321/http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy}}&lt;/ref&gt;

==বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি==

===শিশু শ্ৰম===

[[File:Minimum age convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ [[সৰ্বনিম্ন বয়স অভিসম, ১৯৭৩|১৯৭৩ চনৰ সৰ্বনিম্ন বয়স অভিসম]]ৰ পক্ষভুক্ত দেশসমূহ আৰু তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰণ কৰা সৰ্বনিম্ন বয়স: বেঙুনীয়া, ১৪ বছৰ; সেউজীয়া, ১৫ বছৰ; নীলা, ১৬ বছৰ]][[File:Child labour in Madagascar.jpg|thumb|এই কমবয়সীয়া ল'ৰাসকল বিশ্বৰ শিশু শ্ৰমত জড়িত লাখ লাখ শিশুৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁলোকে মাদাগাস্কাৰৰ অন্তছিৰাবেৰ এটা ইটাভাতাত কাম কৰে। ]][[শিশু শ্ৰম]]ক সাধাৰণতে এনে কাম হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যিয়ে শিশুৰ শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদা কাঢ়ি লয় আৰু তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক বিকাশৰ ক্ষতি কৰে। ''শিশু শ্ৰম'' বুলিলে শিশুৰ বাবে মানসিক, শাৰীৰিক, সামাজিক বা নৈতিকভাৱে বিপজ্জনক আৰু ক্ষতিকাৰক কামক বুজায়। ইয়াৰ উপৰি এনে কামে শিশুৰ বিদ্যালয়ত উপস্থিত থকাৰ সুযোগ কাঢ়ি লৈ, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি বা অত্যধিক দীঘলীয়া আৰু কঠিন কামৰ সৈতে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা একেলগে চলাবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Ahmady, Kameel 2021:[[Traces of Exploitation in the World of Childhood]] (A Comprehensive Research on Forms, Causes and Consequences of Child Labour in Iran). Avaye Buf Publisher, Denmark.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour |url=https://www.unicef.org/protection/child-labour |access-date=2024-06-10 |website=UNICEF |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour has a profound impact on the health and wellbeing of children |url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/news-and-events/stories/child-labour-has-profound-impact-health-and-wellbeing-children_en |access-date=2024-06-10 |website=European Commission |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ [[শিশু শ্ৰম বিলোপৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী]] ১৯৯২ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ক্ৰমান্বয়ে শিশু শ্ৰম বিলোপ কৰা। ইয়াৰ বাবে দেশসমূহৰ সমস্যা মোকাবিলা কৰাৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰা আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশ্বজনীন আন্দোলন আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমান এই কাৰ্যসূচী ৮৮খন দেশত চলি আছে। ২০০৮ চনত কাৰিকৰী সহযোগিতা প্ৰকল্পৰ বাবে ইয়াৰ বাৰ্ষিক ব্যয় ৬১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰতকৈ অধিক হৈছিল। ই বিশ্বৰ এই ধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যসূচী আৰু আই এল অ'ৰ এককভাৱে সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যকৰী কাৰ্যসূচী। 

বছৰবোৰৰ সৈতে এই কাৰ্যসূচীৰ সহযোগীৰ সংখ্যা আৰু পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান ইয়াৰ অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক সংগঠন, অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু চৰকাৰী সংস্থা, ব্যক্তিগত ব্যৱসায়, সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংগঠন, বেচৰকাৰী সংস্থা, সংবাদ মাধ্যম, সংসদ সদস্য, ন্যায়পালিকা, বিশ্ববিদ্যালয়, ধৰ্মীয় গোট আৰু শিশু তথা তেওঁলোকৰ পৰিয়াল অন্তৰ্ভুক্ত। 

শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে আই এল অ'ৰ এই কাৰ্যসূচীৰ কাম আই এল অ'ৰ উপযুক্ত শ্ৰম কাৰ্যসূচীৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |title=Decent work - Themes |access-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509195231/http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |archive-date=9 May 2008}}&lt;/ref&gt; শিশু শ্ৰমে শিশুসকলক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষা লাভ কৰাত বাধা দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Von Braun|first=Joachim|editor= Von Braun|title=Employment for poverty reduction and food security|url=https://books.google.com/books?id=7q1ZUsatasIC&amp;pg=PA35|access-date=20 June 2010|series=IFPRI Occasional Papers|year=1995|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-332-8|page=35}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন সন্মিলন আয়োজন কৰে। সৰ্বশেষ সন্মিলনখন ২০২২ চনৰ ১৫ মে'ৰপৰা ২০ মে'লৈ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ডাৰবানত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5th Global Conference on the Elimination of Child Labour |url=https://www.5thchildlabourconf.org/en/home |access-date=2022-06-07 |website=www.5thchildlabourconf.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই ২০০২ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে ১২ জুনত [[বিশ্ব শিশু শ্ৰম বিৰোধী দিৱস]] পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বজুৰি শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণত উৎসাহিত কৰা। এই দিৱসে বিশেষভাৱে দাসত্ব আৰু শিশু সৈনিকৰ ব্যৱহাৰ বিলোপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |author=United Nations |title=World Day Against Child Labour - Background |url=https://www.un.org/en/observances/world-day-against-child-labour/background |access-date=2024-04-08 |work=United Nations |language=en}}&lt;/ref&gt;

====খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ ব্যতিক্ৰম====

শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সাংস্কৃতিক দৃষ্টিভংগীৰ বাবে আই এল অ'ই সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতা বিবেচনা কৰা কেইবাটাও নীতি বিকশিত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৬৯, ১০৭, ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ অভিসম অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে খিলঞ্জীয়া সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰা। ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ অভিসমে [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আনহাতে ১০৭ আৰু ১৬৯ নম্বৰৰ অভিসমে [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] আৰু [[জনজাতীয় লোক|জনজাতীয় লোকসকল]]ৰ অধিকাৰ আগবঢ়ায় আৰু নিজৰ উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিজে নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot;&gt;{{cite book|last=Larsen|first=P.B.|title=Indigenous and tribal children: assessing child labour and education challenges.|publisher=International Programme on the Elimination of Child Labour (IPEC), International Labour Office.}}&lt;/ref&gt;

বহু খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ত,{{example needed|date=July 2019}} পিতৃ-মাতৃয়ে বিশ্বাস কৰে যে কাম কৰা আৰু দৈনন্দিন জীৱনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ জৰিয়তে শিশুৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱন শিক্ষা লাভ কৰে। কামক শিশুসকলৰ ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ কামৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা এক শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে দেখা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Guidelines for Combating Child Labour Among Indigenous Peoples|date=2006|publisher=International Labour Organization|location=Geneva|isbn=978-92-2-118748-6|url=http://www.ilo.org/publns}}&lt;/ref&gt; পৰিয়াল আৰু শিশুৰ কল্যাণ আৰু জীৱন-ধাৰণ পৰিয়ালৰ সকলো সদস্যৰ উমৈহতীয়া দায়িত্ব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে কামক শিশুৰ বিকাশ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলিও গণ্য কৰে। খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বহু শিশু আৰু পিতৃ-মাতৃয়ে এতিয়াও শিক্ষাক যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot; /&gt;

===জোৰপূৰ্বক শ্ৰম===

[[File:Krychów forced labour camp 1940 (Krowie Bagno).jpg|thumb|১৯৪০ চনৰ ক্ৰিচ'ভ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম শিবিৰ]]

আই এল অ'ই [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজক ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত এই বিষয়টোক মূলতঃ ঔপনিৱেশিক সমস্যা হিচাপে দেখা হৈছিল। সেই সময়ত আই এল অ'ৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰদ্বাৰা উপনিৱেশসমূহৰ বাসিন্দাসকলৰ ওপৰত কৰা গুৰুতৰ শোষণৰপৰা তেওঁলোকক সুৰক্ষা দিবলৈ ন্যূনতম মানদণ্ড স্থাপন কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Burbank |first1=Jane |url=https://books.google.com/books?id=y7B9euuLEkUC |title=Empires in World History: Power and the Politics of Difference |last2=Cooper |first2=Frederick |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12708-8 |page=386 |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৪৫ চনৰ পিছত লক্ষ্য আছিল দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ ভিত্তিত একে আৰু বিশ্বজনীন মানদণ্ড স্থাপন কৰা। কিন্তু [[শীতল যুদ্ধ]] আৰু ঔপনিৱেশিক শক্তিসমূহে দাবী কৰা ব্যতিক্ৰমৰ বাবে এই আলোচনা বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকৰপৰা মানৱ অধিকাৰৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰমৰ মানদণ্ডৰ ঘোষণাসমূহৰ শক্তি উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক দেশসমূহৰ চৰকাৰৰ দাবীৰ বাবে হ্ৰাস পাইছিল। তেওঁলোকে দ্ৰুত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে জৰুৰীকালীন শাসন হিচাপে শ্ৰমৰ ওপৰত অসাধাৰণ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Daniel Roger Maul|title=The International Labour Organization and the Struggle against Forced Labour from 1919 to the Present|journal=Labor History|year= 2007|volume= 48|issue=4|pages=477–500|doi=10.1080/00236560701580275|s2cid=154924697}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Solzhenitsyn, Aleksandr.(1973) [[The Gulag Archipelago]]: An Experiment in Literary Investigation. Parisian publisher YMCA-Press.}}&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Labour Convention map.svg|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৩০ চনৰ [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসম|জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসম]] অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

১৯৯৮ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]] আৰু ইয়াৰ অনুসৰণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহক সংগঠন কৰাৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ সন্মান, প্ৰচাৰ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ, সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপ কৰিবলৈ, শিশু শ্ৰম কাৰ্যকৰীভাৱে বিলোপ কৰিবলৈ আৰু নিয়োগ আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kellerson |first=Hilary |year=1998 |title=The ILO Declaration of 1998 on Fundamental Principles and Rights: A Challenge for the Future |url=https://access.heinonline.com/HOL/P?h=hein.journals/intlr137&amp;i=232 |journal=International Labour Review |volume=137 |issue=2 |pages=223–228}}&lt;/ref&gt;

[[File:Abolition of Forced Labour Convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৫৭ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম বিলোপ অভিসম অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সম্পৰ্কীয় প্ৰথম বিশ্বজনীন প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশেষ কাৰ্যসূচী সৃষ্টি কৰে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Forced labour, modern slavery and trafficking in persons |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচী ১৯৯৮ চনৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণাৰ প্ৰচাৰ আৰু ৰূপায়ণৰ বৃহত্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ আছিল। ২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াক &quot;কাৰিকৰী সহায় আৰু প্ৰচাৰমূলক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপৰ বাবে&quot; সৃষ্টি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Plant |first1=Roger |last2=O'Reilly |first2=Caroline |date=March 2003 |title=The ILO's Special Action Programme to Combat Forced Labour |journal=International Labour Review |volume=142 |issue=1 |page=73 |doi=10.1111/j.1564-913X.2003.tb00253.x}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচীয়ে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিভিন্ন পদ্ধতি চিনাক্ত কৰাৰ সূচক বিকশিত কৰিছে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chantavanich |first1=Supang |last2=Laodumrongchai |first2=Samarn |last3=Stringer |first3=Christina |date=2016 |title=Under the shadow: Forced labour among sea fishers in Thailand |journal=Marine Policy |language=en |volume=68 |page=6 |bibcode=2016MarPo..68....1C |doi=10.1016/j.marpol.2015.12.015 |issn=0308-597X |s2cid=155418604}}&lt;/ref&gt; আৰু জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ ওপৰত সমীক্ষাৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lerche |first1=Jens |date=October 2007 |title=A Global Alliance against Forced Labour? Unfree Labour, Neo-Liberal Globalization and the International Labour Organization |journal=Journal of Agrarian Change |volume=7 |issue=4 |page=427 |bibcode=2007JAgrC...7..425L |doi=10.1111/j.1471-0366.2007.00152.x |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনত এই বিশেষ কাৰ্যসূচীক আই এল অ'ৰ ''কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ শাখা''ত একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Fundamental Principles and Rights at Work Branch (FUNDAMENTALS) |url=https://www.ilo.org/about-ilo/how-ilo-works/organizational-structure-international-labour-office/governance-and-tripartism-department-governance/fundamental-principles-and-rights-work-branch-fundamentals |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ জৰিয়তে জোৰপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে কাম আৰু মিত্ৰতা ৮.৭ৰ প্ৰসংগত কাম একেলগে কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.alliance87.org/|title=Alliance 8.7|work=Alliance 8.7}}&lt;/ref&gt;

জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি আছিল ২০১৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে [[আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল]] গ্ৰহণ কৰা। ২০১৫ চনত ইয়াক অনুমোদন কৰা হয় আৰু ২০১৬ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত ই কাৰ্যকৰী হয়। নতুন প্ৰটোকলটোৱে ১৯৩০ চনত গ্ৰহণ কৰা আই এল অ'ৰ ২৯ নম্বৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসমক আধুনিক সময়ৰ উপযোগী কৰি মানুহৰ সৰবৰাহৰ দৰে পদ্ধতিৰ মোকাবিলা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C029|title=ILO Convention 29}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ সৈতে জড়িত ২০৩ নম্বৰ পৰামৰ্শই ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ বাবে কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:3174688|title=ILO Recommendation 203}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনত আই এল অ'ই নিয়োগকৰ্তাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘ কংগ্ৰেছৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বত আধুনিক দাসত্বৰ অৱসান ঘটোৱাৰ বাবে বিশ্বজনীন অভিযান আৰম্ভ কৰে। ''৫০ ফৰ ফ্ৰিডম অভিযান''ৰ উদ্দেশ্য আছিল জনসমৰ্থন সংগ্ৰহ কৰা আৰু দেশসমূহক আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল অনুমোদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

===ন্যূনতম মজুৰি আইন===

শ্ৰমিকসকলৰ [[ন্যূনতম মজুৰি]] নিৰ্ধাৰণৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আই এল অ'ই [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা অভিসম, ১৯২৮]], [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা কৃষি অভিসম, ১৯৫১]] আৰু [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ অভিসম, ১৯৭০]]ক [[ন্যূনতম মজুৰি আইন]] হিচাপে সৃষ্টি কৰিছে। 

===বাণিজ্যিক যৌনতা===

১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি|ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ জৰিয়তে আই এল অ' সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ৰপৰাই সংস্থাটোৱে বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিতৰ্কিত বিষয়টোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। আই এল অ' আৰু [[জাতিসংঘ সংঘ|জাতিসংঘ সংঘ]] গঠনৰ আগলৈকে যৌন সেৱাৰ বিষয়টো কেৱল ৰাষ্ট্ৰৰ অধিকাৰৰ ভিতৰত আছিল। পিছত আই এল অ' আৰু জাতিসংঘ সংঘই এই বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰা বিষয় আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত বুলি বিবেচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Rodriguez Garcia |first2=Magaly |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=197 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাণিজ্যিক যৌনতাক অনৈতিক আৰু অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে পুৰুষৰ অভিভাৱকত্বৰ বাহিৰত আন দেশলৈ যোৱা দুৰ্বল অৱস্থাত থকা অবিবাহিত কৰ্মৰত মহিলাসকলৰ সৈতে বেশ্যাবৃত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ ব্যাপক ধ্বংসৰ পিছত আই এল অ'ই বেশ্যাবৃত্তিক নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰয়োজন হোৱা সংক্ৰমণ হিচাপে দেখিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=198 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ফৰাচী সমাজবাদী এলবাৰ্ট থমাছৰ নেতৃত্বত আই এল অ'ই এটা চিকিৎসা বিভাগ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল পুৰুষ নাৱিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। তেওঁলোকৰ জীৱনক &quot;ঘূৰি ফুৰা&quot; আৰু &quot;অসংযত&quot; বুলি দেখা হৈছিল আৰু সেইবাবে তেওঁলোক যৌন সংক্ৰমিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ অধিক সম্ভাৱনাপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

১৯২০ চনৰ জেনোৱা সামুদ্ৰিক সন্মিলনৰ পিছত আই এল অ'ই নাৱিকসকলৰ মাজত যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতৃত্বৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত আই এল অ'ই বিপজ্জনক বৃত্তিত কৰ্মৰত মহিলাসকলক সুৰক্ষা দিবলৈও চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু আই এল অ'ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলে যৌন ব্যৱসায়ক &quot;শ্ৰম&quot; বুলি গণ্য কৰা নাছিল। তেওঁলোকে শ্ৰমক মূলতঃ ঔদ্যোগিক শ্ৰম হিচাপে বুজিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=200 |doi=10.1353/jowh.2021.0050 |s2cid=245127678|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে মহিলাসকলে ঔদ্যোগিক কাম কৰিলে তেওঁলোক অনৈতিক জীৱনযাপনৰপৰা আঁতৰি থাকিব। মহিলাসকলক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ঔদ্যোগিক কামক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ উন্নত মজুৰি আৰু নিৰাপদ কৰ্মপৰিস্থিতিৰ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=201 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

জাতিসংঘ গঠনৰ পিছত আই এল অ'ই বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিষয়ত নতুনকৈ গঠিত সংস্থাটোৰ তুলনাত পিছপৰা ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। [[মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আয়োগ|ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় আয়োগে]] যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তি দুয়োটাৰে বিলোপৰ আহ্বান জনায়।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=202 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ১৯৫০ৰ দশকত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]] আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংগঠনে দাসত্বৰ সৈতে মিল থকা সকলো কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ বিষয়ৰ পৰিৱৰ্তে অপৰাধমূলক বিষয় হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

১৯৭৬ চনৰপৰা আই এল অ' আৰু অন্যান্য সংগঠনে [[উন্নয়নশীল দেশ|উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ]] গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ কাম আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:62&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=105 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই পৰীক্ষা কৰা এটা উদাহৰণ আছিল থাইলেণ্ডৰ [[গো-গো বাৰ]] আৰু ''ভাড়াতীয়া পত্নী''ৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰথা। অঞ্চলটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক ঘাটি স্থাপনৰ ফলত এই দুয়োটা প্ৰথাৰ বিকাশ ঘটিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষৰফালে আই এল অ'ই ''গ্ৰাম্য মহিলা কাৰ্যসূচী'' স্থাপন কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে বেংককত যুৱ মালিচকৰ্মী মহিলাসকলৰ যৌন ব্যৱসায়ত জড়িত হোৱাৰ বিষয়টো পৰীক্ষা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; এই ঘটনা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ আই এল অ' বা ইয়াৰ কোনো শাখাৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ এটা ৰূপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; পৰৱৰ্তী দশকসমূহত [[যৌন পৰ্যটন]] বৃদ্ধি আৰু এইডছ মহামাৰীৰ বিস্তাৰে আই এল অ'ৰ বাণিজ্যিক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=106 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt;

===এইচ আই ভি/এইডছ===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা হৈছে [[এইচ আই ভি]] সম্পৰ্কীয় কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সম্পদ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য সংস্থা। আই এল অ'এইডছ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/lang--en/index.htm|title=HIV/AIDS and the World of Work Branch (ILOAIDS)|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; হৈছে এই বিষয়ৰ বাবে আই এল অ'ৰ বিশেষ শাখা। 

আই এল অ' ১৯৯৮ চনৰপৰা এইচ আই ভিৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল শ্ৰম আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য গুৰুতৰ প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ কৰা। সংস্থাটোৰ মতে এইচ আই ভিয়ে কৰ্মৰত লোক, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বৃহৎ বোজা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০০১ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে এইচ আই ভি/এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ওপৰত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আচৰণ বিধি গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Publications/WCMS_113783/lang--en/index.htm|title=The ILO Code of Practice on HIV/AIDS and the World of Work|work=International Labour Organization|date=June 2001}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ এখন বিশেষ অধিৱেশনৰ সময়ত প্ৰকাশ কৰা হয়। 

একেটা বছৰতে আই এল অ' [[এইচ আই ভি/এইডছৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যুটীয়া কাৰ্যসূচী]]ৰ সহ-পৃষ্ঠপোষক হয়। 

২০১০ চনত ৯৯সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ সম্পৰ্কীয় আই এল অ'ৰ ২০১০ চনৰ ২০০ নম্বৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_142706/lang--en/index.htm|title=Recommendation concerning HIV and AIDS and the World of Work, 2010 (No. 200)|work=International Labour Organization|date=17 June 2010 }}&lt;/ref&gt; এইটো এইচ আই ভি আৰু এইডছ সম্পৰ্কীয় প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড আছিল। এই পৰামৰ্শত এইচ আই ভি আক্ৰান্ত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে কৰ্মক্ষেত্ৰত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিস্তৃত নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে। ''এইচ আই ভি প্ৰতিৰোধ, কৰ্মক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা'' শীৰ্ষক বিষয়ৰ অধীনত আই এল অ'এইডছে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মজগতৰ ক্ষেত্ৰত নীতি পৰামৰ্শ, গৱেষণা আৰু কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। আই এল অ'ই এইচ আই ভিৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা হ্ৰাস আৰু এইচ আই ভিৰ সৈতে জীয়াই থকা বা ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত লোকসকলৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ কমোৱাৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষাৰ প্ৰচাৰো কৰে। 

আই এল অ'এইডছে ২০১৫ চনৰ ভিতৰত নতুন সংক্ৰমণ, এইডছ-সম্পৰ্কীয় মৃত্যু আৰু [[বৈষম্য]] শূন্যলৈ অনাৰ লক্ষ্যৰে &quot;শূন্যৰ দিশে&quot; অভিযান চলাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|title=Getting to Zero|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209165450/http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|archive-date=9 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsstrategygoalsby2015|title=UNAIDS|work=unaids.org}}&lt;/ref&gt;{{update inline|date=July 2019}} এই অভিযানৰ আধাৰত আই এল অ'এইডছে কৰ্মক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছামূলক আৰু গোপনীয় পৰামৰ্শ আৰু পৰীক্ষাৰ এটা কাৰ্যসূচী চলায়। ইয়াক ভিচিটি@ৱৰ্ক নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_215899/lang--ja/index.htm|title=VCT@WORK: 5 million women and men workers reached with Voluntary and confidential HIV Counseling and Testing by 2015|work=International Labour Organization|date=December 2014 }}&lt;/ref&gt;

===প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক===

&quot;প্ৰব্ৰজিত&quot; শব্দটোৰ অৰ্থ অনুসৰি [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক]] বুলিলে কাম কৰিবলৈ এখন দেশৰপৰা আন এখন দেশলৈ যোৱা লোকক বুজায়। প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে সমতা আৰু সমন্বয়ৰ ওপৰত এটা পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=vittin /&gt; আই এল অ'ই ১৯৭৫ চনৰ [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় পৰিপূৰক বিধান অভিসম]] আৰু ১৯৯০ চনৰ [[সকলো প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অভিসম]]কে ধৰি কেইবাটাও অভিসম গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kumaraveloo|first1=K Sakthiaseelan|last2=Lunner Kolstrup|first2=Christina|date=2018-07-03|title=Agriculture and musculoskeletal disorders in low- and middle-income countries|journal=Journal of Agromedicine|language=en|volume=23|issue=3|pages=227–248|doi=10.1080/1059924x.2018.1458671|pmid=30047854|s2cid=51719997|issn=1059-924X}}&lt;/ref&gt;

===ঘৰুৱা শ্ৰমিক===

ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকল হৈছে আন লোকৰ ঘৰত বা তেওঁলোকৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰা লোক। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে ৰন্ধা-বঢ়া, ঘৰ পৰিষ্কাৰ কৰা আৰু শিশুৰ যত্ন ল'ব পাৰে। তথাপি তেওঁলোক প্ৰায়ে আটাইতকৈ কম বিবেচনা লাভ কৰা লোক আৰু শ্ৰম তথা সামাজিক সুৰক্ষাৰপৰা বঞ্চিত হয়। ইয়াৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈছে পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে এই কামসমূহ বিনা পাৰিশ্ৰমিকত কৰি অহা।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Domestic workers|url=http://www.ilo.org/global/topics/domestic-workers/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক]] আৰু [[উপযুক্ত শ্ৰম]]ৰ অধিকাৰ, লগতে প্ৰব্ৰজিত ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আই এল অ'ই ২০১১ চনৰ ১৬ জুনত [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক অভিসম]] গ্ৰহণ কৰে। 

===পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা===

১৯৭০ৰ দশকৰপৰা আই এল অ'ই ইয়াৰ কাৰ্যকলাপ আৰু বৃহত্তৰ আলোচনাত [[পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা]] সংযোজনৰ ওপৰত কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৭২ৰপৰা ১৯৭৫ চনৰ ভিতৰত আই এল অ'ৰ কেইবাখনো প্ৰতিৱেদনত [[পেছাগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য]], অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]]ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Montesano |first1=Francesco S. |last2=Biermann |first2=Frank |last3=Kalfagianni |first3=Agni |last4=Vijge |first4=Marjanneke J. |date=2023 |title=Can the Sustainable Development Goals Green International Organisations? Sustainability Integration in the International Labour Organisation |journal=Journal of Environmental Policy &amp; Planning |language=en |volume=25 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1080/1523908X.2021.1976123 |issn=1523-908X |pmc=9893765 |pmid=36744153|bibcode=2023JEPP...25....1M }}&lt;/ref&gt; ২০০০ৰ দশকত আই এল অ'ই &quot;সেউজীয়া নিয়োগলৈ সামাজিকভাৱে ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন&quot;ৰ প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। সংস্থাটোৱে [[সেউজীয়া নিয়োগ]]ক &quot;পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰা উপযুক্ত চাকৰি&quot; হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০১৭ চনৰপৰা ''[[ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন]]''ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ নীতিত দৃঢ়ভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ ''ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতৰ বাবে শতবাৰ্ষিকী ঘোষণা''ত কোৱা হৈছিল যে: &quot;[...] আই এল অ'ই ইয়াৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ এই দিশত পৰিচালিত কৰিব লাগিব: (১) অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত দিশত বহনক্ষম উন্নয়নত অৰিহণা যোগোৱা ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতলৈ ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন নিশ্চিত কৰা।&quot; &lt;ref&gt;ILO (2019) [https://www.ilo.org/about-ilo/mission-and-impact-ilo/ilo-centenary-declaration-future-work-2019 ILO Centenary Declaration for the Future of Work]. Adopted at the 108th session of the International Labour Conference&lt;/ref&gt;{{Rp|3}} ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ গুৰুত্ব [[শক্তি পৰিৱৰ্তন]] আৰু [[কাৰ্বনমুক্তকৰণ]]ৰ ন্যায়সংগত পদ্ধতিৰ মাজৰ সম্পৰ্কত, যিয়ে বহল [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|উন্নয়ন লক্ষ্য]]সমূহক সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web |title=How just transition can help deliver the Paris Agreement |url=https://climatepromise.undp.org/research-and-reports/how-just-transition-can-help-deliver-paris-agreement |access-date=2025-02-17 |website=UNDP Climate Promise |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=McCauley |first1=Darren |last2=Heffron |first2=Raphael |date=2018-08-01 |title=Just transition: Integrating climate, energy and environmental justice |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301421518302301 |journal=Energy Policy |volume=119 |pages=1–7 |doi=10.1016/j.enpol.2018.04.014 |bibcode=2018EnPol.119....1M |issn=0301-4215 |hdl-access=free |hdl=10023/17583|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই [[সেউজীয়া অৰ্থনীতি]]লৈ পৰিৱৰ্তন আৰু [[সেউজীয়া বিকাশ|নিয়োগৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ]]ও পৰীক্ষা কৰিছে। সংস্থাটোৱে সিদ্ধান্তলৈ আহিছিল যে উপযুক্ত নীতি গ্ৰহণ কৰিলে সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তনে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ২৪ নিযুত নতুন চাকৰি সৃষ্টি কৰিব পাৰে। আনহাতে, সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তন নঘটিলে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত [[উষ্ণতাৰ চাপ]]ৰ বাবে ৭২ নিযুত পূৰ্ণকালীন চাকৰি হেৰাই যাব পাৰে। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত বিশেষকৈ কৃষিক্ষেত্ৰত উপলব্ধ কৰ্মঘণ্টাও হ্ৰাস পাব পাৰে।&lt;ref&gt;[https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/04/green-economy-could-create-24-million-new-jobs/ Green economy could create 24 million new jobs]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ilo.org/global/research/global-reports/weso/greening-with-jobs/lang--en/index.htm Greening with jobs – World Employment and Social Outlook 2018]&lt;/ref&gt;

== বঁটা ==

১৯৬৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত ভ্ৰাতৃত্ববোধ আৰু শান্তি উন্নত কৰা, শ্ৰমিকসকলৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে কাম কৰা আৰু অন্যান্য উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰক কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|নোবেল শান্তি বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - International Labour Organization Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/labour/facts/ |access-date=5 July 2006 |work=Nobelprize.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - Presentation Speech |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/ceremony-speech/ |access-date=2025-05-02 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== সমালোচনা ==

=== কাটাৰৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক ===

==== আনুষ্ঠানিক অভিযোগ ====

২০১৪ চনত [[কাটাৰ]]ত [[বিদেশী শ্ৰমিক|বিদেশী শ্ৰমিকসকল]]ৰ প্ৰতি কৰা ব্যৱহাৰক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত [[২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ যোগ্যতা অৰ্জন প্ৰতিযোগিতা|২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ]]ৰ প্ৰস্তুতি চলি আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংগঠনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিক অভিযোগ দাখিল কৰে। অভিযোগত কাটাৰে বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ ব্যাপকভাৱে উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=Pattisson|first=Pete|last2=Ames|first2=Nick|date=2023-03-28|title='Legacy, what legacy?' Fight goes on for migrant workers in Qatar 100 days after World Cup|url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/28/legacy-fight-goes-on-for-migrant-workers-in-qatar-100-days-after-world-cup|access-date=2026-08-24|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Ruiz|first=Rebecca R.|last2=Hurtes|first2=Sarah|date=2023-03-11|title=In World Cup Run-Up, Qatar Pressed U.N. Agency Not to Investigate Abuses|url=https://www.nytimes.com/2023/03/11/world/europe/qatar-world-cup-ilo-labor.html|access-date=2026-08-24|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Burkhalter|first=Dorian|date=2023-06-06|title=Qatar heads UN labour conference despite poor rights record|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/how-a-controversial-qatari-minister-is-heading-a-un-labour-conference/48571016|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]-এ অভিযোগ কৰে যে কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে বহু বছৰৰ এক ৰাজনৈতিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। এই প্ৰচেষ্টাই সংস্থাটোক সমালোচকৰপৰা সহযোগীলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি বাতৰিটোত কোৱা হয়। বাতৰিটোৰ মতে, কাটাৰৰ কূটনীতিবিদসকলে তীব্ৰভাৱে প্ৰচাৰ চলাইছিল আৰু কাটাৰৰ সৈতে ব্যাৱসায়িক স্বাৰ্থ থকা নিয়োগকৰ্তা আৰু ৰাষ্ট্ৰসমূহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই তদন্ত আৰম্ভ কৰাত বাধা পৰিছিল বুলি অভিযোগ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু তথ্য গোপন কৰাৰ অভিযোগ ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ২০১৭ চনত অভিযোগটোৰ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰে আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে কাটাৰৰ শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিধি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এটা &quot;কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী&quot; আৰম্ভ কৰে। এই ব্যৱস্থাৰ অধীনত কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক ২৫ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এই ধনেৰে ২০১৮ চনত দোহাত সংস্থাটোৰ বাবে এটা বিশেষ প্ৰকল্প কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite news |last=Rankin|first=Jennifer|date=2023-05-16|title=UN labour rights watchdog facing backlash over Qatar conference nomination|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/16/un-labour-rights-watchdog-facing-backlash-over-qatar-conference-nomination|access-date=2026-08-24|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই ধৰণৰ ধন লাভ কৰা সাধাৰণ প্ৰথা আৰু ইয়াৰ ফলত সংস্থাটোৰ দায়িত্বত কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাই। কিন্তু এজন প্ৰাক্তন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াকে ধৰি সমালোচকসকলে সংস্থাটোৰ স্বাধীনতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰে যে কাটাৰৰ এই অৱদান প্ৰথমতে প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল আৰু ইয়াৰ পৰিমাণো অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ, গ্ৰীষ্মকালত কৰ্মঘণ্টা সীমিত কৰা আৰু তথাকথিত [[কাফালা ব্যৱস্থা]] বিলুপ্ত কৰাৰ পদক্ষেপ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সংস্থাটোৱে এই সংস্কাৰসমূহৰ প্ৰতি সাধাৰণতে ইতিবাচক দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে এই সংস্কাৰসমূহে &quot;শ শ হাজাৰ&quot; প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ ওপৰত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dupraz-Dobias|first=Paula|date=2022-11-10|title=Qatar's Swiss hub for foreign policy|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/1_3-qatar-s-swiss-hub-for-foreign-policy/48029542|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনত কাটাৰৰ এজন বিষয়াই [[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ সৈতে হোৱা কথোপকথনত একে বক্তব্য পুনৰ উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |last=Cornish|first=Chloe|date=2025-11-16|title=UN labour body's proposal to move Mideast HQ to Qatar sparks staff alarm|url=https://www.ft.com/content/24a38ad9-442e-4a96-a664-dd1792ac3ee6?syn-25a6b1a6=1|access-date=2026-08-24|work=Financial Times}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এজন প্ৰাক্তন বিষয়াই [[দ্য গাৰ্ডিয়ান]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰৰ সংস্কাৰসমূহক &quot;বগা কৰা&quot; ধৰণে উপস্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৱেদনসমূহ পক্ষপাতদুষ্ট আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কেইবাজনো বৰ্তমান আৰু প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰক পৰ্যবেক্ষণৰ অধীনত থকা এখন ৰাষ্ট্ৰতকৈ ধন দিয়া গ্ৰাহকৰ দৰে অধিক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াসকলে কৈছিল যে কাটাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা উন্নতিসমূহ &quot;সূক্ষ্ম আলোচনাৰ&quot; ফল আছিল আৰু কঠোৰ সমালোচনাই সেই অগ্ৰগতিক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, শ্ৰমিক অধিকাৰ কৰ্মী, মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু কিছুমান ৰাজনীতিবিদে এই বক্তব্যত উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহে সমস্যাসমূহক কম গুৰুত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে কাটাৰত শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ &quot;ইতিবাচক দিশ&quot;ৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ লগতে সংস্থাটোৱে সংস্কাৰসমূহ ৰূপায়ণ আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিৰ্দিষ্ট ব্যৱধান আৰু সমস্যাসমূহো উল্লেখ কৰি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচীৰ ফলাফল সম্পৰ্কে গৱেষকৰ মতামত ====

কাটাৰৰ [[হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ আব্দুলহাদি ৰছিদ আলখায়াৰেনে ২০১৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত কৈছিল যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ চৰকাৰৰ মুখ্য সাফল্যসমূহৰ ভিতৰত কাফালা ব্যৱস্থা ধ্বংস কৰাটো অন্যতম। তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ ফলত অধিক মুক্ত আৰু প্ৰগতিশীল প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক নীতিৰ দিশত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু চৰকাৰ তথা সমাজৰ মাজত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু সুযোগৰ গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধি পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Alkhayareen|first=Abdulhadi|date=2023-01-01|title=Evaluation of the International Labor Organization project in Qatar|url=https://www.researchgate.net/publication/366775252_Evaluation_of_the_International_Labor_Organization_project_in_Qatar|journal=QScience Connect|volume=2023|doi=10.5339/connect.2023.spt.2}}&lt;/ref&gt;

হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জেকাৰী আৰ. কালোৱে ২০২৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত মত প্ৰকাশ কৰে যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ আইনী সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াত যথেষ্ট সহায় কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে আইনী সংস্কাৰসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে বাহাল থাকিলেও বিবাদ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থাটোক পুনৰ্গঠন নকৰালৈকে ই শ্ৰমিকসকলক প্ৰকৃত ন্যায় প্ৰদান কৰাত ব্যৰ্থ হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Calo|first=Zachary|date=2024-03-19|title=Labor Rights and Dispute System Design: Assessing the Legal Legacy of the 2022 Qatar World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073247_Labor_Rights_and_Dispute_System_Design_Assessing_the_Legal_Legacy_of_the_2022_Qatar_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1729–1739|doi=10.1017/glj.2023.122}}&lt;/ref&gt;

[[টি.এম.চি. আছাৰ প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ এণ্টোৱান ডুভালে ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে কাটাৰৰ সহযোগিতাৰ সময়ছোৱাত কাগজত হোৱা আইনী পৰিৱৰ্তনৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ কাটাৰৰ পদক্ষেপসমূহক &quot;পটেমকিন সংস্কাৰ&quot; বুলি অভিহিত কৰি সংস্থাটোৰ প্ৰশংসা কৰা আৰু কাটাৰ তথা [[ফিফা]]ৰ সৈতে এক &quot;আশাবাদী সংস্কাৰবাদী বৰ্ণনা&quot; গ্ৰহণ কৰাৰ সমালোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Duval|first=Antoine|date=2024-03-19|title=Spectacular International Labor Law: Ambush Counter-Marketing In the Spotlight of Qatar's 2022 FIFA World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073237_Spectacular_International_Labor_Law_Ambush_Counter-Marketing_In_the_Spotlight_of_Qatar's_2022_FIFA_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1712–1728|doi=10.1017/glj.2024.3}}&lt;/ref&gt;

==== কাটাৰগেট কেলেংকাৰি ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ সংস্কাৰৰ বিষয়ে দিয়া ইতিবাচক মূল্যায়ন ইউৰোপীয় সংঘৰ কিছুমান ৰাজনীতিবিদে উদ্ধৃত আৰু পুনৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মাজৰ কিছুমান পিছত [[ইউৰোপীয় সংসদত কাটাৰ দুৰ্নীতি কেলেংকাৰি|কাটাৰগেট]] দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ সৈতে জড়িত হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

কাটাৰগেট তদন্তৰ সৈতে জড়িত এজন বেলজিয়ামৰ বিষয়াই [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে বেলজিয়াম কৰ্তৃপক্ষই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ভিতৰত কাটাৰৰ প্ৰচেষ্টাক জনমত গঢ় দিয়াৰ প্ৰচেষ্টাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

[[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, বিশ্বকাপৰ ঠিক আগতে কাটাৰৰ বিষয়াসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক প্ৰতিযোগিতাখনৰ সময়ত নেতিবাচক মন্তব্য নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। প্ৰতিৱেদনটোৱে লগতে কয় যে বিশ্বকাপৰ সময়ত সংস্থাটোৰ ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহত চলি থকা শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘনৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল আৰু চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ প্ৰশংসাত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষপদ ====

২০২৩ চনৰ জুন মাহত কাটাৰৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী [[আলী বিন ছামিখ আল-মাৰী]] জেনেভাত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁৰ মনোনয়নে শ্ৰমিক সংগঠন আৰু শ্ৰম তথা মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মাজত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁলোকে তেওঁৰ মনোনয়নক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। কাটাৰৰ অব্যাহত শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘা আৰু কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কাটাৰৰ অধ্যক্ষপদে সংস্থাটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু সুনামৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে বুলি তেওঁলোকে আশংকা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ শ্ৰমিক গোটে আল-মাৰীৰ অধ্যক্ষপদৰ বিৰোধিতা নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ফলত নিৰ্ধাৰিত কাৰ্যসূচী অনুসৰি তেওঁৰ অধ্যক্ষপদ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== ২০২৫ চনত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় দোহালৈ স্থানান্তৰৰ বিবেচনা ====

২০২৫ চনৰ শেষৰফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ইয়াৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[বেইৰুট]], [[লেবানন]]ৰপৰা কাটাৰৰ [[দোহা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰে। সংস্থাটোৱে অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ ফলত ২০২৬–২০২৭ চনত ৫ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ ৰাহি হ'ব পাৰে। স্থানান্তৰৰ কাৰণ হিচাপে &quot;আতিথ্য প্ৰদান কৰা চৰকাৰৰ সমৰ্থন&quot;, &quot;লেবাননত অব্যাহত অস্থিৰতা&quot; আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ সম্পদসমূহলৈ অধিক সুবিধাজনক প্ৰৱেশৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কাটাৰৰ এজন বিষয়াই কৈছিল যে কাটাৰে দোহাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে নিজৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ মতে, এই প্ৰস্তাৱক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত উদ্বেগ সৃষ্টি হয়। কৰ্মচাৰীসকলে এখন প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে আৰু জৰীপত অংশগ্ৰহণ কৰা ৭০ জন সদস্যৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশই ইয়াক সমৰ্থন কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কৰ্মচাৰীসকলে সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে শ্ৰমিক সংগঠন নিষিদ্ধ কৰা আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ প্ৰতি ব্যৱহাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰ্যবেক্ষণৰ সন্মুখীন হোৱা এখন দেশলৈ কাৰ্যালয় স্থানান্তৰ কৰিলে দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক স্বাভাৱিক বুলি গ্ৰহণ কৰাৰ আশংকা থাকিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত গৱেষকসকলৰ কামত বাধা পৰিব, সংস্থাটোৰ স্বাধীনতা বিপন্ন হ'ব আৰু দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক বৈধতা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে বুলি তেওঁলোকে কয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[লেবাননত প্ৰব্ৰজনকাৰী গৃহ শ্ৰমিক|লেবাননতো প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰ]]ৰ অভিযোগ আছে। তথাপি কিছুমান কৰ্মচাৰীয়ে কয় যে কাটাৰত চৰকাৰী তদাৰকী অধিক কঠোৰ হোৱাৰ বাবে তাত বাস কৰি উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সমালোচনা কৰা প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰোঁতে গৱেষকসকলে নিৰাপত্তাহীনতা অনুভৱ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

তেওঁলোকে লগতে আশংকা প্ৰকাশ কৰে যে এই স্থানান্তৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত গুৰুতৰ বিপদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু সংস্থাটোৱে নিজৰ দায়িত্বৰ সৈতে আপোচ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== কাটাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য অৱদান ====

কাটাৰৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে আগবঢ়োৱা ধনৰ উপৰি কাটাৰ চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ মে' মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ নিয়মীয়া বাজেটৰ পৰিপূৰক হিচাপত ২০ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এইটো এটা নমনীয় পুঁজি ব্যৱস্থা।&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-05-15|title=Qatar supports ILO with USD 2 million in flexible funding for decent work|url=https://www.ilo.org/resource/news/qatar-supports-ilo-usd-2-million-flexible-funding-decent-work|access-date=2026-08-24|website=[[International Labour Organization]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Qatar and ILO Sign $2M Deal to Advance Decent Work and Build Crisis Resilience|url=https://www.devdiscourse.com/article/other/3415332-qatar-and-ilo-sign-2m-deal-to-advance-decent-work-and-build-crisis-resilience|access-date=2026-08-24|website=Devdiscourse|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Imtiaz|first=Fareeha|date=2025-05-16|title=Qatar signs agreement to support ILO with USD 2 million|url=https://www.iloveqatar.net/news/general/qatar-signs-agreement-support-ilo-usd-2-million|access-date=2026-08-24|website=ILoveQatar|language=en}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই অনুষ্ঠানটোৱে কেৱল ধনৰ প্ৰৱাহকে সূচোৱা নাছিল, বৰং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু [[কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজি]]ৰ মাজত অধিক গভীৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সহযোগিতাৰ দিশত এক পৰিৱৰ্তন সূচাইছিল। কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিয়েই এই ধন আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{official website}}
* [http://www.itcilo.org আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ]
* আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা, [https://web.archive.org/web/20180807001520/http://blue.lim.ilo.org/cariblex/pdfs/ILO_dec_philadelphia.pdf ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা] (১৯৪৪)</text>
      <sha1>lj3lxvw7v1x6z2co0spfqfrriff5ycu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636693</id>
      <parentid>636692</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:শান্তিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174482" sha1="gpr610p1n4dn4pynmi5ed0xpvxgvo6x" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা&lt;ref name=&quot;UIA&quot; /&gt;
| logo = International Labour Organization Logo.webp
| logo_size = 175px
| num_staff = ৩,৪৯১
| num_staff_year = ২০২৫&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://unsceb.org/hr-organization | title=PERSONNEL BY ORGANIZATION &amp;#124; United Nations - CEB }}&lt;/ref&gt;
| logo_caption = 
| type = ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা
| abbreviation = আই এল অ'
| languages = {{hlist|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]]|[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]]}}
| leader_title = সঞ্চালক প্ৰধান
| leader_name = গিলবাৰ্ট হৌংবো
| status = সক্ৰিয়
| formation = {{start date and age|1919|4|11|df=yes}}
| headquarters = জেনেভা, [[ছুইজাৰলেণ্ড]]
| awards = [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|শান্তিৰ ন'বেল বঁটা]] (১৯৬৯)
| website = {{official URL}}
| parent_organization = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভা]] &lt;br /&gt; [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]]
| subsidiaries = 
}}

'''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা''' {{en|International Labour Organization}} চমুকৈ '''আই এল অ''' [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা সংস্থা। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড]] নিৰ্ধাৰণ কৰি সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ন্যায় আগবঢ়োৱা।&lt;ref name=&quot;UIA&quot;&gt;{{Cite web |url=https://uia.org/s/or/en/1100025992 |url-access= |title=International Labour Organization (ILO) |author1=Staff writer |year=2024 |department=UIA Global Civil Society Database |website=uia.org |publisher=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ সংঘ |agency=Yearbook of International Organizations Online |location=Brussels, Belgium |format= |arxiv= |asin= |bibcode= |doi= |isbn= |issn= |jfm= |jstor= |lccn= |mr= |oclc= |ol= |osti= |pmc= |pmid= |rfc= |ssrn= |zbl= |id= |access-date=24 December 2024 |via= |quote= |trans-quote= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm|title=Mission and impact of the ILO|work=International Labour Organization |date=28 January 2024 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240301081628/http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm |archive-date= Mar 1, 2024 }}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৩খন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খন আৰু [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। সমগ্ৰ বিশ্বত ইয়াৰ প্ৰায় ৪০টা ক্ষেত্ৰীয় কাৰ্যালয় আছে। সংস্থাটোৱে ১০৭খন দেশত প্ৰায় ৩,৩৮১জন কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰে। ইয়াৰে ১,৬৯৮জনে কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্পত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Departments and offices|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm|access-date=2021-07-15|website=International Labour Organization|language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20210812101027/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm |archive-date= Aug 12, 2021 }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ মানদণ্ডসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে স্বাধীনতা, সমতা, সুৰক্ষা আৰু মৰ্যাদাৰ পৰিৱেশত সমগ্ৰ বিশ্বতে সকলোৰে বাবে সহজলভ্য, উৎপাদনশীল আৰু বহনক্ষম [[শ্ৰম|কৰ্মসংস্থান]] নিশ্চিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm|title=Labour standards |website=International Labour Organization|language=en|access-date=2020-04-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501235733/https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm |archive-date= May 1, 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;international labour standards2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm|title=Introduction to International Labour Standards|work=International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231132132/https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm |archive-date= Dec 31, 2023 }}&lt;/ref&gt; ২০২৬ চনলৈকে এই মানদণ্ডসমূহ ১৯৩খন অভিসন্ধি আৰু চুক্তিত প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰে আঠখনক ১৯৯৮ চনৰ [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় ঘোষণা]] অনুসৰি মৌলিক হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰে সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দামৰ অধিকাৰৰ কাৰ্যকৰী স্বীকৃতি, বলপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বিলোপ, [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিলোপ আৰু [[নিয়োগ বৈষম্য|নিয়োগ]] আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে। আই এল অ' [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন]]ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ। 

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত এই সংস্থাৰ এটা বিশেষ ত্ৰিপাক্ষিক গাঁথনি আছে। ইয়াৰ সকলো মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ বাবে চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ আলোচনা আৰু অনুমোদন প্ৰয়োজন। এই গাঁথনিটো আই এল অ'ৰ তিনিটা মুখ্য সংস্থাৰ জৰিয়তে চলোৱা হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন বছৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড প্ৰস্তুত কৰে। পৰিচালনা পৰিষদে কাৰ্যনিৰ্বাহক পৰিষদ হিচাপে কাম কৰে আৰু সংস্থাটোৰ নীতি আৰু বাজেট নিৰ্ধাৰণ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় হৈছে সংস্থাটোৰ স্থায়ী সচিবালয়। ই সংস্থাটোৰ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যকলাপ ৰূপায়ণ কৰে। সচিবালয়ৰ নেতৃত্ব  তগ’ দেশৰ গিলবাৰ্ট হৌংবোই দিয়ে। তেওঁক ২০২২ চনত পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। 

২০১৯ চনত সংস্থাটোৱে কৰ্মৰ ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কীয় বিশ্ব আয়োগ গঠন কৰিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনত একবিংশ শতিকাৰ শ্ৰম পৰিৱেশৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰসমূহৰ বাবে দহটা পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বজনীন শ্ৰমৰ নিশ্চয়তা, জন্মৰপৰা বৃদ্ধাৱস্থালৈ সামাজিক সুৰক্ষা আৰু জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|title=Global Commission on the Future of Work |website=International Labour Organization|date=14 August 2017 |language=en|access-date=2019-03-21 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20190321141919/http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|archive-date=2019-03-21 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_663006/lang--en/index.htm|title=A human-centred agenda needed for a decent future of work|date=2019-01-22|website=International Labour Organization|language=en|access-date=2019-03-21}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে ই [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] পূৰণত সহায় কৰিবলৈ গঠন কৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থাসমূহৰ মিত্ৰজোঁট ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য। 

আই এল অ'ৰ ইতিহাসৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হৈছে ১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]] আৰু ১৯৪৪ চনৰ [[ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা]]। ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ ৪২৭ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৪৪ চনৰ ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অধীনত আই এল অ'ক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু &quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; নীতি পুনৰ নিশ্চিত কৰিছিল। 

{{TOC limit|3}}

==গাঁথনি==

[[File:OIT, Genève.jpg|thumb|ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়]]

আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা বিশেষায়িত সংস্থা।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Organization |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/290987/International-Labour-Organization-ILO |access-date=24 May 2012 |publisher=britannica.com}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা বা কাৰ্যসূচীৰ দৰে আই এল অ'ও ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Home |url=http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013125243/http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-date=13 October 2013 |access-date=2011-05-22}}&lt;/ref&gt;

আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থাৰপৰা পৃথকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা ত্ৰিপাক্ষিক শাসন-ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকল একত্ৰিত হৈ শ্ৰমৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ, নীতি প্ৰস্তুত আৰু সকলো মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থানৰ বাবে কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে। এই গাঁথনিৰ উদ্দেশ্য হৈছে আই এল অ'ৰ শ্ৰম মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীত তিনিওটা গোটৰ মতামত প্ৰতিফলিত কৰা। অৱশ্যে চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা আন দুটা গোটৰ তুলনাত দুগুণ। 

===পৰিচালনা পৰিষদ===

পৰিচালনা পৰিষদ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সংস্থা। ই বছৰত তিনিবাৰ, মাৰ্চ, জুন আৰু নৱেম্বৰ মাহত বৈঠকত মিলিত হয়। ই আই এল অ'ৰ নীতি সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কাৰ্যসূচী নিৰ্ধাৰণ কৰে, সংস্থাটোৰ কাৰ্যসূচী আৰু বাজেটৰ খচৰা সন্মিলনত দাখিলৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে, সঞ্চালক প্ৰধান নিৰ্বাচন কৰে, সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰপৰা শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য বিচাৰে, তদন্ত সমিতি নিযুক্ত কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ৰ কাম-কাজ তদাৰক কৰে। 

পৰিচালনা পৰিষদত ৫৬জন স্থায়ী সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৪জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৪জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। ইয়াৰ উপৰি ৬৬জন উপ-সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৯জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৯জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। 

মুখ্য ঔদ্যোগিক গুৰুত্ব থকা দহখন ৰাষ্ট্ৰই স্থায়ীভাৱে দহখন আসন লাভ কৰে। সেইবোৰ হৈছে [[ব্ৰাজিল]], [[চীন]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাৰ্মানী]], [[ভাৰত]], [[ইটালী]], [[জাপান]], [[ৰাছিয়া]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Governing Body|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/governing-body/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; আন চৰকাৰী সদস্যসকলক প্ৰতি তিনিবছৰৰ মূৰে মূৰে সন্মিলনে নিৰ্বাচন কৰে। শেহতীয়া নিৰ্বাচন ২০২৪ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Governing Body elections (International Labour Conference (ILC)) |url=https://www.ilo.org/international-labour-conference/112th-session-international-labour-conference/governing-body-elections-2024 |access-date=2026-05-30 |website=www.ilo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ সদস্যসকলক তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত যোগ্যতাত নিৰ্বাচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সংবিধান|Article 7, ILO Constitution]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution|url=http://www.ilo.org/public/english/bureau/leg/amend/index.htm|publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===সঞ্চালক প্ৰধান===

২০২২ চনৰ ২৫ মাৰ্চত গিলবাৰ্ট ফছুন হৌংবো আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Gilbert Houngbo will be the first African to lead the ILO
 | work=republicoftogo.com
 | date=25 March 2022
 | url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/in-english/gilbert-houngbo-will-be-the-first-african-to-lead-the-ilo
}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ গাই ৰাইডাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। গাই ৰাইডাৰক ২০১২ চনৰ অক্টোবৰত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰত দ্বিতীয় পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে পুনৰ নিৰ্বাচিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Guy Ryder re-elected as ILO Director-General for a second term
 | work=International Labour Organization
 | date=7 November 2016
 | url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_534283/lang--en/index.htm
}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সংস্থাটোৰ প্ৰথমজন আফ্ৰিকীয় সঞ্চালক প্ৰধান। ২০২৪ চনত আফ্ৰিকাৰ কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশৰ প্ৰতিনিধিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় ভ্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৰক্কোও আছিল। তাত তেওঁলোকে অৰ্থনৈতিক সংহতি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, নিয়োগ আৰু দক্ষতা বিকাশৰ মন্ত্ৰী ইউনিছ ছেকৌৰিৰ সৈতে আলোচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;f990&quot;&gt;{{cite web |last1=Taibi |first1=FADLI |last2=Technology |first2=Archos |date=2024-01-17 |title=ILO DG Lauds Morocco's Experience in Implementing Social State Policy |url=https://www.mapnews.ma/en/actualites/economy/ilo-dg-lauds-moroccos-experience-implementing-social-state-policy |access-date=2024-05-08 |website=MapNews |language=fr}}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধানসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে:&lt;ref&gt;ILO official site: [https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/ilo-director-general/former-directors-general/lang--en/index.htm Former Directors-General]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! নাম
! দেশ
! কাৰ্যকাল
|-
| আলবাৰ থমাছ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯১৯–১৯৩২
|-
| হেৰল্ড বাটলাৰ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৩২–১৯৩৮
|-
| জন জি. ৱিনাণ্ট || {{flagcountry|USA}} || ১৯৩৯–১৯৪১
|-
| এডৱাৰ্ড জে. ফেলান || {{flagcountry|IRL}} || ১৯৪১–১৯৪৮
|-
| ডেভিড এ. মৰ্চ || {{flagcountry|USA}} || ১৯৪৮–১৯৭০
|-
| ক্লাৰেন্স উইলফ্ৰেড জেংকছ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৭০–১৯৭৩
|-
| ফ্ৰান্সিছ ব্লাঞ্চাৰ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯৭৪–১৯৮৯
|-
| মিচেল হানছেন|| {{flagcountry|BEL}} || ১৯৮৯–১৯৯৯
|-
| জুয়ান ছোমাভিয়া || {{flagcountry|CHL}} || ১৯৯৯–২০১২
|-
| গাই ৰাইডাৰ || {{flagcountry|UK}} || ২০১২–২০২২
|-
| গিলবাৰ্ট হৌংবো || {{flagcountry|TOG}} || ২০২২–বৰ্তমান
|}

===সদস্যপদ===

[[File:International Labour Organization flag.jpg|thumb|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পতাকা]]

আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ১৯৩খন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খনৰ লগতে [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] আই এল অ'ৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution Article 3|url=http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091225111436/http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-date=25 December 2009|publisher=Ilo.org|access-date=2 June 2012}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ৰ সদস্য নোহোৱা সাতখন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ হৈছে [[আন্দোৰা]], [[ভূটান]], [[লিচটেনষ্টাইন]], [[মাইক্ৰ'নেছিয়া]], [[মোনাকো]], [[নাউৰু]] আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ILO Declaration on Fundamental Prinicples &amp; Rights at Work |url=https://sthelenaehrc.org/ilo-declaration-on-fundamental-prinicples-rights-at-work/ |website=Equality &amp; Human Rights Commission |date=10 November 2020 |access-date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যিকোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ সদস্য হ'ব পাৰে। সদস্যপদ লাভ কৰিবলৈ এখন দেশে সঞ্চালক প্ৰধানক জনাব লাগিব যে সেই দেশে আই এল অ'ৰ সংবিধানৰ সকলো বাধ্যবাধকতা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=EotN-Membership&gt;{{cite encyclopedia|title=The International Labour Organization (ILO) – Membership|url=http://www.nationsencyclopedia.com/United-Nations-Related-Agencies/The-International-Labour-Organization-ILO-MEMBERSHIP.html|encyclopedia=Encyclopedia of the Nations|publisher=Advameg, Inc.|access-date=16 August 2012|year=2012}}&lt;/ref&gt; আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা ৰাষ্ট্ৰক সকলো প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোট আৰু চৰকাৰী প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোটৰ জৰিয়তে আই এল অ'ৰ সাধাৰণ সন্মিলনত সদস্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা কুক দ্বীপপুঞ্জ ২০১৫ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ত যোগদান কৰে।&lt;ref&gt;International Labour Organization. (n.d.). ''About the ILO in the Cook Islands.'' Retrieved June 26, 2021, from https://www.ilo.org/suva/countries-covered/cook-islands/WCMS_410209/lang--en/index.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |title=Key document - ILO Constitution |url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:62:0::NO:62:P62_LIST_ENTRIE_ID:2453907:NO |access-date=2024-03-23 |website=www.ilo.org}}&lt;/ref&gt;

যিবোৰ দেশ [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত আই এল অ'ৰ সদস্য আছিল, ১৯৪৬ চনত সংস্থাটোৰ নতুন সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সময়তো সেই দেশসমূহ সদস্য হৈ থাকিল।&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==উদ্দেশ্য==

ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই (১০ মে' ১৯৪৪) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পৰম্পৰাগত উদ্দেশ্যসমূহ পুনৰ উল্লেখ কৰাৰ লগতে দুটা নতুন দিশ সংযোজন কৰিছিল। এই দুটা দিশ আছিল সামাজিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত [[মানৱ অধিকাৰ]]ৰ গুৰুত্ব আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot;&gt;Norman F. Dufty, [https://www.jstor.org/stable/2706128 &quot;Organizational Growth and Goal Structure: The Case of the ILO&quot;], (1972) 26 (3) ''International Organization'' 479 accessed 24 August 2011&lt;/ref&gt;{{Rp|481–2}} দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ সময়ত আই এল অ'ই &quot;উন্নত পৃথিৱীৰ আশা&quot;ৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা নতুন বাস্তৱতা আৰু নতুন আকাংক্ষাৰ সৈতে নিজৰ মূল নীতিসমূহ খাপ খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot;&gt;Joseph Sulkowski, [https://www.jstor.org/stable/2194455 &quot;The Competence of the International Labor Organization Under the United Nations System&quot;], (1951) 45 (2) ''The American Journal of International Law'' 286 accessed 24 August 2011.&lt;/ref&gt;{{Rp|287}} এই ঘোষণা ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত আই এল অ'ৰ ২৬তম সন্মিলনত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

১৯৪৬ চনত [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ সন্মিলনে আই এল অ'ৰ সংবিধান সংশোধন কৰাৰ সময়ত ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাখন সংবিধানৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ই সংবিধানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot; /&gt;{{Rp|287}} ঘোষণাখনৰ অধিকাংশ দাবী আমেৰিকা আৰু পশ্চিম ইউৰোপৰ শ্ৰমিক সংঘ আৰু আই এল অ'ৰ সচিবালয়ৰ অংশীদাৰিত্বৰ ফল আছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

&quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক নথিসমূহৰ প্ৰস্তাৱনাত প্ৰকাশ পোৱা এটা নীতি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক জড় পণ্য, মানৱ মূলধন, কেৱল উৎপাদনৰ উপাদান বা [[মানৱ সম্পদ]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে জীৱিকা অৰ্জনৰ বাবে কাম কৰা লোকসকলক [[মানৱ]] হিচাপে মৰ্যাদা আৰু সন্মান দিয়া উচিত। পল অ'হিগিনছৰ মতে এই বাক্যাংশটো জন কেলছ ইংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৮৮০ চনত [[ডাবলিন]]ত ব্ৰিটিছ ট্ৰেডছ ইউনিয়ন কংগ্ৰেছৰ এখন সভাত এই বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;O'Higgins, P., [https://academic.oup.com/ilj/article-abstract/26/3/225/664238 'Labour is not a Commodity' — an Irish Contribution to International Labour Law'] (1997) 26(3) Industrial Law Journal 225–234&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

===উৎপত্তি===

ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত [[জাতিসংঘ]]ৰ সংস্থা হিচাপে আই এল অ' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতাসকলে ১৯১৯ চনৰ পূৰ্বেই সামাজিক চিন্তা আৰু কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰিছিল। মুখ্য সদস্যসকলে পূৰ্বৰ ব্যক্তিগত পেছাগত আৰু মতাদৰ্শগত নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ইজনে সিজনক চিনি পাইছিল। এই নেটৱৰ্কসমূহত তেওঁলোকে সামাজিক নীতি সম্পৰ্কীয় জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু ধাৰণা বিনিময় কৰিছিল। যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ &quot;জ্ঞানভিত্তিক সম্প্ৰদায়সমূহ&quot;, যেনে ১৯০০ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন সমিতি, আৰু সমাজবাদী দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেটৱৰ্কসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম ৰাজনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানীকৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক আছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot;&gt;{{cite journal|author=VanDaele, Jasmien|title=Engineering Social Peace: Networks, Ideas, And the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages= 435–466|doi=10.1017/S0020859005002178|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছৰ সময়ত &quot;নিৰ্মাণযোগ্য সমাজ&quot;ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ স্থপতিসকলৰ সামাজিক পৰিকল্পনাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুঘটক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন নতুন শাখা হিচাপে সামাজিক সংস্কাৰ ৰূপায়ণৰ এক উপযোগী মাধ্যম হৈ পৰিছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলৰ সামাজিক ন্যায় আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মৰ অধিকাৰৰ আদৰ্শসমূহ ১৯১৯ চনৰ পেৰিছ শান্তি সন্মিলনত হোৱা কূটনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আপোচৰদ্বাৰা সলনি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত আই এল অ'ৰ আদৰ্শবাদ আৰু বাস্তৱবাদৰ মাজৰ ভৰসাম্য প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot; /&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আন্দোলনে শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এটা বিস্তৃত কাৰ্যসূচী আগবঢ়াইছিল। ইয়াক যুদ্ধৰ সময়ত শ্ৰমিকসকলৰ সমৰ্থনৰ বিনিময়ত দিয়া ব্যৱস্থা হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল।{{clarify|date=August 2012}} যুদ্ধৰ পিছৰ পুনৰ্গঠন আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাই প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আৰু যুদ্ধৰ ঠিক পিছতে বহু দেশৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। গ্ৰেট ব্ৰিটেইনত হুইটলি আয়োগ নামৰ পুনৰ্গঠন আয়োগৰ এটা উপ-সমিতিয়ে ১৯১৮ চনৰ জুলাই মাহৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত সমগ্ৰ বিশ্বতে &quot;ঔদ্যোগিক পৰিষদ&quot; স্থাপনৰ পৰামৰ্শ দিছিল।&lt;ref&gt;Haimson, Leopold H. and Sapelli, Giulio. ''Strikes, Social Conflict, and the First World War: An International Perspective.'' Milan: Fondazione Giangiacomo Feltrinelli, 1992. {{ISBN|88-07-99047-4}}&lt;/ref&gt; ব্ৰিটিছ লেবাৰ পাৰ্টিয়ে ''শ্ৰম আৰু নতুন সামাজিক ব্যৱস্থা'' নামৰ নথিৰ জৰিয়তে নিজৰ পুনৰ্গঠন কাৰ্যসূচী প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Shapiro, Stanley|title=The Passage of Power: Labor and the New Social Order|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=120|year=1976|jstor=986599|issue=6|pages=464–474}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তৃতীয় প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ আন্তঃমিত্ৰ শ্ৰমিক আৰু সমাজবাদী সন্মিলনত গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম আৰু ইটালীৰ প্ৰতিনিধিসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক অধিকাৰ সংস্থা, গোপন কূটনীতিৰ অন্ত আৰু অন্যান্য লক্ষ্যৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;ইৱাও আয়ুছাৱা. ''International Labour Legislation''. Clark, N.J.: Lawbook Exchange, 2005. {{ISBN|1-58477-461-4}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকান ফেডাৰেচন অৱ লেবাৰে নিজৰ পৃথক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে নিৰপেক্ষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াত সামূহিক দৰ-দামৰ জৰিয়তে বহু ক্ৰমিক উন্নতি সাধনৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Foner&quot;&gt;Foner, Philip S. ''History of the Labor Movement in the United States. Vol. 7: Labor and World War I, 1914–1918.'' New York: International Publishers, 1987. {{ISBN|0-7178-0638-3}}&lt;/ref&gt;

====আই এফ টি ইউ বাৰ্ণ সন্মিলন====

যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে যুদ্ধোত্তৰ পৃথিৱী সম্পৰ্কে দুটা পৃথক ধাৰণা আগবাঢ়ি আহিছিল। প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে আগবঢ়াইছিল। এই সংস্থাই ১৯১৯ চনৰ জুলাই মাহত ছুইজাৰলেণ্ডৰ বাৰ্ণত এখন সভাৰ আহ্বান জনাইছিল। বাৰ্ণৰ সভাত আই এফ টি ইউৰ ভৱিষ্যৎ আৰু পূৰ্বৰ কেইবছৰত উত্থাপিত বিভিন্ন প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ কথা আছিল। আই এফ টি ইউৱে কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক সমান মৰ্যাদাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰো প্ৰস্তাৱ দিছিল। ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছে সভাখন বৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকৰ দেশৰ ভূমিকাৰ স্বীকাৰোক্তি হিচাপে অধীনস্থ মৰ্যাদা দিয়াৰ পক্ষপাতী আছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে গম্পাৰ্ছে উড্ৰ' উইলছনৰ চৈধ্য দফাক একমাত্ৰ ভিত্তি হিচাপে লৈ পেৰিছত সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পক্ষপাতী আছিল। আমেৰিকাৰ বৰ্জনৰ পিছতো বাৰ্ণৰ সভা নিৰ্ধাৰিত সময়ত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত বাৰ্ণ সন্মিলনে মজুৰিভিত্তিক শ্ৰমৰ অন্ত আৰু সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ দাবী জনায়। এই লক্ষ্যসমূহ তৎক্ষণাৎ পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলে, [[জাতিসংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই শ্ৰমিক আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন আৰু কাৰ্যকৰী কৰিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

====আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন আয়োগ====

ইফালে পেৰিছ শান্তি সন্মিলনে সাম্যবাদৰ প্ৰতি জনসমৰ্থন হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিসমূহে উদীয়মান শান্তি চুক্তিত শ্ৰমিক সংঘ আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা ধাৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰু ভৱিষ্যতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সম্পৰ্কৰ পথ নিৰ্দেশ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা স্থাপন কৰিবলৈ সন্মত হয়। শান্তি সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱসমূহৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শদাতা আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগখনে ১৯১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে আৰু গম্পাৰ্ছক অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

[[File:Picture of Samuel Gompers.jpg|thumb|upright|left|১৯১৮ চনত আলবাৰ থমাছৰ সৈতে ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছ]]

আয়োগৰ বৈঠকসমূহৰ সময়ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ বাবে দুটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰস্তাৱ উত্থাপিত হৈছিল। ব্ৰিটেইনে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদ স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, যিয়ে শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন কৰিব আৰু জাতিসমূহৰ লীগৰ প্ৰতিজন সদস্যই সেই আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিব। প্ৰতিখন দেশৰ দুজনকৈ প্ৰতিনিধি সংসদত থাকিব লাগিছিল। এজন শ্ৰমিক আৰু এজন পৰিচালনাপক্ষৰ প্ৰতিনিধি।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt; এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ে শ্ৰম সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰি নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ ধাৰণাৰ দাৰ্শনিকভাৱে বিৰোধী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডই আমেৰিকাত ইতিমধ্যে লাভ কৰা সীমিত সুৰক্ষাসমূহ হ্ৰাস কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰা গম্পাৰ্ছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষমতা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। আইন ৰূপায়ণৰ দায়িত্ব জাতিসমূহৰ লীগৰ ওপৰত এৰি দিব লাগে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধিসকলৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও আমেৰিকাৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

গম্পাৰ্ছে শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা খচৰা চনদৰ কাৰ্যসূচীও নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। আমেৰিকাই দহটা প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰে তিনিটা কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল শ্ৰমক পণ্য হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয়; সকলো শ্ৰমিকৰ জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে পৰ্যাপ্ত মজুৰিৰ অধিকাৰ আছে; আৰু সমান কামৰ বাবে মহিলাই সমান মজুৰি লাভ কৰিব লাগে। বাকস্বাধীনতা, সংবাদ মাধ্যম, সভা আৰু সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰা এটা প্ৰস্তাৱ কেৱল সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। ১৬ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱটো ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞালৈ সলনি কৰা হৈছিল। [[আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন]]ৰ প্ৰস্তাৱটো আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন বা ৪০ ঘণ্টীয়া কৰ্মসপ্তাহৰ প্ৰয়োজনীয়তা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। কম উৎপাদনশীল দেশসমূহৰ বাবে ইয়াত ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছিল। আন চাৰিটা আমেৰিকান প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা হৈছিল। ইফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু তিনিটা ধাৰা প্ৰস্তাৱ কৰিছিল আৰু সেইবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল সাপ্তাহিক বিশ্ৰামৰ বাবে এটা বা ততোধিক দিন, বিদেশী শ্ৰমিকৰ বাবে আইনৰ সমতা আৰু কাৰখানাৰ পৰিস্থিতিৰ নিয়মীয়া আৰু সঘন পৰিদৰ্শন।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

আয়োগে ১৯১৯ চনৰ ৪ মাৰ্চত চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে। শান্তি সন্মিলনে ১১ এপ্ৰিলত কোনো সংশোধন নকৰাকৈ প্ৰতিৱেদনখন গ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিৱেদনখন [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ ত্ৰয়োদশ অংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

===দুয়ো বিশ্বযুদ্ধৰ মাজৰ সময়===

প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন ১৯১৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]ৰ  আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱনত আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616(1919-1).pdf|title=International Labor Conference. October 29, 1919 – November 29, 1919|publisher= Washington Government Printing Office 1920|website= International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012135621/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616%281919-1%29.pdf|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সন্মিলনে প্ৰথম ছখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম অভিসন্ধি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এইবোৰত উদ্যোগত কৰ্মঘণ্টা, নিবনুৱা সমস্যা, মাতৃত্বকালীন সুৰক্ষা, মহিলাৰ নিশাৰ কাম, ন্যূনতম বয়স আৰু উদ্যোগত কিশোৰ-কিশোৰীৰ নিশাৰ কামৰ বিষয়ে ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/about/history.htm|title=Origins and history|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt; বিশিষ্ট ফৰাচী সমাজবাদী আলবাৰ থমাছ ইয়াৰ প্ৰথম সঞ্চালক প্ৰধান হৈছিল। 

মুকলি হতাশা আৰু তীব্ৰ সমালোচনাৰ মাজতো পুনৰ গঠন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে এই ব্যৱস্থাৰ সৈতে দ্ৰুতভাৱে খাপ খুৱাই লৈছিল। আই এফ টি ইউৱে ক্ৰমান্বয়ে আই এল অ'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰচাৰ আৰু দাবী উত্থাপনৰ কামৰ ওপৰত নিজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Reiner Tosstorff|title=The International Trade-Union Movement and the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages=399–433|doi=10.1017/S0020859005002166|url=http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319131726/http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|archive-date=19 March 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আই এল অ'ৰ সদস্য নাছিল। কাৰণ আমেৰিকাৰ ছিনেটে জাতিসমূহৰ লীগৰ চুক্তি নাকচ কৰিছিল আৰু আমেৰিকাই ইয়াৰ কোনো সংস্থাত যোগদান কৰিব পৰা নাছিল। [[ফ্ৰেংকলিন ডি ৰুজভেল্ট]] আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নতুন প্ৰশাসনে জাতিসমূহৰ লীগৰ সদস্য নোহোৱাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ বাবে পুনৰ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১৯ জুনত আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছে ৰাষ্ট্ৰপতিক জাতিসমূহৰ লীগত যোগদান নকৰাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ অনুমতি দি এটা যুটীয়া প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২২ জুনত আই এল অ'ই আমেৰিকাৰ চৰকাৰক সংস্থাটোত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাই এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২০ আগষ্টত আমেৰিকাৰ চৰকাৰে ইতিবাচক সঁহাৰি জনায় আৰু আই এল অ'ত নিজৰ আসন গ্ৰহণ কৰে। 

{{image|1919-ILC-secretariatstaff.jpg|950|১৯১৯ চনত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত অনুষ্ঠিত প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কৰ্মচাৰীসকল। সন্মুখত আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱন। }}

===যুদ্ধকাল আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘ===

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছুইজাৰলেণ্ড জাৰ্মান সেনাৰদ্বাৰা পৰিৱেষ্টিত হৈ থকাৰ সময়ত আই এল অ'ৰ সঞ্চালক জন জি. ৱিনাণ্টে জেনেভা এৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪০ চনৰ আগষ্টত [[কানাডা]] চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে আই এল অ'ক মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত আশ্ৰয় ল'বলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। চল্লিছজন কৰ্মচাৰীক অস্থায়ী কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু তেওঁলোকে ১৯৪৮ চনলৈ মেকগিলৰপৰা কাম কৰি থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/support/lib/century/index2.htm|title=ILO|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt;

১৯৪৬ চনত জাতিসমূহৰ লীগৰ অন্ত পৰাৰ পাছত আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘ ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থা হয়।&lt;ref name=&quot;e11022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630004817/https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-date=30 June 2017|title=Photo Gallery|year=2011|publisher=ILO|access-date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt; সংশোধিত সংবিধানত সংস্থাটোৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য সম্পৰ্কীয় ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা (১৯৪৪) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। 

===শীতল যুদ্ধৰ সময়===

[[File:Minister of Labor Mr. Wilopo is having a conversation with the Deputy Director General of the ILO Dr. R. Rao.jpg|thumb|১৯৫০ চনৰ ১৫ মাৰ্চত তেতিয়াৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী উইলোপোৰ সৈতে আই এল অ'ৰ উপ-সঞ্চালক প্ৰধান আৰ. ৰাও]]

১৯৫০ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা স্বাধীন হোৱা পূৰ্বৰ উপনিৱেশসমূহৰ সম্ভাৱ্য সদস্যপদৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ সংস্থাটোৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৬৩ চনৰ সঞ্চালক প্ৰধানৰ প্ৰতিৱেদনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্ভাৱ্য নতুন সদস্যসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO: 'Programme and Structure of the ILO':report of the Director General, 1963.&lt;/ref&gt; বিশ্ব পৰিৱেশৰ এই পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ফলত সংস্থাটোৰ ভিতৰৰ বিদ্যমান ৰাজনীতিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল&lt;ref&gt;R. W. Cox, &quot;ILO: Limited Monarchy&quot; in R.W. Cox and H. Jacobson ''The Anatomy of Influence: Decision Making in International Organization'' Yale University Press, 1973 pp.102-138&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত সংস্থাটোৰ সৈতে আমেৰিকাৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। 

১৯৭০ চনৰ জুলাইত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ এজন সহকাৰী সঞ্চালক প্ৰধান নিযুক্ত কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ প্ৰতি দিয়া আৰ্থিক সহায়ৰ ৫০ শতাংশ বন্ধ কৰি দিছিল। এই নিযুক্তিৰ সমালোচনা আই এল অ'ৰ ব্ৰিটিছ সঞ্চালক প্ৰধান চি. উইলফ্ৰেড জেংকছ আৰু এ এফ এল–চি আই অ'ৰ সভাপতি জৰ্জ মেনি আৰু নিউ জাৰ্চিৰ বিধায়ক জন ই. ৰুনিৰপৰা আহিছিল। অৱশেষত অৱশ্যে ধন পৰিশোধ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot;&gt;{{cite journal|last=Beigbeder|first=Yves|title=The United States' Withdrawal from the International Labor Organization|journal=Relations Industrielles / Industrial Relations|year=1979|volume=34|issue=2|pages=223–240|url=http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|doi=10.7202/028959ar|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609070528/http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|archive-date=9 June 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Communication from the Government of the United States|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf |publisher=International Labour Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924063409/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}. United States letter dated 5 November 1975 containing notice of withdrawal from the International Labour Organization.&lt;/ref&gt;

[[File:Tripartite.png|thumb|১৯৭৬ চনৰ ত্ৰিপাক্ষিক পৰামৰ্শ অভিসন্ধিৰ অনুমোদনসমূহ]]

১৯৭৫ চনৰ ১২ জুনত আই এল অ'ই পেলেষ্টাইন মুক্তি সংস্থাক ইয়াৰ সভাসমূহত পৰ্যবেক্ষকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিবলৈ ভোটদান কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইজৰাইলৰ প্ৰতিনিধিসকলে সভাখন ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাই ধন ৰখাই থোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৭৫ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰি যোৱাৰ জাননী দিয়ে। ইয়াৰ মতে সংস্থাটো ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আমেৰিকাই লগতে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে সাম্যবাদী দেশসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব প্ৰকৃত &quot;ত্ৰিপাক্ষিক&quot; নাছিল। ১৯৭৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এই প্ৰত্যাহাৰ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot; /&gt;

সংস্থাটোৰপৰা কিছু সুবিধা লাভ কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ১৯৮০ চনত পুনৰ আই এল অ'ত যোগদান কৰে। এই ঘটনাই আংশিকভাৱে আই এল অ'ৰ মানৱ অধিকাৰকেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰপৰা আঁতৰি ৱাশ্বিংটন সহমতৰ সমৰ্থনৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তনত ভূমিকা লৈছিল। অৰ্থনীতিবিদ গাই ষ্টেণ্ডিংৰ মতে আই এল অ'ই গাঁথনিগত বৈষম্য হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰপৰা নিয়োগৰ সমতাৰ প্ৰচাৰ কৰা সংস্থালৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Standing2008&quot;&gt;{{cite journal|last=Standing|first=Guy|title=The ILO: An Agency for Globalization?|journal=Development and Change|year=2008|volume=39|issue=3|pages=355–384|url=http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|access-date=4 August 2012|doi=10.1111/j.1467-7660.2008.00484.x|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|archive-date=13 October 2013|archivedate=13 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

১৯৮১ চনত [[পোলেণ্ড]] চৰকাৰে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ ফলত ছলিডাৰ্নোস্কৰ কাৰ্যকলাপ বাধাগ্ৰস্ত হয় আৰু ইয়াৰ বহু নেতা আৰু সদস্যক আটক কৰা হয়। আই এল অ'ৰ সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সমিতিয়ে ১৯৮২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনত পোলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰে। তদন্তৰ বাবে গঠন কৰা এখন আয়োগে পোলেণ্ডে আই এল অ'ৰ ৮৭ নং অভিসন্ধি আৰু ৯৮ নং অভিসন্ধি উলংঘা কৰা বুলি বিচাৰি পায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C087|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_Ilo_Code:C098|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; পোলেণ্ডে ১৯৫৭ চনত এই অভিসন্ধিসমূহ অনুমোদন কৰিছিল। আই এল অ' আৰু আন বহু দেশ আৰু সংস্থাই পোলেণ্ড চৰকাৰৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰিছিল। অৱশেষত ১৯৮৯ চনত চৰকাৰে ছলিডাৰ্নোস্কক আইনগত মৰ্যাদা দিয়ে। সেই বছৰতে চৰকাৰ আৰু ছলিডাৰ্নোস্কৰ মাজত এখন গোলমেজ আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়। তাত আই এল অ'ৰ নীতি অনুসৰি সংগঠনটোৰ পুনৰ আইনী স্বীকৃতিৰ চৰ্তসমূহত সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হয়। চৰকাৰে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডত প্ৰথম মুক্ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও সন্মতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.ilo.org/budapest/information-resources/press-releases/WCMS_477275/lang--en/index.htm|title=The ILO and the story of Solidarnoc|website=International Labour Organization|date=3 May 2016}}&lt;/ref&gt;

==কাৰ্যালয়সমূহ==

===আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়===

[[File:Cwr aerial 1937.jpg|thumb|উইলিয়াম ৰেপাৰ্ড কেন্দ্ৰ, ১৯২৬ৰপৰা ১৯৭৪লৈ আই এল অ'ৰ আসন; বৰ্তমান [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়]]

আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম কেইমাহমান সংস্থাটোৰ কাৰ্যালয় লণ্ডনত আছিল। ১৯২০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ই জেনেভালৈ স্থানান্তৰিত হয়। জেনেভাত ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰৰ আৰিয়ানা সম্পত্তিত আছিল। সেই ভৱনটোত পূৰ্বতে থুডিকাম আৱাসিক বিদ্যালয় আছিল আৰু বৰ্তমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰেড ক্ৰছ সমিতিৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। কাৰ্যালয়ৰ কাম বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ১৯২৬ চনত জেনেভা হ্ৰদৰ পাৰত এটা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। জৰ্জ এপিটোই ইয়াৰ নক্সা কৰিছিল। বৰ্তমান এই ভৱনটো [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়। 

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত কাৰ্যালয়টো সাময়িকভাৱে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। 

বৰ্তমান আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰত, ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয়ৰ ওচৰতে অৱস্থিত। ইউজিন বোডুৱাঁ, পিয়েৰ লুইজি নেৰভি আৰু আলবাৰ্টো কামেনজিণ্ডৰ নক্সাত নিৰ্মিত এই দ্বি-অৱতল আয়তাকাৰ ভৱনটো ১৯৬৯ চনৰপৰা ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত কঠোৰ যুক্তিবাদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ সময়ত ই ছুইজাৰলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশাসনিক ভৱন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/features/WCMS_649270/lang--en/index.htm|title=A house for social justice - past, present and future|website=International Labour Organization|date=9 November 2018|access-date=8 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

* [[আফ্ৰিকা]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, আবিদজান, আইভৰী কষ্ট
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[বেংকক]], থাইলেণ্ড
* [[ইউৰোপ]] আৰু মধ্য এছিয়াৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, জেনেভা, ছুইজাৰলেণ্ড
* লেটিন আমেৰিকা আৰু কেৰিবিয়ানৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, লিমা, পেৰু
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, বেইৰুট, লেবানন

===উপ-আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

এইবোৰক &quot;মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান কাৰিকৰী সহায়তা দল&quot; বুলি কোৱা হয়। এই দলসমূহে নিজৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত কেইবাখনো দেশৰ কাম-কাজত কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। 

[[File:OIT Santiago 20200127 06.jpg|thumb|[[ছাণ্টিয়াগো]]ত আই এল অ'ৰ কাৰ্যালয়]]

* উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, কায়ৰো, ইজিপ্ত
* পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ডাকাৰ, ছেনেগাল
* পূব আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প্ৰিটোৰিয়া, দক্ষিণ আফ্ৰিকা
* মধ্য আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, য়াউণ্ডে, কেমেৰুণ
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেইৰুট, লেবানন
* দক্ষিণ এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[নতুন দিল্লী]], ভাৰত
* পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেংকক, থাইলেণ্ড
* মধ্য আৰু পূব ইউৰোপৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বুদাপেষ্ট, হাংগেৰী
* পূব ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[মস্কো]], ৰাছিয়া
* এণ্ডিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, লিমা, পেৰু
* কেৰিবিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো
* মধ্য আমেৰিকাৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ছান জোছে, ক'ষ্টা ৰিকা
* লেটিন আমেৰিকাৰ দক্ষিণ ক'নৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[ছাণ্টিয়াগো]], চিলি

===দেশীয় আৰু যোগাযোগ কাৰ্যালয়===

* আফ্ৰিকাত: আবিদজান, আবুজা, আদিছ আবাবা, আলজিয়াৰ্ছ, আন্তানানাৰিভো, কায়ৰো, ডাকাৰ, দাৰ এছ ছালাম, হাৰাৰে, কিনছাছা, লুছাকা, প্ৰিটোৰিয়া, য়াউণ্ডে
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহত: বেইৰুট, [[দোহা]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.un.org/en/story/2019/10/1049471|title = New labour laws in Qatar benefiting migrant workers a 'momentous step forward': ILO|date = 17 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/beirut/media-centre/news/WCMS_627158/lang--en/index.htm|title=ILO inaugurates its first project office in Qatar|date=30 April 2018}}&lt;/ref&gt; [[জেৰুজালেম]]
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত: বেংকক, [[বেইজিং]], [[কলম্বো]], [[ঢাকা]], [[হানই]], [[ইছলামাবাদ]], [[জাকাৰ্টা]], [[কাবুল]], [[কাঠমাণ্ডু]], [[মেনিলা]], নতুন দিল্লী, [[ছুভা]], [[টকিঅ']], [[য়াংগুন]]
* ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াত: [[আংকাৰা]], [[বাৰ্লিন]], [[ব্ৰাছেলছ]], বুদাপেষ্ট, [[লিছবন]], [[মাদ্ৰিদ]], মস্কো, [[পেৰিছ]], [[ৰোম]]
* আমেৰিকাত: [[ব্ৰাছিলিয়া]], [[বুয়েনছ আয়াৰ্ছ]], [[মেক্সিকো চহৰ]], [[নিউয়ৰ্ক]], লিমা, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ছান জোছে, ছাণ্টিয়াগো, [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]

==কাৰ্যকলাপ==
[[File:ILO Hall 2025.jpg|thumb|upright|জেনেভাত থকা আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ভৱনৰ মাজভাগৰ হল]]

===অভিসমূহ===

২০২৬ চনলৈকে আই এল অ'ই ১৯৩টা অভিসম গ্ৰহণ কৰিছিল। এই অভিসমসমূহ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰ ভোটৰদ্বাৰা পৰ্যাপ্তসংখ্যক অনুমোদন লাভ কৰাৰ পাছত কাৰ্যকৰী হয়। অৱশ্যে অনুমোদন লাভ নকৰিলেও আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কোনো অভিসম কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত ইয়াক অনুমোদন কৰা দেশসমূহে ইয়াৰ বিধানসমূহ প্ৰয়োগ কৰাৰ আইনী বাধ্যবাধকতা লাভ কৰে। 

প্ৰতি বছৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ মানদণ্ড প্ৰয়োগ সমিতিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড উলংঘনৰ অভিযোগসমূহৰ কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰে। চৰকাৰসমূহে তেওঁলোকে অনুমোদন কৰা অভিসমসমূহৰ বাধ্যবাধকতা কিমানদূৰ পালন কৰিছে সেই বিষয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিব লাগে। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে অনুমোদন নকৰা অভিসমসমূহৰো পৰামৰ্শৰ দৰে একে আইনী শক্তি থাকে। 

১৯৯৮ চনত ৮৬সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে ''[[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]]'' গ্ৰহণ কৰে। এই ঘোষণাত চাৰিটা মৌলিক নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;ILO-Declaration&quot;&gt;{{cite web |year=1998 |title=ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work |url=http://www.ilo.org/declaration/lang--en/index.htm |access-date=16 August 2012 |work=Rights at Work |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

* শ্ৰমিকসকলৰ মুক্তভাৱে সংগঠিত হোৱা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ
* জোৰপূৰ্বক আৰু বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ অৱসান
* [[শিশু শ্ৰম]]ৰ অৱসান
* শ্ৰমিকসকলৰ মাজত অন্যায় বৈষম্যৰ অৱসান

আই এল অ'ৰ মতে ইয়াৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে সংশ্লিষ্ট আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত এই নীতিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সন্মান কৰাৰ বাবে কাম কৰাৰ বাধ্যবাধকতা আছে। এই মৌলিক নীতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহ এতিয়া অধিকাংশ সদস্য ৰাষ্ট্ৰই অনুমোদন কৰিছে।&lt;ref&gt;See the list of ratifications at {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120524225645/http://www.ilo.org/ilolex/english/docs/declworld.htm|title=Ilo.org}}&lt;/ref&gt;

প্ৰটোকলসমূহ সদায় অভিসমৰ সৈতে জড়িত থাকে। এইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি হ'লেও নিজাববীয়াকৈ অস্তিত্ব নাথাকে। অভিসমৰ দৰে প্ৰটোকলসমূহো অনুমোদন কৰিব পাৰি। 

পৰামৰ্শসমূহৰ অভিসমৰ দৰে বাধ্যতামূলক শক্তি নাথাকে আৰু সেইবোৰ অনুমোদনৰ অধীন নহয়। অভিসমৰ সৈতে একে সময়তে পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰি অভিসমৰ অতিৰিক্ত বা অধিক বিশদ বিধান যোগ কৰিব পাৰি। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত পৰামৰ্শ পৃথকভাৱে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি আৰু কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিসমৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা বিষয় সামৰি ল'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recommendations |url=http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12010:0::NO::: |website=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন===

আই এল অ'ই বছৰত এবাৰ জেনেভাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰে। এই সন্মিলনত অভিসম আৰু পৰামৰ্শকে ধৰি আই এল অ'ৰ বিস্তৃত নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Conference |url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/international-labour-conference/lang--en/index.htm |access-date=24 May 2012 |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; এই সন্মিলনক &quot;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংসদ&quot; বুলিও কোৱা হয়। ইয়াত আই এল অ'ৰ সাধাৰণ নীতি, কৰ্মসূচী আৰু বাজেটৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হয় আৰু পৰিচালনা পৰিষদ নিৰ্বাচন কৰা হয়। 

প্ৰথমখন সন্মিলন ১৯১৯ চনত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;vittin&quot;&gt;Vittin-Balima, C., [https://library.fes.de/pdf-files/gurn/00067.pdf Migrant workers: The ILO standards], archived at ''Bibliothek der Friedrich-Ebert-Stiftung'', accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; 

প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰক দুজন চৰকাৰী প্ৰতিনিধি, এজন নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধি আৰু এজন শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰে গঠিত এটা প্ৰতিনিধিদলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ নিজা ভোটাধিকাৰ থাকে আৰু প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ জনসংখ্যা যিমানেই নহওক কিয় সকলো ভোটৰ মূল্য সমান। নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলক সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট দেশৰ নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকসকলৰ সৰ্বাধিক প্ৰতিনিধিত্বশীল ৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্বাচন কৰা হয়। সাধাৰণতে শ্ৰমিক আৰু নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধিসকলে তেওঁলোকৰ ভোটদানৰ মাজত সমন্বয় কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে আৰু তেওঁলোকে কোনো গোট হিচাপে ভোট দিবলৈ বাধ্য নহয়। 

প্ৰতিনিধিসকলে পৰামৰ্শদাতা আৰু বিকল্প প্ৰতিনিধিৰ সৈতে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/meetingdocument/wcms_844627.pdf Final list of delegations, International Labour Conference, 110th Session, 2022], accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে। তেওঁলোকে মুক্তভাৱে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি ভোট দিব পাৰে। মতামতৰ এই বৈচিত্ৰ্যই অতি বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা বা সৰ্বসন্মতিক্ৰমে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাত বাধা নিদিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The International Labour Conference | url=https://cbsd.ilo.org/cbsd_initiatives/international-labour-conference | publisher=International Labour Organization | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলেও সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। চৰকাৰী আৰু অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনসমূহেও পৰ্যবেক্ষক হিচাপে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। 

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ ১০৯সংখ্যক অধিৱেশন ২০২০ চনৰপৰা পিছুৱাই ২০২১ চনৰ মে' মাহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। [[ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰী]]ৰ বাবে সন্মিলনখন অনলাইনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০২১ চনৰ ২০ মে'ত জেনেভাত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু তাত বিষয়ববীয়া নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত জুন, নৱেম্বৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহত বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2021 |title=109th International Labour Conference to be held virtually, opening in May |url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_791932/lang--en/index.htm}}&lt;/ref&gt; ১১০সংখ্যক অধিৱেশন ২০২২ চনৰ ২৭ মে'ৰপৰা ১১ জুনলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://ilo-live-frontend.netlify.app/events/110th-international-labour-conference-2022-05 110th International Labour Conference], accessed 25 September 2022&lt;/ref&gt; ১১১সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধিৱেশন ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/ilc/ILCSessions/111/lang--en/index.htm 111th Session of the International Labour Conference], 5–16 June 2023, accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt;

===বিশ্বজনীন মঞ্চৰ বৈঠক===

আই এল অ'ই ব্যৱসায় আৰু নিয়োগৰ নিৰ্দিষ্ট খণ্ডসমূহৰ সৈতে জড়িত বিষয়ত নিয়মীয়াকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ত্ৰিপাক্ষিক সমাৱেশ আৰু বিশ্বজনীন আলোচনাৰ মঞ্চ আয়োজন কৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/sector/activities/sectoral-meetings/lang--en/index.htm Sectoral meetings], accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১১ চনত বিশ্বব্যাপী জাহাজ পৰিবহণৰ বাবে পাত্ৰ পেকেজিং কৰাৰ সময়ত যোগান শৃংখলৰ সুৰক্ষা আৰু ২০১২ চনত শৈশৱৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষাৰ নিয়োগৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/global/docs/WCMS_151472/lang--en/index.htm &quot;Any fool can stuff a container?&quot;: ILO to discuss safety in growing container industry], published 14 February 2011, accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |author=ILO |url= |title=Early childhood education and educators: Global Dialogue Forum on Conditions of Personnel in Early Childhood Education, Geneva, 22–23 February 2012 |publisher=International Labour Office, Sectoral Activities Department |year=2012 |isbn= |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰম পৰিসংখ্যা===

আই এল অ' শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ এটা প্ৰধান উৎস। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে শ্ৰমৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাৰ দিশত তেওঁলোকৰ অগ্ৰগতি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ শ্ৰম পৰিসংখ্যা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিসংখ্যাগত কামৰ অংশ হিচাপে আই এল অ'ই কেইবাটাও তথ্যভাণ্ডাৰ পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/statistics-and-databases/lang--en/index.htm|title=ILO statistics overview|work=International Labour Organization|date=16 April 2024 }}&lt;/ref&gt; এই তথ্যভাণ্ডাৰত ২০০খনতকৈ অধিক দেশৰ ১১টা প্ৰধান তথ্য শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ উপৰি আই এল অ'ই কেইবাখনো শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ''শ্ৰম বজাৰৰ মুখ্য সূচক''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/empelm/what/WCMS_114240/lang--en/index.htm|title=Key Indicators of the Labour Market (KILM)|work=International Labour Organization|date=11 December 2013 }}&lt;/ref&gt; অন্যতম। ইয়াত শ্ৰম অংশগ্ৰহণৰ হাৰ, নিয়োগ, নিবনুৱা, শিক্ষাগত অৰ্হতা, শ্ৰম ব্যয় আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ২০টা মুখ্য সূচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই সূচকসমূহৰ বহুতো আন সংগঠনে প্ৰস্তুত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনা বিভাগ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰোয়ে উৎপাদন খণ্ডৰ ঘণ্টাভিত্তিক পাৰিশ্ৰমিকৰ সূচক প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|website=International Labour Organization, KILM 17|title=Hourly compensation costs|access-date=2 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|archive-date=11 July 2012|archivedate=11 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগে প্ৰতি বছৰে ''শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|title=List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor|work=U.S. Department of Labor |access-date=9 January 2015|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112004718/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/}}&lt;/ref&gt; এই তালিকাখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম পৰিক্ৰমা ব্যুৰোৱে প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত সংশোধিত সংস্কৰণত মুঠ ৭৪খন দেশ আৰু ১৩৬বিধ সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। 

আই এল অ' [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮]]ৰ ১৭টা সূচকৰ ভিতৰত ৯টা সূচকৰ দায়িত্বশীল সংস্থা।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.ilo.org/publications/time-act-sdg-8-integrating-decent-work-sustained-growth-and-environmental-0 |title=Time to act for SDG 8: integrating decent work, sustained growth and environmental integrity |date=2019 |publisher=International Labour Office |isbn=978-92-2-133677-8 |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;{{Rp|5}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Sustainable Development Goal #8: Decent Work and Economic Growth |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/decent-work-and-2030-agenda-sustainable-development/sustainable-development-goal-8-decent-work-and-economic-growth |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই লক্ষ্যৰ বিষয় হৈছে &quot;উপযুক্ত শ্ৰম আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশ।&quot; &lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, আই এল অ' লক্ষ্য ৮.খৰ সূচক ৮.খ.১ৰ দায়িত্বশীল সংস্থা। এই লক্ষ্যৰ ভাষ্য হৈছে: &quot;২০২০ চনৰ ভিতৰত যুৱ নিয়োগৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন কৌশল প্ৰস্তুত আৰু কাৰ্যকৰী কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিশ্বজনীন নিয়োগ চুক্তি ৰূপায়ণ কৰা।&quot; &lt;ref name=&quot;:172&quot;&gt;United Nations (2017) Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, [[:File:A RES 71 313 E.pdf|Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://undocs.org/A/RES/71/313 A/RES/71/313])&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি বিশ্বজনীন যুৱ সবলীকৰণ কৌশলৰ অগ্ৰগতিৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব আই এল অ'ৰ।&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt;

===প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষাদানৰ একক===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ ইটালীৰ তুৰিনত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.itcilo.org/en|title=ITCILO – International Training Center|access-date=21 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|archive-date=10 July 2015|archivedate=10 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন বিভাগৰ সৈতে একেলগে এই কেন্দ্ৰই আই এল অ'ৰ বিষয়া আৰু সচিবালয়ৰ সদস্যসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণৰ লগতে বিভিন্ন শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰতি বছৰে বিশ্বৰ প্ৰায় ১১,০০০ লোকৰ বাবে ৪৫০টাতকৈ অধিক প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্প আগবঢ়ায়। 

উদাহৰণস্বৰূপে, কেন্দ্ৰটোৱে উন্নয়ন পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত আইনৰ স্নাতকোত্তৰ কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সহযোগিতা আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰৰ পেছাদাৰীসকলক বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy|title=LLM Guide (IP LLM) – University of Torino, Faculty of Law|website=llm-guide.com|access-date=2 June 2012|archive-date=18 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160318082321/http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy}}&lt;/ref&gt;

==বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি==

===শিশু শ্ৰম===

[[File:Minimum age convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ [[সৰ্বনিম্ন বয়স অভিসম, ১৯৭৩|১৯৭৩ চনৰ সৰ্বনিম্ন বয়স অভিসম]]ৰ পক্ষভুক্ত দেশসমূহ আৰু তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰণ কৰা সৰ্বনিম্ন বয়স: বেঙুনীয়া, ১৪ বছৰ; সেউজীয়া, ১৫ বছৰ; নীলা, ১৬ বছৰ]][[File:Child labour in Madagascar.jpg|thumb|এই কমবয়সীয়া ল'ৰাসকল বিশ্বৰ শিশু শ্ৰমত জড়িত লাখ লাখ শিশুৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁলোকে মাদাগাস্কাৰৰ অন্তছিৰাবেৰ এটা ইটাভাতাত কাম কৰে। ]][[শিশু শ্ৰম]]ক সাধাৰণতে এনে কাম হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যিয়ে শিশুৰ শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদা কাঢ়ি লয় আৰু তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক বিকাশৰ ক্ষতি কৰে। ''শিশু শ্ৰম'' বুলিলে শিশুৰ বাবে মানসিক, শাৰীৰিক, সামাজিক বা নৈতিকভাৱে বিপজ্জনক আৰু ক্ষতিকাৰক কামক বুজায়। ইয়াৰ উপৰি এনে কামে শিশুৰ বিদ্যালয়ত উপস্থিত থকাৰ সুযোগ কাঢ়ি লৈ, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি বা অত্যধিক দীঘলীয়া আৰু কঠিন কামৰ সৈতে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা একেলগে চলাবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Ahmady, Kameel 2021:[[Traces of Exploitation in the World of Childhood]] (A Comprehensive Research on Forms, Causes and Consequences of Child Labour in Iran). Avaye Buf Publisher, Denmark.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour |url=https://www.unicef.org/protection/child-labour |access-date=2024-06-10 |website=UNICEF |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour has a profound impact on the health and wellbeing of children |url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/news-and-events/stories/child-labour-has-profound-impact-health-and-wellbeing-children_en |access-date=2024-06-10 |website=European Commission |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ [[শিশু শ্ৰম বিলোপৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী]] ১৯৯২ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ক্ৰমান্বয়ে শিশু শ্ৰম বিলোপ কৰা। ইয়াৰ বাবে দেশসমূহৰ সমস্যা মোকাবিলা কৰাৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰা আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশ্বজনীন আন্দোলন আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমান এই কাৰ্যসূচী ৮৮খন দেশত চলি আছে। ২০০৮ চনত কাৰিকৰী সহযোগিতা প্ৰকল্পৰ বাবে ইয়াৰ বাৰ্ষিক ব্যয় ৬১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰতকৈ অধিক হৈছিল। ই বিশ্বৰ এই ধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যসূচী আৰু আই এল অ'ৰ এককভাৱে সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যকৰী কাৰ্যসূচী। 

বছৰবোৰৰ সৈতে এই কাৰ্যসূচীৰ সহযোগীৰ সংখ্যা আৰু পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান ইয়াৰ অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক সংগঠন, অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু চৰকাৰী সংস্থা, ব্যক্তিগত ব্যৱসায়, সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংগঠন, বেচৰকাৰী সংস্থা, সংবাদ মাধ্যম, সংসদ সদস্য, ন্যায়পালিকা, বিশ্ববিদ্যালয়, ধৰ্মীয় গোট আৰু শিশু তথা তেওঁলোকৰ পৰিয়াল অন্তৰ্ভুক্ত। 

শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে আই এল অ'ৰ এই কাৰ্যসূচীৰ কাম আই এল অ'ৰ উপযুক্ত শ্ৰম কাৰ্যসূচীৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |title=Decent work - Themes |access-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509195231/http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |archive-date=9 May 2008}}&lt;/ref&gt; শিশু শ্ৰমে শিশুসকলক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষা লাভ কৰাত বাধা দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Von Braun|first=Joachim|editor= Von Braun|title=Employment for poverty reduction and food security|url=https://books.google.com/books?id=7q1ZUsatasIC&amp;pg=PA35|access-date=20 June 2010|series=IFPRI Occasional Papers|year=1995|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-332-8|page=35}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন সন্মিলন আয়োজন কৰে। সৰ্বশেষ সন্মিলনখন ২০২২ চনৰ ১৫ মে'ৰপৰা ২০ মে'লৈ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ডাৰবানত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5th Global Conference on the Elimination of Child Labour |url=https://www.5thchildlabourconf.org/en/home |access-date=2022-06-07 |website=www.5thchildlabourconf.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই ২০০২ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে ১২ জুনত [[বিশ্ব শিশু শ্ৰম বিৰোধী দিৱস]] পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বজুৰি শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণত উৎসাহিত কৰা। এই দিৱসে বিশেষভাৱে দাসত্ব আৰু শিশু সৈনিকৰ ব্যৱহাৰ বিলোপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |author=United Nations |title=World Day Against Child Labour - Background |url=https://www.un.org/en/observances/world-day-against-child-labour/background |access-date=2024-04-08 |work=United Nations |language=en}}&lt;/ref&gt;

====খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ ব্যতিক্ৰম====

শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সাংস্কৃতিক দৃষ্টিভংগীৰ বাবে আই এল অ'ই সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতা বিবেচনা কৰা কেইবাটাও নীতি বিকশিত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৬৯, ১০৭, ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ অভিসম অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে খিলঞ্জীয়া সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰা। ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ অভিসমে [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আনহাতে ১০৭ আৰু ১৬৯ নম্বৰৰ অভিসমে [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] আৰু [[জনজাতীয় লোক|জনজাতীয় লোকসকল]]ৰ অধিকাৰ আগবঢ়ায় আৰু নিজৰ উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিজে নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot;&gt;{{cite book|last=Larsen|first=P.B.|title=Indigenous and tribal children: assessing child labour and education challenges.|publisher=International Programme on the Elimination of Child Labour (IPEC), International Labour Office.}}&lt;/ref&gt;

বহু খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ত,{{example needed|date=July 2019}} পিতৃ-মাতৃয়ে বিশ্বাস কৰে যে কাম কৰা আৰু দৈনন্দিন জীৱনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ জৰিয়তে শিশুৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱন শিক্ষা লাভ কৰে। কামক শিশুসকলৰ ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ কামৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা এক শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে দেখা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Guidelines for Combating Child Labour Among Indigenous Peoples|date=2006|publisher=International Labour Organization|location=Geneva|isbn=978-92-2-118748-6|url=http://www.ilo.org/publns}}&lt;/ref&gt; পৰিয়াল আৰু শিশুৰ কল্যাণ আৰু জীৱন-ধাৰণ পৰিয়ালৰ সকলো সদস্যৰ উমৈহতীয়া দায়িত্ব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে কামক শিশুৰ বিকাশ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলিও গণ্য কৰে। খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বহু শিশু আৰু পিতৃ-মাতৃয়ে এতিয়াও শিক্ষাক যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot; /&gt;

===জোৰপূৰ্বক শ্ৰম===

[[File:Krychów forced labour camp 1940 (Krowie Bagno).jpg|thumb|১৯৪০ চনৰ ক্ৰিচ'ভ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম শিবিৰ]]

আই এল অ'ই [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজক ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত এই বিষয়টোক মূলতঃ ঔপনিৱেশিক সমস্যা হিচাপে দেখা হৈছিল। সেই সময়ত আই এল অ'ৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰদ্বাৰা উপনিৱেশসমূহৰ বাসিন্দাসকলৰ ওপৰত কৰা গুৰুতৰ শোষণৰপৰা তেওঁলোকক সুৰক্ষা দিবলৈ ন্যূনতম মানদণ্ড স্থাপন কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Burbank |first1=Jane |url=https://books.google.com/books?id=y7B9euuLEkUC |title=Empires in World History: Power and the Politics of Difference |last2=Cooper |first2=Frederick |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12708-8 |page=386 |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৪৫ চনৰ পিছত লক্ষ্য আছিল দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ ভিত্তিত একে আৰু বিশ্বজনীন মানদণ্ড স্থাপন কৰা। কিন্তু [[শীতল যুদ্ধ]] আৰু ঔপনিৱেশিক শক্তিসমূহে দাবী কৰা ব্যতিক্ৰমৰ বাবে এই আলোচনা বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকৰপৰা মানৱ অধিকাৰৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰমৰ মানদণ্ডৰ ঘোষণাসমূহৰ শক্তি উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক দেশসমূহৰ চৰকাৰৰ দাবীৰ বাবে হ্ৰাস পাইছিল। তেওঁলোকে দ্ৰুত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে জৰুৰীকালীন শাসন হিচাপে শ্ৰমৰ ওপৰত অসাধাৰণ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Daniel Roger Maul|title=The International Labour Organization and the Struggle against Forced Labour from 1919 to the Present|journal=Labor History|year= 2007|volume= 48|issue=4|pages=477–500|doi=10.1080/00236560701580275|s2cid=154924697}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Solzhenitsyn, Aleksandr.(1973) [[The Gulag Archipelago]]: An Experiment in Literary Investigation. Parisian publisher YMCA-Press.}}&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Labour Convention map.svg|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৩০ চনৰ [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসম|জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসম]] অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

১৯৯৮ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]] আৰু ইয়াৰ অনুসৰণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহক সংগঠন কৰাৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ সন্মান, প্ৰচাৰ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ, সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপ কৰিবলৈ, শিশু শ্ৰম কাৰ্যকৰীভাৱে বিলোপ কৰিবলৈ আৰু নিয়োগ আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kellerson |first=Hilary |year=1998 |title=The ILO Declaration of 1998 on Fundamental Principles and Rights: A Challenge for the Future |url=https://access.heinonline.com/HOL/P?h=hein.journals/intlr137&amp;i=232 |journal=International Labour Review |volume=137 |issue=2 |pages=223–228}}&lt;/ref&gt;

[[File:Abolition of Forced Labour Convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৫৭ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম বিলোপ অভিসম অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সম্পৰ্কীয় প্ৰথম বিশ্বজনীন প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশেষ কাৰ্যসূচী সৃষ্টি কৰে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Forced labour, modern slavery and trafficking in persons |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচী ১৯৯৮ চনৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণাৰ প্ৰচাৰ আৰু ৰূপায়ণৰ বৃহত্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ আছিল। ২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াক &quot;কাৰিকৰী সহায় আৰু প্ৰচাৰমূলক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপৰ বাবে&quot; সৃষ্টি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Plant |first1=Roger |last2=O'Reilly |first2=Caroline |date=March 2003 |title=The ILO's Special Action Programme to Combat Forced Labour |journal=International Labour Review |volume=142 |issue=1 |page=73 |doi=10.1111/j.1564-913X.2003.tb00253.x}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচীয়ে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিভিন্ন পদ্ধতি চিনাক্ত কৰাৰ সূচক বিকশিত কৰিছে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chantavanich |first1=Supang |last2=Laodumrongchai |first2=Samarn |last3=Stringer |first3=Christina |date=2016 |title=Under the shadow: Forced labour among sea fishers in Thailand |journal=Marine Policy |language=en |volume=68 |page=6 |bibcode=2016MarPo..68....1C |doi=10.1016/j.marpol.2015.12.015 |issn=0308-597X |s2cid=155418604}}&lt;/ref&gt; আৰু জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ ওপৰত সমীক্ষাৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lerche |first1=Jens |date=October 2007 |title=A Global Alliance against Forced Labour? Unfree Labour, Neo-Liberal Globalization and the International Labour Organization |journal=Journal of Agrarian Change |volume=7 |issue=4 |page=427 |bibcode=2007JAgrC...7..425L |doi=10.1111/j.1471-0366.2007.00152.x |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনত এই বিশেষ কাৰ্যসূচীক আই এল অ'ৰ ''কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ শাখা''ত একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Fundamental Principles and Rights at Work Branch (FUNDAMENTALS) |url=https://www.ilo.org/about-ilo/how-ilo-works/organizational-structure-international-labour-office/governance-and-tripartism-department-governance/fundamental-principles-and-rights-work-branch-fundamentals |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ জৰিয়তে জোৰপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে কাম আৰু মিত্ৰতা ৮.৭ৰ প্ৰসংগত কাম একেলগে কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.alliance87.org/|title=Alliance 8.7|work=Alliance 8.7}}&lt;/ref&gt;

জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি আছিল ২০১৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে [[আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল]] গ্ৰহণ কৰা। ২০১৫ চনত ইয়াক অনুমোদন কৰা হয় আৰু ২০১৬ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত ই কাৰ্যকৰী হয়। নতুন প্ৰটোকলটোৱে ১৯৩০ চনত গ্ৰহণ কৰা আই এল অ'ৰ ২৯ নম্বৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম অভিসমক আধুনিক সময়ৰ উপযোগী কৰি মানুহৰ সৰবৰাহৰ দৰে পদ্ধতিৰ মোকাবিলা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C029|title=ILO Convention 29}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ সৈতে জড়িত ২০৩ নম্বৰ পৰামৰ্শই ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ বাবে কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:3174688|title=ILO Recommendation 203}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনত আই এল অ'ই নিয়োগকৰ্তাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘ কংগ্ৰেছৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বত আধুনিক দাসত্বৰ অৱসান ঘটোৱাৰ বাবে বিশ্বজনীন অভিযান আৰম্ভ কৰে। ''৫০ ফৰ ফ্ৰিডম অভিযান''ৰ উদ্দেশ্য আছিল জনসমৰ্থন সংগ্ৰহ কৰা আৰু দেশসমূহক আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল অনুমোদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

===ন্যূনতম মজুৰি আইন===

শ্ৰমিকসকলৰ [[ন্যূনতম মজুৰি]] নিৰ্ধাৰণৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আই এল অ'ই [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা অভিসম, ১৯২৮]], [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা কৃষি অভিসম, ১৯৫১]] আৰু [[ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ অভিসম, ১৯৭০]]ক [[ন্যূনতম মজুৰি আইন]] হিচাপে সৃষ্টি কৰিছে। 

===বাণিজ্যিক যৌনতা===

১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি|ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ জৰিয়তে আই এল অ' সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ৰপৰাই সংস্থাটোৱে বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিতৰ্কিত বিষয়টোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। আই এল অ' আৰু [[জাতিসংঘ সংঘ|জাতিসংঘ সংঘ]] গঠনৰ আগলৈকে যৌন সেৱাৰ বিষয়টো কেৱল ৰাষ্ট্ৰৰ অধিকাৰৰ ভিতৰত আছিল। পিছত আই এল অ' আৰু জাতিসংঘ সংঘই এই বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰা বিষয় আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত বুলি বিবেচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Rodriguez Garcia |first2=Magaly |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=197 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাণিজ্যিক যৌনতাক অনৈতিক আৰু অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে পুৰুষৰ অভিভাৱকত্বৰ বাহিৰত আন দেশলৈ যোৱা দুৰ্বল অৱস্থাত থকা অবিবাহিত কৰ্মৰত মহিলাসকলৰ সৈতে বেশ্যাবৃত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ ব্যাপক ধ্বংসৰ পিছত আই এল অ'ই বেশ্যাবৃত্তিক নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰয়োজন হোৱা সংক্ৰমণ হিচাপে দেখিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=198 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ফৰাচী সমাজবাদী এলবাৰ্ট থমাছৰ নেতৃত্বত আই এল অ'ই এটা চিকিৎসা বিভাগ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল পুৰুষ নাৱিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। তেওঁলোকৰ জীৱনক &quot;ঘূৰি ফুৰা&quot; আৰু &quot;অসংযত&quot; বুলি দেখা হৈছিল আৰু সেইবাবে তেওঁলোক যৌন সংক্ৰমিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ অধিক সম্ভাৱনাপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

১৯২০ চনৰ জেনোৱা সামুদ্ৰিক সন্মিলনৰ পিছত আই এল অ'ই নাৱিকসকলৰ মাজত যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতৃত্বৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত আই এল অ'ই বিপজ্জনক বৃত্তিত কৰ্মৰত মহিলাসকলক সুৰক্ষা দিবলৈও চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু আই এল অ'ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলে যৌন ব্যৱসায়ক &quot;শ্ৰম&quot; বুলি গণ্য কৰা নাছিল। তেওঁলোকে শ্ৰমক মূলতঃ ঔদ্যোগিক শ্ৰম হিচাপে বুজিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=200 |doi=10.1353/jowh.2021.0050 |s2cid=245127678|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে মহিলাসকলে ঔদ্যোগিক কাম কৰিলে তেওঁলোক অনৈতিক জীৱনযাপনৰপৰা আঁতৰি থাকিব। মহিলাসকলক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ঔদ্যোগিক কামক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ উন্নত মজুৰি আৰু নিৰাপদ কৰ্মপৰিস্থিতিৰ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=201 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

জাতিসংঘ গঠনৰ পিছত আই এল অ'ই বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিষয়ত নতুনকৈ গঠিত সংস্থাটোৰ তুলনাত পিছপৰা ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। [[মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আয়োগ|ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় আয়োগে]] যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তি দুয়োটাৰে বিলোপৰ আহ্বান জনায়।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=202 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ১৯৫০ৰ দশকত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]] আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংগঠনে দাসত্বৰ সৈতে মিল থকা সকলো কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ বিষয়ৰ পৰিৱৰ্তে অপৰাধমূলক বিষয় হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

১৯৭৬ চনৰপৰা আই এল অ' আৰু অন্যান্য সংগঠনে [[উন্নয়নশীল দেশ|উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ]] গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ কাম আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:62&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=105 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই পৰীক্ষা কৰা এটা উদাহৰণ আছিল থাইলেণ্ডৰ [[গো-গো বাৰ]] আৰু ''ভাড়াতীয়া পত্নী''ৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰথা। অঞ্চলটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক ঘাটি স্থাপনৰ ফলত এই দুয়োটা প্ৰথাৰ বিকাশ ঘটিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষৰফালে আই এল অ'ই ''গ্ৰাম্য মহিলা কাৰ্যসূচী'' স্থাপন কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে বেংককত যুৱ মালিচকৰ্মী মহিলাসকলৰ যৌন ব্যৱসায়ত জড়িত হোৱাৰ বিষয়টো পৰীক্ষা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; এই ঘটনা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ আই এল অ' বা ইয়াৰ কোনো শাখাৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ এটা ৰূপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; পৰৱৰ্তী দশকসমূহত [[যৌন পৰ্যটন]] বৃদ্ধি আৰু এইডছ মহামাৰীৰ বিস্তাৰে আই এল অ'ৰ বাণিজ্যিক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=106 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt;

===এইচ আই ভি/এইডছ===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা হৈছে [[এইচ আই ভি]] সম্পৰ্কীয় কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সম্পদ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য সংস্থা। আই এল অ'এইডছ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/lang--en/index.htm|title=HIV/AIDS and the World of Work Branch (ILOAIDS)|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; হৈছে এই বিষয়ৰ বাবে আই এল অ'ৰ বিশেষ শাখা। 

আই এল অ' ১৯৯৮ চনৰপৰা এইচ আই ভিৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল শ্ৰম আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য গুৰুতৰ প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ কৰা। সংস্থাটোৰ মতে এইচ আই ভিয়ে কৰ্মৰত লোক, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বৃহৎ বোজা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০০১ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে এইচ আই ভি/এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ওপৰত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আচৰণ বিধি গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Publications/WCMS_113783/lang--en/index.htm|title=The ILO Code of Practice on HIV/AIDS and the World of Work|work=International Labour Organization|date=June 2001}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ এখন বিশেষ অধিৱেশনৰ সময়ত প্ৰকাশ কৰা হয়। 

একেটা বছৰতে আই এল অ' [[এইচ আই ভি/এইডছৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যুটীয়া কাৰ্যসূচী]]ৰ সহ-পৃষ্ঠপোষক হয়। 

২০১০ চনত ৯৯সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ সম্পৰ্কীয় আই এল অ'ৰ ২০১০ চনৰ ২০০ নম্বৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_142706/lang--en/index.htm|title=Recommendation concerning HIV and AIDS and the World of Work, 2010 (No. 200)|work=International Labour Organization|date=17 June 2010 }}&lt;/ref&gt; এইটো এইচ আই ভি আৰু এইডছ সম্পৰ্কীয় প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড আছিল। এই পৰামৰ্শত এইচ আই ভি আক্ৰান্ত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে কৰ্মক্ষেত্ৰত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিস্তৃত নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে। ''এইচ আই ভি প্ৰতিৰোধ, কৰ্মক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা'' শীৰ্ষক বিষয়ৰ অধীনত আই এল অ'এইডছে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মজগতৰ ক্ষেত্ৰত নীতি পৰামৰ্শ, গৱেষণা আৰু কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। আই এল অ'ই এইচ আই ভিৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা হ্ৰাস আৰু এইচ আই ভিৰ সৈতে জীয়াই থকা বা ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত লোকসকলৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ কমোৱাৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষাৰ প্ৰচাৰো কৰে। 

আই এল অ'এইডছে ২০১৫ চনৰ ভিতৰত নতুন সংক্ৰমণ, এইডছ-সম্পৰ্কীয় মৃত্যু আৰু [[বৈষম্য]] শূন্যলৈ অনাৰ লক্ষ্যৰে &quot;শূন্যৰ দিশে&quot; অভিযান চলাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|title=Getting to Zero|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209165450/http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|archive-date=9 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsstrategygoalsby2015|title=UNAIDS|work=unaids.org}}&lt;/ref&gt;{{update inline|date=July 2019}} এই অভিযানৰ আধাৰত আই এল অ'এইডছে কৰ্মক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছামূলক আৰু গোপনীয় পৰামৰ্শ আৰু পৰীক্ষাৰ এটা কাৰ্যসূচী চলায়। ইয়াক ভিচিটি@ৱৰ্ক নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_215899/lang--ja/index.htm|title=VCT@WORK: 5 million women and men workers reached with Voluntary and confidential HIV Counseling and Testing by 2015|work=International Labour Organization|date=December 2014 }}&lt;/ref&gt;

===প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক===

&quot;প্ৰব্ৰজিত&quot; শব্দটোৰ অৰ্থ অনুসৰি [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক]] বুলিলে কাম কৰিবলৈ এখন দেশৰপৰা আন এখন দেশলৈ যোৱা লোকক বুজায়। প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে সমতা আৰু সমন্বয়ৰ ওপৰত এটা পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=vittin /&gt; আই এল অ'ই ১৯৭৫ চনৰ [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় পৰিপূৰক বিধান অভিসম]] আৰু ১৯৯০ চনৰ [[সকলো প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অভিসম]]কে ধৰি কেইবাটাও অভিসম গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kumaraveloo|first1=K Sakthiaseelan|last2=Lunner Kolstrup|first2=Christina|date=2018-07-03|title=Agriculture and musculoskeletal disorders in low- and middle-income countries|journal=Journal of Agromedicine|language=en|volume=23|issue=3|pages=227–248|doi=10.1080/1059924x.2018.1458671|pmid=30047854|s2cid=51719997|issn=1059-924X}}&lt;/ref&gt;

===ঘৰুৱা শ্ৰমিক===

ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকল হৈছে আন লোকৰ ঘৰত বা তেওঁলোকৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰা লোক। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে ৰন্ধা-বঢ়া, ঘৰ পৰিষ্কাৰ কৰা আৰু শিশুৰ যত্ন ল'ব পাৰে। তথাপি তেওঁলোক প্ৰায়ে আটাইতকৈ কম বিবেচনা লাভ কৰা লোক আৰু শ্ৰম তথা সামাজিক সুৰক্ষাৰপৰা বঞ্চিত হয়। ইয়াৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈছে পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে এই কামসমূহ বিনা পাৰিশ্ৰমিকত কৰি অহা।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Domestic workers|url=http://www.ilo.org/global/topics/domestic-workers/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক]] আৰু [[উপযুক্ত শ্ৰম]]ৰ অধিকাৰ, লগতে প্ৰব্ৰজিত ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আই এল অ'ই ২০১১ চনৰ ১৬ জুনত [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক অভিসম]] গ্ৰহণ কৰে। 

===পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা===

১৯৭০ৰ দশকৰপৰা আই এল অ'ই ইয়াৰ কাৰ্যকলাপ আৰু বৃহত্তৰ আলোচনাত [[পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা]] সংযোজনৰ ওপৰত কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৭২ৰপৰা ১৯৭৫ চনৰ ভিতৰত আই এল অ'ৰ কেইবাখনো প্ৰতিৱেদনত [[পেছাগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য]], অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু [[পৰিৱেশ সুৰক্ষা]]ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Montesano |first1=Francesco S. |last2=Biermann |first2=Frank |last3=Kalfagianni |first3=Agni |last4=Vijge |first4=Marjanneke J. |date=2023 |title=Can the Sustainable Development Goals Green International Organisations? Sustainability Integration in the International Labour Organisation |journal=Journal of Environmental Policy &amp; Planning |language=en |volume=25 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1080/1523908X.2021.1976123 |issn=1523-908X |pmc=9893765 |pmid=36744153|bibcode=2023JEPP...25....1M }}&lt;/ref&gt; ২০০০ৰ দশকত আই এল অ'ই &quot;সেউজীয়া নিয়োগলৈ সামাজিকভাৱে ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন&quot;ৰ প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। সংস্থাটোৱে [[সেউজীয়া নিয়োগ]]ক &quot;পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰা উপযুক্ত চাকৰি&quot; হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০১৭ চনৰপৰা ''[[ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন]]''ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ নীতিত দৃঢ়ভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ ''ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতৰ বাবে শতবাৰ্ষিকী ঘোষণা''ত কোৱা হৈছিল যে: &quot;[...] আই এল অ'ই ইয়াৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ এই দিশত পৰিচালিত কৰিব লাগিব: (১) অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত দিশত বহনক্ষম উন্নয়নত অৰিহণা যোগোৱা ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতলৈ ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন নিশ্চিত কৰা।&quot; &lt;ref&gt;ILO (2019) [https://www.ilo.org/about-ilo/mission-and-impact-ilo/ilo-centenary-declaration-future-work-2019 ILO Centenary Declaration for the Future of Work]. Adopted at the 108th session of the International Labour Conference&lt;/ref&gt;{{Rp|3}} ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ গুৰুত্ব [[শক্তি পৰিৱৰ্তন]] আৰু [[কাৰ্বনমুক্তকৰণ]]ৰ ন্যায়সংগত পদ্ধতিৰ মাজৰ সম্পৰ্কত, যিয়ে বহল [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|উন্নয়ন লক্ষ্য]]সমূহক সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web |title=How just transition can help deliver the Paris Agreement |url=https://climatepromise.undp.org/research-and-reports/how-just-transition-can-help-deliver-paris-agreement |access-date=2025-02-17 |website=UNDP Climate Promise |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=McCauley |first1=Darren |last2=Heffron |first2=Raphael |date=2018-08-01 |title=Just transition: Integrating climate, energy and environmental justice |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301421518302301 |journal=Energy Policy |volume=119 |pages=1–7 |doi=10.1016/j.enpol.2018.04.014 |bibcode=2018EnPol.119....1M |issn=0301-4215 |hdl-access=free |hdl=10023/17583|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই [[সেউজীয়া অৰ্থনীতি]]লৈ পৰিৱৰ্তন আৰু [[সেউজীয়া বিকাশ|নিয়োগৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ]]ও পৰীক্ষা কৰিছে। সংস্থাটোৱে সিদ্ধান্তলৈ আহিছিল যে উপযুক্ত নীতি গ্ৰহণ কৰিলে সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তনে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ২৪ নিযুত নতুন চাকৰি সৃষ্টি কৰিব পাৰে। আনহাতে, সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তন নঘটিলে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত [[উষ্ণতাৰ চাপ]]ৰ বাবে ৭২ নিযুত পূৰ্ণকালীন চাকৰি হেৰাই যাব পাৰে। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত বিশেষকৈ কৃষিক্ষেত্ৰত উপলব্ধ কৰ্মঘণ্টাও হ্ৰাস পাব পাৰে।&lt;ref&gt;[https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/04/green-economy-could-create-24-million-new-jobs/ Green economy could create 24 million new jobs]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ilo.org/global/research/global-reports/weso/greening-with-jobs/lang--en/index.htm Greening with jobs – World Employment and Social Outlook 2018]&lt;/ref&gt;

== বঁটা ==

১৯৬৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত ভ্ৰাতৃত্ববোধ আৰু শান্তি উন্নত কৰা, শ্ৰমিকসকলৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে কাম কৰা আৰু অন্যান্য উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰক কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|নোবেল শান্তি বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - International Labour Organization Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/labour/facts/ |access-date=5 July 2006 |work=Nobelprize.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - Presentation Speech |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/ceremony-speech/ |access-date=2025-05-02 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== সমালোচনা ==

=== কাটাৰৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক ===

==== আনুষ্ঠানিক অভিযোগ ====

২০১৪ চনত [[কাটাৰ]]ত [[বিদেশী শ্ৰমিক|বিদেশী শ্ৰমিকসকল]]ৰ প্ৰতি কৰা ব্যৱহাৰক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত [[২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ যোগ্যতা অৰ্জন প্ৰতিযোগিতা|২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ]]ৰ প্ৰস্তুতি চলি আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংগঠনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিক অভিযোগ দাখিল কৰে। অভিযোগত কাটাৰে বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ ব্যাপকভাৱে উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=Pattisson|first=Pete|last2=Ames|first2=Nick|date=2023-03-28|title='Legacy, what legacy?' Fight goes on for migrant workers in Qatar 100 days after World Cup|url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/28/legacy-fight-goes-on-for-migrant-workers-in-qatar-100-days-after-world-cup|access-date=2026-08-24|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Ruiz|first=Rebecca R.|last2=Hurtes|first2=Sarah|date=2023-03-11|title=In World Cup Run-Up, Qatar Pressed U.N. Agency Not to Investigate Abuses|url=https://www.nytimes.com/2023/03/11/world/europe/qatar-world-cup-ilo-labor.html|access-date=2026-08-24|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Burkhalter|first=Dorian|date=2023-06-06|title=Qatar heads UN labour conference despite poor rights record|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/how-a-controversial-qatari-minister-is-heading-a-un-labour-conference/48571016|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]-এ অভিযোগ কৰে যে কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে বহু বছৰৰ এক ৰাজনৈতিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। এই প্ৰচেষ্টাই সংস্থাটোক সমালোচকৰপৰা সহযোগীলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি বাতৰিটোত কোৱা হয়। বাতৰিটোৰ মতে, কাটাৰৰ কূটনীতিবিদসকলে তীব্ৰভাৱে প্ৰচাৰ চলাইছিল আৰু কাটাৰৰ সৈতে ব্যাৱসায়িক স্বাৰ্থ থকা নিয়োগকৰ্তা আৰু ৰাষ্ট্ৰসমূহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই তদন্ত আৰম্ভ কৰাত বাধা পৰিছিল বুলি অভিযোগ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু তথ্য গোপন কৰাৰ অভিযোগ ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ২০১৭ চনত অভিযোগটোৰ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰে আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে কাটাৰৰ শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিধি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এটা &quot;কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী&quot; আৰম্ভ কৰে। এই ব্যৱস্থাৰ অধীনত কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক ২৫ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এই ধনেৰে ২০১৮ চনত দোহাত সংস্থাটোৰ বাবে এটা বিশেষ প্ৰকল্প কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite news |last=Rankin|first=Jennifer|date=2023-05-16|title=UN labour rights watchdog facing backlash over Qatar conference nomination|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/16/un-labour-rights-watchdog-facing-backlash-over-qatar-conference-nomination|access-date=2026-08-24|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই ধৰণৰ ধন লাভ কৰা সাধাৰণ প্ৰথা আৰু ইয়াৰ ফলত সংস্থাটোৰ দায়িত্বত কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাই। কিন্তু এজন প্ৰাক্তন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াকে ধৰি সমালোচকসকলে সংস্থাটোৰ স্বাধীনতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰে যে কাটাৰৰ এই অৱদান প্ৰথমতে প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল আৰু ইয়াৰ পৰিমাণো অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ, গ্ৰীষ্মকালত কৰ্মঘণ্টা সীমিত কৰা আৰু তথাকথিত [[কাফালা ব্যৱস্থা]] বিলুপ্ত কৰাৰ পদক্ষেপ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সংস্থাটোৱে এই সংস্কাৰসমূহৰ প্ৰতি সাধাৰণতে ইতিবাচক দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে এই সংস্কাৰসমূহে &quot;শ শ হাজাৰ&quot; প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ ওপৰত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dupraz-Dobias|first=Paula|date=2022-11-10|title=Qatar's Swiss hub for foreign policy|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/1_3-qatar-s-swiss-hub-for-foreign-policy/48029542|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনত কাটাৰৰ এজন বিষয়াই [[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ সৈতে হোৱা কথোপকথনত একে বক্তব্য পুনৰ উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |last=Cornish|first=Chloe|date=2025-11-16|title=UN labour body's proposal to move Mideast HQ to Qatar sparks staff alarm|url=https://www.ft.com/content/24a38ad9-442e-4a96-a664-dd1792ac3ee6?syn-25a6b1a6=1|access-date=2026-08-24|work=Financial Times}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এজন প্ৰাক্তন বিষয়াই [[দ্য গাৰ্ডিয়ান]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰৰ সংস্কাৰসমূহক &quot;বগা কৰা&quot; ধৰণে উপস্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৱেদনসমূহ পক্ষপাতদুষ্ট আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কেইবাজনো বৰ্তমান আৰু প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰক পৰ্যবেক্ষণৰ অধীনত থকা এখন ৰাষ্ট্ৰতকৈ ধন দিয়া গ্ৰাহকৰ দৰে অধিক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াসকলে কৈছিল যে কাটাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা উন্নতিসমূহ &quot;সূক্ষ্ম আলোচনাৰ&quot; ফল আছিল আৰু কঠোৰ সমালোচনাই সেই অগ্ৰগতিক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, শ্ৰমিক অধিকাৰ কৰ্মী, মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু কিছুমান ৰাজনীতিবিদে এই বক্তব্যত উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহে সমস্যাসমূহক কম গুৰুত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে কাটাৰত শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ &quot;ইতিবাচক দিশ&quot;ৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ লগতে সংস্থাটোৱে সংস্কাৰসমূহ ৰূপায়ণ আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিৰ্দিষ্ট ব্যৱধান আৰু সমস্যাসমূহো উল্লেখ কৰি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচীৰ ফলাফল সম্পৰ্কে গৱেষকৰ মতামত ====

কাটাৰৰ [[হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ আব্দুলহাদি ৰছিদ আলখায়াৰেনে ২০১৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত কৈছিল যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ চৰকাৰৰ মুখ্য সাফল্যসমূহৰ ভিতৰত কাফালা ব্যৱস্থা ধ্বংস কৰাটো অন্যতম। তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ ফলত অধিক মুক্ত আৰু প্ৰগতিশীল প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক নীতিৰ দিশত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু চৰকাৰ তথা সমাজৰ মাজত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু সুযোগৰ গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধি পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Alkhayareen|first=Abdulhadi|date=2023-01-01|title=Evaluation of the International Labor Organization project in Qatar|url=https://www.researchgate.net/publication/366775252_Evaluation_of_the_International_Labor_Organization_project_in_Qatar|journal=QScience Connect|volume=2023|doi=10.5339/connect.2023.spt.2}}&lt;/ref&gt;

হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জেকাৰী আৰ. কালোৱে ২০২৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত মত প্ৰকাশ কৰে যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ আইনী সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াত যথেষ্ট সহায় কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে আইনী সংস্কাৰসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে বাহাল থাকিলেও বিবাদ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থাটোক পুনৰ্গঠন নকৰালৈকে ই শ্ৰমিকসকলক প্ৰকৃত ন্যায় প্ৰদান কৰাত ব্যৰ্থ হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Calo|first=Zachary|date=2024-03-19|title=Labor Rights and Dispute System Design: Assessing the Legal Legacy of the 2022 Qatar World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073247_Labor_Rights_and_Dispute_System_Design_Assessing_the_Legal_Legacy_of_the_2022_Qatar_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1729–1739|doi=10.1017/glj.2023.122}}&lt;/ref&gt;

[[টি.এম.চি. আছাৰ প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ এণ্টোৱান ডুভালে ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে কাটাৰৰ সহযোগিতাৰ সময়ছোৱাত কাগজত হোৱা আইনী পৰিৱৰ্তনৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ কাটাৰৰ পদক্ষেপসমূহক &quot;পটেমকিন সংস্কাৰ&quot; বুলি অভিহিত কৰি সংস্থাটোৰ প্ৰশংসা কৰা আৰু কাটাৰ তথা [[ফিফা]]ৰ সৈতে এক &quot;আশাবাদী সংস্কাৰবাদী বৰ্ণনা&quot; গ্ৰহণ কৰাৰ সমালোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Duval|first=Antoine|date=2024-03-19|title=Spectacular International Labor Law: Ambush Counter-Marketing In the Spotlight of Qatar's 2022 FIFA World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073237_Spectacular_International_Labor_Law_Ambush_Counter-Marketing_In_the_Spotlight_of_Qatar's_2022_FIFA_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1712–1728|doi=10.1017/glj.2024.3}}&lt;/ref&gt;

==== কাটাৰগেট কেলেংকাৰি ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ সংস্কাৰৰ বিষয়ে দিয়া ইতিবাচক মূল্যায়ন ইউৰোপীয় সংঘৰ কিছুমান ৰাজনীতিবিদে উদ্ধৃত আৰু পুনৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মাজৰ কিছুমান পিছত [[ইউৰোপীয় সংসদত কাটাৰ দুৰ্নীতি কেলেংকাৰি|কাটাৰগেট]] দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ সৈতে জড়িত হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

কাটাৰগেট তদন্তৰ সৈতে জড়িত এজন বেলজিয়ামৰ বিষয়াই [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে বেলজিয়াম কৰ্তৃপক্ষই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ভিতৰত কাটাৰৰ প্ৰচেষ্টাক জনমত গঢ় দিয়াৰ প্ৰচেষ্টাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

[[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, বিশ্বকাপৰ ঠিক আগতে কাটাৰৰ বিষয়াসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক প্ৰতিযোগিতাখনৰ সময়ত নেতিবাচক মন্তব্য নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। প্ৰতিৱেদনটোৱে লগতে কয় যে বিশ্বকাপৰ সময়ত সংস্থাটোৰ ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহত চলি থকা শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘনৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল আৰু চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ প্ৰশংসাত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষপদ ====

২০২৩ চনৰ জুন মাহত কাটাৰৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী [[আলী বিন ছামিখ আল-মাৰী]] জেনেভাত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁৰ মনোনয়নে শ্ৰমিক সংগঠন আৰু শ্ৰম তথা মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মাজত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁলোকে তেওঁৰ মনোনয়নক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। কাটাৰৰ অব্যাহত শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘা আৰু কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কাটাৰৰ অধ্যক্ষপদে সংস্থাটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু সুনামৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে বুলি তেওঁলোকে আশংকা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ শ্ৰমিক গোটে আল-মাৰীৰ অধ্যক্ষপদৰ বিৰোধিতা নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ফলত নিৰ্ধাৰিত কাৰ্যসূচী অনুসৰি তেওঁৰ অধ্যক্ষপদ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== ২০২৫ চনত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় দোহালৈ স্থানান্তৰৰ বিবেচনা ====

২০২৫ চনৰ শেষৰফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ইয়াৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[বেইৰুট]], [[লেবানন]]ৰপৰা কাটাৰৰ [[দোহা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰে। সংস্থাটোৱে অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ ফলত ২০২৬–২০২৭ চনত ৫ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ ৰাহি হ'ব পাৰে। স্থানান্তৰৰ কাৰণ হিচাপে &quot;আতিথ্য প্ৰদান কৰা চৰকাৰৰ সমৰ্থন&quot;, &quot;লেবাননত অব্যাহত অস্থিৰতা&quot; আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ সম্পদসমূহলৈ অধিক সুবিধাজনক প্ৰৱেশৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কাটাৰৰ এজন বিষয়াই কৈছিল যে কাটাৰে দোহাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে নিজৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ মতে, এই প্ৰস্তাৱক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত উদ্বেগ সৃষ্টি হয়। কৰ্মচাৰীসকলে এখন প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে আৰু জৰীপত অংশগ্ৰহণ কৰা ৭০ জন সদস্যৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশই ইয়াক সমৰ্থন কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কৰ্মচাৰীসকলে সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে শ্ৰমিক সংগঠন নিষিদ্ধ কৰা আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ প্ৰতি ব্যৱহাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰ্যবেক্ষণৰ সন্মুখীন হোৱা এখন দেশলৈ কাৰ্যালয় স্থানান্তৰ কৰিলে দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক স্বাভাৱিক বুলি গ্ৰহণ কৰাৰ আশংকা থাকিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত গৱেষকসকলৰ কামত বাধা পৰিব, সংস্থাটোৰ স্বাধীনতা বিপন্ন হ'ব আৰু দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক বৈধতা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে বুলি তেওঁলোকে কয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[লেবাননত প্ৰব্ৰজনকাৰী গৃহ শ্ৰমিক|লেবাননতো প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰ]]ৰ অভিযোগ আছে। তথাপি কিছুমান কৰ্মচাৰীয়ে কয় যে কাটাৰত চৰকাৰী তদাৰকী অধিক কঠোৰ হোৱাৰ বাবে তাত বাস কৰি উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সমালোচনা কৰা প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰোঁতে গৱেষকসকলে নিৰাপত্তাহীনতা অনুভৱ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

তেওঁলোকে লগতে আশংকা প্ৰকাশ কৰে যে এই স্থানান্তৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত গুৰুতৰ বিপদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু সংস্থাটোৱে নিজৰ দায়িত্বৰ সৈতে আপোচ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== কাটাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য অৱদান ====

কাটাৰৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে আগবঢ়োৱা ধনৰ উপৰি কাটাৰ চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ মে' মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ নিয়মীয়া বাজেটৰ পৰিপূৰক হিচাপত ২০ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এইটো এটা নমনীয় পুঁজি ব্যৱস্থা।&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-05-15|title=Qatar supports ILO with USD 2 million in flexible funding for decent work|url=https://www.ilo.org/resource/news/qatar-supports-ilo-usd-2-million-flexible-funding-decent-work|access-date=2026-08-24|website=[[International Labour Organization]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Qatar and ILO Sign $2M Deal to Advance Decent Work and Build Crisis Resilience|url=https://www.devdiscourse.com/article/other/3415332-qatar-and-ilo-sign-2m-deal-to-advance-decent-work-and-build-crisis-resilience|access-date=2026-08-24|website=Devdiscourse|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Imtiaz|first=Fareeha|date=2025-05-16|title=Qatar signs agreement to support ILO with USD 2 million|url=https://www.iloveqatar.net/news/general/qatar-signs-agreement-support-ilo-usd-2-million|access-date=2026-08-24|website=ILoveQatar|language=en}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই অনুষ্ঠানটোৱে কেৱল ধনৰ প্ৰৱাহকে সূচোৱা নাছিল, বৰং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু [[কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজি]]ৰ মাজত অধিক গভীৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সহযোগিতাৰ দিশত এক পৰিৱৰ্তন সূচাইছিল। কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিয়েই এই ধন আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{official website}}
* [http://www.itcilo.org আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ]
* আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা, [https://web.archive.org/web/20180807001520/http://blue.lim.ilo.org/cariblex/pdfs/ILO_dec_philadelphia.pdf ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা] (১৯৪৪)

[[শ্ৰেণী:শান্তিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>gpr610p1n4dn4pynmi5ed0xpvxgvo6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636696</id>
      <parentid>636693</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি */</comment>
      <origin>636696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173968" sha1="7u4kfs3eb9l04o42evwocqb1ck37grz" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা&lt;ref name=&quot;UIA&quot; /&gt;
| logo = International Labour Organization Logo.webp
| logo_size = 175px
| num_staff = ৩,৪৯১
| num_staff_year = ২০২৫&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://unsceb.org/hr-organization | title=PERSONNEL BY ORGANIZATION &amp;#124; United Nations - CEB }}&lt;/ref&gt;
| logo_caption = 
| type = ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা
| abbreviation = আই এল অ'
| languages = {{hlist|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]]|[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]]}}
| leader_title = সঞ্চালক প্ৰধান
| leader_name = গিলবাৰ্ট হৌংবো
| status = সক্ৰিয়
| formation = {{start date and age|1919|4|11|df=yes}}
| headquarters = জেনেভা, [[ছুইজাৰলেণ্ড]]
| awards = [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|শান্তিৰ ন'বেল বঁটা]] (১৯৬৯)
| website = {{official URL}}
| parent_organization = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভা]] &lt;br /&gt; [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]]
| subsidiaries = 
}}

'''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা''' {{en|International Labour Organization}} চমুকৈ '''আই এল অ''' [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা সংস্থা। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড]] নিৰ্ধাৰণ কৰি সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ন্যায় আগবঢ়োৱা।&lt;ref name=&quot;UIA&quot;&gt;{{Cite web |url=https://uia.org/s/or/en/1100025992 |url-access= |title=International Labour Organization (ILO) |author1=Staff writer |year=2024 |department=UIA Global Civil Society Database |website=uia.org |publisher=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ সংঘ |agency=Yearbook of International Organizations Online |location=Brussels, Belgium |format= |arxiv= |asin= |bibcode= |doi= |isbn= |issn= |jfm= |jstor= |lccn= |mr= |oclc= |ol= |osti= |pmc= |pmid= |rfc= |ssrn= |zbl= |id= |access-date=24 December 2024 |via= |quote= |trans-quote= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm|title=Mission and impact of the ILO|work=International Labour Organization |date=28 January 2024 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240301081628/http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm |archive-date= Mar 1, 2024 }}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৩খন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খন আৰু [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। সমগ্ৰ বিশ্বত ইয়াৰ প্ৰায় ৪০টা ক্ষেত্ৰীয় কাৰ্যালয় আছে। সংস্থাটোৱে ১০৭খন দেশত প্ৰায় ৩,৩৮১জন কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰে। ইয়াৰে ১,৬৯৮জনে কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্পত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Departments and offices|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm|access-date=2021-07-15|website=International Labour Organization|language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20210812101027/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm |archive-date= Aug 12, 2021 }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ মানদণ্ডসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে স্বাধীনতা, সমতা, সুৰক্ষা আৰু মৰ্যাদাৰ পৰিৱেশত সমগ্ৰ বিশ্বতে সকলোৰে বাবে সহজলভ্য, উৎপাদনশীল আৰু বহনক্ষম [[শ্ৰম|কৰ্মসংস্থান]] নিশ্চিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm|title=Labour standards |website=International Labour Organization|language=en|access-date=2020-04-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501235733/https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm |archive-date= May 1, 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;international labour standards2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm|title=Introduction to International Labour Standards|work=International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231132132/https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm |archive-date= Dec 31, 2023 }}&lt;/ref&gt; ২০২৬ চনলৈকে এই মানদণ্ডসমূহ ১৯৩খন অভিসন্ধি আৰু চুক্তিত প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰে আঠখনক ১৯৯৮ চনৰ [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় ঘোষণা]] অনুসৰি মৌলিক হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰে সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দামৰ অধিকাৰৰ কাৰ্যকৰী স্বীকৃতি, বলপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বিলোপ, [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিলোপ আৰু [[নিয়োগ বৈষম্য|নিয়োগ]] আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে। আই এল অ' [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন]]ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ। 

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত এই সংস্থাৰ এটা বিশেষ ত্ৰিপাক্ষিক গাঁথনি আছে। ইয়াৰ সকলো মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ বাবে চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ আলোচনা আৰু অনুমোদন প্ৰয়োজন। এই গাঁথনিটো আই এল অ'ৰ তিনিটা মুখ্য সংস্থাৰ জৰিয়তে চলোৱা হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন বছৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড প্ৰস্তুত কৰে। পৰিচালনা পৰিষদে কাৰ্যনিৰ্বাহক পৰিষদ হিচাপে কাম কৰে আৰু সংস্থাটোৰ নীতি আৰু বাজেট নিৰ্ধাৰণ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় হৈছে সংস্থাটোৰ স্থায়ী সচিবালয়। ই সংস্থাটোৰ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যকলাপ ৰূপায়ণ কৰে। সচিবালয়ৰ নেতৃত্ব  তগ’ দেশৰ গিলবাৰ্ট হৌংবোই দিয়ে। তেওঁক ২০২২ চনত পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। 

২০১৯ চনত সংস্থাটোৱে কৰ্মৰ ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কীয় বিশ্ব আয়োগ গঠন কৰিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনত একবিংশ শতিকাৰ শ্ৰম পৰিৱেশৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰসমূহৰ বাবে দহটা পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বজনীন শ্ৰমৰ নিশ্চয়তা, জন্মৰপৰা বৃদ্ধাৱস্থালৈ সামাজিক সুৰক্ষা আৰু জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|title=Global Commission on the Future of Work |website=International Labour Organization|date=14 August 2017 |language=en|access-date=2019-03-21 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20190321141919/http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|archive-date=2019-03-21 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_663006/lang--en/index.htm|title=A human-centred agenda needed for a decent future of work|date=2019-01-22|website=International Labour Organization|language=en|access-date=2019-03-21}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে ই [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] পূৰণত সহায় কৰিবলৈ গঠন কৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থাসমূহৰ মিত্ৰজোঁট ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য। 

আই এল অ'ৰ ইতিহাসৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হৈছে ১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]] আৰু ১৯৪৪ চনৰ [[ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা]]। ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ ৪২৭ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৪৪ চনৰ ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অধীনত আই এল অ'ক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু &quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; নীতি পুনৰ নিশ্চিত কৰিছিল। 

{{TOC limit|3}}

==গাঁথনি==

[[File:OIT, Genève.jpg|thumb|ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়]]

আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা বিশেষায়িত সংস্থা।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Organization |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/290987/International-Labour-Organization-ILO |access-date=24 May 2012 |publisher=britannica.com}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা বা কাৰ্যসূচীৰ দৰে আই এল অ'ও ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Home |url=http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013125243/http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-date=13 October 2013 |access-date=2011-05-22}}&lt;/ref&gt;

আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থাৰপৰা পৃথকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা ত্ৰিপাক্ষিক শাসন-ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকল একত্ৰিত হৈ শ্ৰমৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ, নীতি প্ৰস্তুত আৰু সকলো মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থানৰ বাবে কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে। এই গাঁথনিৰ উদ্দেশ্য হৈছে আই এল অ'ৰ শ্ৰম মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীত তিনিওটা গোটৰ মতামত প্ৰতিফলিত কৰা। অৱশ্যে চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা আন দুটা গোটৰ তুলনাত দুগুণ। 

===পৰিচালনা পৰিষদ===

পৰিচালনা পৰিষদ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সংস্থা। ই বছৰত তিনিবাৰ, মাৰ্চ, জুন আৰু নৱেম্বৰ মাহত বৈঠকত মিলিত হয়। ই আই এল অ'ৰ নীতি সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কাৰ্যসূচী নিৰ্ধাৰণ কৰে, সংস্থাটোৰ কাৰ্যসূচী আৰু বাজেটৰ খচৰা সন্মিলনত দাখিলৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে, সঞ্চালক প্ৰধান নিৰ্বাচন কৰে, সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰপৰা শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য বিচাৰে, তদন্ত সমিতি নিযুক্ত কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ৰ কাম-কাজ তদাৰক কৰে। 

পৰিচালনা পৰিষদত ৫৬জন স্থায়ী সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৪জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৪জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। ইয়াৰ উপৰি ৬৬জন উপ-সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৯জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৯জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। 

মুখ্য ঔদ্যোগিক গুৰুত্ব থকা দহখন ৰাষ্ট্ৰই স্থায়ীভাৱে দহখন আসন লাভ কৰে। সেইবোৰ হৈছে [[ব্ৰাজিল]], [[চীন]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাৰ্মানী]], [[ভাৰত]], [[ইটালী]], [[জাপান]], [[ৰাছিয়া]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Governing Body|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/governing-body/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; আন চৰকাৰী সদস্যসকলক প্ৰতি তিনিবছৰৰ মূৰে মূৰে সন্মিলনে নিৰ্বাচন কৰে। শেহতীয়া নিৰ্বাচন ২০২৪ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Governing Body elections (International Labour Conference (ILC)) |url=https://www.ilo.org/international-labour-conference/112th-session-international-labour-conference/governing-body-elections-2024 |access-date=2026-05-30 |website=www.ilo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ সদস্যসকলক তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত যোগ্যতাত নিৰ্বাচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সংবিধান|Article 7, ILO Constitution]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution|url=http://www.ilo.org/public/english/bureau/leg/amend/index.htm|publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===সঞ্চালক প্ৰধান===

২০২২ চনৰ ২৫ মাৰ্চত গিলবাৰ্ট ফছুন হৌংবো আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Gilbert Houngbo will be the first African to lead the ILO
 | work=republicoftogo.com
 | date=25 March 2022
 | url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/in-english/gilbert-houngbo-will-be-the-first-african-to-lead-the-ilo
}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ গাই ৰাইডাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। গাই ৰাইডাৰক ২০১২ চনৰ অক্টোবৰত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰত দ্বিতীয় পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে পুনৰ নিৰ্বাচিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Guy Ryder re-elected as ILO Director-General for a second term
 | work=International Labour Organization
 | date=7 November 2016
 | url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_534283/lang--en/index.htm
}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সংস্থাটোৰ প্ৰথমজন আফ্ৰিকীয় সঞ্চালক প্ৰধান। ২০২৪ চনত আফ্ৰিকাৰ কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশৰ প্ৰতিনিধিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় ভ্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৰক্কোও আছিল। তাত তেওঁলোকে অৰ্থনৈতিক সংহতি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, নিয়োগ আৰু দক্ষতা বিকাশৰ মন্ত্ৰী ইউনিছ ছেকৌৰিৰ সৈতে আলোচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;f990&quot;&gt;{{cite web |last1=Taibi |first1=FADLI |last2=Technology |first2=Archos |date=2024-01-17 |title=ILO DG Lauds Morocco's Experience in Implementing Social State Policy |url=https://www.mapnews.ma/en/actualites/economy/ilo-dg-lauds-moroccos-experience-implementing-social-state-policy |access-date=2024-05-08 |website=MapNews |language=fr}}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধানসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে:&lt;ref&gt;ILO official site: [https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/ilo-director-general/former-directors-general/lang--en/index.htm Former Directors-General]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! নাম
! দেশ
! কাৰ্যকাল
|-
| আলবাৰ থমাছ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯১৯–১৯৩২
|-
| হেৰল্ড বাটলাৰ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৩২–১৯৩৮
|-
| জন জি. ৱিনাণ্ট || {{flagcountry|USA}} || ১৯৩৯–১৯৪১
|-
| এডৱাৰ্ড জে. ফেলান || {{flagcountry|IRL}} || ১৯৪১–১৯৪৮
|-
| ডেভিড এ. মৰ্চ || {{flagcountry|USA}} || ১৯৪৮–১৯৭০
|-
| ক্লাৰেন্স উইলফ্ৰেড জেংকছ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৭০–১৯৭৩
|-
| ফ্ৰান্সিছ ব্লাঞ্চাৰ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯৭৪–১৯৮৯
|-
| মিচেল হানছেন|| {{flagcountry|BEL}} || ১৯৮৯–১৯৯৯
|-
| জুয়ান ছোমাভিয়া || {{flagcountry|CHL}} || ১৯৯৯–২০১২
|-
| গাই ৰাইডাৰ || {{flagcountry|UK}} || ২০১২–২০২২
|-
| গিলবাৰ্ট হৌংবো || {{flagcountry|TOG}} || ২০২২–বৰ্তমান
|}

===সদস্যপদ===

[[File:International Labour Organization flag.jpg|thumb|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পতাকা]]

আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ১৯৩খন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খনৰ লগতে [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] আই এল অ'ৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution Article 3|url=http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091225111436/http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-date=25 December 2009|publisher=Ilo.org|access-date=2 June 2012}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ৰ সদস্য নোহোৱা সাতখন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ হৈছে [[আন্দোৰা]], [[ভূটান]], [[লিচটেনষ্টাইন]], [[মাইক্ৰ'নেছিয়া]], [[মোনাকো]], [[নাউৰু]] আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ILO Declaration on Fundamental Prinicples &amp; Rights at Work |url=https://sthelenaehrc.org/ilo-declaration-on-fundamental-prinicples-rights-at-work/ |website=Equality &amp; Human Rights Commission |date=10 November 2020 |access-date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যিকোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ সদস্য হ'ব পাৰে। সদস্যপদ লাভ কৰিবলৈ এখন দেশে সঞ্চালক প্ৰধানক জনাব লাগিব যে সেই দেশে আই এল অ'ৰ সংবিধানৰ সকলো বাধ্যবাধকতা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=EotN-Membership&gt;{{cite encyclopedia|title=The International Labour Organization (ILO) – Membership|url=http://www.nationsencyclopedia.com/United-Nations-Related-Agencies/The-International-Labour-Organization-ILO-MEMBERSHIP.html|encyclopedia=Encyclopedia of the Nations|publisher=Advameg, Inc.|access-date=16 August 2012|year=2012}}&lt;/ref&gt; আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা ৰাষ্ট্ৰক সকলো প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোট আৰু চৰকাৰী প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোটৰ জৰিয়তে আই এল অ'ৰ সাধাৰণ সন্মিলনত সদস্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা কুক দ্বীপপুঞ্জ ২০১৫ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ত যোগদান কৰে।&lt;ref&gt;International Labour Organization. (n.d.). ''About the ILO in the Cook Islands.'' Retrieved June 26, 2021, from https://www.ilo.org/suva/countries-covered/cook-islands/WCMS_410209/lang--en/index.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |title=Key document - ILO Constitution |url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:62:0::NO:62:P62_LIST_ENTRIE_ID:2453907:NO |access-date=2024-03-23 |website=www.ilo.org}}&lt;/ref&gt;

যিবোৰ দেশ [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত আই এল অ'ৰ সদস্য আছিল, ১৯৪৬ চনত সংস্থাটোৰ নতুন সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সময়তো সেই দেশসমূহ সদস্য হৈ থাকিল।&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==উদ্দেশ্য==

ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই (১০ মে' ১৯৪৪) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পৰম্পৰাগত উদ্দেশ্যসমূহ পুনৰ উল্লেখ কৰাৰ লগতে দুটা নতুন দিশ সংযোজন কৰিছিল। এই দুটা দিশ আছিল সামাজিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত [[মানৱ অধিকাৰ]]ৰ গুৰুত্ব আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot;&gt;Norman F. Dufty, [https://www.jstor.org/stable/2706128 &quot;Organizational Growth and Goal Structure: The Case of the ILO&quot;], (1972) 26 (3) ''International Organization'' 479 accessed 24 August 2011&lt;/ref&gt;{{Rp|481–2}} দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ সময়ত আই এল অ'ই &quot;উন্নত পৃথিৱীৰ আশা&quot;ৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা নতুন বাস্তৱতা আৰু নতুন আকাংক্ষাৰ সৈতে নিজৰ মূল নীতিসমূহ খাপ খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot;&gt;Joseph Sulkowski, [https://www.jstor.org/stable/2194455 &quot;The Competence of the International Labor Organization Under the United Nations System&quot;], (1951) 45 (2) ''The American Journal of International Law'' 286 accessed 24 August 2011.&lt;/ref&gt;{{Rp|287}} এই ঘোষণা ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত আই এল অ'ৰ ২৬তম সন্মিলনত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

১৯৪৬ চনত [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ সন্মিলনে আই এল অ'ৰ সংবিধান সংশোধন কৰাৰ সময়ত ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাখন সংবিধানৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ই সংবিধানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot; /&gt;{{Rp|287}} ঘোষণাখনৰ অধিকাংশ দাবী আমেৰিকা আৰু পশ্চিম ইউৰোপৰ শ্ৰমিক সংঘ আৰু আই এল অ'ৰ সচিবালয়ৰ অংশীদাৰিত্বৰ ফল আছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

&quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক নথিসমূহৰ প্ৰস্তাৱনাত প্ৰকাশ পোৱা এটা নীতি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক জড় পণ্য, মানৱ মূলধন, কেৱল উৎপাদনৰ উপাদান বা [[মানৱ সম্পদ]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে জীৱিকা অৰ্জনৰ বাবে কাম কৰা লোকসকলক [[মানৱ]] হিচাপে মৰ্যাদা আৰু সন্মান দিয়া উচিত। পল অ'হিগিনছৰ মতে এই বাক্যাংশটো জন কেলছ ইংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৮৮০ চনত [[ডাবলিন]]ত ব্ৰিটিছ ট্ৰেডছ ইউনিয়ন কংগ্ৰেছৰ এখন সভাত এই বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;O'Higgins, P., [https://academic.oup.com/ilj/article-abstract/26/3/225/664238 'Labour is not a Commodity' — an Irish Contribution to International Labour Law'] (1997) 26(3) Industrial Law Journal 225–234&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

===উৎপত্তি===

ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত [[জাতিসংঘ]]ৰ সংস্থা হিচাপে আই এল অ' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতাসকলে ১৯১৯ চনৰ পূৰ্বেই সামাজিক চিন্তা আৰু কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰিছিল। মুখ্য সদস্যসকলে পূৰ্বৰ ব্যক্তিগত পেছাগত আৰু মতাদৰ্শগত নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ইজনে সিজনক চিনি পাইছিল। এই নেটৱৰ্কসমূহত তেওঁলোকে সামাজিক নীতি সম্পৰ্কীয় জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু ধাৰণা বিনিময় কৰিছিল। যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ &quot;জ্ঞানভিত্তিক সম্প্ৰদায়সমূহ&quot;, যেনে ১৯০০ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন সমিতি, আৰু সমাজবাদী দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেটৱৰ্কসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম ৰাজনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানীকৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক আছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot;&gt;{{cite journal|author=VanDaele, Jasmien|title=Engineering Social Peace: Networks, Ideas, And the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages= 435–466|doi=10.1017/S0020859005002178|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছৰ সময়ত &quot;নিৰ্মাণযোগ্য সমাজ&quot;ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ স্থপতিসকলৰ সামাজিক পৰিকল্পনাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুঘটক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন নতুন শাখা হিচাপে সামাজিক সংস্কাৰ ৰূপায়ণৰ এক উপযোগী মাধ্যম হৈ পৰিছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলৰ সামাজিক ন্যায় আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মৰ অধিকাৰৰ আদৰ্শসমূহ ১৯১৯ চনৰ পেৰিছ শান্তি সন্মিলনত হোৱা কূটনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আপোচৰদ্বাৰা সলনি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত আই এল অ'ৰ আদৰ্শবাদ আৰু বাস্তৱবাদৰ মাজৰ ভৰসাম্য প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot; /&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আন্দোলনে শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এটা বিস্তৃত কাৰ্যসূচী আগবঢ়াইছিল। ইয়াক যুদ্ধৰ সময়ত শ্ৰমিকসকলৰ সমৰ্থনৰ বিনিময়ত দিয়া ব্যৱস্থা হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল।{{clarify|date=August 2012}} যুদ্ধৰ পিছৰ পুনৰ্গঠন আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাই প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আৰু যুদ্ধৰ ঠিক পিছতে বহু দেশৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। গ্ৰেট ব্ৰিটেইনত হুইটলি আয়োগ নামৰ পুনৰ্গঠন আয়োগৰ এটা উপ-সমিতিয়ে ১৯১৮ চনৰ জুলাই মাহৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত সমগ্ৰ বিশ্বতে &quot;ঔদ্যোগিক পৰিষদ&quot; স্থাপনৰ পৰামৰ্শ দিছিল।&lt;ref&gt;Haimson, Leopold H. and Sapelli, Giulio. ''Strikes, Social Conflict, and the First World War: An International Perspective.'' Milan: Fondazione Giangiacomo Feltrinelli, 1992. {{ISBN|88-07-99047-4}}&lt;/ref&gt; ব্ৰিটিছ লেবাৰ পাৰ্টিয়ে ''শ্ৰম আৰু নতুন সামাজিক ব্যৱস্থা'' নামৰ নথিৰ জৰিয়তে নিজৰ পুনৰ্গঠন কাৰ্যসূচী প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Shapiro, Stanley|title=The Passage of Power: Labor and the New Social Order|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=120|year=1976|jstor=986599|issue=6|pages=464–474}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তৃতীয় প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ আন্তঃমিত্ৰ শ্ৰমিক আৰু সমাজবাদী সন্মিলনত গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম আৰু ইটালীৰ প্ৰতিনিধিসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক অধিকাৰ সংস্থা, গোপন কূটনীতিৰ অন্ত আৰু অন্যান্য লক্ষ্যৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;ইৱাও আয়ুছাৱা. ''International Labour Legislation''. Clark, N.J.: Lawbook Exchange, 2005. {{ISBN|1-58477-461-4}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকান ফেডাৰেচন অৱ লেবাৰে নিজৰ পৃথক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে নিৰপেক্ষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াত সামূহিক দৰ-দামৰ জৰিয়তে বহু ক্ৰমিক উন্নতি সাধনৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Foner&quot;&gt;Foner, Philip S. ''History of the Labor Movement in the United States. Vol. 7: Labor and World War I, 1914–1918.'' New York: International Publishers, 1987. {{ISBN|0-7178-0638-3}}&lt;/ref&gt;

====আই এফ টি ইউ বাৰ্ণ সন্মিলন====

যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে যুদ্ধোত্তৰ পৃথিৱী সম্পৰ্কে দুটা পৃথক ধাৰণা আগবাঢ়ি আহিছিল। প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে আগবঢ়াইছিল। এই সংস্থাই ১৯১৯ চনৰ জুলাই মাহত ছুইজাৰলেণ্ডৰ বাৰ্ণত এখন সভাৰ আহ্বান জনাইছিল। বাৰ্ণৰ সভাত আই এফ টি ইউৰ ভৱিষ্যৎ আৰু পূৰ্বৰ কেইবছৰত উত্থাপিত বিভিন্ন প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ কথা আছিল। আই এফ টি ইউৱে কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক সমান মৰ্যাদাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰো প্ৰস্তাৱ দিছিল। ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছে সভাখন বৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকৰ দেশৰ ভূমিকাৰ স্বীকাৰোক্তি হিচাপে অধীনস্থ মৰ্যাদা দিয়াৰ পক্ষপাতী আছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে গম্পাৰ্ছে উড্ৰ' উইলছনৰ চৈধ্য দফাক একমাত্ৰ ভিত্তি হিচাপে লৈ পেৰিছত সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পক্ষপাতী আছিল। আমেৰিকাৰ বৰ্জনৰ পিছতো বাৰ্ণৰ সভা নিৰ্ধাৰিত সময়ত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত বাৰ্ণ সন্মিলনে মজুৰিভিত্তিক শ্ৰমৰ অন্ত আৰু সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ দাবী জনায়। এই লক্ষ্যসমূহ তৎক্ষণাৎ পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলে, [[জাতিসংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই শ্ৰমিক আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন আৰু কাৰ্যকৰী কৰিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

====আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন আয়োগ====

ইফালে পেৰিছ শান্তি সন্মিলনে সাম্যবাদৰ প্ৰতি জনসমৰ্থন হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিসমূহে উদীয়মান শান্তি চুক্তিত শ্ৰমিক সংঘ আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা ধাৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰু ভৱিষ্যতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সম্পৰ্কৰ পথ নিৰ্দেশ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা স্থাপন কৰিবলৈ সন্মত হয়। শান্তি সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱসমূহৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শদাতা আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগখনে ১৯১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে আৰু গম্পাৰ্ছক অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

[[File:Picture of Samuel Gompers.jpg|thumb|upright|left|১৯১৮ চনত আলবাৰ থমাছৰ সৈতে ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছ]]

আয়োগৰ বৈঠকসমূহৰ সময়ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ বাবে দুটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰস্তাৱ উত্থাপিত হৈছিল। ব্ৰিটেইনে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদ স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, যিয়ে শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন কৰিব আৰু জাতিসমূহৰ লীগৰ প্ৰতিজন সদস্যই সেই আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিব। প্ৰতিখন দেশৰ দুজনকৈ প্ৰতিনিধি সংসদত থাকিব লাগিছিল। এজন শ্ৰমিক আৰু এজন পৰিচালনাপক্ষৰ প্ৰতিনিধি।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt; এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ে শ্ৰম সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰি নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ ধাৰণাৰ দাৰ্শনিকভাৱে বিৰোধী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডই আমেৰিকাত ইতিমধ্যে লাভ কৰা সীমিত সুৰক্ষাসমূহ হ্ৰাস কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰা গম্পাৰ্ছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষমতা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। আইন ৰূপায়ণৰ দায়িত্ব জাতিসমূহৰ লীগৰ ওপৰত এৰি দিব লাগে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধিসকলৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও আমেৰিকাৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

গম্পাৰ্ছে শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা খচৰা চনদৰ কাৰ্যসূচীও নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। আমেৰিকাই দহটা প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰে তিনিটা কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল শ্ৰমক পণ্য হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয়; সকলো শ্ৰমিকৰ জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে পৰ্যাপ্ত মজুৰিৰ অধিকাৰ আছে; আৰু সমান কামৰ বাবে মহিলাই সমান মজুৰি লাভ কৰিব লাগে। বাকস্বাধীনতা, সংবাদ মাধ্যম, সভা আৰু সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰা এটা প্ৰস্তাৱ কেৱল সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। ১৬ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱটো ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞালৈ সলনি কৰা হৈছিল। [[আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন]]ৰ প্ৰস্তাৱটো আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন বা ৪০ ঘণ্টীয়া কৰ্মসপ্তাহৰ প্ৰয়োজনীয়তা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। কম উৎপাদনশীল দেশসমূহৰ বাবে ইয়াত ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছিল। আন চাৰিটা আমেৰিকান প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা হৈছিল। ইফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু তিনিটা ধাৰা প্ৰস্তাৱ কৰিছিল আৰু সেইবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল সাপ্তাহিক বিশ্ৰামৰ বাবে এটা বা ততোধিক দিন, বিদেশী শ্ৰমিকৰ বাবে আইনৰ সমতা আৰু কাৰখানাৰ পৰিস্থিতিৰ নিয়মীয়া আৰু সঘন পৰিদৰ্শন।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

আয়োগে ১৯১৯ চনৰ ৪ মাৰ্চত চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে। শান্তি সন্মিলনে ১১ এপ্ৰিলত কোনো সংশোধন নকৰাকৈ প্ৰতিৱেদনখন গ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিৱেদনখন [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ ত্ৰয়োদশ অংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

===দুয়ো বিশ্বযুদ্ধৰ মাজৰ সময়===

প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন ১৯১৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]ৰ  আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱনত আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616(1919-1).pdf|title=International Labor Conference. October 29, 1919 – November 29, 1919|publisher= Washington Government Printing Office 1920|website= International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012135621/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616%281919-1%29.pdf|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সন্মিলনে প্ৰথম ছখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম অভিসন্ধি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এইবোৰত উদ্যোগত কৰ্মঘণ্টা, নিবনুৱা সমস্যা, মাতৃত্বকালীন সুৰক্ষা, মহিলাৰ নিশাৰ কাম, ন্যূনতম বয়স আৰু উদ্যোগত কিশোৰ-কিশোৰীৰ নিশাৰ কামৰ বিষয়ে ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/about/history.htm|title=Origins and history|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt; বিশিষ্ট ফৰাচী সমাজবাদী আলবাৰ থমাছ ইয়াৰ প্ৰথম সঞ্চালক প্ৰধান হৈছিল। 

মুকলি হতাশা আৰু তীব্ৰ সমালোচনাৰ মাজতো পুনৰ গঠন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে এই ব্যৱস্থাৰ সৈতে দ্ৰুতভাৱে খাপ খুৱাই লৈছিল। আই এফ টি ইউৱে ক্ৰমান্বয়ে আই এল অ'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰচাৰ আৰু দাবী উত্থাপনৰ কামৰ ওপৰত নিজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Reiner Tosstorff|title=The International Trade-Union Movement and the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages=399–433|doi=10.1017/S0020859005002166|url=http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319131726/http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|archive-date=19 March 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আই এল অ'ৰ সদস্য নাছিল। কাৰণ আমেৰিকাৰ ছিনেটে জাতিসমূহৰ লীগৰ চুক্তি নাকচ কৰিছিল আৰু আমেৰিকাই ইয়াৰ কোনো সংস্থাত যোগদান কৰিব পৰা নাছিল। [[ফ্ৰেংকলিন ডি ৰুজভেল্ট]] আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নতুন প্ৰশাসনে জাতিসমূহৰ লীগৰ সদস্য নোহোৱাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ বাবে পুনৰ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১৯ জুনত আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছে ৰাষ্ট্ৰপতিক জাতিসমূহৰ লীগত যোগদান নকৰাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ অনুমতি দি এটা যুটীয়া প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২২ জুনত আই এল অ'ই আমেৰিকাৰ চৰকাৰক সংস্থাটোত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাই এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২০ আগষ্টত আমেৰিকাৰ চৰকাৰে ইতিবাচক সঁহাৰি জনায় আৰু আই এল অ'ত নিজৰ আসন গ্ৰহণ কৰে। 

{{image|1919-ILC-secretariatstaff.jpg|950|১৯১৯ চনত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত অনুষ্ঠিত প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কৰ্মচাৰীসকল। সন্মুখত আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱন। }}

===যুদ্ধকাল আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘ===

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছুইজাৰলেণ্ড জাৰ্মান সেনাৰদ্বাৰা পৰিৱেষ্টিত হৈ থকাৰ সময়ত আই এল অ'ৰ সঞ্চালক জন জি. ৱিনাণ্টে জেনেভা এৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪০ চনৰ আগষ্টত [[কানাডা]] চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে আই এল অ'ক মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত আশ্ৰয় ল'বলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। চল্লিছজন কৰ্মচাৰীক অস্থায়ী কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু তেওঁলোকে ১৯৪৮ চনলৈ মেকগিলৰপৰা কাম কৰি থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/support/lib/century/index2.htm|title=ILO|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt;

১৯৪৬ চনত জাতিসমূহৰ লীগৰ অন্ত পৰাৰ পাছত আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘ ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থা হয়।&lt;ref name=&quot;e11022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630004817/https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-date=30 June 2017|title=Photo Gallery|year=2011|publisher=ILO|access-date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt; সংশোধিত সংবিধানত সংস্থাটোৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য সম্পৰ্কীয় ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা (১৯৪৪) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। 

===শীতল যুদ্ধৰ সময়===

[[File:Minister of Labor Mr. Wilopo is having a conversation with the Deputy Director General of the ILO Dr. R. Rao.jpg|thumb|১৯৫০ চনৰ ১৫ মাৰ্চত তেতিয়াৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী উইলোপোৰ সৈতে আই এল অ'ৰ উপ-সঞ্চালক প্ৰধান আৰ. ৰাও]]

১৯৫০ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা স্বাধীন হোৱা পূৰ্বৰ উপনিৱেশসমূহৰ সম্ভাৱ্য সদস্যপদৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ সংস্থাটোৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৬৩ চনৰ সঞ্চালক প্ৰধানৰ প্ৰতিৱেদনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্ভাৱ্য নতুন সদস্যসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO: 'Programme and Structure of the ILO':report of the Director General, 1963.&lt;/ref&gt; বিশ্ব পৰিৱেশৰ এই পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ফলত সংস্থাটোৰ ভিতৰৰ বিদ্যমান ৰাজনীতিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল&lt;ref&gt;R. W. Cox, &quot;ILO: Limited Monarchy&quot; in R.W. Cox and H. Jacobson ''The Anatomy of Influence: Decision Making in International Organization'' Yale University Press, 1973 pp.102-138&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত সংস্থাটোৰ সৈতে আমেৰিকাৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। 

১৯৭০ চনৰ জুলাইত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ এজন সহকাৰী সঞ্চালক প্ৰধান নিযুক্ত কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ প্ৰতি দিয়া আৰ্থিক সহায়ৰ ৫০ শতাংশ বন্ধ কৰি দিছিল। এই নিযুক্তিৰ সমালোচনা আই এল অ'ৰ ব্ৰিটিছ সঞ্চালক প্ৰধান চি. উইলফ্ৰেড জেংকছ আৰু এ এফ এল–চি আই অ'ৰ সভাপতি জৰ্জ মেনি আৰু নিউ জাৰ্চিৰ বিধায়ক জন ই. ৰুনিৰপৰা আহিছিল। অৱশেষত অৱশ্যে ধন পৰিশোধ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot;&gt;{{cite journal|last=Beigbeder|first=Yves|title=The United States' Withdrawal from the International Labor Organization|journal=Relations Industrielles / Industrial Relations|year=1979|volume=34|issue=2|pages=223–240|url=http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|doi=10.7202/028959ar|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609070528/http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|archive-date=9 June 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Communication from the Government of the United States|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf |publisher=International Labour Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924063409/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}. United States letter dated 5 November 1975 containing notice of withdrawal from the International Labour Organization.&lt;/ref&gt;

[[File:Tripartite.png|thumb|১৯৭৬ চনৰ ত্ৰিপাক্ষিক পৰামৰ্শ অভিসন্ধিৰ অনুমোদনসমূহ]]

১৯৭৫ চনৰ ১২ জুনত আই এল অ'ই পেলেষ্টাইন মুক্তি সংস্থাক ইয়াৰ সভাসমূহত পৰ্যবেক্ষকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিবলৈ ভোটদান কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইজৰাইলৰ প্ৰতিনিধিসকলে সভাখন ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাই ধন ৰখাই থোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৭৫ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰি যোৱাৰ জাননী দিয়ে। ইয়াৰ মতে সংস্থাটো ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আমেৰিকাই লগতে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে সাম্যবাদী দেশসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব প্ৰকৃত &quot;ত্ৰিপাক্ষিক&quot; নাছিল। ১৯৭৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এই প্ৰত্যাহাৰ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot; /&gt;

সংস্থাটোৰপৰা কিছু সুবিধা লাভ কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ১৯৮০ চনত পুনৰ আই এল অ'ত যোগদান কৰে। এই ঘটনাই আংশিকভাৱে আই এল অ'ৰ মানৱ অধিকাৰকেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰপৰা আঁতৰি ৱাশ্বিংটন সহমতৰ সমৰ্থনৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তনত ভূমিকা লৈছিল। অৰ্থনীতিবিদ গাই ষ্টেণ্ডিংৰ মতে আই এল অ'ই গাঁথনিগত বৈষম্য হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰপৰা নিয়োগৰ সমতাৰ প্ৰচাৰ কৰা সংস্থালৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Standing2008&quot;&gt;{{cite journal|last=Standing|first=Guy|title=The ILO: An Agency for Globalization?|journal=Development and Change|year=2008|volume=39|issue=3|pages=355–384|url=http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|access-date=4 August 2012|doi=10.1111/j.1467-7660.2008.00484.x|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|archive-date=13 October 2013|archivedate=13 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

১৯৮১ চনত [[পোলেণ্ড]] চৰকাৰে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ ফলত ছলিডাৰ্নোস্কৰ কাৰ্যকলাপ বাধাগ্ৰস্ত হয় আৰু ইয়াৰ বহু নেতা আৰু সদস্যক আটক কৰা হয়। আই এল অ'ৰ সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সমিতিয়ে ১৯৮২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনত পোলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰে। তদন্তৰ বাবে গঠন কৰা এখন আয়োগে পোলেণ্ডে আই এল অ'ৰ ৮৭ নং অভিসন্ধি আৰু ৯৮ নং অভিসন্ধি উলংঘা কৰা বুলি বিচাৰি পায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C087|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_Ilo_Code:C098|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; পোলেণ্ডে ১৯৫৭ চনত এই অভিসন্ধিসমূহ অনুমোদন কৰিছিল। আই এল অ' আৰু আন বহু দেশ আৰু সংস্থাই পোলেণ্ড চৰকাৰৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰিছিল। অৱশেষত ১৯৮৯ চনত চৰকাৰে ছলিডাৰ্নোস্কক আইনগত মৰ্যাদা দিয়ে। সেই বছৰতে চৰকাৰ আৰু ছলিডাৰ্নোস্কৰ মাজত এখন গোলমেজ আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়। তাত আই এল অ'ৰ নীতি অনুসৰি সংগঠনটোৰ পুনৰ আইনী স্বীকৃতিৰ চৰ্তসমূহত সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হয়। চৰকাৰে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডত প্ৰথম মুক্ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও সন্মতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.ilo.org/budapest/information-resources/press-releases/WCMS_477275/lang--en/index.htm|title=The ILO and the story of Solidarnoc|website=International Labour Organization|date=3 May 2016}}&lt;/ref&gt;

==কাৰ্যালয়সমূহ==

===আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়===

[[File:Cwr aerial 1937.jpg|thumb|উইলিয়াম ৰেপাৰ্ড কেন্দ্ৰ, ১৯২৬ৰপৰা ১৯৭৪লৈ আই এল অ'ৰ আসন; বৰ্তমান [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়]]

আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম কেইমাহমান সংস্থাটোৰ কাৰ্যালয় লণ্ডনত আছিল। ১৯২০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ই জেনেভালৈ স্থানান্তৰিত হয়। জেনেভাত ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰৰ আৰিয়ানা সম্পত্তিত আছিল। সেই ভৱনটোত পূৰ্বতে থুডিকাম আৱাসিক বিদ্যালয় আছিল আৰু বৰ্তমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰেড ক্ৰছ সমিতিৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। কাৰ্যালয়ৰ কাম বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ১৯২৬ চনত জেনেভা হ্ৰদৰ পাৰত এটা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। জৰ্জ এপিটোই ইয়াৰ নক্সা কৰিছিল। বৰ্তমান এই ভৱনটো [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়। 

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত কাৰ্যালয়টো সাময়িকভাৱে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। 

বৰ্তমান আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰত, ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয়ৰ ওচৰতে অৱস্থিত। ইউজিন বোডুৱাঁ, পিয়েৰ লুইজি নেৰভি আৰু আলবাৰ্টো কামেনজিণ্ডৰ নক্সাত নিৰ্মিত এই দ্বি-অৱতল আয়তাকাৰ ভৱনটো ১৯৬৯ চনৰপৰা ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত কঠোৰ যুক্তিবাদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ সময়ত ই ছুইজাৰলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশাসনিক ভৱন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/features/WCMS_649270/lang--en/index.htm|title=A house for social justice - past, present and future|website=International Labour Organization|date=9 November 2018|access-date=8 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

* [[আফ্ৰিকা]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, আবিদজান, আইভৰী কষ্ট
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[বেংকক]], থাইলেণ্ড
* [[ইউৰোপ]] আৰু মধ্য এছিয়াৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, জেনেভা, ছুইজাৰলেণ্ড
* লেটিন আমেৰিকা আৰু কেৰিবিয়ানৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, লিমা, পেৰু
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, বেইৰুট, লেবানন

===উপ-আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

এইবোৰক &quot;মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান কাৰিকৰী সহায়তা দল&quot; বুলি কোৱা হয়। এই দলসমূহে নিজৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত কেইবাখনো দেশৰ কাম-কাজত কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। 

[[File:OIT Santiago 20200127 06.jpg|thumb|[[ছাণ্টিয়াগো]]ত আই এল অ'ৰ কাৰ্যালয়]]

* উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, কায়ৰো, ইজিপ্ত
* পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ডাকাৰ, ছেনেগাল
* পূব আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প্ৰিটোৰিয়া, দক্ষিণ আফ্ৰিকা
* মধ্য আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, য়াউণ্ডে, কেমেৰুণ
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেইৰুট, লেবানন
* দক্ষিণ এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[নতুন দিল্লী]], ভাৰত
* পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেংকক, থাইলেণ্ড
* মধ্য আৰু পূব ইউৰোপৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বুদাপেষ্ট, হাংগেৰী
* পূব ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[মস্কো]], ৰাছিয়া
* এণ্ডিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, লিমা, পেৰু
* কেৰিবিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো
* মধ্য আমেৰিকাৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ছান জোছে, ক'ষ্টা ৰিকা
* লেটিন আমেৰিকাৰ দক্ষিণ ক'নৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[ছাণ্টিয়াগো]], চিলি

===দেশীয় আৰু যোগাযোগ কাৰ্যালয়===

* আফ্ৰিকাত: আবিদজান, আবুজা, আদিছ আবাবা, আলজিয়াৰ্ছ, আন্তানানাৰিভো, কায়ৰো, ডাকাৰ, দাৰ এছ ছালাম, হাৰাৰে, কিনছাছা, লুছাকা, প্ৰিটোৰিয়া, য়াউণ্ডে
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহত: বেইৰুট, [[দোহা]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.un.org/en/story/2019/10/1049471|title = New labour laws in Qatar benefiting migrant workers a 'momentous step forward': ILO|date = 17 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/beirut/media-centre/news/WCMS_627158/lang--en/index.htm|title=ILO inaugurates its first project office in Qatar|date=30 April 2018}}&lt;/ref&gt; [[জেৰুজালেম]]
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত: বেংকক, [[বেইজিং]], [[কলম্বো]], [[ঢাকা]], [[হানই]], [[ইছলামাবাদ]], [[জাকাৰ্টা]], [[কাবুল]], [[কাঠমাণ্ডু]], [[মেনিলা]], নতুন দিল্লী, [[ছুভা]], [[টকিঅ']], [[য়াংগুন]]
* ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াত: [[আংকাৰা]], [[বাৰ্লিন]], [[ব্ৰাছেলছ]], বুদাপেষ্ট, [[লিছবন]], [[মাদ্ৰিদ]], মস্কো, [[পেৰিছ]], [[ৰোম]]
* আমেৰিকাত: [[ব্ৰাছিলিয়া]], [[বুয়েনছ আয়াৰ্ছ]], [[মেক্সিকো চহৰ]], [[নিউয়ৰ্ক]], লিমা, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ছান জোছে, ছাণ্টিয়াগো, [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]

==কাৰ্যকলাপ==
[[File:ILO Hall 2025.jpg|thumb|upright|জেনেভাত থকা আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ভৱনৰ মাজভাগৰ হল]]

===অভিসমূহ===

২০২৬ চনলৈকে আই এল অ'ই ১৯৩টা অভিসম গ্ৰহণ কৰিছিল। এই অভিসমসমূহ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰ ভোটৰদ্বাৰা পৰ্যাপ্তসংখ্যক অনুমোদন লাভ কৰাৰ পাছত কাৰ্যকৰী হয়। অৱশ্যে অনুমোদন লাভ নকৰিলেও আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কোনো অভিসম কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত ইয়াক অনুমোদন কৰা দেশসমূহে ইয়াৰ বিধানসমূহ প্ৰয়োগ কৰাৰ আইনী বাধ্যবাধকতা লাভ কৰে। 

প্ৰতি বছৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ মানদণ্ড প্ৰয়োগ সমিতিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড উলংঘনৰ অভিযোগসমূহৰ কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰে। চৰকাৰসমূহে তেওঁলোকে অনুমোদন কৰা অভিসমসমূহৰ বাধ্যবাধকতা কিমানদূৰ পালন কৰিছে সেই বিষয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিব লাগে। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে অনুমোদন নকৰা অভিসমসমূহৰো পৰামৰ্শৰ দৰে একে আইনী শক্তি থাকে। 

১৯৯৮ চনত ৮৬সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে ''[[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]]'' গ্ৰহণ কৰে। এই ঘোষণাত চাৰিটা মৌলিক নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;ILO-Declaration&quot;&gt;{{cite web |year=1998 |title=ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work |url=http://www.ilo.org/declaration/lang--en/index.htm |access-date=16 August 2012 |work=Rights at Work |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

* শ্ৰমিকসকলৰ মুক্তভাৱে সংগঠিত হোৱা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ
* জোৰপূৰ্বক আৰু বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ অৱসান
* [[শিশু শ্ৰম]]ৰ অৱসান
* শ্ৰমিকসকলৰ মাজত অন্যায় বৈষম্যৰ অৱসান

আই এল অ'ৰ মতে ইয়াৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে সংশ্লিষ্ট আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত এই নীতিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সন্মান কৰাৰ বাবে কাম কৰাৰ বাধ্যবাধকতা আছে। এই মৌলিক নীতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহ এতিয়া অধিকাংশ সদস্য ৰাষ্ট্ৰই অনুমোদন কৰিছে।&lt;ref&gt;See the list of ratifications at {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120524225645/http://www.ilo.org/ilolex/english/docs/declworld.htm|title=Ilo.org}}&lt;/ref&gt;

প্ৰটোকলসমূহ সদায় অভিসমৰ সৈতে জড়িত থাকে। এইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি হ'লেও নিজাববীয়াকৈ অস্তিত্ব নাথাকে। অভিসমৰ দৰে প্ৰটোকলসমূহো অনুমোদন কৰিব পাৰি। 

পৰামৰ্শসমূহৰ অভিসমৰ দৰে বাধ্যতামূলক শক্তি নাথাকে আৰু সেইবোৰ অনুমোদনৰ অধীন নহয়। অভিসমৰ সৈতে একে সময়তে পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰি অভিসমৰ অতিৰিক্ত বা অধিক বিশদ বিধান যোগ কৰিব পাৰি। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত পৰামৰ্শ পৃথকভাৱে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি আৰু কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিসমৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা বিষয় সামৰি ল'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recommendations |url=http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12010:0::NO::: |website=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন===

আই এল অ'ই বছৰত এবাৰ জেনেভাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰে। এই সন্মিলনত অভিসম আৰু পৰামৰ্শকে ধৰি আই এল অ'ৰ বিস্তৃত নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Conference |url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/international-labour-conference/lang--en/index.htm |access-date=24 May 2012 |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; এই সন্মিলনক &quot;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংসদ&quot; বুলিও কোৱা হয়। ইয়াত আই এল অ'ৰ সাধাৰণ নীতি, কৰ্মসূচী আৰু বাজেটৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হয় আৰু পৰিচালনা পৰিষদ নিৰ্বাচন কৰা হয়। 

প্ৰথমখন সন্মিলন ১৯১৯ চনত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;vittin&quot;&gt;Vittin-Balima, C., [https://library.fes.de/pdf-files/gurn/00067.pdf Migrant workers: The ILO standards], archived at ''Bibliothek der Friedrich-Ebert-Stiftung'', accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; 

প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰক দুজন চৰকাৰী প্ৰতিনিধি, এজন নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধি আৰু এজন শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰে গঠিত এটা প্ৰতিনিধিদলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ নিজা ভোটাধিকাৰ থাকে আৰু প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ জনসংখ্যা যিমানেই নহওক কিয় সকলো ভোটৰ মূল্য সমান। নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলক সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট দেশৰ নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকসকলৰ সৰ্বাধিক প্ৰতিনিধিত্বশীল ৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্বাচন কৰা হয়। সাধাৰণতে শ্ৰমিক আৰু নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধিসকলে তেওঁলোকৰ ভোটদানৰ মাজত সমন্বয় কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে আৰু তেওঁলোকে কোনো গোট হিচাপে ভোট দিবলৈ বাধ্য নহয়। 

প্ৰতিনিধিসকলে পৰামৰ্শদাতা আৰু বিকল্প প্ৰতিনিধিৰ সৈতে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/meetingdocument/wcms_844627.pdf Final list of delegations, International Labour Conference, 110th Session, 2022], accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে। তেওঁলোকে মুক্তভাৱে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি ভোট দিব পাৰে। মতামতৰ এই বৈচিত্ৰ্যই অতি বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা বা সৰ্বসন্মতিক্ৰমে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাত বাধা নিদিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The International Labour Conference | url=https://cbsd.ilo.org/cbsd_initiatives/international-labour-conference | publisher=International Labour Organization | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলেও সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। চৰকাৰী আৰু অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনসমূহেও পৰ্যবেক্ষক হিচাপে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। 

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ ১০৯সংখ্যক অধিৱেশন ২০২০ চনৰপৰা পিছুৱাই ২০২১ চনৰ মে' মাহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। [[ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰী]]ৰ বাবে সন্মিলনখন অনলাইনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০২১ চনৰ ২০ মে'ত জেনেভাত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু তাত বিষয়ববীয়া নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত জুন, নৱেম্বৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহত বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2021 |title=109th International Labour Conference to be held virtually, opening in May |url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_791932/lang--en/index.htm}}&lt;/ref&gt; ১১০সংখ্যক অধিৱেশন ২০২২ চনৰ ২৭ মে'ৰপৰা ১১ জুনলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://ilo-live-frontend.netlify.app/events/110th-international-labour-conference-2022-05 110th International Labour Conference], accessed 25 September 2022&lt;/ref&gt; ১১১সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধিৱেশন ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/ilc/ILCSessions/111/lang--en/index.htm 111th Session of the International Labour Conference], 5–16 June 2023, accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt;

===বিশ্বজনীন মঞ্চৰ বৈঠক===

আই এল অ'ই ব্যৱসায় আৰু নিয়োগৰ নিৰ্দিষ্ট খণ্ডসমূহৰ সৈতে জড়িত বিষয়ত নিয়মীয়াকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ত্ৰিপাক্ষিক সমাৱেশ আৰু বিশ্বজনীন আলোচনাৰ মঞ্চ আয়োজন কৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/sector/activities/sectoral-meetings/lang--en/index.htm Sectoral meetings], accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১১ চনত বিশ্বব্যাপী জাহাজ পৰিবহণৰ বাবে পাত্ৰ পেকেজিং কৰাৰ সময়ত যোগান শৃংখলৰ সুৰক্ষা আৰু ২০১২ চনত শৈশৱৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষাৰ নিয়োগৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/global/docs/WCMS_151472/lang--en/index.htm &quot;Any fool can stuff a container?&quot;: ILO to discuss safety in growing container industry], published 14 February 2011, accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |author=ILO |url= |title=Early childhood education and educators: Global Dialogue Forum on Conditions of Personnel in Early Childhood Education, Geneva, 22–23 February 2012 |publisher=International Labour Office, Sectoral Activities Department |year=2012 |isbn= |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰম পৰিসংখ্যা===

আই এল অ' শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ এটা প্ৰধান উৎস। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে শ্ৰমৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাৰ দিশত তেওঁলোকৰ অগ্ৰগতি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ শ্ৰম পৰিসংখ্যা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিসংখ্যাগত কামৰ অংশ হিচাপে আই এল অ'ই কেইবাটাও তথ্যভাণ্ডাৰ পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/statistics-and-databases/lang--en/index.htm|title=ILO statistics overview|work=International Labour Organization|date=16 April 2024 }}&lt;/ref&gt; এই তথ্যভাণ্ডাৰত ২০০খনতকৈ অধিক দেশৰ ১১টা প্ৰধান তথ্য শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ উপৰি আই এল অ'ই কেইবাখনো শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ''শ্ৰম বজাৰৰ মুখ্য সূচক''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/empelm/what/WCMS_114240/lang--en/index.htm|title=Key Indicators of the Labour Market (KILM)|work=International Labour Organization|date=11 December 2013 }}&lt;/ref&gt; অন্যতম। ইয়াত শ্ৰম অংশগ্ৰহণৰ হাৰ, নিয়োগ, নিবনুৱা, শিক্ষাগত অৰ্হতা, শ্ৰম ব্যয় আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ২০টা মুখ্য সূচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই সূচকসমূহৰ বহুতো আন সংগঠনে প্ৰস্তুত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনা বিভাগ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰোয়ে উৎপাদন খণ্ডৰ ঘণ্টাভিত্তিক পাৰিশ্ৰমিকৰ সূচক প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|website=International Labour Organization, KILM 17|title=Hourly compensation costs|access-date=2 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|archive-date=11 July 2012|archivedate=11 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগে প্ৰতি বছৰে ''শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|title=List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor|work=U.S. Department of Labor |access-date=9 January 2015|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112004718/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/}}&lt;/ref&gt; এই তালিকাখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম পৰিক্ৰমা ব্যুৰোৱে প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত সংশোধিত সংস্কৰণত মুঠ ৭৪খন দেশ আৰু ১৩৬বিধ সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। 

আই এল অ' [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮]]ৰ ১৭টা সূচকৰ ভিতৰত ৯টা সূচকৰ দায়িত্বশীল সংস্থা।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.ilo.org/publications/time-act-sdg-8-integrating-decent-work-sustained-growth-and-environmental-0 |title=Time to act for SDG 8: integrating decent work, sustained growth and environmental integrity |date=2019 |publisher=International Labour Office |isbn=978-92-2-133677-8 |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;{{Rp|5}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Sustainable Development Goal #8: Decent Work and Economic Growth |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/decent-work-and-2030-agenda-sustainable-development/sustainable-development-goal-8-decent-work-and-economic-growth |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই লক্ষ্যৰ বিষয় হৈছে &quot;উপযুক্ত শ্ৰম আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশ।&quot; &lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, আই এল অ' লক্ষ্য ৮.খৰ সূচক ৮.খ.১ৰ দায়িত্বশীল সংস্থা। এই লক্ষ্যৰ ভাষ্য হৈছে: &quot;২০২০ চনৰ ভিতৰত যুৱ নিয়োগৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন কৌশল প্ৰস্তুত আৰু কাৰ্যকৰী কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিশ্বজনীন নিয়োগ চুক্তি ৰূপায়ণ কৰা।&quot; &lt;ref name=&quot;:172&quot;&gt;United Nations (2017) Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, [[:File:A RES 71 313 E.pdf|Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://undocs.org/A/RES/71/313 A/RES/71/313])&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি বিশ্বজনীন যুৱ সবলীকৰণ কৌশলৰ অগ্ৰগতিৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব আই এল অ'ৰ।&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt;

===প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষাদানৰ একক===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ ইটালীৰ তুৰিনত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.itcilo.org/en|title=ITCILO – International Training Center|access-date=21 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|archive-date=10 July 2015|archivedate=10 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন বিভাগৰ সৈতে একেলগে এই কেন্দ্ৰই আই এল অ'ৰ বিষয়া আৰু সচিবালয়ৰ সদস্যসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণৰ লগতে বিভিন্ন শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰতি বছৰে বিশ্বৰ প্ৰায় ১১,০০০ লোকৰ বাবে ৪৫০টাতকৈ অধিক প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্প আগবঢ়ায়। 

উদাহৰণস্বৰূপে, কেন্দ্ৰটোৱে উন্নয়ন পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত আইনৰ স্নাতকোত্তৰ কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সহযোগিতা আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰৰ পেছাদাৰীসকলক বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy|title=LLM Guide (IP LLM) – University of Torino, Faculty of Law|website=llm-guide.com|access-date=2 June 2012|archive-date=18 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160318082321/http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy}}&lt;/ref&gt;

==বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি==

===শিশু শ্ৰম===

[[File:Minimum age convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৭৩ চনৰ সৰ্বনিম্ন বয়স সন্মিলনৰ পক্ষভুক্ত দেশসমূহ আৰু তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰণ কৰা সৰ্বনিম্ন বয়স: বেঙুনীয়া, ১৪ বছৰ; সেউজীয়া, ১৫ বছৰ; নীলা, ১৬ বছৰ]][[File:Child labour in Madagascar.jpg|thumb|এই কমবয়সীয়া ল'ৰাসকল বিশ্বৰ শিশু শ্ৰমত জড়িত লাখ লাখ শিশুৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁলোকে মাদাগাস্কাৰৰ অন্তছিৰাবেৰ এটা ইটাভাতাত কাম কৰে। ]]
[[শিশু শ্ৰম]]ক সাধাৰণতে এনে কাম হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যিয়ে শিশুৰ শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদা কাঢ়ি লয় আৰু তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক বিকাশৰ ক্ষতি কৰে। ''শিশু শ্ৰম'' বুলিলে শিশুৰ বাবে মানসিক, শাৰীৰিক, সামাজিক বা নৈতিকভাৱে বিপজ্জনক আৰু ক্ষতিকাৰক কামক বুজায়। ইয়াৰ উপৰি এনে কামে শিশুৰ বিদ্যালয়ত উপস্থিত থকাৰ সুযোগ কাঢ়ি লৈ, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি বা অত্যধিক দীঘলীয়া আৰু কঠিন কামৰ সৈতে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা একেলগে চলাবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Ahmady, Kameel 2021:[[Traces of Exploitation in the World of Childhood]] (A Comprehensive Research on Forms, Causes and Consequences of Child Labour in Iran). Avaye Buf Publisher, Denmark.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour |url=https://www.unicef.org/protection/child-labour |access-date=2024-06-10 |website=UNICEF |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour has a profound impact on the health and wellbeing of children |url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/news-and-events/stories/child-labour-has-profound-impact-health-and-wellbeing-children_en |access-date=2024-06-10 |website=European Commission |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ শিশু শ্ৰম বিলোপৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী ১৯৯২ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ক্ৰমান্বয়ে শিশু শ্ৰম বিলোপ কৰা। ইয়াৰ বাবে দেশসমূহৰ সমস্যা মোকাবিলা কৰাৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰা আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশ্বজনীন আন্দোলন আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমান এই কাৰ্যসূচী ৮৮খন দেশত চলি আছে। ২০০৮ চনত কাৰিকৰী সহযোগিতা প্ৰকল্পৰ বাবে ইয়াৰ বাৰ্ষিক ব্যয় ৬১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰতকৈ অধিক হৈছিল। ই বিশ্বৰ এই ধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যসূচী আৰু আই এল অ'ৰ এককভাৱে সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যকৰী কাৰ্যসূচী। 

বছৰবোৰৰ সৈতে এই কাৰ্যসূচীৰ সহযোগীৰ সংখ্যা আৰু পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান ইয়াৰ অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক সংগঠন, অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু চৰকাৰী সংস্থা, ব্যক্তিগত ব্যৱসায়, সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংগঠন, বেচৰকাৰী সংস্থা, সংবাদ মাধ্যম, সংসদ সদস্য, ন্যায়পালিকা, বিশ্ববিদ্যালয়, ধৰ্মীয় গোট আৰু শিশু তথা তেওঁলোকৰ পৰিয়াল অন্তৰ্ভুক্ত। 

শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে আই এল অ'ৰ এই কাৰ্যসূচীৰ কাম আই এল অ'ৰ উপযুক্ত শ্ৰম কাৰ্যসূচীৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |title=Decent work - Themes |access-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509195231/http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |archive-date=9 May 2008}}&lt;/ref&gt; শিশু শ্ৰমে শিশুসকলক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষা লাভ কৰাত বাধা দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Von Braun|first=Joachim|editor= Von Braun|title=Employment for poverty reduction and food security|url=https://books.google.com/books?id=7q1ZUsatasIC&amp;pg=PA35|access-date=20 June 2010|series=IFPRI Occasional Papers|year=1995|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-332-8|page=35}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন সন্মিলন আয়োজন কৰে। সৰ্বশেষ সন্মিলনখন ২০২২ চনৰ ১৫ মে'ৰপৰা ২০ মে'লৈ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ডাৰবানত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5th Global Conference on the Elimination of Child Labour |url=https://www.5thchildlabourconf.org/en/home |access-date=2022-06-07 |website=www.5thchildlabourconf.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই ২০০২ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে ১২ জুনত [[বিশ্ব শিশু শ্ৰম বিৰোধী দিৱস]] পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বজুৰি শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণত উৎসাহিত কৰা। এই দিৱসে বিশেষভাৱে দাসত্ব আৰু শিশু সৈনিকৰ ব্যৱহাৰ বিলোপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |author=United Nations |title=World Day Against Child Labour - Background |url=https://www.un.org/en/observances/world-day-against-child-labour/background |access-date=2024-04-08 |work=United Nations |language=en}}&lt;/ref&gt;

====খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ ব্যতিক্ৰম====

শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সাংস্কৃতিক দৃষ্টিভংগীৰ বাবে আই এল অ'ই সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতা বিবেচনা কৰা কেইবাটাও নীতি বিকশিত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৬৯, ১০৭, ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ সন্মিলন অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে খিলঞ্জীয়া সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰা। ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ সন্মিলনে শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আনহাতে ১০৭ আৰু ১৬৯ নম্বৰৰ সন্মিলনে [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] আৰু জনজাতীয় লোকসকলৰ অধিকাৰ আগবঢ়ায় আৰু নিজৰ উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিজে নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot;&gt;{{cite book|last=Larsen|first=P.B.|title=Indigenous and tribal children: assessing child labour and education challenges.|publisher=International Programme on the Elimination of Child Labour (IPEC), International Labour Office.}}&lt;/ref&gt;

বহু খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ত, পিতৃ-মাতৃয়ে বিশ্বাস কৰে যে কাম কৰা আৰু দৈনন্দিন জীৱনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ জৰিয়তে শিশুৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱন শিক্ষা লাভ কৰে। কামক শিশুসকলৰ ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ কামৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা এক শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে দেখা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Guidelines for Combating Child Labour Among Indigenous Peoples|date=2006|publisher=International Labour Organization|location=Geneva|isbn=978-92-2-118748-6|url=http://www.ilo.org/publns}}&lt;/ref&gt; পৰিয়াল আৰু শিশুৰ কল্যাণ আৰু জীৱন-ধাৰণ পৰিয়ালৰ সকলো সদস্যৰ উমৈহতীয়া দায়িত্ব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে কামক শিশুৰ বিকাশ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলিও গণ্য কৰে। খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বহু শিশু আৰু পিতৃ-মাতৃয়ে এতিয়াও শিক্ষাক যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot; /&gt;

===জোৰপূৰ্বক শ্ৰম===

[[File:Krychów forced labour camp 1940 (Krowie Bagno).jpg|thumb|১৯৪০ চনৰ ক্ৰিচ'ভ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম শিবিৰ]]

আই এল অ'ই [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজক ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত এই বিষয়টোক মূলতঃ ঔপনিৱেশিক সমস্যা হিচাপে দেখা হৈছিল। সেই সময়ত আই এল অ'ৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰদ্বাৰা উপনিৱেশসমূহৰ বাসিন্দাসকলৰ ওপৰত কৰা গুৰুতৰ শোষণৰপৰা তেওঁলোকক সুৰক্ষা দিবলৈ ন্যূনতম মানদণ্ড স্থাপন কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Burbank |first1=Jane |url=https://books.google.com/books?id=y7B9euuLEkUC |title=Empires in World History: Power and the Politics of Difference |last2=Cooper |first2=Frederick |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12708-8 |page=386 |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৪৫ চনৰ পিছত লক্ষ্য আছিল দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ ভিত্তিত একে আৰু বিশ্বজনীন মানদণ্ড স্থাপন কৰা। কিন্তু [[শীতল যুদ্ধ]] আৰু ঔপনিৱেশিক শক্তিসমূহে দাবী কৰা ব্যতিক্ৰমৰ বাবে এই আলোচনা বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকৰপৰা মানৱ অধিকাৰৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰমৰ মানদণ্ডৰ ঘোষণাসমূহৰ শক্তি উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক দেশসমূহৰ চৰকাৰৰ দাবীৰ বাবে হ্ৰাস পাইছিল। তেওঁলোকে দ্ৰুত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে জৰুৰীকালীন শাসন হিচাপে শ্ৰমৰ ওপৰত অসাধাৰণ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Daniel Roger Maul|title=The International Labour Organization and the Struggle against Forced Labour from 1919 to the Present|journal=Labor History|year= 2007|volume= 48|issue=4|pages=477–500|doi=10.1080/00236560701580275|s2cid=154924697}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Solzhenitsyn, Aleksandr.(1973) [[The Gulag Archipelago]]: An Experiment in Literary Investigation. Parisian publisher YMCA-Press.}}&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Labour Convention map.svg|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৩০ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সন্মিলনত অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

১৯৯৮ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা আৰু ইয়াৰ অনুসৰণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহক সংগঠন কৰাৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ সন্মান, প্ৰচাৰ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ, সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপ কৰিবলৈ, শিশু শ্ৰম কাৰ্যকৰীভাৱে বিলোপ কৰিবলৈ আৰু নিয়োগ আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kellerson |first=Hilary |year=1998 |title=The ILO Declaration of 1998 on Fundamental Principles and Rights: A Challenge for the Future |url=https://access.heinonline.com/HOL/P?h=hein.journals/intlr137&amp;i=232 |journal=International Labour Review |volume=137 |issue=2 |pages=223–228}}&lt;/ref&gt;

[[File:Abolition of Forced Labour Convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৫৭ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম বিলোপ সন্মিলন অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সম্পৰ্কীয় প্ৰথম বিশ্বজনীন প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশেষ কাৰ্যসূচী সৃষ্টি কৰে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Forced labour, modern slavery and trafficking in persons |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচী ১৯৯৮ চনৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণাৰ প্ৰচাৰ আৰু ৰূপায়ণৰ বৃহত্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ আছিল। ২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াক &quot;কাৰিকৰী সহায় আৰু প্ৰচাৰমূলক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপৰ বাবে&quot; সৃষ্টি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Plant |first1=Roger |last2=O'Reilly |first2=Caroline |date=March 2003 |title=The ILO's Special Action Programme to Combat Forced Labour |journal=International Labour Review |volume=142 |issue=1 |page=73 |doi=10.1111/j.1564-913X.2003.tb00253.x}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচীয়ে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিভিন্ন পদ্ধতি চিনাক্ত কৰাৰ সূচক বিকশিত কৰিছে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chantavanich |first1=Supang |last2=Laodumrongchai |first2=Samarn |last3=Stringer |first3=Christina |date=2016 |title=Under the shadow: Forced labour among sea fishers in Thailand |journal=Marine Policy |language=en |volume=68 |page=6 |bibcode=2016MarPo..68....1C |doi=10.1016/j.marpol.2015.12.015 |issn=0308-597X |s2cid=155418604}}&lt;/ref&gt; আৰু জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ ওপৰত সমীক্ষাৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lerche |first1=Jens |date=October 2007 |title=A Global Alliance against Forced Labour? Unfree Labour, Neo-Liberal Globalization and the International Labour Organization |journal=Journal of Agrarian Change |volume=7 |issue=4 |page=427 |bibcode=2007JAgrC...7..425L |doi=10.1111/j.1471-0366.2007.00152.x |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনত এই বিশেষ কাৰ্যসূচীক আই এল অ'ৰ ''কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ শাখা''ত একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Fundamental Principles and Rights at Work Branch (FUNDAMENTALS) |url=https://www.ilo.org/about-ilo/how-ilo-works/organizational-structure-international-labour-office/governance-and-tripartism-department-governance/fundamental-principles-and-rights-work-branch-fundamentals |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ জৰিয়তে জোৰপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে কাম আৰু মিত্ৰতা ৮.৭ৰ প্ৰসংগত কাম একেলগে কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.alliance87.org/|title=Alliance 8.7|work=Alliance 8.7}}&lt;/ref&gt;

২০১৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল গ্ৰহণ কৰা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি আছিল। ২০১৫ চনত ইয়াক অনুমোদন কৰা হয় আৰু ২০১৬ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত ই কাৰ্যকৰী হয়। নতুন প্ৰটোকলটোৱে ১৯৩০ চনত গ্ৰহণ কৰা আই এল অ'ৰ ২৯ নম্বৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সন্মিলনক আধুনিক সময়ৰ উপযোগী কৰি মানুহৰ সৰবৰাহৰ দৰে পদ্ধতিৰ মোকাবিলা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C029|title=ILO Convention 29}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ সৈতে জড়িত ২০৩ নম্বৰ পৰামৰ্শই ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ বাবে কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:3174688|title=ILO Recommendation 203}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনত আই এল অ'ই নিয়োগকৰ্তাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘ কংগ্ৰেছৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বত আধুনিক দাসত্বৰ অৱসান ঘটোৱাৰ বাবে বিশ্বজনীন অভিযান আৰম্ভ কৰে। ''৫০ ফৰ ফ্ৰিডম অভিযান''ৰ উদ্দেশ্য আছিল জনসমৰ্থন সংগ্ৰহ কৰা আৰু দেশসমূহক আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল অনুমোদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

===ন্যূনতম মজুৰি আইন===

শ্ৰমিকসকলৰ [[ন্যূনতম মজুৰি]] নিৰ্ধাৰণৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আই এল অ'ই ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা সন্মিলন, ১৯২৮, ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা কৃষি সন্মিলন, ১৯৫১ আৰু ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ সন্মিলন, ১৯৭০ক ন্যূনতম মজুৰি আইন হিচাপে সৃষ্টি কৰিছে। 

===বাণিজ্যিক যৌনতা===

১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ জৰিয়তে আই এল অ' সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ৰপৰাই সংস্থাটোৱে বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিতৰ্কিত বিষয়টোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। আই এল অ' আৰু [[জাতিসংঘ]] গঠনৰ আগলৈকে যৌন সেৱাৰ বিষয়টো কেৱল ৰাষ্ট্ৰৰ অধিকাৰৰ ভিতৰত আছিল। পিছত আই এল অ' আৰু জাতিসংঘ সংঘই এই বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰা বিষয় আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত বুলি বিবেচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Rodriguez Garcia |first2=Magaly |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=197 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাণিজ্যিক যৌনতাক অনৈতিক আৰু অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে পুৰুষৰ অভিভাৱকত্বৰ বাহিৰত আন দেশলৈ যোৱা দুৰ্বল অৱস্থাত থকা অবিবাহিত কৰ্মৰত মহিলাসকলৰ সৈতে বেশ্যাবৃত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ ব্যাপক ধ্বংসৰ পিছত আই এল অ'ই বেশ্যাবৃত্তিক নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰয়োজন হোৱা সংক্ৰমণ হিচাপে দেখিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=198 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ফৰাচী সমাজবাদী এলবাৰ্ট থমাছৰ নেতৃত্বত আই এল অ'ই এটা চিকিৎসা বিভাগ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল পুৰুষ নাৱিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। তেওঁলোকৰ জীৱনক &quot;ঘূৰি ফুৰা&quot; আৰু &quot;অসংযত&quot; বুলি দেখা হৈছিল আৰু সেইবাবে তেওঁলোক যৌন সংক্ৰমিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ অধিক সম্ভাৱনাপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

১৯২০ চনৰ জেনোৱা সামুদ্ৰিক সন্মিলনৰ পিছত আই এল অ'ই নাৱিকসকলৰ মাজত যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতৃত্বৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত আই এল অ'ই বিপজ্জনক বৃত্তিত কৰ্মৰত মহিলাসকলক সুৰক্ষা দিবলৈও চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু আই এল অ'ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলে যৌন ব্যৱসায়ক &quot;শ্ৰম&quot; বুলি গণ্য কৰা নাছিল। তেওঁলোকে শ্ৰমক মূলতঃ ঔদ্যোগিক শ্ৰম হিচাপে বুজিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=200 |doi=10.1353/jowh.2021.0050 |s2cid=245127678|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে মহিলাসকলে ঔদ্যোগিক কাম কৰিলে তেওঁলোক অনৈতিক জীৱনযাপনৰপৰা আঁতৰি থাকিব। মহিলাসকলক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ঔদ্যোগিক কামক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ উন্নত মজুৰি আৰু নিৰাপদ কৰ্মপৰিস্থিতিৰ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=201 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

[[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]] গঠনৰ পিছত আই এল অ'ই বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিষয়ত নতুনকৈ গঠিত সংস্থাটোৰ তুলনাত পিছপৰা ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় আয়োগে [[যৌন সৰবৰাহ]] আৰু [[বেশ্যাবৃত্তি]] দুয়োটাৰে বিলোপৰ আহ্বান জনায়।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=202 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ১৯৫০ৰ দশকত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংগঠনে দাসত্বৰ সৈতে মিল থকা সকলো কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ বিষয়ৰ পৰিৱৰ্তে অপৰাধমূলক বিষয় হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

১৯৭৬ চনৰপৰা আই এল অ' আৰু অন্যান্য সংগঠনে উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ কাম আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:62&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=105 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই পৰীক্ষা কৰা এটা উদাহৰণ আছিল থাইলেণ্ডৰ [[গো-গো বাৰ]] আৰু ''ভাড়াতীয়া পত্নী''ৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰথা। অঞ্চলটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক ঘাটি স্থাপনৰ ফলত এই দুয়োটা প্ৰথাৰ বিকাশ ঘটিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষৰফালে আই এল অ'ই ''গ্ৰাম্য মহিলা কাৰ্যসূচী'' স্থাপন কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে বেংককত যুৱ মালিচকৰ্মী মহিলাসকলৰ যৌন ব্যৱসায়ত জড়িত হোৱাৰ বিষয়টো পৰীক্ষা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; এই ঘটনা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ আই এল অ' বা ইয়াৰ কোনো শাখাৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ এটা ৰূপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; পৰৱৰ্তী দশকসমূহত [[যৌন পৰ্যটন]] বৃদ্ধি আৰু এইডছ মহামাৰীৰ বিস্তাৰে আই এল অ'ৰ বাণিজ্যিক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=106 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt;

===এইচ আই ভি/এইডছ===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা হৈছে [[এইচ আই ভি]] সম্পৰ্কীয় কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সম্পদ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য সংস্থা। আই এল অ'এইডছ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/lang--en/index.htm|title=HIV/AIDS and the World of Work Branch (ILOAIDS)|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; হৈছে এই বিষয়ৰ বাবে আই এল অ'ৰ বিশেষ শাখা। 

আই এল অ' ১৯৯৮ চনৰপৰা এইচ আই ভিৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল শ্ৰম আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য গুৰুতৰ প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ কৰা। সংস্থাটোৰ মতে এইচ আই ভিয়ে কৰ্মৰত লোক, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বৃহৎ বোজা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০০১ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে এইচ আই ভি/এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ওপৰত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আচৰণ বিধি গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Publications/WCMS_113783/lang--en/index.htm|title=The ILO Code of Practice on HIV/AIDS and the World of Work|work=International Labour Organization|date=June 2001}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ এখন বিশেষ অধিৱেশনৰ সময়ত প্ৰকাশ কৰা হয়। 

একেটা বছৰতে আই এল অ' এইচ আই ভি/এইডছৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যুটীয়া কাৰ্যসূচীৰ সহ-পৃষ্ঠপোষক হয়। 

২০১০ চনত ৯৯সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ সম্পৰ্কীয় আই এল অ'ৰ ২০১০ চনৰ ২০০ নম্বৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_142706/lang--en/index.htm|title=Recommendation concerning HIV and AIDS and the World of Work, 2010 (No. 200)|work=International Labour Organization|date=17 June 2010 }}&lt;/ref&gt; এইটো এইচ আই ভি আৰু এইডছ সম্পৰ্কীয় প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড আছিল। এই পৰামৰ্শত এইচ আই ভি আক্ৰান্ত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে কৰ্মক্ষেত্ৰত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিস্তৃত নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে। ''এইচ আই ভি প্ৰতিৰোধ, কৰ্মক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা'' শীৰ্ষক বিষয়ৰ অধীনত আই এল অ'এইডছে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মজগতৰ ক্ষেত্ৰত নীতি পৰামৰ্শ, গৱেষণা আৰু কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। আই এল অ'ই এইচ আই ভিৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা হ্ৰাস আৰু এইচ আই ভিৰ সৈতে জীয়াই থকা বা ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত লোকসকলৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ কমোৱাৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষাৰ প্ৰচাৰো কৰে। 

আই এল অ'এইডছে ২০১৫ চনৰ ভিতৰত নতুন সংক্ৰমণ, এইডছ-সম্পৰ্কীয় মৃত্যু আৰু বৈষম্য শূন্যলৈ অনাৰ লক্ষ্যৰে &quot;শূন্যৰ দিশে&quot; অভিযান চলাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|title=Getting to Zero|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209165450/http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|archive-date=9 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsstrategygoalsby2015|title=UNAIDS|work=unaids.org}}&lt;/ref&gt; এই অভিযানৰ আধাৰত আই এল অ'এইডছে কৰ্মক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছামূলক আৰু গোপনীয় পৰামৰ্শ আৰু পৰীক্ষাৰ এটা কাৰ্যসূচী চলায়। ইয়াক ভিচিটি@ৱৰ্ক নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_215899/lang--ja/index.htm|title=VCT@WORK: 5 million women and men workers reached with Voluntary and confidential HIV Counseling and Testing by 2015|work=International Labour Organization|date=December 2014 }}&lt;/ref&gt;

===প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক===

&quot;প্ৰব্ৰজিত&quot; শব্দটোৰ অৰ্থ অনুসৰি [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক]] বুলিলে কাম কৰিবলৈ এখন দেশৰপৰা আন এখন দেশলৈ যোৱা লোকক বুজায়। প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে সমতা আৰু সমন্বয়ৰ ওপৰত এটা পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=vittin /&gt; আই এল অ'ই ১৯৭৫ চনৰ প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় পৰিপূৰক বিধান সন্মিলন আৰু ১৯৯০ চনৰ সকলো প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সন্মিলনকে ধৰি কেইবাটাও সন্মিলন গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kumaraveloo|first1=K Sakthiaseelan|last2=Lunner Kolstrup|first2=Christina|date=2018-07-03|title=Agriculture and musculoskeletal disorders in low- and middle-income countries|journal=Journal of Agromedicine|language=en|volume=23|issue=3|pages=227–248|doi=10.1080/1059924x.2018.1458671|pmid=30047854|s2cid=51719997|issn=1059-924X}}&lt;/ref&gt;

===ঘৰুৱা শ্ৰমিক===

ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকল হৈছে আন লোকৰ ঘৰত বা তেওঁলোকৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰা লোক। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে ৰন্ধা-বঢ়া, ঘৰ পৰিষ্কাৰ কৰা আৰু শিশুৰ যত্ন ল'ব পাৰে। তথাপি তেওঁলোক প্ৰায়ে আটাইতকৈ কম বিবেচনা লাভ কৰা লোক আৰু শ্ৰম তথা সামাজিক সুৰক্ষাৰপৰা বঞ্চিত হয়। ইয়াৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈছে পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে এই কামসমূহ বিনা পাৰিশ্ৰমিকত কৰি অহা।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Domestic workers|url=http://www.ilo.org/global/topics/domestic-workers/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক]] আৰু উপযুক্ত শ্ৰমৰ অধিকাৰ, লগতে প্ৰব্ৰজিত ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আই এল অ'ই ২০১১ চনৰ ১৬ জুনত ঘৰুৱা শ্ৰমিক সন্মিলন গ্ৰহণ কৰে। 

===পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা===

১৯৭০ৰ দশকৰপৰা আই এল অ'ই ইয়াৰ কাৰ্যকলাপ আৰু বৃহত্তৰ আলোচনাত পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা সংযোজনৰ ওপৰত কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৭২ৰপৰা ১৯৭৫ চনৰ ভিতৰত আই এল অ'ৰ কেইবাখনো প্ৰতিৱেদনত পেছাগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য, অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Montesano |first1=Francesco S. |last2=Biermann |first2=Frank |last3=Kalfagianni |first3=Agni |last4=Vijge |first4=Marjanneke J. |date=2023 |title=Can the Sustainable Development Goals Green International Organisations? Sustainability Integration in the International Labour Organisation |journal=Journal of Environmental Policy &amp; Planning |language=en |volume=25 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1080/1523908X.2021.1976123 |issn=1523-908X |pmc=9893765 |pmid=36744153|bibcode=2023JEPP...25....1M }}&lt;/ref&gt; ২০০০ৰ দশকত আই এল অ'ই &quot;সেউজীয়া নিয়োগলৈ সামাজিকভাৱে ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন&quot;ৰ প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। সংস্থাটোৱে সেউজীয়া নিয়োগক &quot;পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰা উপযুক্ত চাকৰি&quot; হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০১৭ চনৰপৰা ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ নীতিত দৃঢ়ভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ ''ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতৰ বাবে শতবাৰ্ষিকী ঘোষণা''ত কোৱা হৈছিল যে: &quot;[...] আই এল অ'ই ইয়াৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ এই দিশত পৰিচালিত কৰিব লাগিব: (১) অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত দিশত বহনক্ষম উন্নয়নত অৰিহণা যোগোৱা ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতলৈ ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন নিশ্চিত কৰা।&quot; &lt;ref&gt;ILO (2019) [https://www.ilo.org/about-ilo/mission-and-impact-ilo/ilo-centenary-declaration-future-work-2019 ILO Centenary Declaration for the Future of Work]. Adopted at the 108th session of the International Labour Conference&lt;/ref&gt;{{Rp|3}} ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ গুৰুত্ব [[শক্তি পৰিৱৰ্তন]] আৰু [[কাৰ্বনমুক্তকৰণ]]ৰ ন্যায়সংগত পদ্ধতিৰ মাজৰ সম্পৰ্কত, যিয়ে বহল [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|উন্নয়ন লক্ষ্য]]সমূহক সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web |title=How just transition can help deliver the Paris Agreement |url=https://climatepromise.undp.org/research-and-reports/how-just-transition-can-help-deliver-paris-agreement |access-date=2025-02-17 |website=UNDP Climate Promise |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=McCauley |first1=Darren |last2=Heffron |first2=Raphael |date=2018-08-01 |title=Just transition: Integrating climate, energy and environmental justice |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301421518302301 |journal=Energy Policy |volume=119 |pages=1–7 |doi=10.1016/j.enpol.2018.04.014 |bibcode=2018EnPol.119....1M |issn=0301-4215 |hdl-access=free |hdl=10023/17583|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই [[সেউজীয়া অৰ্থনীতি]]লৈ পৰিৱৰ্তন আৰু নিয়োগৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱো পৰীক্ষা কৰিছে। সংস্থাটোৱে সিদ্ধান্তলৈ আহিছিল যে উপযুক্ত নীতি গ্ৰহণ কৰিলে সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তনে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ২৪ নিযুত নতুন চাকৰি সৃষ্টি কৰিব পাৰে। আনহাতে, সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তন নঘটিলে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত উষ্ণতাৰ চাপৰ বাবে ৭২ নিযুত পূৰ্ণকালীন চাকৰি হেৰাই যাব পাৰে। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত বিশেষকৈ কৃষিক্ষেত্ৰত উপলব্ধ কৰ্মঘণ্টাও হ্ৰাস পাব পাৰে।&lt;ref&gt;[https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/04/green-economy-could-create-24-million-new-jobs/ Green economy could create 24 million new jobs]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ilo.org/global/research/global-reports/weso/greening-with-jobs/lang--en/index.htm Greening with jobs – World Employment and Social Outlook 2018]&lt;/ref&gt;

== বঁটা ==

১৯৬৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত ভ্ৰাতৃত্ববোধ আৰু শান্তি উন্নত কৰা, শ্ৰমিকসকলৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে কাম কৰা আৰু অন্যান্য উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰক কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|নোবেল শান্তি বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - International Labour Organization Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/labour/facts/ |access-date=5 July 2006 |work=Nobelprize.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - Presentation Speech |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/ceremony-speech/ |access-date=2025-05-02 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== সমালোচনা ==

=== কাটাৰৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক ===

==== আনুষ্ঠানিক অভিযোগ ====

২০১৪ চনত [[কাটাৰ]]ত [[বিদেশী শ্ৰমিক|বিদেশী শ্ৰমিকসকল]]ৰ প্ৰতি কৰা ব্যৱহাৰক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত [[২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ যোগ্যতা অৰ্জন প্ৰতিযোগিতা|২০২২ ফিফা বিশ্বকাপ]]ৰ প্ৰস্তুতি চলি আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংগঠনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিক অভিযোগ দাখিল কৰে। অভিযোগত কাটাৰে বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ ব্যাপকভাৱে উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=Pattisson|first=Pete|last2=Ames|first2=Nick|date=2023-03-28|title='Legacy, what legacy?' Fight goes on for migrant workers in Qatar 100 days after World Cup|url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/28/legacy-fight-goes-on-for-migrant-workers-in-qatar-100-days-after-world-cup|access-date=2026-08-24|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Ruiz|first=Rebecca R.|last2=Hurtes|first2=Sarah|date=2023-03-11|title=In World Cup Run-Up, Qatar Pressed U.N. Agency Not to Investigate Abuses|url=https://www.nytimes.com/2023/03/11/world/europe/qatar-world-cup-ilo-labor.html|access-date=2026-08-24|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Burkhalter|first=Dorian|date=2023-06-06|title=Qatar heads UN labour conference despite poor rights record|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/how-a-controversial-qatari-minister-is-heading-a-un-labour-conference/48571016|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]-এ অভিযোগ কৰে যে কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে বহু বছৰৰ এক ৰাজনৈতিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। এই প্ৰচেষ্টাই সংস্থাটোক সমালোচকৰপৰা সহযোগীলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি বাতৰিটোত কোৱা হয়। বাতৰিটোৰ মতে, কাটাৰৰ কূটনীতিবিদসকলে তীব্ৰভাৱে প্ৰচাৰ চলাইছিল আৰু কাটাৰৰ সৈতে ব্যাৱসায়িক স্বাৰ্থ থকা নিয়োগকৰ্তা আৰু ৰাষ্ট্ৰসমূহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই তদন্ত আৰম্ভ কৰাত বাধা পৰিছিল বুলি অভিযোগ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু তথ্য গোপন কৰাৰ অভিযোগ ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ২০১৭ চনত অভিযোগটোৰ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰে আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে কাটাৰৰ শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিধি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এটা &quot;কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী&quot; আৰম্ভ কৰে। এই ব্যৱস্থাৰ অধীনত কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক ২৫ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এই ধনেৰে ২০১৮ চনত দোহাত সংস্থাটোৰ বাবে এটা বিশেষ প্ৰকল্প কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite news |last=Rankin|first=Jennifer|date=2023-05-16|title=UN labour rights watchdog facing backlash over Qatar conference nomination|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/16/un-labour-rights-watchdog-facing-backlash-over-qatar-conference-nomination|access-date=2026-08-24|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই ধৰণৰ ধন লাভ কৰা সাধাৰণ প্ৰথা আৰু ইয়াৰ ফলত সংস্থাটোৰ দায়িত্বত কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাই। কিন্তু এজন প্ৰাক্তন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াকে ধৰি সমালোচকসকলে সংস্থাটোৰ স্বাধীনতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰে যে কাটাৰৰ এই অৱদান প্ৰথমতে প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল আৰু ইয়াৰ পৰিমাণো অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ, গ্ৰীষ্মকালত কৰ্মঘণ্টা সীমিত কৰা আৰু তথাকথিত [[কাফালা ব্যৱস্থা]] বিলুপ্ত কৰাৰ পদক্ষেপ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সংস্থাটোৱে এই সংস্কাৰসমূহৰ প্ৰতি সাধাৰণতে ইতিবাচক দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে এই সংস্কাৰসমূহে &quot;শ শ হাজাৰ&quot; প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ ওপৰত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dupraz-Dobias|first=Paula|date=2022-11-10|title=Qatar's Swiss hub for foreign policy|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/1_3-qatar-s-swiss-hub-for-foreign-policy/48029542|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনত কাটাৰৰ এজন বিষয়াই [[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ সৈতে হোৱা কথোপকথনত একে বক্তব্য পুনৰ উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |last=Cornish|first=Chloe|date=2025-11-16|title=UN labour body's proposal to move Mideast HQ to Qatar sparks staff alarm|url=https://www.ft.com/content/24a38ad9-442e-4a96-a664-dd1792ac3ee6?syn-25a6b1a6=1|access-date=2026-08-24|work=Financial Times}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এজন প্ৰাক্তন বিষয়াই [[দ্য গাৰ্ডিয়ান]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰৰ সংস্কাৰসমূহক &quot;বগা কৰা&quot; ধৰণে উপস্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৱেদনসমূহ পক্ষপাতদুষ্ট আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কেইবাজনো বৰ্তমান আৰু প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰক পৰ্যবেক্ষণৰ অধীনত থকা এখন ৰাষ্ট্ৰতকৈ ধন দিয়া গ্ৰাহকৰ দৰে অধিক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াসকলে কৈছিল যে কাটাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা উন্নতিসমূহ &quot;সূক্ষ্ম আলোচনাৰ&quot; ফল আছিল আৰু কঠোৰ সমালোচনাই সেই অগ্ৰগতিক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, শ্ৰমিক অধিকাৰ কৰ্মী, মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু কিছুমান ৰাজনীতিবিদে এই বক্তব্যত উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহে সমস্যাসমূহক কম গুৰুত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে কাটাৰত শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ &quot;ইতিবাচক দিশ&quot;ৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ লগতে সংস্থাটোৱে সংস্কাৰসমূহ ৰূপায়ণ আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিৰ্দিষ্ট ব্যৱধান আৰু সমস্যাসমূহো উল্লেখ কৰি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচীৰ ফলাফল সম্পৰ্কে গৱেষকৰ মতামত ====

কাটাৰৰ [[হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ আব্দুলহাদি ৰছিদ আলখায়াৰেনে ২০১৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত কৈছিল যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ চৰকাৰৰ মুখ্য সাফল্যসমূহৰ ভিতৰত কাফালা ব্যৱস্থা ধ্বংস কৰাটো অন্যতম। তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ ফলত অধিক মুক্ত আৰু প্ৰগতিশীল প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক নীতিৰ দিশত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু চৰকাৰ তথা সমাজৰ মাজত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু সুযোগৰ গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধি পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Alkhayareen|first=Abdulhadi|date=2023-01-01|title=Evaluation of the International Labor Organization project in Qatar|url=https://www.researchgate.net/publication/366775252_Evaluation_of_the_International_Labor_Organization_project_in_Qatar|journal=QScience Connect|volume=2023|doi=10.5339/connect.2023.spt.2}}&lt;/ref&gt;

হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জেকাৰী আৰ. কালোৱে ২০২৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত মত প্ৰকাশ কৰে যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ আইনী সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াত যথেষ্ট সহায় কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে আইনী সংস্কাৰসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে বাহাল থাকিলেও বিবাদ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থাটোক পুনৰ্গঠন নকৰালৈকে ই শ্ৰমিকসকলক প্ৰকৃত ন্যায় প্ৰদান কৰাত ব্যৰ্থ হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Calo|first=Zachary|date=2024-03-19|title=Labor Rights and Dispute System Design: Assessing the Legal Legacy of the 2022 Qatar World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073247_Labor_Rights_and_Dispute_System_Design_Assessing_the_Legal_Legacy_of_the_2022_Qatar_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1729–1739|doi=10.1017/glj.2023.122}}&lt;/ref&gt;

[[টি.এম.চি. আছাৰ প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ এণ্টোৱান ডুভালে ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে কাটাৰৰ সহযোগিতাৰ সময়ছোৱাত কাগজত হোৱা আইনী পৰিৱৰ্তনৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ কাটাৰৰ পদক্ষেপসমূহক &quot;পটেমকিন সংস্কাৰ&quot; বুলি অভিহিত কৰি সংস্থাটোৰ প্ৰশংসা কৰা আৰু কাটাৰ তথা [[ফিফা]]ৰ সৈতে এক &quot;আশাবাদী সংস্কাৰবাদী বৰ্ণনা&quot; গ্ৰহণ কৰাৰ সমালোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Duval|first=Antoine|date=2024-03-19|title=Spectacular International Labor Law: Ambush Counter-Marketing In the Spotlight of Qatar's 2022 FIFA World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073237_Spectacular_International_Labor_Law_Ambush_Counter-Marketing_In_the_Spotlight_of_Qatar's_2022_FIFA_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1712–1728|doi=10.1017/glj.2024.3}}&lt;/ref&gt;

==== কাটাৰগেট কেলেংকাৰি ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ সংস্কাৰৰ বিষয়ে দিয়া ইতিবাচক মূল্যায়ন ইউৰোপীয় সংঘৰ কিছুমান ৰাজনীতিবিদে উদ্ধৃত আৰু পুনৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মাজৰ কিছুমান পিছত [[ইউৰোপীয় সংসদত কাটাৰ দুৰ্নীতি কেলেংকাৰি|কাটাৰগেট]] দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ সৈতে জড়িত হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

কাটাৰগেট তদন্তৰ সৈতে জড়িত এজন বেলজিয়ামৰ বিষয়াই [[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ক কৈছিল যে বেলজিয়াম কৰ্তৃপক্ষই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ভিতৰত কাটাৰৰ প্ৰচেষ্টাক জনমত গঢ় দিয়াৰ প্ৰচেষ্টাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

[[নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]ৰ মতে, বিশ্বকাপৰ ঠিক আগতে কাটাৰৰ বিষয়াসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক প্ৰতিযোগিতাখনৰ সময়ত নেতিবাচক মন্তব্য নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। প্ৰতিৱেদনটোৱে লগতে কয় যে বিশ্বকাপৰ সময়ত সংস্থাটোৰ ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহত চলি থকা শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘনৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল আৰু চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ প্ৰশংসাত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষপদ ====

২০২৩ চনৰ জুন মাহত কাটাৰৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী [[আলী বিন ছামিখ আল-মাৰী]] জেনেভাত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁৰ মনোনয়নে শ্ৰমিক সংগঠন আৰু শ্ৰম তথা মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মাজত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁলোকে তেওঁৰ মনোনয়নক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। কাটাৰৰ অব্যাহত শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘা আৰু কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কাটাৰৰ অধ্যক্ষপদে সংস্থাটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু সুনামৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে বুলি তেওঁলোকে আশংকা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ শ্ৰমিক গোটে আল-মাৰীৰ অধ্যক্ষপদৰ বিৰোধিতা নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ফলত নিৰ্ধাৰিত কাৰ্যসূচী অনুসৰি তেওঁৰ অধ্যক্ষপদ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== ২০২৫ চনত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় দোহালৈ স্থানান্তৰৰ বিবেচনা ====

২০২৫ চনৰ শেষৰফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ইয়াৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[বেইৰুট]], [[লেবানন]]ৰপৰা কাটাৰৰ [[দোহা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰে। সংস্থাটোৱে অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ ফলত ২০২৬–২০২৭ চনত ৫ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ ৰাহি হ'ব পাৰে। স্থানান্তৰৰ কাৰণ হিচাপে &quot;আতিথ্য প্ৰদান কৰা চৰকাৰৰ সমৰ্থন&quot;, &quot;লেবাননত অব্যাহত অস্থিৰতা&quot; আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ সম্পদসমূহলৈ অধিক সুবিধাজনক প্ৰৱেশৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কাটাৰৰ এজন বিষয়াই কৈছিল যে কাটাৰে দোহাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে নিজৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[ফাইনেন্সিয়েল টাইমছ]]ৰ মতে, এই প্ৰস্তাৱক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত উদ্বেগ সৃষ্টি হয়। কৰ্মচাৰীসকলে এখন প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে আৰু জৰীপত অংশগ্ৰহণ কৰা ৭০ জন সদস্যৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশই ইয়াক সমৰ্থন কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কৰ্মচাৰীসকলে সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে শ্ৰমিক সংগঠন নিষিদ্ধ কৰা আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ প্ৰতি ব্যৱহাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰ্যবেক্ষণৰ সন্মুখীন হোৱা এখন দেশলৈ কাৰ্যালয় স্থানান্তৰ কৰিলে দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক স্বাভাৱিক বুলি গ্ৰহণ কৰাৰ আশংকা থাকিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত গৱেষকসকলৰ কামত বাধা পৰিব, সংস্থাটোৰ স্বাধীনতা বিপন্ন হ'ব আৰু দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক বৈধতা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে বুলি তেওঁলোকে কয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[লেবাননত প্ৰব্ৰজনকাৰী গৃহ শ্ৰমিক|লেবাননতো প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰ]]ৰ অভিযোগ আছে। তথাপি কিছুমান কৰ্মচাৰীয়ে কয় যে কাটাৰত চৰকাৰী তদাৰকী অধিক কঠোৰ হোৱাৰ বাবে তাত বাস কৰি উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সমালোচনা কৰা প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰোঁতে গৱেষকসকলে নিৰাপত্তাহীনতা অনুভৱ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

তেওঁলোকে লগতে আশংকা প্ৰকাশ কৰে যে এই স্থানান্তৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত গুৰুতৰ বিপদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু সংস্থাটোৱে নিজৰ দায়িত্বৰ সৈতে আপোচ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== কাটাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য অৱদান ====

কাটাৰৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে আগবঢ়োৱা ধনৰ উপৰি কাটাৰ চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ মে' মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ নিয়মীয়া বাজেটৰ পৰিপূৰক হিচাপত ২০ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এইটো এটা নমনীয় পুঁজি ব্যৱস্থা।&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-05-15|title=Qatar supports ILO with USD 2 million in flexible funding for decent work|url=https://www.ilo.org/resource/news/qatar-supports-ilo-usd-2-million-flexible-funding-decent-work|access-date=2026-08-24|website=[[International Labour Organization]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Qatar and ILO Sign $2M Deal to Advance Decent Work and Build Crisis Resilience|url=https://www.devdiscourse.com/article/other/3415332-qatar-and-ilo-sign-2m-deal-to-advance-decent-work-and-build-crisis-resilience|access-date=2026-08-24|website=Devdiscourse|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Imtiaz|first=Fareeha|date=2025-05-16|title=Qatar signs agreement to support ILO with USD 2 million|url=https://www.iloveqatar.net/news/general/qatar-signs-agreement-support-ilo-usd-2-million|access-date=2026-08-24|website=ILoveQatar|language=en}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই অনুষ্ঠানটোৱে কেৱল ধনৰ প্ৰৱাহকে সূচোৱা নাছিল, বৰং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু [[কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজি]]ৰ মাজত অধিক গভীৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সহযোগিতাৰ দিশত এক পৰিৱৰ্তন সূচাইছিল। কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিয়েই এই ধন আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{official website}}
* [http://www.itcilo.org আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ]
* আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা, [https://web.archive.org/web/20180807001520/http://blue.lim.ilo.org/cariblex/pdfs/ILO_dec_philadelphia.pdf ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা] (১৯৪৪)

[[শ্ৰেণী:শান্তিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>7u4kfs3eb9l04o42evwocqb1ck37grz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636699</id>
      <parentid>636696</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:02:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* সমালোচনা */</comment>
      <origin>636699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173536" sha1="00kebztx6vgzhe9d995kaq8e9qxno4r" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা&lt;ref name=&quot;UIA&quot; /&gt;
| logo = International Labour Organization Logo.webp
| logo_size = 175px
| num_staff = ৩,৪৯১
| num_staff_year = ২০২৫&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://unsceb.org/hr-organization | title=PERSONNEL BY ORGANIZATION &amp;#124; United Nations - CEB }}&lt;/ref&gt;
| logo_caption = 
| type = ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা
| abbreviation = আই এল অ'
| languages = {{hlist|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]]|[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]]}}
| leader_title = সঞ্চালক প্ৰধান
| leader_name = গিলবাৰ্ট হৌংবো
| status = সক্ৰিয়
| formation = {{start date and age|1919|4|11|df=yes}}
| headquarters = জেনেভা, [[ছুইজাৰলেণ্ড]]
| awards = [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|শান্তিৰ ন'বেল বঁটা]] (১৯৬৯)
| website = {{official URL}}
| parent_organization = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভা]] &lt;br /&gt; [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]]
| subsidiaries = 
}}

'''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা''' {{en|International Labour Organization}} চমুকৈ '''আই এল অ''' [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা সংস্থা। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড]] নিৰ্ধাৰণ কৰি সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ন্যায় আগবঢ়োৱা।&lt;ref name=&quot;UIA&quot;&gt;{{Cite web |url=https://uia.org/s/or/en/1100025992 |url-access= |title=International Labour Organization (ILO) |author1=Staff writer |year=2024 |department=UIA Global Civil Society Database |website=uia.org |publisher=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ সংঘ |agency=Yearbook of International Organizations Online |location=Brussels, Belgium |format= |arxiv= |asin= |bibcode= |doi= |isbn= |issn= |jfm= |jstor= |lccn= |mr= |oclc= |ol= |osti= |pmc= |pmid= |rfc= |ssrn= |zbl= |id= |access-date=24 December 2024 |via= |quote= |trans-quote= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm|title=Mission and impact of the ILO|work=International Labour Organization |date=28 January 2024 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240301081628/http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm |archive-date= Mar 1, 2024 }}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৩খন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খন আৰু [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। সমগ্ৰ বিশ্বত ইয়াৰ প্ৰায় ৪০টা ক্ষেত্ৰীয় কাৰ্যালয় আছে। সংস্থাটোৱে ১০৭খন দেশত প্ৰায় ৩,৩৮১জন কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰে। ইয়াৰে ১,৬৯৮জনে কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্পত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Departments and offices|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm|access-date=2021-07-15|website=International Labour Organization|language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20210812101027/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm |archive-date= Aug 12, 2021 }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ মানদণ্ডসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে স্বাধীনতা, সমতা, সুৰক্ষা আৰু মৰ্যাদাৰ পৰিৱেশত সমগ্ৰ বিশ্বতে সকলোৰে বাবে সহজলভ্য, উৎপাদনশীল আৰু বহনক্ষম [[শ্ৰম|কৰ্মসংস্থান]] নিশ্চিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm|title=Labour standards |website=International Labour Organization|language=en|access-date=2020-04-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501235733/https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm |archive-date= May 1, 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;international labour standards2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm|title=Introduction to International Labour Standards|work=International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231132132/https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm |archive-date= Dec 31, 2023 }}&lt;/ref&gt; ২০২৬ চনলৈকে এই মানদণ্ডসমূহ ১৯৩খন অভিসন্ধি আৰু চুক্তিত প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰে আঠখনক ১৯৯৮ চনৰ [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় ঘোষণা]] অনুসৰি মৌলিক হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰে সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দামৰ অধিকাৰৰ কাৰ্যকৰী স্বীকৃতি, বলপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বিলোপ, [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিলোপ আৰু [[নিয়োগ বৈষম্য|নিয়োগ]] আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে। আই এল অ' [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন]]ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ। 

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত এই সংস্থাৰ এটা বিশেষ ত্ৰিপাক্ষিক গাঁথনি আছে। ইয়াৰ সকলো মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ বাবে চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ আলোচনা আৰু অনুমোদন প্ৰয়োজন। এই গাঁথনিটো আই এল অ'ৰ তিনিটা মুখ্য সংস্থাৰ জৰিয়তে চলোৱা হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন বছৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড প্ৰস্তুত কৰে। পৰিচালনা পৰিষদে কাৰ্যনিৰ্বাহক পৰিষদ হিচাপে কাম কৰে আৰু সংস্থাটোৰ নীতি আৰু বাজেট নিৰ্ধাৰণ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় হৈছে সংস্থাটোৰ স্থায়ী সচিবালয়। ই সংস্থাটোৰ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যকলাপ ৰূপায়ণ কৰে। সচিবালয়ৰ নেতৃত্ব  তগ’ দেশৰ গিলবাৰ্ট হৌংবোই দিয়ে। তেওঁক ২০২২ চনত পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। 

২০১৯ চনত সংস্থাটোৱে কৰ্মৰ ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কীয় বিশ্ব আয়োগ গঠন কৰিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনত একবিংশ শতিকাৰ শ্ৰম পৰিৱেশৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰসমূহৰ বাবে দহটা পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বজনীন শ্ৰমৰ নিশ্চয়তা, জন্মৰপৰা বৃদ্ধাৱস্থালৈ সামাজিক সুৰক্ষা আৰু জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|title=Global Commission on the Future of Work |website=International Labour Organization|date=14 August 2017 |language=en|access-date=2019-03-21 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20190321141919/http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|archive-date=2019-03-21 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_663006/lang--en/index.htm|title=A human-centred agenda needed for a decent future of work|date=2019-01-22|website=International Labour Organization|language=en|access-date=2019-03-21}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে ই [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] পূৰণত সহায় কৰিবলৈ গঠন কৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থাসমূহৰ মিত্ৰজোঁট ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য। 

আই এল অ'ৰ ইতিহাসৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হৈছে ১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]] আৰু ১৯৪৪ চনৰ [[ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা]]। ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ ৪২৭ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৪৪ চনৰ ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অধীনত আই এল অ'ক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু &quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; নীতি পুনৰ নিশ্চিত কৰিছিল। 

{{TOC limit|3}}

==গাঁথনি==

[[File:OIT, Genève.jpg|thumb|ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়]]

আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা বিশেষায়িত সংস্থা।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Organization |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/290987/International-Labour-Organization-ILO |access-date=24 May 2012 |publisher=britannica.com}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা বা কাৰ্যসূচীৰ দৰে আই এল অ'ও ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Home |url=http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013125243/http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-date=13 October 2013 |access-date=2011-05-22}}&lt;/ref&gt;

আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থাৰপৰা পৃথকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা ত্ৰিপাক্ষিক শাসন-ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকল একত্ৰিত হৈ শ্ৰমৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ, নীতি প্ৰস্তুত আৰু সকলো মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থানৰ বাবে কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে। এই গাঁথনিৰ উদ্দেশ্য হৈছে আই এল অ'ৰ শ্ৰম মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীত তিনিওটা গোটৰ মতামত প্ৰতিফলিত কৰা। অৱশ্যে চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা আন দুটা গোটৰ তুলনাত দুগুণ। 

===পৰিচালনা পৰিষদ===

পৰিচালনা পৰিষদ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সংস্থা। ই বছৰত তিনিবাৰ, মাৰ্চ, জুন আৰু নৱেম্বৰ মাহত বৈঠকত মিলিত হয়। ই আই এল অ'ৰ নীতি সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কাৰ্যসূচী নিৰ্ধাৰণ কৰে, সংস্থাটোৰ কাৰ্যসূচী আৰু বাজেটৰ খচৰা সন্মিলনত দাখিলৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে, সঞ্চালক প্ৰধান নিৰ্বাচন কৰে, সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰপৰা শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য বিচাৰে, তদন্ত সমিতি নিযুক্ত কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ৰ কাম-কাজ তদাৰক কৰে। 

পৰিচালনা পৰিষদত ৫৬জন স্থায়ী সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৪জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৪জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। ইয়াৰ উপৰি ৬৬জন উপ-সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৯জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৯জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। 

মুখ্য ঔদ্যোগিক গুৰুত্ব থকা দহখন ৰাষ্ট্ৰই স্থায়ীভাৱে দহখন আসন লাভ কৰে। সেইবোৰ হৈছে [[ব্ৰাজিল]], [[চীন]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাৰ্মানী]], [[ভাৰত]], [[ইটালী]], [[জাপান]], [[ৰাছিয়া]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Governing Body|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/governing-body/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; আন চৰকাৰী সদস্যসকলক প্ৰতি তিনিবছৰৰ মূৰে মূৰে সন্মিলনে নিৰ্বাচন কৰে। শেহতীয়া নিৰ্বাচন ২০২৪ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Governing Body elections (International Labour Conference (ILC)) |url=https://www.ilo.org/international-labour-conference/112th-session-international-labour-conference/governing-body-elections-2024 |access-date=2026-05-30 |website=www.ilo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ সদস্যসকলক তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত যোগ্যতাত নিৰ্বাচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সংবিধান|Article 7, ILO Constitution]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution|url=http://www.ilo.org/public/english/bureau/leg/amend/index.htm|publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===সঞ্চালক প্ৰধান===

২০২২ চনৰ ২৫ মাৰ্চত গিলবাৰ্ট ফছুন হৌংবো আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Gilbert Houngbo will be the first African to lead the ILO
 | work=republicoftogo.com
 | date=25 March 2022
 | url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/in-english/gilbert-houngbo-will-be-the-first-african-to-lead-the-ilo
}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ গাই ৰাইডাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। গাই ৰাইডাৰক ২০১২ চনৰ অক্টোবৰত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰত দ্বিতীয় পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে পুনৰ নিৰ্বাচিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Guy Ryder re-elected as ILO Director-General for a second term
 | work=International Labour Organization
 | date=7 November 2016
 | url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_534283/lang--en/index.htm
}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সংস্থাটোৰ প্ৰথমজন আফ্ৰিকীয় সঞ্চালক প্ৰধান। ২০২৪ চনত আফ্ৰিকাৰ কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশৰ প্ৰতিনিধিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় ভ্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৰক্কোও আছিল। তাত তেওঁলোকে অৰ্থনৈতিক সংহতি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, নিয়োগ আৰু দক্ষতা বিকাশৰ মন্ত্ৰী ইউনিছ ছেকৌৰিৰ সৈতে আলোচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;f990&quot;&gt;{{cite web |last1=Taibi |first1=FADLI |last2=Technology |first2=Archos |date=2024-01-17 |title=ILO DG Lauds Morocco's Experience in Implementing Social State Policy |url=https://www.mapnews.ma/en/actualites/economy/ilo-dg-lauds-moroccos-experience-implementing-social-state-policy |access-date=2024-05-08 |website=MapNews |language=fr}}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধানসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে:&lt;ref&gt;ILO official site: [https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/ilo-director-general/former-directors-general/lang--en/index.htm Former Directors-General]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! নাম
! দেশ
! কাৰ্যকাল
|-
| আলবাৰ থমাছ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯১৯–১৯৩২
|-
| হেৰল্ড বাটলাৰ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৩২–১৯৩৮
|-
| জন জি. ৱিনাণ্ট || {{flagcountry|USA}} || ১৯৩৯–১৯৪১
|-
| এডৱাৰ্ড জে. ফেলান || {{flagcountry|IRL}} || ১৯৪১–১৯৪৮
|-
| ডেভিড এ. মৰ্চ || {{flagcountry|USA}} || ১৯৪৮–১৯৭০
|-
| ক্লাৰেন্স উইলফ্ৰেড জেংকছ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৭০–১৯৭৩
|-
| ফ্ৰান্সিছ ব্লাঞ্চাৰ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯৭৪–১৯৮৯
|-
| মিচেল হানছেন|| {{flagcountry|BEL}} || ১৯৮৯–১৯৯৯
|-
| জুয়ান ছোমাভিয়া || {{flagcountry|CHL}} || ১৯৯৯–২০১২
|-
| গাই ৰাইডাৰ || {{flagcountry|UK}} || ২০১২–২০২২
|-
| গিলবাৰ্ট হৌংবো || {{flagcountry|TOG}} || ২০২২–বৰ্তমান
|}

===সদস্যপদ===

[[File:International Labour Organization flag.jpg|thumb|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পতাকা]]

আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ১৯৩খন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খনৰ লগতে [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] আই এল অ'ৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution Article 3|url=http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091225111436/http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-date=25 December 2009|publisher=Ilo.org|access-date=2 June 2012}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ৰ সদস্য নোহোৱা সাতখন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ হৈছে [[আন্দোৰা]], [[ভূটান]], [[লিচটেনষ্টাইন]], [[মাইক্ৰ'নেছিয়া]], [[মোনাকো]], [[নাউৰু]] আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ILO Declaration on Fundamental Prinicples &amp; Rights at Work |url=https://sthelenaehrc.org/ilo-declaration-on-fundamental-prinicples-rights-at-work/ |website=Equality &amp; Human Rights Commission |date=10 November 2020 |access-date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যিকোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ সদস্য হ'ব পাৰে। সদস্যপদ লাভ কৰিবলৈ এখন দেশে সঞ্চালক প্ৰধানক জনাব লাগিব যে সেই দেশে আই এল অ'ৰ সংবিধানৰ সকলো বাধ্যবাধকতা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=EotN-Membership&gt;{{cite encyclopedia|title=The International Labour Organization (ILO) – Membership|url=http://www.nationsencyclopedia.com/United-Nations-Related-Agencies/The-International-Labour-Organization-ILO-MEMBERSHIP.html|encyclopedia=Encyclopedia of the Nations|publisher=Advameg, Inc.|access-date=16 August 2012|year=2012}}&lt;/ref&gt; আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা ৰাষ্ট্ৰক সকলো প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোট আৰু চৰকাৰী প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোটৰ জৰিয়তে আই এল অ'ৰ সাধাৰণ সন্মিলনত সদস্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা কুক দ্বীপপুঞ্জ ২০১৫ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ত যোগদান কৰে।&lt;ref&gt;International Labour Organization. (n.d.). ''About the ILO in the Cook Islands.'' Retrieved June 26, 2021, from https://www.ilo.org/suva/countries-covered/cook-islands/WCMS_410209/lang--en/index.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |title=Key document - ILO Constitution |url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:62:0::NO:62:P62_LIST_ENTRIE_ID:2453907:NO |access-date=2024-03-23 |website=www.ilo.org}}&lt;/ref&gt;

যিবোৰ দেশ [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত আই এল অ'ৰ সদস্য আছিল, ১৯৪৬ চনত সংস্থাটোৰ নতুন সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সময়তো সেই দেশসমূহ সদস্য হৈ থাকিল।&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==উদ্দেশ্য==

ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই (১০ মে' ১৯৪৪) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পৰম্পৰাগত উদ্দেশ্যসমূহ পুনৰ উল্লেখ কৰাৰ লগতে দুটা নতুন দিশ সংযোজন কৰিছিল। এই দুটা দিশ আছিল সামাজিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত [[মানৱ অধিকাৰ]]ৰ গুৰুত্ব আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot;&gt;Norman F. Dufty, [https://www.jstor.org/stable/2706128 &quot;Organizational Growth and Goal Structure: The Case of the ILO&quot;], (1972) 26 (3) ''International Organization'' 479 accessed 24 August 2011&lt;/ref&gt;{{Rp|481–2}} দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ সময়ত আই এল অ'ই &quot;উন্নত পৃথিৱীৰ আশা&quot;ৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা নতুন বাস্তৱতা আৰু নতুন আকাংক্ষাৰ সৈতে নিজৰ মূল নীতিসমূহ খাপ খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot;&gt;Joseph Sulkowski, [https://www.jstor.org/stable/2194455 &quot;The Competence of the International Labor Organization Under the United Nations System&quot;], (1951) 45 (2) ''The American Journal of International Law'' 286 accessed 24 August 2011.&lt;/ref&gt;{{Rp|287}} এই ঘোষণা ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত আই এল অ'ৰ ২৬তম সন্মিলনত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

১৯৪৬ চনত [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ সন্মিলনে আই এল অ'ৰ সংবিধান সংশোধন কৰাৰ সময়ত ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাখন সংবিধানৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ই সংবিধানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot; /&gt;{{Rp|287}} ঘোষণাখনৰ অধিকাংশ দাবী আমেৰিকা আৰু পশ্চিম ইউৰোপৰ শ্ৰমিক সংঘ আৰু আই এল অ'ৰ সচিবালয়ৰ অংশীদাৰিত্বৰ ফল আছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

&quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক নথিসমূহৰ প্ৰস্তাৱনাত প্ৰকাশ পোৱা এটা নীতি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক জড় পণ্য, মানৱ মূলধন, কেৱল উৎপাদনৰ উপাদান বা [[মানৱ সম্পদ]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে জীৱিকা অৰ্জনৰ বাবে কাম কৰা লোকসকলক [[মানৱ]] হিচাপে মৰ্যাদা আৰু সন্মান দিয়া উচিত। পল অ'হিগিনছৰ মতে এই বাক্যাংশটো জন কেলছ ইংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৮৮০ চনত [[ডাবলিন]]ত ব্ৰিটিছ ট্ৰেডছ ইউনিয়ন কংগ্ৰেছৰ এখন সভাত এই বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;O'Higgins, P., [https://academic.oup.com/ilj/article-abstract/26/3/225/664238 'Labour is not a Commodity' — an Irish Contribution to International Labour Law'] (1997) 26(3) Industrial Law Journal 225–234&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

===উৎপত্তি===

ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত [[জাতিসংঘ]]ৰ সংস্থা হিচাপে আই এল অ' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতাসকলে ১৯১৯ চনৰ পূৰ্বেই সামাজিক চিন্তা আৰু কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰিছিল। মুখ্য সদস্যসকলে পূৰ্বৰ ব্যক্তিগত পেছাগত আৰু মতাদৰ্শগত নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ইজনে সিজনক চিনি পাইছিল। এই নেটৱৰ্কসমূহত তেওঁলোকে সামাজিক নীতি সম্পৰ্কীয় জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু ধাৰণা বিনিময় কৰিছিল। যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ &quot;জ্ঞানভিত্তিক সম্প্ৰদায়সমূহ&quot;, যেনে ১৯০০ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন সমিতি, আৰু সমাজবাদী দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেটৱৰ্কসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম ৰাজনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানীকৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক আছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot;&gt;{{cite journal|author=VanDaele, Jasmien|title=Engineering Social Peace: Networks, Ideas, And the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages= 435–466|doi=10.1017/S0020859005002178|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছৰ সময়ত &quot;নিৰ্মাণযোগ্য সমাজ&quot;ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ স্থপতিসকলৰ সামাজিক পৰিকল্পনাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুঘটক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন নতুন শাখা হিচাপে সামাজিক সংস্কাৰ ৰূপায়ণৰ এক উপযোগী মাধ্যম হৈ পৰিছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলৰ সামাজিক ন্যায় আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মৰ অধিকাৰৰ আদৰ্শসমূহ ১৯১৯ চনৰ পেৰিছ শান্তি সন্মিলনত হোৱা কূটনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আপোচৰদ্বাৰা সলনি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত আই এল অ'ৰ আদৰ্শবাদ আৰু বাস্তৱবাদৰ মাজৰ ভৰসাম্য প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot; /&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আন্দোলনে শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এটা বিস্তৃত কাৰ্যসূচী আগবঢ়াইছিল। ইয়াক যুদ্ধৰ সময়ত শ্ৰমিকসকলৰ সমৰ্থনৰ বিনিময়ত দিয়া ব্যৱস্থা হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল।{{clarify|date=August 2012}} যুদ্ধৰ পিছৰ পুনৰ্গঠন আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাই প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আৰু যুদ্ধৰ ঠিক পিছতে বহু দেশৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। গ্ৰেট ব্ৰিটেইনত হুইটলি আয়োগ নামৰ পুনৰ্গঠন আয়োগৰ এটা উপ-সমিতিয়ে ১৯১৮ চনৰ জুলাই মাহৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত সমগ্ৰ বিশ্বতে &quot;ঔদ্যোগিক পৰিষদ&quot; স্থাপনৰ পৰামৰ্শ দিছিল।&lt;ref&gt;Haimson, Leopold H. and Sapelli, Giulio. ''Strikes, Social Conflict, and the First World War: An International Perspective.'' Milan: Fondazione Giangiacomo Feltrinelli, 1992. {{ISBN|88-07-99047-4}}&lt;/ref&gt; ব্ৰিটিছ লেবাৰ পাৰ্টিয়ে ''শ্ৰম আৰু নতুন সামাজিক ব্যৱস্থা'' নামৰ নথিৰ জৰিয়তে নিজৰ পুনৰ্গঠন কাৰ্যসূচী প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Shapiro, Stanley|title=The Passage of Power: Labor and the New Social Order|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=120|year=1976|jstor=986599|issue=6|pages=464–474}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তৃতীয় প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ আন্তঃমিত্ৰ শ্ৰমিক আৰু সমাজবাদী সন্মিলনত গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম আৰু ইটালীৰ প্ৰতিনিধিসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক অধিকাৰ সংস্থা, গোপন কূটনীতিৰ অন্ত আৰু অন্যান্য লক্ষ্যৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;ইৱাও আয়ুছাৱা. ''International Labour Legislation''. Clark, N.J.: Lawbook Exchange, 2005. {{ISBN|1-58477-461-4}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকান ফেডাৰেচন অৱ লেবাৰে নিজৰ পৃথক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে নিৰপেক্ষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াত সামূহিক দৰ-দামৰ জৰিয়তে বহু ক্ৰমিক উন্নতি সাধনৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Foner&quot;&gt;Foner, Philip S. ''History of the Labor Movement in the United States. Vol. 7: Labor and World War I, 1914–1918.'' New York: International Publishers, 1987. {{ISBN|0-7178-0638-3}}&lt;/ref&gt;

====আই এফ টি ইউ বাৰ্ণ সন্মিলন====

যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে যুদ্ধোত্তৰ পৃথিৱী সম্পৰ্কে দুটা পৃথক ধাৰণা আগবাঢ়ি আহিছিল। প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে আগবঢ়াইছিল। এই সংস্থাই ১৯১৯ চনৰ জুলাই মাহত ছুইজাৰলেণ্ডৰ বাৰ্ণত এখন সভাৰ আহ্বান জনাইছিল। বাৰ্ণৰ সভাত আই এফ টি ইউৰ ভৱিষ্যৎ আৰু পূৰ্বৰ কেইবছৰত উত্থাপিত বিভিন্ন প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ কথা আছিল। আই এফ টি ইউৱে কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক সমান মৰ্যাদাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰো প্ৰস্তাৱ দিছিল। ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছে সভাখন বৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকৰ দেশৰ ভূমিকাৰ স্বীকাৰোক্তি হিচাপে অধীনস্থ মৰ্যাদা দিয়াৰ পক্ষপাতী আছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে গম্পাৰ্ছে উড্ৰ' উইলছনৰ চৈধ্য দফাক একমাত্ৰ ভিত্তি হিচাপে লৈ পেৰিছত সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পক্ষপাতী আছিল। আমেৰিকাৰ বৰ্জনৰ পিছতো বাৰ্ণৰ সভা নিৰ্ধাৰিত সময়ত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত বাৰ্ণ সন্মিলনে মজুৰিভিত্তিক শ্ৰমৰ অন্ত আৰু সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ দাবী জনায়। এই লক্ষ্যসমূহ তৎক্ষণাৎ পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলে, [[জাতিসংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই শ্ৰমিক আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন আৰু কাৰ্যকৰী কৰিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

====আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন আয়োগ====

ইফালে পেৰিছ শান্তি সন্মিলনে সাম্যবাদৰ প্ৰতি জনসমৰ্থন হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিসমূহে উদীয়মান শান্তি চুক্তিত শ্ৰমিক সংঘ আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা ধাৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰু ভৱিষ্যতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সম্পৰ্কৰ পথ নিৰ্দেশ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা স্থাপন কৰিবলৈ সন্মত হয়। শান্তি সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱসমূহৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শদাতা আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগখনে ১৯১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে আৰু গম্পাৰ্ছক অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

[[File:Picture of Samuel Gompers.jpg|thumb|upright|left|১৯১৮ চনত আলবাৰ থমাছৰ সৈতে ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছ]]

আয়োগৰ বৈঠকসমূহৰ সময়ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ বাবে দুটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰস্তাৱ উত্থাপিত হৈছিল। ব্ৰিটেইনে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদ স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, যিয়ে শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন কৰিব আৰু জাতিসমূহৰ লীগৰ প্ৰতিজন সদস্যই সেই আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিব। প্ৰতিখন দেশৰ দুজনকৈ প্ৰতিনিধি সংসদত থাকিব লাগিছিল। এজন শ্ৰমিক আৰু এজন পৰিচালনাপক্ষৰ প্ৰতিনিধি।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt; এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ে শ্ৰম সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰি নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ ধাৰণাৰ দাৰ্শনিকভাৱে বিৰোধী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডই আমেৰিকাত ইতিমধ্যে লাভ কৰা সীমিত সুৰক্ষাসমূহ হ্ৰাস কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰা গম্পাৰ্ছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষমতা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। আইন ৰূপায়ণৰ দায়িত্ব জাতিসমূহৰ লীগৰ ওপৰত এৰি দিব লাগে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধিসকলৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও আমেৰিকাৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

গম্পাৰ্ছে শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা খচৰা চনদৰ কাৰ্যসূচীও নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। আমেৰিকাই দহটা প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰে তিনিটা কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল শ্ৰমক পণ্য হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয়; সকলো শ্ৰমিকৰ জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে পৰ্যাপ্ত মজুৰিৰ অধিকাৰ আছে; আৰু সমান কামৰ বাবে মহিলাই সমান মজুৰি লাভ কৰিব লাগে। বাকস্বাধীনতা, সংবাদ মাধ্যম, সভা আৰু সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰা এটা প্ৰস্তাৱ কেৱল সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। ১৬ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱটো ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞালৈ সলনি কৰা হৈছিল। [[আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন]]ৰ প্ৰস্তাৱটো আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন বা ৪০ ঘণ্টীয়া কৰ্মসপ্তাহৰ প্ৰয়োজনীয়তা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। কম উৎপাদনশীল দেশসমূহৰ বাবে ইয়াত ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছিল। আন চাৰিটা আমেৰিকান প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা হৈছিল। ইফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু তিনিটা ধাৰা প্ৰস্তাৱ কৰিছিল আৰু সেইবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল সাপ্তাহিক বিশ্ৰামৰ বাবে এটা বা ততোধিক দিন, বিদেশী শ্ৰমিকৰ বাবে আইনৰ সমতা আৰু কাৰখানাৰ পৰিস্থিতিৰ নিয়মীয়া আৰু সঘন পৰিদৰ্শন।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

আয়োগে ১৯১৯ চনৰ ৪ মাৰ্চত চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে। শান্তি সন্মিলনে ১১ এপ্ৰিলত কোনো সংশোধন নকৰাকৈ প্ৰতিৱেদনখন গ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিৱেদনখন [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ ত্ৰয়োদশ অংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

===দুয়ো বিশ্বযুদ্ধৰ মাজৰ সময়===

প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন ১৯১৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]ৰ  আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱনত আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616(1919-1).pdf|title=International Labor Conference. October 29, 1919 – November 29, 1919|publisher= Washington Government Printing Office 1920|website= International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012135621/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616%281919-1%29.pdf|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সন্মিলনে প্ৰথম ছখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম অভিসন্ধি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এইবোৰত উদ্যোগত কৰ্মঘণ্টা, নিবনুৱা সমস্যা, মাতৃত্বকালীন সুৰক্ষা, মহিলাৰ নিশাৰ কাম, ন্যূনতম বয়স আৰু উদ্যোগত কিশোৰ-কিশোৰীৰ নিশাৰ কামৰ বিষয়ে ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/about/history.htm|title=Origins and history|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt; বিশিষ্ট ফৰাচী সমাজবাদী আলবাৰ থমাছ ইয়াৰ প্ৰথম সঞ্চালক প্ৰধান হৈছিল। 

মুকলি হতাশা আৰু তীব্ৰ সমালোচনাৰ মাজতো পুনৰ গঠন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে এই ব্যৱস্থাৰ সৈতে দ্ৰুতভাৱে খাপ খুৱাই লৈছিল। আই এফ টি ইউৱে ক্ৰমান্বয়ে আই এল অ'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰচাৰ আৰু দাবী উত্থাপনৰ কামৰ ওপৰত নিজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Reiner Tosstorff|title=The International Trade-Union Movement and the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages=399–433|doi=10.1017/S0020859005002166|url=http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319131726/http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|archive-date=19 March 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আই এল অ'ৰ সদস্য নাছিল। কাৰণ আমেৰিকাৰ ছিনেটে জাতিসমূহৰ লীগৰ চুক্তি নাকচ কৰিছিল আৰু আমেৰিকাই ইয়াৰ কোনো সংস্থাত যোগদান কৰিব পৰা নাছিল। [[ফ্ৰেংকলিন ডি ৰুজভেল্ট]] আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নতুন প্ৰশাসনে জাতিসমূহৰ লীগৰ সদস্য নোহোৱাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ বাবে পুনৰ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১৯ জুনত আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছে ৰাষ্ট্ৰপতিক জাতিসমূহৰ লীগত যোগদান নকৰাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ অনুমতি দি এটা যুটীয়া প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২২ জুনত আই এল অ'ই আমেৰিকাৰ চৰকাৰক সংস্থাটোত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাই এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২০ আগষ্টত আমেৰিকাৰ চৰকাৰে ইতিবাচক সঁহাৰি জনায় আৰু আই এল অ'ত নিজৰ আসন গ্ৰহণ কৰে। 

{{image|1919-ILC-secretariatstaff.jpg|950|১৯১৯ চনত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত অনুষ্ঠিত প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কৰ্মচাৰীসকল। সন্মুখত আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱন। }}

===যুদ্ধকাল আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘ===

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছুইজাৰলেণ্ড জাৰ্মান সেনাৰদ্বাৰা পৰিৱেষ্টিত হৈ থকাৰ সময়ত আই এল অ'ৰ সঞ্চালক জন জি. ৱিনাণ্টে জেনেভা এৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪০ চনৰ আগষ্টত [[কানাডা]] চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে আই এল অ'ক মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত আশ্ৰয় ল'বলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। চল্লিছজন কৰ্মচাৰীক অস্থায়ী কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু তেওঁলোকে ১৯৪৮ চনলৈ মেকগিলৰপৰা কাম কৰি থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/support/lib/century/index2.htm|title=ILO|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt;

১৯৪৬ চনত জাতিসমূহৰ লীগৰ অন্ত পৰাৰ পাছত আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘ ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থা হয়।&lt;ref name=&quot;e11022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630004817/https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-date=30 June 2017|title=Photo Gallery|year=2011|publisher=ILO|access-date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt; সংশোধিত সংবিধানত সংস্থাটোৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য সম্পৰ্কীয় ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা (১৯৪৪) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। 

===শীতল যুদ্ধৰ সময়===

[[File:Minister of Labor Mr. Wilopo is having a conversation with the Deputy Director General of the ILO Dr. R. Rao.jpg|thumb|১৯৫০ চনৰ ১৫ মাৰ্চত তেতিয়াৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী উইলোপোৰ সৈতে আই এল অ'ৰ উপ-সঞ্চালক প্ৰধান আৰ. ৰাও]]

১৯৫০ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা স্বাধীন হোৱা পূৰ্বৰ উপনিৱেশসমূহৰ সম্ভাৱ্য সদস্যপদৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ সংস্থাটোৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৬৩ চনৰ সঞ্চালক প্ৰধানৰ প্ৰতিৱেদনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্ভাৱ্য নতুন সদস্যসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO: 'Programme and Structure of the ILO':report of the Director General, 1963.&lt;/ref&gt; বিশ্ব পৰিৱেশৰ এই পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ফলত সংস্থাটোৰ ভিতৰৰ বিদ্যমান ৰাজনীতিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল&lt;ref&gt;R. W. Cox, &quot;ILO: Limited Monarchy&quot; in R.W. Cox and H. Jacobson ''The Anatomy of Influence: Decision Making in International Organization'' Yale University Press, 1973 pp.102-138&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত সংস্থাটোৰ সৈতে আমেৰিকাৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। 

১৯৭০ চনৰ জুলাইত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ এজন সহকাৰী সঞ্চালক প্ৰধান নিযুক্ত কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ প্ৰতি দিয়া আৰ্থিক সহায়ৰ ৫০ শতাংশ বন্ধ কৰি দিছিল। এই নিযুক্তিৰ সমালোচনা আই এল অ'ৰ ব্ৰিটিছ সঞ্চালক প্ৰধান চি. উইলফ্ৰেড জেংকছ আৰু এ এফ এল–চি আই অ'ৰ সভাপতি জৰ্জ মেনি আৰু নিউ জাৰ্চিৰ বিধায়ক জন ই. ৰুনিৰপৰা আহিছিল। অৱশেষত অৱশ্যে ধন পৰিশোধ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot;&gt;{{cite journal|last=Beigbeder|first=Yves|title=The United States' Withdrawal from the International Labor Organization|journal=Relations Industrielles / Industrial Relations|year=1979|volume=34|issue=2|pages=223–240|url=http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|doi=10.7202/028959ar|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609070528/http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|archive-date=9 June 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Communication from the Government of the United States|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf |publisher=International Labour Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924063409/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}. United States letter dated 5 November 1975 containing notice of withdrawal from the International Labour Organization.&lt;/ref&gt;

[[File:Tripartite.png|thumb|১৯৭৬ চনৰ ত্ৰিপাক্ষিক পৰামৰ্শ অভিসন্ধিৰ অনুমোদনসমূহ]]

১৯৭৫ চনৰ ১২ জুনত আই এল অ'ই পেলেষ্টাইন মুক্তি সংস্থাক ইয়াৰ সভাসমূহত পৰ্যবেক্ষকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিবলৈ ভোটদান কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইজৰাইলৰ প্ৰতিনিধিসকলে সভাখন ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাই ধন ৰখাই থোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৭৫ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰি যোৱাৰ জাননী দিয়ে। ইয়াৰ মতে সংস্থাটো ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আমেৰিকাই লগতে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে সাম্যবাদী দেশসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব প্ৰকৃত &quot;ত্ৰিপাক্ষিক&quot; নাছিল। ১৯৭৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এই প্ৰত্যাহাৰ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot; /&gt;

সংস্থাটোৰপৰা কিছু সুবিধা লাভ কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ১৯৮০ চনত পুনৰ আই এল অ'ত যোগদান কৰে। এই ঘটনাই আংশিকভাৱে আই এল অ'ৰ মানৱ অধিকাৰকেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰপৰা আঁতৰি ৱাশ্বিংটন সহমতৰ সমৰ্থনৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তনত ভূমিকা লৈছিল। অৰ্থনীতিবিদ গাই ষ্টেণ্ডিংৰ মতে আই এল অ'ই গাঁথনিগত বৈষম্য হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰপৰা নিয়োগৰ সমতাৰ প্ৰচাৰ কৰা সংস্থালৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Standing2008&quot;&gt;{{cite journal|last=Standing|first=Guy|title=The ILO: An Agency for Globalization?|journal=Development and Change|year=2008|volume=39|issue=3|pages=355–384|url=http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|access-date=4 August 2012|doi=10.1111/j.1467-7660.2008.00484.x|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|archive-date=13 October 2013|archivedate=13 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

১৯৮১ চনত [[পোলেণ্ড]] চৰকাৰে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ ফলত ছলিডাৰ্নোস্কৰ কাৰ্যকলাপ বাধাগ্ৰস্ত হয় আৰু ইয়াৰ বহু নেতা আৰু সদস্যক আটক কৰা হয়। আই এল অ'ৰ সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সমিতিয়ে ১৯৮২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনত পোলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰে। তদন্তৰ বাবে গঠন কৰা এখন আয়োগে পোলেণ্ডে আই এল অ'ৰ ৮৭ নং অভিসন্ধি আৰু ৯৮ নং অভিসন্ধি উলংঘা কৰা বুলি বিচাৰি পায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C087|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_Ilo_Code:C098|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; পোলেণ্ডে ১৯৫৭ চনত এই অভিসন্ধিসমূহ অনুমোদন কৰিছিল। আই এল অ' আৰু আন বহু দেশ আৰু সংস্থাই পোলেণ্ড চৰকাৰৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰিছিল। অৱশেষত ১৯৮৯ চনত চৰকাৰে ছলিডাৰ্নোস্কক আইনগত মৰ্যাদা দিয়ে। সেই বছৰতে চৰকাৰ আৰু ছলিডাৰ্নোস্কৰ মাজত এখন গোলমেজ আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়। তাত আই এল অ'ৰ নীতি অনুসৰি সংগঠনটোৰ পুনৰ আইনী স্বীকৃতিৰ চৰ্তসমূহত সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হয়। চৰকাৰে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডত প্ৰথম মুক্ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও সন্মতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.ilo.org/budapest/information-resources/press-releases/WCMS_477275/lang--en/index.htm|title=The ILO and the story of Solidarnoc|website=International Labour Organization|date=3 May 2016}}&lt;/ref&gt;

==কাৰ্যালয়সমূহ==

===আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়===

[[File:Cwr aerial 1937.jpg|thumb|উইলিয়াম ৰেপাৰ্ড কেন্দ্ৰ, ১৯২৬ৰপৰা ১৯৭৪লৈ আই এল অ'ৰ আসন; বৰ্তমান [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়]]

আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম কেইমাহমান সংস্থাটোৰ কাৰ্যালয় লণ্ডনত আছিল। ১৯২০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ই জেনেভালৈ স্থানান্তৰিত হয়। জেনেভাত ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰৰ আৰিয়ানা সম্পত্তিত আছিল। সেই ভৱনটোত পূৰ্বতে থুডিকাম আৱাসিক বিদ্যালয় আছিল আৰু বৰ্তমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰেড ক্ৰছ সমিতিৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। কাৰ্যালয়ৰ কাম বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ১৯২৬ চনত জেনেভা হ্ৰদৰ পাৰত এটা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। জৰ্জ এপিটোই ইয়াৰ নক্সা কৰিছিল। বৰ্তমান এই ভৱনটো [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়। 

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত কাৰ্যালয়টো সাময়িকভাৱে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। 

বৰ্তমান আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰত, ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয়ৰ ওচৰতে অৱস্থিত। ইউজিন বোডুৱাঁ, পিয়েৰ লুইজি নেৰভি আৰু আলবাৰ্টো কামেনজিণ্ডৰ নক্সাত নিৰ্মিত এই দ্বি-অৱতল আয়তাকাৰ ভৱনটো ১৯৬৯ চনৰপৰা ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত কঠোৰ যুক্তিবাদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ সময়ত ই ছুইজাৰলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশাসনিক ভৱন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/features/WCMS_649270/lang--en/index.htm|title=A house for social justice - past, present and future|website=International Labour Organization|date=9 November 2018|access-date=8 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

* [[আফ্ৰিকা]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, আবিদজান, আইভৰী কষ্ট
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[বেংকক]], থাইলেণ্ড
* [[ইউৰোপ]] আৰু মধ্য এছিয়াৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, জেনেভা, ছুইজাৰলেণ্ড
* লেটিন আমেৰিকা আৰু কেৰিবিয়ানৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, লিমা, পেৰু
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, বেইৰুট, লেবানন

===উপ-আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

এইবোৰক &quot;মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান কাৰিকৰী সহায়তা দল&quot; বুলি কোৱা হয়। এই দলসমূহে নিজৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত কেইবাখনো দেশৰ কাম-কাজত কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। 

[[File:OIT Santiago 20200127 06.jpg|thumb|[[ছাণ্টিয়াগো]]ত আই এল অ'ৰ কাৰ্যালয়]]

* উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, কায়ৰো, ইজিপ্ত
* পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ডাকাৰ, ছেনেগাল
* পূব আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প্ৰিটোৰিয়া, দক্ষিণ আফ্ৰিকা
* মধ্য আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, য়াউণ্ডে, কেমেৰুণ
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেইৰুট, লেবানন
* দক্ষিণ এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[নতুন দিল্লী]], ভাৰত
* পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেংকক, থাইলেণ্ড
* মধ্য আৰু পূব ইউৰোপৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বুদাপেষ্ট, হাংগেৰী
* পূব ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[মস্কো]], ৰাছিয়া
* এণ্ডিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, লিমা, পেৰু
* কেৰিবিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো
* মধ্য আমেৰিকাৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ছান জোছে, ক'ষ্টা ৰিকা
* লেটিন আমেৰিকাৰ দক্ষিণ ক'নৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[ছাণ্টিয়াগো]], চিলি

===দেশীয় আৰু যোগাযোগ কাৰ্যালয়===

* আফ্ৰিকাত: আবিদজান, আবুজা, আদিছ আবাবা, আলজিয়াৰ্ছ, আন্তানানাৰিভো, কায়ৰো, ডাকাৰ, দাৰ এছ ছালাম, হাৰাৰে, কিনছাছা, লুছাকা, প্ৰিটোৰিয়া, য়াউণ্ডে
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহত: বেইৰুট, [[দোহা]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.un.org/en/story/2019/10/1049471|title = New labour laws in Qatar benefiting migrant workers a 'momentous step forward': ILO|date = 17 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/beirut/media-centre/news/WCMS_627158/lang--en/index.htm|title=ILO inaugurates its first project office in Qatar|date=30 April 2018}}&lt;/ref&gt; [[জেৰুজালেম]]
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত: বেংকক, [[বেইজিং]], [[কলম্বো]], [[ঢাকা]], [[হানই]], [[ইছলামাবাদ]], [[জাকাৰ্টা]], [[কাবুল]], [[কাঠমাণ্ডু]], [[মেনিলা]], নতুন দিল্লী, [[ছুভা]], [[টকিঅ']], [[য়াংগুন]]
* ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াত: [[আংকাৰা]], [[বাৰ্লিন]], [[ব্ৰাছেলছ]], বুদাপেষ্ট, [[লিছবন]], [[মাদ্ৰিদ]], মস্কো, [[পেৰিছ]], [[ৰোম]]
* আমেৰিকাত: [[ব্ৰাছিলিয়া]], [[বুয়েনছ আয়াৰ্ছ]], [[মেক্সিকো চহৰ]], [[নিউয়ৰ্ক]], লিমা, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ছান জোছে, ছাণ্টিয়াগো, [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]

==কাৰ্যকলাপ==
[[File:ILO Hall 2025.jpg|thumb|upright|জেনেভাত থকা আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ভৱনৰ মাজভাগৰ হল]]

===অভিসমূহ===

২০২৬ চনলৈকে আই এল অ'ই ১৯৩টা অভিসম গ্ৰহণ কৰিছিল। এই অভিসমসমূহ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰ ভোটৰদ্বাৰা পৰ্যাপ্তসংখ্যক অনুমোদন লাভ কৰাৰ পাছত কাৰ্যকৰী হয়। অৱশ্যে অনুমোদন লাভ নকৰিলেও আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কোনো অভিসম কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত ইয়াক অনুমোদন কৰা দেশসমূহে ইয়াৰ বিধানসমূহ প্ৰয়োগ কৰাৰ আইনী বাধ্যবাধকতা লাভ কৰে। 

প্ৰতি বছৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ মানদণ্ড প্ৰয়োগ সমিতিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড উলংঘনৰ অভিযোগসমূহৰ কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰে। চৰকাৰসমূহে তেওঁলোকে অনুমোদন কৰা অভিসমসমূহৰ বাধ্যবাধকতা কিমানদূৰ পালন কৰিছে সেই বিষয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিব লাগে। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে অনুমোদন নকৰা অভিসমসমূহৰো পৰামৰ্শৰ দৰে একে আইনী শক্তি থাকে। 

১৯৯৮ চনত ৮৬সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে ''[[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]]'' গ্ৰহণ কৰে। এই ঘোষণাত চাৰিটা মৌলিক নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;ILO-Declaration&quot;&gt;{{cite web |year=1998 |title=ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work |url=http://www.ilo.org/declaration/lang--en/index.htm |access-date=16 August 2012 |work=Rights at Work |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

* শ্ৰমিকসকলৰ মুক্তভাৱে সংগঠিত হোৱা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ
* জোৰপূৰ্বক আৰু বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ অৱসান
* [[শিশু শ্ৰম]]ৰ অৱসান
* শ্ৰমিকসকলৰ মাজত অন্যায় বৈষম্যৰ অৱসান

আই এল অ'ৰ মতে ইয়াৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে সংশ্লিষ্ট আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত এই নীতিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সন্মান কৰাৰ বাবে কাম কৰাৰ বাধ্যবাধকতা আছে। এই মৌলিক নীতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহ এতিয়া অধিকাংশ সদস্য ৰাষ্ট্ৰই অনুমোদন কৰিছে।&lt;ref&gt;See the list of ratifications at {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120524225645/http://www.ilo.org/ilolex/english/docs/declworld.htm|title=Ilo.org}}&lt;/ref&gt;

প্ৰটোকলসমূহ সদায় অভিসমৰ সৈতে জড়িত থাকে। এইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি হ'লেও নিজাববীয়াকৈ অস্তিত্ব নাথাকে। অভিসমৰ দৰে প্ৰটোকলসমূহো অনুমোদন কৰিব পাৰি। 

পৰামৰ্শসমূহৰ অভিসমৰ দৰে বাধ্যতামূলক শক্তি নাথাকে আৰু সেইবোৰ অনুমোদনৰ অধীন নহয়। অভিসমৰ সৈতে একে সময়তে পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰি অভিসমৰ অতিৰিক্ত বা অধিক বিশদ বিধান যোগ কৰিব পাৰি। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত পৰামৰ্শ পৃথকভাৱে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি আৰু কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিসমৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা বিষয় সামৰি ল'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recommendations |url=http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12010:0::NO::: |website=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন===

আই এল অ'ই বছৰত এবাৰ জেনেভাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰে। এই সন্মিলনত অভিসম আৰু পৰামৰ্শকে ধৰি আই এল অ'ৰ বিস্তৃত নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Conference |url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/international-labour-conference/lang--en/index.htm |access-date=24 May 2012 |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; এই সন্মিলনক &quot;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংসদ&quot; বুলিও কোৱা হয়। ইয়াত আই এল অ'ৰ সাধাৰণ নীতি, কৰ্মসূচী আৰু বাজেটৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হয় আৰু পৰিচালনা পৰিষদ নিৰ্বাচন কৰা হয়। 

প্ৰথমখন সন্মিলন ১৯১৯ চনত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;vittin&quot;&gt;Vittin-Balima, C., [https://library.fes.de/pdf-files/gurn/00067.pdf Migrant workers: The ILO standards], archived at ''Bibliothek der Friedrich-Ebert-Stiftung'', accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; 

প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰক দুজন চৰকাৰী প্ৰতিনিধি, এজন নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধি আৰু এজন শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰে গঠিত এটা প্ৰতিনিধিদলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ নিজা ভোটাধিকাৰ থাকে আৰু প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ জনসংখ্যা যিমানেই নহওক কিয় সকলো ভোটৰ মূল্য সমান। নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলক সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট দেশৰ নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকসকলৰ সৰ্বাধিক প্ৰতিনিধিত্বশীল ৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্বাচন কৰা হয়। সাধাৰণতে শ্ৰমিক আৰু নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধিসকলে তেওঁলোকৰ ভোটদানৰ মাজত সমন্বয় কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে আৰু তেওঁলোকে কোনো গোট হিচাপে ভোট দিবলৈ বাধ্য নহয়। 

প্ৰতিনিধিসকলে পৰামৰ্শদাতা আৰু বিকল্প প্ৰতিনিধিৰ সৈতে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/meetingdocument/wcms_844627.pdf Final list of delegations, International Labour Conference, 110th Session, 2022], accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে। তেওঁলোকে মুক্তভাৱে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি ভোট দিব পাৰে। মতামতৰ এই বৈচিত্ৰ্যই অতি বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা বা সৰ্বসন্মতিক্ৰমে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাত বাধা নিদিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The International Labour Conference | url=https://cbsd.ilo.org/cbsd_initiatives/international-labour-conference | publisher=International Labour Organization | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলেও সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। চৰকাৰী আৰু অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনসমূহেও পৰ্যবেক্ষক হিচাপে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। 

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ ১০৯সংখ্যক অধিৱেশন ২০২০ চনৰপৰা পিছুৱাই ২০২১ চনৰ মে' মাহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। [[ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰী]]ৰ বাবে সন্মিলনখন অনলাইনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০২১ চনৰ ২০ মে'ত জেনেভাত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু তাত বিষয়ববীয়া নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত জুন, নৱেম্বৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহত বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2021 |title=109th International Labour Conference to be held virtually, opening in May |url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_791932/lang--en/index.htm}}&lt;/ref&gt; ১১০সংখ্যক অধিৱেশন ২০২২ চনৰ ২৭ মে'ৰপৰা ১১ জুনলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://ilo-live-frontend.netlify.app/events/110th-international-labour-conference-2022-05 110th International Labour Conference], accessed 25 September 2022&lt;/ref&gt; ১১১সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধিৱেশন ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/ilc/ILCSessions/111/lang--en/index.htm 111th Session of the International Labour Conference], 5–16 June 2023, accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt;

===বিশ্বজনীন মঞ্চৰ বৈঠক===

আই এল অ'ই ব্যৱসায় আৰু নিয়োগৰ নিৰ্দিষ্ট খণ্ডসমূহৰ সৈতে জড়িত বিষয়ত নিয়মীয়াকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ত্ৰিপাক্ষিক সমাৱেশ আৰু বিশ্বজনীন আলোচনাৰ মঞ্চ আয়োজন কৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/sector/activities/sectoral-meetings/lang--en/index.htm Sectoral meetings], accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১১ চনত বিশ্বব্যাপী জাহাজ পৰিবহণৰ বাবে পাত্ৰ পেকেজিং কৰাৰ সময়ত যোগান শৃংখলৰ সুৰক্ষা আৰু ২০১২ চনত শৈশৱৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষাৰ নিয়োগৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/global/docs/WCMS_151472/lang--en/index.htm &quot;Any fool can stuff a container?&quot;: ILO to discuss safety in growing container industry], published 14 February 2011, accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |author=ILO |url= |title=Early childhood education and educators: Global Dialogue Forum on Conditions of Personnel in Early Childhood Education, Geneva, 22–23 February 2012 |publisher=International Labour Office, Sectoral Activities Department |year=2012 |isbn= |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰম পৰিসংখ্যা===

আই এল অ' শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ এটা প্ৰধান উৎস। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে শ্ৰমৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাৰ দিশত তেওঁলোকৰ অগ্ৰগতি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ শ্ৰম পৰিসংখ্যা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিসংখ্যাগত কামৰ অংশ হিচাপে আই এল অ'ই কেইবাটাও তথ্যভাণ্ডাৰ পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/statistics-and-databases/lang--en/index.htm|title=ILO statistics overview|work=International Labour Organization|date=16 April 2024 }}&lt;/ref&gt; এই তথ্যভাণ্ডাৰত ২০০খনতকৈ অধিক দেশৰ ১১টা প্ৰধান তথ্য শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ উপৰি আই এল অ'ই কেইবাখনো শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ''শ্ৰম বজাৰৰ মুখ্য সূচক''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/empelm/what/WCMS_114240/lang--en/index.htm|title=Key Indicators of the Labour Market (KILM)|work=International Labour Organization|date=11 December 2013 }}&lt;/ref&gt; অন্যতম। ইয়াত শ্ৰম অংশগ্ৰহণৰ হাৰ, নিয়োগ, নিবনুৱা, শিক্ষাগত অৰ্হতা, শ্ৰম ব্যয় আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ২০টা মুখ্য সূচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই সূচকসমূহৰ বহুতো আন সংগঠনে প্ৰস্তুত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনা বিভাগ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰোয়ে উৎপাদন খণ্ডৰ ঘণ্টাভিত্তিক পাৰিশ্ৰমিকৰ সূচক প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|website=International Labour Organization, KILM 17|title=Hourly compensation costs|access-date=2 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|archive-date=11 July 2012|archivedate=11 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগে প্ৰতি বছৰে ''শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|title=List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor|work=U.S. Department of Labor |access-date=9 January 2015|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112004718/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/}}&lt;/ref&gt; এই তালিকাখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম পৰিক্ৰমা ব্যুৰোৱে প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত সংশোধিত সংস্কৰণত মুঠ ৭৪খন দেশ আৰু ১৩৬বিধ সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। 

আই এল অ' [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮]]ৰ ১৭টা সূচকৰ ভিতৰত ৯টা সূচকৰ দায়িত্বশীল সংস্থা।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.ilo.org/publications/time-act-sdg-8-integrating-decent-work-sustained-growth-and-environmental-0 |title=Time to act for SDG 8: integrating decent work, sustained growth and environmental integrity |date=2019 |publisher=International Labour Office |isbn=978-92-2-133677-8 |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;{{Rp|5}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Sustainable Development Goal #8: Decent Work and Economic Growth |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/decent-work-and-2030-agenda-sustainable-development/sustainable-development-goal-8-decent-work-and-economic-growth |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই লক্ষ্যৰ বিষয় হৈছে &quot;উপযুক্ত শ্ৰম আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশ।&quot; &lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, আই এল অ' লক্ষ্য ৮.খৰ সূচক ৮.খ.১ৰ দায়িত্বশীল সংস্থা। এই লক্ষ্যৰ ভাষ্য হৈছে: &quot;২০২০ চনৰ ভিতৰত যুৱ নিয়োগৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন কৌশল প্ৰস্তুত আৰু কাৰ্যকৰী কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিশ্বজনীন নিয়োগ চুক্তি ৰূপায়ণ কৰা।&quot; &lt;ref name=&quot;:172&quot;&gt;United Nations (2017) Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, [[:File:A RES 71 313 E.pdf|Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://undocs.org/A/RES/71/313 A/RES/71/313])&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি বিশ্বজনীন যুৱ সবলীকৰণ কৌশলৰ অগ্ৰগতিৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব আই এল অ'ৰ।&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt;

===প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষাদানৰ একক===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ ইটালীৰ তুৰিনত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.itcilo.org/en|title=ITCILO – International Training Center|access-date=21 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|archive-date=10 July 2015|archivedate=10 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন বিভাগৰ সৈতে একেলগে এই কেন্দ্ৰই আই এল অ'ৰ বিষয়া আৰু সচিবালয়ৰ সদস্যসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণৰ লগতে বিভিন্ন শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰতি বছৰে বিশ্বৰ প্ৰায় ১১,০০০ লোকৰ বাবে ৪৫০টাতকৈ অধিক প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্প আগবঢ়ায়। 

উদাহৰণস্বৰূপে, কেন্দ্ৰটোৱে উন্নয়ন পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত আইনৰ স্নাতকোত্তৰ কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সহযোগিতা আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰৰ পেছাদাৰীসকলক বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy|title=LLM Guide (IP LLM) – University of Torino, Faculty of Law|website=llm-guide.com|access-date=2 June 2012|archive-date=18 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160318082321/http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy}}&lt;/ref&gt;

==বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি==

===শিশু শ্ৰম===

[[File:Minimum age convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৭৩ চনৰ সৰ্বনিম্ন বয়স সন্মিলনৰ পক্ষভুক্ত দেশসমূহ আৰু তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰণ কৰা সৰ্বনিম্ন বয়স: বেঙুনীয়া, ১৪ বছৰ; সেউজীয়া, ১৫ বছৰ; নীলা, ১৬ বছৰ]][[File:Child labour in Madagascar.jpg|thumb|এই কমবয়সীয়া ল'ৰাসকল বিশ্বৰ শিশু শ্ৰমত জড়িত লাখ লাখ শিশুৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁলোকে মাদাগাস্কাৰৰ অন্তছিৰাবেৰ এটা ইটাভাতাত কাম কৰে। ]]
[[শিশু শ্ৰম]]ক সাধাৰণতে এনে কাম হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যিয়ে শিশুৰ শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদা কাঢ়ি লয় আৰু তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক বিকাশৰ ক্ষতি কৰে। ''শিশু শ্ৰম'' বুলিলে শিশুৰ বাবে মানসিক, শাৰীৰিক, সামাজিক বা নৈতিকভাৱে বিপজ্জনক আৰু ক্ষতিকাৰক কামক বুজায়। ইয়াৰ উপৰি এনে কামে শিশুৰ বিদ্যালয়ত উপস্থিত থকাৰ সুযোগ কাঢ়ি লৈ, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি বা অত্যধিক দীঘলীয়া আৰু কঠিন কামৰ সৈতে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা একেলগে চলাবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Ahmady, Kameel 2021:[[Traces of Exploitation in the World of Childhood]] (A Comprehensive Research on Forms, Causes and Consequences of Child Labour in Iran). Avaye Buf Publisher, Denmark.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour |url=https://www.unicef.org/protection/child-labour |access-date=2024-06-10 |website=UNICEF |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour has a profound impact on the health and wellbeing of children |url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/news-and-events/stories/child-labour-has-profound-impact-health-and-wellbeing-children_en |access-date=2024-06-10 |website=European Commission |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ শিশু শ্ৰম বিলোপৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী ১৯৯২ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ক্ৰমান্বয়ে শিশু শ্ৰম বিলোপ কৰা। ইয়াৰ বাবে দেশসমূহৰ সমস্যা মোকাবিলা কৰাৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰা আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশ্বজনীন আন্দোলন আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমান এই কাৰ্যসূচী ৮৮খন দেশত চলি আছে। ২০০৮ চনত কাৰিকৰী সহযোগিতা প্ৰকল্পৰ বাবে ইয়াৰ বাৰ্ষিক ব্যয় ৬১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰতকৈ অধিক হৈছিল। ই বিশ্বৰ এই ধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যসূচী আৰু আই এল অ'ৰ এককভাৱে সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যকৰী কাৰ্যসূচী। 

বছৰবোৰৰ সৈতে এই কাৰ্যসূচীৰ সহযোগীৰ সংখ্যা আৰু পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান ইয়াৰ অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক সংগঠন, অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু চৰকাৰী সংস্থা, ব্যক্তিগত ব্যৱসায়, সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংগঠন, বেচৰকাৰী সংস্থা, সংবাদ মাধ্যম, সংসদ সদস্য, ন্যায়পালিকা, বিশ্ববিদ্যালয়, ধৰ্মীয় গোট আৰু শিশু তথা তেওঁলোকৰ পৰিয়াল অন্তৰ্ভুক্ত। 

শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে আই এল অ'ৰ এই কাৰ্যসূচীৰ কাম আই এল অ'ৰ উপযুক্ত শ্ৰম কাৰ্যসূচীৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |title=Decent work - Themes |access-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509195231/http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |archive-date=9 May 2008}}&lt;/ref&gt; শিশু শ্ৰমে শিশুসকলক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষা লাভ কৰাত বাধা দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Von Braun|first=Joachim|editor= Von Braun|title=Employment for poverty reduction and food security|url=https://books.google.com/books?id=7q1ZUsatasIC&amp;pg=PA35|access-date=20 June 2010|series=IFPRI Occasional Papers|year=1995|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-332-8|page=35}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন সন্মিলন আয়োজন কৰে। সৰ্বশেষ সন্মিলনখন ২০২২ চনৰ ১৫ মে'ৰপৰা ২০ মে'লৈ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ডাৰবানত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5th Global Conference on the Elimination of Child Labour |url=https://www.5thchildlabourconf.org/en/home |access-date=2022-06-07 |website=www.5thchildlabourconf.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই ২০০২ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে ১২ জুনত [[বিশ্ব শিশু শ্ৰম বিৰোধী দিৱস]] পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বজুৰি শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণত উৎসাহিত কৰা। এই দিৱসে বিশেষভাৱে দাসত্ব আৰু শিশু সৈনিকৰ ব্যৱহাৰ বিলোপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |author=United Nations |title=World Day Against Child Labour - Background |url=https://www.un.org/en/observances/world-day-against-child-labour/background |access-date=2024-04-08 |work=United Nations |language=en}}&lt;/ref&gt;

====খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ ব্যতিক্ৰম====

শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সাংস্কৃতিক দৃষ্টিভংগীৰ বাবে আই এল অ'ই সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতা বিবেচনা কৰা কেইবাটাও নীতি বিকশিত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৬৯, ১০৭, ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ সন্মিলন অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে খিলঞ্জীয়া সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰা। ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ সন্মিলনে শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আনহাতে ১০৭ আৰু ১৬৯ নম্বৰৰ সন্মিলনে [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] আৰু জনজাতীয় লোকসকলৰ অধিকাৰ আগবঢ়ায় আৰু নিজৰ উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিজে নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot;&gt;{{cite book|last=Larsen|first=P.B.|title=Indigenous and tribal children: assessing child labour and education challenges.|publisher=International Programme on the Elimination of Child Labour (IPEC), International Labour Office.}}&lt;/ref&gt;

বহু খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ত, পিতৃ-মাতৃয়ে বিশ্বাস কৰে যে কাম কৰা আৰু দৈনন্দিন জীৱনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ জৰিয়তে শিশুৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱন শিক্ষা লাভ কৰে। কামক শিশুসকলৰ ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ কামৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা এক শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে দেখা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Guidelines for Combating Child Labour Among Indigenous Peoples|date=2006|publisher=International Labour Organization|location=Geneva|isbn=978-92-2-118748-6|url=http://www.ilo.org/publns}}&lt;/ref&gt; পৰিয়াল আৰু শিশুৰ কল্যাণ আৰু জীৱন-ধাৰণ পৰিয়ালৰ সকলো সদস্যৰ উমৈহতীয়া দায়িত্ব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে কামক শিশুৰ বিকাশ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলিও গণ্য কৰে। খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বহু শিশু আৰু পিতৃ-মাতৃয়ে এতিয়াও শিক্ষাক যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot; /&gt;

===জোৰপূৰ্বক শ্ৰম===

[[File:Krychów forced labour camp 1940 (Krowie Bagno).jpg|thumb|১৯৪০ চনৰ ক্ৰিচ'ভ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম শিবিৰ]]

আই এল অ'ই [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজক ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত এই বিষয়টোক মূলতঃ ঔপনিৱেশিক সমস্যা হিচাপে দেখা হৈছিল। সেই সময়ত আই এল অ'ৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰদ্বাৰা উপনিৱেশসমূহৰ বাসিন্দাসকলৰ ওপৰত কৰা গুৰুতৰ শোষণৰপৰা তেওঁলোকক সুৰক্ষা দিবলৈ ন্যূনতম মানদণ্ড স্থাপন কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Burbank |first1=Jane |url=https://books.google.com/books?id=y7B9euuLEkUC |title=Empires in World History: Power and the Politics of Difference |last2=Cooper |first2=Frederick |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12708-8 |page=386 |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৪৫ চনৰ পিছত লক্ষ্য আছিল দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ ভিত্তিত একে আৰু বিশ্বজনীন মানদণ্ড স্থাপন কৰা। কিন্তু [[শীতল যুদ্ধ]] আৰু ঔপনিৱেশিক শক্তিসমূহে দাবী কৰা ব্যতিক্ৰমৰ বাবে এই আলোচনা বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকৰপৰা মানৱ অধিকাৰৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰমৰ মানদণ্ডৰ ঘোষণাসমূহৰ শক্তি উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক দেশসমূহৰ চৰকাৰৰ দাবীৰ বাবে হ্ৰাস পাইছিল। তেওঁলোকে দ্ৰুত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে জৰুৰীকালীন শাসন হিচাপে শ্ৰমৰ ওপৰত অসাধাৰণ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Daniel Roger Maul|title=The International Labour Organization and the Struggle against Forced Labour from 1919 to the Present|journal=Labor History|year= 2007|volume= 48|issue=4|pages=477–500|doi=10.1080/00236560701580275|s2cid=154924697}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Solzhenitsyn, Aleksandr.(1973) [[The Gulag Archipelago]]: An Experiment in Literary Investigation. Parisian publisher YMCA-Press.}}&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Labour Convention map.svg|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৩০ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সন্মিলনত অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

১৯৯৮ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা আৰু ইয়াৰ অনুসৰণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহক সংগঠন কৰাৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ সন্মান, প্ৰচাৰ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ, সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপ কৰিবলৈ, শিশু শ্ৰম কাৰ্যকৰীভাৱে বিলোপ কৰিবলৈ আৰু নিয়োগ আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kellerson |first=Hilary |year=1998 |title=The ILO Declaration of 1998 on Fundamental Principles and Rights: A Challenge for the Future |url=https://access.heinonline.com/HOL/P?h=hein.journals/intlr137&amp;i=232 |journal=International Labour Review |volume=137 |issue=2 |pages=223–228}}&lt;/ref&gt;

[[File:Abolition of Forced Labour Convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৫৭ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম বিলোপ সন্মিলন অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সম্পৰ্কীয় প্ৰথম বিশ্বজনীন প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশেষ কাৰ্যসূচী সৃষ্টি কৰে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Forced labour, modern slavery and trafficking in persons |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচী ১৯৯৮ চনৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণাৰ প্ৰচাৰ আৰু ৰূপায়ণৰ বৃহত্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ আছিল। ২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াক &quot;কাৰিকৰী সহায় আৰু প্ৰচাৰমূলক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপৰ বাবে&quot; সৃষ্টি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Plant |first1=Roger |last2=O'Reilly |first2=Caroline |date=March 2003 |title=The ILO's Special Action Programme to Combat Forced Labour |journal=International Labour Review |volume=142 |issue=1 |page=73 |doi=10.1111/j.1564-913X.2003.tb00253.x}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচীয়ে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিভিন্ন পদ্ধতি চিনাক্ত কৰাৰ সূচক বিকশিত কৰিছে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chantavanich |first1=Supang |last2=Laodumrongchai |first2=Samarn |last3=Stringer |first3=Christina |date=2016 |title=Under the shadow: Forced labour among sea fishers in Thailand |journal=Marine Policy |language=en |volume=68 |page=6 |bibcode=2016MarPo..68....1C |doi=10.1016/j.marpol.2015.12.015 |issn=0308-597X |s2cid=155418604}}&lt;/ref&gt; আৰু জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ ওপৰত সমীক্ষাৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lerche |first1=Jens |date=October 2007 |title=A Global Alliance against Forced Labour? Unfree Labour, Neo-Liberal Globalization and the International Labour Organization |journal=Journal of Agrarian Change |volume=7 |issue=4 |page=427 |bibcode=2007JAgrC...7..425L |doi=10.1111/j.1471-0366.2007.00152.x |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনত এই বিশেষ কাৰ্যসূচীক আই এল অ'ৰ ''কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ শাখা''ত একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Fundamental Principles and Rights at Work Branch (FUNDAMENTALS) |url=https://www.ilo.org/about-ilo/how-ilo-works/organizational-structure-international-labour-office/governance-and-tripartism-department-governance/fundamental-principles-and-rights-work-branch-fundamentals |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ জৰিয়তে জোৰপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে কাম আৰু মিত্ৰতা ৮.৭ৰ প্ৰসংগত কাম একেলগে কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.alliance87.org/|title=Alliance 8.7|work=Alliance 8.7}}&lt;/ref&gt;

২০১৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল গ্ৰহণ কৰা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি আছিল। ২০১৫ চনত ইয়াক অনুমোদন কৰা হয় আৰু ২০১৬ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত ই কাৰ্যকৰী হয়। নতুন প্ৰটোকলটোৱে ১৯৩০ চনত গ্ৰহণ কৰা আই এল অ'ৰ ২৯ নম্বৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সন্মিলনক আধুনিক সময়ৰ উপযোগী কৰি মানুহৰ সৰবৰাহৰ দৰে পদ্ধতিৰ মোকাবিলা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C029|title=ILO Convention 29}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ সৈতে জড়িত ২০৩ নম্বৰ পৰামৰ্শই ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ বাবে কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:3174688|title=ILO Recommendation 203}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনত আই এল অ'ই নিয়োগকৰ্তাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘ কংগ্ৰেছৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বত আধুনিক দাসত্বৰ অৱসান ঘটোৱাৰ বাবে বিশ্বজনীন অভিযান আৰম্ভ কৰে। ''৫০ ফৰ ফ্ৰিডম অভিযান''ৰ উদ্দেশ্য আছিল জনসমৰ্থন সংগ্ৰহ কৰা আৰু দেশসমূহক আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল অনুমোদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

===ন্যূনতম মজুৰি আইন===

শ্ৰমিকসকলৰ [[ন্যূনতম মজুৰি]] নিৰ্ধাৰণৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আই এল অ'ই ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা সন্মিলন, ১৯২৮, ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা কৃষি সন্মিলন, ১৯৫১ আৰু ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ সন্মিলন, ১৯৭০ক ন্যূনতম মজুৰি আইন হিচাপে সৃষ্টি কৰিছে। 

===বাণিজ্যিক যৌনতা===

১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ জৰিয়তে আই এল অ' সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ৰপৰাই সংস্থাটোৱে বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিতৰ্কিত বিষয়টোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। আই এল অ' আৰু [[জাতিসংঘ]] গঠনৰ আগলৈকে যৌন সেৱাৰ বিষয়টো কেৱল ৰাষ্ট্ৰৰ অধিকাৰৰ ভিতৰত আছিল। পিছত আই এল অ' আৰু জাতিসংঘ সংঘই এই বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰা বিষয় আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত বুলি বিবেচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Rodriguez Garcia |first2=Magaly |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=197 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাণিজ্যিক যৌনতাক অনৈতিক আৰু অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে পুৰুষৰ অভিভাৱকত্বৰ বাহিৰত আন দেশলৈ যোৱা দুৰ্বল অৱস্থাত থকা অবিবাহিত কৰ্মৰত মহিলাসকলৰ সৈতে বেশ্যাবৃত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ ব্যাপক ধ্বংসৰ পিছত আই এল অ'ই বেশ্যাবৃত্তিক নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰয়োজন হোৱা সংক্ৰমণ হিচাপে দেখিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=198 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ফৰাচী সমাজবাদী এলবাৰ্ট থমাছৰ নেতৃত্বত আই এল অ'ই এটা চিকিৎসা বিভাগ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল পুৰুষ নাৱিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। তেওঁলোকৰ জীৱনক &quot;ঘূৰি ফুৰা&quot; আৰু &quot;অসংযত&quot; বুলি দেখা হৈছিল আৰু সেইবাবে তেওঁলোক যৌন সংক্ৰমিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ অধিক সম্ভাৱনাপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

১৯২০ চনৰ জেনোৱা সামুদ্ৰিক সন্মিলনৰ পিছত আই এল অ'ই নাৱিকসকলৰ মাজত যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতৃত্বৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত আই এল অ'ই বিপজ্জনক বৃত্তিত কৰ্মৰত মহিলাসকলক সুৰক্ষা দিবলৈও চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু আই এল অ'ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলে যৌন ব্যৱসায়ক &quot;শ্ৰম&quot; বুলি গণ্য কৰা নাছিল। তেওঁলোকে শ্ৰমক মূলতঃ ঔদ্যোগিক শ্ৰম হিচাপে বুজিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=200 |doi=10.1353/jowh.2021.0050 |s2cid=245127678|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে মহিলাসকলে ঔদ্যোগিক কাম কৰিলে তেওঁলোক অনৈতিক জীৱনযাপনৰপৰা আঁতৰি থাকিব। মহিলাসকলক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ঔদ্যোগিক কামক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ উন্নত মজুৰি আৰু নিৰাপদ কৰ্মপৰিস্থিতিৰ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=201 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

[[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]] গঠনৰ পিছত আই এল অ'ই বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিষয়ত নতুনকৈ গঠিত সংস্থাটোৰ তুলনাত পিছপৰা ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় আয়োগে [[যৌন সৰবৰাহ]] আৰু [[বেশ্যাবৃত্তি]] দুয়োটাৰে বিলোপৰ আহ্বান জনায়।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=202 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ১৯৫০ৰ দশকত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংগঠনে দাসত্বৰ সৈতে মিল থকা সকলো কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ বিষয়ৰ পৰিৱৰ্তে অপৰাধমূলক বিষয় হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

১৯৭৬ চনৰপৰা আই এল অ' আৰু অন্যান্য সংগঠনে উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ কাম আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:62&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=105 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই পৰীক্ষা কৰা এটা উদাহৰণ আছিল থাইলেণ্ডৰ [[গো-গো বাৰ]] আৰু ''ভাড়াতীয়া পত্নী''ৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰথা। অঞ্চলটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক ঘাটি স্থাপনৰ ফলত এই দুয়োটা প্ৰথাৰ বিকাশ ঘটিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষৰফালে আই এল অ'ই ''গ্ৰাম্য মহিলা কাৰ্যসূচী'' স্থাপন কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে বেংককত যুৱ মালিচকৰ্মী মহিলাসকলৰ যৌন ব্যৱসায়ত জড়িত হোৱাৰ বিষয়টো পৰীক্ষা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; এই ঘটনা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ আই এল অ' বা ইয়াৰ কোনো শাখাৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ এটা ৰূপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; পৰৱৰ্তী দশকসমূহত [[যৌন পৰ্যটন]] বৃদ্ধি আৰু এইডছ মহামাৰীৰ বিস্তাৰে আই এল অ'ৰ বাণিজ্যিক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=106 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt;

===এইচ আই ভি/এইডছ===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা হৈছে [[এইচ আই ভি]] সম্পৰ্কীয় কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সম্পদ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য সংস্থা। আই এল অ'এইডছ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/lang--en/index.htm|title=HIV/AIDS and the World of Work Branch (ILOAIDS)|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; হৈছে এই বিষয়ৰ বাবে আই এল অ'ৰ বিশেষ শাখা। 

আই এল অ' ১৯৯৮ চনৰপৰা এইচ আই ভিৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল শ্ৰম আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য গুৰুতৰ প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ কৰা। সংস্থাটোৰ মতে এইচ আই ভিয়ে কৰ্মৰত লোক, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বৃহৎ বোজা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০০১ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে এইচ আই ভি/এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ওপৰত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আচৰণ বিধি গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Publications/WCMS_113783/lang--en/index.htm|title=The ILO Code of Practice on HIV/AIDS and the World of Work|work=International Labour Organization|date=June 2001}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ এখন বিশেষ অধিৱেশনৰ সময়ত প্ৰকাশ কৰা হয়। 

একেটা বছৰতে আই এল অ' এইচ আই ভি/এইডছৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যুটীয়া কাৰ্যসূচীৰ সহ-পৃষ্ঠপোষক হয়। 

২০১০ চনত ৯৯সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ সম্পৰ্কীয় আই এল অ'ৰ ২০১০ চনৰ ২০০ নম্বৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_142706/lang--en/index.htm|title=Recommendation concerning HIV and AIDS and the World of Work, 2010 (No. 200)|work=International Labour Organization|date=17 June 2010 }}&lt;/ref&gt; এইটো এইচ আই ভি আৰু এইডছ সম্পৰ্কীয় প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড আছিল। এই পৰামৰ্শত এইচ আই ভি আক্ৰান্ত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে কৰ্মক্ষেত্ৰত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিস্তৃত নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে। ''এইচ আই ভি প্ৰতিৰোধ, কৰ্মক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা'' শীৰ্ষক বিষয়ৰ অধীনত আই এল অ'এইডছে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মজগতৰ ক্ষেত্ৰত নীতি পৰামৰ্শ, গৱেষণা আৰু কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। আই এল অ'ই এইচ আই ভিৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা হ্ৰাস আৰু এইচ আই ভিৰ সৈতে জীয়াই থকা বা ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত লোকসকলৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ কমোৱাৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষাৰ প্ৰচাৰো কৰে। 

আই এল অ'এইডছে ২০১৫ চনৰ ভিতৰত নতুন সংক্ৰমণ, এইডছ-সম্পৰ্কীয় মৃত্যু আৰু বৈষম্য শূন্যলৈ অনাৰ লক্ষ্যৰে &quot;শূন্যৰ দিশে&quot; অভিযান চলাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|title=Getting to Zero|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209165450/http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|archive-date=9 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsstrategygoalsby2015|title=UNAIDS|work=unaids.org}}&lt;/ref&gt; এই অভিযানৰ আধাৰত আই এল অ'এইডছে কৰ্মক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছামূলক আৰু গোপনীয় পৰামৰ্শ আৰু পৰীক্ষাৰ এটা কাৰ্যসূচী চলায়। ইয়াক ভিচিটি@ৱৰ্ক নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_215899/lang--ja/index.htm|title=VCT@WORK: 5 million women and men workers reached with Voluntary and confidential HIV Counseling and Testing by 2015|work=International Labour Organization|date=December 2014 }}&lt;/ref&gt;

===প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক===

&quot;প্ৰব্ৰজিত&quot; শব্দটোৰ অৰ্থ অনুসৰি [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক]] বুলিলে কাম কৰিবলৈ এখন দেশৰপৰা আন এখন দেশলৈ যোৱা লোকক বুজায়। প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে সমতা আৰু সমন্বয়ৰ ওপৰত এটা পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=vittin /&gt; আই এল অ'ই ১৯৭৫ চনৰ প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় পৰিপূৰক বিধান সন্মিলন আৰু ১৯৯০ চনৰ সকলো প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সন্মিলনকে ধৰি কেইবাটাও সন্মিলন গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kumaraveloo|first1=K Sakthiaseelan|last2=Lunner Kolstrup|first2=Christina|date=2018-07-03|title=Agriculture and musculoskeletal disorders in low- and middle-income countries|journal=Journal of Agromedicine|language=en|volume=23|issue=3|pages=227–248|doi=10.1080/1059924x.2018.1458671|pmid=30047854|s2cid=51719997|issn=1059-924X}}&lt;/ref&gt;

===ঘৰুৱা শ্ৰমিক===

ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকল হৈছে আন লোকৰ ঘৰত বা তেওঁলোকৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰা লোক। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে ৰন্ধা-বঢ়া, ঘৰ পৰিষ্কাৰ কৰা আৰু শিশুৰ যত্ন ল'ব পাৰে। তথাপি তেওঁলোক প্ৰায়ে আটাইতকৈ কম বিবেচনা লাভ কৰা লোক আৰু শ্ৰম তথা সামাজিক সুৰক্ষাৰপৰা বঞ্চিত হয়। ইয়াৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈছে পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে এই কামসমূহ বিনা পাৰিশ্ৰমিকত কৰি অহা।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Domestic workers|url=http://www.ilo.org/global/topics/domestic-workers/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক]] আৰু উপযুক্ত শ্ৰমৰ অধিকাৰ, লগতে প্ৰব্ৰজিত ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আই এল অ'ই ২০১১ চনৰ ১৬ জুনত ঘৰুৱা শ্ৰমিক সন্মিলন গ্ৰহণ কৰে। 

===পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা===

১৯৭০ৰ দশকৰপৰা আই এল অ'ই ইয়াৰ কাৰ্যকলাপ আৰু বৃহত্তৰ আলোচনাত পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা সংযোজনৰ ওপৰত কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৭২ৰপৰা ১৯৭৫ চনৰ ভিতৰত আই এল অ'ৰ কেইবাখনো প্ৰতিৱেদনত পেছাগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য, অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Montesano |first1=Francesco S. |last2=Biermann |first2=Frank |last3=Kalfagianni |first3=Agni |last4=Vijge |first4=Marjanneke J. |date=2023 |title=Can the Sustainable Development Goals Green International Organisations? Sustainability Integration in the International Labour Organisation |journal=Journal of Environmental Policy &amp; Planning |language=en |volume=25 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1080/1523908X.2021.1976123 |issn=1523-908X |pmc=9893765 |pmid=36744153|bibcode=2023JEPP...25....1M }}&lt;/ref&gt; ২০০০ৰ দশকত আই এল অ'ই &quot;সেউজীয়া নিয়োগলৈ সামাজিকভাৱে ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন&quot;ৰ প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। সংস্থাটোৱে সেউজীয়া নিয়োগক &quot;পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰা উপযুক্ত চাকৰি&quot; হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০১৭ চনৰপৰা ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ নীতিত দৃঢ়ভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ ''ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতৰ বাবে শতবাৰ্ষিকী ঘোষণা''ত কোৱা হৈছিল যে: &quot;[...] আই এল অ'ই ইয়াৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ এই দিশত পৰিচালিত কৰিব লাগিব: (১) অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত দিশত বহনক্ষম উন্নয়নত অৰিহণা যোগোৱা ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতলৈ ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন নিশ্চিত কৰা।&quot; &lt;ref&gt;ILO (2019) [https://www.ilo.org/about-ilo/mission-and-impact-ilo/ilo-centenary-declaration-future-work-2019 ILO Centenary Declaration for the Future of Work]. Adopted at the 108th session of the International Labour Conference&lt;/ref&gt;{{Rp|3}} ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ গুৰুত্ব [[শক্তি পৰিৱৰ্তন]] আৰু [[কাৰ্বনমুক্তকৰণ]]ৰ ন্যায়সংগত পদ্ধতিৰ মাজৰ সম্পৰ্কত, যিয়ে বহল [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|উন্নয়ন লক্ষ্য]]সমূহক সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web |title=How just transition can help deliver the Paris Agreement |url=https://climatepromise.undp.org/research-and-reports/how-just-transition-can-help-deliver-paris-agreement |access-date=2025-02-17 |website=UNDP Climate Promise |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=McCauley |first1=Darren |last2=Heffron |first2=Raphael |date=2018-08-01 |title=Just transition: Integrating climate, energy and environmental justice |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301421518302301 |journal=Energy Policy |volume=119 |pages=1–7 |doi=10.1016/j.enpol.2018.04.014 |bibcode=2018EnPol.119....1M |issn=0301-4215 |hdl-access=free |hdl=10023/17583|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই [[সেউজীয়া অৰ্থনীতি]]লৈ পৰিৱৰ্তন আৰু নিয়োগৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱো পৰীক্ষা কৰিছে। সংস্থাটোৱে সিদ্ধান্তলৈ আহিছিল যে উপযুক্ত নীতি গ্ৰহণ কৰিলে সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তনে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ২৪ নিযুত নতুন চাকৰি সৃষ্টি কৰিব পাৰে। আনহাতে, সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তন নঘটিলে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত উষ্ণতাৰ চাপৰ বাবে ৭২ নিযুত পূৰ্ণকালীন চাকৰি হেৰাই যাব পাৰে। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত বিশেষকৈ কৃষিক্ষেত্ৰত উপলব্ধ কৰ্মঘণ্টাও হ্ৰাস পাব পাৰে।&lt;ref&gt;[https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/04/green-economy-could-create-24-million-new-jobs/ Green economy could create 24 million new jobs]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ilo.org/global/research/global-reports/weso/greening-with-jobs/lang--en/index.htm Greening with jobs – World Employment and Social Outlook 2018]&lt;/ref&gt;

== বঁটা ==

১৯৬৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত ভ্ৰাতৃত্ববোধ আৰু শান্তি উন্নত কৰা, শ্ৰমিকসকলৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে কাম কৰা আৰু অন্যান্য উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰক কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|নোবেল শান্তি বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - International Labour Organization Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/labour/facts/ |access-date=5 July 2006 |work=Nobelprize.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - Presentation Speech |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/ceremony-speech/ |access-date=2025-05-02 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== সমালোচনা ==

=== কাটাৰৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক ===

==== আনুষ্ঠানিক অভিযোগ ====

২০১৪ চনত [[কাটাৰ]]ত বিদেশী শ্ৰমিকসকলৰ প্ৰতি কৰা ব্যৱহাৰক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত ২০২২ ফিফা বিশ্বকাপৰ প্ৰস্তুতি চলি আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংগঠনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিক অভিযোগ দাখিল কৰে। অভিযোগত কাটাৰে বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ ব্যাপকভাৱে উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=Pattisson|first=Pete|last2=Ames|first2=Nick|date=2023-03-28|title='Legacy, what legacy?' Fight goes on for migrant workers in Qatar 100 days after World Cup|url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/28/legacy-fight-goes-on-for-migrant-workers-in-qatar-100-days-after-world-cup|access-date=2026-08-24|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Ruiz|first=Rebecca R.|last2=Hurtes|first2=Sarah|date=2023-03-11|title=In World Cup Run-Up, Qatar Pressed U.N. Agency Not to Investigate Abuses|url=https://www.nytimes.com/2023/03/11/world/europe/qatar-world-cup-ilo-labor.html|access-date=2026-08-24|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Burkhalter|first=Dorian|date=2023-06-06|title=Qatar heads UN labour conference despite poor rights record|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/how-a-controversial-qatari-minister-is-heading-a-un-labour-conference/48571016|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত নিউয়ৰ্ক টাইমছে অভিযোগ কৰে যে কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে বহু বছৰৰ এক ৰাজনৈতিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। এই প্ৰচেষ্টাই সংস্থাটোক সমালোচকৰপৰা সহযোগীলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি বাতৰিটোত কোৱা হয়। বাতৰিটোৰ মতে, কাটাৰৰ কূটনীতিবিদসকলে তীব্ৰভাৱে প্ৰচাৰ চলাইছিল আৰু কাটাৰৰ সৈতে ব্যাৱসায়িক স্বাৰ্থ থকা নিয়োগকৰ্তা আৰু ৰাষ্ট্ৰসমূহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই তদন্ত আৰম্ভ কৰাত বাধা পৰিছিল বুলি অভিযোগ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু তথ্য গোপন কৰাৰ অভিযোগ ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ২০১৭ চনত অভিযোগটোৰ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰে আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে কাটাৰৰ শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিধি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এটা &quot;কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী&quot; আৰম্ভ কৰে। এই ব্যৱস্থাৰ অধীনত কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক ২৫ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এই ধনেৰে ২০১৮ চনত দোহাত সংস্থাটোৰ বাবে এটা বিশেষ প্ৰকল্প কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite news |last=Rankin|first=Jennifer|date=2023-05-16|title=UN labour rights watchdog facing backlash over Qatar conference nomination|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/16/un-labour-rights-watchdog-facing-backlash-over-qatar-conference-nomination|access-date=2026-08-24|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই ধৰণৰ ধন লাভ কৰা সাধাৰণ প্ৰথা আৰু ইয়াৰ ফলত সংস্থাটোৰ দায়িত্বত কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাই। কিন্তু এজন প্ৰাক্তন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াকে ধৰি সমালোচকসকলে সংস্থাটোৰ স্বাধীনতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰে যে কাটাৰৰ এই অৱদান প্ৰথমতে প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল আৰু ইয়াৰ পৰিমাণো অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ, গ্ৰীষ্মকালত কৰ্মঘণ্টা সীমিত কৰা আৰু তথাকথিত কাফালা ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পদক্ষেপ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সংস্থাটোৱে এই সংস্কাৰসমূহৰ প্ৰতি সাধাৰণতে ইতিবাচক দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে এই সংস্কাৰসমূহে &quot;শ শ হাজাৰ&quot; প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ ওপৰত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dupraz-Dobias|first=Paula|date=2022-11-10|title=Qatar's Swiss hub for foreign policy|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/1_3-qatar-s-swiss-hub-for-foreign-policy/48029542|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনত কাটাৰৰ এজন বিষয়াই ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথোপকথনত একে বক্তব্য পুনৰ উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |last=Cornish|first=Chloe|date=2025-11-16|title=UN labour body's proposal to move Mideast HQ to Qatar sparks staff alarm|url=https://www.ft.com/content/24a38ad9-442e-4a96-a664-dd1792ac3ee6?syn-25a6b1a6=1|access-date=2026-08-24|work=Financial Times}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এজন প্ৰাক্তন বিষয়াই দ্য গাৰ্ডিয়ানক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰৰ সংস্কাৰসমূহক &quot;বগা কৰা&quot; ধৰণে উপস্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৱেদনসমূহ পক্ষপাতদুষ্ট আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কেইবাজনো বৰ্তমান আৰু প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে নিউয়ৰ্ক টাইমছক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰক পৰ্যবেক্ষণৰ অধীনত থকা এখন ৰাষ্ট্ৰতকৈ ধন দিয়া গ্ৰাহকৰ দৰে অধিক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াসকলে কৈছিল যে কাটাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা উন্নতিসমূহ &quot;সূক্ষ্ম আলোচনাৰ&quot; ফল আছিল আৰু কঠোৰ সমালোচনাই সেই অগ্ৰগতিক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ মতে, শ্ৰমিক অধিকাৰ কৰ্মী, মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু কিছুমান ৰাজনীতিবিদে এই বক্তব্যত উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহে সমস্যাসমূহক কম গুৰুত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে কাটাৰত শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ &quot;ইতিবাচক দিশ&quot;ৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ লগতে সংস্থাটোৱে সংস্কাৰসমূহ ৰূপায়ণ আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিৰ্দিষ্ট ব্যৱধান আৰু সমস্যাসমূহো উল্লেখ কৰি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচীৰ ফলাফল সম্পৰ্কে গৱেষকৰ মতামত ====

কাটাৰৰ হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আব্দুলহাদি ৰছিদ আলখায়াৰেনে ২০১৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত কৈছিল যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ চৰকাৰৰ মুখ্য সাফল্যসমূহৰ ভিতৰত কাফালা ব্যৱস্থা ধ্বংস কৰাটো অন্যতম। তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ ফলত অধিক মুক্ত আৰু প্ৰগতিশীল প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক নীতিৰ দিশত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু চৰকাৰ তথা সমাজৰ মাজত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু সুযোগৰ গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধি পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Alkhayareen|first=Abdulhadi|date=2023-01-01|title=Evaluation of the International Labor Organization project in Qatar|url=https://www.researchgate.net/publication/366775252_Evaluation_of_the_International_Labor_Organization_project_in_Qatar|journal=QScience Connect|volume=2023|doi=10.5339/connect.2023.spt.2}}&lt;/ref&gt;

হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জেকাৰী আৰ. কালোৱে ২০২৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত মত প্ৰকাশ কৰে যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ আইনী সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াত যথেষ্ট সহায় কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে আইনী সংস্কাৰসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে বাহাল থাকিলেও বিবাদ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থাটোক পুনৰ্গঠন নকৰালৈকে ই শ্ৰমিকসকলক প্ৰকৃত ন্যায় প্ৰদান কৰাত ব্যৰ্থ হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Calo|first=Zachary|date=2024-03-19|title=Labor Rights and Dispute System Design: Assessing the Legal Legacy of the 2022 Qatar World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073247_Labor_Rights_and_Dispute_System_Design_Assessing_the_Legal_Legacy_of_the_2022_Qatar_World_Cup|journal=জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা|volume=24|pages=1729–1739|doi=10.1017/glj.2023.122}}&lt;/ref&gt;

টি.এম.চি. আছাৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ এণ্টোৱান ডুভালে ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে কাটাৰৰ সহযোগিতাৰ সময়ছোৱাত কাগজত হোৱা আইনী পৰিৱৰ্তনৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ কাটাৰৰ পদক্ষেপসমূহক &quot;পটেমকিন সংস্কাৰ&quot; বুলি অভিহিত কৰি সংস্থাটোৰ প্ৰশংসা কৰা আৰু কাটাৰ তথা [[ফিফা]]ৰ সৈতে এক &quot;আশাবাদী সংস্কাৰবাদী বৰ্ণনা&quot; গ্ৰহণ কৰাৰ সমালোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Duval|first=Antoine|date=2024-03-19|title=Spectacular International Labor Law: Ambush Counter-Marketing In the Spotlight of Qatar's 2022 FIFA World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073237_Spectacular_International_Labor_Law_Ambush_Counter-Marketing_In_the_Spotlight_of_Qatar's_2022_FIFA_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1712–1728|doi=10.1017/glj.2024.3}}&lt;/ref&gt;

==== কাটাৰগেট কেলেংকাৰি ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ সংস্কাৰৰ বিষয়ে দিয়া ইতিবাচক মূল্যায়ন ইউৰোপীয় সংঘৰ কিছুমান ৰাজনীতিবিদে উদ্ধৃত আৰু পুনৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মাজৰ কিছুমান পিছত কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ সৈতে জড়িত হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

কাটাৰগেট তদন্তৰ সৈতে জড়িত এজন বেলজিয়ামৰ বিষয়াই নিউয়ৰ্ক টাইমছক কৈছিল যে বেলজিয়াম কৰ্তৃপক্ষই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ভিতৰত কাটাৰৰ প্ৰচেষ্টাক জনমত গঢ় দিয়াৰ প্ৰচেষ্টাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ মতে, বিশ্বকাপৰ ঠিক আগতে কাটাৰৰ বিষয়াসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক প্ৰতিযোগিতাখনৰ সময়ত নেতিবাচক মন্তব্য নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। প্ৰতিৱেদনটোৱে লগতে কয় যে বিশ্বকাপৰ সময়ত সংস্থাটোৰ ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহত চলি থকা শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘনৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল আৰু চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ প্ৰশংসাত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষপদ ====

২০২৩ চনৰ জুন মাহত কাটাৰৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী আলী বিন ছামিখ আল-মাৰী জেনেভাত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁৰ মনোনয়নে শ্ৰমিক সংগঠন আৰু শ্ৰম তথা মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মাজত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁলোকে তেওঁৰ মনোনয়নক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। কাটাৰৰ অব্যাহত শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘা আৰু কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কাটাৰৰ অধ্যক্ষপদে সংস্থাটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু সুনামৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে বুলি তেওঁলোকে আশংকা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ শ্ৰমিক গোটে আল-মাৰীৰ অধ্যক্ষপদৰ বিৰোধিতা নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ফলত নিৰ্ধাৰিত কাৰ্যসূচী অনুসৰি তেওঁৰ অধ্যক্ষপদ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== ২০২৫ চনত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় দোহালৈ স্থানান্তৰৰ বিবেচনা ====

২০২৫ চনৰ শেষৰফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ইয়াৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[বেইৰুট]], [[লেবানন]]ৰপৰা কাটাৰৰ [[দোহা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰে। সংস্থাটোৱে অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ ফলত ২০২৬–২০২৭ চনত ৫ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ ৰাহি হ'ব পাৰে। স্থানান্তৰৰ কাৰণ হিচাপে &quot;আতিথ্য প্ৰদান কৰা চৰকাৰৰ সমৰ্থন&quot;, &quot;লেবাননত অব্যাহত অস্থিৰতা&quot; আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ সম্পদসমূহলৈ অধিক সুবিধাজনক প্ৰৱেশৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কাটাৰৰ এজন বিষয়াই কৈছিল যে কাটাৰে দোহাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে নিজৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ মতে, এই প্ৰস্তাৱক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত উদ্বেগ সৃষ্টি হয়। কৰ্মচাৰীসকলে এখন প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে আৰু জৰীপত অংশগ্ৰহণ কৰা ৭০ জন সদস্যৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশই ইয়াক সমৰ্থন কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কৰ্মচাৰীসকলে সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে শ্ৰমিক সংগঠন নিষিদ্ধ কৰা আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ প্ৰতি ব্যৱহাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰ্যবেক্ষণৰ সন্মুখীন হোৱা এখন দেশলৈ কাৰ্যালয় স্থানান্তৰ কৰিলে দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক স্বাভাৱিক বুলি গ্ৰহণ কৰাৰ আশংকা থাকিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত গৱেষকসকলৰ কামত বাধা পৰিব, সংস্থাটোৰ স্বাধীনতা বিপন্ন হ'ব আৰু দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক বৈধতা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে বুলি তেওঁলোকে কয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

লেবাননতো প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰৰ অভিযোগ আছে। তথাপি কিছুমান কৰ্মচাৰীয়ে কয় যে কাটাৰত চৰকাৰী তদাৰকী অধিক কঠোৰ হোৱাৰ বাবে তাত বাস কৰি উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সমালোচনা কৰা প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰোঁতে গৱেষকসকলে নিৰাপত্তাহীনতা অনুভৱ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

তেওঁলোকে লগতে আশংকা প্ৰকাশ কৰে যে এই স্থানান্তৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত গুৰুতৰ বিপদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু সংস্থাটোৱে নিজৰ দায়িত্বৰ সৈতে আপোচ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== কাটাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য অৱদান ====

কাটাৰৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে আগবঢ়োৱা ধনৰ উপৰি কাটাৰ চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ মে' মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ নিয়মীয়া বাজেটৰ পৰিপূৰক হিচাপত ২০ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এইটো এটা নমনীয় পুঁজি ব্যৱস্থা।&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-05-15|title=Qatar supports ILO with USD 2 million in flexible funding for decent work|url=https://www.ilo.org/resource/news/qatar-supports-ilo-usd-2-million-flexible-funding-decent-work|access-date=2026-08-24|website=[[International Labour Organization]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Qatar and ILO Sign $2M Deal to Advance Decent Work and Build Crisis Resilience|url=https://www.devdiscourse.com/article/other/3415332-qatar-and-ilo-sign-2m-deal-to-advance-decent-work-and-build-crisis-resilience|access-date=2026-08-24|website=Devdiscourse|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Imtiaz|first=Fareeha|date=2025-05-16|title=Qatar signs agreement to support ILO with USD 2 million|url=https://www.iloveqatar.net/news/general/qatar-signs-agreement-support-ilo-usd-2-million|access-date=2026-08-24|website=ILoveQatar|language=en}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই অনুষ্ঠানটোৱে কেৱল ধনৰ প্ৰৱাহকে সূচোৱা নাছিল, বৰং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিৰ মাজত অধিক গভীৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সহযোগিতাৰ দিশত এক পৰিৱৰ্তন সূচাইছিল। কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিয়েই এই ধন আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{official website}}
* [http://www.itcilo.org আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ]
* আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা, [https://web.archive.org/web/20180807001520/http://blue.lim.ilo.org/cariblex/pdfs/ILO_dec_philadelphia.pdf ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা] (১৯৪৪)

[[শ্ৰেণী:শান্তিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>00kebztx6vgzhe9d995kaq8e9qxno4r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636703</id>
      <parentid>636699</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:05:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ৰাষ্ট্ৰসংঘ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173590" sha1="chum7sz8doswntzqmm9s1lzt3yx54tp" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা&lt;ref name=&quot;UIA&quot; /&gt;
| logo = International Labour Organization Logo.webp
| logo_size = 175px
| num_staff = ৩,৪৯১
| num_staff_year = ২০২৫&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://unsceb.org/hr-organization | title=PERSONNEL BY ORGANIZATION &amp;#124; United Nations - CEB }}&lt;/ref&gt;
| logo_caption = 
| type = ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা
| abbreviation = আই এল অ'
| languages = {{hlist|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]]|[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]]}}
| leader_title = সঞ্চালক প্ৰধান
| leader_name = গিলবাৰ্ট হৌংবো
| status = সক্ৰিয়
| formation = {{start date and age|1919|4|11|df=yes}}
| headquarters = জেনেভা, [[ছুইজাৰলেণ্ড]]
| awards = [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|শান্তিৰ ন'বেল বঁটা]] (১৯৬৯)
| website = {{official URL}}
| parent_organization = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভা]] &lt;br /&gt; [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]]
| subsidiaries = 
}}

'''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা''' {{en|International Labour Organization}} চমুকৈ '''আই এল অ''' [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা সংস্থা। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড]] নিৰ্ধাৰণ কৰি সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ন্যায় আগবঢ়োৱা।&lt;ref name=&quot;UIA&quot;&gt;{{Cite web |url=https://uia.org/s/or/en/1100025992 |url-access= |title=International Labour Organization (ILO) |author1=Staff writer |year=2024 |department=UIA Global Civil Society Database |website=uia.org |publisher=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ সংঘ |agency=Yearbook of International Organizations Online |location=Brussels, Belgium |format= |arxiv= |asin= |bibcode= |doi= |isbn= |issn= |jfm= |jstor= |lccn= |mr= |oclc= |ol= |osti= |pmc= |pmid= |rfc= |ssrn= |zbl= |id= |access-date=24 December 2024 |via= |quote= |trans-quote= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm|title=Mission and impact of the ILO|work=International Labour Organization |date=28 January 2024 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240301081628/http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm |archive-date= Mar 1, 2024 }}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৩খন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খন আৰু [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। সমগ্ৰ বিশ্বত ইয়াৰ প্ৰায় ৪০টা ক্ষেত্ৰীয় কাৰ্যালয় আছে। সংস্থাটোৱে ১০৭খন দেশত প্ৰায় ৩,৩৮১জন কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰে। ইয়াৰে ১,৬৯৮জনে কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্পত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Departments and offices|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm|access-date=2021-07-15|website=International Labour Organization|language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20210812101027/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm |archive-date= Aug 12, 2021 }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ মানদণ্ডসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে স্বাধীনতা, সমতা, সুৰক্ষা আৰু মৰ্যাদাৰ পৰিৱেশত সমগ্ৰ বিশ্বতে সকলোৰে বাবে সহজলভ্য, উৎপাদনশীল আৰু বহনক্ষম [[শ্ৰম|কৰ্মসংস্থান]] নিশ্চিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm|title=Labour standards |website=International Labour Organization|language=en|access-date=2020-04-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501235733/https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm |archive-date= May 1, 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;international labour standards2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm|title=Introduction to International Labour Standards|work=International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231132132/https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm |archive-date= Dec 31, 2023 }}&lt;/ref&gt; ২০২৬ চনলৈকে এই মানদণ্ডসমূহ ১৯৩খন অভিসন্ধি আৰু চুক্তিত প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰে আঠখনক ১৯৯৮ চনৰ [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় ঘোষণা]] অনুসৰি মৌলিক হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰে সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দামৰ অধিকাৰৰ কাৰ্যকৰী স্বীকৃতি, বলপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বিলোপ, [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিলোপ আৰু [[নিয়োগ বৈষম্য|নিয়োগ]] আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে। আই এল অ' [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন]]ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ। 

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত এই সংস্থাৰ এটা বিশেষ ত্ৰিপাক্ষিক গাঁথনি আছে। ইয়াৰ সকলো মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ বাবে চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ আলোচনা আৰু অনুমোদন প্ৰয়োজন। এই গাঁথনিটো আই এল অ'ৰ তিনিটা মুখ্য সংস্থাৰ জৰিয়তে চলোৱা হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন বছৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড প্ৰস্তুত কৰে। পৰিচালনা পৰিষদে কাৰ্যনিৰ্বাহক পৰিষদ হিচাপে কাম কৰে আৰু সংস্থাটোৰ নীতি আৰু বাজেট নিৰ্ধাৰণ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় হৈছে সংস্থাটোৰ স্থায়ী সচিবালয়। ই সংস্থাটোৰ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যকলাপ ৰূপায়ণ কৰে। সচিবালয়ৰ নেতৃত্ব  তগ’ দেশৰ গিলবাৰ্ট হৌংবোই দিয়ে। তেওঁক ২০২২ চনত পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। 

২০১৯ চনত সংস্থাটোৱে কৰ্মৰ ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কীয় বিশ্ব আয়োগ গঠন কৰিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনত একবিংশ শতিকাৰ শ্ৰম পৰিৱেশৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰসমূহৰ বাবে দহটা পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বজনীন শ্ৰমৰ নিশ্চয়তা, জন্মৰপৰা বৃদ্ধাৱস্থালৈ সামাজিক সুৰক্ষা আৰু জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|title=Global Commission on the Future of Work |website=International Labour Organization|date=14 August 2017 |language=en|access-date=2019-03-21 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20190321141919/http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|archive-date=2019-03-21 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_663006/lang--en/index.htm|title=A human-centred agenda needed for a decent future of work|date=2019-01-22|website=International Labour Organization|language=en|access-date=2019-03-21}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে ই [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] পূৰণত সহায় কৰিবলৈ গঠন কৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থাসমূহৰ মিত্ৰজোঁট ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য। 

আই এল অ'ৰ ইতিহাসৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হৈছে ১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]] আৰু ১৯৪৪ চনৰ [[ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা]]। ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ ৪২৭ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৪৪ চনৰ ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অধীনত আই এল অ'ক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু &quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; নীতি পুনৰ নিশ্চিত কৰিছিল। 

{{TOC limit|3}}

==গাঁথনি==

[[File:OIT, Genève.jpg|thumb|ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়]]

আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা বিশেষায়িত সংস্থা।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Organization |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/290987/International-Labour-Organization-ILO |access-date=24 May 2012 |publisher=britannica.com}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা বা কাৰ্যসূচীৰ দৰে আই এল অ'ও ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Home |url=http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013125243/http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-date=13 October 2013 |access-date=2011-05-22}}&lt;/ref&gt;

আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থাৰপৰা পৃথকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা ত্ৰিপাক্ষিক শাসন-ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকল একত্ৰিত হৈ শ্ৰমৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ, নীতি প্ৰস্তুত আৰু সকলো মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থানৰ বাবে কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে। এই গাঁথনিৰ উদ্দেশ্য হৈছে আই এল অ'ৰ শ্ৰম মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীত তিনিওটা গোটৰ মতামত প্ৰতিফলিত কৰা। অৱশ্যে চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা আন দুটা গোটৰ তুলনাত দুগুণ। 

===পৰিচালনা পৰিষদ===

পৰিচালনা পৰিষদ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সংস্থা। ই বছৰত তিনিবাৰ, মাৰ্চ, জুন আৰু নৱেম্বৰ মাহত বৈঠকত মিলিত হয়। ই আই এল অ'ৰ নীতি সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কাৰ্যসূচী নিৰ্ধাৰণ কৰে, সংস্থাটোৰ কাৰ্যসূচী আৰু বাজেটৰ খচৰা সন্মিলনত দাখিলৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে, সঞ্চালক প্ৰধান নিৰ্বাচন কৰে, সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰপৰা শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য বিচাৰে, তদন্ত সমিতি নিযুক্ত কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ৰ কাম-কাজ তদাৰক কৰে। 

পৰিচালনা পৰিষদত ৫৬জন স্থায়ী সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৪জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৪জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। ইয়াৰ উপৰি ৬৬জন উপ-সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৯জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৯জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। 

মুখ্য ঔদ্যোগিক গুৰুত্ব থকা দহখন ৰাষ্ট্ৰই স্থায়ীভাৱে দহখন আসন লাভ কৰে। সেইবোৰ হৈছে [[ব্ৰাজিল]], [[চীন]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাৰ্মানী]], [[ভাৰত]], [[ইটালী]], [[জাপান]], [[ৰাছিয়া]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Governing Body|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/governing-body/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; আন চৰকাৰী সদস্যসকলক প্ৰতি তিনিবছৰৰ মূৰে মূৰে সন্মিলনে নিৰ্বাচন কৰে। শেহতীয়া নিৰ্বাচন ২০২৪ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Governing Body elections (International Labour Conference (ILC)) |url=https://www.ilo.org/international-labour-conference/112th-session-international-labour-conference/governing-body-elections-2024 |access-date=2026-05-30 |website=www.ilo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ সদস্যসকলক তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত যোগ্যতাত নিৰ্বাচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সংবিধান|Article 7, ILO Constitution]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution|url=http://www.ilo.org/public/english/bureau/leg/amend/index.htm|publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===সঞ্চালক প্ৰধান===

২০২২ চনৰ ২৫ মাৰ্চত গিলবাৰ্ট ফছুন হৌংবো আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Gilbert Houngbo will be the first African to lead the ILO
 | work=republicoftogo.com
 | date=25 March 2022
 | url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/in-english/gilbert-houngbo-will-be-the-first-african-to-lead-the-ilo
}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ গাই ৰাইডাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। গাই ৰাইডাৰক ২০১২ চনৰ অক্টোবৰত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰত দ্বিতীয় পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে পুনৰ নিৰ্বাচিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Guy Ryder re-elected as ILO Director-General for a second term
 | work=International Labour Organization
 | date=7 November 2016
 | url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_534283/lang--en/index.htm
}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সংস্থাটোৰ প্ৰথমজন আফ্ৰিকীয় সঞ্চালক প্ৰধান। ২০২৪ চনত আফ্ৰিকাৰ কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশৰ প্ৰতিনিধিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় ভ্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৰক্কোও আছিল। তাত তেওঁলোকে অৰ্থনৈতিক সংহতি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, নিয়োগ আৰু দক্ষতা বিকাশৰ মন্ত্ৰী ইউনিছ ছেকৌৰিৰ সৈতে আলোচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;f990&quot;&gt;{{cite web |last1=Taibi |first1=FADLI |last2=Technology |first2=Archos |date=2024-01-17 |title=ILO DG Lauds Morocco's Experience in Implementing Social State Policy |url=https://www.mapnews.ma/en/actualites/economy/ilo-dg-lauds-moroccos-experience-implementing-social-state-policy |access-date=2024-05-08 |website=MapNews |language=fr}}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধানসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে:&lt;ref&gt;ILO official site: [https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/ilo-director-general/former-directors-general/lang--en/index.htm Former Directors-General]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! নাম
! দেশ
! কাৰ্যকাল
|-
| আলবাৰ থমাছ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯১৯–১৯৩২
|-
| হেৰল্ড বাটলাৰ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৩২–১৯৩৮
|-
| জন জি. ৱিনাণ্ট || {{flagcountry|USA}} || ১৯৩৯–১৯৪১
|-
| এডৱাৰ্ড জে. ফেলান || {{flagcountry|IRL}} || ১৯৪১–১৯৪৮
|-
| ডেভিড এ. মৰ্চ || {{flagcountry|USA}} || ১৯৪৮–১৯৭০
|-
| ক্লাৰেন্স উইলফ্ৰেড জেংকছ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৭০–১৯৭৩
|-
| ফ্ৰান্সিছ ব্লাঞ্চাৰ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯৭৪–১৯৮৯
|-
| মিচেল হানছেন|| {{flagcountry|BEL}} || ১৯৮৯–১৯৯৯
|-
| জুয়ান ছোমাভিয়া || {{flagcountry|CHL}} || ১৯৯৯–২০১২
|-
| গাই ৰাইডাৰ || {{flagcountry|UK}} || ২০১২–২০২২
|-
| গিলবাৰ্ট হৌংবো || {{flagcountry|TOG}} || ২০২২–বৰ্তমান
|}

===সদস্যপদ===

[[File:International Labour Organization flag.jpg|thumb|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পতাকা]]

আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ১৯৩খন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খনৰ লগতে [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] আই এল অ'ৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution Article 3|url=http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091225111436/http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-date=25 December 2009|publisher=Ilo.org|access-date=2 June 2012}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ৰ সদস্য নোহোৱা সাতখন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ হৈছে [[আন্দোৰা]], [[ভূটান]], [[লিচটেনষ্টাইন]], [[মাইক্ৰ'নেছিয়া]], [[মোনাকো]], [[নাউৰু]] আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ILO Declaration on Fundamental Prinicples &amp; Rights at Work |url=https://sthelenaehrc.org/ilo-declaration-on-fundamental-prinicples-rights-at-work/ |website=Equality &amp; Human Rights Commission |date=10 November 2020 |access-date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যিকোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ সদস্য হ'ব পাৰে। সদস্যপদ লাভ কৰিবলৈ এখন দেশে সঞ্চালক প্ৰধানক জনাব লাগিব যে সেই দেশে আই এল অ'ৰ সংবিধানৰ সকলো বাধ্যবাধকতা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=EotN-Membership&gt;{{cite encyclopedia|title=The International Labour Organization (ILO) – Membership|url=http://www.nationsencyclopedia.com/United-Nations-Related-Agencies/The-International-Labour-Organization-ILO-MEMBERSHIP.html|encyclopedia=Encyclopedia of the Nations|publisher=Advameg, Inc.|access-date=16 August 2012|year=2012}}&lt;/ref&gt; আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা ৰাষ্ট্ৰক সকলো প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোট আৰু চৰকাৰী প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোটৰ জৰিয়তে আই এল অ'ৰ সাধাৰণ সন্মিলনত সদস্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা কুক দ্বীপপুঞ্জ ২০১৫ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ত যোগদান কৰে।&lt;ref&gt;International Labour Organization. (n.d.). ''About the ILO in the Cook Islands.'' Retrieved June 26, 2021, from https://www.ilo.org/suva/countries-covered/cook-islands/WCMS_410209/lang--en/index.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |title=Key document - ILO Constitution |url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:62:0::NO:62:P62_LIST_ENTRIE_ID:2453907:NO |access-date=2024-03-23 |website=www.ilo.org}}&lt;/ref&gt;

যিবোৰ দেশ [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত আই এল অ'ৰ সদস্য আছিল, ১৯৪৬ চনত সংস্থাটোৰ নতুন সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সময়তো সেই দেশসমূহ সদস্য হৈ থাকিল।&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==উদ্দেশ্য==

ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই (১০ মে' ১৯৪৪) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পৰম্পৰাগত উদ্দেশ্যসমূহ পুনৰ উল্লেখ কৰাৰ লগতে দুটা নতুন দিশ সংযোজন কৰিছিল। এই দুটা দিশ আছিল সামাজিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত [[মানৱ অধিকাৰ]]ৰ গুৰুত্ব আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot;&gt;Norman F. Dufty, [https://www.jstor.org/stable/2706128 &quot;Organizational Growth and Goal Structure: The Case of the ILO&quot;], (1972) 26 (3) ''International Organization'' 479 accessed 24 August 2011&lt;/ref&gt;{{Rp|481–2}} দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ সময়ত আই এল অ'ই &quot;উন্নত পৃথিৱীৰ আশা&quot;ৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা নতুন বাস্তৱতা আৰু নতুন আকাংক্ষাৰ সৈতে নিজৰ মূল নীতিসমূহ খাপ খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot;&gt;Joseph Sulkowski, [https://www.jstor.org/stable/2194455 &quot;The Competence of the International Labor Organization Under the United Nations System&quot;], (1951) 45 (2) ''The American Journal of International Law'' 286 accessed 24 August 2011.&lt;/ref&gt;{{Rp|287}} এই ঘোষণা ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত আই এল অ'ৰ ২৬তম সন্মিলনত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

১৯৪৬ চনত [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ সন্মিলনে আই এল অ'ৰ সংবিধান সংশোধন কৰাৰ সময়ত ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাখন সংবিধানৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ই সংবিধানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot; /&gt;{{Rp|287}} ঘোষণাখনৰ অধিকাংশ দাবী আমেৰিকা আৰু পশ্চিম ইউৰোপৰ শ্ৰমিক সংঘ আৰু আই এল অ'ৰ সচিবালয়ৰ অংশীদাৰিত্বৰ ফল আছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

&quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক নথিসমূহৰ প্ৰস্তাৱনাত প্ৰকাশ পোৱা এটা নীতি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক জড় পণ্য, মানৱ মূলধন, কেৱল উৎপাদনৰ উপাদান বা [[মানৱ সম্পদ]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে জীৱিকা অৰ্জনৰ বাবে কাম কৰা লোকসকলক [[মানৱ]] হিচাপে মৰ্যাদা আৰু সন্মান দিয়া উচিত। পল অ'হিগিনছৰ মতে এই বাক্যাংশটো জন কেলছ ইংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৮৮০ চনত [[ডাবলিন]]ত ব্ৰিটিছ ট্ৰেডছ ইউনিয়ন কংগ্ৰেছৰ এখন সভাত এই বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;O'Higgins, P., [https://academic.oup.com/ilj/article-abstract/26/3/225/664238 'Labour is not a Commodity' — an Irish Contribution to International Labour Law'] (1997) 26(3) Industrial Law Journal 225–234&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

===উৎপত্তি===

ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত [[জাতিসংঘ]]ৰ সংস্থা হিচাপে আই এল অ' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতাসকলে ১৯১৯ চনৰ পূৰ্বেই সামাজিক চিন্তা আৰু কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰিছিল। মুখ্য সদস্যসকলে পূৰ্বৰ ব্যক্তিগত পেছাগত আৰু মতাদৰ্শগত নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ইজনে সিজনক চিনি পাইছিল। এই নেটৱৰ্কসমূহত তেওঁলোকে সামাজিক নীতি সম্পৰ্কীয় জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু ধাৰণা বিনিময় কৰিছিল। যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ &quot;জ্ঞানভিত্তিক সম্প্ৰদায়সমূহ&quot;, যেনে ১৯০০ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন সমিতি, আৰু সমাজবাদী দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেটৱৰ্কসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম ৰাজনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানীকৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক আছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot;&gt;{{cite journal|author=VanDaele, Jasmien|title=Engineering Social Peace: Networks, Ideas, And the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages= 435–466|doi=10.1017/S0020859005002178|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছৰ সময়ত &quot;নিৰ্মাণযোগ্য সমাজ&quot;ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ স্থপতিসকলৰ সামাজিক পৰিকল্পনাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুঘটক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন নতুন শাখা হিচাপে সামাজিক সংস্কাৰ ৰূপায়ণৰ এক উপযোগী মাধ্যম হৈ পৰিছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলৰ সামাজিক ন্যায় আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মৰ অধিকাৰৰ আদৰ্শসমূহ ১৯১৯ চনৰ পেৰিছ শান্তি সন্মিলনত হোৱা কূটনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আপোচৰদ্বাৰা সলনি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত আই এল অ'ৰ আদৰ্শবাদ আৰু বাস্তৱবাদৰ মাজৰ ভৰসাম্য প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot; /&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আন্দোলনে শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এটা বিস্তৃত কাৰ্যসূচী আগবঢ়াইছিল। ইয়াক যুদ্ধৰ সময়ত শ্ৰমিকসকলৰ সমৰ্থনৰ বিনিময়ত দিয়া ব্যৱস্থা হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল।{{clarify|date=August 2012}} যুদ্ধৰ পিছৰ পুনৰ্গঠন আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাই প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আৰু যুদ্ধৰ ঠিক পিছতে বহু দেশৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। গ্ৰেট ব্ৰিটেইনত হুইটলি আয়োগ নামৰ পুনৰ্গঠন আয়োগৰ এটা উপ-সমিতিয়ে ১৯১৮ চনৰ জুলাই মাহৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত সমগ্ৰ বিশ্বতে &quot;ঔদ্যোগিক পৰিষদ&quot; স্থাপনৰ পৰামৰ্শ দিছিল।&lt;ref&gt;Haimson, Leopold H. and Sapelli, Giulio. ''Strikes, Social Conflict, and the First World War: An International Perspective.'' Milan: Fondazione Giangiacomo Feltrinelli, 1992. {{ISBN|88-07-99047-4}}&lt;/ref&gt; ব্ৰিটিছ লেবাৰ পাৰ্টিয়ে ''শ্ৰম আৰু নতুন সামাজিক ব্যৱস্থা'' নামৰ নথিৰ জৰিয়তে নিজৰ পুনৰ্গঠন কাৰ্যসূচী প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Shapiro, Stanley|title=The Passage of Power: Labor and the New Social Order|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=120|year=1976|jstor=986599|issue=6|pages=464–474}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তৃতীয় প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ আন্তঃমিত্ৰ শ্ৰমিক আৰু সমাজবাদী সন্মিলনত গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম আৰু ইটালীৰ প্ৰতিনিধিসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক অধিকাৰ সংস্থা, গোপন কূটনীতিৰ অন্ত আৰু অন্যান্য লক্ষ্যৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;ইৱাও আয়ুছাৱা. ''International Labour Legislation''. Clark, N.J.: Lawbook Exchange, 2005. {{ISBN|1-58477-461-4}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকান ফেডাৰেচন অৱ লেবাৰে নিজৰ পৃথক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে নিৰপেক্ষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াত সামূহিক দৰ-দামৰ জৰিয়তে বহু ক্ৰমিক উন্নতি সাধনৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Foner&quot;&gt;Foner, Philip S. ''History of the Labor Movement in the United States. Vol. 7: Labor and World War I, 1914–1918.'' New York: International Publishers, 1987. {{ISBN|0-7178-0638-3}}&lt;/ref&gt;

====আই এফ টি ইউ বাৰ্ণ সন্মিলন====

যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে যুদ্ধোত্তৰ পৃথিৱী সম্পৰ্কে দুটা পৃথক ধাৰণা আগবাঢ়ি আহিছিল। প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে আগবঢ়াইছিল। এই সংস্থাই ১৯১৯ চনৰ জুলাই মাহত ছুইজাৰলেণ্ডৰ বাৰ্ণত এখন সভাৰ আহ্বান জনাইছিল। বাৰ্ণৰ সভাত আই এফ টি ইউৰ ভৱিষ্যৎ আৰু পূৰ্বৰ কেইবছৰত উত্থাপিত বিভিন্ন প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ কথা আছিল। আই এফ টি ইউৱে কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক সমান মৰ্যাদাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰো প্ৰস্তাৱ দিছিল। ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছে সভাখন বৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকৰ দেশৰ ভূমিকাৰ স্বীকাৰোক্তি হিচাপে অধীনস্থ মৰ্যাদা দিয়াৰ পক্ষপাতী আছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে গম্পাৰ্ছে উড্ৰ' উইলছনৰ চৈধ্য দফাক একমাত্ৰ ভিত্তি হিচাপে লৈ পেৰিছত সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পক্ষপাতী আছিল। আমেৰিকাৰ বৰ্জনৰ পিছতো বাৰ্ণৰ সভা নিৰ্ধাৰিত সময়ত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত বাৰ্ণ সন্মিলনে মজুৰিভিত্তিক শ্ৰমৰ অন্ত আৰু সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ দাবী জনায়। এই লক্ষ্যসমূহ তৎক্ষণাৎ পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলে, [[জাতিসংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই শ্ৰমিক আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন আৰু কাৰ্যকৰী কৰিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

====আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন আয়োগ====

ইফালে পেৰিছ শান্তি সন্মিলনে সাম্যবাদৰ প্ৰতি জনসমৰ্থন হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিসমূহে উদীয়মান শান্তি চুক্তিত শ্ৰমিক সংঘ আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা ধাৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰু ভৱিষ্যতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সম্পৰ্কৰ পথ নিৰ্দেশ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা স্থাপন কৰিবলৈ সন্মত হয়। শান্তি সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱসমূহৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শদাতা আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগখনে ১৯১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে আৰু গম্পাৰ্ছক অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

[[File:Picture of Samuel Gompers.jpg|thumb|upright|left|১৯১৮ চনত আলবাৰ থমাছৰ সৈতে ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছ]]

আয়োগৰ বৈঠকসমূহৰ সময়ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ বাবে দুটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰস্তাৱ উত্থাপিত হৈছিল। ব্ৰিটেইনে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদ স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, যিয়ে শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন কৰিব আৰু জাতিসমূহৰ লীগৰ প্ৰতিজন সদস্যই সেই আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিব। প্ৰতিখন দেশৰ দুজনকৈ প্ৰতিনিধি সংসদত থাকিব লাগিছিল। এজন শ্ৰমিক আৰু এজন পৰিচালনাপক্ষৰ প্ৰতিনিধি।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt; এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ে শ্ৰম সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰি নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ ধাৰণাৰ দাৰ্শনিকভাৱে বিৰোধী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডই আমেৰিকাত ইতিমধ্যে লাভ কৰা সীমিত সুৰক্ষাসমূহ হ্ৰাস কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰা গম্পাৰ্ছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষমতা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। আইন ৰূপায়ণৰ দায়িত্ব জাতিসমূহৰ লীগৰ ওপৰত এৰি দিব লাগে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধিসকলৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও আমেৰিকাৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

গম্পাৰ্ছে শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা খচৰা চনদৰ কাৰ্যসূচীও নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। আমেৰিকাই দহটা প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰে তিনিটা কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল শ্ৰমক পণ্য হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয়; সকলো শ্ৰমিকৰ জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে পৰ্যাপ্ত মজুৰিৰ অধিকাৰ আছে; আৰু সমান কামৰ বাবে মহিলাই সমান মজুৰি লাভ কৰিব লাগে। বাকস্বাধীনতা, সংবাদ মাধ্যম, সভা আৰু সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰা এটা প্ৰস্তাৱ কেৱল সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। ১৬ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱটো ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞালৈ সলনি কৰা হৈছিল। [[আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন]]ৰ প্ৰস্তাৱটো আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন বা ৪০ ঘণ্টীয়া কৰ্মসপ্তাহৰ প্ৰয়োজনীয়তা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। কম উৎপাদনশীল দেশসমূহৰ বাবে ইয়াত ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছিল। আন চাৰিটা আমেৰিকান প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা হৈছিল। ইফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু তিনিটা ধাৰা প্ৰস্তাৱ কৰিছিল আৰু সেইবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল সাপ্তাহিক বিশ্ৰামৰ বাবে এটা বা ততোধিক দিন, বিদেশী শ্ৰমিকৰ বাবে আইনৰ সমতা আৰু কাৰখানাৰ পৰিস্থিতিৰ নিয়মীয়া আৰু সঘন পৰিদৰ্শন।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

আয়োগে ১৯১৯ চনৰ ৪ মাৰ্চত চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে। শান্তি সন্মিলনে ১১ এপ্ৰিলত কোনো সংশোধন নকৰাকৈ প্ৰতিৱেদনখন গ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিৱেদনখন [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ ত্ৰয়োদশ অংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

===দুয়ো বিশ্বযুদ্ধৰ মাজৰ সময়===

প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন ১৯১৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]ৰ  আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱনত আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616(1919-1).pdf|title=International Labor Conference. October 29, 1919 – November 29, 1919|publisher= Washington Government Printing Office 1920|website= International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012135621/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616%281919-1%29.pdf|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সন্মিলনে প্ৰথম ছখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম অভিসন্ধি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এইবোৰত উদ্যোগত কৰ্মঘণ্টা, নিবনুৱা সমস্যা, মাতৃত্বকালীন সুৰক্ষা, মহিলাৰ নিশাৰ কাম, ন্যূনতম বয়স আৰু উদ্যোগত কিশোৰ-কিশোৰীৰ নিশাৰ কামৰ বিষয়ে ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/about/history.htm|title=Origins and history|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt; বিশিষ্ট ফৰাচী সমাজবাদী আলবাৰ থমাছ ইয়াৰ প্ৰথম সঞ্চালক প্ৰধান হৈছিল। 

মুকলি হতাশা আৰু তীব্ৰ সমালোচনাৰ মাজতো পুনৰ গঠন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে এই ব্যৱস্থাৰ সৈতে দ্ৰুতভাৱে খাপ খুৱাই লৈছিল। আই এফ টি ইউৱে ক্ৰমান্বয়ে আই এল অ'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰচাৰ আৰু দাবী উত্থাপনৰ কামৰ ওপৰত নিজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Reiner Tosstorff|title=The International Trade-Union Movement and the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages=399–433|doi=10.1017/S0020859005002166|url=http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319131726/http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|archive-date=19 March 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আই এল অ'ৰ সদস্য নাছিল। কাৰণ আমেৰিকাৰ ছিনেটে জাতিসমূহৰ লীগৰ চুক্তি নাকচ কৰিছিল আৰু আমেৰিকাই ইয়াৰ কোনো সংস্থাত যোগদান কৰিব পৰা নাছিল। [[ফ্ৰেংকলিন ডি ৰুজভেল্ট]] আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নতুন প্ৰশাসনে জাতিসমূহৰ লীগৰ সদস্য নোহোৱাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ বাবে পুনৰ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১৯ জুনত আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছে ৰাষ্ট্ৰপতিক জাতিসমূহৰ লীগত যোগদান নকৰাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ অনুমতি দি এটা যুটীয়া প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২২ জুনত আই এল অ'ই আমেৰিকাৰ চৰকাৰক সংস্থাটোত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাই এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২০ আগষ্টত আমেৰিকাৰ চৰকাৰে ইতিবাচক সঁহাৰি জনায় আৰু আই এল অ'ত নিজৰ আসন গ্ৰহণ কৰে। 

{{image|1919-ILC-secretariatstaff.jpg|950|১৯১৯ চনত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত অনুষ্ঠিত প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কৰ্মচাৰীসকল। সন্মুখত আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱন। }}

===যুদ্ধকাল আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘ===

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছুইজাৰলেণ্ড জাৰ্মান সেনাৰদ্বাৰা পৰিৱেষ্টিত হৈ থকাৰ সময়ত আই এল অ'ৰ সঞ্চালক জন জি. ৱিনাণ্টে জেনেভা এৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪০ চনৰ আগষ্টত [[কানাডা]] চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে আই এল অ'ক মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত আশ্ৰয় ল'বলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। চল্লিছজন কৰ্মচাৰীক অস্থায়ী কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু তেওঁলোকে ১৯৪৮ চনলৈ মেকগিলৰপৰা কাম কৰি থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/support/lib/century/index2.htm|title=ILO|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt;

১৯৪৬ চনত জাতিসমূহৰ লীগৰ অন্ত পৰাৰ পাছত আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘ ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থা হয়।&lt;ref name=&quot;e11022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630004817/https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-date=30 June 2017|title=Photo Gallery|year=2011|publisher=ILO|access-date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt; সংশোধিত সংবিধানত সংস্থাটোৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য সম্পৰ্কীয় ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা (১৯৪৪) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। 

===শীতল যুদ্ধৰ সময়===

[[File:Minister of Labor Mr. Wilopo is having a conversation with the Deputy Director General of the ILO Dr. R. Rao.jpg|thumb|১৯৫০ চনৰ ১৫ মাৰ্চত তেতিয়াৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী উইলোপোৰ সৈতে আই এল অ'ৰ উপ-সঞ্চালক প্ৰধান আৰ. ৰাও]]

১৯৫০ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা স্বাধীন হোৱা পূৰ্বৰ উপনিৱেশসমূহৰ সম্ভাৱ্য সদস্যপদৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ সংস্থাটোৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৬৩ চনৰ সঞ্চালক প্ৰধানৰ প্ৰতিৱেদনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্ভাৱ্য নতুন সদস্যসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO: 'Programme and Structure of the ILO':report of the Director General, 1963.&lt;/ref&gt; বিশ্ব পৰিৱেশৰ এই পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ফলত সংস্থাটোৰ ভিতৰৰ বিদ্যমান ৰাজনীতিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল&lt;ref&gt;R. W. Cox, &quot;ILO: Limited Monarchy&quot; in R.W. Cox and H. Jacobson ''The Anatomy of Influence: Decision Making in International Organization'' Yale University Press, 1973 pp.102-138&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত সংস্থাটোৰ সৈতে আমেৰিকাৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। 

১৯৭০ চনৰ জুলাইত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ এজন সহকাৰী সঞ্চালক প্ৰধান নিযুক্ত কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ প্ৰতি দিয়া আৰ্থিক সহায়ৰ ৫০ শতাংশ বন্ধ কৰি দিছিল। এই নিযুক্তিৰ সমালোচনা আই এল অ'ৰ ব্ৰিটিছ সঞ্চালক প্ৰধান চি. উইলফ্ৰেড জেংকছ আৰু এ এফ এল–চি আই অ'ৰ সভাপতি জৰ্জ মেনি আৰু নিউ জাৰ্চিৰ বিধায়ক জন ই. ৰুনিৰপৰা আহিছিল। অৱশেষত অৱশ্যে ধন পৰিশোধ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot;&gt;{{cite journal|last=Beigbeder|first=Yves|title=The United States' Withdrawal from the International Labor Organization|journal=Relations Industrielles / Industrial Relations|year=1979|volume=34|issue=2|pages=223–240|url=http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|doi=10.7202/028959ar|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609070528/http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|archive-date=9 June 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Communication from the Government of the United States|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf |publisher=International Labour Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924063409/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}. United States letter dated 5 November 1975 containing notice of withdrawal from the International Labour Organization.&lt;/ref&gt;

[[File:Tripartite.png|thumb|১৯৭৬ চনৰ ত্ৰিপাক্ষিক পৰামৰ্শ অভিসন্ধিৰ অনুমোদনসমূহ]]

১৯৭৫ চনৰ ১২ জুনত আই এল অ'ই পেলেষ্টাইন মুক্তি সংস্থাক ইয়াৰ সভাসমূহত পৰ্যবেক্ষকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিবলৈ ভোটদান কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইজৰাইলৰ প্ৰতিনিধিসকলে সভাখন ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাই ধন ৰখাই থোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৭৫ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰি যোৱাৰ জাননী দিয়ে। ইয়াৰ মতে সংস্থাটো ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আমেৰিকাই লগতে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে সাম্যবাদী দেশসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব প্ৰকৃত &quot;ত্ৰিপাক্ষিক&quot; নাছিল। ১৯৭৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এই প্ৰত্যাহাৰ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot; /&gt;

সংস্থাটোৰপৰা কিছু সুবিধা লাভ কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ১৯৮০ চনত পুনৰ আই এল অ'ত যোগদান কৰে। এই ঘটনাই আংশিকভাৱে আই এল অ'ৰ মানৱ অধিকাৰকেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰপৰা আঁতৰি ৱাশ্বিংটন সহমতৰ সমৰ্থনৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তনত ভূমিকা লৈছিল। অৰ্থনীতিবিদ গাই ষ্টেণ্ডিংৰ মতে আই এল অ'ই গাঁথনিগত বৈষম্য হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰপৰা নিয়োগৰ সমতাৰ প্ৰচাৰ কৰা সংস্থালৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Standing2008&quot;&gt;{{cite journal|last=Standing|first=Guy|title=The ILO: An Agency for Globalization?|journal=Development and Change|year=2008|volume=39|issue=3|pages=355–384|url=http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|access-date=4 August 2012|doi=10.1111/j.1467-7660.2008.00484.x|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|archive-date=13 October 2013|archivedate=13 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

১৯৮১ চনত [[পোলেণ্ড]] চৰকাৰে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ ফলত ছলিডাৰ্নোস্কৰ কাৰ্যকলাপ বাধাগ্ৰস্ত হয় আৰু ইয়াৰ বহু নেতা আৰু সদস্যক আটক কৰা হয়। আই এল অ'ৰ সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সমিতিয়ে ১৯৮২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনত পোলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰে। তদন্তৰ বাবে গঠন কৰা এখন আয়োগে পোলেণ্ডে আই এল অ'ৰ ৮৭ নং অভিসন্ধি আৰু ৯৮ নং অভিসন্ধি উলংঘা কৰা বুলি বিচাৰি পায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C087|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_Ilo_Code:C098|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; পোলেণ্ডে ১৯৫৭ চনত এই অভিসন্ধিসমূহ অনুমোদন কৰিছিল। আই এল অ' আৰু আন বহু দেশ আৰু সংস্থাই পোলেণ্ড চৰকাৰৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰিছিল। অৱশেষত ১৯৮৯ চনত চৰকাৰে ছলিডাৰ্নোস্কক আইনগত মৰ্যাদা দিয়ে। সেই বছৰতে চৰকাৰ আৰু ছলিডাৰ্নোস্কৰ মাজত এখন গোলমেজ আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়। তাত আই এল অ'ৰ নীতি অনুসৰি সংগঠনটোৰ পুনৰ আইনী স্বীকৃতিৰ চৰ্তসমূহত সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হয়। চৰকাৰে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডত প্ৰথম মুক্ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও সন্মতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.ilo.org/budapest/information-resources/press-releases/WCMS_477275/lang--en/index.htm|title=The ILO and the story of Solidarnoc|website=International Labour Organization|date=3 May 2016}}&lt;/ref&gt;

==কাৰ্যালয়সমূহ==

===আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়===

[[File:Cwr aerial 1937.jpg|thumb|উইলিয়াম ৰেপাৰ্ড কেন্দ্ৰ, ১৯২৬ৰপৰা ১৯৭৪লৈ আই এল অ'ৰ আসন; বৰ্তমান [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়]]

আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম কেইমাহমান সংস্থাটোৰ কাৰ্যালয় লণ্ডনত আছিল। ১৯২০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ই জেনেভালৈ স্থানান্তৰিত হয়। জেনেভাত ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰৰ আৰিয়ানা সম্পত্তিত আছিল। সেই ভৱনটোত পূৰ্বতে থুডিকাম আৱাসিক বিদ্যালয় আছিল আৰু বৰ্তমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰেড ক্ৰছ সমিতিৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। কাৰ্যালয়ৰ কাম বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ১৯২৬ চনত জেনেভা হ্ৰদৰ পাৰত এটা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। জৰ্জ এপিটোই ইয়াৰ নক্সা কৰিছিল। বৰ্তমান এই ভৱনটো [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়। 

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত কাৰ্যালয়টো সাময়িকভাৱে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। 

বৰ্তমান আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰত, ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয়ৰ ওচৰতে অৱস্থিত। ইউজিন বোডুৱাঁ, পিয়েৰ লুইজি নেৰভি আৰু আলবাৰ্টো কামেনজিণ্ডৰ নক্সাত নিৰ্মিত এই দ্বি-অৱতল আয়তাকাৰ ভৱনটো ১৯৬৯ চনৰপৰা ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত কঠোৰ যুক্তিবাদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ সময়ত ই ছুইজাৰলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশাসনিক ভৱন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/features/WCMS_649270/lang--en/index.htm|title=A house for social justice - past, present and future|website=International Labour Organization|date=9 November 2018|access-date=8 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

* [[আফ্ৰিকা]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, আবিদজান, আইভৰী কষ্ট
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[বেংকক]], থাইলেণ্ড
* [[ইউৰোপ]] আৰু মধ্য এছিয়াৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, জেনেভা, ছুইজাৰলেণ্ড
* লেটিন আমেৰিকা আৰু কেৰিবিয়ানৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, লিমা, পেৰু
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, বেইৰুট, লেবানন

===উপ-আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

এইবোৰক &quot;মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান কাৰিকৰী সহায়তা দল&quot; বুলি কোৱা হয়। এই দলসমূহে নিজৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত কেইবাখনো দেশৰ কাম-কাজত কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। 

[[File:OIT Santiago 20200127 06.jpg|thumb|[[ছাণ্টিয়াগো]]ত আই এল অ'ৰ কাৰ্যালয়]]

* উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, কায়ৰো, ইজিপ্ত
* পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ডাকাৰ, ছেনেগাল
* পূব আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প্ৰিটোৰিয়া, দক্ষিণ আফ্ৰিকা
* মধ্য আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, য়াউণ্ডে, কেমেৰুণ
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেইৰুট, লেবানন
* দক্ষিণ এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[নতুন দিল্লী]], ভাৰত
* পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেংকক, থাইলেণ্ড
* মধ্য আৰু পূব ইউৰোপৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বুদাপেষ্ট, হাংগেৰী
* পূব ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[মস্কো]], ৰাছিয়া
* এণ্ডিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, লিমা, পেৰু
* কেৰিবিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো
* মধ্য আমেৰিকাৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ছান জোছে, ক'ষ্টা ৰিকা
* লেটিন আমেৰিকাৰ দক্ষিণ ক'নৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[ছাণ্টিয়াগো]], চিলি

===দেশীয় আৰু যোগাযোগ কাৰ্যালয়===

* আফ্ৰিকাত: আবিদজান, আবুজা, আদিছ আবাবা, আলজিয়াৰ্ছ, আন্তানানাৰিভো, কায়ৰো, ডাকাৰ, দাৰ এছ ছালাম, হাৰাৰে, কিনছাছা, লুছাকা, প্ৰিটোৰিয়া, য়াউণ্ডে
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহত: বেইৰুট, [[দোহা]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.un.org/en/story/2019/10/1049471|title = New labour laws in Qatar benefiting migrant workers a 'momentous step forward': ILO|date = 17 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/beirut/media-centre/news/WCMS_627158/lang--en/index.htm|title=ILO inaugurates its first project office in Qatar|date=30 April 2018}}&lt;/ref&gt; [[জেৰুজালেম]]
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত: বেংকক, [[বেইজিং]], [[কলম্বো]], [[ঢাকা]], [[হানই]], [[ইছলামাবাদ]], [[জাকাৰ্টা]], [[কাবুল]], [[কাঠমাণ্ডু]], [[মেনিলা]], নতুন দিল্লী, [[ছুভা]], [[টকিঅ']], [[য়াংগুন]]
* ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াত: [[আংকাৰা]], [[বাৰ্লিন]], [[ব্ৰাছেলছ]], বুদাপেষ্ট, [[লিছবন]], [[মাদ্ৰিদ]], মস্কো, [[পেৰিছ]], [[ৰোম]]
* আমেৰিকাত: [[ব্ৰাছিলিয়া]], [[বুয়েনছ আয়াৰ্ছ]], [[মেক্সিকো চহৰ]], [[নিউয়ৰ্ক]], লিমা, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ছান জোছে, ছাণ্টিয়াগো, [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]

==কাৰ্যকলাপ==
[[File:ILO Hall 2025.jpg|thumb|upright|জেনেভাত থকা আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ভৱনৰ মাজভাগৰ হল]]

===অভিসমূহ===

২০২৬ চনলৈকে আই এল অ'ই ১৯৩টা অভিসম গ্ৰহণ কৰিছিল। এই অভিসমসমূহ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰ ভোটৰদ্বাৰা পৰ্যাপ্তসংখ্যক অনুমোদন লাভ কৰাৰ পাছত কাৰ্যকৰী হয়। অৱশ্যে অনুমোদন লাভ নকৰিলেও আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কোনো অভিসম কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত ইয়াক অনুমোদন কৰা দেশসমূহে ইয়াৰ বিধানসমূহ প্ৰয়োগ কৰাৰ আইনী বাধ্যবাধকতা লাভ কৰে। 

প্ৰতি বছৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ মানদণ্ড প্ৰয়োগ সমিতিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড উলংঘনৰ অভিযোগসমূহৰ কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰে। চৰকাৰসমূহে তেওঁলোকে অনুমোদন কৰা অভিসমসমূহৰ বাধ্যবাধকতা কিমানদূৰ পালন কৰিছে সেই বিষয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিব লাগে। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে অনুমোদন নকৰা অভিসমসমূহৰো পৰামৰ্শৰ দৰে একে আইনী শক্তি থাকে। 

১৯৯৮ চনত ৮৬সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে ''[[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]]'' গ্ৰহণ কৰে। এই ঘোষণাত চাৰিটা মৌলিক নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;ILO-Declaration&quot;&gt;{{cite web |year=1998 |title=ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work |url=http://www.ilo.org/declaration/lang--en/index.htm |access-date=16 August 2012 |work=Rights at Work |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

* শ্ৰমিকসকলৰ মুক্তভাৱে সংগঠিত হোৱা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ
* জোৰপূৰ্বক আৰু বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ অৱসান
* [[শিশু শ্ৰম]]ৰ অৱসান
* শ্ৰমিকসকলৰ মাজত অন্যায় বৈষম্যৰ অৱসান

আই এল অ'ৰ মতে ইয়াৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে সংশ্লিষ্ট আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত এই নীতিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সন্মান কৰাৰ বাবে কাম কৰাৰ বাধ্যবাধকতা আছে। এই মৌলিক নীতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহ এতিয়া অধিকাংশ সদস্য ৰাষ্ট্ৰই অনুমোদন কৰিছে।&lt;ref&gt;See the list of ratifications at {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120524225645/http://www.ilo.org/ilolex/english/docs/declworld.htm|title=Ilo.org}}&lt;/ref&gt;

প্ৰটোকলসমূহ সদায় অভিসমৰ সৈতে জড়িত থাকে। এইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি হ'লেও নিজাববীয়াকৈ অস্তিত্ব নাথাকে। অভিসমৰ দৰে প্ৰটোকলসমূহো অনুমোদন কৰিব পাৰি। 

পৰামৰ্শসমূহৰ অভিসমৰ দৰে বাধ্যতামূলক শক্তি নাথাকে আৰু সেইবোৰ অনুমোদনৰ অধীন নহয়। অভিসমৰ সৈতে একে সময়তে পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰি অভিসমৰ অতিৰিক্ত বা অধিক বিশদ বিধান যোগ কৰিব পাৰি। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত পৰামৰ্শ পৃথকভাৱে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি আৰু কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিসমৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা বিষয় সামৰি ল'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recommendations |url=http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12010:0::NO::: |website=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন===

আই এল অ'ই বছৰত এবাৰ জেনেভাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰে। এই সন্মিলনত অভিসম আৰু পৰামৰ্শকে ধৰি আই এল অ'ৰ বিস্তৃত নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Conference |url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/international-labour-conference/lang--en/index.htm |access-date=24 May 2012 |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; এই সন্মিলনক &quot;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংসদ&quot; বুলিও কোৱা হয়। ইয়াত আই এল অ'ৰ সাধাৰণ নীতি, কৰ্মসূচী আৰু বাজেটৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হয় আৰু পৰিচালনা পৰিষদ নিৰ্বাচন কৰা হয়। 

প্ৰথমখন সন্মিলন ১৯১৯ চনত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;vittin&quot;&gt;Vittin-Balima, C., [https://library.fes.de/pdf-files/gurn/00067.pdf Migrant workers: The ILO standards], archived at ''Bibliothek der Friedrich-Ebert-Stiftung'', accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; 

প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰক দুজন চৰকাৰী প্ৰতিনিধি, এজন নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধি আৰু এজন শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰে গঠিত এটা প্ৰতিনিধিদলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ নিজা ভোটাধিকাৰ থাকে আৰু প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ জনসংখ্যা যিমানেই নহওক কিয় সকলো ভোটৰ মূল্য সমান। নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলক সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট দেশৰ নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকসকলৰ সৰ্বাধিক প্ৰতিনিধিত্বশীল ৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্বাচন কৰা হয়। সাধাৰণতে শ্ৰমিক আৰু নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধিসকলে তেওঁলোকৰ ভোটদানৰ মাজত সমন্বয় কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে আৰু তেওঁলোকে কোনো গোট হিচাপে ভোট দিবলৈ বাধ্য নহয়। 

প্ৰতিনিধিসকলে পৰামৰ্শদাতা আৰু বিকল্প প্ৰতিনিধিৰ সৈতে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/meetingdocument/wcms_844627.pdf Final list of delegations, International Labour Conference, 110th Session, 2022], accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে। তেওঁলোকে মুক্তভাৱে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি ভোট দিব পাৰে। মতামতৰ এই বৈচিত্ৰ্যই অতি বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা বা সৰ্বসন্মতিক্ৰমে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাত বাধা নিদিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The International Labour Conference | url=https://cbsd.ilo.org/cbsd_initiatives/international-labour-conference | publisher=International Labour Organization | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলেও সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। চৰকাৰী আৰু অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনসমূহেও পৰ্যবেক্ষক হিচাপে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। 

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ ১০৯সংখ্যক অধিৱেশন ২০২০ চনৰপৰা পিছুৱাই ২০২১ চনৰ মে' মাহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। [[ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰী]]ৰ বাবে সন্মিলনখন অনলাইনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০২১ চনৰ ২০ মে'ত জেনেভাত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু তাত বিষয়ববীয়া নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত জুন, নৱেম্বৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহত বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2021 |title=109th International Labour Conference to be held virtually, opening in May |url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_791932/lang--en/index.htm}}&lt;/ref&gt; ১১০সংখ্যক অধিৱেশন ২০২২ চনৰ ২৭ মে'ৰপৰা ১১ জুনলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://ilo-live-frontend.netlify.app/events/110th-international-labour-conference-2022-05 110th International Labour Conference], accessed 25 September 2022&lt;/ref&gt; ১১১সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধিৱেশন ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/ilc/ILCSessions/111/lang--en/index.htm 111th Session of the International Labour Conference], 5–16 June 2023, accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt;

===বিশ্বজনীন মঞ্চৰ বৈঠক===

আই এল অ'ই ব্যৱসায় আৰু নিয়োগৰ নিৰ্দিষ্ট খণ্ডসমূহৰ সৈতে জড়িত বিষয়ত নিয়মীয়াকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ত্ৰিপাক্ষিক সমাৱেশ আৰু বিশ্বজনীন আলোচনাৰ মঞ্চ আয়োজন কৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/sector/activities/sectoral-meetings/lang--en/index.htm Sectoral meetings], accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১১ চনত বিশ্বব্যাপী জাহাজ পৰিবহণৰ বাবে পাত্ৰ পেকেজিং কৰাৰ সময়ত যোগান শৃংখলৰ সুৰক্ষা আৰু ২০১২ চনত শৈশৱৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষাৰ নিয়োগৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/global/docs/WCMS_151472/lang--en/index.htm &quot;Any fool can stuff a container?&quot;: ILO to discuss safety in growing container industry], published 14 February 2011, accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |author=ILO |url= |title=Early childhood education and educators: Global Dialogue Forum on Conditions of Personnel in Early Childhood Education, Geneva, 22–23 February 2012 |publisher=International Labour Office, Sectoral Activities Department |year=2012 |isbn= |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰম পৰিসংখ্যা===

আই এল অ' শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ এটা প্ৰধান উৎস। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে শ্ৰমৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাৰ দিশত তেওঁলোকৰ অগ্ৰগতি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ শ্ৰম পৰিসংখ্যা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিসংখ্যাগত কামৰ অংশ হিচাপে আই এল অ'ই কেইবাটাও তথ্যভাণ্ডাৰ পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/statistics-and-databases/lang--en/index.htm|title=ILO statistics overview|work=International Labour Organization|date=16 April 2024 }}&lt;/ref&gt; এই তথ্যভাণ্ডাৰত ২০০খনতকৈ অধিক দেশৰ ১১টা প্ৰধান তথ্য শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ উপৰি আই এল অ'ই কেইবাখনো শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ''শ্ৰম বজাৰৰ মুখ্য সূচক''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/empelm/what/WCMS_114240/lang--en/index.htm|title=Key Indicators of the Labour Market (KILM)|work=International Labour Organization|date=11 December 2013 }}&lt;/ref&gt; অন্যতম। ইয়াত শ্ৰম অংশগ্ৰহণৰ হাৰ, নিয়োগ, নিবনুৱা, শিক্ষাগত অৰ্হতা, শ্ৰম ব্যয় আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ২০টা মুখ্য সূচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই সূচকসমূহৰ বহুতো আন সংগঠনে প্ৰস্তুত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনা বিভাগ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰোয়ে উৎপাদন খণ্ডৰ ঘণ্টাভিত্তিক পাৰিশ্ৰমিকৰ সূচক প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|website=International Labour Organization, KILM 17|title=Hourly compensation costs|access-date=2 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|archive-date=11 July 2012|archivedate=11 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগে প্ৰতি বছৰে ''শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|title=List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor|work=U.S. Department of Labor |access-date=9 January 2015|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112004718/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/}}&lt;/ref&gt; এই তালিকাখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম পৰিক্ৰমা ব্যুৰোৱে প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত সংশোধিত সংস্কৰণত মুঠ ৭৪খন দেশ আৰু ১৩৬বিধ সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। 

আই এল অ' [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮]]ৰ ১৭টা সূচকৰ ভিতৰত ৯টা সূচকৰ দায়িত্বশীল সংস্থা।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.ilo.org/publications/time-act-sdg-8-integrating-decent-work-sustained-growth-and-environmental-0 |title=Time to act for SDG 8: integrating decent work, sustained growth and environmental integrity |date=2019 |publisher=International Labour Office |isbn=978-92-2-133677-8 |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;{{Rp|5}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Sustainable Development Goal #8: Decent Work and Economic Growth |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/decent-work-and-2030-agenda-sustainable-development/sustainable-development-goal-8-decent-work-and-economic-growth |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই লক্ষ্যৰ বিষয় হৈছে &quot;উপযুক্ত শ্ৰম আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশ।&quot; &lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, আই এল অ' লক্ষ্য ৮.খৰ সূচক ৮.খ.১ৰ দায়িত্বশীল সংস্থা। এই লক্ষ্যৰ ভাষ্য হৈছে: &quot;২০২০ চনৰ ভিতৰত যুৱ নিয়োগৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন কৌশল প্ৰস্তুত আৰু কাৰ্যকৰী কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিশ্বজনীন নিয়োগ চুক্তি ৰূপায়ণ কৰা।&quot; &lt;ref name=&quot;:172&quot;&gt;United Nations (2017) Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, [[:File:A RES 71 313 E.pdf|Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://undocs.org/A/RES/71/313 A/RES/71/313])&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি বিশ্বজনীন যুৱ সবলীকৰণ কৌশলৰ অগ্ৰগতিৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব আই এল অ'ৰ।&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt;

===প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষাদানৰ একক===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ ইটালীৰ তুৰিনত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.itcilo.org/en|title=ITCILO – International Training Center|access-date=21 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|archive-date=10 July 2015|archivedate=10 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন বিভাগৰ সৈতে একেলগে এই কেন্দ্ৰই আই এল অ'ৰ বিষয়া আৰু সচিবালয়ৰ সদস্যসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণৰ লগতে বিভিন্ন শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰতি বছৰে বিশ্বৰ প্ৰায় ১১,০০০ লোকৰ বাবে ৪৫০টাতকৈ অধিক প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্প আগবঢ়ায়। 

উদাহৰণস্বৰূপে, কেন্দ্ৰটোৱে উন্নয়ন পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত আইনৰ স্নাতকোত্তৰ কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সহযোগিতা আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰৰ পেছাদাৰীসকলক বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy|title=LLM Guide (IP LLM) – University of Torino, Faculty of Law|website=llm-guide.com|access-date=2 June 2012|archive-date=18 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160318082321/http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy}}&lt;/ref&gt;

==বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি==

===শিশু শ্ৰম===

[[File:Minimum age convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৭৩ চনৰ সৰ্বনিম্ন বয়স সন্মিলনৰ পক্ষভুক্ত দেশসমূহ আৰু তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰণ কৰা সৰ্বনিম্ন বয়স: বেঙুনীয়া, ১৪ বছৰ; সেউজীয়া, ১৫ বছৰ; নীলা, ১৬ বছৰ]][[File:Child labour in Madagascar.jpg|thumb|এই কমবয়সীয়া ল'ৰাসকল বিশ্বৰ শিশু শ্ৰমত জড়িত লাখ লাখ শিশুৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁলোকে মাদাগাস্কাৰৰ অন্তছিৰাবেৰ এটা ইটাভাতাত কাম কৰে। ]]
[[শিশু শ্ৰম]]ক সাধাৰণতে এনে কাম হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যিয়ে শিশুৰ শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদা কাঢ়ি লয় আৰু তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক বিকাশৰ ক্ষতি কৰে। ''শিশু শ্ৰম'' বুলিলে শিশুৰ বাবে মানসিক, শাৰীৰিক, সামাজিক বা নৈতিকভাৱে বিপজ্জনক আৰু ক্ষতিকাৰক কামক বুজায়। ইয়াৰ উপৰি এনে কামে শিশুৰ বিদ্যালয়ত উপস্থিত থকাৰ সুযোগ কাঢ়ি লৈ, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি বা অত্যধিক দীঘলীয়া আৰু কঠিন কামৰ সৈতে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা একেলগে চলাবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Ahmady, Kameel 2021:[[Traces of Exploitation in the World of Childhood]] (A Comprehensive Research on Forms, Causes and Consequences of Child Labour in Iran). Avaye Buf Publisher, Denmark.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour |url=https://www.unicef.org/protection/child-labour |access-date=2024-06-10 |website=UNICEF |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour has a profound impact on the health and wellbeing of children |url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/news-and-events/stories/child-labour-has-profound-impact-health-and-wellbeing-children_en |access-date=2024-06-10 |website=European Commission |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ শিশু শ্ৰম বিলোপৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী ১৯৯২ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ক্ৰমান্বয়ে শিশু শ্ৰম বিলোপ কৰা। ইয়াৰ বাবে দেশসমূহৰ সমস্যা মোকাবিলা কৰাৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰা আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশ্বজনীন আন্দোলন আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমান এই কাৰ্যসূচী ৮৮খন দেশত চলি আছে। ২০০৮ চনত কাৰিকৰী সহযোগিতা প্ৰকল্পৰ বাবে ইয়াৰ বাৰ্ষিক ব্যয় ৬১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰতকৈ অধিক হৈছিল। ই বিশ্বৰ এই ধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যসূচী আৰু আই এল অ'ৰ এককভাৱে সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যকৰী কাৰ্যসূচী। 

বছৰবোৰৰ সৈতে এই কাৰ্যসূচীৰ সহযোগীৰ সংখ্যা আৰু পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান ইয়াৰ অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক সংগঠন, অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু চৰকাৰী সংস্থা, ব্যক্তিগত ব্যৱসায়, সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংগঠন, বেচৰকাৰী সংস্থা, সংবাদ মাধ্যম, সংসদ সদস্য, ন্যায়পালিকা, বিশ্ববিদ্যালয়, ধৰ্মীয় গোট আৰু শিশু তথা তেওঁলোকৰ পৰিয়াল অন্তৰ্ভুক্ত। 

শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে আই এল অ'ৰ এই কাৰ্যসূচীৰ কাম আই এল অ'ৰ উপযুক্ত শ্ৰম কাৰ্যসূচীৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |title=Decent work - Themes |access-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509195231/http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |archive-date=9 May 2008}}&lt;/ref&gt; শিশু শ্ৰমে শিশুসকলক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষা লাভ কৰাত বাধা দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Von Braun|first=Joachim|editor= Von Braun|title=Employment for poverty reduction and food security|url=https://books.google.com/books?id=7q1ZUsatasIC&amp;pg=PA35|access-date=20 June 2010|series=IFPRI Occasional Papers|year=1995|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-332-8|page=35}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন সন্মিলন আয়োজন কৰে। সৰ্বশেষ সন্মিলনখন ২০২২ চনৰ ১৫ মে'ৰপৰা ২০ মে'লৈ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ডাৰবানত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5th Global Conference on the Elimination of Child Labour |url=https://www.5thchildlabourconf.org/en/home |access-date=2022-06-07 |website=www.5thchildlabourconf.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই ২০০২ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে ১২ জুনত [[বিশ্ব শিশু শ্ৰম বিৰোধী দিৱস]] পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বজুৰি শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণত উৎসাহিত কৰা। এই দিৱসে বিশেষভাৱে দাসত্ব আৰু শিশু সৈনিকৰ ব্যৱহাৰ বিলোপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |author=United Nations |title=World Day Against Child Labour - Background |url=https://www.un.org/en/observances/world-day-against-child-labour/background |access-date=2024-04-08 |work=United Nations |language=en}}&lt;/ref&gt;

====খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ ব্যতিক্ৰম====

শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সাংস্কৃতিক দৃষ্টিভংগীৰ বাবে আই এল অ'ই সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতা বিবেচনা কৰা কেইবাটাও নীতি বিকশিত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৬৯, ১০৭, ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ সন্মিলন অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে খিলঞ্জীয়া সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰা। ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ সন্মিলনে শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আনহাতে ১০৭ আৰু ১৬৯ নম্বৰৰ সন্মিলনে [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] আৰু জনজাতীয় লোকসকলৰ অধিকাৰ আগবঢ়ায় আৰু নিজৰ উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিজে নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot;&gt;{{cite book|last=Larsen|first=P.B.|title=Indigenous and tribal children: assessing child labour and education challenges.|publisher=International Programme on the Elimination of Child Labour (IPEC), International Labour Office.}}&lt;/ref&gt;

বহু খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ত, পিতৃ-মাতৃয়ে বিশ্বাস কৰে যে কাম কৰা আৰু দৈনন্দিন জীৱনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ জৰিয়তে শিশুৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱন শিক্ষা লাভ কৰে। কামক শিশুসকলৰ ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ কামৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা এক শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে দেখা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Guidelines for Combating Child Labour Among Indigenous Peoples|date=2006|publisher=International Labour Organization|location=Geneva|isbn=978-92-2-118748-6|url=http://www.ilo.org/publns}}&lt;/ref&gt; পৰিয়াল আৰু শিশুৰ কল্যাণ আৰু জীৱন-ধাৰণ পৰিয়ালৰ সকলো সদস্যৰ উমৈহতীয়া দায়িত্ব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে কামক শিশুৰ বিকাশ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলিও গণ্য কৰে। খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বহু শিশু আৰু পিতৃ-মাতৃয়ে এতিয়াও শিক্ষাক যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot; /&gt;

===জোৰপূৰ্বক শ্ৰম===

[[File:Krychów forced labour camp 1940 (Krowie Bagno).jpg|thumb|১৯৪০ চনৰ ক্ৰিচ'ভ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম শিবিৰ]]

আই এল অ'ই [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজক ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত এই বিষয়টোক মূলতঃ ঔপনিৱেশিক সমস্যা হিচাপে দেখা হৈছিল। সেই সময়ত আই এল অ'ৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰদ্বাৰা উপনিৱেশসমূহৰ বাসিন্দাসকলৰ ওপৰত কৰা গুৰুতৰ শোষণৰপৰা তেওঁলোকক সুৰক্ষা দিবলৈ ন্যূনতম মানদণ্ড স্থাপন কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Burbank |first1=Jane |url=https://books.google.com/books?id=y7B9euuLEkUC |title=Empires in World History: Power and the Politics of Difference |last2=Cooper |first2=Frederick |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12708-8 |page=386 |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৪৫ চনৰ পিছত লক্ষ্য আছিল দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ ভিত্তিত একে আৰু বিশ্বজনীন মানদণ্ড স্থাপন কৰা। কিন্তু [[শীতল যুদ্ধ]] আৰু ঔপনিৱেশিক শক্তিসমূহে দাবী কৰা ব্যতিক্ৰমৰ বাবে এই আলোচনা বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকৰপৰা মানৱ অধিকাৰৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰমৰ মানদণ্ডৰ ঘোষণাসমূহৰ শক্তি উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক দেশসমূহৰ চৰকাৰৰ দাবীৰ বাবে হ্ৰাস পাইছিল। তেওঁলোকে দ্ৰুত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে জৰুৰীকালীন শাসন হিচাপে শ্ৰমৰ ওপৰত অসাধাৰণ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Daniel Roger Maul|title=The International Labour Organization and the Struggle against Forced Labour from 1919 to the Present|journal=Labor History|year= 2007|volume= 48|issue=4|pages=477–500|doi=10.1080/00236560701580275|s2cid=154924697}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Solzhenitsyn, Aleksandr.(1973) [[The Gulag Archipelago]]: An Experiment in Literary Investigation. Parisian publisher YMCA-Press.}}&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Labour Convention map.svg|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৩০ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সন্মিলনত অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

১৯৯৮ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা আৰু ইয়াৰ অনুসৰণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহক সংগঠন কৰাৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ সন্মান, প্ৰচাৰ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ, সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপ কৰিবলৈ, শিশু শ্ৰম কাৰ্যকৰীভাৱে বিলোপ কৰিবলৈ আৰু নিয়োগ আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kellerson |first=Hilary |year=1998 |title=The ILO Declaration of 1998 on Fundamental Principles and Rights: A Challenge for the Future |url=https://access.heinonline.com/HOL/P?h=hein.journals/intlr137&amp;i=232 |journal=International Labour Review |volume=137 |issue=2 |pages=223–228}}&lt;/ref&gt;

[[File:Abolition of Forced Labour Convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৫৭ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম বিলোপ সন্মিলন অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সম্পৰ্কীয় প্ৰথম বিশ্বজনীন প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশেষ কাৰ্যসূচী সৃষ্টি কৰে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Forced labour, modern slavery and trafficking in persons |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচী ১৯৯৮ চনৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণাৰ প্ৰচাৰ আৰু ৰূপায়ণৰ বৃহত্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ আছিল। ২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াক &quot;কাৰিকৰী সহায় আৰু প্ৰচাৰমূলক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপৰ বাবে&quot; সৃষ্টি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Plant |first1=Roger |last2=O'Reilly |first2=Caroline |date=March 2003 |title=The ILO's Special Action Programme to Combat Forced Labour |journal=International Labour Review |volume=142 |issue=1 |page=73 |doi=10.1111/j.1564-913X.2003.tb00253.x}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচীয়ে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিভিন্ন পদ্ধতি চিনাক্ত কৰাৰ সূচক বিকশিত কৰিছে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chantavanich |first1=Supang |last2=Laodumrongchai |first2=Samarn |last3=Stringer |first3=Christina |date=2016 |title=Under the shadow: Forced labour among sea fishers in Thailand |journal=Marine Policy |language=en |volume=68 |page=6 |bibcode=2016MarPo..68....1C |doi=10.1016/j.marpol.2015.12.015 |issn=0308-597X |s2cid=155418604}}&lt;/ref&gt; আৰু জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ ওপৰত সমীক্ষাৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lerche |first1=Jens |date=October 2007 |title=A Global Alliance against Forced Labour? Unfree Labour, Neo-Liberal Globalization and the International Labour Organization |journal=Journal of Agrarian Change |volume=7 |issue=4 |page=427 |bibcode=2007JAgrC...7..425L |doi=10.1111/j.1471-0366.2007.00152.x |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনত এই বিশেষ কাৰ্যসূচীক আই এল অ'ৰ ''কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ শাখা''ত একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Fundamental Principles and Rights at Work Branch (FUNDAMENTALS) |url=https://www.ilo.org/about-ilo/how-ilo-works/organizational-structure-international-labour-office/governance-and-tripartism-department-governance/fundamental-principles-and-rights-work-branch-fundamentals |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ জৰিয়তে জোৰপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে কাম আৰু মিত্ৰতা ৮.৭ৰ প্ৰসংগত কাম একেলগে কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.alliance87.org/|title=Alliance 8.7|work=Alliance 8.7}}&lt;/ref&gt;

২০১৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল গ্ৰহণ কৰা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি আছিল। ২০১৫ চনত ইয়াক অনুমোদন কৰা হয় আৰু ২০১৬ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত ই কাৰ্যকৰী হয়। নতুন প্ৰটোকলটোৱে ১৯৩০ চনত গ্ৰহণ কৰা আই এল অ'ৰ ২৯ নম্বৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সন্মিলনক আধুনিক সময়ৰ উপযোগী কৰি মানুহৰ সৰবৰাহৰ দৰে পদ্ধতিৰ মোকাবিলা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C029|title=ILO Convention 29}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ সৈতে জড়িত ২০৩ নম্বৰ পৰামৰ্শই ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ বাবে কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:3174688|title=ILO Recommendation 203}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনত আই এল অ'ই নিয়োগকৰ্তাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘ কংগ্ৰেছৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বত আধুনিক দাসত্বৰ অৱসান ঘটোৱাৰ বাবে বিশ্বজনীন অভিযান আৰম্ভ কৰে। ''৫০ ফৰ ফ্ৰিডম অভিযান''ৰ উদ্দেশ্য আছিল জনসমৰ্থন সংগ্ৰহ কৰা আৰু দেশসমূহক আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল অনুমোদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

===ন্যূনতম মজুৰি আইন===

শ্ৰমিকসকলৰ [[ন্যূনতম মজুৰি]] নিৰ্ধাৰণৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আই এল অ'ই ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা সন্মিলন, ১৯২৮, ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা কৃষি সন্মিলন, ১৯৫১ আৰু ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ সন্মিলন, ১৯৭০ক ন্যূনতম মজুৰি আইন হিচাপে সৃষ্টি কৰিছে। 

===বাণিজ্যিক যৌনতা===

১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ জৰিয়তে আই এল অ' সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ৰপৰাই সংস্থাটোৱে বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিতৰ্কিত বিষয়টোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। আই এল অ' আৰু [[জাতিসংঘ]] গঠনৰ আগলৈকে যৌন সেৱাৰ বিষয়টো কেৱল ৰাষ্ট্ৰৰ অধিকাৰৰ ভিতৰত আছিল। পিছত আই এল অ' আৰু জাতিসংঘ সংঘই এই বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰা বিষয় আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত বুলি বিবেচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Rodriguez Garcia |first2=Magaly |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=197 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাণিজ্যিক যৌনতাক অনৈতিক আৰু অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে পুৰুষৰ অভিভাৱকত্বৰ বাহিৰত আন দেশলৈ যোৱা দুৰ্বল অৱস্থাত থকা অবিবাহিত কৰ্মৰত মহিলাসকলৰ সৈতে বেশ্যাবৃত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ ব্যাপক ধ্বংসৰ পিছত আই এল অ'ই বেশ্যাবৃত্তিক নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰয়োজন হোৱা সংক্ৰমণ হিচাপে দেখিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=198 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ফৰাচী সমাজবাদী এলবাৰ্ট থমাছৰ নেতৃত্বত আই এল অ'ই এটা চিকিৎসা বিভাগ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল পুৰুষ নাৱিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। তেওঁলোকৰ জীৱনক &quot;ঘূৰি ফুৰা&quot; আৰু &quot;অসংযত&quot; বুলি দেখা হৈছিল আৰু সেইবাবে তেওঁলোক যৌন সংক্ৰমিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ অধিক সম্ভাৱনাপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

১৯২০ চনৰ জেনোৱা সামুদ্ৰিক সন্মিলনৰ পিছত আই এল অ'ই নাৱিকসকলৰ মাজত যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতৃত্বৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত আই এল অ'ই বিপজ্জনক বৃত্তিত কৰ্মৰত মহিলাসকলক সুৰক্ষা দিবলৈও চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু আই এল অ'ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলে যৌন ব্যৱসায়ক &quot;শ্ৰম&quot; বুলি গণ্য কৰা নাছিল। তেওঁলোকে শ্ৰমক মূলতঃ ঔদ্যোগিক শ্ৰম হিচাপে বুজিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=200 |doi=10.1353/jowh.2021.0050 |s2cid=245127678|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে মহিলাসকলে ঔদ্যোগিক কাম কৰিলে তেওঁলোক অনৈতিক জীৱনযাপনৰপৰা আঁতৰি থাকিব। মহিলাসকলক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ঔদ্যোগিক কামক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ উন্নত মজুৰি আৰু নিৰাপদ কৰ্মপৰিস্থিতিৰ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=201 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

[[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]] গঠনৰ পিছত আই এল অ'ই বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিষয়ত নতুনকৈ গঠিত সংস্থাটোৰ তুলনাত পিছপৰা ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় আয়োগে [[যৌন সৰবৰাহ]] আৰু [[বেশ্যাবৃত্তি]] দুয়োটাৰে বিলোপৰ আহ্বান জনায়।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=202 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ১৯৫০ৰ দশকত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংগঠনে দাসত্বৰ সৈতে মিল থকা সকলো কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ বিষয়ৰ পৰিৱৰ্তে অপৰাধমূলক বিষয় হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

১৯৭৬ চনৰপৰা আই এল অ' আৰু অন্যান্য সংগঠনে উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ কাম আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:62&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=105 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই পৰীক্ষা কৰা এটা উদাহৰণ আছিল থাইলেণ্ডৰ [[গো-গো বাৰ]] আৰু ''ভাড়াতীয়া পত্নী''ৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰথা। অঞ্চলটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক ঘাটি স্থাপনৰ ফলত এই দুয়োটা প্ৰথাৰ বিকাশ ঘটিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষৰফালে আই এল অ'ই ''গ্ৰাম্য মহিলা কাৰ্যসূচী'' স্থাপন কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে বেংককত যুৱ মালিচকৰ্মী মহিলাসকলৰ যৌন ব্যৱসায়ত জড়িত হোৱাৰ বিষয়টো পৰীক্ষা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; এই ঘটনা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ আই এল অ' বা ইয়াৰ কোনো শাখাৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ এটা ৰূপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; পৰৱৰ্তী দশকসমূহত [[যৌন পৰ্যটন]] বৃদ্ধি আৰু এইডছ মহামাৰীৰ বিস্তাৰে আই এল অ'ৰ বাণিজ্যিক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=106 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt;

===এইচ আই ভি/এইডছ===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা হৈছে [[এইচ আই ভি]] সম্পৰ্কীয় কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সম্পদ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য সংস্থা। আই এল অ'এইডছ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/lang--en/index.htm|title=HIV/AIDS and the World of Work Branch (ILOAIDS)|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; হৈছে এই বিষয়ৰ বাবে আই এল অ'ৰ বিশেষ শাখা। 

আই এল অ' ১৯৯৮ চনৰপৰা এইচ আই ভিৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল শ্ৰম আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য গুৰুতৰ প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ কৰা। সংস্থাটোৰ মতে এইচ আই ভিয়ে কৰ্মৰত লোক, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বৃহৎ বোজা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০০১ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে এইচ আই ভি/এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ওপৰত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আচৰণ বিধি গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Publications/WCMS_113783/lang--en/index.htm|title=The ILO Code of Practice on HIV/AIDS and the World of Work|work=International Labour Organization|date=June 2001}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ এখন বিশেষ অধিৱেশনৰ সময়ত প্ৰকাশ কৰা হয়। 

একেটা বছৰতে আই এল অ' এইচ আই ভি/এইডছৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যুটীয়া কাৰ্যসূচীৰ সহ-পৃষ্ঠপোষক হয়। 

২০১০ চনত ৯৯সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ সম্পৰ্কীয় আই এল অ'ৰ ২০১০ চনৰ ২০০ নম্বৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_142706/lang--en/index.htm|title=Recommendation concerning HIV and AIDS and the World of Work, 2010 (No. 200)|work=International Labour Organization|date=17 June 2010 }}&lt;/ref&gt; এইটো এইচ আই ভি আৰু এইডছ সম্পৰ্কীয় প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড আছিল। এই পৰামৰ্শত এইচ আই ভি আক্ৰান্ত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে কৰ্মক্ষেত্ৰত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিস্তৃত নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে। ''এইচ আই ভি প্ৰতিৰোধ, কৰ্মক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা'' শীৰ্ষক বিষয়ৰ অধীনত আই এল অ'এইডছে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মজগতৰ ক্ষেত্ৰত নীতি পৰামৰ্শ, গৱেষণা আৰু কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। আই এল অ'ই এইচ আই ভিৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা হ্ৰাস আৰু এইচ আই ভিৰ সৈতে জীয়াই থকা বা ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত লোকসকলৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ কমোৱাৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষাৰ প্ৰচাৰো কৰে। 

আই এল অ'এইডছে ২০১৫ চনৰ ভিতৰত নতুন সংক্ৰমণ, এইডছ-সম্পৰ্কীয় মৃত্যু আৰু বৈষম্য শূন্যলৈ অনাৰ লক্ষ্যৰে &quot;শূন্যৰ দিশে&quot; অভিযান চলাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|title=Getting to Zero|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209165450/http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|archive-date=9 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsstrategygoalsby2015|title=UNAIDS|work=unaids.org}}&lt;/ref&gt; এই অভিযানৰ আধাৰত আই এল অ'এইডছে কৰ্মক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছামূলক আৰু গোপনীয় পৰামৰ্শ আৰু পৰীক্ষাৰ এটা কাৰ্যসূচী চলায়। ইয়াক ভিচিটি@ৱৰ্ক নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_215899/lang--ja/index.htm|title=VCT@WORK: 5 million women and men workers reached with Voluntary and confidential HIV Counseling and Testing by 2015|work=International Labour Organization|date=December 2014 }}&lt;/ref&gt;

===প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক===

&quot;প্ৰব্ৰজিত&quot; শব্দটোৰ অৰ্থ অনুসৰি [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক]] বুলিলে কাম কৰিবলৈ এখন দেশৰপৰা আন এখন দেশলৈ যোৱা লোকক বুজায়। প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে সমতা আৰু সমন্বয়ৰ ওপৰত এটা পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=vittin /&gt; আই এল অ'ই ১৯৭৫ চনৰ প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় পৰিপূৰক বিধান সন্মিলন আৰু ১৯৯০ চনৰ সকলো প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সন্মিলনকে ধৰি কেইবাটাও সন্মিলন গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kumaraveloo|first1=K Sakthiaseelan|last2=Lunner Kolstrup|first2=Christina|date=2018-07-03|title=Agriculture and musculoskeletal disorders in low- and middle-income countries|journal=Journal of Agromedicine|language=en|volume=23|issue=3|pages=227–248|doi=10.1080/1059924x.2018.1458671|pmid=30047854|s2cid=51719997|issn=1059-924X}}&lt;/ref&gt;

===ঘৰুৱা শ্ৰমিক===

ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকল হৈছে আন লোকৰ ঘৰত বা তেওঁলোকৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰা লোক। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে ৰন্ধা-বঢ়া, ঘৰ পৰিষ্কাৰ কৰা আৰু শিশুৰ যত্ন ল'ব পাৰে। তথাপি তেওঁলোক প্ৰায়ে আটাইতকৈ কম বিবেচনা লাভ কৰা লোক আৰু শ্ৰম তথা সামাজিক সুৰক্ষাৰপৰা বঞ্চিত হয়। ইয়াৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈছে পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে এই কামসমূহ বিনা পাৰিশ্ৰমিকত কৰি অহা।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Domestic workers|url=http://www.ilo.org/global/topics/domestic-workers/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক]] আৰু উপযুক্ত শ্ৰমৰ অধিকাৰ, লগতে প্ৰব্ৰজিত ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আই এল অ'ই ২০১১ চনৰ ১৬ জুনত ঘৰুৱা শ্ৰমিক সন্মিলন গ্ৰহণ কৰে। 

===পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা===

১৯৭০ৰ দশকৰপৰা আই এল অ'ই ইয়াৰ কাৰ্যকলাপ আৰু বৃহত্তৰ আলোচনাত পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা সংযোজনৰ ওপৰত কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৭২ৰপৰা ১৯৭৫ চনৰ ভিতৰত আই এল অ'ৰ কেইবাখনো প্ৰতিৱেদনত পেছাগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য, অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Montesano |first1=Francesco S. |last2=Biermann |first2=Frank |last3=Kalfagianni |first3=Agni |last4=Vijge |first4=Marjanneke J. |date=2023 |title=Can the Sustainable Development Goals Green International Organisations? Sustainability Integration in the International Labour Organisation |journal=Journal of Environmental Policy &amp; Planning |language=en |volume=25 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1080/1523908X.2021.1976123 |issn=1523-908X |pmc=9893765 |pmid=36744153|bibcode=2023JEPP...25....1M }}&lt;/ref&gt; ২০০০ৰ দশকত আই এল অ'ই &quot;সেউজীয়া নিয়োগলৈ সামাজিকভাৱে ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন&quot;ৰ প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। সংস্থাটোৱে সেউজীয়া নিয়োগক &quot;পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰা উপযুক্ত চাকৰি&quot; হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০১৭ চনৰপৰা ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ নীতিত দৃঢ়ভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ ''ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতৰ বাবে শতবাৰ্ষিকী ঘোষণা''ত কোৱা হৈছিল যে: &quot;[...] আই এল অ'ই ইয়াৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ এই দিশত পৰিচালিত কৰিব লাগিব: (১) অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত দিশত বহনক্ষম উন্নয়নত অৰিহণা যোগোৱা ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতলৈ ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন নিশ্চিত কৰা।&quot; &lt;ref&gt;ILO (2019) [https://www.ilo.org/about-ilo/mission-and-impact-ilo/ilo-centenary-declaration-future-work-2019 ILO Centenary Declaration for the Future of Work]. Adopted at the 108th session of the International Labour Conference&lt;/ref&gt;{{Rp|3}} ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ গুৰুত্ব [[শক্তি পৰিৱৰ্তন]] আৰু [[কাৰ্বনমুক্তকৰণ]]ৰ ন্যায়সংগত পদ্ধতিৰ মাজৰ সম্পৰ্কত, যিয়ে বহল [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|উন্নয়ন লক্ষ্য]]সমূহক সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web |title=How just transition can help deliver the Paris Agreement |url=https://climatepromise.undp.org/research-and-reports/how-just-transition-can-help-deliver-paris-agreement |access-date=2025-02-17 |website=UNDP Climate Promise |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=McCauley |first1=Darren |last2=Heffron |first2=Raphael |date=2018-08-01 |title=Just transition: Integrating climate, energy and environmental justice |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301421518302301 |journal=Energy Policy |volume=119 |pages=1–7 |doi=10.1016/j.enpol.2018.04.014 |bibcode=2018EnPol.119....1M |issn=0301-4215 |hdl-access=free |hdl=10023/17583|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই [[সেউজীয়া অৰ্থনীতি]]লৈ পৰিৱৰ্তন আৰু নিয়োগৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱো পৰীক্ষা কৰিছে। সংস্থাটোৱে সিদ্ধান্তলৈ আহিছিল যে উপযুক্ত নীতি গ্ৰহণ কৰিলে সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তনে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ২৪ নিযুত নতুন চাকৰি সৃষ্টি কৰিব পাৰে। আনহাতে, সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তন নঘটিলে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত উষ্ণতাৰ চাপৰ বাবে ৭২ নিযুত পূৰ্ণকালীন চাকৰি হেৰাই যাব পাৰে। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত বিশেষকৈ কৃষিক্ষেত্ৰত উপলব্ধ কৰ্মঘণ্টাও হ্ৰাস পাব পাৰে।&lt;ref&gt;[https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/04/green-economy-could-create-24-million-new-jobs/ Green economy could create 24 million new jobs]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ilo.org/global/research/global-reports/weso/greening-with-jobs/lang--en/index.htm Greening with jobs – World Employment and Social Outlook 2018]&lt;/ref&gt;

== বঁটা ==

১৯৬৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত ভ্ৰাতৃত্ববোধ আৰু শান্তি উন্নত কৰা, শ্ৰমিকসকলৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে কাম কৰা আৰু অন্যান্য উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰক কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|নোবেল শান্তি বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - International Labour Organization Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/labour/facts/ |access-date=5 July 2006 |work=Nobelprize.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - Presentation Speech |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/ceremony-speech/ |access-date=2025-05-02 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== সমালোচনা ==

=== কাটাৰৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক ===

==== আনুষ্ঠানিক অভিযোগ ====

২০১৪ চনত [[কাটাৰ]]ত বিদেশী শ্ৰমিকসকলৰ প্ৰতি কৰা ব্যৱহাৰক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত ২০২২ ফিফা বিশ্বকাপৰ প্ৰস্তুতি চলি আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংগঠনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিক অভিযোগ দাখিল কৰে। অভিযোগত কাটাৰে বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ ব্যাপকভাৱে উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=Pattisson|first=Pete|last2=Ames|first2=Nick|date=2023-03-28|title='Legacy, what legacy?' Fight goes on for migrant workers in Qatar 100 days after World Cup|url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/28/legacy-fight-goes-on-for-migrant-workers-in-qatar-100-days-after-world-cup|access-date=2026-08-24|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Ruiz|first=Rebecca R.|last2=Hurtes|first2=Sarah|date=2023-03-11|title=In World Cup Run-Up, Qatar Pressed U.N. Agency Not to Investigate Abuses|url=https://www.nytimes.com/2023/03/11/world/europe/qatar-world-cup-ilo-labor.html|access-date=2026-08-24|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Burkhalter|first=Dorian|date=2023-06-06|title=Qatar heads UN labour conference despite poor rights record|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/how-a-controversial-qatari-minister-is-heading-a-un-labour-conference/48571016|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত নিউয়ৰ্ক টাইমছে অভিযোগ কৰে যে কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে বহু বছৰৰ এক ৰাজনৈতিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। এই প্ৰচেষ্টাই সংস্থাটোক সমালোচকৰপৰা সহযোগীলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি বাতৰিটোত কোৱা হয়। বাতৰিটোৰ মতে, কাটাৰৰ কূটনীতিবিদসকলে তীব্ৰভাৱে প্ৰচাৰ চলাইছিল আৰু কাটাৰৰ সৈতে ব্যাৱসায়িক স্বাৰ্থ থকা নিয়োগকৰ্তা আৰু ৰাষ্ট্ৰসমূহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই তদন্ত আৰম্ভ কৰাত বাধা পৰিছিল বুলি অভিযোগ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু তথ্য গোপন কৰাৰ অভিযোগ ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ২০১৭ চনত অভিযোগটোৰ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰে আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে কাটাৰৰ শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিধি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এটা &quot;কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী&quot; আৰম্ভ কৰে। এই ব্যৱস্থাৰ অধীনত কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক ২৫ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এই ধনেৰে ২০১৮ চনত দোহাত সংস্থাটোৰ বাবে এটা বিশেষ প্ৰকল্প কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite news |last=Rankin|first=Jennifer|date=2023-05-16|title=UN labour rights watchdog facing backlash over Qatar conference nomination|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/16/un-labour-rights-watchdog-facing-backlash-over-qatar-conference-nomination|access-date=2026-08-24|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই ধৰণৰ ধন লাভ কৰা সাধাৰণ প্ৰথা আৰু ইয়াৰ ফলত সংস্থাটোৰ দায়িত্বত কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাই। কিন্তু এজন প্ৰাক্তন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াকে ধৰি সমালোচকসকলে সংস্থাটোৰ স্বাধীনতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰে যে কাটাৰৰ এই অৱদান প্ৰথমতে প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল আৰু ইয়াৰ পৰিমাণো অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ, গ্ৰীষ্মকালত কৰ্মঘণ্টা সীমিত কৰা আৰু তথাকথিত কাফালা ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পদক্ষেপ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সংস্থাটোৱে এই সংস্কাৰসমূহৰ প্ৰতি সাধাৰণতে ইতিবাচক দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে এই সংস্কাৰসমূহে &quot;শ শ হাজাৰ&quot; প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ ওপৰত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dupraz-Dobias|first=Paula|date=2022-11-10|title=Qatar's Swiss hub for foreign policy|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/1_3-qatar-s-swiss-hub-for-foreign-policy/48029542|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনত কাটাৰৰ এজন বিষয়াই ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথোপকথনত একে বক্তব্য পুনৰ উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |last=Cornish|first=Chloe|date=2025-11-16|title=UN labour body's proposal to move Mideast HQ to Qatar sparks staff alarm|url=https://www.ft.com/content/24a38ad9-442e-4a96-a664-dd1792ac3ee6?syn-25a6b1a6=1|access-date=2026-08-24|work=Financial Times}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এজন প্ৰাক্তন বিষয়াই দ্য গাৰ্ডিয়ানক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰৰ সংস্কাৰসমূহক &quot;বগা কৰা&quot; ধৰণে উপস্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৱেদনসমূহ পক্ষপাতদুষ্ট আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কেইবাজনো বৰ্তমান আৰু প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে নিউয়ৰ্ক টাইমছক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰক পৰ্যবেক্ষণৰ অধীনত থকা এখন ৰাষ্ট্ৰতকৈ ধন দিয়া গ্ৰাহকৰ দৰে অধিক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াসকলে কৈছিল যে কাটাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা উন্নতিসমূহ &quot;সূক্ষ্ম আলোচনাৰ&quot; ফল আছিল আৰু কঠোৰ সমালোচনাই সেই অগ্ৰগতিক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ মতে, শ্ৰমিক অধিকাৰ কৰ্মী, মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু কিছুমান ৰাজনীতিবিদে এই বক্তব্যত উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহে সমস্যাসমূহক কম গুৰুত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে কাটাৰত শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ &quot;ইতিবাচক দিশ&quot;ৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ লগতে সংস্থাটোৱে সংস্কাৰসমূহ ৰূপায়ণ আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিৰ্দিষ্ট ব্যৱধান আৰু সমস্যাসমূহো উল্লেখ কৰি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচীৰ ফলাফল সম্পৰ্কে গৱেষকৰ মতামত ====

কাটাৰৰ হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আব্দুলহাদি ৰছিদ আলখায়াৰেনে ২০১৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত কৈছিল যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ চৰকাৰৰ মুখ্য সাফল্যসমূহৰ ভিতৰত কাফালা ব্যৱস্থা ধ্বংস কৰাটো অন্যতম। তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ ফলত অধিক মুক্ত আৰু প্ৰগতিশীল প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক নীতিৰ দিশত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু চৰকাৰ তথা সমাজৰ মাজত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু সুযোগৰ গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধি পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Alkhayareen|first=Abdulhadi|date=2023-01-01|title=Evaluation of the International Labor Organization project in Qatar|url=https://www.researchgate.net/publication/366775252_Evaluation_of_the_International_Labor_Organization_project_in_Qatar|journal=QScience Connect|volume=2023|doi=10.5339/connect.2023.spt.2}}&lt;/ref&gt;

হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জেকাৰী আৰ. কালোৱে ২০২৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত মত প্ৰকাশ কৰে যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ আইনী সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াত যথেষ্ট সহায় কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে আইনী সংস্কাৰসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে বাহাল থাকিলেও বিবাদ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থাটোক পুনৰ্গঠন নকৰালৈকে ই শ্ৰমিকসকলক প্ৰকৃত ন্যায় প্ৰদান কৰাত ব্যৰ্থ হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Calo|first=Zachary|date=2024-03-19|title=Labor Rights and Dispute System Design: Assessing the Legal Legacy of the 2022 Qatar World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073247_Labor_Rights_and_Dispute_System_Design_Assessing_the_Legal_Legacy_of_the_2022_Qatar_World_Cup|journal=জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা|volume=24|pages=1729–1739|doi=10.1017/glj.2023.122}}&lt;/ref&gt;

টি.এম.চি. আছাৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ এণ্টোৱান ডুভালে ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে কাটাৰৰ সহযোগিতাৰ সময়ছোৱাত কাগজত হোৱা আইনী পৰিৱৰ্তনৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ কাটাৰৰ পদক্ষেপসমূহক &quot;পটেমকিন সংস্কাৰ&quot; বুলি অভিহিত কৰি সংস্থাটোৰ প্ৰশংসা কৰা আৰু কাটাৰ তথা [[ফিফা]]ৰ সৈতে এক &quot;আশাবাদী সংস্কাৰবাদী বৰ্ণনা&quot; গ্ৰহণ কৰাৰ সমালোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Duval|first=Antoine|date=2024-03-19|title=Spectacular International Labor Law: Ambush Counter-Marketing In the Spotlight of Qatar's 2022 FIFA World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073237_Spectacular_International_Labor_Law_Ambush_Counter-Marketing_In_the_Spotlight_of_Qatar's_2022_FIFA_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1712–1728|doi=10.1017/glj.2024.3}}&lt;/ref&gt;

==== কাটাৰগেট কেলেংকাৰি ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ সংস্কাৰৰ বিষয়ে দিয়া ইতিবাচক মূল্যায়ন ইউৰোপীয় সংঘৰ কিছুমান ৰাজনীতিবিদে উদ্ধৃত আৰু পুনৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মাজৰ কিছুমান পিছত কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ সৈতে জড়িত হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

কাটাৰগেট তদন্তৰ সৈতে জড়িত এজন বেলজিয়ামৰ বিষয়াই নিউয়ৰ্ক টাইমছক কৈছিল যে বেলজিয়াম কৰ্তৃপক্ষই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ভিতৰত কাটাৰৰ প্ৰচেষ্টাক জনমত গঢ় দিয়াৰ প্ৰচেষ্টাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ মতে, বিশ্বকাপৰ ঠিক আগতে কাটাৰৰ বিষয়াসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক প্ৰতিযোগিতাখনৰ সময়ত নেতিবাচক মন্তব্য নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। প্ৰতিৱেদনটোৱে লগতে কয় যে বিশ্বকাপৰ সময়ত সংস্থাটোৰ ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহত চলি থকা শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘনৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল আৰু চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ প্ৰশংসাত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষপদ ====

২০২৩ চনৰ জুন মাহত কাটাৰৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী আলী বিন ছামিখ আল-মাৰী জেনেভাত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁৰ মনোনয়নে শ্ৰমিক সংগঠন আৰু শ্ৰম তথা মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মাজত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁলোকে তেওঁৰ মনোনয়নক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। কাটাৰৰ অব্যাহত শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘা আৰু কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কাটাৰৰ অধ্যক্ষপদে সংস্থাটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু সুনামৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে বুলি তেওঁলোকে আশংকা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ শ্ৰমিক গোটে আল-মাৰীৰ অধ্যক্ষপদৰ বিৰোধিতা নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ফলত নিৰ্ধাৰিত কাৰ্যসূচী অনুসৰি তেওঁৰ অধ্যক্ষপদ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== ২০২৫ চনত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় দোহালৈ স্থানান্তৰৰ বিবেচনা ====

২০২৫ চনৰ শেষৰফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ইয়াৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[বেইৰুট]], [[লেবানন]]ৰপৰা কাটাৰৰ [[দোহা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰে। সংস্থাটোৱে অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ ফলত ২০২৬–২০২৭ চনত ৫ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ ৰাহি হ'ব পাৰে। স্থানান্তৰৰ কাৰণ হিচাপে &quot;আতিথ্য প্ৰদান কৰা চৰকাৰৰ সমৰ্থন&quot;, &quot;লেবাননত অব্যাহত অস্থিৰতা&quot; আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ সম্পদসমূহলৈ অধিক সুবিধাজনক প্ৰৱেশৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কাটাৰৰ এজন বিষয়াই কৈছিল যে কাটাৰে দোহাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে নিজৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ মতে, এই প্ৰস্তাৱক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত উদ্বেগ সৃষ্টি হয়। কৰ্মচাৰীসকলে এখন প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে আৰু জৰীপত অংশগ্ৰহণ কৰা ৭০ জন সদস্যৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশই ইয়াক সমৰ্থন কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কৰ্মচাৰীসকলে সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে শ্ৰমিক সংগঠন নিষিদ্ধ কৰা আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ প্ৰতি ব্যৱহাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰ্যবেক্ষণৰ সন্মুখীন হোৱা এখন দেশলৈ কাৰ্যালয় স্থানান্তৰ কৰিলে দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক স্বাভাৱিক বুলি গ্ৰহণ কৰাৰ আশংকা থাকিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত গৱেষকসকলৰ কামত বাধা পৰিব, সংস্থাটোৰ স্বাধীনতা বিপন্ন হ'ব আৰু দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক বৈধতা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে বুলি তেওঁলোকে কয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

লেবাননতো প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰৰ অভিযোগ আছে। তথাপি কিছুমান কৰ্মচাৰীয়ে কয় যে কাটাৰত চৰকাৰী তদাৰকী অধিক কঠোৰ হোৱাৰ বাবে তাত বাস কৰি উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সমালোচনা কৰা প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰোঁতে গৱেষকসকলে নিৰাপত্তাহীনতা অনুভৱ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

তেওঁলোকে লগতে আশংকা প্ৰকাশ কৰে যে এই স্থানান্তৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত গুৰুতৰ বিপদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু সংস্থাটোৱে নিজৰ দায়িত্বৰ সৈতে আপোচ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== কাটাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য অৱদান ====

কাটাৰৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে আগবঢ়োৱা ধনৰ উপৰি কাটাৰ চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ মে' মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ নিয়মীয়া বাজেটৰ পৰিপূৰক হিচাপত ২০ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এইটো এটা নমনীয় পুঁজি ব্যৱস্থা।&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-05-15|title=Qatar supports ILO with USD 2 million in flexible funding for decent work|url=https://www.ilo.org/resource/news/qatar-supports-ilo-usd-2-million-flexible-funding-decent-work|access-date=2026-08-24|website=[[International Labour Organization]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Qatar and ILO Sign $2M Deal to Advance Decent Work and Build Crisis Resilience|url=https://www.devdiscourse.com/article/other/3415332-qatar-and-ilo-sign-2m-deal-to-advance-decent-work-and-build-crisis-resilience|access-date=2026-08-24|website=Devdiscourse|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Imtiaz|first=Fareeha|date=2025-05-16|title=Qatar signs agreement to support ILO with USD 2 million|url=https://www.iloveqatar.net/news/general/qatar-signs-agreement-support-ilo-usd-2-million|access-date=2026-08-24|website=ILoveQatar|language=en}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই অনুষ্ঠানটোৱে কেৱল ধনৰ প্ৰৱাহকে সূচোৱা নাছিল, বৰং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিৰ মাজত অধিক গভীৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সহযোগিতাৰ দিশত এক পৰিৱৰ্তন সূচাইছিল। কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিয়েই এই ধন আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{official website}}
* [http://www.itcilo.org আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ]
* আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা, [https://web.archive.org/web/20180807001520/http://blue.lim.ilo.org/cariblex/pdfs/ILO_dec_philadelphia.pdf ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা] (১৯৪৪)

[[শ্ৰেণী:শান্তিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]</text>
      <sha1>chum7sz8doswntzqmm9s1lzt3yx54tp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636704</id>
      <parentid>636703</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T10:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173678" sha1="3vzk1bpqh932brdbey6ic9fyzmalazm" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা&lt;ref name=&quot;UIA&quot; /&gt;
| logo = International Labour Organization Logo.webp
| logo_size = 175px
| num_staff = ৩,৪৯১
| num_staff_year = ২০২৫&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://unsceb.org/hr-organization | title=PERSONNEL BY ORGANIZATION &amp;#124; United Nations - CEB }}&lt;/ref&gt;
| logo_caption = 
| type = ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা
| abbreviation = আই এল অ'
| languages = {{hlist|[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]|[[স্পেনিছ ভাষা|স্পেনিছ]]|[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]]}}
| leader_title = সঞ্চালক প্ৰধান
| leader_name = গিলবাৰ্ট হৌংবো
| status = সক্ৰিয়
| formation = {{start date and age|1919|4|11|df=yes}}
| headquarters = জেনেভা, [[ছুইজাৰলেণ্ড]]
| awards = [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|শান্তিৰ ন'বেল বঁটা]] (১৯৬৯)
| website = {{official URL}}
| parent_organization = [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভা]] &lt;br /&gt; [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ]]
| subsidiaries = 
}}

'''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা''' {{en|International Labour Organization}} চমুকৈ '''আই এল অ''' [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ এটা সংস্থা। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড]] নিৰ্ধাৰণ কৰি সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ন্যায় আগবঢ়োৱা।&lt;ref name=&quot;UIA&quot;&gt;{{Cite web |url=https://uia.org/s/or/en/1100025992 |url-access= |title=International Labour Organization (ILO) |author1=Staff writer |year=2024 |department=UIA Global Civil Society Database |website=uia.org |publisher=আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ সংঘ |agency=Yearbook of International Organizations Online |location=Brussels, Belgium |format= |arxiv= |asin= |bibcode= |doi= |isbn= |issn= |jfm= |jstor= |lccn= |mr= |oclc= |ol= |osti= |pmc= |pmid= |rfc= |ssrn= |zbl= |id= |access-date=24 December 2024 |via= |quote= |trans-quote= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm|title=Mission and impact of the ILO|work=International Labour Organization |date=28 January 2024 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240301081628/http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/lang--en/index.htm |archive-date= Mar 1, 2024 }}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৩খন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খন আৰু [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। সমগ্ৰ বিশ্বত ইয়াৰ প্ৰায় ৪০টা ক্ষেত্ৰীয় কাৰ্যালয় আছে। সংস্থাটোৱে ১০৭খন দেশত প্ৰায় ৩,৩৮১জন কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰে। ইয়াৰে ১,৬৯৮জনে কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্পত কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Departments and offices|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm|access-date=2021-07-15|website=International Labour Organization|language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20210812101027/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/departments-and-offices/lang--en/index.htm |archive-date= Aug 12, 2021 }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ মানদণ্ডসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে স্বাধীনতা, সমতা, সুৰক্ষা আৰু মৰ্যাদাৰ পৰিৱেশত সমগ্ৰ বিশ্বতে সকলোৰে বাবে সহজলভ্য, উৎপাদনশীল আৰু বহনক্ষম [[শ্ৰম|কৰ্মসংস্থান]] নিশ্চিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm|title=Labour standards |website=International Labour Organization|language=en|access-date=2020-04-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501235733/https://www.ilo.org/global/standards/lang--en/index.htm |archive-date= May 1, 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;international labour standards2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm|title=Introduction to International Labour Standards|work=International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231132132/https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/lang--en/index.htm |archive-date= Dec 31, 2023 }}&lt;/ref&gt; ২০২৬ চনলৈকে এই মানদণ্ডসমূহ ১৯৩খন অভিসন্ধি আৰু চুক্তিত প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰে আঠখনক ১৯৯৮ চনৰ [[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় ঘোষণা]] অনুসৰি মৌলিক হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰে সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দামৰ অধিকাৰৰ কাৰ্যকৰী স্বীকৃতি, বলপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বিলোপ, [[শিশু শ্ৰম]]ৰ বিলোপ আৰু [[নিয়োগ বৈষম্য|নিয়োগ]] আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে। আই এল অ' [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন]]ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ। 

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত এই সংস্থাৰ এটা বিশেষ ত্ৰিপাক্ষিক গাঁথনি আছে। ইয়াৰ সকলো মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ বাবে চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ আলোচনা আৰু অনুমোদন প্ৰয়োজন। এই গাঁথনিটো আই এল অ'ৰ তিনিটা মুখ্য সংস্থাৰ জৰিয়তে চলোৱা হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন বছৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড প্ৰস্তুত কৰে। পৰিচালনা পৰিষদে কাৰ্যনিৰ্বাহক পৰিষদ হিচাপে কাম কৰে আৰু সংস্থাটোৰ নীতি আৰু বাজেট নিৰ্ধাৰণ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় হৈছে সংস্থাটোৰ স্থায়ী সচিবালয়। ই সংস্থাটোৰ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যকলাপ ৰূপায়ণ কৰে। সচিবালয়ৰ নেতৃত্ব  তগ’ দেশৰ গিলবাৰ্ট হৌংবোই দিয়ে। তেওঁক ২০২২ চনত পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। 

২০১৯ চনত সংস্থাটোৱে কৰ্মৰ ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কীয় বিশ্ব আয়োগ গঠন কৰিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনত একবিংশ শতিকাৰ শ্ৰম পৰিৱেশৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰসমূহৰ বাবে দহটা পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বজনীন শ্ৰমৰ নিশ্চয়তা, জন্মৰপৰা বৃদ্ধাৱস্থালৈ সামাজিক সুৰক্ষা আৰু জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|title=Global Commission on the Future of Work |website=International Labour Organization|date=14 August 2017 |language=en|access-date=2019-03-21 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20190321141919/http://www.ilo.org/global/topics/future-of-work/WCMS_569528/lang--en/index.htm|archive-date=2019-03-21 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_663006/lang--en/index.htm|title=A human-centred agenda needed for a decent future of work|date=2019-01-22|website=International Labour Organization|language=en|access-date=2019-03-21}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে ই [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য]] পূৰণত সহায় কৰিবলৈ গঠন কৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থাসমূহৰ মিত্ৰজোঁট ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য। 

আই এল অ'ৰ ইতিহাসৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হৈছে ১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]] আৰু ১৯৪৪ চনৰ [[ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা]]। ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ ৪২৭ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৪৪ চনৰ ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অধীনত আই এল অ'ক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু &quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; নীতি পুনৰ নিশ্চিত কৰিছিল। 

{{TOC limit|3}}

==গাঁথনি==

[[File:OIT, Genève.jpg|thumb|ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়]]

আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা বিশেষায়িত সংস্থা।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Organization |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/290987/International-Labour-Organization-ILO |access-date=24 May 2012 |publisher=britannica.com}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা বা কাৰ্যসূচীৰ দৰে আই এল অ'ও ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Home |url=http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013125243/http://www.undg.org/index.cfm?P=13p |archive-date=13 October 2013 |access-date=2011-05-22}}&lt;/ref&gt;

আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থাৰপৰা পৃথকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা ত্ৰিপাক্ষিক শাসন-ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকল একত্ৰিত হৈ শ্ৰমৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ, নীতি প্ৰস্তুত আৰু সকলো মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থানৰ বাবে কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে। এই গাঁথনিৰ উদ্দেশ্য হৈছে আই এল অ'ৰ শ্ৰম মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীত তিনিওটা গোটৰ মতামত প্ৰতিফলিত কৰা। অৱশ্যে চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা আন দুটা গোটৰ তুলনাত দুগুণ। 

===পৰিচালনা পৰিষদ===

পৰিচালনা পৰিষদ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সংস্থা। ই বছৰত তিনিবাৰ, মাৰ্চ, জুন আৰু নৱেম্বৰ মাহত বৈঠকত মিলিত হয়। ই আই এল অ'ৰ নীতি সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কাৰ্যসূচী নিৰ্ধাৰণ কৰে, সংস্থাটোৰ কাৰ্যসূচী আৰু বাজেটৰ খচৰা সন্মিলনত দাখিলৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে, সঞ্চালক প্ৰধান নিৰ্বাচন কৰে, সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰপৰা শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য বিচাৰে, তদন্ত সমিতি নিযুক্ত কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ৰ কাম-কাজ তদাৰক কৰে। 

পৰিচালনা পৰিষদত ৫৬জন স্থায়ী সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৪জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৪জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। ইয়াৰ উপৰি ৬৬জন উপ-সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৯জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৯জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। 

মুখ্য ঔদ্যোগিক গুৰুত্ব থকা দহখন ৰাষ্ট্ৰই স্থায়ীভাৱে দহখন আসন লাভ কৰে। সেইবোৰ হৈছে [[ব্ৰাজিল]], [[চীন]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাৰ্মানী]], [[ভাৰত]], [[ইটালী]], [[জাপান]], [[ৰাছিয়া]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Governing Body|url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/governing-body/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; আন চৰকাৰী সদস্যসকলক প্ৰতি তিনিবছৰৰ মূৰে মূৰে সন্মিলনে নিৰ্বাচন কৰে। শেহতীয়া নিৰ্বাচন ২০২৪ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Governing Body elections (International Labour Conference (ILC)) |url=https://www.ilo.org/international-labour-conference/112th-session-international-labour-conference/governing-body-elections-2024 |access-date=2026-05-30 |website=www.ilo.org |language=en}}&lt;/ref&gt; নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ সদস্যসকলক তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত যোগ্যতাত নিৰ্বাচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সংবিধান|Article 7, ILO Constitution]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution|url=http://www.ilo.org/public/english/bureau/leg/amend/index.htm|publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===সঞ্চালক প্ৰধান===

২০২২ চনৰ ২৫ মাৰ্চত গিলবাৰ্ট ফছুন হৌংবো আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Gilbert Houngbo will be the first African to lead the ILO
 | work=republicoftogo.com
 | date=25 March 2022
 | url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/in-english/gilbert-houngbo-will-be-the-first-african-to-lead-the-ilo
}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ গাই ৰাইডাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। গাই ৰাইডাৰক ২০১২ চনৰ অক্টোবৰত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰত দ্বিতীয় পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে পুনৰ নিৰ্বাচিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 | title=Guy Ryder re-elected as ILO Director-General for a second term
 | work=International Labour Organization
 | date=7 November 2016
 | url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_534283/lang--en/index.htm
}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সংস্থাটোৰ প্ৰথমজন আফ্ৰিকীয় সঞ্চালক প্ৰধান। ২০২৪ চনত আফ্ৰিকাৰ কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশৰ প্ৰতিনিধিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় ভ্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৰক্কোও আছিল। তাত তেওঁলোকে অৰ্থনৈতিক সংহতি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, নিয়োগ আৰু দক্ষতা বিকাশৰ মন্ত্ৰী ইউনিছ ছেকৌৰিৰ সৈতে আলোচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;f990&quot;&gt;{{cite web |last1=Taibi |first1=FADLI |last2=Technology |first2=Archos |date=2024-01-17 |title=ILO DG Lauds Morocco's Experience in Implementing Social State Policy |url=https://www.mapnews.ma/en/actualites/economy/ilo-dg-lauds-moroccos-experience-implementing-social-state-policy |access-date=2024-05-08 |website=MapNews |language=fr}}&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধানসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে:&lt;ref&gt;ILO official site: [https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/ilo-director-general/former-directors-general/lang--en/index.htm Former Directors-General]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! নাম
! দেশ
! কাৰ্যকাল
|-
| আলবাৰ থমাছ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯১৯–১৯৩২
|-
| হেৰল্ড বাটলাৰ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৩২–১৯৩৮
|-
| জন জি. ৱিনাণ্ট || {{flagcountry|USA}} || ১৯৩৯–১৯৪১
|-
| এডৱাৰ্ড জে. ফেলান || {{flagcountry|IRL}} || ১৯৪১–১৯৪৮
|-
| ডেভিড এ. মৰ্চ || {{flagcountry|USA}} || ১৯৪৮–১৯৭০
|-
| ক্লাৰেন্স উইলফ্ৰেড জেংকছ || {{flagcountry|UK}} || ১৯৭০–১৯৭৩
|-
| ফ্ৰান্সিছ ব্লাঞ্চাৰ || {{flagcountry|FRA}} || ১৯৭৪–১৯৮৯
|-
| মিচেল হানছেন|| {{flagcountry|BEL}} || ১৯৮৯–১৯৯৯
|-
| জুয়ান ছোমাভিয়া || {{flagcountry|CHL}} || ১৯৯৯–২০১২
|-
| গাই ৰাইডাৰ || {{flagcountry|UK}} || ২০১২–২০২২
|-
| গিলবাৰ্ট হৌংবো || {{flagcountry|TOG}} || ২০২২–বৰ্তমান
|}

===সদস্যপদ===

[[File:International Labour Organization flag.jpg|thumb|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পতাকা]]

আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ১৯৩খন [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খনৰ লগতে [[কুক দ্বীপপুঞ্জ]] আই এল অ'ৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ILO Constitution Article 3|url=http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091225111436/http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|archive-date=25 December 2009|publisher=Ilo.org|access-date=2 June 2012}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ৰ সদস্য নোহোৱা সাতখন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ হৈছে [[আন্দোৰা]], [[ভূটান]], [[লিচটেনষ্টাইন]], [[মাইক্ৰ'নেছিয়া]], [[মোনাকো]], [[নাউৰু]] আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ILO Declaration on Fundamental Prinicples &amp; Rights at Work |url=https://sthelenaehrc.org/ilo-declaration-on-fundamental-prinicples-rights-at-work/ |website=Equality &amp; Human Rights Commission |date=10 November 2020 |access-date=21 August 2023}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যিকোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ সদস্য হ'ব পাৰে। সদস্যপদ লাভ কৰিবলৈ এখন দেশে সঞ্চালক প্ৰধানক জনাব লাগিব যে সেই দেশে আই এল অ'ৰ সংবিধানৰ সকলো বাধ্যবাধকতা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=EotN-Membership&gt;{{cite encyclopedia|title=The International Labour Organization (ILO) – Membership|url=http://www.nationsencyclopedia.com/United-Nations-Related-Agencies/The-International-Labour-Organization-ILO-MEMBERSHIP.html|encyclopedia=Encyclopedia of the Nations|publisher=Advameg, Inc.|access-date=16 August 2012|year=2012}}&lt;/ref&gt; আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা ৰাষ্ট্ৰক সকলো প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোট আৰু চৰকাৰী প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোটৰ জৰিয়তে আই এল অ'ৰ সাধাৰণ সন্মিলনত সদস্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা কুক দ্বীপপুঞ্জ ২০১৫ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ত যোগদান কৰে।&lt;ref&gt;International Labour Organization. (n.d.). ''About the ILO in the Cook Islands.'' Retrieved June 26, 2021, from https://www.ilo.org/suva/countries-covered/cook-islands/WCMS_410209/lang--en/index.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |title=Key document - ILO Constitution |url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=1000:62:0::NO:62:P62_LIST_ENTRIE_ID:2453907:NO |access-date=2024-03-23 |website=www.ilo.org}}&lt;/ref&gt;

যিবোৰ দেশ [[জাতিসংঘ]]ৰ অধীনত আই এল অ'ৰ সদস্য আছিল, ১৯৪৬ চনত সংস্থাটোৰ নতুন সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সময়তো সেই দেশসমূহ সদস্য হৈ থাকিল।&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

==উদ্দেশ্য==

ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই (১০ মে' ১৯৪৪) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পৰম্পৰাগত উদ্দেশ্যসমূহ পুনৰ উল্লেখ কৰাৰ লগতে দুটা নতুন দিশ সংযোজন কৰিছিল। এই দুটা দিশ আছিল সামাজিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত [[মানৱ অধিকাৰ]]ৰ গুৰুত্ব আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot;&gt;Norman F. Dufty, [https://www.jstor.org/stable/2706128 &quot;Organizational Growth and Goal Structure: The Case of the ILO&quot;], (1972) 26 (3) ''International Organization'' 479 accessed 24 August 2011&lt;/ref&gt;{{Rp|481–2}} দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ সময়ত আই এল অ'ই &quot;উন্নত পৃথিৱীৰ আশা&quot;ৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা নতুন বাস্তৱতা আৰু নতুন আকাংক্ষাৰ সৈতে নিজৰ মূল নীতিসমূহ খাপ খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot;&gt;Joseph Sulkowski, [https://www.jstor.org/stable/2194455 &quot;The Competence of the International Labor Organization Under the United Nations System&quot;], (1951) 45 (2) ''The American Journal of International Law'' 286 accessed 24 August 2011.&lt;/ref&gt;{{Rp|287}} এই ঘোষণা ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত আই এল অ'ৰ ২৬তম সন্মিলনত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

১৯৪৬ চনত [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ সন্মিলনে আই এল অ'ৰ সংবিধান সংশোধন কৰাৰ সময়ত ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাখন সংবিধানৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ই সংবিধানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;Sulkowski&quot; /&gt;{{Rp|287}} ঘোষণাখনৰ অধিকাংশ দাবী আমেৰিকা আৰু পশ্চিম ইউৰোপৰ শ্ৰমিক সংঘ আৰু আই এল অ'ৰ সচিবালয়ৰ অংশীদাৰিত্বৰ ফল আছিল।&lt;ref name=&quot;Dufty&quot; /&gt;{{Rp|481}}

&quot;শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়&quot; হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক নথিসমূহৰ প্ৰস্তাৱনাত প্ৰকাশ পোৱা এটা নীতি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক জড় পণ্য, মানৱ মূলধন, কেৱল উৎপাদনৰ উপাদান বা [[মানৱ সম্পদ]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে জীৱিকা অৰ্জনৰ বাবে কাম কৰা লোকসকলক [[মানৱ]] হিচাপে মৰ্যাদা আৰু সন্মান দিয়া উচিত। পল অ'হিগিনছৰ মতে এই বাক্যাংশটো জন কেলছ ইংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৮৮০ চনত [[ডাবলিন]]ত ব্ৰিটিছ ট্ৰেডছ ইউনিয়ন কংগ্ৰেছৰ এখন সভাত এই বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;O'Higgins, P., [https://academic.oup.com/ilj/article-abstract/26/3/225/664238 'Labour is not a Commodity' — an Irish Contribution to International Labour Law'] (1997) 26(3) Industrial Law Journal 225–234&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

===উৎপত্তি===

ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত [[জাতিসংঘ]]ৰ সংস্থা হিচাপে আই এল অ' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতাসকলে ১৯১৯ চনৰ পূৰ্বেই সামাজিক চিন্তা আৰু কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰিছিল। মুখ্য সদস্যসকলে পূৰ্বৰ ব্যক্তিগত পেছাগত আৰু মতাদৰ্শগত নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ইজনে সিজনক চিনি পাইছিল। এই নেটৱৰ্কসমূহত তেওঁলোকে সামাজিক নীতি সম্পৰ্কীয় জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু ধাৰণা বিনিময় কৰিছিল। যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ &quot;জ্ঞানভিত্তিক সম্প্ৰদায়সমূহ&quot;, যেনে ১৯০০ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন সমিতি, আৰু সমাজবাদী দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেটৱৰ্কসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম ৰাজনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানীকৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক আছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot;&gt;{{cite journal|author=VanDaele, Jasmien|title=Engineering Social Peace: Networks, Ideas, And the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages= 435–466|doi=10.1017/S0020859005002178|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছৰ সময়ত &quot;নিৰ্মাণযোগ্য সমাজ&quot;ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ স্থপতিসকলৰ সামাজিক পৰিকল্পনাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুঘটক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন নতুন শাখা হিচাপে সামাজিক সংস্কাৰ ৰূপায়ণৰ এক উপযোগী মাধ্যম হৈ পৰিছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলৰ সামাজিক ন্যায় আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মৰ অধিকাৰৰ আদৰ্শসমূহ ১৯১৯ চনৰ পেৰিছ শান্তি সন্মিলনত হোৱা কূটনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আপোচৰদ্বাৰা সলনি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত আই এল অ'ৰ আদৰ্শবাদ আৰু বাস্তৱবাদৰ মাজৰ ভৰসাম্য প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref name=&quot;VanDaele&quot; /&gt;

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আন্দোলনে শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এটা বিস্তৃত কাৰ্যসূচী আগবঢ়াইছিল। ইয়াক যুদ্ধৰ সময়ত শ্ৰমিকসকলৰ সমৰ্থনৰ বিনিময়ত দিয়া ব্যৱস্থা হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল।{{clarify|date=August 2012}} যুদ্ধৰ পিছৰ পুনৰ্গঠন আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাই প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আৰু যুদ্ধৰ ঠিক পিছতে বহু দেশৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। গ্ৰেট ব্ৰিটেইনত হুইটলি আয়োগ নামৰ পুনৰ্গঠন আয়োগৰ এটা উপ-সমিতিয়ে ১৯১৮ চনৰ জুলাই মাহৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত সমগ্ৰ বিশ্বতে &quot;ঔদ্যোগিক পৰিষদ&quot; স্থাপনৰ পৰামৰ্শ দিছিল।&lt;ref&gt;Haimson, Leopold H. and Sapelli, Giulio. ''Strikes, Social Conflict, and the First World War: An International Perspective.'' Milan: Fondazione Giangiacomo Feltrinelli, 1992. {{ISBN|88-07-99047-4}}&lt;/ref&gt; ব্ৰিটিছ লেবাৰ পাৰ্টিয়ে ''শ্ৰম আৰু নতুন সামাজিক ব্যৱস্থা'' নামৰ নথিৰ জৰিয়তে নিজৰ পুনৰ্গঠন কাৰ্যসূচী প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Shapiro, Stanley|title=The Passage of Power: Labor and the New Social Order|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=120|year=1976|jstor=986599|issue=6|pages=464–474}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তৃতীয় প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ আন্তঃমিত্ৰ শ্ৰমিক আৰু সমাজবাদী সন্মিলনত গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম আৰু ইটালীৰ প্ৰতিনিধিসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক অধিকাৰ সংস্থা, গোপন কূটনীতিৰ অন্ত আৰু অন্যান্য লক্ষ্যৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;ইৱাও আয়ুছাৱা. ''International Labour Legislation''. Clark, N.J.: Lawbook Exchange, 2005. {{ISBN|1-58477-461-4}}&lt;/ref&gt; ১৯১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকান ফেডাৰেচন অৱ লেবাৰে নিজৰ পৃথক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে নিৰপেক্ষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াত সামূহিক দৰ-দামৰ জৰিয়তে বহু ক্ৰমিক উন্নতি সাধনৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Foner&quot;&gt;Foner, Philip S. ''History of the Labor Movement in the United States. Vol. 7: Labor and World War I, 1914–1918.'' New York: International Publishers, 1987. {{ISBN|0-7178-0638-3}}&lt;/ref&gt;

====আই এফ টি ইউ বাৰ্ণ সন্মিলন====

যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে যুদ্ধোত্তৰ পৃথিৱী সম্পৰ্কে দুটা পৃথক ধাৰণা আগবাঢ়ি আহিছিল। প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে আগবঢ়াইছিল। এই সংস্থাই ১৯১৯ চনৰ জুলাই মাহত ছুইজাৰলেণ্ডৰ বাৰ্ণত এখন সভাৰ আহ্বান জনাইছিল। বাৰ্ণৰ সভাত আই এফ টি ইউৰ ভৱিষ্যৎ আৰু পূৰ্বৰ কেইবছৰত উত্থাপিত বিভিন্ন প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ কথা আছিল। আই এফ টি ইউৱে কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক সমান মৰ্যাদাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰো প্ৰস্তাৱ দিছিল। ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছে সভাখন বৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকৰ দেশৰ ভূমিকাৰ স্বীকাৰোক্তি হিচাপে অধীনস্থ মৰ্যাদা দিয়াৰ পক্ষপাতী আছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে গম্পাৰ্ছে উড্ৰ' উইলছনৰ চৈধ্য দফাক একমাত্ৰ ভিত্তি হিচাপে লৈ পেৰিছত সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পক্ষপাতী আছিল। আমেৰিকাৰ বৰ্জনৰ পিছতো বাৰ্ণৰ সভা নিৰ্ধাৰিত সময়ত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত বাৰ্ণ সন্মিলনে মজুৰিভিত্তিক শ্ৰমৰ অন্ত আৰু সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ দাবী জনায়। এই লক্ষ্যসমূহ তৎক্ষণাৎ পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলে, [[জাতিসংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই শ্ৰমিক আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন আৰু কাৰ্যকৰী কৰিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

====আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন আয়োগ====

ইফালে পেৰিছ শান্তি সন্মিলনে সাম্যবাদৰ প্ৰতি জনসমৰ্থন হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিসমূহে উদীয়মান শান্তি চুক্তিত শ্ৰমিক সংঘ আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা ধাৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰু ভৱিষ্যতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সম্পৰ্কৰ পথ নিৰ্দেশ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা স্থাপন কৰিবলৈ সন্মত হয়। শান্তি সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱসমূহৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শদাতা আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগখনে ১৯১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে আৰু গম্পাৰ্ছক অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

[[File:Picture of Samuel Gompers.jpg|thumb|upright|left|১৯১৮ চনত আলবাৰ থমাছৰ সৈতে ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছ]]

আয়োগৰ বৈঠকসমূহৰ সময়ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ বাবে দুটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰস্তাৱ উত্থাপিত হৈছিল। ব্ৰিটেইনে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদ স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, যিয়ে শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন কৰিব আৰু জাতিসমূহৰ লীগৰ প্ৰতিজন সদস্যই সেই আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিব। প্ৰতিখন দেশৰ দুজনকৈ প্ৰতিনিধি সংসদত থাকিব লাগিছিল। এজন শ্ৰমিক আৰু এজন পৰিচালনাপক্ষৰ প্ৰতিনিধি।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt; এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ে শ্ৰম সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰি নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ ধাৰণাৰ দাৰ্শনিকভাৱে বিৰোধী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডই আমেৰিকাত ইতিমধ্যে লাভ কৰা সীমিত সুৰক্ষাসমূহ হ্ৰাস কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰা গম্পাৰ্ছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষমতা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। আইন ৰূপায়ণৰ দায়িত্ব জাতিসমূহৰ লীগৰ ওপৰত এৰি দিব লাগে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধিসকলৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও আমেৰিকাৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

গম্পাৰ্ছে শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা খচৰা চনদৰ কাৰ্যসূচীও নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। আমেৰিকাই দহটা প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰে তিনিটা কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল শ্ৰমক পণ্য হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয়; সকলো শ্ৰমিকৰ জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে পৰ্যাপ্ত মজুৰিৰ অধিকাৰ আছে; আৰু সমান কামৰ বাবে মহিলাই সমান মজুৰি লাভ কৰিব লাগে। বাকস্বাধীনতা, সংবাদ মাধ্যম, সভা আৰু সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰা এটা প্ৰস্তাৱ কেৱল সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। ১৬ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱটো ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞালৈ সলনি কৰা হৈছিল। [[আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন]]ৰ প্ৰস্তাৱটো আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন বা ৪০ ঘণ্টীয়া কৰ্মসপ্তাহৰ প্ৰয়োজনীয়তা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। কম উৎপাদনশীল দেশসমূহৰ বাবে ইয়াত ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছিল। আন চাৰিটা আমেৰিকান প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা হৈছিল। ইফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু তিনিটা ধাৰা প্ৰস্তাৱ কৰিছিল আৰু সেইবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল সাপ্তাহিক বিশ্ৰামৰ বাবে এটা বা ততোধিক দিন, বিদেশী শ্ৰমিকৰ বাবে আইনৰ সমতা আৰু কাৰখানাৰ পৰিস্থিতিৰ নিয়মীয়া আৰু সঘন পৰিদৰ্শন।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

আয়োগে ১৯১৯ চনৰ ৪ মাৰ্চত চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে। শান্তি সন্মিলনে ১১ এপ্ৰিলত কোনো সংশোধন নকৰাকৈ প্ৰতিৱেদনখন গ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিৱেদনখন [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ ত্ৰয়োদশ অংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref name=&quot;Foner&quot; /&gt;

===দুয়ো বিশ্বযুদ্ধৰ মাজৰ সময়===

প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন ১৯১৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]ৰ  আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱনত আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616(1919-1).pdf|title=International Labor Conference. October 29, 1919 – November 29, 1919|publisher= Washington Government Printing Office 1920|website= International Labour Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012135621/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/P/09616/09616%281919-1%29.pdf|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সন্মিলনে প্ৰথম ছখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম অভিসন্ধি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এইবোৰত উদ্যোগত কৰ্মঘণ্টা, নিবনুৱা সমস্যা, মাতৃত্বকালীন সুৰক্ষা, মহিলাৰ নিশাৰ কাম, ন্যূনতম বয়স আৰু উদ্যোগত কিশোৰ-কিশোৰীৰ নিশাৰ কামৰ বিষয়ে ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/about/history.htm|title=Origins and history|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt; বিশিষ্ট ফৰাচী সমাজবাদী আলবাৰ থমাছ ইয়াৰ প্ৰথম সঞ্চালক প্ৰধান হৈছিল। 

মুকলি হতাশা আৰু তীব্ৰ সমালোচনাৰ মাজতো পুনৰ গঠন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে এই ব্যৱস্থাৰ সৈতে দ্ৰুতভাৱে খাপ খুৱাই লৈছিল। আই এফ টি ইউৱে ক্ৰমান্বয়ে আই এল অ'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰচাৰ আৰু দাবী উত্থাপনৰ কামৰ ওপৰত নিজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Reiner Tosstorff|title=The International Trade-Union Movement and the Founding of the International Labour Organization|journal=International Review of Social History|year= 2005 |volume=50|issue=3|pages=399–433|doi=10.1017/S0020859005002166|url=http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319131726/http://orca-mwe.cf.ac.uk/3948/1/International_Trade-Union_Movement.pdf|archive-date=19 March 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আই এল অ'ৰ সদস্য নাছিল। কাৰণ আমেৰিকাৰ ছিনেটে জাতিসমূহৰ লীগৰ চুক্তি নাকচ কৰিছিল আৰু আমেৰিকাই ইয়াৰ কোনো সংস্থাত যোগদান কৰিব পৰা নাছিল। [[ফ্ৰেংকলিন ডি ৰুজভেল্ট]] আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নতুন প্ৰশাসনে জাতিসমূহৰ লীগৰ সদস্য নোহোৱাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ বাবে পুনৰ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১৯ জুনত আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছে ৰাষ্ট্ৰপতিক জাতিসমূহৰ লীগত যোগদান নকৰাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ অনুমতি দি এটা যুটীয়া প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২২ জুনত আই এল অ'ই আমেৰিকাৰ চৰকাৰক সংস্থাটোত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাই এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২০ আগষ্টত আমেৰিকাৰ চৰকাৰে ইতিবাচক সঁহাৰি জনায় আৰু আই এল অ'ত নিজৰ আসন গ্ৰহণ কৰে। 

{{image|1919-ILC-secretariatstaff.jpg|950|১৯১৯ চনত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত অনুষ্ঠিত প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কৰ্মচাৰীসকল। সন্মুখত আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱন। }}

===যুদ্ধকাল আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘ===

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছুইজাৰলেণ্ড জাৰ্মান সেনাৰদ্বাৰা পৰিৱেষ্টিত হৈ থকাৰ সময়ত আই এল অ'ৰ সঞ্চালক জন জি. ৱিনাণ্টে জেনেভা এৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪০ চনৰ আগষ্টত [[কানাডা]] চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে আই এল অ'ক মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত আশ্ৰয় ল'বলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। চল্লিছজন কৰ্মচাৰীক অস্থায়ী কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু তেওঁলোকে ১৯৪৮ চনলৈ মেকগিলৰপৰা কাম কৰি থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/public/english/support/lib/century/index2.htm|title=ILO|work=International Labour Organization|date=28 January 2024 }}&lt;/ref&gt;

১৯৪৬ চনত জাতিসমূহৰ লীগৰ অন্ত পৰাৰ পাছত আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘ ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থা হয়।&lt;ref name=&quot;e11022&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630004817/https://www.ilo.org/dyn/media/mediasearch.fiche?p_id=16023&amp;p_lang=en|archive-date=30 June 2017|title=Photo Gallery|year=2011|publisher=ILO|access-date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt; সংশোধিত সংবিধানত সংস্থাটোৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য সম্পৰ্কীয় ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা (১৯৪৪) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। 

===শীতল যুদ্ধৰ সময়===

[[File:Minister of Labor Mr. Wilopo is having a conversation with the Deputy Director General of the ILO Dr. R. Rao.jpg|thumb|১৯৫০ চনৰ ১৫ মাৰ্চত তেতিয়াৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী উইলোপোৰ সৈতে আই এল অ'ৰ উপ-সঞ্চালক প্ৰধান আৰ. ৰাও]]

১৯৫০ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা স্বাধীন হোৱা পূৰ্বৰ উপনিৱেশসমূহৰ সম্ভাৱ্য সদস্যপদৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ সংস্থাটোৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৬৩ চনৰ সঞ্চালক প্ৰধানৰ প্ৰতিৱেদনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্ভাৱ্য নতুন সদস্যসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO: 'Programme and Structure of the ILO':report of the Director General, 1963.&lt;/ref&gt; বিশ্ব পৰিৱেশৰ এই পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ফলত সংস্থাটোৰ ভিতৰৰ বিদ্যমান ৰাজনীতিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল&lt;ref&gt;R. W. Cox, &quot;ILO: Limited Monarchy&quot; in R.W. Cox and H. Jacobson ''The Anatomy of Influence: Decision Making in International Organization'' Yale University Press, 1973 pp.102-138&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত সংস্থাটোৰ সৈতে আমেৰিকাৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। 

১৯৭০ চনৰ জুলাইত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ এজন সহকাৰী সঞ্চালক প্ৰধান নিযুক্ত কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ প্ৰতি দিয়া আৰ্থিক সহায়ৰ ৫০ শতাংশ বন্ধ কৰি দিছিল। এই নিযুক্তিৰ সমালোচনা আই এল অ'ৰ ব্ৰিটিছ সঞ্চালক প্ৰধান চি. উইলফ্ৰেড জেংকছ আৰু এ এফ এল–চি আই অ'ৰ সভাপতি জৰ্জ মেনি আৰু নিউ জাৰ্চিৰ বিধায়ক জন ই. ৰুনিৰপৰা আহিছিল। অৱশেষত অৱশ্যে ধন পৰিশোধ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot;&gt;{{cite journal|last=Beigbeder|first=Yves|title=The United States' Withdrawal from the International Labor Organization|journal=Relations Industrielles / Industrial Relations|year=1979|volume=34|issue=2|pages=223–240|url=http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|doi=10.7202/028959ar|doi-access=free|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609070528/http://www.erudit.org/revue/ri/1979/v34/n2/028959ar.pdf|archive-date=9 June 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Communication from the Government of the United States|url=http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf |publisher=International Labour Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924063409/http://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/GB/198/GB.198_22_11_engl.pdf|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}. United States letter dated 5 November 1975 containing notice of withdrawal from the International Labour Organization.&lt;/ref&gt;

[[File:Tripartite.png|thumb|১৯৭৬ চনৰ ত্ৰিপাক্ষিক পৰামৰ্শ অভিসন্ধিৰ অনুমোদনসমূহ]]

১৯৭৫ চনৰ ১২ জুনত আই এল অ'ই পেলেষ্টাইন মুক্তি সংস্থাক ইয়াৰ সভাসমূহত পৰ্যবেক্ষকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিবলৈ ভোটদান কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইজৰাইলৰ প্ৰতিনিধিসকলে সভাখন ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাই ধন ৰখাই থোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৭৫ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰি যোৱাৰ জাননী দিয়ে। ইয়াৰ মতে সংস্থাটো ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আমেৰিকাই লগতে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে সাম্যবাদী দেশসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব প্ৰকৃত &quot;ত্ৰিপাক্ষিক&quot; নাছিল। ১৯৭৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এই প্ৰত্যাহাৰ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;Beigbeder1979&quot; /&gt;

সংস্থাটোৰপৰা কিছু সুবিধা লাভ কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ১৯৮০ চনত পুনৰ আই এল অ'ত যোগদান কৰে। এই ঘটনাই আংশিকভাৱে আই এল অ'ৰ মানৱ অধিকাৰকেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰপৰা আঁতৰি ৱাশ্বিংটন সহমতৰ সমৰ্থনৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তনত ভূমিকা লৈছিল। অৰ্থনীতিবিদ গাই ষ্টেণ্ডিংৰ মতে আই এল অ'ই গাঁথনিগত বৈষম্য হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰপৰা নিয়োগৰ সমতাৰ প্ৰচাৰ কৰা সংস্থালৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Standing2008&quot;&gt;{{cite journal|last=Standing|first=Guy|title=The ILO: An Agency for Globalization?|journal=Development and Change|year=2008|volume=39|issue=3|pages=355–384|url=http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|access-date=4 August 2012|doi=10.1111/j.1467-7660.2008.00484.x|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|archive-date=13 October 2013|archivedate=13 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013085605/http://www.unhistory.org/pdf/StandingILO.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

১৯৮১ চনত [[পোলেণ্ড]] চৰকাৰে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ ফলত ছলিডাৰ্নোস্কৰ কাৰ্যকলাপ বাধাগ্ৰস্ত হয় আৰু ইয়াৰ বহু নেতা আৰু সদস্যক আটক কৰা হয়। আই এল অ'ৰ সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সমিতিয়ে ১৯৮২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনত পোলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰে। তদন্তৰ বাবে গঠন কৰা এখন আয়োগে পোলেণ্ডে আই এল অ'ৰ ৮৭ নং অভিসন্ধি আৰু ৯৮ নং অভিসন্ধি উলংঘা কৰা বুলি বিচাৰি পায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C087|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_Ilo_Code:C098|title=ILO Conventions No. 98|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; পোলেণ্ডে ১৯৫৭ চনত এই অভিসন্ধিসমূহ অনুমোদন কৰিছিল। আই এল অ' আৰু আন বহু দেশ আৰু সংস্থাই পোলেণ্ড চৰকাৰৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰিছিল। অৱশেষত ১৯৮৯ চনত চৰকাৰে ছলিডাৰ্নোস্কক আইনগত মৰ্যাদা দিয়ে। সেই বছৰতে চৰকাৰ আৰু ছলিডাৰ্নোস্কৰ মাজত এখন গোলমেজ আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়। তাত আই এল অ'ৰ নীতি অনুসৰি সংগঠনটোৰ পুনৰ আইনী স্বীকৃতিৰ চৰ্তসমূহত সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হয়। চৰকাৰে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডত প্ৰথম মুক্ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও সন্মতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.ilo.org/budapest/information-resources/press-releases/WCMS_477275/lang--en/index.htm|title=The ILO and the story of Solidarnoc|website=International Labour Organization|date=3 May 2016}}&lt;/ref&gt;

==কাৰ্যালয়সমূহ==

===আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়===

[[File:Cwr aerial 1937.jpg|thumb|উইলিয়াম ৰেপাৰ্ড কেন্দ্ৰ, ১৯২৬ৰপৰা ১৯৭৪লৈ আই এল অ'ৰ আসন; বৰ্তমান [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়]]

আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম কেইমাহমান সংস্থাটোৰ কাৰ্যালয় লণ্ডনত আছিল। ১৯২০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ই জেনেভালৈ স্থানান্তৰিত হয়। জেনেভাত ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰৰ আৰিয়ানা সম্পত্তিত আছিল। সেই ভৱনটোত পূৰ্বতে থুডিকাম আৱাসিক বিদ্যালয় আছিল আৰু বৰ্তমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰেড ক্ৰছ সমিতিৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। কাৰ্যালয়ৰ কাম বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ১৯২৬ চনত জেনেভা হ্ৰদৰ পাৰত এটা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। জৰ্জ এপিটোই ইয়াৰ নক্সা কৰিছিল। বৰ্তমান এই ভৱনটো [[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ কাৰ্যালয়। 

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত কাৰ্যালয়টো সাময়িকভাৱে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। 

বৰ্তমান আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰত, ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয়ৰ ওচৰতে অৱস্থিত। ইউজিন বোডুৱাঁ, পিয়েৰ লুইজি নেৰভি আৰু আলবাৰ্টো কামেনজিণ্ডৰ নক্সাত নিৰ্মিত এই দ্বি-অৱতল আয়তাকাৰ ভৱনটো ১৯৬৯ চনৰপৰা ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত কঠোৰ যুক্তিবাদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ সময়ত ই ছুইজাৰলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশাসনিক ভৱন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/mission-and-objectives/features/WCMS_649270/lang--en/index.htm|title=A house for social justice - past, present and future|website=International Labour Organization|date=9 November 2018|access-date=8 December 2020}}&lt;/ref&gt;

===আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

* [[আফ্ৰিকা]]ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, আবিদজান, আইভৰী কষ্ট
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, [[বেংকক]], থাইলেণ্ড
* [[ইউৰোপ]] আৰু মধ্য এছিয়াৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, জেনেভা, ছুইজাৰলেণ্ড
* লেটিন আমেৰিকা আৰু কেৰিবিয়ানৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, লিমা, পেৰু
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, বেইৰুট, লেবানন

===উপ-আঞ্চলিক কাৰ্যালয়===

এইবোৰক &quot;মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান কাৰিকৰী সহায়তা দল&quot; বুলি কোৱা হয়। এই দলসমূহে নিজৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত কেইবাখনো দেশৰ কাম-কাজত কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। 

[[File:OIT Santiago 20200127 06.jpg|thumb|[[ছাণ্টিয়াগো]]ত আই এল অ'ৰ কাৰ্যালয়]]

* উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, কায়ৰো, ইজিপ্ত
* পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ডাকাৰ, ছেনেগাল
* পূব আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প্ৰিটোৰিয়া, দক্ষিণ আফ্ৰিকা
* মধ্য আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, য়াউণ্ডে, কেমেৰুণ
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেইৰুট, লেবানন
* দক্ষিণ এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[নতুন দিল্লী]], ভাৰত
* পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেংকক, থাইলেণ্ড
* মধ্য আৰু পূব ইউৰোপৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বুদাপেষ্ট, হাংগেৰী
* পূব ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[মস্কো]], ৰাছিয়া
* এণ্ডিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, লিমা, পেৰু
* কেৰিবিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো
* মধ্য আমেৰিকাৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ছান জোছে, ক'ষ্টা ৰিকা
* লেটিন আমেৰিকাৰ দক্ষিণ ক'নৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, [[ছাণ্টিয়াগো]], চিলি

===দেশীয় আৰু যোগাযোগ কাৰ্যালয়===

* আফ্ৰিকাত: আবিদজান, আবুজা, আদিছ আবাবা, আলজিয়াৰ্ছ, আন্তানানাৰিভো, কায়ৰো, ডাকাৰ, দাৰ এছ ছালাম, হাৰাৰে, কিনছাছা, লুছাকা, প্ৰিটোৰিয়া, য়াউণ্ডে
* আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহত: বেইৰুট, [[দোহা]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.un.org/en/story/2019/10/1049471|title = New labour laws in Qatar benefiting migrant workers a 'momentous step forward': ILO|date = 17 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/beirut/media-centre/news/WCMS_627158/lang--en/index.htm|title=ILO inaugurates its first project office in Qatar|date=30 April 2018}}&lt;/ref&gt; [[জেৰুজালেম]]
* এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত: বেংকক, [[বেইজিং]], [[কলম্বো]], [[ঢাকা]], [[হানই]], [[ইছলামাবাদ]], [[জাকাৰ্টা]], [[কাবুল]], [[কাঠমাণ্ডু]], [[মেনিলা]], নতুন দিল্লী, [[ছুভা]], [[টকিঅ']], [[য়াংগুন]]
* ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াত: [[আংকাৰা]], [[বাৰ্লিন]], [[ব্ৰাছেলছ]], বুদাপেষ্ট, [[লিছবন]], [[মাদ্ৰিদ]], মস্কো, [[পেৰিছ]], [[ৰোম]]
* আমেৰিকাত: [[ব্ৰাছিলিয়া]], [[বুয়েনছ আয়াৰ্ছ]], [[মেক্সিকো চহৰ]], [[নিউয়ৰ্ক]], লিমা, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ছান জোছে, ছাণ্টিয়াগো, [[ৱাশ্বিংটন ডি.চি.]]

==কাৰ্যকলাপ==
[[File:ILO Hall 2025.jpg|thumb|upright|জেনেভাত থকা আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ভৱনৰ মাজভাগৰ হল]]

===অভিসমূহ===

২০২৬ চনলৈকে আই এল অ'ই ১৯৩টা অভিসম গ্ৰহণ কৰিছিল। এই অভিসমসমূহ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰ ভোটৰদ্বাৰা পৰ্যাপ্তসংখ্যক অনুমোদন লাভ কৰাৰ পাছত কাৰ্যকৰী হয়। অৱশ্যে অনুমোদন লাভ নকৰিলেও আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কোনো অভিসম কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত ইয়াক অনুমোদন কৰা দেশসমূহে ইয়াৰ বিধানসমূহ প্ৰয়োগ কৰাৰ আইনী বাধ্যবাধকতা লাভ কৰে। 

প্ৰতি বছৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ মানদণ্ড প্ৰয়োগ সমিতিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড উলংঘনৰ অভিযোগসমূহৰ কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰে। চৰকাৰসমূহে তেওঁলোকে অনুমোদন কৰা অভিসমসমূহৰ বাধ্যবাধকতা কিমানদূৰ পালন কৰিছে সেই বিষয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিব লাগে। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে অনুমোদন নকৰা অভিসমসমূহৰো পৰামৰ্শৰ দৰে একে আইনী শক্তি থাকে। 

১৯৯৮ চনত ৮৬সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে ''[[কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা]]'' গ্ৰহণ কৰে। এই ঘোষণাত চাৰিটা মৌলিক নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;ILO-Declaration&quot;&gt;{{cite web |year=1998 |title=ILO Declaration on Fundamental Principles and Rights at Work |url=http://www.ilo.org/declaration/lang--en/index.htm |access-date=16 August 2012 |work=Rights at Work |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

* শ্ৰমিকসকলৰ মুক্তভাৱে সংগঠিত হোৱা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ
* জোৰপূৰ্বক আৰু বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ অৱসান
* [[শিশু শ্ৰম]]ৰ অৱসান
* শ্ৰমিকসকলৰ মাজত অন্যায় বৈষম্যৰ অৱসান

আই এল অ'ৰ মতে ইয়াৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে সংশ্লিষ্ট আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত এই নীতিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সন্মান কৰাৰ বাবে কাম কৰাৰ বাধ্যবাধকতা আছে। এই মৌলিক নীতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহ এতিয়া অধিকাংশ সদস্য ৰাষ্ট্ৰই অনুমোদন কৰিছে।&lt;ref&gt;See the list of ratifications at {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120524225645/http://www.ilo.org/ilolex/english/docs/declworld.htm|title=Ilo.org}}&lt;/ref&gt;

প্ৰটোকলসমূহ সদায় অভিসমৰ সৈতে জড়িত থাকে। এইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি হ'লেও নিজাববীয়াকৈ অস্তিত্ব নাথাকে। অভিসমৰ দৰে প্ৰটোকলসমূহো অনুমোদন কৰিব পাৰি। 

পৰামৰ্শসমূহৰ অভিসমৰ দৰে বাধ্যতামূলক শক্তি নাথাকে আৰু সেইবোৰ অনুমোদনৰ অধীন নহয়। অভিসমৰ সৈতে একে সময়তে পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰি অভিসমৰ অতিৰিক্ত বা অধিক বিশদ বিধান যোগ কৰিব পাৰি। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত পৰামৰ্শ পৃথকভাৱে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি আৰু কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিসমৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা বিষয় সামৰি ল'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recommendations |url=http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12010:0::NO::: |website=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt;

===আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন===

আই এল অ'ই বছৰত এবাৰ জেনেভাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰে। এই সন্মিলনত অভিসম আৰু পৰামৰ্শকে ধৰি আই এল অ'ৰ বিস্তৃত নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Labour Conference |url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/how-the-ilo-works/international-labour-conference/lang--en/index.htm |access-date=24 May 2012 |publisher=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; এই সন্মিলনক &quot;আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংসদ&quot; বুলিও কোৱা হয়। ইয়াত আই এল অ'ৰ সাধাৰণ নীতি, কৰ্মসূচী আৰু বাজেটৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হয় আৰু পৰিচালনা পৰিষদ নিৰ্বাচন কৰা হয়। 

প্ৰথমখন সন্মিলন ১৯১৯ চনত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;vittin&quot;&gt;Vittin-Balima, C., [https://library.fes.de/pdf-files/gurn/00067.pdf Migrant workers: The ILO standards], archived at ''Bibliothek der Friedrich-Ebert-Stiftung'', accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; 

প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰক দুজন চৰকাৰী প্ৰতিনিধি, এজন নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধি আৰু এজন শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰে গঠিত এটা প্ৰতিনিধিদলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ নিজা ভোটাধিকাৰ থাকে আৰু প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ জনসংখ্যা যিমানেই নহওক কিয় সকলো ভোটৰ মূল্য সমান। নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলক সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট দেশৰ নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকসকলৰ সৰ্বাধিক প্ৰতিনিধিত্বশীল ৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্বাচন কৰা হয়। সাধাৰণতে শ্ৰমিক আৰু নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধিসকলে তেওঁলোকৰ ভোটদানৰ মাজত সমন্বয় কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে আৰু তেওঁলোকে কোনো গোট হিচাপে ভোট দিবলৈ বাধ্য নহয়। 

প্ৰতিনিধিসকলে পৰামৰ্শদাতা আৰু বিকল্প প্ৰতিনিধিৰ সৈতে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---relconf/documents/meetingdocument/wcms_844627.pdf Final list of delegations, International Labour Conference, 110th Session, 2022], accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt; সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে। তেওঁলোকে মুক্তভাৱে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি ভোট দিব পাৰে। মতামতৰ এই বৈচিত্ৰ্যই অতি বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা বা সৰ্বসন্মতিক্ৰমে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাত বাধা নিদিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The International Labour Conference | url=https://cbsd.ilo.org/cbsd_initiatives/international-labour-conference | publisher=International Labour Organization | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলেও সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। চৰকাৰী আৰু অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনসমূহেও পৰ্যবেক্ষক হিচাপে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। 

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ ১০৯সংখ্যক অধিৱেশন ২০২০ চনৰপৰা পিছুৱাই ২০২১ চনৰ মে' মাহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। [[ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰী]]ৰ বাবে সন্মিলনখন অনলাইনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০২১ চনৰ ২০ মে'ত জেনেভাত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু তাত বিষয়ববীয়া নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত জুন, নৱেম্বৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহত বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2021 |title=109th International Labour Conference to be held virtually, opening in May |url=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_791932/lang--en/index.htm}}&lt;/ref&gt; ১১০সংখ্যক অধিৱেশন ২০২২ চনৰ ২৭ মে'ৰপৰা ১১ জুনলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://ilo-live-frontend.netlify.app/events/110th-international-labour-conference-2022-05 110th International Labour Conference], accessed 25 September 2022&lt;/ref&gt; ১১১সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধিৱেশন ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/ilc/ILCSessions/111/lang--en/index.htm 111th Session of the International Labour Conference], 5–16 June 2023, accessed 15 December 2023&lt;/ref&gt;

===বিশ্বজনীন মঞ্চৰ বৈঠক===

আই এল অ'ই ব্যৱসায় আৰু নিয়োগৰ নিৰ্দিষ্ট খণ্ডসমূহৰ সৈতে জড়িত বিষয়ত নিয়মীয়াকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ত্ৰিপাক্ষিক সমাৱেশ আৰু বিশ্বজনীন আলোচনাৰ মঞ্চ আয়োজন কৰে।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/sector/activities/sectoral-meetings/lang--en/index.htm Sectoral meetings], accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১১ চনত বিশ্বব্যাপী জাহাজ পৰিবহণৰ বাবে পাত্ৰ পেকেজিং কৰাৰ সময়ত যোগান শৃংখলৰ সুৰক্ষা আৰু ২০১২ চনত শৈশৱৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষাৰ নিয়োগৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;ILO, [https://www.ilo.org/global/docs/WCMS_151472/lang--en/index.htm &quot;Any fool can stuff a container?&quot;: ILO to discuss safety in growing container industry], published 14 February 2011, accessed 19 January 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |author=ILO |url= |title=Early childhood education and educators: Global Dialogue Forum on Conditions of Personnel in Early Childhood Education, Geneva, 22–23 February 2012 |publisher=International Labour Office, Sectoral Activities Department |year=2012 |isbn= |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰম পৰিসংখ্যা===

আই এল অ' শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ এটা প্ৰধান উৎস। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে শ্ৰমৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাৰ দিশত তেওঁলোকৰ অগ্ৰগতি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ শ্ৰম পৰিসংখ্যা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিসংখ্যাগত কামৰ অংশ হিচাপে আই এল অ'ই কেইবাটাও তথ্যভাণ্ডাৰ পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/global/statistics-and-databases/lang--en/index.htm|title=ILO statistics overview|work=International Labour Organization|date=16 April 2024 }}&lt;/ref&gt; এই তথ্যভাণ্ডাৰত ২০০খনতকৈ অধিক দেশৰ ১১টা প্ৰধান তথ্য শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ উপৰি আই এল অ'ই কেইবাখনো শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ''শ্ৰম বজাৰৰ মুখ্য সূচক''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/empelm/what/WCMS_114240/lang--en/index.htm|title=Key Indicators of the Labour Market (KILM)|work=International Labour Organization|date=11 December 2013 }}&lt;/ref&gt; অন্যতম। ইয়াত শ্ৰম অংশগ্ৰহণৰ হাৰ, নিয়োগ, নিবনুৱা, শিক্ষাগত অৰ্হতা, শ্ৰম ব্যয় আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ২০টা মুখ্য সূচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই সূচকসমূহৰ বহুতো আন সংগঠনে প্ৰস্তুত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনা বিভাগ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰোয়ে উৎপাদন খণ্ডৰ ঘণ্টাভিত্তিক পাৰিশ্ৰমিকৰ সূচক প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|website=International Labour Organization, KILM 17|title=Hourly compensation costs|access-date=2 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|archive-date=11 July 2012|archivedate=11 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711163957/http://kilm.ilo.org/KILMnetBeta/pdf/kilm17EN-2009.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগে প্ৰতি বছৰে ''শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/|title=List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor|work=U.S. Department of Labor |access-date=9 January 2015|archive-date=12 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112004718/https://www.dol.gov/ilab/reports/child-labor/list-of-goods/}}&lt;/ref&gt; এই তালিকাখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম পৰিক্ৰমা ব্যুৰোৱে প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত সংশোধিত সংস্কৰণত মুঠ ৭৪খন দেশ আৰু ১৩৬বিধ সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। 

আই এল অ' [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮]]ৰ ১৭টা সূচকৰ ভিতৰত ৯টা সূচকৰ দায়িত্বশীল সংস্থা।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.ilo.org/publications/time-act-sdg-8-integrating-decent-work-sustained-growth-and-environmental-0 |title=Time to act for SDG 8: integrating decent work, sustained growth and environmental integrity |date=2019 |publisher=International Labour Office |isbn=978-92-2-133677-8 |location=Geneva}}&lt;/ref&gt;{{Rp|5}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Sustainable Development Goal #8: Decent Work and Economic Growth |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/decent-work-and-2030-agenda-sustainable-development/sustainable-development-goal-8-decent-work-and-economic-growth |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই লক্ষ্যৰ বিষয় হৈছে &quot;উপযুক্ত শ্ৰম আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশ।&quot; &lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, আই এল অ' লক্ষ্য ৮.খৰ সূচক ৮.খ.১ৰ দায়িত্বশীল সংস্থা। এই লক্ষ্যৰ ভাষ্য হৈছে: &quot;২০২০ চনৰ ভিতৰত যুৱ নিয়োগৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন কৌশল প্ৰস্তুত আৰু কাৰ্যকৰী কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিশ্বজনীন নিয়োগ চুক্তি ৰূপায়ণ কৰা।&quot; &lt;ref name=&quot;:172&quot;&gt;United Nations (2017) Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, [[:File:A RES 71 313 E.pdf|Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://undocs.org/A/RES/71/313 A/RES/71/313])&lt;/ref&gt; সেই অনুসৰি বিশ্বজনীন যুৱ সবলীকৰণ কৌশলৰ অগ্ৰগতিৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব আই এল অ'ৰ।&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{Cite web |title=United Nations (2018) Economic and Social Council, Conference of European Statisticians, Geneva |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/2018/CES_39.pdf |access-date=September 19, 2020 |website=United Nations, Geneva}}&lt;/ref&gt;

===প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষাদানৰ একক===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ ইটালীৰ তুৰিনত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.itcilo.org/en|title=ITCILO – International Training Center|access-date=21 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|archive-date=10 July 2015|archivedate=10 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710093243/http://www.itcilo.org/en|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন বিভাগৰ সৈতে একেলগে এই কেন্দ্ৰই আই এল অ'ৰ বিষয়া আৰু সচিবালয়ৰ সদস্যসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণৰ লগতে বিভিন্ন শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰতি বছৰে বিশ্বৰ প্ৰায় ১১,০০০ লোকৰ বাবে ৪৫০টাতকৈ অধিক প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্প আগবঢ়ায়। 

উদাহৰণস্বৰূপে, কেন্দ্ৰটোৱে উন্নয়ন পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত আইনৰ স্নাতকোত্তৰ কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সহযোগিতা আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰৰ পেছাদাৰীসকলক বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy|title=LLM Guide (IP LLM) – University of Torino, Faculty of Law|website=llm-guide.com|access-date=2 June 2012|archive-date=18 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160318082321/http://www.llm-guide.com/university/564/universita-di-torino-turin-university-wipo-worldwide-academy}}&lt;/ref&gt;

==বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি==

===শিশু শ্ৰম===

[[File:Minimum age convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৭৩ চনৰ সৰ্বনিম্ন বয়স সন্মিলনৰ পক্ষভুক্ত দেশসমূহ আৰু তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰণ কৰা সৰ্বনিম্ন বয়স: বেঙুনীয়া, ১৪ বছৰ; সেউজীয়া, ১৫ বছৰ; নীলা, ১৬ বছৰ]][[File:Child labour in Madagascar.jpg|thumb|এই কমবয়সীয়া ল'ৰাসকল বিশ্বৰ শিশু শ্ৰমত জড়িত লাখ লাখ শিশুৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁলোকে মাদাগাস্কাৰৰ অন্তছিৰাবেৰ এটা ইটাভাতাত কাম কৰে। ]]
[[শিশু শ্ৰম]]ক সাধাৰণতে এনে কাম হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যিয়ে শিশুৰ শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদা কাঢ়ি লয় আৰু তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক বিকাশৰ ক্ষতি কৰে। ''শিশু শ্ৰম'' বুলিলে শিশুৰ বাবে মানসিক, শাৰীৰিক, সামাজিক বা নৈতিকভাৱে বিপজ্জনক আৰু ক্ষতিকাৰক কামক বুজায়। ইয়াৰ উপৰি এনে কামে শিশুৰ বিদ্যালয়ত উপস্থিত থকাৰ সুযোগ কাঢ়ি লৈ, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি বা অত্যধিক দীঘলীয়া আৰু কঠিন কামৰ সৈতে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা একেলগে চলাবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Ahmady, Kameel 2021:[[Traces of Exploitation in the World of Childhood]] (A Comprehensive Research on Forms, Causes and Consequences of Child Labour in Iran). Avaye Buf Publisher, Denmark.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour |url=https://www.unicef.org/protection/child-labour |access-date=2024-06-10 |website=UNICEF |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Child labour has a profound impact on the health and wellbeing of children |url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/news-and-events/stories/child-labour-has-profound-impact-health-and-wellbeing-children_en |access-date=2024-06-10 |website=European Commission |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ৰ শিশু শ্ৰম বিলোপৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী ১৯৯২ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ক্ৰমান্বয়ে শিশু শ্ৰম বিলোপ কৰা। ইয়াৰ বাবে দেশসমূহৰ সমস্যা মোকাবিলা কৰাৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰা আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশ্বজনীন আন্দোলন আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমান এই কাৰ্যসূচী ৮৮খন দেশত চলি আছে। ২০০৮ চনত কাৰিকৰী সহযোগিতা প্ৰকল্পৰ বাবে ইয়াৰ বাৰ্ষিক ব্যয় ৬১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰতকৈ অধিক হৈছিল। ই বিশ্বৰ এই ধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যসূচী আৰু আই এল অ'ৰ এককভাৱে সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যকৰী কাৰ্যসূচী। 

বছৰবোৰৰ সৈতে এই কাৰ্যসূচীৰ সহযোগীৰ সংখ্যা আৰু পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান ইয়াৰ অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক সংগঠন, অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু চৰকাৰী সংস্থা, ব্যক্তিগত ব্যৱসায়, সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংগঠন, বেচৰকাৰী সংস্থা, সংবাদ মাধ্যম, সংসদ সদস্য, ন্যায়পালিকা, বিশ্ববিদ্যালয়, ধৰ্মীয় গোট আৰু শিশু তথা তেওঁলোকৰ পৰিয়াল অন্তৰ্ভুক্ত। 

শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে আই এল অ'ৰ এই কাৰ্যসূচীৰ কাম আই এল অ'ৰ উপযুক্ত শ্ৰম কাৰ্যসূচীৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |title=Decent work - Themes |access-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509195231/http://www.ilo.org/global/Themes/Decentwork/lang--en/index.htm |archive-date=9 May 2008}}&lt;/ref&gt; শিশু শ্ৰমে শিশুসকলক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষা লাভ কৰাত বাধা দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Von Braun|first=Joachim|editor= Von Braun|title=Employment for poverty reduction and food security|url=https://books.google.com/books?id=7q1ZUsatasIC&amp;pg=PA35|access-date=20 June 2010|series=IFPRI Occasional Papers|year=1995|publisher=Intl Food Policy Res Inst|isbn=978-0-89629-332-8|page=35}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন সন্মিলন আয়োজন কৰে। সৰ্বশেষ সন্মিলনখন ২০২২ চনৰ ১৫ মে'ৰপৰা ২০ মে'লৈ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ডাৰবানত অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5th Global Conference on the Elimination of Child Labour |url=https://www.5thchildlabourconf.org/en/home |access-date=2022-06-07 |website=www.5thchildlabourconf.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই ২০০২ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে ১২ জুনত [[বিশ্ব শিশু শ্ৰম বিৰোধী দিৱস]] পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বজুৰি শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণত উৎসাহিত কৰা। এই দিৱসে বিশেষভাৱে দাসত্ব আৰু শিশু সৈনিকৰ ব্যৱহাৰ বিলোপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |author=United Nations |title=World Day Against Child Labour - Background |url=https://www.un.org/en/observances/world-day-against-child-labour/background |access-date=2024-04-08 |work=United Nations |language=en}}&lt;/ref&gt;

====খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ ব্যতিক্ৰম====

শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সাংস্কৃতিক দৃষ্টিভংগীৰ বাবে আই এল অ'ই সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতা বিবেচনা কৰা কেইবাটাও নীতি বিকশিত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৬৯, ১০৭, ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ সন্মিলন অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে খিলঞ্জীয়া সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰা। ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ সন্মিলনে শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আনহাতে ১০৭ আৰু ১৬৯ নম্বৰৰ সন্মিলনে [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] আৰু জনজাতীয় লোকসকলৰ অধিকাৰ আগবঢ়ায় আৰু নিজৰ উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিজে নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot;&gt;{{cite book|last=Larsen|first=P.B.|title=Indigenous and tribal children: assessing child labour and education challenges.|publisher=International Programme on the Elimination of Child Labour (IPEC), International Labour Office.}}&lt;/ref&gt;

বহু খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ত, পিতৃ-মাতৃয়ে বিশ্বাস কৰে যে কাম কৰা আৰু দৈনন্দিন জীৱনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ জৰিয়তে শিশুৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱন শিক্ষা লাভ কৰে। কামক শিশুসকলৰ ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ কামৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা এক শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে দেখা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Guidelines for Combating Child Labour Among Indigenous Peoples|date=2006|publisher=International Labour Organization|location=Geneva|isbn=978-92-2-118748-6|url=http://www.ilo.org/publns}}&lt;/ref&gt; পৰিয়াল আৰু শিশুৰ কল্যাণ আৰু জীৱন-ধাৰণ পৰিয়ালৰ সকলো সদস্যৰ উমৈহতীয়া দায়িত্ব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে কামক শিশুৰ বিকাশ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলিও গণ্য কৰে। খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বহু শিশু আৰু পিতৃ-মাতৃয়ে এতিয়াও শিক্ষাক যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Larsen&quot; /&gt;

===জোৰপূৰ্বক শ্ৰম===

[[File:Krychów forced labour camp 1940 (Krowie Bagno).jpg|thumb|১৯৪০ চনৰ ক্ৰিচ'ভ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম শিবিৰ]]

আই এল অ'ই [[জোৰপূৰ্বক শ্ৰম]]ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজক ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত এই বিষয়টোক মূলতঃ ঔপনিৱেশিক সমস্যা হিচাপে দেখা হৈছিল। সেই সময়ত আই এল অ'ৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰদ্বাৰা উপনিৱেশসমূহৰ বাসিন্দাসকলৰ ওপৰত কৰা গুৰুতৰ শোষণৰপৰা তেওঁলোকক সুৰক্ষা দিবলৈ ন্যূনতম মানদণ্ড স্থাপন কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Burbank |first1=Jane |url=https://books.google.com/books?id=y7B9euuLEkUC |title=Empires in World History: Power and the Politics of Difference |last2=Cooper |first2=Frederick |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-12708-8 |page=386 |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৪৫ চনৰ পিছত লক্ষ্য আছিল দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ ভিত্তিত একে আৰু বিশ্বজনীন মানদণ্ড স্থাপন কৰা। কিন্তু [[শীতল যুদ্ধ]] আৰু ঔপনিৱেশিক শক্তিসমূহে দাবী কৰা ব্যতিক্ৰমৰ বাবে এই আলোচনা বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকৰপৰা মানৱ অধিকাৰৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰমৰ মানদণ্ডৰ ঘোষণাসমূহৰ শক্তি উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক দেশসমূহৰ চৰকাৰৰ দাবীৰ বাবে হ্ৰাস পাইছিল। তেওঁলোকে দ্ৰুত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে জৰুৰীকালীন শাসন হিচাপে শ্ৰমৰ ওপৰত অসাধাৰণ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Daniel Roger Maul|title=The International Labour Organization and the Struggle against Forced Labour from 1919 to the Present|journal=Labor History|year= 2007|volume= 48|issue=4|pages=477–500|doi=10.1080/00236560701580275|s2cid=154924697}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Solzhenitsyn, Aleksandr.(1973) [[The Gulag Archipelago]]: An Experiment in Literary Investigation. Parisian publisher YMCA-Press.}}&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Labour Convention map.svg|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৩০ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সন্মিলনত অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

১৯৯৮ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা আৰু ইয়াৰ অনুসৰণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহক সংগঠন কৰাৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ সন্মান, প্ৰচাৰ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ, সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপ কৰিবলৈ, শিশু শ্ৰম কাৰ্যকৰীভাৱে বিলোপ কৰিবলৈ আৰু নিয়োগ আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kellerson |first=Hilary |year=1998 |title=The ILO Declaration of 1998 on Fundamental Principles and Rights: A Challenge for the Future |url=https://access.heinonline.com/HOL/P?h=hein.journals/intlr137&amp;i=232 |journal=International Labour Review |volume=137 |issue=2 |pages=223–228}}&lt;/ref&gt;

[[File:Abolition of Forced Labour Convention.png|thumb|আই এল অ'ৰ ১৯৫৭ চনৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম বিলোপ সন্মিলন অনুমোদন কৰা দেশসমূহ। অনুমোদন নকৰা দেশসমূহ ৰঙা ৰঙেৰে দেখুওৱা হৈছে। ]]

২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সম্পৰ্কীয় প্ৰথম বিশ্বজনীন প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশেষ কাৰ্যসূচী সৃষ্টি কৰে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Forced labour, modern slavery and trafficking in persons |url=https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচী ১৯৯৮ চনৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণাৰ প্ৰচাৰ আৰু ৰূপায়ণৰ বৃহত্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ আছিল। ২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াক &quot;কাৰিকৰী সহায় আৰু প্ৰচাৰমূলক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপৰ বাবে&quot; সৃষ্টি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Plant |first1=Roger |last2=O'Reilly |first2=Caroline |date=March 2003 |title=The ILO's Special Action Programme to Combat Forced Labour |journal=International Labour Review |volume=142 |issue=1 |page=73 |doi=10.1111/j.1564-913X.2003.tb00253.x}}&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচীয়ে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিভিন্ন পদ্ধতি চিনাক্ত কৰাৰ সূচক বিকশিত কৰিছে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chantavanich |first1=Supang |last2=Laodumrongchai |first2=Samarn |last3=Stringer |first3=Christina |date=2016 |title=Under the shadow: Forced labour among sea fishers in Thailand |journal=Marine Policy |language=en |volume=68 |page=6 |bibcode=2016MarPo..68....1C |doi=10.1016/j.marpol.2015.12.015 |issn=0308-597X |s2cid=155418604}}&lt;/ref&gt; আৰু জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ ওপৰত সমীক্ষাৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lerche |first1=Jens |date=October 2007 |title=A Global Alliance against Forced Labour? Unfree Labour, Neo-Liberal Globalization and the International Labour Organization |journal=Journal of Agrarian Change |volume=7 |issue=4 |page=427 |bibcode=2007JAgrC...7..425L |doi=10.1111/j.1471-0366.2007.00152.x |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনত এই বিশেষ কাৰ্যসূচীক আই এল অ'ৰ ''কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ শাখা''ত একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-28 |title=Fundamental Principles and Rights at Work Branch (FUNDAMENTALS) |url=https://www.ilo.org/about-ilo/how-ilo-works/organizational-structure-international-labour-office/governance-and-tripartism-department-governance/fundamental-principles-and-rights-work-branch-fundamentals |access-date=2025-05-06 |website=ILO |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ জৰিয়তে জোৰপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে কাম আৰু মিত্ৰতা ৮.৭ৰ প্ৰসংগত কাম একেলগে কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.alliance87.org/|title=Alliance 8.7|work=Alliance 8.7}}&lt;/ref&gt;

২০১৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল গ্ৰহণ কৰা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি আছিল। ২০১৫ চনত ইয়াক অনুমোদন কৰা হয় আৰু ২০১৬ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত ই কাৰ্যকৰী হয়। নতুন প্ৰটোকলটোৱে ১৯৩০ চনত গ্ৰহণ কৰা আই এল অ'ৰ ২৯ নম্বৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সন্মিলনক আধুনিক সময়ৰ উপযোগী কৰি মানুহৰ সৰবৰাহৰ দৰে পদ্ধতিৰ মোকাবিলা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C029|title=ILO Convention 29}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ সৈতে জড়িত ২০৩ নম্বৰ পৰামৰ্শই ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ বাবে কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:3174688|title=ILO Recommendation 203}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনত আই এল অ'ই নিয়োগকৰ্তাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘ কংগ্ৰেছৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বত আধুনিক দাসত্বৰ অৱসান ঘটোৱাৰ বাবে বিশ্বজনীন অভিযান আৰম্ভ কৰে। ''৫০ ফৰ ফ্ৰিডম অভিযান''ৰ উদ্দেশ্য আছিল জনসমৰ্থন সংগ্ৰহ কৰা আৰু দেশসমূহক আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল অনুমোদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

===ন্যূনতম মজুৰি আইন===

শ্ৰমিকসকলৰ [[ন্যূনতম মজুৰি]] নিৰ্ধাৰণৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আই এল অ'ই ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা সন্মিলন, ১৯২৮, ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা কৃষি সন্মিলন, ১৯৫১ আৰু ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ সন্মিলন, ১৯৭০ক ন্যূনতম মজুৰি আইন হিচাপে সৃষ্টি কৰিছে। 

===বাণিজ্যিক যৌনতা===

১৯১৯ চনৰ [[ভাৰ্ছাই চুক্তি]]ৰ জৰিয়তে আই এল অ' সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ৰপৰাই সংস্থাটোৱে বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিতৰ্কিত বিষয়টোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। আই এল অ' আৰু [[জাতিসংঘ]] গঠনৰ আগলৈকে যৌন সেৱাৰ বিষয়টো কেৱল ৰাষ্ট্ৰৰ অধিকাৰৰ ভিতৰত আছিল। পিছত আই এল অ' আৰু জাতিসংঘ সংঘই এই বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰা বিষয় আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত বুলি বিবেচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Rodriguez Garcia |first2=Magaly |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=197 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাণিজ্যিক যৌনতাক অনৈতিক আৰু অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে পুৰুষৰ অভিভাৱকত্বৰ বাহিৰত আন দেশলৈ যোৱা দুৰ্বল অৱস্থাত থকা অবিবাহিত কৰ্মৰত মহিলাসকলৰ সৈতে বেশ্যাবৃত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে।&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ ব্যাপক ধ্বংসৰ পিছত আই এল অ'ই বেশ্যাবৃত্তিক নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰয়োজন হোৱা সংক্ৰমণ হিচাপে দেখিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=198 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ফৰাচী সমাজবাদী এলবাৰ্ট থমাছৰ নেতৃত্বত আই এল অ'ই এটা চিকিৎসা বিভাগ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল পুৰুষ নাৱিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। তেওঁলোকৰ জীৱনক &quot;ঘূৰি ফুৰা&quot; আৰু &quot;অসংযত&quot; বুলি দেখা হৈছিল আৰু সেইবাবে তেওঁলোক যৌন সংক্ৰমিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ অধিক সম্ভাৱনাপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

১৯২০ চনৰ জেনোৱা সামুদ্ৰিক সন্মিলনৰ পিছত আই এল অ'ই নাৱিকসকলৰ মাজত যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতৃত্বৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত আই এল অ'ই বিপজ্জনক বৃত্তিত কৰ্মৰত মহিলাসকলক সুৰক্ষা দিবলৈও চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু আই এল অ'ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলে যৌন ব্যৱসায়ক &quot;শ্ৰম&quot; বুলি গণ্য কৰা নাছিল। তেওঁলোকে শ্ৰমক মূলতঃ ঔদ্যোগিক শ্ৰম হিচাপে বুজিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=200 |doi=10.1353/jowh.2021.0050 |s2cid=245127678|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে মহিলাসকলে ঔদ্যোগিক কাম কৰিলে তেওঁলোক অনৈতিক জীৱনযাপনৰপৰা আঁতৰি থাকিব। মহিলাসকলক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ঔদ্যোগিক কামক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ উন্নত মজুৰি আৰু নিৰাপদ কৰ্মপৰিস্থিতিৰ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=201 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

[[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]] গঠনৰ পিছত আই এল অ'ই বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিষয়ত নতুনকৈ গঠিত সংস্থাটোৰ তুলনাত পিছপৰা ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় আয়োগে [[যৌন সৰবৰাহ]] আৰু [[বেশ্যাবৃত্তি]] দুয়োটাৰে বিলোপৰ আহ্বান জনায়।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boris |first1=Eileen |last2=Garcia |first2=Magaly Rodriguez |date=Winter 2021 |title=(In)Decent Work: Sex and the ILO |journal=Journal of Women's History |volume=33 |issue=4 |page=202 |doi=10.1353/jowh.2021.0050|s2cid=245127678 |url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/685091 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ১৯৫০ৰ দশকত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংগঠনে দাসত্বৰ সৈতে মিল থকা সকলো কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ বিষয়ৰ পৰিৱৰ্তে অপৰাধমূলক বিষয় হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

১৯৭৬ চনৰপৰা আই এল অ' আৰু অন্যান্য সংগঠনে উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ কাম আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:62&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=105 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt; আই এল অ'ই পৰীক্ষা কৰা এটা উদাহৰণ আছিল থাইলেণ্ডৰ [[গো-গো বাৰ]] আৰু ''ভাড়াতীয়া পত্নী''ৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰথা। অঞ্চলটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক ঘাটি স্থাপনৰ ফলত এই দুয়োটা প্ৰথাৰ বিকাশ ঘটিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষৰফালে আই এল অ'ই ''গ্ৰাম্য মহিলা কাৰ্যসূচী'' স্থাপন কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে বেংককত যুৱ মালিচকৰ্মী মহিলাসকলৰ যৌন ব্যৱসায়ত জড়িত হোৱাৰ বিষয়টো পৰীক্ষা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; এই ঘটনা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ আই এল অ' বা ইয়াৰ কোনো শাখাৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ এটা ৰূপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:62&quot;/&gt; পৰৱৰ্তী দশকসমূহত [[যৌন পৰ্যটন]] বৃদ্ধি আৰু এইডছ মহামাৰীৰ বিস্তাৰে আই এল অ'ৰ বাণিজ্যিক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book |last=Garcia |first=Magaly Rodriguez |title=The ILO and the Oldest Non-Profession in The Lifework of a Labor Historian: Essays in Honor of Marcel van der Linden |publisher=Brill |year=2018 |editor-last=Bosma |editor-first=Ulbe |page=106 |editor-last2=Hofmeester |editor-first2=Karin}}&lt;/ref&gt;

===এইচ আই ভি/এইডছ===

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা হৈছে [[এইচ আই ভি]] সম্পৰ্কীয় কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সম্পদ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য সংস্থা। আই এল অ'এইডছ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/lang--en/index.htm|title=HIV/AIDS and the World of Work Branch (ILOAIDS)|work=International Labour Organization}}&lt;/ref&gt; হৈছে এই বিষয়ৰ বাবে আই এল অ'ৰ বিশেষ শাখা। 

আই এল অ' ১৯৯৮ চনৰপৰা এইচ আই ভিৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল শ্ৰম আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য গুৰুতৰ প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ কৰা। সংস্থাটোৰ মতে এইচ আই ভিয়ে কৰ্মৰত লোক, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বৃহৎ বোজা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০০১ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে এইচ আই ভি/এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ওপৰত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আচৰণ বিধি গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Publications/WCMS_113783/lang--en/index.htm|title=The ILO Code of Practice on HIV/AIDS and the World of Work|work=International Labour Organization|date=June 2001}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ এখন বিশেষ অধিৱেশনৰ সময়ত প্ৰকাশ কৰা হয়। 

একেটা বছৰতে আই এল অ' এইচ আই ভি/এইডছৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যুটীয়া কাৰ্যসূচীৰ সহ-পৃষ্ঠপোষক হয়। 

২০১০ চনত ৯৯সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ সম্পৰ্কীয় আই এল অ'ৰ ২০১০ চনৰ ২০০ নম্বৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_142706/lang--en/index.htm|title=Recommendation concerning HIV and AIDS and the World of Work, 2010 (No. 200)|work=International Labour Organization|date=17 June 2010 }}&lt;/ref&gt; এইটো এইচ আই ভি আৰু এইডছ সম্পৰ্কীয় প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড আছিল। এই পৰামৰ্শত এইচ আই ভি আক্ৰান্ত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে কৰ্মক্ষেত্ৰত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিস্তৃত নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে। ''এইচ আই ভি প্ৰতিৰোধ, কৰ্মক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা'' শীৰ্ষক বিষয়ৰ অধীনত আই এল অ'এইডছে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মজগতৰ ক্ষেত্ৰত নীতি পৰামৰ্শ, গৱেষণা আৰু কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। আই এল অ'ই এইচ আই ভিৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা হ্ৰাস আৰু এইচ আই ভিৰ সৈতে জীয়াই থকা বা ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত লোকসকলৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ কমোৱাৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষাৰ প্ৰচাৰো কৰে। 

আই এল অ'এইডছে ২০১৫ চনৰ ভিতৰত নতুন সংক্ৰমণ, এইডছ-সম্পৰ্কীয় মৃত্যু আৰু বৈষম্য শূন্যলৈ অনাৰ লক্ষ্যৰে &quot;শূন্যৰ দিশে&quot; অভিযান চলাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|title=Getting to Zero|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209165450/http://www.ilo.org/aids/Eventsandmeetings/campaign/lang--en/index.htm|archive-date=9 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidsstrategygoalsby2015|title=UNAIDS|work=unaids.org}}&lt;/ref&gt; এই অভিযানৰ আধাৰত আই এল অ'এইডছে কৰ্মক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছামূলক আৰু গোপনীয় পৰামৰ্শ আৰু পৰীক্ষাৰ এটা কাৰ্যসূচী চলায়। ইয়াক ভিচিটি@ৱৰ্ক নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ilo.org/aids/WCMS_215899/lang--ja/index.htm|title=VCT@WORK: 5 million women and men workers reached with Voluntary and confidential HIV Counseling and Testing by 2015|work=International Labour Organization|date=December 2014 }}&lt;/ref&gt;

===প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক===

&quot;প্ৰব্ৰজিত&quot; শব্দটোৰ অৰ্থ অনুসৰি [[প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক]] বুলিলে কাম কৰিবলৈ এখন দেশৰপৰা আন এখন দেশলৈ যোৱা লোকক বুজায়। প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে সমতা আৰু সমন্বয়ৰ ওপৰত এটা পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=vittin /&gt; আই এল অ'ই ১৯৭৫ চনৰ প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় পৰিপূৰক বিধান সন্মিলন আৰু ১৯৯০ চনৰ সকলো প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সন্মিলনকে ধৰি কেইবাটাও সন্মিলন গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kumaraveloo|first1=K Sakthiaseelan|last2=Lunner Kolstrup|first2=Christina|date=2018-07-03|title=Agriculture and musculoskeletal disorders in low- and middle-income countries|journal=Journal of Agromedicine|language=en|volume=23|issue=3|pages=227–248|doi=10.1080/1059924x.2018.1458671|pmid=30047854|s2cid=51719997|issn=1059-924X}}&lt;/ref&gt;

===ঘৰুৱা শ্ৰমিক===

ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকল হৈছে আন লোকৰ ঘৰত বা তেওঁলোকৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰা লোক। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে ৰন্ধা-বঢ়া, ঘৰ পৰিষ্কাৰ কৰা আৰু শিশুৰ যত্ন ল'ব পাৰে। তথাপি তেওঁলোক প্ৰায়ে আটাইতকৈ কম বিবেচনা লাভ কৰা লোক আৰু শ্ৰম তথা সামাজিক সুৰক্ষাৰপৰা বঞ্চিত হয়। ইয়াৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈছে পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে এই কামসমূহ বিনা পাৰিশ্ৰমিকত কৰি অহা।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Domestic workers|url=http://www.ilo.org/global/topics/domestic-workers/lang--en/index.htm|publisher=International Labour Organization|access-date=24 May 2012}}&lt;/ref&gt; [[ঘৰুৱা শ্ৰমিক]] আৰু উপযুক্ত শ্ৰমৰ অধিকাৰ, লগতে প্ৰব্ৰজিত ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আই এল অ'ই ২০১১ চনৰ ১৬ জুনত ঘৰুৱা শ্ৰমিক সন্মিলন গ্ৰহণ কৰে। 

===পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা===

১৯৭০ৰ দশকৰপৰা আই এল অ'ই ইয়াৰ কাৰ্যকলাপ আৰু বৃহত্তৰ আলোচনাত পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা সংযোজনৰ ওপৰত কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৭২ৰপৰা ১৯৭৫ চনৰ ভিতৰত আই এল অ'ৰ কেইবাখনো প্ৰতিৱেদনত পেছাগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য, অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Montesano |first1=Francesco S. |last2=Biermann |first2=Frank |last3=Kalfagianni |first3=Agni |last4=Vijge |first4=Marjanneke J. |date=2023 |title=Can the Sustainable Development Goals Green International Organisations? Sustainability Integration in the International Labour Organisation |journal=Journal of Environmental Policy &amp; Planning |language=en |volume=25 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.1080/1523908X.2021.1976123 |issn=1523-908X |pmc=9893765 |pmid=36744153|bibcode=2023JEPP...25....1M }}&lt;/ref&gt; ২০০০ৰ দশকত আই এল অ'ই &quot;সেউজীয়া নিয়োগলৈ সামাজিকভাৱে ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন&quot;ৰ প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। সংস্থাটোৱে সেউজীয়া নিয়োগক &quot;পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰা উপযুক্ত চাকৰি&quot; হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০১৭ চনৰপৰা ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ নীতিত দৃঢ়ভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ ''ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতৰ বাবে শতবাৰ্ষিকী ঘোষণা''ত কোৱা হৈছিল যে: &quot;[...] আই এল অ'ই ইয়াৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ এই দিশত পৰিচালিত কৰিব লাগিব: (১) অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত দিশত বহনক্ষম উন্নয়নত অৰিহণা যোগোৱা ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতলৈ ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন নিশ্চিত কৰা।&quot; &lt;ref&gt;ILO (2019) [https://www.ilo.org/about-ilo/mission-and-impact-ilo/ilo-centenary-declaration-future-work-2019 ILO Centenary Declaration for the Future of Work]. Adopted at the 108th session of the International Labour Conference&lt;/ref&gt;{{Rp|3}} ''ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন''ৰ গুৰুত্ব [[শক্তি পৰিৱৰ্তন]] আৰু [[কাৰ্বনমুক্তকৰণ]]ৰ ন্যায়সংগত পদ্ধতিৰ মাজৰ সম্পৰ্কত, যিয়ে বহল [[বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য|উন্নয়ন লক্ষ্য]]সমূহক সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web |title=How just transition can help deliver the Paris Agreement |url=https://climatepromise.undp.org/research-and-reports/how-just-transition-can-help-deliver-paris-agreement |access-date=2025-02-17 |website=UNDP Climate Promise |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=McCauley |first1=Darren |last2=Heffron |first2=Raphael |date=2018-08-01 |title=Just transition: Integrating climate, energy and environmental justice |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301421518302301 |journal=Energy Policy |volume=119 |pages=1–7 |doi=10.1016/j.enpol.2018.04.014 |bibcode=2018EnPol.119....1M |issn=0301-4215 |hdl-access=free |hdl=10023/17583|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

আই এল অ'ই [[সেউজীয়া অৰ্থনীতি]]লৈ পৰিৱৰ্তন আৰু নিয়োগৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱো পৰীক্ষা কৰিছে। সংস্থাটোৱে সিদ্ধান্তলৈ আহিছিল যে উপযুক্ত নীতি গ্ৰহণ কৰিলে সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তনে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ২৪ নিযুত নতুন চাকৰি সৃষ্টি কৰিব পাৰে। আনহাতে, সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তন নঘটিলে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত উষ্ণতাৰ চাপৰ বাবে ৭২ নিযুত পূৰ্ণকালীন চাকৰি হেৰাই যাব পাৰে। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত বিশেষকৈ কৃষিক্ষেত্ৰত উপলব্ধ কৰ্মঘণ্টাও হ্ৰাস পাব পাৰে।&lt;ref&gt;[https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/04/green-economy-could-create-24-million-new-jobs/ Green economy could create 24 million new jobs]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ilo.org/global/research/global-reports/weso/greening-with-jobs/lang--en/index.htm Greening with jobs – World Employment and Social Outlook 2018]&lt;/ref&gt;

== বঁটা ==

১৯৬৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত ভ্ৰাতৃত্ববোধ আৰু শান্তি উন্নত কৰা, শ্ৰমিকসকলৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে কাম কৰা আৰু অন্যান্য উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰক কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (শান্তি)|নোবেল শান্তি বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;nobel&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - International Labour Organization Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/labour/facts/ |access-date=5 July 2006 |work=Nobelprize.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Nobel Peace Prize 1969 - Presentation Speech |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1969/ceremony-speech/ |access-date=2025-05-02 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== সমালোচনা ==

=== কাটাৰৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক ===

==== আনুষ্ঠানিক অভিযোগ ====

২০১৪ চনত [[কাটাৰ]]ত বিদেশী শ্ৰমিকসকলৰ প্ৰতি কৰা ব্যৱহাৰক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত ২০২২ ফিফা বিশ্বকাপৰ প্ৰস্তুতি চলি আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংগঠনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিক অভিযোগ দাখিল কৰে। অভিযোগত কাটাৰে বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ ব্যাপকভাৱে উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news |last=Pattisson|first=Pete|last2=Ames|first2=Nick|date=2023-03-28|title='Legacy, what legacy?' Fight goes on for migrant workers in Qatar 100 days after World Cup|url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/28/legacy-fight-goes-on-for-migrant-workers-in-qatar-100-days-after-world-cup|access-date=2026-08-24|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Ruiz|first=Rebecca R.|last2=Hurtes|first2=Sarah|date=2023-03-11|title=In World Cup Run-Up, Qatar Pressed U.N. Agency Not to Investigate Abuses|url=https://www.nytimes.com/2023/03/11/world/europe/qatar-world-cup-ilo-labor.html|access-date=2026-08-24|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Burkhalter|first=Dorian|date=2023-06-06|title=Qatar heads UN labour conference despite poor rights record|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/how-a-controversial-qatari-minister-is-heading-a-un-labour-conference/48571016|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত নিউয়ৰ্ক টাইমছে অভিযোগ কৰে যে কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে বহু বছৰৰ এক ৰাজনৈতিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। এই প্ৰচেষ্টাই সংস্থাটোক সমালোচকৰপৰা সহযোগীলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি বাতৰিটোত কোৱা হয়। বাতৰিটোৰ মতে, কাটাৰৰ কূটনীতিবিদসকলে তীব্ৰভাৱে প্ৰচাৰ চলাইছিল আৰু কাটাৰৰ সৈতে ব্যাৱসায়িক স্বাৰ্থ থকা নিয়োগকৰ্তা আৰু ৰাষ্ট্ৰসমূহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই তদন্ত আৰম্ভ কৰাত বাধা পৰিছিল বুলি অভিযোগ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু তথ্য গোপন কৰাৰ অভিযোগ ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ২০১৭ চনত অভিযোগটোৰ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰে আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে কাটাৰৰ শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিধি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এটা &quot;কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী&quot; আৰম্ভ কৰে। এই ব্যৱস্থাৰ অধীনত কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক ২৫ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এই ধনেৰে ২০১৮ চনত দোহাত সংস্থাটোৰ বাবে এটা বিশেষ প্ৰকল্প কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite news |last=Rankin|first=Jennifer|date=2023-05-16|title=UN labour rights watchdog facing backlash over Qatar conference nomination|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/16/un-labour-rights-watchdog-facing-backlash-over-qatar-conference-nomination|access-date=2026-08-24|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই ধৰণৰ ধন লাভ কৰা সাধাৰণ প্ৰথা আৰু ইয়াৰ ফলত সংস্থাটোৰ দায়িত্বত কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাই। কিন্তু এজন প্ৰাক্তন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াকে ধৰি সমালোচকসকলে সংস্থাটোৰ স্বাধীনতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰে যে কাটাৰৰ এই অৱদান প্ৰথমতে প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল আৰু ইয়াৰ পৰিমাণো অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ, গ্ৰীষ্মকালত কৰ্মঘণ্টা সীমিত কৰা আৰু তথাকথিত কাফালা ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পদক্ষেপ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সংস্থাটোৱে এই সংস্কাৰসমূহৰ প্ৰতি সাধাৰণতে ইতিবাচক দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে এই সংস্কাৰসমূহে &quot;শ শ হাজাৰ&quot; প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ ওপৰত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dupraz-Dobias|first=Paula|date=2022-11-10|title=Qatar's Swiss hub for foreign policy|url=https://www.swissinfo.ch/eng/politics/1_3-qatar-s-swiss-hub-for-foreign-policy/48029542|access-date=2026-08-24|website=[[SWI swissinfo]]|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনত কাটাৰৰ এজন বিষয়াই ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথোপকথনত একে বক্তব্য পুনৰ উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |last=Cornish|first=Chloe|date=2025-11-16|title=UN labour body's proposal to move Mideast HQ to Qatar sparks staff alarm|url=https://www.ft.com/content/24a38ad9-442e-4a96-a664-dd1792ac3ee6?syn-25a6b1a6=1|access-date=2026-08-24|work=Financial Times}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এজন প্ৰাক্তন বিষয়াই দ্য গাৰ্ডিয়ানক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰৰ সংস্কাৰসমূহক &quot;বগা কৰা&quot; ধৰণে উপস্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৱেদনসমূহ পক্ষপাতদুষ্ট আছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কেইবাজনো বৰ্তমান আৰু প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে নিউয়ৰ্ক টাইমছক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰক পৰ্যবেক্ষণৰ অধীনত থকা এখন ৰাষ্ট্ৰতকৈ ধন দিয়া গ্ৰাহকৰ দৰে অধিক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াসকলে কৈছিল যে কাটাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা উন্নতিসমূহ &quot;সূক্ষ্ম আলোচনাৰ&quot; ফল আছিল আৰু কঠোৰ সমালোচনাই সেই অগ্ৰগতিক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ মতে, শ্ৰমিক অধিকাৰ কৰ্মী, মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু কিছুমান ৰাজনীতিবিদে এই বক্তব্যত উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহে সমস্যাসমূহক কম গুৰুত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে কাটাৰত শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ &quot;ইতিবাচক দিশ&quot;ৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ লগতে সংস্থাটোৱে সংস্কাৰসমূহ ৰূপায়ণ আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিৰ্দিষ্ট ব্যৱধান আৰু সমস্যাসমূহো উল্লেখ কৰি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

==== কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচীৰ ফলাফল সম্পৰ্কে গৱেষকৰ মতামত ====

কাটাৰৰ হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আব্দুলহাদি ৰছিদ আলখায়াৰেনে ২০১৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত কৈছিল যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ চৰকাৰৰ মুখ্য সাফল্যসমূহৰ ভিতৰত কাফালা ব্যৱস্থা ধ্বংস কৰাটো অন্যতম। তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ ফলত অধিক মুক্ত আৰু প্ৰগতিশীল প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক নীতিৰ দিশত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু চৰকাৰ তথা সমাজৰ মাজত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু সুযোগৰ গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধি পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Alkhayareen|first=Abdulhadi|date=2023-01-01|title=Evaluation of the International Labor Organization project in Qatar|url=https://www.researchgate.net/publication/366775252_Evaluation_of_the_International_Labor_Organization_project_in_Qatar|journal=QScience Connect|volume=2023|doi=10.5339/connect.2023.spt.2}}&lt;/ref&gt;

হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জেকাৰী আৰ. কালোৱে ২০২৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত মত প্ৰকাশ কৰে যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ আইনী সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াত যথেষ্ট সহায় কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে আইনী সংস্কাৰসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে বাহাল থাকিলেও বিবাদ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থাটোক পুনৰ্গঠন নকৰালৈকে ই শ্ৰমিকসকলক প্ৰকৃত ন্যায় প্ৰদান কৰাত ব্যৰ্থ হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Calo|first=Zachary|date=2024-03-19|title=Labor Rights and Dispute System Design: Assessing the Legal Legacy of the 2022 Qatar World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073247_Labor_Rights_and_Dispute_System_Design_Assessing_the_Legal_Legacy_of_the_2022_Qatar_World_Cup|journal=জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা|volume=24|pages=1729–1739|doi=10.1017/glj.2023.122}}&lt;/ref&gt;

টি.এম.চি. আছাৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ এণ্টোৱান ডুভালে ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে কাটাৰৰ সহযোগিতাৰ সময়ছোৱাত কাগজত হোৱা আইনী পৰিৱৰ্তনৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ কাটাৰৰ পদক্ষেপসমূহক &quot;পটেমকিন সংস্কাৰ&quot; বুলি অভিহিত কৰি সংস্থাটোৰ প্ৰশংসা কৰা আৰু কাটাৰ তথা [[ফিফা]]ৰ সৈতে এক &quot;আশাবাদী সংস্কাৰবাদী বৰ্ণনা&quot; গ্ৰহণ কৰাৰ সমালোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Duval|first=Antoine|date=2024-03-19|title=Spectacular International Labor Law: Ambush Counter-Marketing In the Spotlight of Qatar's 2022 FIFA World Cup|url=https://www.researchgate.net/publication/379073237_Spectacular_International_Labor_Law_Ambush_Counter-Marketing_In_the_Spotlight_of_Qatar's_2022_FIFA_World_Cup|journal=[[জাৰ্মান আইন পত্ৰিকা]]|volume=24|pages=1712–1728|doi=10.1017/glj.2024.3}}&lt;/ref&gt;

==== কাটাৰগেট কেলেংকাৰি ====

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ সংস্কাৰৰ বিষয়ে দিয়া ইতিবাচক মূল্যায়ন ইউৰোপীয় সংঘৰ কিছুমান ৰাজনীতিবিদে উদ্ধৃত আৰু পুনৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মাজৰ কিছুমান পিছত কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ সৈতে জড়িত হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত হয়।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

কাটাৰগেট তদন্তৰ সৈতে জড়িত এজন বেলজিয়ামৰ বিষয়াই নিউয়ৰ্ক টাইমছক কৈছিল যে বেলজিয়াম কৰ্তৃপক্ষই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ভিতৰত কাটাৰৰ প্ৰচেষ্টাক জনমত গঢ় দিয়াৰ প্ৰচেষ্টাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ মতে, বিশ্বকাপৰ ঠিক আগতে কাটাৰৰ বিষয়াসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক প্ৰতিযোগিতাখনৰ সময়ত নেতিবাচক মন্তব্য নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। প্ৰতিৱেদনটোৱে লগতে কয় যে বিশ্বকাপৰ সময়ত সংস্থাটোৰ ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহত চলি থকা শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘনৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল আৰু চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ প্ৰশংসাত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

==== ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষপদ ====

২০২৩ চনৰ জুন মাহত কাটাৰৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী আলী বিন ছামিখ আল-মাৰী জেনেভাত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁৰ মনোনয়নে শ্ৰমিক সংগঠন আৰু শ্ৰম তথা মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মাজত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁলোকে তেওঁৰ মনোনয়নক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। কাটাৰৰ অব্যাহত শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘা আৰু কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কাটাৰৰ অধ্যক্ষপদে সংস্থাটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু সুনামৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে বুলি তেওঁলোকে আশংকা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ শ্ৰমিক গোটে আল-মাৰীৰ অধ্যক্ষপদৰ বিৰোধিতা নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ফলত নিৰ্ধাৰিত কাৰ্যসূচী অনুসৰি তেওঁৰ অধ্যক্ষপদ কাৰ্যকৰী হয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== ২০২৫ চনত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় দোহালৈ স্থানান্তৰৰ বিবেচনা ====

২০২৫ চনৰ শেষৰফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ইয়াৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[বেইৰুট]], [[লেবানন]]ৰপৰা কাটাৰৰ [[দোহা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰে। সংস্থাটোৱে অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ ফলত ২০২৬–২০২৭ চনত ৫ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ ৰাহি হ'ব পাৰে। স্থানান্তৰৰ কাৰণ হিচাপে &quot;আতিথ্য প্ৰদান কৰা চৰকাৰৰ সমৰ্থন&quot;, &quot;লেবাননত অব্যাহত অস্থিৰতা&quot; আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ সম্পদসমূহলৈ অধিক সুবিধাজনক প্ৰৱেশৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কাটাৰৰ এজন বিষয়াই কৈছিল যে কাটাৰে দোহাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে নিজৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ মতে, এই প্ৰস্তাৱক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত উদ্বেগ সৃষ্টি হয়। কৰ্মচাৰীসকলে এখন প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে আৰু জৰীপত অংশগ্ৰহণ কৰা ৭০ জন সদস্যৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশই ইয়াক সমৰ্থন কৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

কৰ্মচাৰীসকলে সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে শ্ৰমিক সংগঠন নিষিদ্ধ কৰা আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ প্ৰতি ব্যৱহাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰ্যবেক্ষণৰ সন্মুখীন হোৱা এখন দেশলৈ কাৰ্যালয় স্থানান্তৰ কৰিলে দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক স্বাভাৱিক বুলি গ্ৰহণ কৰাৰ আশংকা থাকিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত গৱেষকসকলৰ কামত বাধা পৰিব, সংস্থাটোৰ স্বাধীনতা বিপন্ন হ'ব আৰু দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক বৈধতা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে বুলি তেওঁলোকে কয়।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

লেবাননতো প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰৰ অভিযোগ আছে। তথাপি কিছুমান কৰ্মচাৰীয়ে কয় যে কাটাৰত চৰকাৰী তদাৰকী অধিক কঠোৰ হোৱাৰ বাবে তাত বাস কৰি উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সমালোচনা কৰা প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰোঁতে গৱেষকসকলে নিৰাপত্তাহীনতা অনুভৱ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

তেওঁলোকে লগতে আশংকা প্ৰকাশ কৰে যে এই স্থানান্তৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত গুৰুতৰ বিপদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু সংস্থাটোৱে নিজৰ দায়িত্বৰ সৈতে আপোচ কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

==== কাটাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য অৱদান ====

কাটাৰৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে আগবঢ়োৱা ধনৰ উপৰি কাটাৰ চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ মে' মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ নিয়মীয়া বাজেটৰ পৰিপূৰক হিচাপত ২০ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এইটো এটা নমনীয় পুঁজি ব্যৱস্থা।&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-05-15|title=Qatar supports ILO with USD 2 million in flexible funding for decent work|url=https://www.ilo.org/resource/news/qatar-supports-ilo-usd-2-million-flexible-funding-decent-work|access-date=2026-08-24|website=[[International Labour Organization]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Qatar and ILO Sign $2M Deal to Advance Decent Work and Build Crisis Resilience|url=https://www.devdiscourse.com/article/other/3415332-qatar-and-ilo-sign-2m-deal-to-advance-decent-work-and-build-crisis-resilience|access-date=2026-08-24|website=Devdiscourse|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Imtiaz|first=Fareeha|date=2025-05-16|title=Qatar signs agreement to support ILO with USD 2 million|url=https://www.iloveqatar.net/news/general/qatar-signs-agreement-support-ilo-usd-2-million|access-date=2026-08-24|website=ILoveQatar|language=en}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই অনুষ্ঠানটোৱে কেৱল ধনৰ প্ৰৱাহকে সূচোৱা নাছিল, বৰং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিৰ মাজত অধিক গভীৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সহযোগিতাৰ দিশত এক পৰিৱৰ্তন সূচাইছিল। কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিয়েই এই ধন আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{official website}}
* [http://www.itcilo.org আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ]
* আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা, [https://web.archive.org/web/20180807001520/http://blue.lim.ilo.org/cariblex/pdfs/ILO_dec_philadelphia.pdf ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা] (১৯৪৪)

[[শ্ৰেণী:শান্তিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]
[[শ্ৰেণী:আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা]]</text>
      <sha1>3vzk1bpqh932brdbey6ic9fyzmalazm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জুবিন ক্ষেত্ৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139577</id>
    <revision>
      <id>636658</id>
      <parentid>636304</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23487" sha1="nldpflgqt41ya51k2mlakykni1wr7cw" xml:space="preserve">{{Infobox monument
| name = জুবিন ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = Zubeen Garg Samadhi Khetra (1).jpg
| image_size = 
| caption = 
| location = কামাৰকুছি, [[সোণাপুৰ]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[অসম]]
| coordinates = {{coord|26.1542|91.7825|display=inline,title|type:landmark}}
| type = স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ
| dedication = [[জুবিন গাৰ্গ]]
| beginning_date = ২০২৬
| completion_date = 
| owner = অসম চৰকাৰ
| governing_body = সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ, অসম
| website = 
}}

'''জুবিন ক্ষেত্ৰ''' [[অসম]]ৰ [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ [[সোণাপুৰ]]ৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত গায়ক, সংগীত পৰিচালক, গীতিকাৰ, অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[জুবিন গাৰ্গ]]ৰ স্মৃতিত নিৰ্মাণাধীন এটা স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ। ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন হোৱা স্থানতে এই ক্ষেত্ৰ গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;ATname&quot;&gt;{{Cite news |title=Committee names Zubeen Garg’s samadhi at Sonapur ‘Zubeen Kshetra’ |url=https://assamtribune.com/amp/guwahati/committee-names-zubeen-gargs-samadhi-at-sonapur-zubeen-kshetra-1595172 |date=২১ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Assam Tribune}}&lt;/ref&gt;

জুবিন ক্ষেত্ৰৰ বাবে অসম চৰকাৰে সোণাপুৰত ১০ বিঘা ১ কঠা চৰকাৰী ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰিছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ক্ষেত্ৰখনৰ সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণেৰে প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ কাম আৰম্ভ হয়।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;&gt;{{Cite web |title=বিধানসভাত জুবিন ক্ষেত্ৰৰ প্ৰসংগ |url=https://www.kamarupa.abkknews.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%B8%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B0/ |date=৯ জুলাই ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=এবিকে নিউজ নেটৱৰ্ক}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;&gt;{{Cite news |title=Work begins on Zubeen Kshetra as fans mark six months since icon’s passing |url=https://assamtribune.com/guwahati/work-begins-on-zubeen-kshetra-as-fans-mark-six-months-since-icons-passing-1609535 |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Assam Tribune}}&lt;/ref&gt;

== অৱস্থান ==
জুবিন ক্ষেত্ৰ [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ পূব দিশত [[সোণাপুৰ]] অঞ্চলৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত। এই স্থানটো [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ ডিমৰীয়া অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য এই স্থানতে সম্পন্ন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;IE&quot;&gt;{{Cite news |title=Two months after Zubeen’s death, his cremation site turns into a shrine |url=https://indianexpress.com/article/long-reads/two-months-after-zubeens-death-his-cremation-site-turns-into-a-shrine-10379172/ |date=২২ নৱেম্বৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;

জুবিন ক্ষেত্ৰৰ স্থান ২৭নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষৰ সোণাপুৰ অঞ্চলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The Zubeen factor in Assam Assembly polls |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/elections/assam-elections/2026/Mar/26/the-zubeen-factor-in-assam-assembly-polls |date=২৬ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== নামকৰণ ==
জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন হোৱা স্থানটোৰ স্থায়ী উন্নয়নৰ বাবে অসম চৰকাৰে এখন সমিতি গঠন কৰে। ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত সমিতিৰ বৈঠকৰ পিছত স্থানটোৰ নাম '''জুবিন ক্ষেত্ৰ''' ৰখাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰা হয়। জুবিন গাৰ্গৰ পত্নী তথা সমিতিৰ অধ্যক্ষ [[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ|গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে]] নামটো সাংস্কৃতিক আৰু স্মৃতিগত পৰিচয়ৰ সৈতে জড়িত বুলি উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;ATname&quot;/&gt;

== ইতিহাস ==

=== জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য ===
[[File:Ambulance carrying Zubeen Garg in a cold coffin to Assam.jpg|thumb|জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিমযাত্ৰা]]
২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত [[ছিংগাপুৰ]]ত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। পিছত তেওঁৰ নশ্বৰদেহ অসমলৈ অনা হয় আৰু ৰাজ্যজুৰি ৰাজহুৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ পিছত ২৩ ছেপ্টেম্বৰত সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;IE&quot;/&gt;

শেষকৃত্যৰ পিছৰে পৰা স্থানটো জুবিন গাৰ্গৰ অনুৰাগীসকলৰ বাবে স্মৃতি আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ স্থানলৈ পৰিণত হয়। বিভিন্ন স্থানৰ পৰা অহা লোকে ফুল, গামোচা, মাটিৰ চাকিকে ধৰি বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াই শ্ৰদ্ধা জনাবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;IE&quot;/&gt;

=== স্থায়ী ক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনা ===
২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অসম চৰকাৰে জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্যস্থলৰ স্থায়ী উন্নয়নৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে। অসম কেবিনেটে ১৬ অক্টোবৰ ২০২৫ত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগক দিয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুমোদন কৰে। ইয়াৰ পিছত লোকনিৰ্মাণ বিভাগে প্ৰস্তাৱিত ক্ষেত্ৰখনৰ বাবে বিস্তৃত প্ৰকল্প প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ স্থপতিবিদৰ পৰা প্ৰস্তাৱ আহ্বান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Assam PWD initiates process to build Zubeen Kshetra at Sonapur |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-pwd-initiates-process-to-build-zubeen-kshetra-at-sonapur |date=২৬ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;

জুবিন ক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনা আৰু নিৰ্মাণৰ তদাৰকিৰ বাবে অসম চৰকাৰে এখন ১১জনীয়া সমিতি গঠন কৰে। সমিতিখনত জুবিন গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্য, সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ ব্যক্তি আৰু প্ৰশাসনিক বিষয়াসকল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=চৰকাৰে গঠন কৰা ১১ জনীয়া জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ জুবিন ক্ষেত্ৰ পৰিদৰ্শন |url=https://assamese.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/3/17/Zubeen-Khetro-Visit-11-member.php |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=হিন্দুস্থান সমাচাৰ}}&lt;/ref&gt;

=== ভূমি ===
২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত অসম চৰকাৰে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ বাবে ১০ বিঘা ১ কঠা চৰকাৰী ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;/&gt;

২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ সদস্যসকলে প্ৰস্তাৱিত স্থান পৰিদৰ্শন কৰি ভূমিৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰিছিল। সমিতিৰ অধ্যক্ষ গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ক্ষেত্ৰখনত জুবিন গাৰ্গৰ সৃষ্টিৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে সংগ্ৰহালয়, প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উপাদানৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Garima Saikia Garg Visits Sonapur Site to Finalise Plans for Zubeen Kshetra Memorial Project |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/garima-saikia-garg-visits-sonapur-site-to-finalise-plans-for-zubeen-kshetra-memorial-project |date=৩০ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;

== নিৰ্মাণ ==
জুবিন ক্ষেত্ৰৰ নিৰ্মাণৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হয়। কামটো অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগে ৰূপায়ণ কৰি আছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত কাম আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত কামৰূপ মহানগৰ জিলা প্ৰশাসনে পৰৱৰ্তী পৰ্যায়সমূহ জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্ধাৰণ কৰা হ'ব বুলি জানিবলৈ দিয়ে।&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত অসম বিধানসভাত চৰকাৰে জনোৱা অনুসৰি স্থায়ী দেৱাল নিৰ্মাণৰ বাবে ২০২৫–২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত ৩.১৯৭৫ কোটি টকা অনুমোদন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰলৈকে জুবিন ক্ষেত্ৰ সম্পূৰ্ণ হোৱা নাই আৰু ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য চলি আছে।&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

== পৰিকল্পিত সাংস্কৃতিক ভূমিকা ==
[[File:Zubeen Garg Samadhi Khetra (2).jpg|thumb|জুবিন ক্ষেত্ৰ]]

জুবিন ক্ষেত্ৰক কেৱল এটা শেষকৃত্যস্থল হিচাপে নহয় বৰং জুবিন গাৰ্গৰ সংগীত আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সৈতে জড়িত এটা স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ আলোচনাত জুবিন গাৰ্গৰ সৃষ্টিৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে সংগ্ৰহালয়, পুথিভঁৰাল আৰু মুকলি মঞ্চৰ দৰে সুবিধাৰ প্ৰস্তাৱ উত্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Assam: Work begins at Zubeen Kshetra after damage by storm at Sonapur |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-work-begins-at-zubeen-kshetra-after-damage-by-storm-at-sonapur |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;

সমিতিৰ সদস্যসকলে জুবিন ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ সংগীত, চলচ্চিত্ৰ আৰু অন্যান্য সৃষ্টিশীল কৰ্মৰ সৈতে জড়িত সামগ্ৰী সংৰক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;ATname&quot;/&gt;

== জনসাধাৰণৰ উপস্থিতি ==
[[File:Zubeen Garg Samadhi Khetra.jpg|thumb|জুবিন ক্ষেত্ৰ]]
জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্যৰ পিছৰে পৰা তেওঁৰ অনুৰাগীসকলে নিয়মীয়াকৈ এই স্থানলৈ আহি শ্ৰদ্ধা জ্ঞাপন কৰি আহিছে। ২০২৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি প্ৰতিদিনে বহু লোক জুবিনৰ শেষকৃত্যস্থললৈ আহিছিল আৰু ফুল, গামোচা, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাইছিল।&lt;ref name=&quot;IE&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ মাৰ্চত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ ছমাহ পূৰ্ণ হোৱাৰ দিনাও বহু অনুৰাগীয়ে জুবিন ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হৈ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে।&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

== জুবিন দিৱস ==
২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকী উপলক্ষে অসমত তিনিদিনীয়া '''জুবিন দিৱস''' পালন কৰা হয়। ১৭ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ১৯ ছেপ্টেম্বৰলৈ জুবিন ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন প্ৰাৰ্থনা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু স্মৃতিচাৰণমূলক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Assam marks first death anniversary of iconic singer and composer Zubeen Garg |url=https://newsonair.gov.in/assam-marks-first-death-anniversary-of-iconic-singer-and-composer-zubeen-garg/ |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=আকাশবাণী নিউজ}}&lt;/ref&gt;

কাৰ্যসূচীৰ আৰম্ভণিতে বিভিন্ন ধৰ্ম আৰু সম্প্ৰদায়ৰ অংশগ্ৰহণেৰে প্ৰাৰ্থনা অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ পিছত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰম্পৰাগত কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Beyond music: How Zubeen Garg's legacy lives on a year after his death |url=https://www.theweek.in/leisure/society/2026/09/16/beyond-music-how-zubeen-gargs-legacy-lives-on-a-year-after-his-death.html |date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Week}}&lt;/ref&gt;

১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীৰ দিনা জুবিন ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অনুৰাগী উপস্থিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=From a gamusa to Mayabini to murals, Assam remembers Zubeen Garg an year on |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-tributes-126091900321_1.html |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=Business Standard}}&lt;/ref&gt;

== গামোচা আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলি ==
[[File:Zubeen Khetra, Sonapur.jpg|thumb|ৰাইজে আগবঢ়োৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামগ্ৰী]]

জুবিন ক্ষেত্ৰলৈ অহা বহু অনুৰাগীয়ে অসমীয়া [[গামোচা]] আৰু ফুল আগবঢ়াই শ্ৰদ্ধা জনায়। ২০২৬ চনৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীৰ সময়তো জুবিন ক্ষেত্ৰত গামোচা, ফুল আৰু অন্যান্য শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামগ্ৰী দেখা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=From a gamusa to Mayabini to murals, Assam remembers Zubeen Garg an year on |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-tributes-126091900321_1.html |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=Business Standard}}&lt;/ref&gt;

== ব্যৱস্থাপনা ==
জুবিন ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নৰ সৈতে অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ আৰু অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগ জড়িত। প্ৰকল্পটোৰ পৰিকল্পনা আৰু তদাৰকিৰ বাবে চৰকাৰৰ দ্বাৰা গঠিত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিয়ে ভূমিকা পালন কৰি আছে।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহতো জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ প্ৰতিনিধিসকলে সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়ৰ সৈতে বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰি ক্ষেত্ৰখনৰ নিৰ্মাণ আৰু পৰিকল্পনা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ৰ সঞ্চালক ৰাহুল চন্দ্ৰ দাসৰ সৈতে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ বৈঠক |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%9F%E0%A7%B0-%E0%A6%B8/ |date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=আকাশবাণী নিউজ}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰকল্পৰ সময়ৰেখা ==
* '''১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫''' — ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু।
* '''২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫''' — সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন।
* '''অক্টোবৰ ২০২৫''' — স্থায়ী ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নৰ বাবে চৰকাৰী সমিতিৰ কাম আৰম্ভ আৰু স্থানটোৰ নাম ''জুবিন ক্ষেত্ৰ'' হিচাপে ঘোষণা।
* '''১৬ অক্টোবৰ ২০২৫''' — অসম কেবিনেটে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব লোকনিৰ্মাণ বিভাগক দিয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুমোদন কৰে।
* '''মাৰ্চ ২০২৬''' — ১০ বিঘা ১ কঠা ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ আৰু সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণ আৰম্ভ।
* '''জুলাই ২০২৬''' — অসম বিধানসভাত জুবিন ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়ন সম্পৰ্কে চৰকাৰী তথ্য উপস্থাপন।
* '''১৭–১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬''' — প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকী উপলক্ষে জুবিন ক্ষেত্ৰত তিনিদিনীয়া জুবিন দিৱস পালন।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ]]</text>
      <sha1>nldpflgqt41ya51k2mlakykni1wr7cw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636659</id>
      <parentid>636658</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>636659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23694" sha1="7p4km4jcyq0fehsqv2hjb43dwyq028m" xml:space="preserve">{{Infobox monument
| name = জুবিন ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = Zubeen Garg Samadhi Khetra (1).jpg
| image_size = 
| caption = 
| location = কামাৰকুছি, [[সোণাপুৰ]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[অসম]]
| coordinates = {{coord|26.1542|91.7825|display=inline,title|type:landmark}}
| type = স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ
| dedication = [[জুবিন গাৰ্গ]]
| beginning_date = ২০২৬
| completion_date = 
| owner = অসম চৰকাৰ
| governing_body = সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ, অসম
| website = 
}}

'''জুবিন ক্ষেত্ৰ''' [[অসম]]ৰ [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ [[সোণাপুৰ]]ৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত গায়ক, সংগীত পৰিচালক, গীতিকাৰ, অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[জুবিন গাৰ্গ]]ৰ স্মৃতিত নিৰ্মাণাধীন এটা স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ। ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন হোৱা স্থানতে এই ক্ষেত্ৰ গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;ATname&quot;&gt;{{Cite news |title=Committee names Zubeen Garg’s samadhi at Sonapur ‘Zubeen Kshetra’ |url=https://assamtribune.com/amp/guwahati/committee-names-zubeen-gargs-samadhi-at-sonapur-zubeen-kshetra-1595172 |date=২১ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Assam Tribune}}&lt;/ref&gt;

জুবিন ক্ষেত্ৰৰ বাবে অসম চৰকাৰে সোণাপুৰত ১০ বিঘা ১ কঠা চৰকাৰী ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰিছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ক্ষেত্ৰখনৰ সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণেৰে প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ কাম আৰম্ভ হয়।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;&gt;{{Cite web |title=বিধানসভাত জুবিন ক্ষেত্ৰৰ প্ৰসংগ |url=https://www.kamarupa.abkknews.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%B8%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B0/ |date=৯ জুলাই ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=এবিকে নিউজ নেটৱৰ্ক}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;&gt;{{Cite news |title=Work begins on Zubeen Kshetra as fans mark six months since icon’s passing |url=https://assamtribune.com/guwahati/work-begins-on-zubeen-kshetra-as-fans-mark-six-months-since-icons-passing-1609535 |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Assam Tribune}}&lt;/ref&gt;

== অৱস্থান ==
জুবিন ক্ষেত্ৰ [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ পূব দিশত [[সোণাপুৰ]] অঞ্চলৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত। এই স্থানটো [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ ডিমৰীয়া অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য এই স্থানতে সম্পন্ন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;IE&quot;&gt;{{Cite news |title=Two months after Zubeen’s death, his cremation site turns into a shrine |url=https://indianexpress.com/article/long-reads/two-months-after-zubeens-death-his-cremation-site-turns-into-a-shrine-10379172/ |date=২২ নৱেম্বৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;

জুবিন ক্ষেত্ৰৰ স্থান ২৭নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষৰ সোণাপুৰ অঞ্চলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The Zubeen factor in Assam Assembly polls |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/elections/assam-elections/2026/Mar/26/the-zubeen-factor-in-assam-assembly-polls |date=২৬ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== নামকৰণ ==
জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন হোৱা স্থানটোৰ স্থায়ী উন্নয়নৰ বাবে অসম চৰকাৰে এখন সমিতি গঠন কৰে। ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত সমিতিৰ বৈঠকৰ পিছত স্থানটোৰ নাম '''জুবিন ক্ষেত্ৰ''' ৰখাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰা হয়। জুবিন গাৰ্গৰ পত্নী তথা সমিতিৰ অধ্যক্ষ [[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ|গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে]] নামটো সাংস্কৃতিক আৰু স্মৃতিগত পৰিচয়ৰ সৈতে জড়িত বুলি উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;ATname&quot;/&gt;

== ইতিহাস ==

=== জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য ===
[[File:Ambulance carrying Zubeen Garg in a cold coffin to Assam.jpg|thumb|জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিমযাত্ৰা]]
২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত [[ছিংগাপুৰ]]ত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। পিছত তেওঁৰ নশ্বৰদেহ অসমলৈ অনা হয় আৰু ৰাজ্যজুৰি ৰাজহুৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ পিছত ২৩ ছেপ্টেম্বৰত সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;IE&quot;/&gt;

শেষকৃত্যৰ পিছৰে পৰা স্থানটো জুবিন গাৰ্গৰ অনুৰাগীসকলৰ বাবে স্মৃতি আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ স্থানলৈ পৰিণত হয়। বিভিন্ন স্থানৰ পৰা অহা লোকে ফুল, গামোচা, মাটিৰ চাকিকে ধৰি বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াই শ্ৰদ্ধা জনাবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;IE&quot;/&gt;

=== স্থায়ী ক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনা ===
২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অসম চৰকাৰে জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্যস্থলৰ স্থায়ী উন্নয়নৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে। অসম কেবিনেটে ১৬ অক্টোবৰ ২০২৫ত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগক দিয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুমোদন কৰে। ইয়াৰ পিছত লোকনিৰ্মাণ বিভাগে প্ৰস্তাৱিত ক্ষেত্ৰখনৰ বাবে বিস্তৃত প্ৰকল্প প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ স্থপতিবিদৰ পৰা প্ৰস্তাৱ আহ্বান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Assam PWD initiates process to build Zubeen Kshetra at Sonapur |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-pwd-initiates-process-to-build-zubeen-kshetra-at-sonapur |date=২৬ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;

জুবিন ক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনা আৰু নিৰ্মাণৰ তদাৰকিৰ বাবে অসম চৰকাৰে এখন ১১জনীয়া সমিতি গঠন কৰে। সমিতিখনত জুবিন গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্য, সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ ব্যক্তি আৰু প্ৰশাসনিক বিষয়াসকল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=চৰকাৰে গঠন কৰা ১১ জনীয়া জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ জুবিন ক্ষেত্ৰ পৰিদৰ্শন |url=https://assamese.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/3/17/Zubeen-Khetro-Visit-11-member.php |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=হিন্দুস্থান সমাচাৰ}}&lt;/ref&gt;

=== ভূমি ===
২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত অসম চৰকাৰে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ বাবে ১০ বিঘা ১ কঠা চৰকাৰী ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;/&gt;

২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ সদস্যসকলে প্ৰস্তাৱিত স্থান পৰিদৰ্শন কৰি ভূমিৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰিছিল। সমিতিৰ অধ্যক্ষ গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ক্ষেত্ৰখনত জুবিন গাৰ্গৰ সৃষ্টিৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে সংগ্ৰহালয়, প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উপাদানৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Garima Saikia Garg Visits Sonapur Site to Finalise Plans for Zubeen Kshetra Memorial Project |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/garima-saikia-garg-visits-sonapur-site-to-finalise-plans-for-zubeen-kshetra-memorial-project |date=৩০ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;

== নিৰ্মাণ ==
জুবিন ক্ষেত্ৰৰ নিৰ্মাণৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হয়। কামটো অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগে ৰূপায়ণ কৰি আছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত কাম আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত কামৰূপ মহানগৰ জিলা প্ৰশাসনে পৰৱৰ্তী পৰ্যায়সমূহ জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্ধাৰণ কৰা হ'ব বুলি জানিবলৈ দিয়ে।&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত অসম বিধানসভাত চৰকাৰে জনোৱা অনুসৰি স্থায়ী দেৱাল নিৰ্মাণৰ বাবে ২০২৫–২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত ৩.১৯৭৫ কোটি টকা অনুমোদন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰলৈকে জুবিন ক্ষেত্ৰ সম্পূৰ্ণ হোৱা নাই আৰু ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য চলি আছে।&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

== পৰিকল্পিত সাংস্কৃতিক ভূমিকা ==
[[File:Zubeen Garg Samadhi Khetra (2).jpg|thumb|জুবিন ক্ষেত্ৰ]]

জুবিন ক্ষেত্ৰক কেৱল এটা শেষকৃত্যস্থল হিচাপে নহয় বৰং জুবিন গাৰ্গৰ সংগীত আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সৈতে জড়িত এটা স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ আলোচনাত জুবিন গাৰ্গৰ সৃষ্টিৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে সংগ্ৰহালয়, পুথিভঁৰাল আৰু মুকলি মঞ্চৰ দৰে সুবিধাৰ প্ৰস্তাৱ উত্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Assam: Work begins at Zubeen Kshetra after damage by storm at Sonapur |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-work-begins-at-zubeen-kshetra-after-damage-by-storm-at-sonapur |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;

সমিতিৰ সদস্যসকলে জুবিন ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ সংগীত, চলচ্চিত্ৰ আৰু অন্যান্য সৃষ্টিশীল কৰ্মৰ সৈতে জড়িত সামগ্ৰী সংৰক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;ATname&quot;/&gt;

== জনসাধাৰণৰ উপস্থিতি ==
[[File:Zubeen Garg Samadhi Khetra.jpg|thumb|জুবিন ক্ষেত্ৰ]]
জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্যৰ পিছৰে পৰা তেওঁৰ অনুৰাগীসকলে নিয়মীয়াকৈ এই স্থানলৈ আহি শ্ৰদ্ধা জ্ঞাপন কৰি আহিছে। ২০২৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি প্ৰতিদিনে বহু লোক জুবিনৰ শেষকৃত্যস্থললৈ আহিছিল আৰু ফুল, গামোচা, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাইছিল।&lt;ref name=&quot;IE&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ মাৰ্চত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ ছমাহ পূৰ্ণ হোৱাৰ দিনাও বহু অনুৰাগীয়ে জুবিন ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হৈ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে।&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

== জুবিন দিৱস ==
২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকী উপলক্ষে অসমত তিনিদিনীয়া '''জুবিন দিৱস''' পালন কৰা হয়। ১৭ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ১৯ ছেপ্টেম্বৰলৈ জুবিন ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন প্ৰাৰ্থনা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু স্মৃতিচাৰণমূলক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Assam marks first death anniversary of iconic singer and composer Zubeen Garg |url=https://newsonair.gov.in/assam-marks-first-death-anniversary-of-iconic-singer-and-composer-zubeen-garg/ |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=আকাশবাণী নিউজ}}&lt;/ref&gt;

কাৰ্যসূচীৰ আৰম্ভণিতে বিভিন্ন ধৰ্ম আৰু সম্প্ৰদায়ৰ অংশগ্ৰহণেৰে প্ৰাৰ্থনা অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ পিছত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰম্পৰাগত কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Beyond music: How Zubeen Garg's legacy lives on a year after his death |url=https://www.theweek.in/leisure/society/2026/09/16/beyond-music-how-zubeen-gargs-legacy-lives-on-a-year-after-his-death.html |date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Week}}&lt;/ref&gt;

১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীৰ দিনা জুবিন ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অনুৰাগী উপস্থিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=From a gamusa to Mayabini to murals, Assam remembers Zubeen Garg an year on |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-tributes-126091900321_1.html |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=Business Standard}}&lt;/ref&gt;

== গামোচা আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলি ==
[[File:Zubeen Khetra, Sonapur.jpg|thumb|ৰাইজে আগবঢ়োৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামগ্ৰী]]

জুবিন ক্ষেত্ৰলৈ অহা বহু অনুৰাগীয়ে অসমীয়া [[গামোচা]] আৰু ফুল আগবঢ়াই শ্ৰদ্ধা জনায়। ২০২৬ চনৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীৰ সময়তো জুবিন ক্ষেত্ৰত গামোচা, ফুল আৰু অন্যান্য শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামগ্ৰী দেখা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=From a gamusa to Mayabini to murals, Assam remembers Zubeen Garg an year on |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-tributes-126091900321_1.html |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=Business Standard}}&lt;/ref&gt;

== ব্যৱস্থাপনা ==
জুবিন ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নৰ সৈতে অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ আৰু অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগ জড়িত। প্ৰকল্পটোৰ পৰিকল্পনা আৰু তদাৰকিৰ বাবে চৰকাৰৰ দ্বাৰা গঠিত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিয়ে ভূমিকা পালন কৰি আছে।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহতো জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ প্ৰতিনিধিসকলে সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়ৰ সৈতে বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰি ক্ষেত্ৰখনৰ নিৰ্মাণ আৰু পৰিকল্পনা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ৰ সঞ্চালক ৰাহুল চন্দ্ৰ দাসৰ সৈতে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ বৈঠক |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%9F%E0%A7%B0-%E0%A6%B8/ |date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=আকাশবাণী নিউজ}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰকল্পৰ সময়ৰেখা ==
[[File:A portrait of Zubeen Garg drawn by artist Nilim Mahanta.jpg|thumb|নীলিম মহন্ত আৰু ৰাইজে অংকন কৰা জুবিন গাৰ্গৰ চিত্ৰ]]
* '''১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫''' — ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু।
* '''২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫''' — সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন।
* '''অক্টোবৰ ২০২৫''' — স্থায়ী ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নৰ বাবে চৰকাৰী সমিতিৰ কাম আৰম্ভ আৰু স্থানটোৰ নাম ''জুবিন ক্ষেত্ৰ'' হিচাপে ঘোষণা।
* '''১৬ অক্টোবৰ ২০২৫''' — অসম কেবিনেটে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব লোকনিৰ্মাণ বিভাগক দিয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুমোদন কৰে।
* '''মাৰ্চ ২০২৬''' — ১০ বিঘা ১ কঠা ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ আৰু সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণ আৰম্ভ।
* '''জুলাই ২০২৬''' — অসম বিধানসভাত জুবিন ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়ন সম্পৰ্কে চৰকাৰী তথ্য উপস্থাপন।
* '''১৭–১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬''' — প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকী উপলক্ষে জুবিন ক্ষেত্ৰত তিনিদিনীয়া জুবিন দিৱস পালন।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ]]</text>
      <sha1>7p4km4jcyq0fehsqv2hjb43dwyq028m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636694</id>
      <parentid>636659</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T09:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* অৱস্থান */</comment>
      <origin>636694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23693" sha1="hr7kxqtxmjsm0b6rr7x61nc66avh7ww" xml:space="preserve">{{Infobox monument
| name = জুবিন ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = Zubeen Garg Samadhi Khetra (1).jpg
| image_size = 
| caption = 
| location = কামাৰকুছি, [[সোণাপুৰ]], [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]], [[অসম]]
| coordinates = {{coord|26.1542|91.7825|display=inline,title|type:landmark}}
| type = স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ
| dedication = [[জুবিন গাৰ্গ]]
| beginning_date = ২০২৬
| completion_date = 
| owner = অসম চৰকাৰ
| governing_body = সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ, অসম
| website = 
}}

'''জুবিন ক্ষেত্ৰ''' [[অসম]]ৰ [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ [[সোণাপুৰ]]ৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত গায়ক, সংগীত পৰিচালক, গীতিকাৰ, অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[জুবিন গাৰ্গ]]ৰ স্মৃতিত নিৰ্মাণাধীন এটা স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ। ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন হোৱা স্থানতে এই ক্ষেত্ৰ গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;ATname&quot;&gt;{{Cite news |title=Committee names Zubeen Garg’s samadhi at Sonapur ‘Zubeen Kshetra’ |url=https://assamtribune.com/amp/guwahati/committee-names-zubeen-gargs-samadhi-at-sonapur-zubeen-kshetra-1595172 |date=২১ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Assam Tribune}}&lt;/ref&gt;

জুবিন ক্ষেত্ৰৰ বাবে অসম চৰকাৰে সোণাপুৰত ১০ বিঘা ১ কঠা চৰকাৰী ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰিছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ক্ষেত্ৰখনৰ সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণেৰে প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ কাম আৰম্ভ হয়।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;&gt;{{Cite web |title=বিধানসভাত জুবিন ক্ষেত্ৰৰ প্ৰসংগ |url=https://www.kamarupa.abkknews.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%B8%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%9C%E0%A7%81%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B0/ |date=৯ জুলাই ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=এবিকে নিউজ নেটৱৰ্ক}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;&gt;{{Cite news |title=Work begins on Zubeen Kshetra as fans mark six months since icon’s passing |url=https://assamtribune.com/guwahati/work-begins-on-zubeen-kshetra-as-fans-mark-six-months-since-icons-passing-1609535 |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Assam Tribune}}&lt;/ref&gt;

== অৱস্থান ==
জুবিন ক্ষেত্ৰ [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ পূব দিশত [[সোণাপুৰ]] অঞ্চলৰ কামাৰকুছিত অৱস্থিত। এই স্থানটো [[কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]ৰ ডিমৰীয়া অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত। জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য এই স্থানতে সম্পন্ন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;IE&quot;&gt;{{Cite news |title=Two months after Zubeen’s death, his cremation site turns into a shrine |url=https://indianexpress.com/article/long-reads/two-months-after-zubeens-death-his-cremation-site-turns-into-a-shrine-10379172/ |date=২২ নৱেম্বৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Indian Express}}&lt;/ref&gt; জুবিন ক্ষেত্ৰৰ স্থান ২৭নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষৰ সোণাপুৰ অঞ্চলত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The Zubeen factor in Assam Assembly polls |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/elections/assam-elections/2026/Mar/26/the-zubeen-factor-in-assam-assembly-polls |date=২৬ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== নামকৰণ ==
জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন হোৱা স্থানটোৰ স্থায়ী উন্নয়নৰ বাবে অসম চৰকাৰে এখন সমিতি গঠন কৰে। ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত অনুষ্ঠিত সমিতিৰ বৈঠকৰ পিছত স্থানটোৰ নাম '''জুবিন ক্ষেত্ৰ''' ৰখাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰা হয়। জুবিন গাৰ্গৰ পত্নী তথা সমিতিৰ অধ্যক্ষ [[গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ|গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে]] নামটো সাংস্কৃতিক আৰু স্মৃতিগত পৰিচয়ৰ সৈতে জড়িত বুলি উল্লেখ কৰে।&lt;ref name=&quot;ATname&quot;/&gt;

== ইতিহাস ==

=== জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য ===
[[File:Ambulance carrying Zubeen Garg in a cold coffin to Assam.jpg|thumb|জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিমযাত্ৰা]]
২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত [[ছিংগাপুৰ]]ত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। পিছত তেওঁৰ নশ্বৰদেহ অসমলৈ অনা হয় আৰু ৰাজ্যজুৰি ৰাজহুৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ পিছত ২৩ ছেপ্টেম্বৰত সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত শেষকৃত্য সম্পন্ন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;IE&quot;/&gt;

শেষকৃত্যৰ পিছৰে পৰা স্থানটো জুবিন গাৰ্গৰ অনুৰাগীসকলৰ বাবে স্মৃতি আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ স্থানলৈ পৰিণত হয়। বিভিন্ন স্থানৰ পৰা অহা লোকে ফুল, গামোচা, মাটিৰ চাকিকে ধৰি বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াই শ্ৰদ্ধা জনাবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;IE&quot;/&gt;

=== স্থায়ী ক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনা ===
২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অসম চৰকাৰে জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্যস্থলৰ স্থায়ী উন্নয়নৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে। অসম কেবিনেটে ১৬ অক্টোবৰ ২০২৫ত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগক দিয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুমোদন কৰে। ইয়াৰ পিছত লোকনিৰ্মাণ বিভাগে প্ৰস্তাৱিত ক্ষেত্ৰখনৰ বাবে বিস্তৃত প্ৰকল্প প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ স্থপতিবিদৰ পৰা প্ৰস্তাৱ আহ্বান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Assam PWD initiates process to build Zubeen Kshetra at Sonapur |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-pwd-initiates-process-to-build-zubeen-kshetra-at-sonapur |date=২৬ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;

জুবিন ক্ষেত্ৰৰ পৰিকল্পনা আৰু নিৰ্মাণৰ তদাৰকিৰ বাবে অসম চৰকাৰে এখন ১১জনীয়া সমিতি গঠন কৰে। সমিতিখনত জুবিন গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্য, সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰৰ ব্যক্তি আৰু প্ৰশাসনিক বিষয়াসকল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=চৰকাৰে গঠন কৰা ১১ জনীয়া জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ জুবিন ক্ষেত্ৰ পৰিদৰ্শন |url=https://assamese.hindusthansamachar.in/Encyc/2026/3/17/Zubeen-Khetro-Visit-11-member.php |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=হিন্দুস্থান সমাচাৰ}}&lt;/ref&gt;

=== ভূমি ===
২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত অসম চৰকাৰে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ বাবে ১০ বিঘা ১ কঠা চৰকাৰী ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;/&gt;

২০২৫ চনৰ অক্টোবৰত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ সদস্যসকলে প্ৰস্তাৱিত স্থান পৰিদৰ্শন কৰি ভূমিৰ পৰিসৰ আৰু প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰিছিল। সমিতিৰ অধ্যক্ষ গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ক্ষেত্ৰখনত জুবিন গাৰ্গৰ সৃষ্টিৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে সংগ্ৰহালয়, প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উপাদানৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Garima Saikia Garg Visits Sonapur Site to Finalise Plans for Zubeen Kshetra Memorial Project |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/garima-saikia-garg-visits-sonapur-site-to-finalise-plans-for-zubeen-kshetra-memorial-project |date=৩০ অক্টোবৰ ২০২৫ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;

== নিৰ্মাণ ==
জুবিন ক্ষেত্ৰৰ নিৰ্মাণৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হয়। কামটো অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগে ৰূপায়ণ কৰি আছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত কাম আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত কামৰূপ মহানগৰ জিলা প্ৰশাসনে পৰৱৰ্তী পৰ্যায়সমূহ জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্ধাৰণ কৰা হ'ব বুলি জানিবলৈ দিয়ে।&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ জুলাই মাহত অসম বিধানসভাত চৰকাৰে জনোৱা অনুসৰি স্থায়ী দেৱাল নিৰ্মাণৰ বাবে ২০২৫–২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত ৩.১৯৭৫ কোটি টকা অনুমোদন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰলৈকে জুবিন ক্ষেত্ৰ সম্পূৰ্ণ হোৱা নাই আৰু ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য চলি আছে।&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

== পৰিকল্পিত সাংস্কৃতিক ভূমিকা ==
[[File:Zubeen Garg Samadhi Khetra (2).jpg|thumb|জুবিন ক্ষেত্ৰ]]

জুবিন ক্ষেত্ৰক কেৱল এটা শেষকৃত্যস্থল হিচাপে নহয় বৰং জুবিন গাৰ্গৰ সংগীত আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সৈতে জড়িত এটা স্মাৰক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ আলোচনাত জুবিন গাৰ্গৰ সৃষ্টিৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে সংগ্ৰহালয়, পুথিভঁৰাল আৰু মুকলি মঞ্চৰ দৰে সুবিধাৰ প্ৰস্তাৱ উত্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Assam: Work begins at Zubeen Kshetra after damage by storm at Sonapur |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-work-begins-at-zubeen-kshetra-after-damage-by-storm-at-sonapur |date=১৭ মাৰ্চ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;

সমিতিৰ সদস্যসকলে জুবিন ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ সংগীত, চলচ্চিত্ৰ আৰু অন্যান্য সৃষ্টিশীল কৰ্মৰ সৈতে জড়িত সামগ্ৰী সংৰক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;ATname&quot;/&gt;

== জনসাধাৰণৰ উপস্থিতি ==
[[File:Zubeen Garg Samadhi Khetra.jpg|thumb|জুবিন ক্ষেত্ৰ]]
জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্যৰ পিছৰে পৰা তেওঁৰ অনুৰাগীসকলে নিয়মীয়াকৈ এই স্থানলৈ আহি শ্ৰদ্ধা জ্ঞাপন কৰি আহিছে। ২০২৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি প্ৰতিদিনে বহু লোক জুবিনৰ শেষকৃত্যস্থললৈ আহিছিল আৰু ফুল, গামোচা, ধূপ আৰু মাটিৰ চাকিৰে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাইছিল।&lt;ref name=&quot;IE&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ মাৰ্চত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ ছমাহ পূৰ্ণ হোৱাৰ দিনাও বহু অনুৰাগীয়ে জুবিন ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হৈ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে।&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

== জুবিন দিৱস ==
২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকী উপলক্ষে অসমত তিনিদিনীয়া '''জুবিন দিৱস''' পালন কৰা হয়। ১৭ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ১৯ ছেপ্টেম্বৰলৈ জুবিন ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন প্ৰাৰ্থনা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু স্মৃতিচাৰণমূলক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Assam marks first death anniversary of iconic singer and composer Zubeen Garg |url=https://newsonair.gov.in/assam-marks-first-death-anniversary-of-iconic-singer-and-composer-zubeen-garg/ |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=আকাশবাণী নিউজ}}&lt;/ref&gt;

কাৰ্যসূচীৰ আৰম্ভণিতে বিভিন্ন ধৰ্ম আৰু সম্প্ৰদায়ৰ অংশগ্ৰহণেৰে প্ৰাৰ্থনা অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ পিছত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰম্পৰাগত কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Beyond music: How Zubeen Garg's legacy lives on a year after his death |url=https://www.theweek.in/leisure/society/2026/09/16/beyond-music-how-zubeen-gargs-legacy-lives-on-a-year-after-his-death.html |date=১৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=The Week}}&lt;/ref&gt;

১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ত জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীৰ দিনা জুবিন ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অনুৰাগী উপস্থিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=From a gamusa to Mayabini to murals, Assam remembers Zubeen Garg an year on |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-tributes-126091900321_1.html |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=Business Standard}}&lt;/ref&gt;

== গামোচা আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলি ==
[[File:Zubeen Khetra, Sonapur.jpg|thumb|ৰাইজে আগবঢ়োৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামগ্ৰী]]

জুবিন ক্ষেত্ৰলৈ অহা বহু অনুৰাগীয়ে অসমীয়া [[গামোচা]] আৰু ফুল আগবঢ়াই শ্ৰদ্ধা জনায়। ২০২৬ চনৰ প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকীৰ সময়তো জুবিন ক্ষেত্ৰত গামোচা, ফুল আৰু অন্যান্য শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামগ্ৰী দেখা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=From a gamusa to Mayabini to murals, Assam remembers Zubeen Garg an year on |url=https://www.business-standard.com/india-news/zubeen-garg-first-death-anniversary-assam-zubeen-tributes-126091900321_1.html |date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |work=Business Standard}}&lt;/ref&gt;

== ব্যৱস্থাপনা ==
জুবিন ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নৰ সৈতে অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ আৰু অসম লোকনিৰ্মাণ বিভাগ জড়িত। প্ৰকল্পটোৰ পৰিকল্পনা আৰু তদাৰকিৰ বাবে চৰকাৰৰ দ্বাৰা গঠিত জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিয়ে ভূমিকা পালন কৰি আছে।&lt;ref name=&quot;Assembly2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ATwork&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহতো জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ প্ৰতিনিধিসকলে সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়ৰ সৈতে বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰি ক্ষেত্ৰখনৰ নিৰ্মাণ আৰু পৰিকল্পনা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=সাংস্কৃতিক সঞ্চালকালয়ৰ সঞ্চালক ৰাহুল চন্দ্ৰ দাসৰ সৈতে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ সমিতিৰ বৈঠক |url=https://newsonair.gov.in/as/%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%9E%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%9F%E0%A7%B0-%E0%A6%B8/ |date=১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |access-date=১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=আকাশবাণী নিউজ}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰকল্পৰ সময়ৰেখা ==
[[File:A portrait of Zubeen Garg drawn by artist Nilim Mahanta.jpg|thumb|নীলিম মহন্ত আৰু ৰাইজে অংকন কৰা জুবিন গাৰ্গৰ চিত্ৰ]]
* '''১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫''' — ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু।
* '''২৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫''' — সোণাপুৰৰ কামাৰকুছিত জুবিন গাৰ্গৰ শেষকৃত্য সম্পন্ন।
* '''অক্টোবৰ ২০২৫''' — স্থায়ী ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নৰ বাবে চৰকাৰী সমিতিৰ কাম আৰম্ভ আৰু স্থানটোৰ নাম ''জুবিন ক্ষেত্ৰ'' হিচাপে ঘোষণা।
* '''১৬ অক্টোবৰ ২০২৫''' — অসম কেবিনেটে জুবিন ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব লোকনিৰ্মাণ বিভাগক দিয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুমোদন কৰে।
* '''মাৰ্চ ২০২৬''' — ১০ বিঘা ১ কঠা ভূমি সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা সঞ্চালকালয়লৈ হস্তান্তৰ আৰু সীমাৰ দেৱাল নিৰ্মাণ আৰম্ভ।
* '''জুলাই ২০২৬''' — অসম বিধানসভাত জুবিন ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়ন সম্পৰ্কে চৰকাৰী তথ্য উপস্থাপন।
* '''১৭–১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬''' — প্ৰথম মৃত্যু বাৰ্ষিকী উপলক্ষে জুবিন ক্ষেত্ৰত তিনিদিনীয়া জুবিন দিৱস পালন।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ]]</text>
      <sha1>hr7kxqtxmjsm0b6rr7x61nc66avh7ww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৰু চক্ৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139597</id>
    <revision>
      <id>636500</id>
      <parentid>636489</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T12:47:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="519" sha1="q8jyqe9tj1i4solbsdb3954ea9ogco7" xml:space="preserve">{{db|Notability}} 
{{wikify}}[[চিত্ৰ:ৰু চক্ৰ (Ru Chakra).png|border]]

*জয় গুৰু শঙ্কৰ
*সৌম্য মূৰুতিধৰ
*নৱ অৰুণ সম 
*ৰূপ চাৰু উত্তম
*কবিগুৰু গায়ক
*ধৰ্মভীৰু নায়ক
*ভক্ত-কৰুণাকৰ 
*কল্পতৰু মন্দৰ

[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>q8jyqe9tj1i4solbsdb3954ea9ogco7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139599</id>
    <revision>
      <id>636501</id>
      <timestamp>2026-09-21T13:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox building | building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ | native_name = | image =  | image_caption =  | map_type = India Assam | map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান | location = বটদ্ৰৱা, নগাঁও জিলা, অসম | country = ভাৰত...</comment>
      <origin>636501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39780" sha1="6lrlsvuphg72fvtt6lglibf1ui4p2cd" xml:space="preserve">{{Infobox building
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = 
| image_caption = 
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, নগাঁও জিলা, অসম
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]], কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিত আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==

[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]</text>
      <sha1>6lrlsvuphg72fvtt6lglibf1ui4p2cd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636502</id>
      <parentid>636501</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39876" sha1="r9kg9t34uzlaxc8k0x3c2h4xl8axvs6" xml:space="preserve">{{Infobox building
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = 
| image_caption = 
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]], কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিত আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==

[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]</text>
      <sha1>r9kg9t34uzlaxc8k0x3c2h4xl8axvs6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636503</id>
      <parentid>636502</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39874" sha1="6bmua7ijoz269w8s8z7gwlir3fsjtre" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = 
| image_caption = 
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]], কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিত আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==

[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]</text>
      <sha1>6bmua7ijoz269w8s8z7gwlir3fsjtre</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636505</id>
      <parentid>636503</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ */</comment>
      <origin>636505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39877" sha1="dwp537zugxwqfazh9zydn6500zrcrl7" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = 
| image_caption = 
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]], কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিত আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==

[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]</text>
      <sha1>dwp537zugxwqfazh9zydn6500zrcrl7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636506</id>
      <parentid>636505</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:24:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:শংকৰদেৱ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39923" sha1="ptbprr345grcdw2q8y5y23027v9wjya" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = 
| image_caption = 
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]], কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিত আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==

[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]

[[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]]</text>
      <sha1>ptbprr345grcdw2q8y5y23027v9wjya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636507</id>
      <parentid>636506</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:24:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:নগাঁও জিলা]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39975" sha1="addi1hvz2p54q3ou342rjpblhid1sl9" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = 
| image_caption = 
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]], কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিত আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==

[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]

[[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]]
[[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]]</text>
      <sha1>addi1hvz2p54q3ou342rjpblhid1sl9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636510</id>
      <parentid>636507</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40178" sha1="6khaj3i6o3m8a4qmvc3qllmq1fdnbsp" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = Mahapurush Srimanta Sankardev Avirbhav Kshetra.jpg
|caption = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰত গুৰু আসনৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত ভৱন
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' {{en|Mahapurush Srimanta Sankardev Avirbhav Kshetra}} [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিতিত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==

[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]

[[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]]
[[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]]</text>
      <sha1>6khaj3i6o3m8a4qmvc3qllmq1fdnbsp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636521</id>
      <parentid>636510</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T14:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40198" sha1="bmjn9wwcifaxdnu8h2uai8w06jewhhs" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (5).jpg
|caption = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰত গুৰু আসনৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত ভৱন
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' {{en|Mahapurush Srimanta Sankardev Avirbhav Kshetra}} [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিতিত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==

[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]

[[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]]
[[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]]</text>
      <sha1>bmjn9wwcifaxdnu8h2uai8w06jewhhs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636522</id>
      <parentid>636521</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T14:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ */</comment>
      <origin>636522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40353" sha1="9osg2suslrj0454y98mlsx2pjksvj6t" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (5).jpg
|caption = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰত গুৰু আসনৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত ভৱন
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' {{en|Mahapurush Srimanta Sankardev Avirbhav Kshetra}} [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিতিত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==

[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===
[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India.jpg|thumb|খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ]]

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]

[[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]]
[[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]]</text>
      <sha1>9osg2suslrj0454y98mlsx2pjksvj6t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636523</id>
      <parentid>636522</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T14:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ */</comment>
      <origin>636523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40505" sha1="0n3rdmgpo1esczbprzgq3yvwivfumzt" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (5).jpg
|caption = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰত গুৰু আসনৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত ভৱন
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' {{en|Mahapurush Srimanta Sankardev Avirbhav Kshetra}} [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিতিত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==

[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===
[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India.jpg|thumb|খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ]]

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (2).jpg|thumb| তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ]]

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]

[[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]]
[[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]]</text>
      <sha1>0n3rdmgpo1esczbprzgq3yvwivfumzt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636524</id>
      <parentid>636523</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T14:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* উদ্বোধন */</comment>
      <origin>636524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40615" sha1="kognkaylfiinqx98tjs0vlkvegnfm1y" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (5).jpg
|caption = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰত গুৰু আসনৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত ভৱন
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' {{en|Mahapurush Srimanta Sankardev Avirbhav Kshetra}} [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিতিত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==

[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===
[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India.jpg|thumb|খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ]]

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (2).jpg|thumb| তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ]]

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (1).jpg|thumb|গুৰু আসন]]

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]

[[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]]
[[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]]</text>
      <sha1>kognkaylfiinqx98tjs0vlkvegnfm1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636525</id>
      <parentid>636524</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T14:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* পটভূমি */</comment>
      <origin>636525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40764" sha1="ovu3eqc1fsbw42t2rjqa0k6jny1xmbw" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (5).jpg
|caption = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰত গুৰু আসনৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত ভৱন
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' {{en|Mahapurush Srimanta Sankardev Avirbhav Kshetra}} [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিতিত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==
[[File:শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ আৱিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ.jpg|thumb|প্ৰৱেশদ্বাৰ]]
[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===
[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India.jpg|thumb|খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ]]

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (2).jpg|thumb| তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ]]

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (1).jpg|thumb|গুৰু আসন]]

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

বটদ্ৰৱা থান [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ নিজা তথ্য অনুসৰি নগাঁও চহৰৰ পৰা দূৰত্ব প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আৰু নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]

[[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]]
[[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]]</text>
      <sha1>ovu3eqc1fsbw42t2rjqa0k6jny1xmbw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636548</id>
      <parentid>636525</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T16:58:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* যাতায়াত */</comment>
      <origin>636548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40712" sha1="t4yka8cfkg5162tckfa93lrztk79cpb" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
| native_name =
| image = Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (5).jpg
|caption = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰত গুৰু আসনৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত ভৱন
| coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}}
| map_type = India Assam
| map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান
| location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ
| area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা
| completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]]
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' {{en|Mahapurush Srimanta Sankardev Avirbhav Kshetra}} [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;&gt;{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিতিত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== পটভূমি ==
[[File:শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ আৱিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ.jpg|thumb|প্ৰৱেশদ্বাৰ]]
[[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

== প্ৰকল্পৰ ইতিহাস ==

বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Budget2020&quot;&gt;{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;CMPRJuly2021&quot;&gt;{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;&gt;{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}&lt;/ref&gt;

== ভূমি আৰু পৰিকল্পনা ==

প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CMPR2021&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}&lt;/ref&gt;

প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গুৰু আসন ===

প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}&lt;/ref&gt;

গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

=== খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ ===
[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India.jpg|thumb|খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ]]

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ ===

[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (2).jpg|thumb| তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ]]

কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}&lt;/ref&gt;

=== নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ ===

দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।&lt;ref name=&quot;Architecture2025&quot;/&gt;

=== জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ ===

প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন ===

প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

=== সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান ===

প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== মণিকাঞ্চন গৃহ ===

মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

=== ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ ===
প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;
 
প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক।

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt;

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;Restoration2019&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== উদ্বোধন ==

[[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (1).jpg|thumb|গুৰু আসন]]

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;PTI2025&quot;/&gt;

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।&lt;ref name=&quot;PIB2025&quot;/&gt;

== দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম ==

২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

=== পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ===

২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}&lt;/ref&gt;

এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DressAnnouncement&quot;&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}&lt;/ref&gt;

বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== পৰিচালনা ==

আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;VisitorRules&quot;/&gt;

== যাতায়াত ==

মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ বটদ্ৰৱা থান কাষতে [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;NagaonGov&quot;/&gt; ইয়াৰ নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান]
* [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প]
* [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প]
* [https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল]
* [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়]

[[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]]
[[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]]</text>
      <sha1>t4yka8cfkg5162tckfa93lrztk79cpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>একশৰণ নামধৰ্ম</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139600</id>
    <redirect title="একশৰণ নাম ধৰ্ম" />
    <revision>
      <id>636504</id>
      <timestamp>2026-09-21T13:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>[[একশৰণ নাম ধৰ্ম]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>636504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="ezlvk6jg129enndmo38eh3lpmffeeby" xml:space="preserve">#REDIRECT [[একশৰণ নাম ধৰ্ম]]</text>
      <sha1>ezlvk6jg129enndmo38eh3lpmffeeby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139601</id>
    <revision>
      <id>636511</id>
      <timestamp>2026-09-21T13:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>-- Draft creation using the [[WP:Article wizard]] --</comment>
      <origin>636511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87425" sha1="30dysu2uezpgf3j13kpy3npqayikfkv" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = ধীৰনাৰায়ণ&lt;br /&gt;নীতিপাল†{{efn|পৰৱৰ্তী চুতীয়া পৰম্পৰাত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। বুৰঞ্জীমূলক ''Ahom Buranji'' আৰু ''Deodhai Assam Buranji''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত চুতীয়া অভিযানৰ পিছত স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে তৎকালীন [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত অৱস্থিত সংলগ্ন পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনত আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিংমুখৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত দুৰ্গ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]])&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিংমুখত নতুন প্ৰতিআক্রমণ আৰম্ভ কৰে, ডিব্ৰু বা টিফাওৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে, ১৫২৩ চনত চুতীয়া প্ৰতিআক্রমণ পৰাস্ত কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৩–২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসন পৰাস্ত হয়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিক্ষোভ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]] পৰম্পৰাৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''Ahom Buranji'', ''Deodhai Assam Buranji'', ''Satsari Assam Buranji'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''Assam Buranji'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই পৰম্পৰাসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''Satsari Assam Buranji''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান পৰম্পৰাত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''Ahom Buranji''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''Ahom Buranji''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[তাও খামতি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত ধীৰনাৰায়ণে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''Satsari Assam Buranji'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''Satsari Assam Buranji'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''Satsari Assam Buranji''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্রমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা ধীৰনাৰায়ণে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি ধীৰনাৰায়ণৰ সাধনী নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু নীতিপাল বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} ধীৰনাৰায়ণৰ পিছত নীতিপালৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} ধীৰনাৰায়ণৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে, যিটোক পৰম্পৰাত অভিজাত সমৰ্থন আৰু দুৰ্বল কৰাৰ কাৰণ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। পৰম্পৰাত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্রমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্রমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''Satsari Assam Buranji''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''Satsari Assam Buranji'' আৰু S. M. পুথিৰ সৈতে জড়িত ''Assam Buranji''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''Assam Buranji'' পৰম্পৰা অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত ধীৰনাৰায়ণে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''Deodhai Assam Buranji''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া পৰম্পৰাই ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ পৰম্পৰা===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

বুৰঞ্জীমূলক ''Ahom Buranji'' আৰু ''Deodhai Assam Buranji''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ ধীৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ধীৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই নীতিপালক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু ধীৰনাৰায়ণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-পৰম্পৰাই নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত ৰাণী সাধনীক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''Ahom Buranji''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=Ahom Buranji Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''Satsari Assam Buranji''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''Asam Buranji (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''Deodhai Assam Buranji''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্রমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''Ahom Buranji''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=Assam Buranji: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=Satsari Assam Buranji
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani Asam Buranji
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=Deodhai Assam Buranji: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য জড়িত যুদ্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>30dysu2uezpgf3j13kpy3npqayikfkv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636512</id>
      <parentid>636511</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:36:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* চুতুফাৰ মৃত্যু */</comment>
      <origin>636512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87437" sha1="ndcb06z6uaqbrxms9qwphepoy8qx15c" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = ধীৰনাৰায়ণ&lt;br /&gt;নীতিপাল†{{efn|পৰৱৰ্তী চুতীয়া পৰম্পৰাত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। বুৰঞ্জীমূলক ''Ahom Buranji'' আৰু ''Deodhai Assam Buranji''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত চুতীয়া অভিযানৰ পিছত স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে তৎকালীন [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত অৱস্থিত সংলগ্ন পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনত আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিংমুখৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত দুৰ্গ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]])&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিংমুখত নতুন প্ৰতিআক্রমণ আৰম্ভ কৰে, ডিব্ৰু বা টিফাওৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে, ১৫২৩ চনত চুতীয়া প্ৰতিআক্রমণ পৰাস্ত কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৩–২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসন পৰাস্ত হয়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিক্ষোভ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]] পৰম্পৰাৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''Ahom Buranji'', ''Deodhai Assam Buranji'', ''Satsari Assam Buranji'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''Assam Buranji'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই পৰম্পৰাসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''Satsari Assam Buranji''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান পৰম্পৰাত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''Ahom Buranji''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''Ahom Buranji''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত ধীৰনাৰায়ণে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''Satsari Assam Buranji'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''Satsari Assam Buranji'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''Satsari Assam Buranji''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্রমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা ধীৰনাৰায়ণে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি ধীৰনাৰায়ণৰ সাধনী নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু নীতিপাল বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} ধীৰনাৰায়ণৰ পিছত নীতিপালৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} ধীৰনাৰায়ণৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে, যিটোক পৰম্পৰাত অভিজাত সমৰ্থন আৰু দুৰ্বল কৰাৰ কাৰণ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। পৰম্পৰাত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্রমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্রমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''Satsari Assam Buranji''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''Satsari Assam Buranji'' আৰু S. M. পুথিৰ সৈতে জড়িত ''Assam Buranji''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''Assam Buranji'' পৰম্পৰা অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত ধীৰনাৰায়ণে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''Deodhai Assam Buranji''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া পৰম্পৰাই ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ পৰম্পৰা===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

বুৰঞ্জীমূলক ''Ahom Buranji'' আৰু ''Deodhai Assam Buranji''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ ধীৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ধীৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই নীতিপালক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু ধীৰনাৰায়ণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-পৰম্পৰাই নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত ৰাণী সাধনীক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''Ahom Buranji''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=Ahom Buranji Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''Satsari Assam Buranji''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''Asam Buranji (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''Deodhai Assam Buranji''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্রমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''Ahom Buranji''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=Assam Buranji: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=Satsari Assam Buranji
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani Asam Buranji
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=Deodhai Assam Buranji: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য জড়িত যুদ্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>ndcb06z6uaqbrxms9qwphepoy8qx15c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636513</id>
      <parentid>636512</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:39:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[Draft:চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ৰ পৰা [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]লৈ Ananya Tayeয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>636512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87437" sha1="ndcb06z6uaqbrxms9qwphepoy8qx15c" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = ধীৰনাৰায়ণ&lt;br /&gt;নীতিপাল†{{efn|পৰৱৰ্তী চুতীয়া পৰম্পৰাত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। বুৰঞ্জীমূলক ''Ahom Buranji'' আৰু ''Deodhai Assam Buranji''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত চুতীয়া অভিযানৰ পিছত স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে তৎকালীন [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত অৱস্থিত সংলগ্ন পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনত আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিংমুখৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত দুৰ্গ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]])&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিংমুখত নতুন প্ৰতিআক্রমণ আৰম্ভ কৰে, ডিব্ৰু বা টিফাওৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে, ১৫২৩ চনত চুতীয়া প্ৰতিআক্রমণ পৰাস্ত কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৩–২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসন পৰাস্ত হয়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিক্ষোভ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]] পৰম্পৰাৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''Ahom Buranji'', ''Deodhai Assam Buranji'', ''Satsari Assam Buranji'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''Assam Buranji'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই পৰম্পৰাসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''Satsari Assam Buranji''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান পৰম্পৰাত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''Ahom Buranji''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''Ahom Buranji''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত ধীৰনাৰায়ণে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''Satsari Assam Buranji'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''Satsari Assam Buranji'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''Satsari Assam Buranji''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্রমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা ধীৰনাৰায়ণে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি ধীৰনাৰায়ণৰ সাধনী নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু নীতিপাল বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} ধীৰনাৰায়ণৰ পিছত নীতিপালৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} ধীৰনাৰায়ণৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে, যিটোক পৰম্পৰাত অভিজাত সমৰ্থন আৰু দুৰ্বল কৰাৰ কাৰণ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। পৰম্পৰাত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্রমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্রমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''Satsari Assam Buranji''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''Satsari Assam Buranji'' আৰু S. M. পুথিৰ সৈতে জড়িত ''Assam Buranji''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''Assam Buranji'' পৰম্পৰা অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত ধীৰনাৰায়ণে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''Deodhai Assam Buranji''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া পৰম্পৰাই ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ পৰম্পৰা===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

বুৰঞ্জীমূলক ''Ahom Buranji'' আৰু ''Deodhai Assam Buranji''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ ধীৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ধীৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই নীতিপালক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু ধীৰনাৰায়ণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-পৰম্পৰাই নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত ৰাণী সাধনীক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''Ahom Buranji''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=Ahom Buranji Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''Satsari Assam Buranji''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''Asam Buranji (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''Deodhai Assam Buranji''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্রমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''Ahom Buranji''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=Assam Buranji: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=Satsari Assam Buranji
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani Asam Buranji
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=Deodhai Assam Buranji: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য জড়িত যুদ্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>ndcb06z6uaqbrxms9qwphepoy8qx15c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636515</id>
      <parentid>636513</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88158" sha1="itwxgghw2e85vcen5u2nmhstwgiuquh" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = ধীৰনাৰায়ণ&lt;br /&gt;নীতিপাল†{{efn|পৰৱৰ্তী চুতীয়া পৰম্পৰাত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। বুৰঞ্জীমূলক ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত চুতীয়া অভিযানৰ পিছত স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে তৎকালীন [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত অৱস্থিত সংলগ্ন পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনত আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিংমুখৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত দুৰ্গ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]])&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিংমুখত নতুন প্ৰতিআক্রমণ আৰম্ভ কৰে, ডিব্ৰু বা টিফাওৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে, ১৫২৩ চনত চুতীয়া প্ৰতিআক্রমণ পৰাস্ত কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৩–২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসন পৰাস্ত হয়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিক্ষোভ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]] পৰম্পৰাৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই পৰম্পৰাসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান পৰম্পৰাত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত ধীৰনাৰায়ণে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্রমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা ধীৰনাৰায়ণে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি ধীৰনাৰায়ণৰ সাধনী নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু নীতিপাল বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} ধীৰনাৰায়ণৰ পিছত নীতিপালৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} ধীৰনাৰায়ণৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে, যিটোক পৰম্পৰাত অভিজাত সমৰ্থন আৰু দুৰ্বল কৰাৰ কাৰণ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। পৰম্পৰাত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্রমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্রমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু S. M. পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী'' পৰম্পৰা অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত ধীৰনাৰায়ণে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া পৰম্পৰাই ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ পৰম্পৰা===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

বুৰঞ্জীমূলক ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ ধীৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ধীৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই নীতিপালক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু ধীৰনাৰায়ণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-পৰম্পৰাই নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত ৰাণী সাধনীক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্রমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য জড়িত যুদ্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>itwxgghw2e85vcen5u2nmhstwgiuquh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636516</id>
      <parentid>636515</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88158" sha1="npucti25gj0xlm322l4gn1wcc84cwxs" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = ধীৰনাৰায়ণ&lt;br /&gt;নীতিপাল†{{efn|পৰৱৰ্তী চুতীয়া পৰম্পৰাত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। বুৰঞ্জীমূলক ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত চুতীয়া অভিযানৰ পিছত স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে তৎকালীন [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত অৱস্থিত সংলগ্ন পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনত আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিংমুখৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত দুৰ্গ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]])&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিংমুখত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে, ডিব্ৰু বা টিফাওৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে, ১৫২৩ চনত চুতীয়া প্ৰতিআক্ৰমণ পৰাস্ত কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৩–২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসন পৰাস্ত হয়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিক্ষোভ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]] পৰম্পৰাৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই পৰম্পৰাসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান পৰম্পৰাত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত ধীৰনাৰায়ণে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা ধীৰনাৰায়ণে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি ধীৰনাৰায়ণৰ সাধনী নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু নীতিপাল বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} ধীৰনাৰায়ণৰ পিছত নীতিপালৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} ধীৰনাৰায়ণৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে, যিটোক পৰম্পৰাত অভিজাত সমৰ্থন আৰু দুৰ্বল কৰাৰ কাৰণ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। পৰম্পৰাত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু S. M. পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী'' পৰম্পৰা অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত ধীৰনাৰায়ণে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া পৰম্পৰাই ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ পৰম্পৰা===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

বুৰঞ্জীমূলক ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ ধীৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ধীৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই নীতিপালক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু ধীৰনাৰায়ণৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-পৰম্পৰাই নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত ৰাণী সাধনীক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য জড়িত যুদ্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>npucti25gj0xlm322l4gn1wcc84cwxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636518</id>
      <parentid>636516</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88206" sha1="jz321lvte4xug5vwtqux0v96zb0ewka" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = [[ধীৰনাৰায়ণ]]&lt;br /&gt;নীতিপাল†{{efn|পৰৱৰ্তী চুতীয়া পৰম্পৰাত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। বুৰঞ্জীমূলক ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত চুতীয়া অভিযানৰ পিছত স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে তৎকালীন [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত অৱস্থিত সংলগ্ন পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনত আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিংমুখৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত দুৰ্গ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]])&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিংমুখত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে, ডিব্ৰু বা টিফাওৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে, ১৫২৩ চনত চুতীয়া প্ৰতিআক্ৰমণ পৰাস্ত কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৩–২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসন পৰাস্ত হয়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিক্ষোভ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]] পৰম্পৰাৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই পৰম্পৰাসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান পৰম্পৰাত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ সাধনী নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু নীতিপাল বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত নীতিপালৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে, যিটোক পৰম্পৰাত অভিজাত সমৰ্থন আৰু দুৰ্বল কৰাৰ কাৰণ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। পৰম্পৰাত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু S. M. পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী'' পৰম্পৰা অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া পৰম্পৰাই ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ পৰম্পৰা===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

বুৰঞ্জীমূলক ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই নীতিপালক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-পৰম্পৰাই নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত ৰাণী সাধনীক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য জড়িত যুদ্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>jz321lvte4xug5vwtqux0v96zb0ewka</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636519</id>
      <parentid>636518</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88189" sha1="idxwiod004psyojjg0opczsktpe3tgl" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = [[ধীৰনাৰায়ণ]]&lt;br /&gt;[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত চুতীয়া অভিযানৰ পিছত স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে তৎকালীন [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত অৱস্থিত সংলগ্ন পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনত আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিংমুখৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত দুৰ্গ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]])&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিংমুখত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে, ডিব্ৰু বা টিফাওৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে, ১৫২৩ চনত চুতীয়া প্ৰতিআক্ৰমণ পৰাস্ত কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৩–২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসন পৰাস্ত হয়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিক্ষোভ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]] পৰম্পৰাৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই পৰম্পৰাসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান পৰম্পৰাত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে, যিটোক পৰম্পৰাত অভিজাত সমৰ্থন আৰু দুৰ্বল কৰাৰ কাৰণ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। পৰম্পৰাত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া পৰম্পৰাই ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ পৰম্পৰা===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য জড়িত যুদ্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>idxwiod004psyojjg0opczsktpe3tgl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636520</id>
      <parentid>636519</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T13:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87981" sha1="ei2vc1thxuro7200b0y650ox43c3rmq" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = [[ধীৰনাৰায়ণ]]&lt;br /&gt;[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত চুতীয়া অভিযানৰ পিছত স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে তৎকালীন [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত অৱস্থিত সংলগ্ন পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনত আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিংমুখৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত দুৰ্গ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]])&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিংমুখত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে, ডিব্ৰু বা টিফাওৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে, ১৫২৩ চনত চুতীয়া প্ৰতিআক্ৰমণ পৰাস্ত কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৩–২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসন পৰাস্ত হয়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিক্ষোভ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য জড়িত যুদ্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>ei2vc1thxuro7200b0y650ox43c3rmq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636577</id>
      <parentid>636520</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T22:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88015" sha1="cqwiftjbmiamj0kgtqe0tasz6v5glxh" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = [[ধীৰনাৰায়ণ]]&lt;br /&gt;[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে তৎকালীন [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত অৱস্থিত সংলগ্ন পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনত আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিংমুখৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত দুৰ্গ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]])&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিংমুখত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে, ডিব্ৰু বা টিফাওৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে, ১৫২৩ চনত চুতীয়া প্ৰতিআক্ৰমণ পৰাস্ত কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৩–২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসন পৰাস্ত হয়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিক্ষোভ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য জড়িত যুদ্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>cqwiftjbmiamj0kgtqe0tasz6v5glxh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636578</id>
      <parentid>636577</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T22:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87989" sha1="6mqkt22dckvyr6oxao5swg55mqd39wu" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = [[ধীৰনাৰায়ণ]]&lt;br /&gt;[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনত আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিংমুখৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্ত দুৰ্গ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]])&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিংমুখত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে, ডিব্ৰু বা টিফাওৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে, ১৫২৩ চনত চুতীয়া প্ৰতিআক্ৰমণ পৰাস্ত কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৩–২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসন পৰাস্ত হয়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিক্ষোভ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য জড়িত যুদ্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>6mqkt22dckvyr6oxao5swg55mqd39wu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636579</id>
      <parentid>636578</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T22:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88050" sha1="tsb7yie50pfne0nh35il82ibovfi6w7" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = [[ধীৰনাৰায়ণ]]&lt;br /&gt;[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনৰ আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিঙমুখৰ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]-কাজিৰঙা)&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে আৰু আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিঙমুখত প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি ডিব্ৰুমুখৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ১৫২৩ চনত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণ ৰোধ কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ সমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসনৰ বেলি মাৰ যায়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিদ্ৰোহ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য জড়িত যুদ্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>tsb7yie50pfne0nh35il82ibovfi6w7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636580</id>
      <parentid>636579</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T22:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* গ্ৰন্থপঞ্জী */</comment>
      <origin>636580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87966" sha1="mcy1ag2tdswlfjaq4ej9af968pof0bz" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = [[ধীৰনাৰায়ণ]]&lt;br /&gt;[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনৰ আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিঙমুখৰ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]-কাজিৰঙা)&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে আৰু আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিঙমুখত প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি ডিব্ৰুমুখৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ১৫২৩ চনত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণ ৰোধ কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ সমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসনৰ বেলি মাৰ যায়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিদ্ৰোহ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:১৬শ শতিকাৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫১০ৰ দশকৰ সংঘাত]]
[[শ্ৰেণী:১৫২০ৰ দশকৰ সংঘাত]]</text>
      <sha1>mcy1ag2tdswlfjaq4ej9af968pof0bz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636581</id>
      <parentid>636580</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T22:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87887" sha1="4iprzyc11n29za7dqv6mr58x3biqjai" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = [[ধীৰনাৰায়ণ]]&lt;br /&gt;[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনৰ আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিঙমুখৰ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]-কাজিৰঙা)&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে আৰু আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিঙমুখত প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি ডিব্ৰুমুখৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ১৫২৩ চনত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণ ৰোধ কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ সমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসনৰ বেলি মাৰ যায়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিদ্ৰোহ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী: উত্তৰ-পূব ভাৰত]]
[[শ্ৰেণী: চুতীয়া ৰাজ্য]]</text>
      <sha1>4iprzyc11n29za7dqv6mr58x3biqjai</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636582</id>
      <parentid>636581</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T22:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>636582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87979" sha1="3ph4beu3rqa91zyl9ozqqu4w2yc66kb" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = [[ধীৰনাৰায়ণ]]&lt;br /&gt;[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনৰ আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিঙমুখৰ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]-কাজিৰঙা)&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে আৰু আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিঙমুখত প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি ডিব্ৰুমুখৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ১৫২৩ চনত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণ ৰোধ কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ সমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসনৰ বেলি মাৰ যায়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিদ্ৰোহ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী: চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী: অসম]]
[[শ্ৰেণী: অৰুনাচলৰ প্ৰদেশ]]
[[শ্ৰেণী: আহোম ৰাজ্য]]</text>
      <sha1>3ph4beu3rqa91zyl9ozqqu4w2yc66kb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636583</id>
      <parentid>636582</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T22:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* গ্ৰন্থপঞ্জী */</comment>
      <origin>636583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87976" sha1="ggabsamke1bwlqidap95jva8md6n4jm" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ
| date              = ১৫১২–১৫২৩/২৪
| image             = [[File:Mural showing Chutia women in war.png|300px]]
| caption           = ১৫২৪ চনৰ চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলক দেখুওৱা এখন ভিত্তিচিত্ৰ।
| place             = [[উজনি অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] (মূলত [[হাবুং]], [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]], [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]], [[মাজুলী]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শদিয়া]], [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]] আৰু চন্দনগিৰি অঞ্চল)
| result            = আহোম বিজয়
| territory         = [[চুতীয়া ৰাজ্য]] [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু শদিয়াত আহোম প্ৰশাসন স্থাপন কৰা হয়
| combatant1        = [[File:Chutia royal Insignia.png|25px]] [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
| combatant2        = [[File:Ahom insignia plain.svg|25px]] [[আহোম ৰাজ্য]]
| commander1        = [[ধীৰনাৰায়ণ]]&lt;br /&gt;[[নীতিপাল]]†{{efn|চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালক শাসক হিচাপে নামোল্লেখ কৰা হৈছে। ''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত নীতিপালৰ নাম উল্লেখ নাই।}}&lt;br /&gt;কাশীতৰা†&lt;br /&gt;মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা&lt;br /&gt;বৰহুলৈ বৰুৱা&lt;br /&gt;ধেলা&lt;br /&gt;বৰপাত্ৰ&lt;br /&gt;চুলুকী চেতিয়া&lt;br /&gt;বুঢ়া বৰুৱা
| commander2        = [[চুহুংমুং]]&lt;br /&gt;ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই&lt;br /&gt;কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই&lt;br /&gt;চাও চুখ্ৰিং&lt;br /&gt;খেনমুং †&lt;br /&gt;কনচেং&lt;br /&gt;থাওমুং ৰাইলুং&lt;br /&gt;জাংমুংখাম ফুকে-চং
| strength1         = অজ্ঞাত
| strength2         = অজ্ঞাত
| casualties1       = অজ্ঞাত
| casualties2       = অজ্ঞাত
}}

'''চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধসমূহ''' আছিল উজনি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ মাজত সংঘটিত এক শৃংখল সামৰিক সংঘাত, যাৰ পৰিণতিত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত চুতীয়া ৰাজ্য আহোমসকলৰ দ্বাৰা বিজিত হয়। যদিও দুয়ো শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক যোগাযোগ আৰু পূৰ্বৰ এটা সংঘাত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰাই লিপিবদ্ধ আছে, ১৫১২ চনত আহোমসকলৰ [[হাবুং]] অভিমুখী অগ্ৰগতি আৰু ১৫১৩ আৰু ১৫২০ চনত ক্ৰমে [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] আৰু [[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]]ত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণৰ পৰাহে স্থায়ী যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Baruah|1986|pp=227–229}} পৰৱৰ্তী সময়ত যুদ্ধৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ পূবলৈ সৰি যায়—প্ৰথমে [[ডিব্ৰুগড়|ডিব্ৰু]] নদীৰ মোহনালৈ, আৰু শেষত [[শদিয়া]] আৰু বৰ্তমানৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ দাতিকাষৰীয়া পাহাৰীয়া দুৰ্গসমূহলৈ।{{sfn|Phukan|1992|pp=55–56}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–65}}

এই যুদ্ধ একেৰাহে চলা অভিযান নাছিল। ১৫১৩ চনৰ আহোম বিজয়ৰ পিছত, চুতীয়াসকলে ১৫২০ চনত দিহিঙমুখৰ মুংখ্ৰাং (বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]-কাজিৰঙা)&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;&gt;&quot;About 250 years ago the Dihing (present Burhi-Dihing) flowed westerly through Sivsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island (Sarma and Goswami, 2007). Over the centuries, the river Dihing has changed its courses many times...We find the earliest historical records of the valley after the coming of the Ahoms as the Buranjis or the Ahom chronicles mention about the conflict between the Ahoms and the Chutiyas on the bank of the river Dihing. The Satsari Asom Buranji refers to the Ahom-Chutiya conflict over the matter of fishing rights in the river Dihing which ultimately led to the annexation of the entire Chutiya territory upto Sadiya by the Ahoms during the reign of Suhungmung (p.56).&quot;{{harvcol|Bhuyan|2023|p=532}}&lt;/ref&gt; পুনৰ দখল কৰি তাৰ আহোম সেনাপতিক হত্যা কৰে আৰু আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ১৫২২ চনৰ শেষভাগত আহোমসকলে দিহিঙমুখত প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি ডিব্ৰুমুখৰ ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ স্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ১৫২৩ চনত হোৱা চুতীয়া প্ৰত্যাক্ৰমণ ৰোধ কৰি শদিয়াৰ দিশে আগবাঢ়ে। চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ সমূহ আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ দাবী কৰাত শান্তি-আলোচনা ব্যৰ্থ হয়। পৰৱৰ্তী অভিযানত ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজবংশীয় শাসনৰ বেলি মাৰ যায়।{{sfn|Baruah|1986|pp=227–230}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–88}}

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰিলেও আহোমসকলে তৎক্ষণাৎ পূবৰ অঞ্চলসমূহ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত কৰিব পৰা নাছিল। চুতীয়াসকলৰ প্ৰতিৰোধ অব্যাহত থাকে; ১৫২৭ আৰু ১৫২৯ চনত বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয় আৰু ষোড়শ শতিকাজুৰি আন বহুতো বিদ্ৰোহ দেখা যায়।{{sfn|Devi|1968|pp=67–70}}{{sfn|Acharyya|1966|pp=238–239}} তথাপি এই বিজয়ে আহোম ৰাজ্যৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰ আৰু প্ৰশাসনিক ৰূপান্তৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় সূচিত কৰে। নতুনকৈ বিজিত চুতীয়া ৰাজধানী অঞ্চল শাসনৰ বাবে ''শদিয়াখোৱা গোহাঁই'' পদ সৃষ্টি কৰা হয়, আৰু চুতীয়া সম্ভ্ৰান্ত, সামৰিক কৰ্মী, কাৰিগৰ আৰু বিশেষায়িত পেশাগত গোটসমূহক বিস্তাৰমান আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Shin|2020|pp=52–53}}{{sfn|Dutta|1985|p=30}}

==উৎস আৰু কালানুক্ৰম==
এই সংঘাতসমূহৰ বিশদ বৰ্ণনা মূলত [[বুৰঞ্জী]]ৰ পৰা আহে। গুৰুত্বপূৰ্ণ বিৱৰণসমূহ পোৱা যায় গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা আৰু অনুবাদ কৰা টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী'', ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী'', ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'', সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী'', আৰু আন কেইবাখনো অসমীয়া বুৰঞ্জীত।{{sfn|Barua|1930|pp=48–60}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=15–19}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=9, 57–62}}{{sfn|Bhuyan|1945|pp=9-12}}

==প্ৰাৰম্ভিক সম্পৰ্ক==
===চুকাফাৰ সময়ৰ যোগাযোগ===
বুৰঞ্জীসমূহে চুতীয়া আৰু আহোমসকলৰ মাজৰ যোগাযোগ [[চুকাফা]]ৰ সময়লৈকে লৈ যায়। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি, উজনি অসমত চুকাফাৰ যাত্ৰাৰ সময়ত চুতীয়া, মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ সৈতে যোগাযোগ হয় আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানক চুকাফাৰ অনুগামী গোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=3–4}} এই বুৰঞ্জীসমূহত পৰৱৰ্তী আহোম পৰিয়াল বা পদবীৰ কিছুমানৰ উৎপত্তি প্ৰাৰম্ভিক আহোম বসতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা চুতীয়া লোকৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে।{{sfn|Goswami|1977|pp=23-25}}&lt;ref&gt;&quot;পূৰ্বে চুকাফা মহাৰাজৰ দিনত চুটিয়াৰ গাঁঞো মাৰি এটা মানুহ আনিলে, সি‌ ঝলম বাটিব পাৰে। পাচে মহাৰাজা ঝলম বটা দেখি স্বৰ্গদেৱৰ ঘৰত চয়জৰি বটাকৈ দিলে। চাঙ্গচাই নাম দি আহামৰ লগত থাকিব দিলে।&quot; {{harvcol|Goswami|1977|p=26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;বাটত আহোঁতে পূৰ্বে চুকাফা দেৱে &quot;গৰীয়া&quot; বোলা পলৰীয়া মানুহ এঘৰ পাই আনিছিল। তাৰে সতি-সন্ততিক পাই এইজনা(চুবিনফা) ৰজাদেৱে 'চইজৰি বটাকৈ' দিলে, নাম থলে &quot;চেঙ্গচাই&quot;; বেজিৰ কামো কৰিবলৈ দিলে। পাছে সেই ঘৰকে পাছলৈ 'বকতিয়াল' বুলিলে।&quot;{{harvcol|Borboruah|1997|p=26}}&lt;/ref&gt; ৰাজনৈতিক স্তৰত, প্ৰাৰম্ভিক আহোম যুগৰ বেছিভাগ সময় সম্পৰ্ক সাধাৰণতে শান্তিপূৰ্ণ আছিল বুলি দেখা যায়। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ উল্লেখ কৰে যে চুকাফাৰ এজন পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা [[চুতুফা]]ৰ ৰাজত্বকাললৈকে চুতীয়া ৰজাৰ সৈতে মৈত্ৰী বা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আছিল।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}} ইতিহাসবিদ ইয়াছমিন শইকীয়াই উল্লেখ কৰিছে যে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|কছাৰীসকল]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ সন্মুখীন হৈ প্ৰাৰম্ভিক [[আহোম জনগোষ্ঠী|টাই-আহোমসকলে]] চুতীয়াসকলৰ সৈতে বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; যদিও চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজভাগত হোৱা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় এশ বছৰ ধৰি উল্লেখযোগ্য সংঘাত দেখা নাযায়।&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=189}}: &quot;Faced with significant political opposition from the Kacharis, the Tai-Ahoms sought the friendship of the Chutias. An early attempt, in the mid-fourteenth century, did not produce positive results and there was a lull for nearly a century.&quot;&lt;/ref&gt; ইতিহাসবিদ জে-ইউন শ্বিনে সেয়েহে চুতুফাৰ সময়ৰ সংঘৰ্ষক দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ প্ৰথম ৰাজনৈতিক সংঘাত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Shin|2020|p=51}}

===চুতুফাৰ মৃত্যু===
চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষভাগত আহোম ৰজা [[চুতুফা]]ক চুতীয়াসকলে চাফ্ৰাই নদীৰ ওচৰত এখন সাক্ষাতলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। তাত বিবাদ সৃষ্টি হয় আৰু চুতুফাক বন্দী কৰি হত্যা কৰা হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1945|p=7}} তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি লৈ বুৰঞ্জীসমূহৰ মাজত ভিন্নতা আছে। কিছুমান বুৰঞ্জীত তেওঁক ষাঁড়েৰে গচকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আনবোৰত নাওত তেওঁৰ হত্যা হৈছিল বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। টাই-ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত কেৱল এইটো লিপিবদ্ধ যে ''Tiora'' বা চুতীয়াসকলে তেওঁক লৈ গৈ হত্যা কৰে; কোনো চুতীয়া ৰজাৰ নাম স্পষ্টকৈ দিয়া হোৱা নাই।{{sfn|Barua|1930|p=48}} চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পিছত আহোম ৰাজ্যত ৰাজশূন্যতা দেখা দিয়ে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-এ এই অন্তৰাল চাৰি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Barua|1930|p=49}} তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী [[ত্যাও খাম্‌টি]]য়ে হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায়, কিন্তু সফল নহ’ল।{{sfn|Dutta|1985|p=29}} তাৰ পিছত এশ বছৰতকৈ অধিক সময় দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত কোনো স্থায়ী যুদ্ধৰ উল্লেখ নাই।

==পটভূমি==
===চুহুংমুং আৰু হাবুং অভিমুখী অগ্ৰগতি===
[[চুহুংমুং]] (১৪৯৭–১৫৩৯)-ৰ শাসনকালত শক্তিৰ সমীকৰণ সলনি হয়; তেওঁৰ অধীনত আহোম ৰাজ্য তীব্ৰ ভূখণ্ডীয় বিস্তাৰৰ এক পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। ১৫১২ চনত আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ে, যি তেতিয়া চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চল আছিল।&lt;ref&gt;&quot;Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency&quot;{{harvcol|Guha|1984|p=73}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He first annexed Habung in 1512, a Chutiya dependency until then. Thereafter, the whole of the Hinduised Chutiya kingdom.&quot; {{harvcol|Guha|1983|p=27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;He annexed the Chutiya dependency of Habung in 1512&quot;{{harvcol|Sinha|1987|p=163}}&lt;/ref&gt; তাত তেওঁ সেই [[ব্ৰাহ্মণ]] পৰিয়ালটোৰ সৈতে দেখা পায় যিয়ে পূৰ্বে [[চুদাংফা|বামুণী কোঁৱৰ]]ক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। চুহুংমুঙে সেই ব্ৰাহ্মণজনক নিজৰ সেৱাত লয়, সোণৰ লগুণ দিয়ে আৰু হাতীৰ বাবে ঘাঁহ যোগানৰ দায়িত্ব থকা এজন বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত কৰে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}} এই অগ্ৰগতি কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ হাবুং দুয়ো ৰাজ্যৰ নদীমুখী সীমান্তৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত আছিল। বুৰঞ্জীৰ বিৱৰণসমূহত [[দিহিং নদী|দিহিং]] আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন জলপথসমূহক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাজন অঞ্চল হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—উত্তৰত চুতীয়া অঞ্চল আৰু দক্ষিণত আহোম ভূখণ্ড।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}{{sfn|Bhuyan|1960|p=56}}

===দিহিংত মাছ ধৰাৰ বিবাদ===
চুহুংমুং পানবাৰীত থকাৰ সময়ত তেওঁ কিছুমান সৈন্যক [[দিহিং নদী]]ত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়ায়। আহোম সৈন্যসকলে নদীত এটা ডাঙৰ ''বৰালি'' মাছ ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে চুতীয়াসকলে তেওঁলোকক দেখে। চুতীয়া বিষয়াসকলে ইয়াক চুতীয়া জলসীমাত অনধিকাৰ প্ৰৱেশ বুলি গণ্য কৰে। সম্ভৱত দিহিং উপত্যকাৰ কোনো বিষয়া মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই লোক পঠিয়াই হস্তক্ষেপ কৰে। কিন্তু আহোম সৈন্যসকলে মাছটোৰ লগতে চুতীয়া লোকসকলকো বন্দী কৰি লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} তাৰ পিছত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ঘটনাটো চুতীয়া ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ জোঁৱাই নিতাইক জনায়; নিতাইয়ে ৰজাক জানিবলৈ দিয়ে যে আহোমসকলে মান্য দিহিং সীমা পাৰ হৈ চুতীয়া ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰিছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=9}}

==সংঘাতসমূহ==
{{OSM Location map
|coord = {{coord|27.38|94.3}}
|zoom=7
|float=right
|width=450
|height=300
|magnify=1
|scalemark=8
|nolabels=1
|title=চুতীয়া–আহোম সংঘাতসমূহ (১৫১২–১৫২৪)
|caption=সংঘাতসমূহৰ কিছুমান মুখ্য স্থান। ষোড়শ শতিকাৰ দিখৌমুখ আৰু দিহিংমুখ—যি দুয়োটাই তেতিয়া কাজিৰঙা–পশ্চিম মাজুলী অঞ্চলত আছিল—ইয়াত আনুমানিকভাৱে দেখুওৱা হৈছে, কাৰণ এই সময়ৰ পিছৰ শতাব্দীবোৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনদীসমূহৰ গতিপথ যথেষ্ট সলনি হৈছে।&lt;ref&gt;স্থানসমূহ {{harvcol|Bhuyan|1960|pp=57–62}}, {{harvcol|Barua|1930|pp=55–61}} আৰু {{harvcol|Gait|1926|pp=84–87}}-ত বৰ্ণিত সামৰিক অভিযানৰ আধাৰত দেখুওৱা হৈছে।&lt;/ref&gt;
|auto-caption=14
|mark-sizeD=17,14
|shapeD=n-circle
|shape-outlineD=white
|shape-colorD=hard blue
|label-colorD=hard blue
|label-posD=left
|ldyD=0
|ldxD=0

|mark-coord1={{coord|26.978083|93.877750}}
|mark-title1=পানবাৰী (হাবুং)
|label-pos1=left
|ldx1=-4
|ldy1=0

|mark-coord2={{coord|26.65|93.35}}
|mark-title2=দিখৌমুখ
|label-pos2=bottom
|ldx2=0
|ldy2=7

|mark-coord3={{coord|26.761361|93.711667}}
|mark-title3=চেৰুৱাকাটা
|label-pos3=top
|ldx3=0
|ldy3=-6

|mark-coord4={{coord|26.913556|94.288222}}
|mark-title4=শিৰা আটি
|label-pos4=left
|ldx4=-4
|ldy4=0

|mark-coord5={{coord|26.685333|93.54}}
|mark-title5=মুংখ্ৰাং (দিহিংমুখ)
|label-pos5=bottom
|ldx5=0
|ldy5=7

|mark-coord6={{coord|27.265111|94.711278}}
|mark-title6=চেচামুখ
|label-pos6=left
|ldx6=-4
|ldy6=0

|mark-coord7={{coord|27.4845|94.9019}}
|mark-title7=ডিব্ৰুমুখ (ডিব্ৰুগড়)
|label-pos7=right
|ldx7=5
|ldy7=0

|mark-coord8={{coord|27.541993|95.136425}}
|mark-title8=লাৰুপৰা
|label-pos8=right
|ldx8=5
|ldy8=0

|mark-coord9={{coord|27.83|95.67}}
|mark-title9=লোহিতমুখ
|label-pos9=left
|ldx9=-4
|ldy9=0

|mark-coord10={{coord|27.959639|95.673111}}
|mark-title10=বৰনগৰ (শদিয়া ৰাজধানী)
|label-pos10=left
|ldx10=-4
|ldy10=0

|mark-coord11={{coord|28.178|95.764}}
|mark-title11=চন্দনগিৰি
|label-pos11=top
|ldx11=-4
|ldy11=-8

|mark-coord12={{coord|28.0467|96.0058}}
|mark-title12=দইথাং
|label-pos12=right
|ldx12=5
|ldy12=0
}}

===দিখৌমুখ অভিযান, ১৫১৩===
সীমান্ত বিবাদৰ পিছত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে চুতীয়া বাহিনী সংগঠিত কৰি ১৫১৩ চনত পশ্চিমমুখী অগ্ৰগতি আৰম্ভ কৰে। চুতীয়া সেনাই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ ধাৰে ধাৰে আগবাঢ়ি [[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]]ত এটা সুৰক্ষিত শিবিৰ স্থাপন কৰে। এই দুৰ্গটোক ''পচলা-গড়'' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে—কলগছ বা কলগছৰ কাণ্ডেৰে নিৰ্মিত এক প্ৰতিৰক্ষামূলক গড়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} সেই সময়ত দিখৌমুখ বৰ্তমানৰ অৱস্থানতকৈ বহু পশ্চিমে, আধুনিক [[কাজিৰঙা]]ৰ ওচৰত আছিল। তাৰ পৰা চুতীয়া বাহিনী ''চেৰুৱাকাটা'' অঞ্চললৈ আগবাঢ়ি ''নংকমুং'' বিলৰ ওচৰত আন এটা শিবিৰ স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত সেনাৰ এটা অংশ চেৰুৱাকাটাৰ পৰা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও (''বৰ-নাও'')ত উঠি ''শিৰা-আটি'' নামে জনাজাত অঞ্চলৰ দিশে যায়।{{sfn|Barua|1930|pp=54–55}}{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–58}}

চুহুংমুঙে চাও চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্যসহ চুতীয়া নৌবাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়, আনহাতে মূল আহোম বাহিনীয়ে স্থলপথৰ স্থিতিসমূহত আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=54}} স্থল আৰু জল দুয়ো দিশত যুদ্ধ হয়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি ৪,০০০ চুতীয়া সৈন্য নিহত আৰু আন ৩,০০০ জন বন্দী হয়। ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে বন্দীসকলৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হয় আৰু আহোম ৰজাই তেওঁলোকৰ কটা মূৰৰ মালা তৈয়াৰ কৰায়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' অনুসৰি যুদ্ধ দিখৌমুখতেই শেষ হোৱা নাছিল। চুতীয়া বাহিনী উজাই যায় আৰু ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলৰ ''তিনিমুনী''ত পাঁচ দিন ধৰি আন এখন যুদ্ধ হয়। এই সংঘৰ্ষত অংশ লোৱা চুতীয়া নেতাসকলৰ ভিতৰত আছিল মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা, ধেলা (চুতীয়া ৰজাৰ ভায়েক) আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা। যুদ্ধৰ সময়ত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱা এটা কাঁড়ে আঘাতপ্ৰাপ্ত হয়। বৰহুলৈ বৰুৱাৰ অধীনস্থ বাহিনীসহ চুতীয়া সেনাই তাৰ পিছত [[শদিয়া]]ৰ দিশে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|1960|pp=57–62}} কিন্তু ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ উল্লেখ আন বুৰঞ্জীসমূহত নাই। সেয়েহে সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-এ ১৫১৩ চনৰ বিৱৰণত দিহিংমুখ আৰু ডিব্ৰুমুখত পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা যুদ্ধৰ অংশ মিহলাইছে, য’ত চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

পৰাজয়ৰ পিছত দিখৌমুখত থকা চুতীয়া বাহিনী অঞ্চলটো ত্যাগ কৰে আৰু পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়। দিখৌমুখৰ পিছত আহোম অগ্ৰগতি তৎক্ষণাৎ শদিয়া আক্ৰমণলৈ আগবঢ়া নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে নতুন সীমান্ত সুৰক্ষিত দুৰ্গৰ জৰিয়তে সুদৃঢ় কৰা হয়। ১৫১৯ চনত চুহুংমুং পুনৰ হাবুংৰ পৰা দিহিংমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত ''মুংখ্ৰাং'' নামে এটা সামৰিক চকী নিৰ্মাণ কৰে,{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}} যি চুতীয়া ভূখণ্ডৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;&gt;{{cite book
 |last=Phukan
 |first=J. N.
 |editor-last=Barpujari
 |editor-first=H. K.
 |title=The Comprehensive History of Assam
 |volume=II
 |chapter=The Tai-Ahom Power in Asam
 |year=2003
 |edition=2nd
 |publisher=Publication Board Assam
 |location=Guwahati
 |page=55
 |quote=This was followed by the erection of a fort by the Ahoms at Mong-khrang in the Chutiya territory.
}}&lt;/ref&gt; এই বিৱৰণসমূহত উল্লেখ কৰা দিহিংমুখ বৰ্তমানৰ পশ্চিম [[মাজুলী]]ৰ এক অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ; ইয়াত ষোড়শ শতিকাত দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী-ব্যৱস্থাৰ ভিন্ন গতিপথ প্ৰতিফলিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;Dihing&quot;/&gt;

===মুংখ্ৰাং পুনৰুদ্ধাৰ, ১৫২০===
১৫২০ চনত চুতীয়া বাহিনী পুনৰ নামনি দিশে আগবাঢ়ি দিহিংমুখৰ সদ্য নিৰ্মিত আহোম দুৰ্গ ''মুংখ্ৰাং'' আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Phukan|1992|p=55}} দুৰ্গৰ দায়িত্বত থকা আহোম সেনাপতি খেনমুং আক্ৰমণকাৰী বাহিনীক বাধা দিবলৈ ওলাই আহে আৰু যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Goswami|1977|p=40}} অৱশিষ্ট আহোম সৈন্যই অৱস্থান ত্যাগ কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}} ফলত দিহিংমুখ অঞ্চল পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref&gt;&quot;Failing to obtain help from outside, the Chutiyas made no effort to recover their lost territory until 1520, when they attacked the Ahom fort at Mungkhrang. ... and for a time the Chutiyas once more ruled this tract of country.&quot;{{harvcol|Gait|1926|p=85-86}}&lt;/ref&gt; এইটো যুদ্ধখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চুতীয়া বিজয় আছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত দিহিং সীমান্তত আহোমসকলৰ আগৰ অগ্ৰগতিৰ বহু অংশ উল্টাই যায় আৰু চুহুংমুংক দুবছৰ পিছত নতুন প্ৰতিআক্ৰমণ সংগঠিত কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।

===চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থা===
১৫২২ চনত ৰজা [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে [[হাবুং]] অঞ্চলত, প্ৰায় বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ সৈতে সঙ্গতিপূৰ্ণ ঠাইত, এজন ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰে।{{sfn|Baruah|2007|pp=41-42}} চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ [[সতী সাধনী|সাধনী]] নামে এগৰাকী জীয়েক আছিল আৰু পিছত সাধক নাৰায়ণ নামে এজন সৰু পুত্ৰ জন্মিছিল। সাধনীৰ বিবাহ নিতাই নামৰ এজন ব্যক্তিৰ সৈতে হয়; তেওঁক উত্তৰাধিকাৰী বা অভিভাৱক শাসক কৰা হয় আৰু [[নীতিপাল]] বা নিতিপাল নামে ৰাজনাম গ্ৰহণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}{{sfn|Devi|1968|pp=60–61}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ পিছত [[নীতিপাল]]ৰ সিংহাসনাৰোহণ ৰাজনৈতিকভাৱে অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক নিম্ন সামাজিক পটভূমিৰ এজন ব্যক্তিক উন্নীত কৰা হোৱা বাবে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত বৰ্গৰ সদস্যসকলে অসন্তুষ্ট হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}} [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ ভায়েক সুৰজিত বা সুৰধ্বজপালৰ নেতৃত্বত এটা গোটে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। নীতিপালে প্ৰতিষ্ঠিত বিষয়াসকলক অপসাৰণ কৰি নিজৰ ব্যক্তিগত অনুগত লোকক নিযুক্ত কৰে। নীতিপালে মন্ত্ৰী কাশীতৰাক সুৰধ্বজপালক বন্দী কৰিবলৈ পঠিয়ায়, কিন্তু সুৰধ্বজ ৰাজ্যৰ পৰা পলাই যায় আৰু তেওঁক ধৰা নাযায়।{{sfn|Baruah|2007|pp=132-33}} বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁ সাধাৰণ পৰিয়ালৰ সঙ্গীসকলক ক্ৰমে ক্ষমতাৰ পদত নিযুক্ত কৰি প্ৰতিষ্ঠিত অভিজাত পৰিয়ালসমূহক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে আৰু তেওঁলোকৰ আস্থা আৰু আনুগত্য হেৰুৱায়। বুৰঞ্জীত তেওঁক স্বেচ্ছাচাৰী প্ৰশাসন আৰু প্ৰজাৰ ওপৰত অত্যাচাৰৰো অভিযোগ দিয়া হৈছে; যোগ্যতা বা দোষ-গুণ অনুসৰি বিচাৰ নকৰা বুলি কোৱা হৈছে। ফলত জনসাধাৰণৰ মাজত তেওঁৰ নিন্দাসূচক নাম ''অনীতিপাল'', অৰ্থাৎ অন্যায় বা অধাৰ্মিক শাসক, প্ৰচলিত হৈছিল বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=178–185}}

===আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ, ১৫২২===
১৫২২ চনৰ শেষভাগত চুহুংমুঙে এটা বৃহৎ প্ৰতিআক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। ৰজা নংকমুং বিলৰ ওচৰলৈ আহে, আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ অধীনত আহোম বাহিনী দিহিংমুখ অঞ্চল দখল কৰি থকা চুতীয়া সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}} আহোম বাহিনীৰ নেতৃত্ব দিয়া বৰগোহাঁইয়ে চুতীয়া সৈন্যক দিহিংমুখৰ পৰা পূবমুখে ঠেলি নিয়ে। অভিযানৰ সময়ত তেওঁলোকে বহুতো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা যুদ্ধ-নাও দখল কৰে। লাছাইতাই নামৰ এজন ব্যক্তিক দখল কৰা যুদ্ধ-নাও এটাত উঠাই চুতীয়া বাহিনীৰ অৱস্থান সম্পৰ্কে খবৰ লৈ চুহুংমুংৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেতিয়ালৈ ৰজা চেৰুৱাকাটালৈ আগবাঢ়িছিল। লাছাইতাইয়ে জনায় যে চুতীয়া বাহিনী ডিব্ৰুমুখ অঞ্চলত আৰু পূবে অৱস্থান লৈছে।{{sfn|Barua|1930|pp=55–56}}{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}} সম্ভৱ যে ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত বৰ্ণিত ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধ এই গতিৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।

===ডিব্ৰুগড় অভিযান, ১৫২৩===
দিহিংৰ অৱস্থান পুনৰ দখল কৰাৰ পিছত আহোমসকলে আৰু পূবে আন এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুংৰ আদেশ অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে পূৰ্ণ বাহিনী লৈ ডিব্ৰু নদীৰ মোহনা ([[ডিব্ৰুগড়]])ৰ দিশে আগবাঢ়ি তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুং তেতিয়া [[চৰাইদেউ]]লৈ উভতি যায়, য’ত তেওঁ পুনৰ অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে দেৱতাসকললৈ বলি আগবঢ়ায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Barua|1930|p=55}}

১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুং পুনৰ সৈন্যসহ আগবাঢ়ি ''চেচামুখ''ত শিবিৰ স্থাপন কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}} আহোমসকলে ডিব্ৰুমুখত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা বুলি জানিব পোৱাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাই [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ, যিটোক বৰ্তমানৰ [[চাবুৱা]]ৰ ওচৰৰ অঞ্চল বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, আগবাঢ়ি নতুন আহোম দুৰ্গৰ ওপৰত আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি লয়। লাৰুপৰাৰ পৰা চুতীয়া ৰজাই বুঢ়া বৰুৱা (''থাওবান বৰুৱা'')ৰ নেতৃত্বত এটা বাহিনী ডিব্ৰুমুখলৈ পঠিয়াই আক্ৰমণকাৰী বাহিনীটোক ৰাজ্যৰ পৰা খেদি পঠোৱাৰ আদেশ দিয়ে। ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি চুতীয়া সেনাপতিয়ে ডিব্ৰুমুখৰ আহোম দুৰ্গ আক্ৰমণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}}

চুহুংমুঙো ডিব্ৰুমুখৰ দিশে আগবাঢ়ি ব্যক্তিগতভাৱে অভিযানত যোগ দিয়ে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰী একেলগে স্থলপথে আগবাঢ়ি নদীত কাৰ্যৰত চুতীয়া নৌবাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত আছিল তিনিজন সেনাপতি—কাশীতৰা, আলেঙি চেতিয়া আৰু বৰপাত্ৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16-17}} বৰপাত্ৰ উপাধিটো বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ হাবুংৰ আগৰ চুতীয়া প্ৰশাসনৰ পৰা ''বৃহৎ-পাত্ৰ'' বা &quot;মহাপাত্ৰ&quot; পদৰ স্বাধীন উল্লেখ পোৱা যায়। চুতীয়া বাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}} পাছদিনা চুহুংমুঙে দুৰ্গত থকা মন্ত্ৰী, জ্যেষ্ঠ বিষয়া আৰু সৈন্যসকলক একত্ৰিত কৰি আৰু পূবলৈ আগবাঢ়ে আৰু সোণাৰী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে; এই বিৱৰণত ইয়াক বৰ্তমানৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|কাকপথাৰ]] অঞ্চলৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শান্তি-আলোচনা===
ডিব্ৰু–টিফাও সীমান্তত পৰাজয়ৰ পিছত চুতীয়া শাসকে চুহুংমুংৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত এই কূটনৈতিক আদান-প্ৰদানৰ অস্বাভাৱিকভাৱে বিশদ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম দূতাবাসে সোণৰ ''কেৰু'' কাণফুলি (''tong-ru-kham''), সোণৰ বা সোণেৰে সজোৱা ''মেখেলা'' (''sin-kham''), কপাহৰ কাপোৰ (''phra-nun''), ৰূপৰ শয্যা (''tha-ka-ngen'') আৰু পাটি আদি মূল্যবান সামগ্ৰী লৈ যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} চুহুংমুঙে উপহাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু চুতীয়া ৰজত্বৰ মুখ্য ৰাজচিহ্নসমূহ আত্মসমৰ্পণৰ দাবী কৰে—সোণ আৰু ৰূপৰ মেকুৰী মূৰ্তি, সোণ আৰু ৰূপৰ ছত্ৰ, সোণৰ খাট আৰু সোণৰ দণ্ড। তেওঁ দহটা হাতী আৰু চুতীয়া ৰাজদৰবাৰৰ এগৰাকী নাৰীকো দাবী কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}{{sfn|Basu|1970|p=23}}

চুতীয়া শাসকে হাতী আৰু নাৰীগৰাকীক দিবলৈ মান্তি হয়, কিন্তু মুখ্য ৰাজবংশীয় ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; তেওঁৰ যুক্তি আছিল যে এইবোৰ তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা পোৱা উত্তৰাধিকাৰ। প্ৰায় এমাহ পিছত আন এটা দূতাবাস নতুন উপহাৰসহ পঠিয়োৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সোণ-ৰূপৰ ''জাপি'' (''kup-ngen-chon-kham''), সোণৰ বাকচ (''khup-kham''), সোণৰ পাত্ৰ (''liu-kham''), সোণৰ ছত্ৰ (''chang-kham''), সোণৰ বালা (''mao-kham'') আৰু নূপুৰ (''khu-tin-kham''), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাঁতৰ পাটি, এখন দা বা ছুৰী, আৰু উৎকৃষ্ট কাপোৰ।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} একে সময়তে চুতীয়াসকলে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ বা শক্তিশালী কৰি আছিল। এই নিৰ্মাণ অব্যাহত থকা, ৰাজচিহ্নসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা আৰু উপহাৰৰ মাজত এখন দা অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত চুহুংমুংৰ বিশ্বাস হয় যে আলোচনা ব্যৰ্থ হৈছে। তাৰ পিছত তেওঁ শদিয়ালৈ পুনৰ অগ্ৰগতিৰ আদেশ দিয়ে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

===শদিয়া অভিমুখী অগ্ৰগতি, ১৫২৩–২৪===
আহোম বাহিনীয়ে নাওৰ সাঁকো বা নাওৰ শাৰী ব্যৱহাৰ কৰি লুইত পাৰ হয় আৰু প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক স্থানচ্যুত কৰে।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}} এটা বিৱৰণ অনুসৰি সেই সময়ত চুতীয়া ৰজা এটা পুখুৰী খন্দোৱা কামতো নিয়োজিত আছিল। লুইতৰ মোহনাৰ ওচৰৰ দুৰ্গত হোৱা হঠাৎ আহোম আক্ৰমণে তেওঁক সেই অৱস্থান এৰি চন্দনগিৰিলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। আনহাতে কাশীতৰা দইথাং পাহাৰীয়া দুৰ্গলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17-18}}

শদিয়া দখল কৰাৰ পিছত চুহুংমুং অঞ্চলটোৰ মুখ্য বসতি বা ''বৰ-নগৰ''ত থাকে আৰু অৱশিষ্ট চুতীয়া অৱস্থানসমূহৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ বাবে নিজৰ বাহিনী ভাগ কৰে। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক চন্দনগিৰিৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে বুৰঞ্জীত ধনুধাৰী গোহাঁই (''Chao-seng Kung-rin'') বুলি বৰ্ণিত কনচেংক [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ত কাশীতৰাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–19}}

===চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ যুদ্ধ===
চন্দনগিৰিয়ে প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক এক শক্তিশালী প্ৰাকৃতিক অৱস্থান দিছিল। আহোম বাহিনীয়ে চুতীয়া ৰজাৰ এজন বিষয়া তামুলী গজৰাই বৰুৱাক তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসহ বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা-ৰাণী ক'ত আশ্ৰয় লৈ আছে সেয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। বুৰঞ্জীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি গজৰাই নিজেও অৰণ্যত লুকাই আছিল। তেওঁৰ শিশুৰ কান্দোন ঘৰ সন্দিকৈ, ফ্ৰাচেংমুংৰ পুত্ৰ, শুনি পেলোৱাত তেওঁৰ অৱস্থান ধৰা পৰে। ঘৰ সন্দিকৈয়ে তেওঁক ঘেৰাও কৰি ৰজাৰ অৱস্থান নজনালে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। তাৰ পিছত গজৰাইৰ পত্নী আৰু সন্তানক আটক কৰি তেওঁক ৰাজপৰিয়ালটো বিচাৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিও তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক বিচাৰি নাপায়। অৱশেষত বিৱৰণ অনুসৰি ৰাণীৰ ভোক লাগি পাহাৰীয়া জুৰিৰ কাষত আহাৰ ৰন্ধা হয়। জুইৰ ধোঁৱাই তেওঁলোকৰ অৱস্থান ফাঁহ কৰে। তাৰ পিছত গজৰাইয়ে আহোম বিষয়াসকলক জনায় যে চুতীয়া ৰজা আৰু ৰাণী চন্দনগিৰিৰ এটা জুৰিৰ কাষত আশ্ৰয় লৈ আছে।{{sfn|Bhuyan|1945|p=10}}

আহোমসকলৰ প্ৰথম পাহাৰ আৰোহণৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়। আহোম বাহিনীয়ে বাৰে বাৰে চন্দনগিৰি উঠিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু প্ৰথমে অৱস্থান দখল কৰিব নোৱাৰে। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল বগৰাই আৰু নিক্ষেপ কৰি আক্ৰমণকাৰী সৈন্যসকলৰ বহুজনক হত্যা কৰে আৰু আহোম বাহিনীক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।{{sfn|Gait|1926|p=87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}

''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী'' আৰু সুকুমাৰ মহন্ত পুথিৰ সৈতে জড়িত ''অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]] যুদ্ধৰ সময়ত গৰ্ভৱতী আছিল। গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা টাই-ভাষাৰ বুৰঞ্জীখনত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰীক ''Nang-lung'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু লগতে এজন ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ কথাও আছে। এই সংস্কৰণত তিনিজন ৰাজপৰিয়ালৰ ব্যক্তিৰ সঠিক পৰিচয় অনিশ্চিত, কাৰণ ''Nang-lung'' শব্দটোক ৰাণী বা ৰাজকুমাৰী—দুয়ো ধৰণে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই তিনিজন [[ধীৰনাৰায়ণ]], সাধনী আৰু নীতিপাল বা সাধক নাৰায়ণ হ’ব পাৰে; বিকল্পভাৱে তেওঁলোক নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰও হ’ব পাৰে। ''অসম বুৰঞ্জী''ৰ অনুসৰি সাধনী আৰু নীতিপালৰ বিবাহ ১৫১২–১৩ৰ আগতেই হৈছিল বুলি দেখা যায়, কাৰণ ১৫১৩ চনৰ সংঘাতৰ আগৰ ঘটনাত [[ধীৰনাৰায়ণ]]ে ইতিমধ্যে জোঁৱাইৰ জৰিয়তে আহোমসকলৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা বুলি বৰ্ণিত হৈছে।

চন্দনগিৰি সন্মুখৰ পৰা আৰোহণ কৰিব নোৱাৰি আহোম সৈন্যসকলে পিছহটে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক বন্দী কৰে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে কৌশল সলাই পাহাৰটো তিনিফালৰ পৰা ঘেৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চাও ৰু-পাকৰ নেতৃত্বৰ এটা দলে ''ঘিলা'' লতা বা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি আৰোহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ওপৰৰ ঢালত উঠি তেওঁলোকে প্ৰথমে কোনো প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নেদেখে।{{sfn|Gait|1926|p=87}} আৰু আগবাঢ়ি তেওঁলোকে প্ৰায় চল্লিশজন লোক থকা এটা বসতি পায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}

চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে তাৰ পিছত কিছুমান মানুহক গছ বা উঁচু ঠাইত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} তাৰ পিছত চুতীয়া ৰজাক ''বৰ-দুৱাৰ'' বা &quot;মহাদ্বাৰ&quot; বুলি বৰ্ণিত ঠাইৰ ওচৰত দেখা যায়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}} অৱশিষ্ট চুতীয়া সৈন্যসকলে তৎসত্ত্বেও প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে আৰু পুনৰ শিল নিক্ষেপ কৰি অধিক আহোম সৈন্য হত্যা কৰে।{{sfn|Barua|1930|p=61}} নীতিপালে শত্ৰুৰ ওপৰত কাঁড় চলাবলৈ আৰম্ভ কৰে, কিন্তু জাংমুংখাম ফুকে-চঙে মৰা কাঁড়ে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=87}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত লিপিবদ্ধ চুতীয়া বুৰঞ্জীয়ে ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰীসকলৰ অংশগ্ৰহণক বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়ে। সাধনী আৰু বৃহৎ সংখ্যক ৰাজপৰিয়ালৰ নাৰী (১২০ গৰাকী ৰাজনাৰী বা ৰাজকুমাৰী) আক্ৰমণকাৰী বাহিনীৰ ওপৰত শিল কঢ়িয়াই বা বগৰাই প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰা বুলি বৰ্ণিত।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=169}} একে সময়তে কনচেংৰ বাহিনীয়ে দইথাংত কাশীতৰাক আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থান আহোমসকলে দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} স্বাধীন ৰাজ্য ধ্বংস হোৱাৰ মাত্ৰ কেইবছৰ পিছতেই ১৫২৯ চনৰ বৃহৎ চুতীয়া বিদ্ৰোহত দইথাং পুনৰ দেখা যায়, যাৰ পৰা বুজা যায় যে শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছতো প্ৰতিৰোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।

===চুতীয়া শাসক আৰু সাধনীৰ মৃত্যুৰ ইতিহাস===

শেষৰ সংঘৰ্ষসমূহত কোন নিহত বা বন্দী হৈছিল সেই বিষয়ে উৎসসমূহৰ মাজত যথেষ্ট মতভেদ আছে।

''আহোম বুৰঞ্জী'' আৰু ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-ত চুতীয়া ৰজা আৰু এজন ৰাজপুত্ৰৰ মৃত্যুৰ কথা বৰ্ণিত। এছ. এল. বৰুৱাই এই বিৱৰণসমূহ [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে।{{sfn|Baruah|1986|p=229}} নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰা একেলগ কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে [[ধীৰনাৰায়ণ]] আৰু তেওঁৰ জোঁৱাই [[নীতিপাল]]ক শেষ যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে আৰু [[ধীৰনাৰায়ণ]]ৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ সাধক নাৰায়ণ জীৱিত থাকিল বুলি কয়।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} পৰৱৰ্তী চুতীয়া বংশাৱলী-বুৰঞ্জীয়ে নীতিপালক শাসনকাৰী ৰজা হিচাপে দেখুৱাই আৰু শেষ প্ৰতিৰোধত [[সতী সাধনী|ৰাণী সাধনী]]ক কেন্দ্ৰীয় স্থান দিয়ে।

সাধনীৰ মৃত্যুৰ ধৰণো বিভিন্ন বুৰঞ্জী-পৰম্পৰাত ভিন্ন। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি তেওঁ বন্দী হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চন্দনগিৰিৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰে, আনহাতে আন বিৱৰণত মুখ্য ৰাণীক যুদ্ধত নিহত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। গেইটে লিখিছে যে তেওঁ বৰছা বা অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল আৰু আন ৰাজপত্নীসকলৰ কিছুমান নিহত আৰু কিছুমান বন্দী হৈছিল।{{sfn|Gait|1926|p=85}}{{sfn|Goswami|1977|p=42}} টাই-ভাষাৰ বিৱৰণতো এগৰাকী ৰাজকীয় নাৰী বা ''nang-lung'' অস্ত্ৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে।{{efn|ফ্ৰঁছোৱা জেকেছনে উল্লেখ কৰিছে যে গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই প্ৰকাশ কৰা ''আহোম বুৰঞ্জী''-ৰ অনুবাদত ''nang'' শব্দটোৰ দুটা উল্লেখৰ মাজত থকা এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী বাদ পৰিছিল; সেই শাৰীটোত ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীৰ বিষয়ে অধিক তথ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{citation |last=Jacquesson |first=Francois |title=আহোম বুৰঞ্জী Translation : Chutia-Ahom wars |url=https://archive.org/details/ahom-buranji-translations |page=21 |quote=Borua's edition jumped one full line between two nang.}}&lt;/ref&gt;}} ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''-ত কোৱা হৈছে যে জাংমুঙে মুখ্য চুতীয়া ৰাজকুমাৰী (''বৰকুঁৱৰী'')ৰ শিৰচ্ছেদ কৰি তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ সভালৈ লৈ যায়,&lt;ref&gt;{{harvcol|Saikia|1997|p=188}} &quot;Jangmung beheaded the chief Chutia princess(Barkonwari) and brought her head to the assembly.&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Bhuyan|1960|p=14}} আনহাতে ''অসম বুৰঞ্জী (SM)''-এ যোগ কৰে যে তেওঁৰ কঁকালত আঘাত কৰা হয়, সোণৰ কঁকালবন্ধ লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ মূৰ ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠিয়োৱা হয়।{{sfn|Bhuyan|1945|p=11}} ''দেওধাই অসম বুৰঞ্জী''-য়ো তেওঁক আত্মসমৰ্পণ নকৰি প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰখা বুলি বৰ্ণনা কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}} মৃত্যুৰ ধৰণক লৈ ভিন্নতা থাকিলেও উৎসসমূহে একে ধৰণে মুখ্য ৰাজকীয় নাৰীগৰাকীক শেষ প্ৰতিৰোধৰ সময়ত নিহত হোৱা, জীৱিত বন্দী নোহোৱা, হিচাপে উপস্থাপন কৰে।

এই পৰাজয়ে স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটায়। মুখ্য ৰাজচিহ্ন আৰু অন্যান্য সম্পত্তি পৰৱৰ্তী সময়ত আহোমসকলৰ হাতলৈ যায়।{{sfn|Dutta|1985|p=30}}{{sfn|Baruah|1986|pp=229–230}}

==যুদ্ধ আৰু সংঘৰ্ষসমূহৰ তালিকা==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:orange;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;সংঘাতৰ নাম&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:130px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;পক্ষ&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:orange; width:280px;&quot;| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ফলাফল&lt;/span&gt;
|-
|'''[[হাবুং]]লৈ আহোম অগ্ৰগতি''' (১৫১২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম ভূখণ্ডীয় লাভ'''
* আহোমসকলে [[হাবুং]]ৰ পানবাৰীলৈ আগবাঢ়ি, চুতীয়া অধীনস্থ অঞ্চলটো দখল কৰে।{{sfn|Guha|1983|p=27}}{{sfn|Sinha|1987|p=163}}
|-
|'''[[দিখৌ নদী|দিখৌমুখ]] অভিযান''' (১৫১৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে পশ্চিমমুখে অগ্ৰগতি কৰি [[মাজুলী]]ৰ দিখৌমুখ আৰু নংকমুং সুৰক্ষিত কৰে।
* তেওঁলোকৰ স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে; পানবাৰী আহোমৰ দখললৈ যায়।{{sfn|Baruah|1986|p=227}}{{sfn|Phukan|1992|p=55}}
|-
|'''মুংখ্ৰাং ([[দিহিং নদী|দিহিংমুখ]])ৰ চুতীয়া পুনৰুদ্ধাৰ''' (১৫২০ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''চুতীয়া বিজয়'''
* চুতীয়াসকলে আহোম-অধিকৃত&lt;ref name=&quot;Phukan&quot;/&gt; মুংখ্ৰাং–দিহিংমুখ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী–কাজিৰঙা) আক্ৰমণ কৰে।
* আহোম সেনাপতি ''খেনমুং'' নিহত হয় আৰু অৱশিষ্ট সৈন্যই পিছু হটে; ফলত অঞ্চলটো পুনৰ চুতীয়া নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।{{sfn|Bhuyan|1960|p=57}}{{sfn|Gait|1926|pp=84–85}}{{sfn|Devi|1968|p=62}}
|-
|'''দিহিংমুখত আহোম প্ৰতিআক্ৰমণ''' (১৫২২ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* ''ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই''য়ে চুতীয়াসকলক দিহিংমুখৰ পৰা পূবলৈ ঠেলি নিয়ে।
* আহোমসকলে কেইবাখনো চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ যুদ্ধ-নাও দখল কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=16}}{{sfn|Devi|1968|pp=62–63}}
|-
|'''ডিব্ৰুগড় অভিযান''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে ডিব্ৰুৰ ([[ডিব্ৰুগড়]]) ওচৰত এটা অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া শাসকে [[শদিয়া]]ৰ পৰা লাৰুপৰালৈ আগবাঢ়ি ''বুঢ়া বৰুৱা''ক তাৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়ায়।
* ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া স্থল আৰু নৌবাহিনী পৰাস্ত হৈ পূবমুখে পশ্চাদপসৰণ কৰে।{{sfn|Bhuyan|2001|pp=16–17}}{{sfn|Barua|1930|pp=55–58}}{{sfn|Gait|1926|pp=85–86}}
|-
|'''শান্তি-আলোচনা''' (১৫২৩ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আলোচনা ব্যৰ্থ'''
* চুতীয়া শাসকে [[চুহুংমুং]]ৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ মূল্যবান সামগ্ৰী, হাতী আৰু অন্যান্য উপহাৰসহ দুটা দূতাবাস পঠিয়ায়।
* চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজচিহ্নসমূহৰ আত্মসমৰ্পণ দাবী কৰে; শাসকে পূৰ্বপুৰুষৰ ঐতিহ্যবাহী সামগ্ৰীসমূহ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত যুদ্ধ পুনৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|Bhuyan|2001|p=17}}
|-
|'''[[শদিয়া]] অভিমুখী অগ্ৰগতি''' (১৫২৩–২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* আহোমসকলে লুইত পাৰ হৈ মোহনাৰ ওচৰৰ সুৰক্ষিত চুতীয়া অৱস্থানৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলক উৎখাত কৰে।
* চুতীয়া শাসক চন্দনগিৰিৰ দিশে পিছু হটে, আনহাতে কাশীতৰা [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]লৈ যায়।{{sfn|Gait|1926|pp=86–87}}{{sfn|Devi|1968|p=64}}{{sfn|Bhuyan|2001|pp=17–18}}
* শদিয়া আৰু ইয়াৰ মুখ্য বসতি আহোমসকলে দখল কৰে।
|-
|'''চন্দনগিৰি আৰু [[ভীষ্মকনগৰ|দইথাং]]ৰ যুদ্ধ''' (১৫২৪ খ্ৰী.)
|[[চুতীয়া ৰাজ্য]]
|[[আহোম ৰাজ্য]]
|'''আহোম বিজয়'''
* চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে ডাঙৰ শিল ঢাল বগৰাই দিয়াত আহোমসকলৰ প্ৰথম আক্ৰমণসমূহ ব্যৰ্থ হয়।{{sfn|Gait|1926|p=87}}
* আহোম বাহিনীয়ে পিছত পাশ্বৰীয়া পথে ওপৰৰ ঢালত উপনীত হয়, আনহাতে কনচেংয়ে দইথাং আক্ৰমণ কৰে।
* প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকল পৰাস্ত হয় আৰু পাহাৰীয়া অৱস্থানসমূহ দখল কৰা হয়; স্বাধীন চুতীয়া ৰাজ্যৰ অৱসান ঘটে।{{sfn|Bhuyan|2001|p=19}}{{sfn|Barua|1930|p=61}}
|}

==বিজয়োত্তৰ প্ৰতিৰোধ==

চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনে সশস্ত্ৰ প্ৰতিৰোধ তৎক্ষণাৎ শেষ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীসমূহে ষোড়শ শতিকাজুৰি পূৰ্বৰ চুতীয়া ভূখণ্ডৰ বিভিন্ন অংশত পুনঃপুনঃ বিদ্ৰোহৰ উল্লেখ কৰে।

===১৫২৭ চনৰ বিদ্ৰোহ===

প্ৰথম বৃহৎ বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনত ঘটে। নতুনকৈ স্থাপিত আহোম প্ৰশাসনৰ বিৰুদ্ধে চুতীয়া বাহিনী উঠে আৰু শদিয়াৰ চাৰিওফালৰ সীমান্ত চকীসমূহ ঘেৰাও বা হুমকি দিয়ে।{{sfn|Devi|1968|p=67}} টাই উপাধি থাওমুং মুংক্লাং নামে পৰিচিত দিহিঙীয়া গোহাঁইক ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়োৱা হয়। তেওঁ যুদ্ধত নিহত হয়।{{sfn|Gait|1926|pp=90–91}}{{sfn|Devi|1968|p=67}} শেষত আহোমসকলে বিদ্ৰোহ দমন কৰে, কিন্তু এজন জ্যেষ্ঠ সীমান্ত বিষয়াৰ মৃত্যুয়ে নতুন প্ৰদেশত নিয়ন্ত্ৰণ যে অনিশ্চিত আছিল সেয়া দেখুৱায়। বিদ্ৰোহৰ পিছত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা সলনি কৰা হয়। কিংলুং বুঢ়াগোহাঁইক টাই বুৰঞ্জীত থাওমুংলুং ব-ঙেন বুলি বৰ্ণিত পূব সীমান্তৰ এটা পদত নিযুক্ত কৰা হয়; তেওঁৰ কৰ্তৃত্ব কাঙখামৰ পৰা উজনি লোহিত অঞ্চললৈ বিস্তৃত আছিল।{{sfn|Barua|1930|p=61}}

===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ===

১৫২৯ চনৰ শেষভাগত আৰু বৃহৎ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুদ্ধ পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজধানী আৰু সংলগ্ন পাহাৰীয়া অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। চুহুংমুং নিজে জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলসহ পূবলৈ আগবাঢ়ি কাঙখাম পায়। দিবাংপাৰৰ চুতীয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে বাহিনী পঠিয়োৱা হয়, আনহাতে ৰজা শদিয়ালৈ আগবাঢ়ে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} আহোম সেনাক একাধিক মুকাবিলাৰ ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়। তেতিয়া টিপাম ৰজা [[চুক্লেনমুং]] আৰু আন বিষয়াসকলক দইথাং দখল কৰি থকা চুতীয়া বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে পঠিয়োৱা হয়। তাত চুতীয়াসকল পৰাস্ত হয় আৰু তাৰ পিছত মৰাণকাওত আন এটা আহোম বিজয় ঘটে।{{sfn|Devi|1968|p=68}} তাৰ পিছত পুনৰ চন্দনগিৰিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়—স্বাধীন ৰাজ্যৰ শেষ অভিযানৰ সৈতে জড়িত একে পাহাৰীয়া দুৰ্গ। ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইয়ে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। পূৰ্বৰ যুদ্ধৰ দৰে এইবাৰো চুতীয়াসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰা সৈন্যৰ ওপৰত ডাঙৰ শিল বগৰাই দিয়ে, ফলত প্ৰথম আক্ৰমণত আহোম বাহিনী পিছু হটিবলৈ বাধ্য হয়।{{sfn|Devi|1968|pp=68–69}} আন সংঘৰ্ষসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ, দিবাং আৰু কুণ্ডিল–লোহিত নদী-ব্যৱস্থাৰ কাষতো ঘটে।{{sfn|Gait|1926|p=91}} বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম সীমান্ত বিষয়া চাও চুলিং সাময়িকভাৱে বন্দী হয়, যদিও পিছত তেওঁক উদ্ধাৰ কৰা হয়। একাধিক সংঘৰ্ষৰ পিছত বিদ্ৰোহ দমন হয় আৰু শদিয়াত আহোম কৰ্তৃত্ব পুনৰ স্থাপিত হয়। ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ বিস্তৃতি আৰু ভৌগোলিক ব্যাপ্তিয়ে দেখুৱায় যে ১৫২৩–২৪ চনৰ বিজয়ে চুতীয়া ৰাজতন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিলেও পূৰ্বৰ হৃদভূমিত সংগঠিত প্ৰতিৰোধ শেষ কৰিব পৰা নাছিল।

===পৰৱৰ্তী ষোড়শ-শতিকীয় প্ৰতিৰোধ===
চুহুংমুংৰ শাসনৰ পিছতো সৰু বা স্থানীয় চুতীয়া বিদ্ৰোহ অব্যাহত থাকে। নাগেন্দ্ৰ নাথ আচাৰ্যই [[চুক্লেনমুং]]ৰ সময়ত ১৫৪২ চনত আন এটা চুতীয়া আক্ৰমণৰ উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}}{{sfn|Gait|1926|p=98}} ১৫৫০ চনত শদিয়া প্ৰশাসনৰ অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ কানশাপাত্ৰ নামে এজন চুতীয়া নেতাই শদিয়া অঞ্চলত নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰে। তেওঁ কেইবাজনো অসন্তুষ্ট আহোম ৰাজপুত্ৰসহ বিভিন্ন বিদ্ৰোহী গোটৰ সমৰ্থন লাভ কৰে আৰু ১৫৫৩ চনত পৰাস্ত আৰু নিহত হোৱালৈকে আহোম কৰ্তৃত্বৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ কৰে। ''আহোম বুৰঞ্জী''-ত ১৫৬৫ চনত চুতীয়া বাহিনীয়ে নামৰূপ আৰু খেৰাম অঞ্চল লুণ্ঠন কৰাৰ উল্লেখ আছে।{{sfn|Acharyya|1966|p=238}} ১৫৭২ চনত কেৱল ''সেনাপতি'' বুলি উল্লেখ কৰা এজন চুতীয়া নেতাৰ অধীনত আন এটা বৃহৎ বিদ্ৰোহ ঘটে। বিদ্ৰোহীসকলক কাঞ্চাই পাৰ হৈ পুখুৰীখানালৈ খেদি নিয়া হয়, য’ত সেনাপতি আৰু তেওঁৰ বহু অনুগামী বন্দী হয়।{{sfn|Devi|1968|p=70}}

এই পৰৱৰ্তী অস্থিৰতাসমূহ স্বাধীন চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ মাজৰ যুদ্ধ নাছিল। এইবোৰ আছিল চুতীয়া নেতা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰতিৰোধ। এই প্ৰতিৰোধ ১৬৭৩ চনলৈকে চলি থাকে; তাৰ পিছত চুতীয়াসকল আহোম ৰাজ্যত অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা দেখা যায়। লক্ষ্মী দেৱীৰ মতে ১৬৭৩ চনৰ পৰা আহোম শাসনৰ শেষলৈকে আৰু কোনো চুতীয়া অশান্তিৰ উল্লেখ নাই।{{sfn|Devi|1968|pp=70–73}}

==সামৰিক বৈশিষ্ট্য==
এই সংঘাতসমূহ মূলত নদীকেন্দ্ৰিক পৰিৱেশত সংঘটিত হৈছিল। দুয়ো ৰাজ্যই সৈন্য পৰিবহণ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ তথা ইয়াৰ উপনদীৰ কাষত থকা অৱস্থানসমূহ আক্ৰমণৰ বাবে নাওৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰিছিল। বুৰঞ্জীসমূহে বাৰে বাৰে স্থলপথে আগবঢ়া বাহিনী আৰু একে সময়তে নদীত কাৰ্যৰত নৌবাহিনী পৃথককৈ উল্লেখ কৰে। ১৫২২ চনৰ অভিযানত চুতীয়া ''বৰ-নাও'' বা ডাঙৰ নাও দখল আৰু দিহিং, ডিব্ৰু আৰু টিফাওৰ মোহনাত আহোম দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ প্ৰচেষ্টা নৌ-গতিশীলতাৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়। দুৰ্গ নিৰ্মাণো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। দিখৌমুখৰ চুতীয়া অৱস্থান ''পচলা-গড়''েৰে সুৰক্ষিত আছিল, আনহাতে আহোমসকলে ক্ৰমে মুংখ্ৰাং আৰু ডিব্ৰু–টিফাও ৰেখাত অগ্ৰৱৰ্তী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। শেষ পৰ্যায়ত চুতীয়া বাহিনীয়ে খোলা বন্যাপ্ৰৱণ সমতল ত্যাগ কৰি কৈতৰা, চন্দনগিৰি আৰু দইথাংৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্গসমূহত আশ্ৰয় লয়। চন্দনগিৰিৰ যুদ্ধই সমতলৰ যুদ্ধ আৰু শদিয়াৰ পাহাৰীয়া প্ৰৱেশপথৰ যুদ্ধৰ মাজৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট কৰে। স্থল আৰু নদীপথৰ যৌথ অভিযানত চুতীয়াসকলক পূবমুখে ঠেলি নিয়া আহোম বাহিনীয়ে প্ৰথমে পাহাৰ সন্মুখৰ পৰা দখল কৰিব নোৱাৰি পাশ্বৰীয়া বা পশ্চাৎপথৰ আশ্ৰয় লয়। চুতীয়া প্ৰতিৰক্ষাকাৰীসকলে খৰ ঢালৰ সুবিধা লৈ আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত শিল বগৰাই দিছিল।

==লোককথা আৰু স্মৃতি==
বিশেষকৈ ডিব্ৰু আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ যুদ্ধ তথা সাধনীৰ মৃত্যুৰ স্মৃতি চুতীয়া মৌখিক পৰম্পৰাত টিকি থাকে। পৰৱৰ্তী বিহু গীতসমূহত ডিব্ৰু আৰু শদিয়াৰ যুদ্ধলৈ যোৱা পুৰুষ আৰু তেওঁলোকৰ উভতি অহাৰ অপেক্ষাত থকা পৰিয়ালসমূহৰ উদ্বেগৰ উল্লেখ আছে। আন গীতত চুতীয়া ৰজা আৰু সাধনীৰ মৃত্যুক স্মৰণ কৰা হয়। এই গীতসমূহ ষোড়শ শতিকাৰ যুদ্ধৰ সমসাময়িক স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ নহয়, বৰং সংঘাতৰ পৰৱৰ্তী সামূহিক স্মৃতিৰ সাক্ষ্য হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''&quot;Yoi Malini&quot;'', p.43]&lt;/ref&gt; আধুনিক চুতীয়া সাংস্কৃতিক স্মৃতিত চন্দনগিৰিৰ ঘটনা আৰু সাধনীৰ আত্মসমৰ্পণ অস্বীকাৰ স্বাধীন ৰাজ্যৰ পতনৰ মুখ্য প্ৰতীক হৈ উঠিছে।

==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া ৰাজ্য]]
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[শদিয়া]]
* [[আহোম ৰাজ্য]]
* [[ভীষ্মকনগৰ]]
* [[ডিব্ৰুগড়]]
* [[মাজুলী]]

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
===প্ৰাথমিক আৰু বুৰঞ্জী উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |editor-last=Barua
  |editor-first=Golap Chandra
  |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule, with Parallel English Translation
  |year=1930
  |publisher=Assam Administration, Baptist Mission Press
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Suryya Kumar
 |title=অসম বুৰঞ্জী: Or, A Chronicle of Assam from the Earliest Ahom Kings to Swargadeo Gadadhar Singha
 |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Government of Assam
 |location=Gauhati
 |year=1945
 |edition=1st
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী
  |year=1960
  |publisher=Gauhati University
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
 |editor-last=Goswami
 |editor-first=Hemchandra
 |title=Purani অসম বুৰঞ্জী
 |trans-title=The Ancient Chronicles of Assam: From Chukapha to Gadadhar Sinha
 |edition=2nd
 |publisher=Lawyer's Book Stall
 |location=Gauhati
 |year=1977
 |orig-year=1922
 |language=as
}}
* {{cite book
  |editor-last=Bhuyan
  |editor-first=Suryya Kumar
  |title=দেওধাই অসম বুৰঞ্জী: An Earlier Ahom History with Several Shorter Chronicles of Assam
  |edition=4th
  |year=2001
  |orig-year=1932
  |publisher=Department of Historical and Antiquarian Studies, Assam
  |location=Guwahati
  }}
{{refend}}

===গৌণ উৎস===
{{refbegin}}
* {{cite book
  |last=Acharyya
  |first=Nagendra Nath
  |title=The History of Medieval Assam: From the Thirteenth to the Seventeenth Century
  |year=1966
  |publisher=Dutta Baruah
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Baruah
  |first=S. L.
  |title=A Comprehensive History of Assam
  |year=1986
  |publisher=Munshiram Manoharlal
  |location=New Delhi
  }}
* {{cite book
  |last=Basu
  |first=Nirmal Kumar
  |title=Assam in the Ahom Age, 1228–1826: Being Politico-economic and Socio-cultural Studies
  |year=1970
  |publisher=Sanskrit Pustak Bhandar
  |location=Calcutta
  }}
* {{cite book
  |last=Devi
  |first=Lakshmi
  |title=Ahom-Tribal Relations: A Political Study
  |year=1968
  |publisher=Lawyer's Book Stall
  |location=Gauhati
  }}
* {{cite book
  |last=Borboruah
  |first=Hiteswar
  |title=Ahomar Din
  |edition=2nd
  |publisher=Assam Publication Board
  |location=Guwahati
  |year=1997
  |language=as
  }}
* {{cite book
  |last=Dutta
  |first=Sristidhar
  |title=The Mataks and their Kingdom
  |year=1985
  |publisher=Chugh Publications
  |location=Allahabad
  }}
* {{cite book
  |last=Gait
  |first=Edward A.
  |title=A History of Assam
  |edition=2nd
  |year=1926
  |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
  |location=Calcutta and Simla
  }}
* {{cite book
 |last1=Sinha
 |first1=Surajit
 |title=Tribal Polities and State Systems in Pre-colonial Eastern and North Eastern India
 |date=1987
}}
* {{cite journal
  |last=Guha
  |first=Amalendu
  |title=The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228–1714)
  |journal=Social Scientist
  |volume=11
  |issue=12
  |year=1983
  |pages=3–34
  |doi=10.2307/3516963
  |jstor=3516963
  |url=https://figshare.com/articles/report/The_Ahom_Political_System_an_Enquiry_into_the_State_Formation_Process_in_Medieval_Assam_1228-1714/26443978
  }}
* {{cite book
  |last=Phukan
  |first=J. N.
  |chapter=The Tai-Ahom Power in Assam
  |editor-last=Barpujari
  |editor-first=H. K.
  |title=The Comprehensive History of Assam
  |volume=II
  |year=1992
  |publisher=Publication Board Assam
  |location=Guwahati
  |pages=49–60
  }}
* {{cite book
  |last=Saikia
  |first=Yasmin
  |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam
  |year=1997
  |publisher=Spectrum Publications
  |location=Guwahati
  }}
* {{cite journal
 |last=Guha
 |first=Amalendu
 |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply
 |journal=Social Scientist
 |volume=12
 |issue=6
 |year=1984
 |pages=70–77
 |doi=10.2307/3517005
 |jstor=3517005
 }}
* {{cite journal
 |last=Bhuyan
 |first=Rashmi Rekha
 |title=Archaeological Remains of the Dihing Valley of Assam: A Visit to Moiramora
 |date=2023
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=11
 |issue=2
}}
* {{cite journal
  |last=Shin
  |first=Jae-Eun
  |title=Descending from demons, ascending to kshatriyas: Genealogical claims and political process in pre-modern Northeast India, the Chutiyas and the Dimasas
  |journal=The Indian Economic &amp; Social History Review
  |volume=57
  |issue=1
  |year=2020
  |pages=49–75
  |doi=10.1177/0019464619894134
  }}
* {{Cite book
 |last=Baruah
 |first=Swarnalata
 |url=https://archive.org/details/chutiaburanji
 |title=Chutia Jatir Buranji
 |date=2007
 |language=as
}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী: চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী: অসম]]
[[শ্ৰেণী: অৰুণাচল প্ৰদেশ]]
[[শ্ৰেণী: আহোম ৰাজ্য]]</text>
      <sha1>ggabsamke1bwlqidap95jva8md6n4jm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Draft:চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139602</id>
    <redirect title="চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ" />
    <revision>
      <id>636514</id>
      <timestamp>2026-09-21T13:39:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[Draft:চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]ৰ পৰা [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]লৈ Ananya Tayeয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>636514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="mwb60zmvyt9poa378z3s5qgx5ienl0b" xml:space="preserve">#REDIRECT [[চুতীয়া–আহোম ৰাজ্যৰ যুদ্ধ]]</text>
      <sha1>mwb60zmvyt9poa378z3s5qgx5ienl0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জ্যোতি-বিষ্ণু প্ৰেক্ষাগৃহ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139603</id>
    <revision>
      <id>636526</id>
      <timestamp>2026-09-21T14:53:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠাটো আৰম্ভ কৰি থোৱা হৈছে৷ (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])</comment>
      <origin>636526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8991" sha1="qgb0vu368frbe2q7gpsrkrki0v7cs8e" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = জ্যোতি-বিষ্ণু প্ৰেক্ষাগৃহ
| native_name = জ্যোতি-বিষ্ণু আন্তৰ্জাতিক সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প
| image =  
|caption = 
| coordinates = 
| map_type = India Assam
| map_caption = 
| location = খানাপাৰা, [[গুৱাহাটী]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect =  
| area = ৪৫ বিঘা (১৪.৮৫ একৰ
| completed_date = ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰ
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation =
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''জ্যোতি-বিষ্ণু প্ৰেক্ষাগৃহ''' (ইংৰাজী: Jyoti-Bishnu Prekhyagriha) প্ৰকল্পটোক আনুষ্ঠানিকভাৱে জ্যোতি-বিষ্ণু আন্তৰ্জাতিক কলা মন্দিৰ বা জ্যোতি-বিষ্ণু আন্তৰ্জাতিক সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প বুলিও জনা যায়, এই প্ৰকল্পটো হৈছে অসমৰ গুৱাহাটীৰ খানাপাৰাত অৱস্থিত এক বহুমুখী আধুনিক প্ৰেক্ষাগৃহ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2209626&amp;reg=48&amp;lang=2 | title=“Jyoti–Bishnu Antarjatik Kala Mandir to Scale Assam’s Heritage, Take Local Talent Global:” Sarbananda Sonowal | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; ৫,০০০ আসন ক্ষমতাযুক্ত এই প্ৰেক্ষাগৃহটো সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল তথা পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু আধুনিক প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.justdial.com/Guwahati/Jyoti-Bishnu-Prekhragrihya-Auditorium-Khanapara/9999PX361-X361-260423184035-E8N3_BZDET | title=Jyoti Bishnu Prekhragrihya Auditorium | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://assambidhansabha.org/assets/uploads/reports/report_1741596706_QMVQF.pdf | title=assambidhansabha.org | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস আৰু উদ্বোধন==
অসম চৰকাৰে বিশ্বমানৰ সাংস্কৃতিক আন্তঃগাঁথনি গঢ়ি তোলাৰ লক্ষ্যৰে এই প্ৰেক্ষাগৃহটো নিৰ্মাণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.indiasnews.net/news/278781961/jyoti-bishnu-antarjatik-kala-mandir-to-scale-assam-heritage-take-local-talent-global-sarbananda-sonowal | title=www.indiasnews.net/news | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় গৃহ মন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে প্ৰেক্ষাগৃহটো আনুষ্ঠানিকভাৱে শুভ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা, কেন্দ্ৰীয় বন্দৰ, জাহাজ পৰিবহণ আৰু জলপথ মন্ত্ৰী সৰ্বানন্দ সোণোৱালৰ উপৰি ৰাজ্যৰ বহুসংখ্যক বিশিষ্ট ব্যক্তি উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://assamtalks.com/en/jyoti-bishnu-prekhyagriha-set-to-open-as-east-indias-largest-auditorium/ | title=assamtalks.com/en/jyoti-bishnu-prekhyagriha-set-to-open-as-east-indias-largest-auditorium | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==নামকৰণ==
অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু সামাজিক জীৱনৰ দুগৰাকী উজ্জ্বল নক্ষত্ৰ ক্ৰমে- ৰূপকোঁৱৰ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] আৰু কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] (বিপ্লৱী কবি, শিল্পী আৰু সমাজ সংস্কাৰক)-ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনাই এই প্ৰেক্ষাগৃহটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/jyoti-bishnu-antarjatik-kala-mandir-to-scale-assams-heritage-take-local-talent-global-sarbananda-sonowal20251230135058/ | title=&quot;Jyoti-Bishnu Antarjatik Kala Mandir to scale Assam's heritage, take local talent global:&quot; Sarbananda Sonowal Read more At:  https://www.aninews.in/news/national/general-news/jyoti-bishnu-antarjatik-kala-mandir-to-scale-assams-heritage-take-local-talent-global-sarbananda-sonowal20251230135058/ | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==আন্তঃগাঁথনি আৰু সা-সুবিধা==
এই প্ৰেক্ষাগৃহটো অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তি আৰু বহুমুখী সা-সুবিধাৰে সজ্জিত৷ ইয়াত একেলগে ৫,০০০ দৰ্শক বহিব পৰাকৈ সুপৰিকল্পিত আসনৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://vallect.com/news/auditorium-av-integration-jyoti-bishnu-prekhyagriha/ | title=Jyoti Bishnu Prekhyagriha – Northeast India’s Largest Auditorium AV delivered | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; পিছফালে বহা দৰ্শকৰ সুবিধা হোৱাকৈ উচ্চমানৰ মণিটৰ/স্ক্ৰীনো স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://newsonair.gov.in/as/jyoti-bishnu-auditorium-and-guwahati-police-commissionerate-building-cm-visit/ | title=২৯ ডিচেম্বৰত মুকলি হ’ব জ্যোতি বিষ্ণু প্ৰেক্ষাগৃহ আৰু গুৱাহাটী আৰক্ষী আয়ুক্তালয়; চূড়ান্ত পৰ্যায়ৰ কাম-কাজ পৰিদৰ্শন মুখ্যমন্ত্রী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; অডিঅ’-ভিজুৱেল আৰু লাইটিঙৰ ক্ষেত্ৰত 'Vallect' প্ৰতিষ্ঠানৰ দ্বাৰা ইয়াৰ সংহত অডিঅ’-ভিজুৱেল (AV) ব্যৱস্থা, পোহৰ ব্যৱস্থা আৰু নিৰাপত্তা নিৰীক্ষণ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। সেইদৰে প্ৰাংগনৰ সুবিধাসমূহৰ ক্ষেত্ৰত চৌহদত সন্মিলন ভৱন (Convention Centre), বহুখলপীয়া বাহন ৰখা স্থান (Multi-level Parking), উদ্যান আৰু ফুড কোৰ্টৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=gtHzUcns7aM | title=4th Convocation Of SSUHS at Jyoti Bishnu Prekhyagriha 🔥|| Largest Auditorium Of North-East | | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==পৰিচালনা==
প্ৰেক্ষাগৃহটোৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ সমাজৰ হাতত অৰ্পণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://assamtalks.com/en/jyoti-bishnu-prekhyagriha-set-to-open-as-east-indias-largest-auditorium/ | title=Jyoti-Bishnu Prekhyagriha Set to Open as East India’s Largest Auditorium | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে গৃহটোৰ নিয়মীয়া কাৰিকৰী আৰু পৰিকাঠামোগত ৰক্ষণাবেক্ষণৰ কাম অসম চৰকাৰৰ লোকনিৰ্মাণ (ভৱন) বিভাগৰ হাতত ন্যস্ত কৰা হৈছে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/latest-india-world-news-live-updates-today-breaking-news-september-22-2025/liveblog/124032919.cms | title=timesofindia.indiatimes.com | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

[[শ্ৰেণী:অসমৰ প্ৰেক্ষাগৃহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>qgb0vu368frbe2q7gpsrkrki0v7cs8e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636527</id>
      <parentid>636526</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T14:54:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8987" sha1="i7n91jtmnplmuynlxlpxc0wx7p7m9ra" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| building_name = জ্যোতি-বিষ্ণু প্ৰেক্ষাগৃহ
| native_name = জ্যোতি-বিষ্ণু আন্তৰ্জাতিক সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প
| image = 
|caption = 
| coordinates = 
| map_type = India Assam
| map_caption = 
| location = খানাপাৰা, [[গুৱাহাটী]], [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০২৫
| founder = [[অসম চৰকাৰ]]
| architect = 
| area = ৪৫ বিঘা (১৪.৮৫ একৰ
| completed_date = ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰ
| inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]]
| religious_affiliation =
| status = সম্পূৰ্ণ
}}

'''জ্যোতি-বিষ্ণু প্ৰেক্ষাগৃহ''' (ইংৰাজী: Jyoti-Bishnu Prekhyagriha) প্ৰকল্পটোক আনুষ্ঠানিকভাৱে জ্যোতি-বিষ্ণু আন্তৰ্জাতিক কলা মন্দিৰ বা জ্যোতি-বিষ্ণু আন্তৰ্জাতিক সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প বুলিও জনা যায়, এই প্ৰকল্পটো হৈছে অসমৰ গুৱাহাটীৰ খানাপাৰাত অৱস্থিত এক বহুমুখী আধুনিক প্ৰেক্ষাগৃহ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2209626&amp;reg=48&amp;lang=2 | title=“Jyoti–Bishnu Antarjatik Kala Mandir to Scale Assam’s Heritage, Take Local Talent Global:” Sarbananda Sonowal | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; ৫,০০০ আসন ক্ষমতাযুক্ত এই প্ৰেক্ষাগৃহটো সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল তথা পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু আধুনিক প্ৰেক্ষাগৃহসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.justdial.com/Guwahati/Jyoti-Bishnu-Prekhragrihya-Auditorium-Khanapara/9999PX361-X361-260423184035-E8N3_BZDET | title=Jyoti Bishnu Prekhragrihya Auditorium | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://assambidhansabha.org/assets/uploads/reports/report_1741596706_QMVQF.pdf | title=assambidhansabha.org | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস আৰু উদ্বোধন==
অসম চৰকাৰে বিশ্বমানৰ সাংস্কৃতিক আন্তঃগাঁথনি গঢ়ি তোলাৰ লক্ষ্যৰে এই প্ৰেক্ষাগৃহটো নিৰ্মাণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.indiasnews.net/news/278781961/jyoti-bishnu-antarjatik-kala-mandir-to-scale-assam-heritage-take-local-talent-global-sarbananda-sonowal | title=www.indiasnews.net/news | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় গৃহ মন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে প্ৰেক্ষাগৃহটো আনুষ্ঠানিকভাৱে শুভ উদ্বোধন কৰে। উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা, কেন্দ্ৰীয় বন্দৰ, জাহাজ পৰিবহণ আৰু জলপথ মন্ত্ৰী সৰ্বানন্দ সোণোৱালৰ উপৰি ৰাজ্যৰ বহুসংখ্যক বিশিষ্ট ব্যক্তি উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://assamtalks.com/en/jyoti-bishnu-prekhyagriha-set-to-open-as-east-indias-largest-auditorium/ | title=assamtalks.com/en/jyoti-bishnu-prekhyagriha-set-to-open-as-east-indias-largest-auditorium | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==নামকৰণ==
অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু সামাজিক জীৱনৰ দুগৰাকী উজ্জ্বল নক্ষত্ৰ ক্ৰমে- ৰূপকোঁৱৰ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] আৰু কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] (বিপ্লৱী কবি, শিল্পী আৰু সমাজ সংস্কাৰক)-ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনাই এই প্ৰেক্ষাগৃহটোৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/jyoti-bishnu-antarjatik-kala-mandir-to-scale-assams-heritage-take-local-talent-global-sarbananda-sonowal20251230135058/ | title=&quot;Jyoti-Bishnu Antarjatik Kala Mandir to scale Assam's heritage, take local talent global:&quot; Sarbananda Sonowal Read more At: https://www.aninews.in/news/national/general-news/jyoti-bishnu-antarjatik-kala-mandir-to-scale-assams-heritage-take-local-talent-global-sarbananda-sonowal20251230135058/ | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==আন্তঃগাঁথনি আৰু সা-সুবিধা==
এই প্ৰেক্ষাগৃহটো অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তি আৰু বহুমুখী সা-সুবিধাৰে সজ্জিত। ইয়াত একেলগে ৫,০০০ দৰ্শক বহিব পৰাকৈ সুপৰিকল্পিত আসনৰ ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://vallect.com/news/auditorium-av-integration-jyoti-bishnu-prekhyagriha/ | title=Jyoti Bishnu Prekhyagriha – Northeast India’s Largest Auditorium AV delivered | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; পিছফালে বহা দৰ্শকৰ সুবিধা হোৱাকৈ উচ্চমানৰ মণিটৰ/স্ক্ৰীনো স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://newsonair.gov.in/as/jyoti-bishnu-auditorium-and-guwahati-police-commissionerate-building-cm-visit/ | title=২৯ ডিচেম্বৰত মুকলি হ’ব জ্যোতি বিষ্ণু প্ৰেক্ষাগৃহ আৰু গুৱাহাটী আৰক্ষী আয়ুক্তালয়; চূড়ান্ত পৰ্যায়ৰ কাম-কাজ পৰিদৰ্শন মুখ্যমন্ত্ৰী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; অডিঅ’-ভিজুৱেল আৰু লাইটিঙৰ ক্ষেত্ৰত 'Vallect' প্ৰতিষ্ঠানৰদ্বাৰা ইয়াৰ সংহত অডিঅ’-ভিজুৱেল (AV) ব্যৱস্থা, পোহৰ ব্যৱস্থা আৰু নিৰাপত্তা নিৰীক্ষণ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। সেইদৰে প্ৰাংগনৰ সুবিধাসমূহৰ ক্ষেত্ৰত চৌহদত সন্মিলন ভৱন (Convention Centre), বহুখলপীয়া বাহন ৰখা স্থান (Multi-level Parking), উদ্যান আৰু ফুড কোৰ্টৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=gtHzUcns7aM | title=4th Convocation Of SSUHS at Jyoti Bishnu Prekhyagriha 🔥|| Largest Auditorium Of North-East | | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==পৰিচালনা==
প্ৰেক্ষাগৃহটোৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ সমাজৰ হাতত অৰ্পণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://assamtalks.com/en/jyoti-bishnu-prekhyagriha-set-to-open-as-east-indias-largest-auditorium/ | title=Jyoti-Bishnu Prekhyagriha Set to Open as East India’s Largest Auditorium | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে গৃহটোৰ নিয়মীয়া কাৰিকৰী আৰু পৰিকাঠামোগত ৰক্ষণাবেক্ষণৰ কাম অসম চৰকাৰৰ লোকনিৰ্মাণ (ভৱন) বিভাগৰ হাতত ন্যস্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/latest-india-world-news-live-updates-today-breaking-news-september-22-2025/liveblog/124032919.cms | title=timesofindia.indiatimes.com | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

[[শ্ৰেণী:অসমৰ প্ৰেক্ষাগৃহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী]]</text>
      <sha1>i7n91jtmnplmuynlxlpxc0wx7p7m9ra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:অসমৰ প্ৰেক্ষাগৃহ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>139604</id>
    <revision>
      <id>636528</id>
      <timestamp>2026-09-21T14:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>Created blank page</comment>
      <origin>636528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139605</id>
    <revision>
      <id>636538</id>
      <timestamp>2026-09-21T15:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>(edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])</comment>
      <origin>636538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4707" sha1="pwzxb2xjw5urgx5scz3i6xgn93vf092" xml:space="preserve">'''কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল''' (K.K. Handiqui Library) হৈছে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল। ই উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম এক বৃহৎ আৰু সমৃদ্ধশালী গ্ৰন্থাগাৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://xahitya.org/22-may-article-4/ | title=গুৱাহাটীৰ উল্লেখযোগ্য পুথিভঁৰালসমূহ | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান এই পুথিভঁৰালত ২,৮০,০০০ তকৈও অধিক গ্ৰন্থ, গৱেষণা পত্ৰ (Theses) আৰু পুৰণি আলোচনী, বাতৰি-কাকত আদি সংৰক্ষণ হৈ আছে। ২০২৪ চনত ভাৰতীয় পুথিভঁৰাল সন্থাৰ (Indian Library Association - ILA) ৬৯ সংখ্যক অধিৱেশনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰালক 'দেশৰ ভিতৰতে শ্ৰেষ্ঠ বিশ্ববিদ্যালয় পুথিভঁৰাল' (Best University Library in India) হিচাপে পুৰস্কৃত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/!state/krishna-kanta-handique-library-honoured-with-best-university-library-award-ass24020401940 | title=কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাললৈ দেশৰ ভিতৰতে শ্ৰেষ্ঠত্বৰ সন্মান | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==পুথিভঁৰালটোৰ চমু ইতিহাস==
পুথিভঁৰালটোৰ কাম-কাজ প্ৰথমতে ১৯৪৮ চনত চানমাৰিস্থিত (পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয় কলনী) অস্থায়ী চৌহদত আৰম্ভ হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৬২ চনত ইয়াক বৰ্তমানৰ স্থায়ী ভৱনলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।

==নামকৰণ==
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমগৰাকী উপাচাৰ্য, প্ৰসিদ্ধ সংস্কৃত পণ্ডিত তথা শিক্ষাবিদ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]দেৱৰ ১৯৮২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পিছত, তেখেতৰ স্মৃতিত এই কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰালটোৰ নাম ‘কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল’ ৰখা হয়। এই পুথিভঁৰালত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ উইল অনুসৰি নিজৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰহৰ ৭,৫৯৩ খন আপুৰুগীয়া গ্ৰন্থ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ক দান দি থৈ গৈছিল। এই পুথিসমূহৰ ভিতৰত ইংৰাজী, সংস্কৃত, জাৰ্মান, ফৰাচী, গ্ৰীক, লেটিন, ইটালিয়ান, ৰাছিয়ান, স্পেনিছ, পালি আৰু প্ৰাকৃত আদিকে ধৰি ১১ টা বিভিন্ন ভাষাৰ দুৰ্লভ কিতাপ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।

==পাণ্ডুলিপি শাখা==
পুথিভঁৰালটোৰ পাণ্ডুলিপি শাখাত প্ৰায় ৪,৫০০খন হাতে লিখা পুথি সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াত সাঁচিপাত, তুলাপাত আৰু কাগজত লিপিবদ্ধ অসমীয়া, সংস্কৃত, বঙালী, নেপালী আৰু টাই-বাৰ্মিজ ভাষাৰ বহু ঐতিহাসিক সমল পোৱা যায়। ড° [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ তৎপৰতাত দণ্ডীৰাম দত্তই অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা এইসমূহ সংগ্ৰহ কৰিছিল।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>pwzxb2xjw5urgx5scz3i6xgn93vf092</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636539</id>
      <parentid>636538</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4707" sha1="jaz1suso0vf0keoe3pniy5vkhctv4b4" xml:space="preserve">'''কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল''' (K.K. Handiqui Library) হৈছে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল। ই উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম এক বৃহৎ আৰু সমৃদ্ধশালী গ্ৰন্থাগাৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://xahitya.org/22-may-article-4/ | title=গুৱাহাটীৰ উল্লেখযোগ্য পুথিভঁৰালসমূহ | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান এই পুথিভঁৰালত ২,৮০,০০০ তকৈও অধিক গ্ৰন্থ, গৱেষণা পত্ৰ (Theses) আৰু পুৰণি আলোচনী, বাতৰি-কাকত আদি সংৰক্ষণ হৈ আছে। ২০২৪ চনত ভাৰতীয় পুথিভঁৰাল সন্থাৰ (Indian Library Association - ILA) ৬৯সংখ্যক অধিৱেশনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰালক 'দেশৰ ভিতৰতে শ্ৰেষ্ঠ বিশ্ববিদ্যালয় পুথিভঁৰাল' (Best University Library in India) হিচাপে পুৰস্কৃত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/! state/krishna-kanta-handique-library-honoured-with-best-university-library-award-ass24020401940 | title=কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাললৈ দেশৰ ভিতৰতে শ্ৰেষ্ঠত্বৰ সন্মান | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==পুথিভঁৰালটোৰ চমু ইতিহাস==
পুথিভঁৰালটোৰ কাম-কাজ প্ৰথমতে ১৯৪৮ চনত চানমাৰিস্থিত (পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয় কলনী) অস্থায়ী চৌহদত আৰম্ভ হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৬২ চনত ইয়াক বৰ্তমানৰ স্থায়ী ভৱনলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। 

==নামকৰণ==
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমগৰাকী উপাচাৰ্য, প্ৰসিদ্ধ সংস্কৃত পণ্ডিত তথা শিক্ষাবিদ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]দেৱৰ ১৯৮২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পিছত, তেখেতৰ স্মৃতিত এই কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰালটোৰ নাম ‘কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল’ ৰখা হয়। এই পুথিভঁৰালত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ উইল অনুসৰি নিজৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰহৰ ৭,৫৯৩খন আপুৰুগীয়া গ্ৰন্থ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ক দান দি থৈ গৈছিল। এই পুথিসমূহৰ ভিতৰত ইংৰাজী, সংস্কৃত, জাৰ্মান, ফৰাচী, গ্ৰীক, লেটিন, ইটালিয়ান, ৰাছিয়ান, স্পেনিছ, পালি আৰু প্ৰাকৃত আদিকে ধৰি ১১টা বিভিন্ন ভাষাৰ দুৰ্লভ কিতাপ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। 

==পাণ্ডুলিপি শাখা==
পুথিভঁৰালটোৰ পাণ্ডুলিপি শাখাত প্ৰায় ৪,৫০০খন হাতে লিখা পুথি সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াত সাঁচিপাত, তুলাপাত আৰু কাগজত লিপিবদ্ধ অসমীয়া, সংস্কৃত, বঙালী, নেপালী আৰু টাই-বাৰ্মিজ ভাষাৰ বহু ঐতিহাসিক সমল পোৱা যায়। ড° [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ তৎপৰতাত দণ্ডীৰাম দত্তই অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা এইসমূহ সংগ্ৰহ কৰিছিল। 

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>jaz1suso0vf0keoe3pniy5vkhctv4b4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636540</id>
      <parentid>636539</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T15:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>প্ৰবন্ধটো আপডেট কৰি থকা হৈছে৷ (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])</comment>
      <origin>636540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4828" sha1="m2ghjg4cdpw28cdgniyqs9qtrssoai3" xml:space="preserve">'''কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল''' (K.K. Handiqui Library) হৈছে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল। ই উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যতম এক বৃহৎ আৰু সমৃদ্ধশালী গ্ৰন্থাগাৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://xahitya.org/22-may-article-4/ | title=গুৱাহাটীৰ উল্লেখযোগ্য পুথিভঁৰালসমূহ | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান এই পুথিভঁৰালত ২,৮০,০০০ তকৈও অধিক গ্ৰন্থ, গৱেষণা পত্ৰ (Theses) আৰু পুৰণি আলোচনী, বাতৰি-কাকত আদি সংৰক্ষণ হৈ আছে। ২০২৪ চনত ভাৰতীয় পুথিভঁৰাল সন্থাৰ (Indian Library Association - ILA) ৬৯সংখ্যক অধিৱেশনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰালক 'দেশৰ ভিতৰতে শ্ৰেষ্ঠ বিশ্ববিদ্যালয় পুথিভঁৰাল' (Best University Library in India) হিচাপে পুৰস্কৃত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/! state/krishna-kanta-handique-library-honoured-with-best-university-library-award-ass24020401940 | title=কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাললৈ দেশৰ ভিতৰতে শ্ৰেষ্ঠত্বৰ সন্মান | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==পুথিভঁৰালটোৰ চমু ইতিহাস==
পুথিভঁৰালটোৰ কাম-কাজ প্ৰথমতে ১৯৪৮ চনত চানমাৰিস্থিত (পুৰণি বিশ্ববিদ্যালয় কলনী) অস্থায়ী চৌহদত আৰম্ভ হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৬২ চনত ইয়াক বৰ্তমানৰ স্থায়ী ভৱনলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। 

==নামকৰণ==
গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমগৰাকী উপাচাৰ্য, প্ৰসিদ্ধ সংস্কৃত পণ্ডিত তথা শিক্ষাবিদ [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]দেৱৰ ১৯৮২ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পিছত, তেখেতৰ স্মৃতিত এই কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰালটোৰ নাম ‘কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ পুথিভঁৰাল’ ৰখা হয়। এই পুথিভঁৰালত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ]]ৰ উইল অনুসৰি নিজৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰহৰ ৭,৫৯৩খন আপুৰুগীয়া গ্ৰন্থ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ক দান দি থৈ গৈছিল। এই পুথিসমূহৰ ভিতৰত ইংৰাজী, সংস্কৃত, জাৰ্মান, ফৰাচী, গ্ৰীক, লেটিন, ইটালিয়ান, ৰাছিয়ান, স্পেনিছ, পালি আৰু প্ৰাকৃত আদিকে ধৰি ১১টা বিভিন্ন ভাষাৰ দুৰ্লভ কিতাপ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। 

==পাণ্ডুলিপি শাখা==
পুথিভঁৰালটোৰ পাণ্ডুলিপি শাখাত প্ৰায় ৪,৫০০খন হাতে লিখা পুথি সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াত সাঁচিপাত, তুলাপাত আৰু কাগজত লিপিবদ্ধ অসমীয়া, সংস্কৃত, বঙালী, নেপালী আৰু টাই-বাৰ্মিজ ভাষাৰ বহু ঐতিহাসিক সমল পোৱা যায়। ড° [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা]]ৰ তৎপৰতাত দণ্ডীৰাম দত্তই অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা এইসমূহ সংগ্ৰহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://gauhati.ac.in/about/ | title=About Gauhati Universit | accessdate=21 September 2026}}&lt;/ref&gt; 

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>m2ghjg4cdpw28cdgniyqs9qtrssoai3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:獅眠洞</title>
    <ns>3</ns>
    <id>139606</id>
    <redirect title="সদস্য বাৰ্তা:Be4ore27" />
    <revision>
      <id>636546</id>
      <timestamp>2026-09-21T16:39:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>48384</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:獅眠洞]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:Be4ore27]]লৈ Mfieldয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/獅眠洞|獅眠洞]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Be4ore27|Be4ore27]]&quot;</comment>
      <origin>636546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="menihc8q15irx283tga5n7s3hddtzwu" xml:space="preserve">#REDIRECT [[সদস্য বাৰ্তা:Be4ore27]]</text>
      <sha1>menihc8q15irx283tga5n7s3hddtzwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বাবি হং</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139607</id>
    <revision>
      <id>636554</id>
      <timestamp>2026-09-21T17:57:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox prepared food | name             = বাবি হং (Babi Hong) | image            = Babi Hong 1.jpg | image_size       = 250px | caption          = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ 'বাবী হং' | alternate_name   =  | country          = [[ইণ্ডোনেচিয়া]] | region           = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটা...</comment>
      <origin>636554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5353" sha1="sn0d118zytl5zohl0ymsex8jv8y6tvm" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name             = বাবি হং (Babi Hong)
| image            = Babi Hong 1.jpg
| image_size       = 250px
| caption          = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ 'বাবী হং'
| alternate_name   = 
| country          = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region           = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ

| creator          = [[ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্যশৈলী|চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল]]
| course           = মুখ্য আহাৰ (Main course)
| served           = গৰমে গৰমে
| main_ingredient  = চয়া চচ, নহৰু আৰু চীনা মছলাৰ সৈতে সিজোৱা গাহৰিৰ পেটৰ মাংস (Pork belly)
| variations       = 
| calories         = 
| other            = 
| similar_dish     = [[বাবী কেচাপ]], [[ৰঙা চচত সিজোৱা গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' (Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা (Hakka) খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে গাহৰিৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত মাংস (যাক স্থানীয় ভাষাত 'চামচান' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মছলা দি ভাপত (steam) দি প্ৰস্তুত কৰা হয়।

ইণ্ডোনেচিয়াৰ চহৰসমূহত থকা চীনা হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে চীনা নৱবৰ্ষ (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ 'বাবী কেচাপ' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰিও মেইনলেণ্ড চাইনাৰ 'হং শ্বাও ৰৌ' (hong shao rou) নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে।

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদানসমূহ হ'ল:
* গাহৰিৰ পেটৰ মাংস (Samcan)
* হিয়োকো (Hioko) বা শ্বীতাকে কাঠফুলা
* শুকান নিমখীয়া সৰিয়হ শাক (Sayur asin)
* নহৰু আৰু আদা
* নিমখ, চেনি, জলকীয়া গুৰি
* ঙোহীওং (Ngohiong) বা ফাইভ-স্পাইচ পাউদাৰ (five-spice powder)

চচ আৰু অন্যান্য লিকুইডৰ ভিতৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়:
* সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ
* কেচাপ মেনিচ (মিঠা চয়া চচ)
* কেচাপ জামুৰ (কলা কাঠফুলাৰ চয়া চচ)
* আঙচিউ (চীনা ৰঙা ৰন্ধন মদ)
* অয়েষ্টাৰ চচ (Oyster sauce)

গাহৰিৰ মাংসখিনি সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰস্তুত হ'বলৈ তিনিটা মুখ্য পৰ্যায় যেনে- সিজোৱা, তেলত ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া (steaming) পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

== লগতে চাওক ==
* [[বাবী কেচাপ]]
* [[বাবী পাংগাং]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

{{Indonesian cuisine}}

[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্যশৈলী]]
[[শ্ৰেণী:চীনা গাহৰিৰ মাংসৰ পদসমূহ]]</text>
      <sha1>sn0d118zytl5zohl0ymsex8jv8y6tvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636555</id>
      <parentid>636554</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5252" sha1="3uuzixgjdme272zdkvx59ddoz620i7b" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name             = বাবি হং 
| image            = Babi Hong 1.jpg
| image_size       = 250px
| caption          = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name   = 
| country          = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region           = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator          = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course           = মুখ্য আহাৰ 
| served           = গৰমে গৰমে
| main_ingredient  = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মছলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations       = 
| calories         = 
| other            = 
| similar_dish     = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে গাহৰিৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মছলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়।

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ 'বাবী কেচাপ' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰিও মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে।

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদানসমূহ হ'ল:
* গাহৰিৰ পেটৰ মাংস (Samcan)
* হিয়োকো (Hioko) বা শ্বীতাকে কাঠফুলা
* শুকান নিমখীয়া সৰিয়হ শাক (Sayur asin)
* নহৰু আৰু আদা
* নিমখ, চেনি, জলকীয়া গুৰি
* ঙোহীওং (Ngohiong) বা ফাইভ-স্পাইচ পাউদাৰ (five-spice powder)

চচ আৰু অন্যান্য লিকুইডৰ ভিতৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়:
* সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ
* কেচাপ মেনিচ (মিঠা চয়া চচ)
* কেচাপ জামুৰ (কলা কাঠফুলাৰ চয়া চচ)
* আঙচিউ (চীনা ৰঙা ৰন্ধন মদ)
* অয়েষ্টাৰ চচ (Oyster sauce)

গাহৰিৰ মাংসখিনি সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰস্তুত হ'বলৈ তিনিটা মুখ্য পৰ্যায় যেনে- সিজোৱা, তেলত ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া (steaming) পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

== লগতে চাওক ==
* [[বাবী কেচাপ]]
* [[বাবী পাংগাং]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

{{Indonesian cuisine}}

[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্যশৈলী]]
[[শ্ৰেণী:চীনা গাহৰিৰ মাংসৰ পদসমূহ]]</text>
      <sha1>3uuzixgjdme272zdkvx59ddoz620i7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636556</id>
      <parentid>636555</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5215" sha1="k3tinu54jjjxooifhgh8k114vr9p21x" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name = বাবি হং 
| image = Babi Hong 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name = 
| country = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course = মুখ্য আহাৰ 
| served = গৰমে গৰমে
| main_ingredient = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মচলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations = 
| calories = 
| other = 
| similar_dish = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে গাহৰিৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মচলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ 'বাবী কেচাপ' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰি মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে। 

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদানসমূহ হ'ল:
* গাহৰিৰ পেটৰ মাংস (Samcan)
* হিয়োকো (Hioko) বা শ্বীতাকে কাঠফুলা
* শুকান নিমখীয়া সৰিয়হ শাক (Sayur asin)
* নহৰু আৰু আদা
* নিমখ, চেনি, জলকীয়া গুৰি
* ঙোহীওং (Ngohiong) বা ফাইভ-স্পাইচ পাউডাৰ (five-spice powder)

চচ আৰু অন্যান্য লিকুইডৰ ভিতৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়:
* সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ
* কেচাপ মেনিচ (মিঠা চয়া চচ)
* কেচাপ জামুৰ (কলা কাঠফুলাৰ চয়া চচ)
* আঙচিউ (চীনা ৰঙা ৰন্ধন মদ)
* অয়েষ্টাৰ চচ (Oyster sauce)

গাহৰিৰ মাংসখিনি সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰস্তুত হ'বলৈ তিনিটা মুখ্য পৰ্যায় যেনে- সিজোৱা, তেলত ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া (steaming) পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

== লগতে চাওক ==
* [[বাবী কেচাপ]]
* [[বাবী পাংগাং]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

{{Indonesian cuisine}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ৰন্ধনশৈলী]]</text>
      <sha1>k3tinu54jjjxooifhgh8k114vr9p21x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636557</id>
      <parentid>636556</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:গাহৰিৰ মাংসৰ ৰন্ধনশৈলী]]; added [[Category:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5209" sha1="bibs3y8meghnmgsgaeqeardz4dfp9c2" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name = বাবি হং 
| image = Babi Hong 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name = 
| country = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course = মুখ্য আহাৰ 
| served = গৰমে গৰমে
| main_ingredient = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মচলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations = 
| calories = 
| other = 
| similar_dish = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে গাহৰিৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মচলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ 'বাবী কেচাপ' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰি মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে। 

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদানসমূহ হ'ল:
* গাহৰিৰ পেটৰ মাংস (Samcan)
* হিয়োকো (Hioko) বা শ্বীতাকে কাঠফুলা
* শুকান নিমখীয়া সৰিয়হ শাক (Sayur asin)
* নহৰু আৰু আদা
* নিমখ, চেনি, জলকীয়া গুৰি
* ঙোহীওং (Ngohiong) বা ফাইভ-স্পাইচ পাউডাৰ (five-spice powder)

চচ আৰু অন্যান্য লিকুইডৰ ভিতৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়:
* সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ
* কেচাপ মেনিচ (মিঠা চয়া চচ)
* কেচাপ জামুৰ (কলা কাঠফুলাৰ চয়া চচ)
* আঙচিউ (চীনা ৰঙা ৰন্ধন মদ)
* অয়েষ্টাৰ চচ (Oyster sauce)

গাহৰিৰ মাংসখিনি সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰস্তুত হ'বলৈ তিনিটা মুখ্য পৰ্যায় যেনে- সিজোৱা, তেলত ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া (steaming) পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

== লগতে চাওক ==
* [[বাবী কেচাপ]]
* [[বাবী পাংগাং]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

{{Indonesian cuisine}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>bibs3y8meghnmgsgaeqeardz4dfp9c2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636561</id>
      <parentid>636557</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5103" sha1="83muizbzeeooxfc7b46zycw1a1ywrz9" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name = বাবি হং 
| image = Babi Hong 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name = 
| country = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course = মুখ্য আহাৰ 
| served = গৰমে গৰমে
| main_ingredient = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মচলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations = 
| calories = 
| other = 
| similar_dish = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে গাহৰিৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মচলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ 'বাবী কেচাপ' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰি মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে। 

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদানসমূহ হ'ল:
* গাহৰিৰ পেটৰ মাংস (Samcan)
* হিয়োকো (Hioko) বা শ্বীতাকে কাঠফুলা
* শুকান নিমখীয়া সৰিয়হ শাক (Sayur asin)
* নহৰু আৰু আদা
* নিমখ, চেনি, জলকীয়া গুৰি
* ঙোহীওং (Ngohiong) বা ফাইভ-স্পাইচ পাউডাৰ (five-spice powder)

চচ আৰু অন্যান্য লিকুইডৰ ভিতৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়:
* সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ
* কেচাপ মেনিচ (মিঠা চয়া চচ)
* কেচাপ জামুৰ (কলা কাঠফুলাৰ চয়া চচ)
* আঙচিউ (চীনা ৰঙা ৰন্ধন মদ)
* অয়েষ্টাৰ চচ (Oyster sauce)

গাহৰিৰ মাংসখিনি সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰস্তুত হ'বলৈ তিনিটা মুখ্য পৰ্যায় যেনে- সিজোৱা, তেলত ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া (steaming) পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

{{Indonesian cuisine}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>83muizbzeeooxfc7b46zycw1a1ywrz9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636562</id>
      <parentid>636561</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:10:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5079" sha1="6tbso88c3o1kkb38ih28ol7yxt0czkk" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name = বাবি হং 
| image = Babi Hong 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name = 
| country = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course = মুখ্য আহাৰ 
| served = গৰমে গৰমে
| main_ingredient = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মচলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations = 
| calories = 
| other = 
| similar_dish = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে গাহৰিৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মচলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ 'বাবী কেচাপ' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰি মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে। 

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদানসমূহ হ'ল:
* গাহৰিৰ পেটৰ মাংস (Samcan)
* হিয়োকো (Hioko) বা শ্বীতাকে কাঠফুলা
* শুকান নিমখীয়া সৰিয়হ শাক (Sayur asin)
* নহৰু আৰু আদা
* নিমখ, চেনি, জলকীয়া গুৰি
* ঙোহীওং (Ngohiong) বা ফাইভ-স্পাইচ পাউডাৰ (five-spice powder)

চচ আৰু অন্যান্য লিকুইডৰ ভিতৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়:
* সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ
* কেচাপ মেনিচ (মিঠা চয়া চচ)
* কেচাপ জামুৰ (কলা কাঠফুলাৰ চয়া চচ)
* আঙচিউ (চীনা ৰঙা ৰন্ধন মদ)
* অয়েষ্টাৰ চচ (Oyster sauce)

গাহৰিৰ মাংসখিনি সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰস্তুত হ'বলৈ তিনিটা মুখ্য পৰ্যায় যেনে- সিজোৱা, তেলত ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া (steaming) পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>6tbso88c3o1kkb38ih28ol7yxt0czkk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636564</id>
      <parentid>636562</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5551" sha1="ljojfqt1ruesnclzpmxqsxuds9hq5ao" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name = বাবি হং 
| image = Babi Hong 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name = 
| country = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course = মুখ্য আহাৰ 
| served = গৰমে গৰমে
| main_ingredient = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মচলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations = 
| calories = 
| other = 
| similar_dish = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে গাহৰিৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মচলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ 'বাবী কেচাপ' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰি মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে। 

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে ''চামচান'' বা গাহৰিৰ পেটৰ মাংস, ''হিয়োকো'' বা শ্বীতাকে কাঠফুলা, ''চায়ুৰ আছিন'' বা শুকুৱাই থোৱা নিমখীয়া [[সৰিয়হ শাক]]। ইয়াৰ লগতে [[নহৰু]], [[আদা]], [[নিমখ]], [[চেনি]], [[জলকীয়া]] গুৰি আৰু ''ঙোহীওং'' বা ফাইভ-স্পাইচ পাউদাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ এই পদটোত তিনি প্ৰকাৰৰ চয়া চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়— সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ, ''কেচাপ মেনিচ'' বা মিঠা চয়া চচ, আৰু ''কেচাপ জামুৰ'' বা ক'লা কাঠফুলাৰ চয়া চচ। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত ''আঙচিউ'' বা চীনা ৰঙা ৰন্ধন [[মদ]] আৰু অয়েষ্টাৰ চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;/&gt; এই ব্যঞ্জনটো ৰান্ধিবলৈ [[গাহৰিৰ মাংস]]খিনি তিনিটা মুখ্য পৰ্যায়ৰ মাজেৰে যাব লগা হয়; যাৰ ভিতৰত পানীত সিজোৱা বা কম জুইত সিজোৱা, তেলত গভীৰভাৱে ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>ljojfqt1ruesnclzpmxqsxuds9hq5ao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636565</id>
      <parentid>636564</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:14:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ */</comment>
      <origin>636565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5551" sha1="ssf19abgw7sv0c4ds95brq5uykaop59" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name = বাবি হং 
| image = Babi Hong 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name = 
| country = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course = মুখ্য আহাৰ 
| served = গৰমে গৰমে
| main_ingredient = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মচলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations = 
| calories = 
| other = 
| similar_dish = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে গাহৰিৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মচলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়। 

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ 'বাবী কেচাপ' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰি মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে। 

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে ''চামচান'' বা গাহৰিৰ পেটৰ মাংস, ''হিয়োকো'' বা শ্বীতাকে কাঠফুলা, ''চায়ুৰ আছিন'' বা শুকুৱাই থোৱা নিমখীয়া [[সৰিয়হ]] শাক। ইয়াৰ লগতে [[নহৰু]], [[আদা]], [[নিমখ]], [[চেনি]], [[জলকীয়া]] গুৰি আৰু ''ঙোহীওং'' বা ফাইভ-স্পাইচ পাউদাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ এই পদটোত তিনি প্ৰকাৰৰ চয়া চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়— সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ, ''কেচাপ মেনিচ'' বা মিঠা চয়া চচ, আৰু ''কেচাপ জামুৰ'' বা ক'লা কাঠফুলাৰ চয়া চচ। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত ''আঙচিউ'' বা চীনা ৰঙা ৰন্ধন [[মদ]] আৰু অয়েষ্টাৰ চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;/&gt; এই ব্যঞ্জনটো ৰান্ধিবলৈ [[গাহৰিৰ মাংস]]খিনি তিনিটা মুখ্য পৰ্যায়ৰ মাজেৰে যাব লগা হয়; যাৰ ভিতৰত পানীত সিজোৱা বা কম জুইত সিজোৱা, তেলত গভীৰভাৱে ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>ssf19abgw7sv0c4ds95brq5uykaop59</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636566</id>
      <parentid>636565</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:16:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6289" sha1="kn0pub6cn20ldlqswpzinepujri5dch" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name = বাবি হং 
| image = Babi Hong 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name = 
| country = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course = মুখ্য আহাৰ 
| served = গৰমে গৰমে
| main_ingredient = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মচলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations = 
| calories = 
| other = 
| similar_dish = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;&gt;{{Cite web|title=Resep Babi Hong ala Hakka|url=https://cookpad.com/id/resep/705879-babi-hong-ala-hakka|access-date=18 March 2021|website=Cookpad|date=7 August 2020 |language=id}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে গাহৰিৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মচলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;&gt;{{Cite web|last=Az-Zahra|first=Zafira|title=Yuk Coba Bikin Resep Babi Hong yang Mantul Abis!|url=https://www.idntimes.com/food/recipe/zafira-az-zahra/yuk-coba-bikin-resep-babi-hong-yang-mantul-abis-c1c2|access-date=2021-03-18|website=IDN Times|language=id}}&lt;/ref&gt; 

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|first=Syilvia|last= Tjhia|title=Review di Angke Restaurant, Gajah Mada|url=https://pergikuliner.com/restaurants/jakarta/angke-restaurant-gajah-mada/reviews/4827173434|access-date=2021-03-18|website=PergiKuliner|language=id}}&lt;/ref&gt; পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ 'বাবী কেচাপ' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰি মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে।

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে ''চামচান'' বা গাহৰিৰ পেটৰ মাংস, ''হিয়োকো'' বা শ্বীতাকে কাঠফুলা, ''চায়ুৰ আছিন'' বা শুকুৱাই থোৱা নিমখীয়া [[সৰিয়হ]] শাক। ইয়াৰ লগতে [[নহৰু]], [[আদা]], [[নিমখ]], [[চেনি]], [[জলকীয়া]] গুৰি আৰু ''ঙোহীওং'' বা ফাইভ-স্পাইচ পাউদাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ এই পদটোত তিনি প্ৰকাৰৰ চয়া চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়— সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ, ''কেচাপ মেনিচ'' বা মিঠা চয়া চচ, আৰু ''কেচাপ জামুৰ'' বা ক'লা কাঠফুলাৰ চয়া চচ। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত ''আঙচিউ'' বা চীনা ৰঙা ৰন্ধন [[মদ]] আৰু অয়েষ্টাৰ চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;/&gt; এই ব্যঞ্জনটো ৰান্ধিবলৈ [[গাহৰিৰ মাংস]]খিনি তিনিটা মুখ্য পৰ্যায়ৰ মাজেৰে যাব লগা হয়; যাৰ ভিতৰত পানীত সিজোৱা বা কম জুইত সিজোৱা, তেলত গভীৰভাৱে ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>kn0pub6cn20ldlqswpzinepujri5dch</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636567</id>
      <parentid>636566</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6293" sha1="4f6legukgmjbxwdsyce5pqn2493dqlh" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name = বাবি হং 
| image = Babi Hong 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name = 
| country = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course = মুখ্য আহাৰ 
| served = গৰমে গৰমে
| main_ingredient = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মচলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations = 
| calories = 
| other = 
| similar_dish = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;&gt;{{Cite web|title=Resep Babi Hong ala Hakka|url=https://cookpad.com/id/resep/705879-babi-hong-ala-hakka|access-date=18 March 2021|website=Cookpad|date=7 August 2020 |language=id}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মচলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;&gt;{{Cite web|last=Az-Zahra|first=Zafira|title=Yuk Coba Bikin Resep Babi Hong yang Mantul Abis!|url=https://www.idntimes.com/food/recipe/zafira-az-zahra/yuk-coba-bikin-resep-babi-hong-yang-mantul-abis-c1c2|access-date=2021-03-18|website=IDN Times|language=id}}&lt;/ref&gt; 

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|first=Syilvia|last= Tjhia|title=Review di Angke Restaurant, Gajah Mada|url=https://pergikuliner.com/restaurants/jakarta/angke-restaurant-gajah-mada/reviews/4827173434|access-date=2021-03-18|website=PergiKuliner|language=id}}&lt;/ref&gt; পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ 'বাবী কেচাপ' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰি মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে।

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে ''চামচান'' বা গাহৰিৰ পেটৰ মাংস, ''হিয়োকো'' বা শ্বীতাকে কাঠফুলা, ''চায়ুৰ আছিন'' বা শুকুৱাই থোৱা নিমখীয়া [[সৰিয়হ]] শাক। ইয়াৰ লগতে [[নহৰু]], [[আদা]], [[নিমখ]], [[চেনি]], [[জলকীয়া]] গুৰি আৰু ''ঙোহীওং'' বা ফাইভ-স্পাইচ পাউদাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ এই পদটোত তিনি প্ৰকাৰৰ চয়া চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়— সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ, ''কেচাপ মেনিচ'' বা মিঠা চয়া চচ, আৰু ''কেচাপ জামুৰ'' বা ক'লা কাঠফুলাৰ চয়া চচ। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত ''আঙচিউ'' বা চীনা ৰঙা ৰন্ধন [[মদ]] আৰু অয়েষ্টাৰ চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;/&gt; এই ব্যঞ্জনটো ৰান্ধিবলৈ [[গাহৰিৰ মাংস]]খিনি তিনিটা মুখ্য পৰ্যায়ৰ মাজেৰে যাব লগা হয়; যাৰ ভিতৰত পানীত সিজোৱা বা কম জুইত সিজোৱা, তেলত গভীৰভাৱে ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>4f6legukgmjbxwdsyce5pqn2493dqlh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636568</id>
      <parentid>636567</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* বাহ্যিক সংযোগ */</comment>
      <origin>636568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6331" sha1="4tiwfh4id14i4aaypnte5h9d7je3pmb" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name = বাবি হং 
| image = Babi Hong 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name = 
| country = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course = মুখ্য আহাৰ 
| served = গৰমে গৰমে
| main_ingredient = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মচলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations = 
| calories = 
| other = 
| similar_dish = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;&gt;{{Cite web|title=Resep Babi Hong ala Hakka|url=https://cookpad.com/id/resep/705879-babi-hong-ala-hakka|access-date=18 March 2021|website=Cookpad|date=7 August 2020 |language=id}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মচলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;&gt;{{Cite web|last=Az-Zahra|first=Zafira|title=Yuk Coba Bikin Resep Babi Hong yang Mantul Abis!|url=https://www.idntimes.com/food/recipe/zafira-az-zahra/yuk-coba-bikin-resep-babi-hong-yang-mantul-abis-c1c2|access-date=2021-03-18|website=IDN Times|language=id}}&lt;/ref&gt; 

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|first=Syilvia|last= Tjhia|title=Review di Angke Restaurant, Gajah Mada|url=https://pergikuliner.com/restaurants/jakarta/angke-restaurant-gajah-mada/reviews/4827173434|access-date=2021-03-18|website=PergiKuliner|language=id}}&lt;/ref&gt; পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ 'বাবী কেচাপ' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰি মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে।

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে ''চামচান'' বা গাহৰিৰ পেটৰ মাংস, ''হিয়োকো'' বা শ্বীতাকে কাঠফুলা, ''চায়ুৰ আছিন'' বা শুকুৱাই থোৱা নিমখীয়া [[সৰিয়হ]] শাক। ইয়াৰ লগতে [[নহৰু]], [[আদা]], [[নিমখ]], [[চেনি]], [[জলকীয়া]] গুৰি আৰু ''ঙোহীওং'' বা ফাইভ-স্পাইচ পাউদাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ এই পদটোত তিনি প্ৰকাৰৰ চয়া চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়— সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ, ''কেচাপ মেনিচ'' বা মিঠা চয়া চচ, আৰু ''কেচাপ জামুৰ'' বা ক'লা কাঠফুলাৰ চয়া চচ। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত ''আঙচিউ'' বা চীনা ৰঙা ৰন্ধন [[মদ]] আৰু অয়েষ্টাৰ চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;/&gt; এই ব্যঞ্জনটো ৰান্ধিবলৈ [[গাহৰিৰ মাংস]]খিনি তিনিটা মুখ্য পৰ্যায়ৰ মাজেৰে যাব লগা হয়; যাৰ ভিতৰত পানীত সিজোৱা বা কম জুইত সিজোৱা, তেলত গভীৰভাৱে ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category-inline|Babi hong}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>4tiwfh4id14i4aaypnte5h9d7je3pmb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636569</id>
      <parentid>636568</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6333" sha1="jpq6h5hyqj7nm4wttfd62dwewmx6ejp" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name = বাবি হং 
| image = Babi Hong 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name = 
| country = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course = মুখ্য আহাৰ 
| served = গৰমে গৰমে
| main_ingredient = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মচলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations = 
| calories = 
| other = 
| similar_dish = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;&gt;{{Cite web|title=Resep Babi Hong ala Hakka|url=https://cookpad.com/id/resep/705879-babi-hong-ala-hakka|access-date=18 March 2021|website=Cookpad|date=7 August 2020 |language=id}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মচলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;&gt;{{Cite web|last=Az-Zahra|first=Zafira|title=Yuk Coba Bikin Resep Babi Hong yang Mantul Abis!|url=https://www.idntimes.com/food/recipe/zafira-az-zahra/yuk-coba-bikin-resep-babi-hong-yang-mantul-abis-c1c2|access-date=2021-03-18|website=IDN Times|language=id}}&lt;/ref&gt; 

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|first=Syilvia|last= Tjhia|title=Review di Angke Restaurant, Gajah Mada|url=https://pergikuliner.com/restaurants/jakarta/angke-restaurant-gajah-mada/reviews/4827173434|access-date=2021-03-18|website=PergiKuliner|language=id}}&lt;/ref&gt; পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ ''বাবী কেচাপ'' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰি মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে।

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে ''চামচান'' বা গাহৰিৰ পেটৰ মাংস, ''হিয়োকো'' বা শ্বীতাকে কাঠফুলা, ''চায়ুৰ আছিন'' বা শুকুৱাই থোৱা নিমখীয়া [[সৰিয়হ]] শাক। ইয়াৰ লগতে [[নহৰু]], [[আদা]], [[নিমখ]], [[চেনি]], [[জলকীয়া]] গুৰি আৰু ''ঙোহীওং'' বা ফাইভ-স্পাইচ পাউদাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ এই পদটোত তিনি প্ৰকাৰৰ চয়া চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়— সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ, ''কেচাপ মেনিচ'' বা মিঠা চয়া চচ, আৰু ''কেচাপ জামুৰ'' বা ক'লা কাঠফুলাৰ চয়া চচ। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত ''আঙচিউ'' বা চীনা ৰঙা ৰন্ধন [[মদ]] আৰু অয়েষ্টাৰ চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;/&gt; এই ব্যঞ্জনটো ৰান্ধিবলৈ [[গাহৰিৰ মাংস]]খিনি তিনিটা মুখ্য পৰ্যায়ৰ মাজেৰে যাব লগা হয়; যাৰ ভিতৰত পানীত সিজোৱা বা কম জুইত সিজোৱা, তেলত গভীৰভাৱে ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category-inline|Babi hong}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>jpq6h5hyqj7nm4wttfd62dwewmx6ejp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636650</id>
      <parentid>636569</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:03:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6294" sha1="c7hbqo5on4rd274kvwhe6g5kjrelqnr" xml:space="preserve">{{Infobox prepared food
| name = বাবি হং 
| image = Babi Hong 1.jpg
| image_size = 250px
| caption = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ান শৈলীৰ গাহৰিৰ মাংসৰ পদ ''বাবী হং''
| alternate_name = 
| country = [[ইণ্ডোনেচিয়া]]
| region = ইণ্ডোনেচিয়াৰ চাইনাটাউনসমূহ
| creator = চীনা ইণ্ডোনেচিয়ানসকল
| course = মুখ্য আহাৰ 
| served = গৰমে গৰমে
| main_ingredient = চয়া চচ, [[নহৰু]] আৰু চীনা মচলাৰ সৈতে সিজোৱা [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ [[মাংস]]
| variations = 
| calories = 
| other = 
| similar_dish = বাবী কেচাপ, ৰঙা চচত সিজোৱা [[গাহৰিৰ মাংস]]
}}

'''বাবী হং''' ([[ইংৰাজী]]: Babi hong) হৈছে এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা খাদ্য পদ। ই মূলত হাক্কা খাদ্যশৈলীৰ সৈতে জড়িত বুলি ধাৰণা কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;&gt;{{Cite web|title=Resep Babi Hong ala Hakka|url=https://cookpad.com/id/resep/705879-babi-hong-ala-hakka|access-date=18 March 2021|website=Cookpad|date=7 August 2020 |language=id}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে [[গাহৰি]]ৰ পেটৰ চৰ্বীযুক্ত [[মাংস]] (যাক স্থানীয় ভাষাত ''চামচান'' বুলি কোৱা হয়)। এই মাংস টুকুৰা প্ৰথমতে সিজাই বা ভাজি লোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন ধৰণৰ চীনা চচ আৰু মচলা দি ভাপত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;&gt;{{Cite web|last=Az-Zahra|first=Zafira|title=Yuk Coba Bikin Resep Babi Hong yang Mantul Abis!|url=https://www.idntimes.com/food/recipe/zafira-az-zahra/yuk-coba-bikin-resep-babi-hong-yang-mantul-abis-c1c2|access-date=2021-03-18|website=IDN Times|language=id}}&lt;/ref&gt; 

[[ইণ্ডোনেচিয়া]]ৰ চহৰসমূহত থকা [[চীনা]] হোটেল বা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত এই খাদ্য পদটো বহুলভাৱে পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|first=Syilvia|last= Tjhia|title=Review di Angke Restaurant, Gajah Mada|url=https://pergikuliner.com/restaurants/jakarta/angke-restaurant-gajah-mada/reviews/4827173434|access-date=2021-03-18|website=PergiKuliner|language=id}}&lt;/ref&gt; পৰম্পৰাগতভাৱে [[চীনা নৱবৰ্ষ]] (ইমলেক) বা যিকোনো বিশেষ পাৰিবাৰিক উৎসৱত অতিথিৰ বাবে ইয়াক এক বিশেষ ব্যঞ্জন হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

এই খাদ্যবিধ আন এক ইণ্ডোনেচিয়ান চীনা পদ ''বাবী কেচাপ'' (চয়া চচত সিজোৱা মাংস)-ৰ সৈতে বহুখিনি মিলে, যদিও বাবী কেচাপ প্ৰস্তুত কৰা পদ্ধতি ইয়াতকৈ বহু সহজ। ইয়াৰ উপৰি মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ''হং শ্বাও ৰৌ'' নামৰ পদটোৰ সৈতেও ইয়াৰ সাদৃশ্য আছে। 

== প্ৰয়োজনীয় উপাদানসমূহ ==
ইয়াৰ মুখ্য উপাদান হৈছে ''চামচান'' বা গাহৰিৰ পেটৰ মাংস, ''হিয়োকো'' বা শ্বীতাকে কাঠফুলা, ''চায়ুৰ আছিন'' বা শুকুৱাই থোৱা নিমখীয়া [[সৰিয়হ]] শাক। ইয়াৰ লগতে [[নহৰু]], [[আদা]], [[নিমখ]], [[চেনি]], [[জলকীয়া]] গুৰি আৰু ''ঙোহীওং'' বা ফাইভ-স্পাইচ পাউডাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ এই পদটোত তিনিপ্ৰকাৰৰ চয়া চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়— সাধাৰণ নিমখীয়া চয়া চচ, ''কেচাপ মেনিচ'' বা মিঠা চয়া চচ, আৰু ''কেচাপ জামুৰ'' বা ক'লা কাঠফুলাৰ চয়া চচ। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত ''আঙচিউ'' বা চীনা ৰঙা ৰন্ধন [[মদ]] আৰু অয়েষ্টাৰ চচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name =&quot;Chourmain&quot;/&gt; এই ব্যঞ্জনটো ৰান্ধিবলৈ [[গাহৰিৰ মাংস]]খিনি তিনিটা মুখ্য পৰ্যায়ৰ মাজেৰে যাব লগা হয়; যাৰ ভিতৰত পানীত সিজোৱা বা কম জুইত সিজোৱা, তেলত গভীৰভাৱে ভজা আৰু শেষত ভাপত দিয়া পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name =&quot;IDN Times&quot;/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category-inline|Babi hong}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=sMoFFVzctNY ইউটিউবত বাবী হং প্ৰস্তুত কৰাৰ ঘৰুৱা পদ্ধতি]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hHqz7xHs5Fs ইউটিউবত সহজ পদ্ধতিত বাবী হং ৰন্ধন প্ৰণালী]

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>c7hbqo5on4rd274kvwhe6g5kjrelqnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন</title>
    <ns>14</ns>
    <id>139608</id>
    <revision>
      <id>636558</id>
      <timestamp>2026-09-21T18:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>Created blank page</comment>
      <origin>636558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636559</id>
      <parentid>636558</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ৰন্ধনপ্ৰণালী]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="lzd839ryn77nrkcyq5e8un4dpwy4f92" xml:space="preserve">[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>lzd839ryn77nrkcyq5e8un4dpwy4f92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636560</id>
      <parentid>636559</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T18:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:মাংস]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="7mie6gmi6t2y88yygg33xhe7px8jkyt" xml:space="preserve">[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:মাংস]]</text>
      <sha1>7mie6gmi6t2y88yygg33xhe7px8jkyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ভীমৰাৱ ৰামজী আম্বেডকৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139610</id>
    <redirect title="ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ" />
    <revision>
      <id>636586</id>
      <timestamp>2026-09-22T03:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>পুনৰ্নিৰ্দেশৰে পৃষ্ঠা [[ভীমৰাৱ ৰামজী আম্বেডকৰ]]ৰ পৰা [[ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ]] AjayDasলৈ স্থানান্তৰ কৰা হ’ল: Misspelled title</comment>
      <origin>636586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="5dtmk9jzorw9bjbmlnmzm0pk2poex93" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ]]</text>
      <sha1>5dtmk9jzorw9bjbmlnmzm0pk2poex93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:Sasifow</title>
    <ns>3</ns>
    <id>139611</id>
    <revision>
      <id>636587</id>
      <timestamp>2026-09-22T03:04:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{welcome}} ~~~~</comment>
      <origin>636587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="528emms32mzy63qte0ffgtl2ihuvlui" xml:space="preserve">{{welcome}} [[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 03:04, 22 September 2026 (ইউ.টি.চি.)</text>
      <sha1>528emms32mzy63qte0ffgtl2ihuvlui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গাহৰিৰ তেজৰ দৈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139612</id>
    <revision>
      <id>636589</id>
      <timestamp>2026-09-22T03:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox food | name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ | image = Pig blood curd - 01.jpg | caption =  | alternate_name =  | country = [[চীন]] | region =  | national_cuisine =  | creator =  | year =  | mintime =  | maxtime =  | type = তেজৰ দৈ | course =  | served =  | main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ | minor_ingredient =  | variations =  | serving_size =  | calories =  | protein =  | fat =  | carbohydrate =  | glyce...</comment>
      <origin>636589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10178" sha1="qoq7jslrmnn4dsiluyoxat2es42vf2m" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ চীনৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰ পৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে তেজ আৰু চাউলৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা এক প্ৰকাৰৰ পিঠা বা খাদ্য। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। হাঁহৰ মাংসক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰ পৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা 'ডাক ব্লাড পুডিং' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু হাঁহৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু কুকুৰাৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত গাহৰিৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ বা কুৰুঠৰ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা (chewy) বিধৰ হয়। ইয়াক অকলেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পট (hot pot)ত দি, বা আনকি কাঠৰ কাঠি এডালত গুজি লঘু আহাৰ (snack) হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;[[মাওছুৱেৱাং]]&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ চিচুয়ান (Sichuan) খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, গৰুৰ পাকস্থলীৰ অংশ, লাঞ্চন মিট (luncheon meat), ইল (eel) মাছ, কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য (street snack) হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া বৰা চাউল (sticky rice) আৰু বাদামৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত [[ব্লেক পুডিং]] (black pudding বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমল (oatmeal)ৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;[http://englishbreakfastsociety.com Tradition Black Pudding] {{Webarchive|url=https://archive.org |date=2019-12-23 }} Guise Bule, The English Breakfast Society. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় [[অেমিন’ এচিড]]ৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত [[লেচিথিন]] (lecithin) আৰু [[লো]] (iron)ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] (Blood sausage)
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] (Blood as food)

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

{{Blood as food}}

[[শ্ৰেণী:কেণ্টনীজ ৰন্ধনশৈলী]]
[[শ্ৰেণী:চীনৰ গাহৰি মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:হংকং ৰন্ধনশৈলী]]
[[শ্ৰেণী:টাইৱানৰ ৰন্ধনশৈলী]]
[[শ্ৰেণী:ভিয়েটনামৰ ৰন্ধনশৈলী]]
[[শ্ৰেণী:তেজৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>qoq7jslrmnn4dsiluyoxat2es42vf2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636590</id>
      <parentid>636589</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9715" sha1="hx2sdydehlm8jl5decqydum44d8rd6b" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ চীনৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰ পৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে তেজ আৰু চাউলৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা এক প্ৰকাৰৰ পিঠা বা খাদ্য। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। হাঁহৰ মাংসক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰ পৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা 'ডাক ব্লাড পুডিং' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু হাঁহৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু কুকুৰাৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত গাহৰিৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ বা কুৰুঠৰ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা (chewy) বিধৰ হয়। ইয়াক অকলেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পট (hot pot)ত দি, বা আনকি কাঠৰ কাঠি এডালত গুজি লঘু আহাৰ (snack) হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;[[মাওছুৱেৱাং]]&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ চিচুয়ান (Sichuan) খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, গৰুৰ পাকস্থলীৰ অংশ, লাঞ্চন মিট (luncheon meat), ইল (eel) মাছ, কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য (street snack) হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া বৰা চাউল (sticky rice) আৰু বাদামৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত [[ব্লেক পুডিং]] (black pudding বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমল (oatmeal)ৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;[http://englishbreakfastsociety.com Tradition Black Pudding] {{Webarchive|url=https://archive.org |date=2019-12-23 }} Guise Bule, The English Breakfast Society. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় [[অেমিন’ এচিড]]ৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত [[লেচিথিন]] (lecithin) আৰু [[লো]] (iron)ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] (Blood sausage)
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] (Blood as food)

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}</text>
      <sha1>hx2sdydehlm8jl5decqydum44d8rd6b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636591</id>
      <parentid>636590</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9907" sha1="eg2lok8hye3up1n5tkgjtyib2inrsm9" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ চীনৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে তেজ আৰু চাউলৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ পিঠা বা খাদ্য। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। হাঁহৰ মাংসক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা 'ডাক ব্লাড পুডিং' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু হাঁহৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু কুকুৰাৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত গাহৰিৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ বা কুৰুঠৰ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা (chewy) বিধৰ হয়। ইয়াক অকলেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পট (hot pot)ত দি, বা আনকি কাঠৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ (snack) হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;[[মাওছুৱেৱাং]]&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান (Sichuan) খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, গৰুৰ পাকস্থলীৰ অংশ, লাঞ্চন মিট (luncheon meat), ইল (eel) মাছ, কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য (street snack) হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া বৰা চাউল (sticky rice) আৰু বাদামৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত [[ব্লেক পুডিং]] (black pudding বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমল (oatmeal)ৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;[http://englishbreakfastsociety.com Tradition Black Pudding] {{Webarchive|url=https://archive.org |date=2019-12-23 }} Guise Bule, The English Breakfast Society. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় [[অেমিন’ এচিড]]ৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত [[লেচিথিন]] (lecithin) আৰু [[লো]] (iron)ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] (Blood sausage)
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] (Blood as food)

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>eg2lok8hye3up1n5tkgjtyib2inrsm9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636592</id>
      <parentid>636591</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* পটভূমি */</comment>
      <origin>636592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9919" sha1="rz6any0pbzjh1sxv7ulxzdp83lal7hp" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা (chewy) বিধৰ হয়। ইয়াক অকলেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পট (hot pot)ত দি, বা আনকি কাঠৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ (snack) হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;[[মাওছুৱেৱাং]]&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান (Sichuan) খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, গৰুৰ পাকস্থলীৰ অংশ, লাঞ্চন মিট (luncheon meat), ইল (eel) মাছ, কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য (street snack) হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া বৰা চাউল (sticky rice) আৰু বাদামৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত [[ব্লেক পুডিং]] (black pudding বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমল (oatmeal)ৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;[http://englishbreakfastsociety.com Tradition Black Pudding] {{Webarchive|url=https://archive.org |date=2019-12-23 }} Guise Bule, The English Breakfast Society. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় [[অেমিন’ এচিড]]ৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত [[লেচিথিন]] (lecithin) আৰু [[লো]] (iron)ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] (Blood sausage)
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] (Blood as food)

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>rz6any0pbzjh1sxv7ulxzdp83lal7hp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636593</id>
      <parentid>636592</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ */</comment>
      <origin>636593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9836" sha1="q2g9wyzoyir31m7iazktib9zqvtr3tu" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি কাঠৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ পাকস্থলীৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, [[বামি মাছ|ইল মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;[http://englishbreakfastsociety.com Tradition Black Pudding] {{Webarchive|url=https://archive.org |date=2019-12-23 }} Guise Bule, The English Breakfast Society. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় [[অেমিন’ এচিড]]ৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত [[লেচিথিন]] (lecithin) আৰু [[লো]] (iron)ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] (Blood sausage)
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] (Blood as food)

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>q2g9wyzoyir31m7iazktib9zqvtr3tu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636594</id>
      <parentid>636593</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9815" sha1="05xlwksaz5xva23294fn2dnu9vkcn8f" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি কাঠৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ পাকস্থলীৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী মাছ, কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;[http://englishbreakfastsociety.com Tradition Black Pudding] {{Webarchive|url=https://archive.org |date=2019-12-23 }} Guise Bule, The English Breakfast Society. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় [[অেমিন’ এচিড]]ৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত [[লেচিথিন]] (lecithin) আৰু [[লো]] (iron)ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] (Blood sausage)
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] (Blood as food)

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>05xlwksaz5xva23294fn2dnu9vkcn8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636595</id>
      <parentid>636594</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* পুষ্টিগুণ */</comment>
      <origin>636595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9786" sha1="tuceamcir0jvfimlcmkaql0yw3ro46x" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি কাঠৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ পাকস্থলীৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী মাছ, কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;[http://englishbreakfastsociety.com Tradition Black Pudding] {{Webarchive|url=https://archive.org |date=2019-12-23 }} Guise Bule, The English Breakfast Society. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] (Blood sausage)
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] (Blood as food)

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>tuceamcir0jvfimlcmkaql0yw3ro46x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636596</id>
      <parentid>636595</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:15:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* লগতে চাওক */</comment>
      <origin>636596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9828" sha1="eo55c3spjdvs5rzyjr5dpuasi065v9z" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি কাঠৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ পাকস্থলীৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী মাছ, কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;[http://englishbreakfastsociety.com Tradition Black Pudding] {{Webarchive|url=https://archive.org |date=2019-12-23 }} Guise Bule, The English Breakfast Society. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:e:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:e:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>eo55c3spjdvs5rzyjr5dpuasi065v9z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636597</id>
      <parentid>636596</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9830" sha1="boh1qwdatdsay8no3pvo9tggjesvmyl" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি কাঠৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ পাকস্থলীৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী মাছ, কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;[http://englishbreakfastsociety.com Tradition Black Pudding] {{Webarchive|url=https://archive.org |date=2019-12-23 }} Guise Bule, The English Breakfast Society. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>boh1qwdatdsay8no3pvo9tggjesvmyl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636598</id>
      <parentid>636597</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ */</comment>
      <origin>636598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9896" sha1="88qrwhv9q67bxj62cqwb8dd2ir53ph0" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি কাঠৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ পাকস্থলীৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী মাছ, কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>88qrwhv9q67bxj62cqwb8dd2ir53ph0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636599</id>
      <parentid>636598</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ */</comment>
      <origin>636599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9904" sha1="gfoxpdb2j7y8lv30p1lnce6p505n77m" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি কাঠৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ [[পাকস্থলী]]ৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী [[মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>gfoxpdb2j7y8lv30p1lnce6p505n77m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636600</id>
      <parentid>636599</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ */</comment>
      <origin>636600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9908" sha1="mtuzwrcjklovhdypu3udojahn4exna3" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাৰ্ব’হাইড্ৰেট যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি [[কাঠ]]ৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ [[পাকস্থলী]]ৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী [[মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>mtuzwrcjklovhdypu3udojahn4exna3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636601</id>
      <parentid>636600</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9912" sha1="04x631xq9d08rottgg1ml6g8litiqbp" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু [[খাদ্য।]] ইয়াক সাধাৰণতে [[কাৰ্ব'হাইড্ৰেট]]যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি [[কাঠ]]ৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ [[পাকস্থলী]]ৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী [[মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>04x631xq9d08rottgg1ml6g8litiqbp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636602</id>
      <parentid>636601</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9912" sha1="9m683uk11ig2xuzn8ew375c7vyn9zcn" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = তেজৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু [[খাদ্য]]। ইয়াক সাধাৰণতে [[কাৰ্ব'হাইড্ৰেট]]যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি [[কাঠ]]ৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ [[পাকস্থলী]]ৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী [[মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>9m683uk11ig2xuzn8ew375c7vyn9zcn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636603</id>
      <parentid>636602</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9916" sha1="9a59m82jyousd3r5vlai3p8ehkxzpnv" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = [[তেজ]]ৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু [[খাদ্য]]। ইয়াক সাধাৰণতে [[কাৰ্ব'হাইড্ৰেট]]যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক ({{lang|zh|補劑}}) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি [[কাঠ]]ৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ [[পাকস্থলী]]ৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী [[মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>9a59m82jyousd3r5vlai3p8ehkxzpnv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636604</id>
      <parentid>636603</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9895" sha1="ckjx4bre8u4f0wikn222wd3m3e5row9" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = [[তেজ]]ৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু [[খাদ্য]]। ইয়াক সাধাৰণতে [[কাৰ্ব'হাইড্ৰেট]]যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহৰ মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু [[হাঁহ]]ৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি [[কাঠ]]ৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ [[পাকস্থলী]]ৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী [[মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>ckjx4bre8u4f0wikn222wd3m3e5row9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636605</id>
      <parentid>636604</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9895" sha1="f1tijhrsyv1wnh4n42oqdubhj9e5nq2" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = [[তেজ]]ৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু [[খাদ্য]]। ইয়াক সাধাৰণতে [[কাৰ্ব'হাইড্ৰেট]]যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহ]]ৰ [[মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু হাঁহৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি [[কাঠ]]ৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ কুৰুঠ দি কৰা এক খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ [[পাকস্থলী]]ৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী [[মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>f1tijhrsyv1wnh4n42oqdubhj9e5nq2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636606</id>
      <parentid>636605</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9941" sha1="t8m9mch8ghd5uomq931qjrdmfl1qtw0" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = [[তেজ]]ৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু [[খাদ্য]]। ইয়াক সাধাৰণতে [[কাৰ্ব'হাইড্ৰেট]]যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহ]]ৰ [[মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু হাঁহৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি [[কাঠ]]ৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ টুকুৰা দি প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰ খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ [[পাকস্থলী]]ৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী [[মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তিখা জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>t8m9mch8ghd5uomq931qjrdmfl1qtw0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636607</id>
      <parentid>636606</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9944" sha1="2bldbv6j8eowm7ylk4v1vz9qkjnmhdq" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = [[তেজ]]ৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু [[খাদ্য]]। ইয়াক সাধাৰণতে [[কাৰ্ব'হাইড্ৰেট]]যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহ]]ৰ [[মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু হাঁহৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি [[কাঠ]]ৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ টুকুৰা দি প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰ খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ [[পাকস্থলী]]ৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী [[মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ তীব্ৰ জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>2bldbv6j8eowm7ylk4v1vz9qkjnmhdq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636608</id>
      <parentid>636607</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9938" sha1="6g1o9ww91gy3u00tctha6k39h9fuxgl" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = [[তেজ]]ৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু [[খাদ্য]]। ইয়াক সাধাৰণতে [[কাৰ্ব'হাইড্ৰেট]]যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহ]]ৰ [[মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু হাঁহৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি [[কাঠ]]ৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ টুকুৰা দি প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰ খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ [[পাকস্থলী]]ৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী [[মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ খুব জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>6g1o9ww91gy3u00tctha6k39h9fuxgl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636610</id>
      <parentid>636608</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9934" sha1="tch58l292bfn0sma76x5qxc6ripvbpa" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name = গাহৰিৰ তেজৰ দৈ
| image = Pig blood curd - 01.jpg
| caption = 
| alternate_name = 
| country = [[চীন]]
| region = 
| national_cuisine = 
| creator = 
| year = 
| mintime = 
| maxtime = 
| type = [[তেজ]]ৰ দৈ
| course = 
| served = 
| main_ingredient = [[গাহৰি]]ৰ তেজ
| minor_ingredient = 
| variations = 
| serving_size = 
| calories = 
| protein = 
| fat = 
| carbohydrate = 
| glycemic_index = 
| similar_dish = 
| other = 
}}
'''গাহৰিৰ তেজৰ দৈ''' ([[চীনা]]: 豬紅), যাক &quot;'''ব্লাড টফু'''&quot; (blood tofu) বা &quot;'''ব্লাড পুডিং'''&quot; (blood pudding) (চীনা: 血豆腐) বুলিও জনা যায়, হৈছে [[চীন]]ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু [[খাদ্য]]। ইয়াক সাধাৰণতে [[কাৰ্ব'হাইড্ৰেট]]যুক্ত খাদ্য যেনে নূডলছ বা জাউৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

== পটভূমি ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈৰ উৎপত্তি দক্ষিণ [[চীন]]ৰ ব্লাড ৰাইচ পুডিং ({{lang|zh|米血糕}})ৰপৰা হৈছে। ব্লাড ৰাইচ পুডিং হৈছে [[তেজ]] আৰু [[চাউল]]ৰ দানাৰে প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰৰ [[পিঠা]] বা [[খাদ্য]]। চাউল হৈছে দক্ষিণ চীনৰ খাদ্যৰ প্ৰধান উপাদান; চাউল ৰন্ধাৰ দুটা সাধাৰণ পদ্ধতি হ’ল ভাপত দিয়া আৰু সিজোৱা। [[হাঁহ]]ৰ [[মাংস]]ক এক পুষ্টিকৰ পৰিপূৰক হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিন্তু অতীতৰ দুৰ্বল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে চীনা উৎসৱবোৰত কেৱল বলিদান হিচাপেহে পোহনীয়া চৰাই আগবঢ়োৱা হৈছিল। হাঁহৰপৰা পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ খেতিয়কসকলে ইয়াৰ তেজ সংৰক্ষণ কৰি চাউলৰ সৈতে ভাপত দি ছচ বা আঞ্জাৰ সৈতে খাইছিল। পিছলৈ এই ব্লাড ৰাইচ পুডিং ওচৰ-পাজৰৰ চহৰ আৰু গাঁওবোৰলৈ বিয়পি পৰে আৰু মানুহে ইয়াৰ নাম হাঁহৰ তেজৰ পিঠা বা ''ডাক ব্লাড পুডিং'' ({{lang|zh|鴨血糕}}) ৰাখে। কিন্তু হাঁহৰ মূল্য বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে আৰু [[কুকুৰা]]ৰ তেজে পিঠাৰ দৰে গোট মাৰিব নোৱাৰাৰ বাবে হাঁহৰ তেজৰ ঠাইত [[গাহৰি]]ৰ তেজ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;Wilson J. Warren Meat Makes People Powerful: A Global History of the Modern Era University of Iowa Press, 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=twfood&gt;{{cite news|url=http://taiwanfoodculture.net|archive-url=https://archive.today/20140326025737/http://taiwanfoodculture.net|title=Taiwan food culture-Zhuxie Gao|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-03-26|work=Taiwan Food Culture}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰস্তুত প্ৰণালী ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ হৈছে গোট মৰা গাহৰিৰ তেজ। উৎপাদকসকলে কেঁচা সতেজ তেজ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰত প্ৰায় ১০ মিনিট পৰ্যন্ত ৰাখি গোট মাৰিবলৈ দিয়ে। তেজৰ গোট মৰা ডাঙৰ টুকুৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি কাটি তাৰ পিছত পানীৰ সৈতে মজলীয়া জুইত এটা পাত্ৰত গৰম কৰা হয়। গৰম কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেজৰ টুকুৰাবোৰ টান বা কঠিন কৰিবলৈ নিমখ যোগ কৰা হয়।&lt;ref name=appledaily&gt;{{cite news|url=http://nextmedia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118203115/http://nextmedia.com|title=致癌凝膠製假豬红|url-status=dead|date=2005-03-14|archive-date=2015-01-18|work=[[Apple Daily]]}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰকাৰ ভেদ ==
[[File:Pig blood jelly.jpg|thumb]]
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ কোমল, মিহি আৰু অলপ চোবাই খাব পৰা বিধৰ হয়। ইয়াক এনেও খাব পাৰি, বা সিজোৱা চুপ, হট পটত দি, বা আনকি [[কাঠ]]ৰ কাঠি এডালত গুঁজি লঘু আহাৰ হিচাপেও প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=chinablood&gt;[http://china.org.cn Blood tofu: bloody delicious?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303204050/http://china.org.cn |date=2016-03-03 }} ''Travel'', China.org.cn. March 12, 2010. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজেৰে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিব পৰা যায়:
চীনত &quot;গাহৰিৰ তেজৰ জাউ&quot; ({{lang|zh|豬血粥}})ৰ দৰে ৰেচিপি আছে, যিটো হৈছে জাউ বা মণ্ডৰ ভিতৰত গাহৰিৰ তেজৰ টুকুৰা দি প্ৰস্তুত কৰা একপ্ৰকাৰ খাদ্য। আনহাতে &quot;মাওছুৱেৱাং&quot; ({{lang|zh|毛血旺}}) হৈছে একপ্ৰকাৰৰ চিচুয়ান খাদ্য, য’ত গাহৰিৰ তেজৰ দৈ, [[গৰু]]ৰ [[পাকস্থলী]]ৰ অংশ, লাঞ্চন মিট, বামী [[মাছ]], কোনো ধৰণৰ অন্ত্ৰ আৰু বুটমাহৰ গজালি আদি চিচুয়ান শৈলীৰ খুব জলা চুপত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=maoxuewang&gt;{{cite news|url=http://meishij.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20140919105056/http://meishij.net|title=毛血旺的做法|url-status=dead|access-date=2021-08-30|archive-date=2014-09-19|work=美食杰}}&lt;/ref&gt; টাইৱানত গাহৰিৰ তেজক &quot;[[গাহৰিৰ তেজৰ পিঠা]]&quot; ({{lang|zh|豬血糕}}) নামৰ এটা ৰাজপথৰ খাদ্য হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়, যিটো হৈছে গাহৰিৰ তেজ, ভজা বা ভাপত দিয়া [[বৰা চাউল]] আৰু [[বাদাম]]ৰ গুড়িৰ মিশ্ৰণ যাক এডাল কাঠৰ কাঠিত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=streetfood&gt;[http://seriouseats.com Street Food From Taiwan: Pig's Blood Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202115159/http://seriouseats.com |date=2014-02-02 }} Nicholas Chen, Seriouseats. Retrieved (23.03.2014)&lt;/ref&gt;

গাহৰিৰ তেজ বহু পশ্চিমীয়া দেশতো খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ব্ৰিটেইনত ব্লেক পুডিং (বা tezxor cosez) গাহৰিৰ তেজ আৰু উচ্চ মাত্ৰাৰ ওটমলৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=blackpudding&gt;{{cite web |last=Bule |first=Guise |title=Traditional Black Pudding |url=http://englishbreakfastsociety.com |publisher=The English Breakfast Society |access-date=2014-03-23 |archive-url=https://archive.org |archive-date=2019-12-23 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== পুষ্টিগুণ ==
গাহৰিৰ তেজৰ দৈ [[প্ৰটিন]]ৰে চহকী, যিয়ে মানুহৰ শৰীৰত পোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অত্যাৱশ্যকীয় এমিন’ এচিডৰ যোগান ধৰে। ই সহজে হজম আৰু শোষণ কৰিব পৰা এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। এই পুষ্টিঘন খাদ্যবিধত লেচিথিন আৰু [[লো]]ৰ দৰে উপকাৰী যৌগও থাকে, যিবোৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref name=&quot;hnm&quot;&gt;{{cite news |title=Health benefits from pig blood |url=https://hanoimoi.vn |access-date=2024-04-19 |work=Hànộimới Newspaper |date=2011-12-08 |language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[তেজৰ চচেজ]] ([[:en:Blood sausage|Blood sausage]])
* [[খাদ্য হিচাপে তেজ]] ([[:en:Blood as food|Blood as food]])

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|position=left|Pig blood curd}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:গাহৰিৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>tch58l292bfn0sma76x5qxc6ripvbpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139613</id>
    <revision>
      <id>636609</id>
      <timestamp>2026-09-22T04:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox food | name               = হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ | image              = Xiaolongbao &amp; Duck blood and vermicelli soup.JPG | image_size         =  | caption            = ঝিয়াওলংবাও আৰু হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ | alternate_name     = 鸭血粉丝汤 (য়াছুৱে ফেন্তি চং) | country...</comment>
      <origin>636609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5476" sha1="32nuzqvubm3424kc0k4s1kenpizp9mu" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name               = হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| image              = Xiaolongbao &amp; Duck blood and vermicelli soup.JPG
| image_size         = 
| caption            = ঝিয়াওলংবাও আৰু হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| alternate_name     = 鸭血粉丝汤 (য়াছুৱে ফেন্তি চং)
| country            = [[চীন]]
| region             = নানজিং
| creator            = 
| course             = 
| served             = 
| main_ingredient    = [[হাঁহ]]ৰ [[তেজ]], চীনা ভাৰ্মিকেলি
| variations         = 
| calories           = 
| other              = 
}}
'''হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ''' ({{zh|s=鸭血粉丝汤}}) হৈছে জাংছু প্ৰদেশৰ ৰাজধানী নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত সুস্বাদু [[খাদ্য]], আৰু ইয়াক [[চীন]]ৰ অন্যান্য প্ৰান্ততো খোৱা হয়। [[পোলেণ্ড]], [[বেলাৰুছ]] আৰু [[লিথুৱানিয়া]]তো ইয়াৰ সৈতে মিল থকা এটা ব্যঞ্জন খোৱা হয়, য’ত ইয়াক ''জাৰনিনা'' বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pang |first1=Kevin |last2=Borrelli |first2=Christopher |title=There will be blood |url=https://chicagotribune.com |work=Chicago Tribune |date=October 27, 2011 |access-date=November 2011}}&lt;/ref&gt;

== কিংবদন্তি ==
হাঁহৰ তেজ আৰু [[চীনা ভাৰ্মিকেলি|ভাৰ্মিকেলি]] চুপ নানজিংৰ এক পৰম্পৰাগত খাদ্য। কোৱা হয় যে এসময়ত নানজিঙত এজন দৰিদ্ৰ লোক আছিল। তেওঁ এটা হাঁহ মাৰি হাঁহৰ তেজখিনি ৰাখিবলৈ এটা বাটি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু দুৰ্ঘটনাবশতঃ বাতিটোত কিছু ভাৰ্মিকেলি (চাউলৰ চেৱৈ) পৰি গৈছিল। তেওঁ সেইবোৰ একেলগে ৰান্ধি পালে যে চুপটো আচৰিত ধৰণৰ সুস্বাদু হৈছে। এজন চহকী মানুহে এই কথা শুনি সেই দৰিদ্ৰ লোকাজনক নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে এই ব্যঞ্জনবিধ ৰান্ধিবলৈ কামত মকৰল কৰে।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;&gt;[http://meishichina.com 南京鸭血粉丝汤]&lt;/ref&gt;

== উপাদানসমূহ ==
এই চুপটো প্ৰস্তুত কৰিবলৈ হাঁহৰ তেজ, ভাৰ্মিকেলি, শুকানকৈ ভজা [[টফু]] (tofu), শুকুৱাই থোৱা সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা (gizzards), হাঁহৰ অন্ত্ৰ, হাঁহৰ কলিজা, [[নহৰু পাত]] আৰু [[ধনিয়া]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;/&gt; নানজিঙত কেতিয়াবা চুপৰ আধাৰত জলকীয়া তেল আৰু ভিনেগাৰো যোগ কৰা হয়।

আচল বা খাঁটি হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ বিশটাতকৈও অধিক [[চীনা ভেষজ বিজ্ঞান|চীনা ভেষজ ঔষধ]] বা বনৌষধিৰ সৈতে ৰন্ধা হয়। যিসকলে ইয়াক এইদৰে প্ৰস্তুত কৰে, তেওঁলোকৰ একাংশই বিশ্বাস কৰে যে এই উপাদানসমূহে তেজৰ চলাচল বৃদ্ধি কৰে, শৰীৰৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থ আঁতৰায় আৰু সৌন্দৰ্য ধৰি ৰাখে, লগতে হজম প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে আৰু পাকস্থলী গৰম কৰি ৰাখে।&lt;ref&gt;[http://haolaba.com &quot;补血、清热解毒的不二的美食选择鸭血粉丝汤&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120425233413/http://haolaba.com |date=April 25, 2012 }} Accessed November 2011.&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ প্ৰধান উপাদান ভাৰ্মিকেলি মিঠা আলুৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ই মিহি, কোমল আৰু আঠালতীয়া হয়। অন্যান্য উপাদানসমূহ হ’ল হাঁহৰ তেজ, ভজা শুকান টফু, শুকান সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা, হাঁহৰ অন্ত্ৰ আৰু হাঁহৰ কলিজা। নিমখ, পিয়াঁজ, আদা, তিল তেল আৰু জীৰা ইয়াৰ সাধাৰণ মছলা।

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>32nuzqvubm3424kc0k4s1kenpizp9mu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636611</id>
      <parentid>636609</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5435" sha1="7exmb0luwm2gef2mxshyhlgmh2uj2y1" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name               = হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| image              = Xiaolongbao &amp; Duck blood and vermicelli soup.JPG
| image_size         = 
| caption            = ঝিয়াওলংবাও আৰু হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| alternate_name     = 鸭血粉丝汤 (য়াছুৱে ফেন্তি চং)
| country            = [[চীন]]
| region             = নানজিং
| creator            = 
| course             = 
| served             = 
| main_ingredient    = [[হাঁহ]]ৰ [[তেজ]], চীনা ভাৰ্মিকেলি
| variations         = 
| calories           = 
| other              = 
}}
'''হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ''' ({{zh|s=鸭血粉丝汤}}) হৈছে জাংছু প্ৰদেশৰ ৰাজধানী নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত সুস্বাদু [[খাদ্য]], আৰু ইয়াক [[চীন]]ৰ অন্যান্য প্ৰান্ততো খোৱা হয়। [[পোলেণ্ড]], [[বেলাৰুছ]] আৰু [[লিথুৱানিয়া]]তো ইয়াৰ সৈতে মিল থকা এটা ব্যঞ্জন খোৱা হয়, য’ত ইয়াক ''জাৰনিনা'' বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pang |first1=Kevin |last2=Borrelli |first2=Christopher |title=There will be blood |url=https://chicagotribune.com |work=Chicago Tribune |date=October 27, 2011 |access-date=November 2011}}&lt;/ref&gt;

== কিংবদন্তি ==
হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত খাদ্য। কোৱা হয় যে এসময়ত নানজিঙত এজন দৰিদ্ৰ লোক আছিল। তেওঁ এটা হাঁহ মাৰি হাঁহৰ তেজখিনি ৰাখিবলৈ এটা বাটি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু দুৰ্ঘটনাবশতঃ বাতিটোত কিছু ভাৰ্মিকেলি (চাউলৰ চেৱৈ) পৰি গৈছিল। তেওঁ সেইবোৰ একেলগে ৰান্ধি গম পালে যে চুপটো আচৰিত ধৰণৰ সুস্বাদু হৈছে। এজন চহকী মানুহে এই কথা শুনি সেই দৰিদ্ৰ লোকাজনক নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে এই ব্যঞ্জনবিধ ৰান্ধিবলৈ কামত মকৰল কৰে।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;&gt;[http://meishichina.com 南京鸭血粉丝汤]&lt;/ref&gt;

== উপাদানসমূহ ==
এই চুপটো প্ৰস্তুত কৰিবলৈ হাঁহৰ তেজ, ভাৰ্মিকেলি, শুকানকৈ ভজা [[টফু]] (tofu), শুকুৱাই থোৱা সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা (gizzards), হাঁহৰ অন্ত্ৰ, হাঁহৰ কলিজা, [[নহৰু পাত]] আৰু [[ধনিয়া]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;/&gt; নানজিঙত কেতিয়াবা চুপৰ আধাৰত জলকীয়া তেল আৰু ভিনেগাৰো যোগ কৰা হয়।

আচল বা খাঁটি হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ বিশটাতকৈও অধিক [[চীনা ভেষজ বিজ্ঞান|চীনা ভেষজ ঔষধ]] বা বনৌষধিৰ সৈতে ৰন্ধা হয়। যিসকলে ইয়াক এইদৰে প্ৰস্তুত কৰে, তেওঁলোকৰ একাংশই বিশ্বাস কৰে যে এই উপাদানসমূহে তেজৰ চলাচল বৃদ্ধি কৰে, শৰীৰৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থ আঁতৰায় আৰু সৌন্দৰ্য ধৰি ৰাখে, লগতে হজম প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে আৰু পাকস্থলী গৰম কৰি ৰাখে।&lt;ref&gt;[http://haolaba.com &quot;补血、清热解毒的不二的美食选择鸭血粉丝汤&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120425233413/http://haolaba.com |date=April 25, 2012 }} Accessed November 2011.&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ প্ৰধান উপাদান ভাৰ্মিকেলি মিঠা আলুৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ই মিহি, কোমল আৰু আঠালতীয়া হয়। অন্যান্য উপাদানসমূহ হ’ল হাঁহৰ তেজ, ভজা শুকান টফু, শুকান সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা, হাঁহৰ অন্ত্ৰ আৰু হাঁহৰ কলিজা। নিমখ, পিয়াঁজ, আদা, তিল তেল আৰু জীৰা ইয়াৰ সাধাৰণ মছলা।

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>7exmb0luwm2gef2mxshyhlgmh2uj2y1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636612</id>
      <parentid>636611</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5431" sha1="3a6mh3y64g005b6x4eo7p6d5k600xwu" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name               = হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| image              = Xiaolongbao &amp; Duck blood and vermicelli soup.JPG
| image_size         = 
| caption            = ঝিয়াওলংবাও আৰু হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| alternate_name     = 鸭血粉丝汤 (য়াছুৱে ফেন্তি চং)
| country            = [[চীন]]
| region             = নানজিং
| creator            = 
| course             = 
| served             = 
| main_ingredient    = [[হাঁহ]]ৰ [[তেজ]], চীনা ভাৰ্মিকেলি
| variations         = 
| calories           = 
| other              = 
}}
'''হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ''' ({{zh|s=鸭血粉丝汤}}) হৈছে জাংছু প্ৰদেশৰ ৰাজধানী নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত সুস্বাদু [[খাদ্য]], আৰু ইয়াক [[চীন]]ৰ অন্যান্য প্ৰান্ততো খোৱা হয়। [[পোলেণ্ড]], [[বেলাৰুছ]] আৰু [[লিথুৱানিয়া]]তো ইয়াৰ সৈতে মিল থকা এটা ব্যঞ্জন খোৱা হয়, য’ত ইয়াক ''জাৰনিনা'' বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pang |first1=Kevin |last2=Borrelli |first2=Christopher |title=There will be blood |url=https://chicagotribune.com |work=Chicago Tribune |date=October 27, 2011 |access-date=November 2011}}&lt;/ref&gt;

== কিংবদন্তি ==
হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত খাদ্য। কোৱা হয় যে এসময়ত নানজিঙত এজন দৰিদ্ৰ লোক আছিল। তেওঁ এটা হাঁহ মাৰি হাঁহৰ তেজখিনি ৰাখিবলৈ এটা বাটি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু দুৰ্ঘটনাবশতঃ বাতিটোত কিছু ভাৰ্মিকেলি (চাউলৰ চেৱৈ) পৰি গৈছিল। তেওঁ সেইবোৰ একেলগে ৰান্ধি গম পালে যে চুপটো আচৰিত ধৰণৰ সুস্বাদু হৈছে। এজন চহকী মানুহে এই কথা শুনি সেই দৰিদ্ৰ লোকাজনক নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে এই ব্যঞ্জনবিধ ৰান্ধিবলৈ কামত মকৰল কৰে।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;&gt;[http://meishichina.com 南京鸭血粉丝汤]&lt;/ref&gt;

== উপাদানসমূহ ==
এই চুপটো প্ৰস্তুত কৰিবলৈ হাঁহৰ তেজ, ভাৰ্মিকেলি, শুকানকৈ ভজা [[টফু]] (tofu), শুকুৱাই থোৱা সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা (gizzards), হাঁহৰ অন্ত্ৰ, হাঁহৰ কলিজা, [[নহৰু পাত]] আৰু [[ধনিয়া]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;/&gt; নানজিঙত কেতিয়াবা চুপৰ আধাৰত জলকীয়া তেল আৰু ভিনেগাৰো যোগ কৰা হয়।

আচল বা খাঁটি হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ বিশটাতকৈও অধিক [[চীনা ভেষজ বিজ্ঞান|চীনা ভেষজ ঔষধ]] বা বনৌষধিৰ সৈতে ৰন্ধা হয়। যিসকলে ইয়াক এইদৰে প্ৰস্তুত কৰে, তেওঁলোকৰ একাংশই বিশ্বাস কৰে যে এই উপাদানসমূহে তেজৰ চলাচল বৃদ্ধি কৰে, শৰীৰৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থ আঁতৰায় আৰু সৌন্দৰ্য ধৰি ৰাখে, লগতে হজম প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে আৰু পাকস্থলী গৰম কৰি ৰাখে।&lt;ref&gt;[http://haolaba.com &quot;补血、清热解毒的不二的美食选择鸭血粉丝汤&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120425233413/http://haolaba.com |date=April 25, 2012 }} Accessed November 2011.&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ প্ৰধান উপাদান ভাৰ্মিকেলি মিঠা আলুৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ই মিহি, কোমল আৰু আঠালতীয়া হয়। অন্যান্য উপাদানসমূহ হ’ল হাঁহৰ তেজ, ভজা শুকান টফু, শুকান সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা, হাঁহৰ অন্ত্ৰ আৰু হাঁহৰ কলিজা। নিমখ, পিয়াঁজ, আদা, তিল তেল আৰু জীৰা ইয়াৰ সাধাৰণ মছলা।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>3a6mh3y64g005b6x4eo7p6d5k600xwu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636613</id>
      <parentid>636612</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:43:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* উপাদানসমূহ */</comment>
      <origin>636613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5396" sha1="c37hf99n3mncrgfxb4sohj3ivtf24kb" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name               = হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| image              = Xiaolongbao &amp; Duck blood and vermicelli soup.JPG
| image_size         = 
| caption            = ঝিয়াওলংবাও আৰু হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| alternate_name     = 鸭血粉丝汤 (য়াছুৱে ফেন্তি চং)
| country            = [[চীন]]
| region             = নানজিং
| creator            = 
| course             = 
| served             = 
| main_ingredient    = [[হাঁহ]]ৰ [[তেজ]], চীনা ভাৰ্মিকেলি
| variations         = 
| calories           = 
| other              = 
}}
'''হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ''' ({{zh|s=鸭血粉丝汤}}) হৈছে জাংছু প্ৰদেশৰ ৰাজধানী নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত সুস্বাদু [[খাদ্য]], আৰু ইয়াক [[চীন]]ৰ অন্যান্য প্ৰান্ততো খোৱা হয়। [[পোলেণ্ড]], [[বেলাৰুছ]] আৰু [[লিথুৱানিয়া]]তো ইয়াৰ সৈতে মিল থকা এটা ব্যঞ্জন খোৱা হয়, য’ত ইয়াক ''জাৰনিনা'' বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pang |first1=Kevin |last2=Borrelli |first2=Christopher |title=There will be blood |url=https://chicagotribune.com |work=Chicago Tribune |date=October 27, 2011 |access-date=November 2011}}&lt;/ref&gt;

== কিংবদন্তি ==
হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত খাদ্য। কোৱা হয় যে এসময়ত নানজিঙত এজন দৰিদ্ৰ লোক আছিল। তেওঁ এটা হাঁহ মাৰি হাঁহৰ তেজখিনি ৰাখিবলৈ এটা বাটি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু দুৰ্ঘটনাবশতঃ বাতিটোত কিছু ভাৰ্মিকেলি (চাউলৰ চেৱৈ) পৰি গৈছিল। তেওঁ সেইবোৰ একেলগে ৰান্ধি গম পালে যে চুপটো আচৰিত ধৰণৰ সুস্বাদু হৈছে। এজন চহকী মানুহে এই কথা শুনি সেই দৰিদ্ৰ লোকাজনক নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে এই ব্যঞ্জনবিধ ৰান্ধিবলৈ কামত মকৰল কৰে।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;&gt;[http://meishichina.com 南京鸭血粉丝汤]&lt;/ref&gt;

== উপাদানসমূহ ==
এই চুপটো প্ৰস্তুত কৰিবলৈ হাঁহৰ তেজ, ভাৰ্মিকেলি, শুকানকৈ ভজা টফু, শুকুৱাই থোৱা সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা (gizzards), হাঁহৰ অন্ত্ৰ, হাঁহৰ কলিজা, [[নহৰু]] পাত আৰু [[ধনিয়া]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;/&gt; নানজিঙত কেতিয়াবা চুপৰ আধাৰত জলকীয়া তেল আৰু ভিনেগাৰো যোগ কৰা হয়।

আচল বা খাঁটি হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ বিশটাতকৈও অধিক চীনা ভেষজ ঔষধ বা বনৌষধিৰ সৈতে ৰন্ধা হয়। যিসকলে ইয়াক এইদৰে প্ৰস্তুত কৰে, তেওঁলোকৰ একাংশই বিশ্বাস কৰে যে এই উপাদানসমূহে তেজৰ চলাচল বৃদ্ধি কৰে, শৰীৰৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থ আঁতৰায় আৰু [[সৌন্দৰ্য]] ধৰি ৰাখে, লগতে হজম প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে আৰু [[পাকস্থলী]] গৰম কৰি ৰাখে।&lt;ref&gt;[http://haolaba.com &quot;补血、清热解毒的不二的美食选择鸭血粉丝汤&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120425233413/http://haolaba.com |date=April 25, 2012 }} Accessed November 2011.&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ প্ৰধান উপাদান ভাৰ্মিকেলি মিঠা আলুৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ই মিহি, কোমল আৰু আঠালতীয়া হয়। অন্যান্য উপাদানসমূহ হ’ল হাঁহৰ তেজ, ভজা শুকান টফু, শুকান সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা, হাঁহৰ অন্ত্ৰ আৰু হাঁহৰ কলিজা। [[নিমখ]], [[পিয়াঁজ]], [[আদা]], [[তিল]] তেল আৰু [[জীৰা]] ইয়াৰ সাধাৰণ মছলা।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>c37hf99n3mncrgfxb4sohj3ivtf24kb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636614</id>
      <parentid>636613</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5470" sha1="49q7xnm89qn781yz06xry7k7cpmfvzd" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name               = হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| image              = Xiaolongbao &amp; Duck blood and vermicelli soup.JPG
| image_size         = 
| caption            = ঝিয়াওলংবাও আৰু হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| alternate_name     = 鸭血粉丝汤 (য়াছুৱে ফেন্তি চং)
| country            = [[চীন]]
| region             = নানজিং
| creator            = 
| course             = 
| served             = 
| main_ingredient    = [[হাঁহ]]ৰ [[তেজ]], চীনা ভাৰ্মিকেলি
| variations         = 
| calories           = 
| other              = 
}}
'''হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ''' ({{zh|s=鸭血粉丝汤}}) হৈছে জাংছু প্ৰদেশৰ ৰাজধানী নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত সুস্বাদু [[খাদ্য]], আৰু ইয়াক [[চীন]]ৰ অন্যান্য প্ৰান্ততো খোৱা হয়। [[পোলেণ্ড]], [[বেলাৰুছ]] আৰু [[লিথুৱানিয়া]]তো ইয়াৰ সৈতে মিল থকা এটা ব্যঞ্জন খোৱা হয়, য’ত ইয়াক ''জাৰনিনা'' বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pang |first1=Kevin |last2=Borrelli |first2=Christopher |title=There will be blood |url=https://chicagotribune.com |work=Chicago Tribune |date=October 27, 2011 |access-date=November 2011}}&lt;/ref&gt;

== কিংবদন্তি ==
হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত খাদ্য। কোৱা হয় যে এসময়ত নানজিঙত এজন দৰিদ্ৰ লোক আছিল। তেওঁ এটা হাঁহ মাৰি হাঁহৰ তেজখিনি ৰাখিবলৈ এটা বাটি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু দুৰ্ঘটনাবশতঃ বাতিটোত কিছু ভাৰ্মিকেলি (চাউলৰ চেৱৈ) পৰি গৈছিল। তেওঁ সেইবোৰ একেলগে ৰান্ধি গম পালে যে চুপটো আচৰিত ধৰণৰ সুস্বাদু হৈছে। এজন চহকী মানুহে এই কথা শুনি সেই দৰিদ্ৰ লোকাজনক নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে এই ব্যঞ্জনবিধ ৰান্ধিবলৈ কামত মকৰল কৰে।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;&gt;[http://meishichina.com 南京鸭血粉丝汤]&lt;/ref&gt;

== উপাদানসমূহ ==
এই চুপটো প্ৰস্তুত কৰিবলৈ হাঁহৰ তেজ, ভাৰ্মিকেলি, শুকানকৈ ভজা টফু, শুকুৱাই থোৱা সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা (gizzards), হাঁহৰ অন্ত্ৰ, হাঁহৰ কলিজা, [[নহৰু]] পাত আৰু [[ধনিয়া]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;/&gt; নানজিঙত কেতিয়াবা চুপৰ আধাৰত জলকীয়া তেল আৰু ভিনেগাৰো যোগ কৰা হয়।

আচল বা খাঁটি হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ বিশটাতকৈও অধিক চীনা ভেষজ ঔষধ বা বনৌষধিৰ সৈতে ৰন্ধা হয়। যিসকলে ইয়াক এইদৰে প্ৰস্তুত কৰে, তেওঁলোকৰ একাংশই বিশ্বাস কৰে যে এই উপাদানসমূহে তেজৰ চলাচল বৃদ্ধি কৰে, শৰীৰৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থ আঁতৰায় আৰু [[সৌন্দৰ্য]] ধৰি ৰাখে, লগতে হজম প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে আৰু [[পাকস্থলী]] গৰম কৰি ৰাখে।&lt;ref&gt;[http://haolaba.com &quot;补血、清热解毒的不二的美食选择鸭血粉丝汤&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120425233413/http://haolaba.com |date=April 25, 2012 }} Accessed November 2011.&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ প্ৰধান উপাদান ভাৰ্মিকেলি মিঠা আলুৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ই মিহি, কোমল আৰু আঠালতীয়া হয়। অন্যান্য উপাদানসমূহ হ’ল হাঁহৰ তেজ, ভজা শুকান টফু, শুকান সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা, হাঁহৰ অন্ত্ৰ আৰু হাঁহৰ কলিজা। [[নিমখ]], [[পিয়াঁজ]], [[আদা]], [[তিল]] তেল আৰু [[জীৰা]] ইয়াৰ সাধাৰণ মছলা।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>49q7xnm89qn781yz06xry7k7cpmfvzd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636615</id>
      <parentid>636614</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5479" sha1="pnracmktuevu8k1wnua9cqfx5ly2val" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name               = হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| image              = Xiaolongbao &amp; Duck blood and vermicelli soup.JPG
| image_size         = 
| caption            = ঝিয়াওলংবাও আৰু হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| alternate_name     = 鸭血粉丝汤 (য়াছুৱে ফেন্তি চং)
| country            = [[চীন]]
| region             = নানজিং
| creator            = 
| course             = 
| served             = 
| main_ingredient    = [[হাঁহ]]ৰ [[তেজ]], চীনা ভাৰ্মিকেলি
| variations         = 
| calories           = 
| other              = 
}}
'''হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ''' ([[চীনা]]: 鸭血粉丝汤) হৈছে জাংছু প্ৰদেশৰ ৰাজধানী নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত সুস্বাদু [[খাদ্য]], আৰু ইয়াক [[চীন]]ৰ অন্যান্য প্ৰান্ততো খোৱা হয়। [[পোলেণ্ড]], [[বেলাৰুছ]] আৰু [[লিথুৱানিয়া]]তো ইয়াৰ সৈতে মিল থকা এটা ব্যঞ্জন খোৱা হয়, য’ত ইয়াক ''জাৰনিনা'' বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pang |first1=Kevin |last2=Borrelli |first2=Christopher |title=There will be blood |url=https://chicagotribune.com |work=Chicago Tribune |date=October 27, 2011 |access-date=November 2011}}&lt;/ref&gt;

== কিংবদন্তি ==
হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত খাদ্য। কোৱা হয় যে এসময়ত নানজিঙত এজন দৰিদ্ৰ লোক আছিল। তেওঁ এটা হাঁহ মাৰি হাঁহৰ তেজখিনি ৰাখিবলৈ এটা বাটি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু দুৰ্ঘটনাবশতঃ বাতিটোত কিছু ভাৰ্মিকেলি (চাউলৰ চেৱৈ) পৰি গৈছিল। তেওঁ সেইবোৰ একেলগে ৰান্ধি গম পালে যে চুপটো আচৰিত ধৰণৰ সুস্বাদু হৈছে। এজন চহকী মানুহে এই কথা শুনি সেই দৰিদ্ৰ লোকাজনক নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে এই ব্যঞ্জনবিধ ৰান্ধিবলৈ কামত মকৰল কৰে।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;&gt;[http://meishichina.com 南京鸭血粉丝汤]&lt;/ref&gt;

== উপাদানসমূহ ==
এই চুপটো প্ৰস্তুত কৰিবলৈ হাঁহৰ তেজ, ভাৰ্মিকেলি, শুকানকৈ ভজা টফু, শুকুৱাই থোৱা সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা (gizzards), হাঁহৰ অন্ত্ৰ, হাঁহৰ কলিজা, [[নহৰু]] পাত আৰু [[ধনিয়া]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;/&gt; নানজিঙত কেতিয়াবা চুপৰ আধাৰত জলকীয়া তেল আৰু ভিনেগাৰো যোগ কৰা হয়।

আচল বা খাঁটি হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ বিশটাতকৈও অধিক চীনা ভেষজ ঔষধ বা বনৌষধিৰ সৈতে ৰন্ধা হয়। যিসকলে ইয়াক এইদৰে প্ৰস্তুত কৰে, তেওঁলোকৰ একাংশই বিশ্বাস কৰে যে এই উপাদানসমূহে তেজৰ চলাচল বৃদ্ধি কৰে, শৰীৰৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থ আঁতৰায় আৰু [[সৌন্দৰ্য]] ধৰি ৰাখে, লগতে হজম প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে আৰু [[পাকস্থলী]] গৰম কৰি ৰাখে।&lt;ref&gt;[http://haolaba.com &quot;补血、清热解毒的不二的美食选择鸭血粉丝汤&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120425233413/http://haolaba.com |date=April 25, 2012 }} Accessed November 2011.&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ প্ৰধান উপাদান ভাৰ্মিকেলি মিঠা আলুৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ই মিহি, কোমল আৰু আঠালতীয়া হয়। অন্যান্য উপাদানসমূহ হ’ল হাঁহৰ তেজ, ভজা শুকান টফু, শুকান সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা, হাঁহৰ অন্ত্ৰ আৰু হাঁহৰ কলিজা। [[নিমখ]], [[পিয়াঁজ]], [[আদা]], [[তিল]] তেল আৰু [[জীৰা]] ইয়াৰ সাধাৰণ মছলা।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>pnracmktuevu8k1wnua9cqfx5ly2val</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636616</id>
      <parentid>636615</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T04:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:খাদ্য]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5518" sha1="4d1rgcan6xdymozdl9ge13lt7nbep96" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name               = হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| image              = Xiaolongbao &amp; Duck blood and vermicelli soup.JPG
| image_size         = 
| caption            = ঝিয়াওলংবাও আৰু হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ
| alternate_name     = 鸭血粉丝汤 (য়াছুৱে ফেন্তি চং)
| country            = [[চীন]]
| region             = নানজিং
| creator            = 
| course             = 
| served             = 
| main_ingredient    = [[হাঁহ]]ৰ [[তেজ]], চীনা ভাৰ্মিকেলি
| variations         = 
| calories           = 
| other              = 
}}
'''হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ''' ([[চীনা]]: 鸭血粉丝汤) হৈছে জাংছু প্ৰদেশৰ ৰাজধানী নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত সুস্বাদু [[খাদ্য]], আৰু ইয়াক [[চীন]]ৰ অন্যান্য প্ৰান্ততো খোৱা হয়। [[পোলেণ্ড]], [[বেলাৰুছ]] আৰু [[লিথুৱানিয়া]]তো ইয়াৰ সৈতে মিল থকা এটা ব্যঞ্জন খোৱা হয়, য’ত ইয়াক ''জাৰনিনা'' বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pang |first1=Kevin |last2=Borrelli |first2=Christopher |title=There will be blood |url=https://chicagotribune.com |work=Chicago Tribune |date=October 27, 2011 |access-date=November 2011}}&lt;/ref&gt;

== কিংবদন্তি ==
হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ নানজিঙৰ এক পৰম্পৰাগত খাদ্য। কোৱা হয় যে এসময়ত নানজিঙত এজন দৰিদ্ৰ লোক আছিল। তেওঁ এটা হাঁহ মাৰি হাঁহৰ তেজখিনি ৰাখিবলৈ এটা বাটি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু দুৰ্ঘটনাবশতঃ বাতিটোত কিছু ভাৰ্মিকেলি (চাউলৰ চেৱৈ) পৰি গৈছিল। তেওঁ সেইবোৰ একেলগে ৰান্ধি গম পালে যে চুপটো আচৰিত ধৰণৰ সুস্বাদু হৈছে। এজন চহকী মানুহে এই কথা শুনি সেই দৰিদ্ৰ লোকাজনক নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে এই ব্যঞ্জনবিধ ৰান্ধিবলৈ কামত মকৰল কৰে।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;&gt;[http://meishichina.com 南京鸭血粉丝汤]&lt;/ref&gt;

== উপাদানসমূহ ==
এই চুপটো প্ৰস্তুত কৰিবলৈ হাঁহৰ তেজ, ভাৰ্মিকেলি, শুকানকৈ ভজা টফু, শুকুৱাই থোৱা সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা (gizzards), হাঁহৰ অন্ত্ৰ, হাঁহৰ কলিজা, [[নহৰু]] পাত আৰু [[ধনিয়া]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;meishi&quot;/&gt; নানজিঙত কেতিয়াবা চুপৰ আধাৰত জলকীয়া তেল আৰু ভিনেগাৰো যোগ কৰা হয়।

আচল বা খাঁটি হাঁহৰ তেজ আৰু ভাৰ্মিকেলি চুপ বিশটাতকৈও অধিক চীনা ভেষজ ঔষধ বা বনৌষধিৰ সৈতে ৰন্ধা হয়। যিসকলে ইয়াক এইদৰে প্ৰস্তুত কৰে, তেওঁলোকৰ একাংশই বিশ্বাস কৰে যে এই উপাদানসমূহে তেজৰ চলাচল বৃদ্ধি কৰে, শৰীৰৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থ আঁতৰায় আৰু [[সৌন্দৰ্য]] ধৰি ৰাখে, লগতে হজম প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে আৰু [[পাকস্থলী]] গৰম কৰি ৰাখে।&lt;ref&gt;[http://haolaba.com &quot;补血、清热解毒的不二的美食选择鸭血粉丝汤&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120425233413/http://haolaba.com |date=April 25, 2012 }} Accessed November 2011.&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ প্ৰধান উপাদান ভাৰ্মিকেলি মিঠা আলুৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ই মিহি, কোমল আৰু আঠালতীয়া হয়। অন্যান্য উপাদানসমূহ হ’ল হাঁহৰ তেজ, ভজা শুকান টফু, শুকান সৰু মিছামাছ, হাঁহৰ গিলা, হাঁহৰ অন্ত্ৰ আৰু হাঁহৰ কলিজা। [[নিমখ]], [[পিয়াঁজ]], [[আদা]], [[তিল]] তেল আৰু [[জীৰা]] ইয়াৰ সাধাৰণ মছলা।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>4d1rgcan6xdymozdl9ge13lt7nbep96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰী লংকাৰ ৰন্ধন প্ৰণালী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139614</id>
    <redirect title="শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী" />
    <revision>
      <id>636621</id>
      <timestamp>2026-09-22T04:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[শ্ৰী লংকাৰ ৰন্ধন প্ৰণালী]]ৰ পৰা [[শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]]লৈ Kandarpajit Kallolয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>636621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="mo7l9qkhnq7oyub7ikbj3vxxqpb85h5" xml:space="preserve">#REDIRECT [[শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>mo7l9qkhnq7oyub7ikbj3vxxqpb85h5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বাৰ্তা:শ্ৰী লংকাৰ ৰন্ধন প্ৰণালী</title>
    <ns>1</ns>
    <id>139615</id>
    <redirect title="বাৰ্তা:শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী" />
    <revision>
      <id>636623</id>
      <timestamp>2026-09-22T04:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[বাৰ্তা:শ্ৰী লংকাৰ ৰন্ধন প্ৰণালী]]ৰ পৰা [[বাৰ্তা:শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]]লৈ Kandarpajit Kallolয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>636623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="lqjm7ebq6tlz02w2jjp2jn7y2hyxf7a" xml:space="preserve">#REDIRECT [[বাৰ্তা:শ্ৰীলংকাৰ ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>lqjm7ebq6tlz02w2jjp2jn7y2hyxf7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কনফুচিয়াছৰ শিষ্য</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139616</id>
    <revision>
      <id>636627</id>
      <timestamp>2026-09-22T05:21:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2184" sha1="rbiji3wei6vte23pecckk15y3xx77ai" xml:space="preserve">{{short description|চীনা দাৰ্শনিক কনফুচিয়াছৰ অনুসৰণকাৰীসকল}}

ছিমা চিয়ানৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>rbiji3wei6vte23pecckk15y3xx77ai</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636634</id>
      <parentid>636627</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7826" sha1="cxhy1ad8em9571zch83zjmb0hk6kb30" xml:space="preserve">{{short description|চীনা দাৰ্শনিক কনফুচিয়াছৰ অনুসৰণকাৰীসকল}}

ছিমা চিয়ানৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;

== শিষ্য ==

===য়ান হুই (জিইউয়ান)=== 

য়ান হুই (顏回), Yan Hui (Ziyuan) লু ৰাজ্যৰ (State of Lu) অধিবাসী আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল জিইউয়ান (子淵)। তেওঁ কনফুচিয়াছৰ (Confucius) আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ৩০ বছৰ সৰু আছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ শিষ্য হৈছিল। কনফুচিয়াছে এবাৰ কৈছিল, &quot;মই হুইক পোৱাৰ পিছত, বাকী শিষ্যসকল মোৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিছিল।&quot; কনফুচিয়াছে এবাৰ তেওঁৰ তিনিজন প্ৰিয় ছাত্ৰ—হুই, জিলু আৰু জিগং-ৰ সৈতে নাং পাহাৰলৈ (Nang Hill) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ কৈছিল, যাতে তেওঁ সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা বাচনি কৰিব পাৰে। জিলুৰ উত্তৰ শুনি কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সাহসিকতাৰ পৰিচায়ক।&quot; জিগঙৰ উত্তৰৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সূক্ষ্ম বাগ্মিতাৰ প্ৰমাণ।&quot; য়ান হুইয়ে আটাইতকৈ শেষত কৈছিল, &quot;মই এজন বুদ্ধিমান ৰজা আৰু জ্ঞানী শাসক বিচাৰি উলিয়াব খোজো, যাক মই সহায় কৰিব পাৰো। মই পাঁচটা মূল নীতিৰ শিক্ষা জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰসাৰিত কৰিম আৰু তেওঁলোকক সদাচাৰ তথা সংগীতৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত কৰিম, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ চহৰবোৰ দেৱাল আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ তৰোৱাল আৰু যাঠীবোৰ গলাই কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোনো ভয় নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ পশুধন পথাৰ আৰু হাবিলৈ চৰিবলৈ পঠিয়াব পাৰিব। পৰিয়ালবোৰ ভাঙি নাযাব আৰু কোনো বিধৱা বা বিপত্নীক নাথাকিব। এহাজাৰ বছৰলৈ যুদ্ধৰ কোনো বিভীষিকা নাথাকিব। ফলত জিলু (Zilu)-এ নিজৰ সাহসিকতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বা জিগং (Zigong)-এ নিজৰ বাগ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ কোনো সুযোগ নাপাব।&quot; য়ান হুইৰ উত্তৰ শুনাৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এই গুণ কিমান যে প্ৰশংসনীয়!&quot;&lt;ref&gt;Legge 112–113&lt;/ref&gt;

যেতিয়া হুইৰ বয়স ২৯ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ বগা হৈ পৰিছিল আৰু ৩২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। হান বংশৰ প্ৰথম সম্ৰাটে (Emperor Gaozu of Han) হুই আৰু কনফুচিয়াছ দুয়োৰে নামত বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ বলিদান কানন বা ধৰ্মীয় বিধি অনুসৰি (Confucian sacrificial Canon) তেওঁক &quot;ঋষিৰ ধাৰাবাহিকতাকাৰী&quot; (Continuator of the Sage) উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই উপাধি ১৫৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত, মিং বংশৰ (Ming dynasty) জিয়াজিং যুগৰ (Jiajing era) নৱম বছৰত প্ৰদান কৰা হৈছিল, যেতিয়া কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) থকা পূজনীয় ব্যক্তিসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰায় আটাইবোৰ বলিদান উপাধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। হুইৰ স্থান হৈছে ঋষিজনৰ (কনফুচিয়াছৰ) পূব দিশত। তেওঁক চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ভিতৰত প্ৰথম তথা কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ শিষ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Legge 113&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>cxhy1ad8em9571zch83zjmb0hk6kb30</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636636</id>
      <parentid>636634</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12985" sha1="mxk0cpvbnv93zwblx2p8ifh9g0zvro9" xml:space="preserve">ছিমা চিয়ানৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;

== শিষ্য ==

===য়ান হুই (জিইউয়ান)=== 

য়ান হুই (顏回), Yan Hui (Ziyuan) লু ৰাজ্যৰ (State of Lu) অধিবাসী আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল জিইউয়ান (子淵)। তেওঁ কনফুচিয়াছৰ (Confucius) আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ৩০ বছৰ সৰু আছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ শিষ্য হৈছিল। কনফুচিয়াছে এবাৰ কৈছিল, &quot;মই হুইক পোৱাৰ পিছত, বাকী শিষ্যসকল মোৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিছিল।&quot; কনফুচিয়াছে এবাৰ তেওঁৰ তিনিজন প্ৰিয় ছাত্ৰ—হুই, জিলু আৰু জিগং-ৰ সৈতে নাং পাহাৰলৈ (Nang Hill) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ কৈছিল, যাতে তেওঁ সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা বাচনি কৰিব পাৰে। জিলুৰ উত্তৰ শুনি কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সাহসিকতাৰ পৰিচায়ক।&quot; জিগঙৰ উত্তৰৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সূক্ষ্ম বাগ্মিতাৰ প্ৰমাণ।&quot; য়ান হুইয়ে আটাইতকৈ শেষত কৈছিল, &quot;মই এজন বুদ্ধিমান ৰজা আৰু জ্ঞানী শাসক বিচাৰি উলিয়াব খোজো, যাক মই সহায় কৰিব পাৰো। মই পাঁচটা মূল নীতিৰ শিক্ষা জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰসাৰিত কৰিম আৰু তেওঁলোকক সদাচাৰ তথা সংগীতৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত কৰিম, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ চহৰবোৰ দেৱাল আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ তৰোৱাল আৰু যাঠীবোৰ গলাই কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোনো ভয় নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ পশুধন পথাৰ আৰু হাবিলৈ চৰিবলৈ পঠিয়াব পাৰিব। পৰিয়ালবোৰ ভাঙি নাযাব আৰু কোনো বিধৱা বা বিপত্নীক নাথাকিব। এহাজাৰ বছৰলৈ যুদ্ধৰ কোনো বিভীষিকা নাথাকিব। ফলত জিলু (Zilu)-এ নিজৰ সাহসিকতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বা জিগং (Zigong)-এ নিজৰ বাগ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ কোনো সুযোগ নাপাব।&quot; য়ান হুইৰ উত্তৰ শুনাৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এই গুণ কিমান যে প্ৰশংসনীয়!&quot;&lt;ref&gt;Legge 112–113&lt;/ref&gt;

যেতিয়া হুইৰ বয়স ২৯ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ বগা হৈ পৰিছিল আৰু ৩২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। হান বংশৰ প্ৰথম সম্ৰাটে (Emperor Gaozu of Han) হুই আৰু কনফুচিয়াছ দুয়োৰে নামত বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ বলিদান কানন বা ধৰ্মীয় বিধি অনুসৰি (Confucian sacrificial Canon) তেওঁক &quot;ঋষিৰ ধাৰাবাহিকতাকাৰী&quot; (Continuator of the Sage) উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই উপাধি ১৫৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত, মিং বংশৰ (Ming dynasty) জিয়াজিং যুগৰ (Jiajing era) নৱম বছৰত প্ৰদান কৰা হৈছিল, যেতিয়া কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) থকা পূজনীয় ব্যক্তিসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰায় আটাইবোৰ বলিদান উপাধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। হুইৰ স্থান হৈছে ঋষিজনৰ (কনফুচিয়াছৰ) পূব দিশত। তেওঁক চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ভিতৰত প্ৰথম তথা কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ শিষ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Legge 113&lt;/ref&gt;

===মিন চুন (জিচিয়ান)=== 

মিন চুন (閔損), Min Sun (Ziqian) লু ৰাজ্যৰ কনফুচিয়াছৰ অন্যতম ছাত্ৰ আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিচিয়ান (子騫)। ছিমা চিয়ানৰ মতে তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ১৫ বছৰ সৰু আছিল, কিন্তু অন্যান্য উৎসৰ মতে তেওঁ ৫০ বছৰ সৰু আছিল। যেতিয়া তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কনফুচিয়াছৰ ওচৰলৈ আহিছিল, তেতিয়া তেওঁক বৰ ভোকাতুৰ আৰু জৰাজীৰ্ণ যেন লাগিছিল, কিন্তু কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁৰ মুখত এক প্ৰকাৰৰ পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব ফুটি উঠিছিল। যেতিয়া জিগঙে এবাৰ মিন চুনক এই পৰিৱৰ্তন কেনেকৈ হ’ল বুলি সুধিছিল, তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিছিল, &quot;মই মোৰ নল-খাগৰি আৰু ঘাঁহনিৰ মাজৰ পৰা গুৰুদেৱৰ পঢ়াশালিলৈ আহিছিলোঁ। তেওঁ মোৰ মনটোক পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি (filial piety) ভাবাপন্ন হ’বলৈ প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু মোৰ সন্মখত প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। মই তেওঁৰ উপদেশবোৰত এক আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ; কিন্তু যেতিয়া মই বাহিৰলৈ গৈছিলোঁ আৰু ছাতি, পতাকা আৰু তেওঁলোকৰ সমদলৰ সকলো জাকজমকতাৰে সৈতে ক্ষমতাশালী লোকসকলক দেখিছিলোঁ, তেতিয়া মই সেই প্ৰদৰ্শনতো আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ। এই দুয়োটা কথাই মোৰ বুকুত এটা আনটোৰ লগত সংঘাত কৰিছিল। মই কোনটোক অগ্ৰাধিকাৰ দিম সেইটো থিৰ কৰিব পৰা নাছিলোঁ, আৰু সেইকাৰণে মোৰ মুখত সেই দুখ-কষ্টৰ ভাব আছিল। কিন্তু এতিয়া আমাৰ গুৰুদেৱৰ শিক্ষাই মোৰ মনৰ গভীৰলৈকে প্ৰৱেশ কৰিছে। মোৰ সহ-শিষ্যসকল, অৰ্থাৎ আপোনালোকৰ উদাহৰণেও মোক অগ্ৰগতি লাভ কৰাত সহায় কৰিছে। মই এতিয়া জানো মই কি অনুসৰণ কৰা উচিত আৰু কি পৰিহাৰ কৰা উচিত, আৰু ক্ষমতাৰ সকলো জাকজমকতা মোৰ বাবে পৃথিৱীৰ ধূলিকণাতকৈ বেছি একো নহয়। এই কাৰণেই মোৰ মুখত এই পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব আহিছে।&quot; মিন চুন কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰসকলৰ এজন আছিল। তেওঁ নিজৰ নৈতিক পৱিত্ৰতা আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেমৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান হৈছে পূব দিশৰ প্ৰথম স্থানত, &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) মাজত, যিটো চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ঠিক পিছতেই আহে। ৭২০ খ্ৰীষ্টাব্দত টাং বংশৰ (Tang dynasty) ষষ্ঠ সম্ৰাটে কনফুচিয়াছৰ সৈতে তেওঁৰ নামতো প্ৰথমবাৰৰ বাবে বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। তেওঁৰ উপাধিটো হৈছে &quot;প্ৰাচীন পূজনীয় ব্যক্তি, দাৰ্শনিক মিন&quot; (The Ancient Worthy, the Philosopher Min), যিটো উপাধি চাৰিজন মূল সহযোগীৰ বাহিৰে বাকী সকলোৰে বাবে একেই।&lt;ref&gt;Legge 113–114&lt;/ref&gt; The eleventh chapter of the ''Analects'' was traditionally attributed to his disciples.&lt;ref name=&quot;Legge16&quot;&gt;Legge 16&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>mxk0cpvbnv93zwblx2p8ifh9g0zvro9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636638</id>
      <parentid>636636</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:41:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13130" sha1="ml3rzntde8bzx7glyxg6cg7joetlvdy" xml:space="preserve">ছিমা চিয়ানৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;

== শিষ্য ==

===য়ান হুই (জিইউয়ান)=== 

য়ান হুই (顏回), Yan Hui (Ziyuan) লু ৰাজ্যৰ (State of Lu) অধিবাসী আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল জিইউয়ান (子淵)। তেওঁ কনফুচিয়াছৰ (Confucius) আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ৩০ বছৰ সৰু আছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ শিষ্য হৈছিল। কনফুচিয়াছে এবাৰ কৈছিল, &quot;মই হুইক পোৱাৰ পিছত, বাকী শিষ্যসকল মোৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিছিল।&quot; কনফুচিয়াছে এবাৰ তেওঁৰ তিনিজন প্ৰিয় ছাত্ৰ—হুই, জিলু আৰু জিগং-ৰ সৈতে নাং পাহাৰলৈ (Nang Hill) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ কৈছিল, যাতে তেওঁ সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা বাচনি কৰিব পাৰে। জিলুৰ উত্তৰ শুনি কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সাহসিকতাৰ পৰিচায়ক।&quot; জিগঙৰ উত্তৰৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সূক্ষ্ম বাগ্মিতাৰ প্ৰমাণ।&quot; য়ান হুইয়ে আটাইতকৈ শেষত কৈছিল, &quot;মই এজন বুদ্ধিমান ৰজা আৰু জ্ঞানী শাসক বিচাৰি উলিয়াব খোজো, যাক মই সহায় কৰিব পাৰো। মই পাঁচটা মূল নীতিৰ শিক্ষা জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰসাৰিত কৰিম আৰু তেওঁলোকক সদাচাৰ তথা সংগীতৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত কৰিম, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ চহৰবোৰ দেৱাল আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ তৰোৱাল আৰু যাঠীবোৰ গলাই কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোনো ভয় নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ পশুধন পথাৰ আৰু হাবিলৈ চৰিবলৈ পঠিয়াব পাৰিব। পৰিয়ালবোৰ ভাঙি নাযাব আৰু কোনো বিধৱা বা বিপত্নীক নাথাকিব। এহাজাৰ বছৰলৈ যুদ্ধৰ কোনো বিভীষিকা নাথাকিব। ফলত জিলু (Zilu)-এ নিজৰ সাহসিকতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বা জিগং (Zigong)-এ নিজৰ বাগ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ কোনো সুযোগ নাপাব।&quot; য়ান হুইৰ উত্তৰ শুনাৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এই গুণ কিমান যে প্ৰশংসনীয়!&quot;&lt;ref&gt;Legge 112–113&lt;/ref&gt;

যেতিয়া হুইৰ বয়স ২৯ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ বগা হৈ পৰিছিল আৰু ৩২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। হান বংশৰ প্ৰথম সম্ৰাটে (Emperor Gaozu of Han) হুই আৰু কনফুচিয়াছ দুয়োৰে নামত বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ বলিদান কানন বা ধৰ্মীয় বিধি অনুসৰি (Confucian sacrificial Canon) তেওঁক &quot;ঋষিৰ ধাৰাবাহিকতাকাৰী&quot; (Continuator of the Sage) উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই উপাধি ১৫৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত, মিং বংশৰ (Ming dynasty) জিয়াজিং যুগৰ (Jiajing era) নৱম বছৰত প্ৰদান কৰা হৈছিল, যেতিয়া কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) থকা পূজনীয় ব্যক্তিসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰায় আটাইবোৰ বলিদান উপাধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। হুইৰ স্থান হৈছে ঋষিজনৰ (কনফুচিয়াছৰ) পূব দিশত। তেওঁক চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ভিতৰত প্ৰথম তথা কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ শিষ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Legge 113&lt;/ref&gt;

===মিন চুন (জিচিয়ান)=== 

মিন চুন (閔損), Min Sun (Ziqian) লু ৰাজ্যৰ কনফুচিয়াছৰ অন্যতম ছাত্ৰ আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিচিয়ান (子騫)। ছিমা চিয়ানৰ মতে তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ১৫ বছৰ সৰু আছিল, কিন্তু অন্যান্য উৎসৰ মতে তেওঁ ৫০ বছৰ সৰু আছিল। যেতিয়া তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কনফুচিয়াছৰ ওচৰলৈ আহিছিল, তেতিয়া তেওঁক বৰ ভোকাতুৰ আৰু জৰাজীৰ্ণ যেন লাগিছিল, কিন্তু কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁৰ মুখত এক প্ৰকাৰৰ পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব ফুটি উঠিছিল। যেতিয়া জিগঙে এবাৰ মিন চুনক এই পৰিৱৰ্তন কেনেকৈ হ’ল বুলি সুধিছিল, তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিছিল, &quot;মই মোৰ নল-খাগৰি আৰু ঘাঁহনিৰ মাজৰ পৰা গুৰুদেৱৰ পঢ়াশালিলৈ আহিছিলোঁ। তেওঁ মোৰ মনটোক পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি (filial piety) ভাবাপন্ন হ’বলৈ প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু মোৰ সন্মখত প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। মই তেওঁৰ উপদেশবোৰত এক আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ; কিন্তু যেতিয়া মই বাহিৰলৈ গৈছিলোঁ আৰু ছাতি, পতাকা আৰু তেওঁলোকৰ সমদলৰ সকলো জাকজমকতাৰে সৈতে ক্ষমতাশালী লোকসকলক দেখিছিলোঁ, তেতিয়া মই সেই প্ৰদৰ্শনতো আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ। এই দুয়োটা কথাই মোৰ বুকুত এটা আনটোৰ লগত সংঘাত কৰিছিল। মই কোনটোক অগ্ৰাধিকাৰ দিম সেইটো থিৰ কৰিব পৰা নাছিলোঁ, আৰু সেইকাৰণে মোৰ মুখত সেই দুখ-কষ্টৰ ভাব আছিল। কিন্তু এতিয়া আমাৰ গুৰুদেৱৰ শিক্ষাই মোৰ মনৰ গভীৰলৈকে প্ৰৱেশ কৰিছে। মোৰ সহ-শিষ্যসকল, অৰ্থাৎ আপোনালোকৰ উদাহৰণেও মোক অগ্ৰগতি লাভ কৰাত সহায় কৰিছে। মই এতিয়া জানো মই কি অনুসৰণ কৰা উচিত আৰু কি পৰিহাৰ কৰা উচিত, আৰু ক্ষমতাৰ সকলো জাকজমকতা মোৰ বাবে পৃথিৱীৰ ধূলিকণাতকৈ বেছি একো নহয়। এই কাৰণেই মোৰ মুখত এই পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব আহিছে।&quot; মিন চুন কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰসকলৰ এজন আছিল। তেওঁ নিজৰ নৈতিক পৱিত্ৰতা আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেমৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান হৈছে পূব দিশৰ প্ৰথম স্থানত, &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) মাজত, যিটো চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ঠিক পিছতেই আহে। ৭২০ খ্ৰীষ্টাব্দত টাং বংশৰ (Tang dynasty) ষষ্ঠ সম্ৰাটে কনফুচিয়াছৰ সৈতে তেওঁৰ নামতো প্ৰথমবাৰৰ বাবে বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। তেওঁৰ উপাধিটো হৈছে &quot;প্ৰাচীন পূজনীয় ব্যক্তি, দাৰ্শনিক মিন&quot; (The Ancient Worthy, the Philosopher Min), যিটো উপাধি চাৰিজন মূল সহযোগীৰ বাহিৰে বাকী সকলোৰে বাবে একেই।&lt;ref&gt;Legge 113–114&lt;/ref&gt; আনালেক্টছ’ৰ (Analects) একাদশ অধ্যায় ঐতিহ্যগতভাৱে তেওঁৰ শিষ্যসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge16&quot;&gt;Legge 16&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>ml3rzntde8bzx7glyxg6cg7joetlvdy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636642</id>
      <parentid>636638</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15198" sha1="5dwz6i8q604p7t4hk2m4gslkmhx8a47" xml:space="preserve">ছিমা চিয়ানৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;

== শিষ্য ==

===য়ান হুই (জিইউয়ান)=== 

য়ান হুই (顏回), Yan Hui (Ziyuan) লু ৰাজ্যৰ (State of Lu) অধিবাসী আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল জিইউয়ান (子淵)। তেওঁ কনফুচিয়াছৰ (Confucius) আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ৩০ বছৰ সৰু আছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ শিষ্য হৈছিল। কনফুচিয়াছে এবাৰ কৈছিল, &quot;মই হুইক পোৱাৰ পিছত, বাকী শিষ্যসকল মোৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিছিল।&quot; কনফুচিয়াছে এবাৰ তেওঁৰ তিনিজন প্ৰিয় ছাত্ৰ—হুই, জিলু আৰু জিগং-ৰ সৈতে নাং পাহাৰলৈ (Nang Hill) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ কৈছিল, যাতে তেওঁ সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা বাচনি কৰিব পাৰে। জিলুৰ উত্তৰ শুনি কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সাহসিকতাৰ পৰিচায়ক।&quot; জিগঙৰ উত্তৰৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সূক্ষ্ম বাগ্মিতাৰ প্ৰমাণ।&quot; য়ান হুইয়ে আটাইতকৈ শেষত কৈছিল, &quot;মই এজন বুদ্ধিমান ৰজা আৰু জ্ঞানী শাসক বিচাৰি উলিয়াব খোজো, যাক মই সহায় কৰিব পাৰো। মই পাঁচটা মূল নীতিৰ শিক্ষা জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰসাৰিত কৰিম আৰু তেওঁলোকক সদাচাৰ তথা সংগীতৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত কৰিম, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ চহৰবোৰ দেৱাল আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ তৰোৱাল আৰু যাঠীবোৰ গলাই কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোনো ভয় নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ পশুধন পথাৰ আৰু হাবিলৈ চৰিবলৈ পঠিয়াব পাৰিব। পৰিয়ালবোৰ ভাঙি নাযাব আৰু কোনো বিধৱা বা বিপত্নীক নাথাকিব। এহাজাৰ বছৰলৈ যুদ্ধৰ কোনো বিভীষিকা নাথাকিব। ফলত জিলু (Zilu)-এ নিজৰ সাহসিকতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বা জিগং (Zigong)-এ নিজৰ বাগ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ কোনো সুযোগ নাপাব।&quot; য়ান হুইৰ উত্তৰ শুনাৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এই গুণ কিমান যে প্ৰশংসনীয়!&quot;&lt;ref&gt;Legge 112–113&lt;/ref&gt;

যেতিয়া হুইৰ বয়স ২৯ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ বগা হৈ পৰিছিল আৰু ৩২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। হান বংশৰ প্ৰথম সম্ৰাটে (Emperor Gaozu of Han) হুই আৰু কনফুচিয়াছ দুয়োৰে নামত বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ বলিদান কানন বা ধৰ্মীয় বিধি অনুসৰি (Confucian sacrificial Canon) তেওঁক &quot;ঋষিৰ ধাৰাবাহিকতাকাৰী&quot; (Continuator of the Sage) উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই উপাধি ১৫৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত, মিং বংশৰ (Ming dynasty) জিয়াজিং যুগৰ (Jiajing era) নৱম বছৰত প্ৰদান কৰা হৈছিল, যেতিয়া কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) থকা পূজনীয় ব্যক্তিসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰায় আটাইবোৰ বলিদান উপাধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। হুইৰ স্থান হৈছে ঋষিজনৰ (কনফুচিয়াছৰ) পূব দিশত। তেওঁক চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ভিতৰত প্ৰথম তথা কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ শিষ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Legge 113&lt;/ref&gt;

===মিন চুন (জিচিয়ান)=== 

মিন চুন (閔損), Min Sun (Ziqian) লু ৰাজ্যৰ কনফুচিয়াছৰ অন্যতম ছাত্ৰ আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিচিয়ান (子騫)। ছিমা চিয়ানৰ মতে তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ১৫ বছৰ সৰু আছিল, কিন্তু অন্যান্য উৎসৰ মতে তেওঁ ৫০ বছৰ সৰু আছিল। যেতিয়া তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কনফুচিয়াছৰ ওচৰলৈ আহিছিল, তেতিয়া তেওঁক বৰ ভোকাতুৰ আৰু জৰাজীৰ্ণ যেন লাগিছিল, কিন্তু কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁৰ মুখত এক প্ৰকাৰৰ পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব ফুটি উঠিছিল। যেতিয়া জিগঙে এবাৰ মিন চুনক এই পৰিৱৰ্তন কেনেকৈ হ’ল বুলি সুধিছিল, তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিছিল, &quot;মই মোৰ নল-খাগৰি আৰু ঘাঁহনিৰ মাজৰ পৰা গুৰুদেৱৰ পঢ়াশালিলৈ আহিছিলোঁ। তেওঁ মোৰ মনটোক পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি (filial piety) ভাবাপন্ন হ’বলৈ প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু মোৰ সন্মখত প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। মই তেওঁৰ উপদেশবোৰত এক আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ; কিন্তু যেতিয়া মই বাহিৰলৈ গৈছিলোঁ আৰু ছাতি, পতাকা আৰু তেওঁলোকৰ সমদলৰ সকলো জাকজমকতাৰে সৈতে ক্ষমতাশালী লোকসকলক দেখিছিলোঁ, তেতিয়া মই সেই প্ৰদৰ্শনতো আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ। এই দুয়োটা কথাই মোৰ বুকুত এটা আনটোৰ লগত সংঘাত কৰিছিল। মই কোনটোক অগ্ৰাধিকাৰ দিম সেইটো থিৰ কৰিব পৰা নাছিলোঁ, আৰু সেইকাৰণে মোৰ মুখত সেই দুখ-কষ্টৰ ভাব আছিল। কিন্তু এতিয়া আমাৰ গুৰুদেৱৰ শিক্ষাই মোৰ মনৰ গভীৰলৈকে প্ৰৱেশ কৰিছে। মোৰ সহ-শিষ্যসকল, অৰ্থাৎ আপোনালোকৰ উদাহৰণেও মোক অগ্ৰগতি লাভ কৰাত সহায় কৰিছে। মই এতিয়া জানো মই কি অনুসৰণ কৰা উচিত আৰু কি পৰিহাৰ কৰা উচিত, আৰু ক্ষমতাৰ সকলো জাকজমকতা মোৰ বাবে পৃথিৱীৰ ধূলিকণাতকৈ বেছি একো নহয়। এই কাৰণেই মোৰ মুখত এই পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব আহিছে।&quot; মিন চুন কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰসকলৰ এজন আছিল। তেওঁ নিজৰ নৈতিক পৱিত্ৰতা আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেমৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান হৈছে পূব দিশৰ প্ৰথম স্থানত, &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) মাজত, যিটো চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ঠিক পিছতেই আহে। ৭২০ খ্ৰীষ্টাব্দত টাং বংশৰ (Tang dynasty) ষষ্ঠ সম্ৰাটে কনফুচিয়াছৰ সৈতে তেওঁৰ নামতো প্ৰথমবাৰৰ বাবে বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। তেওঁৰ উপাধিটো হৈছে &quot;প্ৰাচীন পূজনীয় ব্যক্তি, দাৰ্শনিক মিন&quot; (The Ancient Worthy, the Philosopher Min), যিটো উপাধি চাৰিজন মূল সহযোগীৰ বাহিৰে বাকী সকলোৰে বাবে একেই।&lt;ref&gt;Legge 113–114&lt;/ref&gt; আনালেক্টছ’ৰ (Analects) একাদশ অধ্যায় ঐতিহ্যগতভাৱে তেওঁৰ শিষ্যসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge16&quot;&gt;Legge 16&lt;/ref&gt;

মিন চুন তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা মৰম আৰু শ্ৰদ্ধাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি জনাজাত। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু দেউতাকে পুনৰ বিবাহ কৰাৰ পিছত সতীয়া মাকে তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাহী মাকৰ তত্ত্বাৱধানত তেওঁ নিৰ্যাতন আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰৰ বলি হৈছিল। শীতকালত সতীয়া মাকে নিজৰ পুতেকহঁতৰ কাপোৰবোৰ গৰম কপাহেৰে চিলাই দিছিল, আনহাতে মিন চুনৰ কাপোৰবোৰত কেৱল বন-বাত (ঘাহঁ-বন) ভৰাই দিছিল। এদিন দেউতাকক গাড়ীৰে ফুৰাবলৈ লৈ যাওঁতে তেওঁ ঠাণ্ডাত প্ৰায় অচেতন হৈ পৰিছিল। যেতিয়া দেউতাকে আচল ঘটনাটো গম পালে, তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহি পত্নীক ঘৰৰ পৰা উলিয়াই দিবলৈ ওলাল। কিন্তু মিন চুনে ক’লে, &quot;যদি মা গুচি যায়, তেন্তে আপোনাৰ তিনিজন পুত্ৰই ঠাণ্ডাত কষ্ট পাব, কিন্তু যদি তেওঁ থাকে, তেন্তে কেৱল এজনহে ভুক্তভোগী হ’ব।&quot; তেওঁৰ এই দয়াত সতীয়া মাকৰ অন্তৰ গলি গ’ল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ কেতিয়াও মিন চুনক দুৰ্ব্যৱহাৰ নকৰিলে।

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>5dwz6i8q604p7t4hk2m4gslkmhx8a47</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636653</id>
      <parentid>636642</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18158" sha1="nhk2dg00r0x34jzu4pptax44ygd927z" xml:space="preserve">কনফুচিয়াছৰ শিষ্যসকল ({{lang-en|Disciples of Confucius}}) চীনৰ মহান দাৰ্শনিক কনফুচিয়াছৰ শিক্ষা আৰু আদৰ্শ অনুসৰণ কৰা এদল অনুগামী। কনফুচীয় দৰ্শনৰ সংৰক্ষণ, সংকলন আৰু ইয়াৰ ভূ-ৰাজনৈতিক প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত এই শিষ্যসকলৰ ভূমিকা অপৰিহাৰ্য আছিল। কনফুচিয়াছে নিজৰ জীৱনকালত তেওঁৰ শিক্ষাসমূহ নিজে লিপিবদ্ধ কৰি যোৱা নাছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক আদৰ্শসমূহ ব্যৰ্থ হোৱা বুলি ভাবিয়েই শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰিছিল। তেওঁৰ এই উৎসৰ্গিত অন্তৰংগ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ অবিহনে, তেওঁৰ দৰ্শন সম্ভৱতঃ ইতিহাসৰ বুকুত হেৰাই গ’লহেঁতেন।&lt;ref&gt; name=&quot;Analects&quot;&gt;''The Analects'' (論語 - Lunyu), Book 11 (&quot;Xian Jin&quot; / 先進). This text preserves the core dialogues and explicitly categorizes disciples like Yan Hui, Zilu, and Zigong into distinct areas of expertise.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; name=&quot;Shiji&quot;&gt;Sima Qian (1st Century BCE). ''Records of the Grand Historian'' (史記 - Shiji), Volume 67: &quot;Biographies of Confucius's Disciples&quot; (仲尼弟子列傳 - Zhongni Dizhi Liezhuan).&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;name=&quot;Mencius&quot;&gt;''The Mencius'' (孟子 - Mengzi). Explains the multi-generational academic inheritance and expansion of Confucian ideals through Mencius.&lt;/ref&gt;

ছিমা চিয়ানৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;

== শিষ্য ==

===য়ান হুই (জিইউয়ান)=== 

য়ান হুই (顏回), Yan Hui (Ziyuan) লু ৰাজ্যৰ (State of Lu) অধিবাসী আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল জিইউয়ান (子淵)। তেওঁ কনফুচিয়াছৰ (Confucius) আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ৩০ বছৰ সৰু আছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ শিষ্য হৈছিল। কনফুচিয়াছে এবাৰ কৈছিল, &quot;মই হুইক পোৱাৰ পিছত, বাকী শিষ্যসকল মোৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিছিল।&quot; কনফুচিয়াছে এবাৰ তেওঁৰ তিনিজন প্ৰিয় ছাত্ৰ—হুই, জিলু আৰু জিগং-ৰ সৈতে নাং পাহাৰলৈ (Nang Hill) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ কৈছিল, যাতে তেওঁ সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা বাচনি কৰিব পাৰে। জিলুৰ উত্তৰ শুনি কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সাহসিকতাৰ পৰিচায়ক।&quot; জিগঙৰ উত্তৰৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সূক্ষ্ম বাগ্মিতাৰ প্ৰমাণ।&quot; য়ান হুইয়ে আটাইতকৈ শেষত কৈছিল, &quot;মই এজন বুদ্ধিমান ৰজা আৰু জ্ঞানী শাসক বিচাৰি উলিয়াব খোজো, যাক মই সহায় কৰিব পাৰো। মই পাঁচটা মূল নীতিৰ শিক্ষা জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰসাৰিত কৰিম আৰু তেওঁলোকক সদাচাৰ তথা সংগীতৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত কৰিম, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ চহৰবোৰ দেৱাল আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ তৰোৱাল আৰু যাঠীবোৰ গলাই কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোনো ভয় নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ পশুধন পথাৰ আৰু হাবিলৈ চৰিবলৈ পঠিয়াব পাৰিব। পৰিয়ালবোৰ ভাঙি নাযাব আৰু কোনো বিধৱা বা বিপত্নীক নাথাকিব। এহাজাৰ বছৰলৈ যুদ্ধৰ কোনো বিভীষিকা নাথাকিব। ফলত জিলু (Zilu)-এ নিজৰ সাহসিকতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বা জিগং (Zigong)-এ নিজৰ বাগ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ কোনো সুযোগ নাপাব।&quot; য়ান হুইৰ উত্তৰ শুনাৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এই গুণ কিমান যে প্ৰশংসনীয়!&quot;&lt;ref&gt;Legge 112–113&lt;/ref&gt;

যেতিয়া হুইৰ বয়স ২৯ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ বগা হৈ পৰিছিল আৰু ৩২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। হান বংশৰ প্ৰথম সম্ৰাটে (Emperor Gaozu of Han) হুই আৰু কনফুচিয়াছ দুয়োৰে নামত বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ বলিদান কানন বা ধৰ্মীয় বিধি অনুসৰি (Confucian sacrificial Canon) তেওঁক &quot;ঋষিৰ ধাৰাবাহিকতাকাৰী&quot; (Continuator of the Sage) উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই উপাধি ১৫৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত, মিং বংশৰ (Ming dynasty) জিয়াজিং যুগৰ (Jiajing era) নৱম বছৰত প্ৰদান কৰা হৈছিল, যেতিয়া কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) থকা পূজনীয় ব্যক্তিসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰায় আটাইবোৰ বলিদান উপাধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। হুইৰ স্থান হৈছে ঋষিজনৰ (কনফুচিয়াছৰ) পূব দিশত। তেওঁক চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ভিতৰত প্ৰথম তথা কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ শিষ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Legge 113&lt;/ref&gt;

===মিন চুন (জিচিয়ান)=== 

মিন চুন (閔損), Min Sun (Ziqian) লু ৰাজ্যৰ কনফুচিয়াছৰ অন্যতম ছাত্ৰ আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিচিয়ান (子騫)। ছিমা চিয়ানৰ মতে তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ১৫ বছৰ সৰু আছিল, কিন্তু অন্যান্য উৎসৰ মতে তেওঁ ৫০ বছৰ সৰু আছিল। যেতিয়া তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কনফুচিয়াছৰ ওচৰলৈ আহিছিল, তেতিয়া তেওঁক বৰ ভোকাতুৰ আৰু জৰাজীৰ্ণ যেন লাগিছিল, কিন্তু কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁৰ মুখত এক প্ৰকাৰৰ পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব ফুটি উঠিছিল। যেতিয়া জিগঙে এবাৰ মিন চুনক এই পৰিৱৰ্তন কেনেকৈ হ’ল বুলি সুধিছিল, তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিছিল, &quot;মই মোৰ নল-খাগৰি আৰু ঘাঁহনিৰ মাজৰ পৰা গুৰুদেৱৰ পঢ়াশালিলৈ আহিছিলোঁ। তেওঁ মোৰ মনটোক পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি (filial piety) ভাবাপন্ন হ’বলৈ প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু মোৰ সন্মখত প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। মই তেওঁৰ উপদেশবোৰত এক আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ; কিন্তু যেতিয়া মই বাহিৰলৈ গৈছিলোঁ আৰু ছাতি, পতাকা আৰু তেওঁলোকৰ সমদলৰ সকলো জাকজমকতাৰে সৈতে ক্ষমতাশালী লোকসকলক দেখিছিলোঁ, তেতিয়া মই সেই প্ৰদৰ্শনতো আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ। এই দুয়োটা কথাই মোৰ বুকুত এটা আনটোৰ লগত সংঘাত কৰিছিল। মই কোনটোক অগ্ৰাধিকাৰ দিম সেইটো থিৰ কৰিব পৰা নাছিলোঁ, আৰু সেইকাৰণে মোৰ মুখত সেই দুখ-কষ্টৰ ভাব আছিল। কিন্তু এতিয়া আমাৰ গুৰুদেৱৰ শিক্ষাই মোৰ মনৰ গভীৰলৈকে প্ৰৱেশ কৰিছে। মোৰ সহ-শিষ্যসকল, অৰ্থাৎ আপোনালোকৰ উদাহৰণেও মোক অগ্ৰগতি লাভ কৰাত সহায় কৰিছে। মই এতিয়া জানো মই কি অনুসৰণ কৰা উচিত আৰু কি পৰিহাৰ কৰা উচিত, আৰু ক্ষমতাৰ সকলো জাকজমকতা মোৰ বাবে পৃথিৱীৰ ধূলিকণাতকৈ বেছি একো নহয়। এই কাৰণেই মোৰ মুখত এই পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব আহিছে।&quot; মিন চুন কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰসকলৰ এজন আছিল। তেওঁ নিজৰ নৈতিক পৱিত্ৰতা আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেমৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান হৈছে পূব দিশৰ প্ৰথম স্থানত, &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) মাজত, যিটো চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ঠিক পিছতেই আহে। ৭২০ খ্ৰীষ্টাব্দত টাং বংশৰ (Tang dynasty) ষষ্ঠ সম্ৰাটে কনফুচিয়াছৰ সৈতে তেওঁৰ নামতো প্ৰথমবাৰৰ বাবে বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। তেওঁৰ উপাধিটো হৈছে &quot;প্ৰাচীন পূজনীয় ব্যক্তি, দাৰ্শনিক মিন&quot; (The Ancient Worthy, the Philosopher Min), যিটো উপাধি চাৰিজন মূল সহযোগীৰ বাহিৰে বাকী সকলোৰে বাবে একেই।&lt;ref&gt;Legge 113–114&lt;/ref&gt; আনালেক্টছ’ৰ (Analects) একাদশ অধ্যায় ঐতিহ্যগতভাৱে তেওঁৰ শিষ্যসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge16&quot;&gt;Legge 16&lt;/ref&gt;

মিন চুন তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা মৰম আৰু শ্ৰদ্ধাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি জনাজাত। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু দেউতাকে পুনৰ বিবাহ কৰাৰ পিছত সতীয়া মাকে তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাহী মাকৰ তত্ত্বাৱধানত তেওঁ নিৰ্যাতন আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰৰ বলি হৈছিল। শীতকালত সতীয়া মাকে নিজৰ পুতেকহঁতৰ কাপোৰবোৰ গৰম কপাহেৰে চিলাই দিছিল, আনহাতে মিন চুনৰ কাপোৰবোৰত কেৱল বন-বাত (ঘাহঁ-বন) ভৰাই দিছিল। এদিন দেউতাকক গাড়ীৰে ফুৰাবলৈ লৈ যাওঁতে তেওঁ ঠাণ্ডাত প্ৰায় অচেতন হৈ পৰিছিল। যেতিয়া দেউতাকে আচল ঘটনাটো গম পালে, তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহি পত্নীক ঘৰৰ পৰা উলিয়াই দিবলৈ ওলাল। কিন্তু মিন চুনে ক’লে, &quot;যদি মা গুচি যায়, তেন্তে আপোনাৰ তিনিজন পুত্ৰই ঠাণ্ডাত কষ্ট পাব, কিন্তু যদি তেওঁ থাকে, তেন্তে কেৱল এজনহে ভুক্তভোগী হ’ব।&quot; তেওঁৰ এই দয়াত সতীয়া মাকৰ অন্তৰ গলি গ’ল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ কেতিয়াও মিন চুনক দুৰ্ব্যৱহাৰ নকৰিলে।

===ৰাণ গেং (বনিউ)===

ৰাণ গেং (冉耕), Ran Geng (Boniu) লু ৰাজ্যৰ বাসিন্দা আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ মাত্ৰ সাত বছৰৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল বনিউ (伯牛)। যেতিয়া কনফুচিয়াছ লু ৰাজ্যৰ অপৰাধ মন্ত্ৰী (Minister of Crime) হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ বনিউ-ক সেইটো পদতে নিযুক্ত কৰিছিল যিটো পদৰ পৰা তেওঁ নিজেই পদোন্নতি লাভ কৰিছিল—অৰ্থাৎ ঝংডুৰ কমাণ্ডাণ্ট (Commandant of Zhongdu)। বৰ্তমান তেওঁৰ স্মৃতিফলকখন (tablet) পশ্চিম দিশে &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) ভিতৰত চতুৰ্থ স্থানত আছে।

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>nhk2dg00r0x34jzu4pptax44ygd927z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636655</id>
      <parentid>636653</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18195" sha1="9qzx390ygewlfrmto0d6ylhmbvmj9tg" xml:space="preserve">কনফুচিয়াছৰ শিষ্যসকল ({{lang-en|Disciples of Confucius}}) চীনৰ মহান দাৰ্শনিক কনফুচিয়াছৰ শিক্ষা আৰু আদৰ্শ অনুসৰণ কৰা এদল অনুগামী। কনফুচীয় দৰ্শনৰ সংৰক্ষণ, সংকলন আৰু ইয়াৰ ভূ-ৰাজনৈতিক প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত এই শিষ্যসকলৰ ভূমিকা অপৰিহাৰ্য আছিল। কনফুচিয়াছে নিজৰ জীৱনকালত তেওঁৰ শিক্ষাসমূহ নিজে লিপিবদ্ধ কৰি যোৱা নাছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক আদৰ্শসমূহ ব্যৰ্থ হোৱা বুলি ভাবিয়েই শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰিছিল। তেওঁৰ এই উৎসৰ্গিত অন্তৰংগ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ অবিহনে, তেওঁৰ দৰ্শন সম্ভৱতঃ ইতিহাসৰ বুকুত হেৰাই গ’লহেঁতেন।&lt;ref&gt; name=&quot;Analects&quot;&gt;''The Analects'' (論語 - Lunyu), Book 11 (&quot;Xian Jin&quot; / 先進). This text preserves the core dialogues and explicitly categorizes disciples like Yan Hui, Zilu, and Zigong into distinct areas of expertise.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; name=&quot;Shiji&quot;&gt;Sima Qian (1st Century BCE). ''Records of the Grand Historian'' (史記 - Shiji), Volume 67: &quot;Biographies of Confucius's Disciples&quot; (仲尼弟子列傳 - Zhongni Dizhi Liezhuan).&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;name=&quot;Mencius&quot;&gt;''The Mencius'' (孟子 - Mengzi). Explains the multi-generational academic inheritance and expansion of Confucian ideals through Mencius.&lt;/ref&gt;

ছিমা চিয়ানৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;

== শিষ্য ==

===য়ান হুই (জিইউয়ান)=== 

য়ান হুই (顏回), Yan Hui (Ziyuan) লু ৰাজ্যৰ (State of Lu) অধিবাসী আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল জিইউয়ান (子淵)। তেওঁ কনফুচিয়াছৰ (Confucius) আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ৩০ বছৰ সৰু আছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ শিষ্য হৈছিল। কনফুচিয়াছে এবাৰ কৈছিল, &quot;মই হুইক পোৱাৰ পিছত, বাকী শিষ্যসকল মোৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিছিল।&quot; কনফুচিয়াছে এবাৰ তেওঁৰ তিনিজন প্ৰিয় ছাত্ৰ—হুই, জিলু আৰু জিগং-ৰ সৈতে নাং পাহাৰলৈ (Nang Hill) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ কৈছিল, যাতে তেওঁ সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা বাচনি কৰিব পাৰে। জিলুৰ উত্তৰ শুনি কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সাহসিকতাৰ পৰিচায়ক।&quot; জিগঙৰ উত্তৰৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সূক্ষ্ম বাগ্মিতাৰ প্ৰমাণ।&quot; য়ান হুইয়ে আটাইতকৈ শেষত কৈছিল, &quot;মই এজন বুদ্ধিমান ৰজা আৰু জ্ঞানী শাসক বিচাৰি উলিয়াব খোজো, যাক মই সহায় কৰিব পাৰো। মই পাঁচটা মূল নীতিৰ শিক্ষা জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰসাৰিত কৰিম আৰু তেওঁলোকক সদাচাৰ তথা সংগীতৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত কৰিম, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ চহৰবোৰ দেৱাল আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ তৰোৱাল আৰু যাঠীবোৰ গলাই কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোনো ভয় নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ পশুধন পথাৰ আৰু হাবিলৈ চৰিবলৈ পঠিয়াব পাৰিব। পৰিয়ালবোৰ ভাঙি নাযাব আৰু কোনো বিধৱা বা বিপত্নীক নাথাকিব। এহাজাৰ বছৰলৈ যুদ্ধৰ কোনো বিভীষিকা নাথাকিব। ফলত জিলু (Zilu)-এ নিজৰ সাহসিকতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বা জিগং (Zigong)-এ নিজৰ বাগ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ কোনো সুযোগ নাপাব।&quot; য়ান হুইৰ উত্তৰ শুনাৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এই গুণ কিমান যে প্ৰশংসনীয়!&quot;&lt;ref&gt;Legge 112–113&lt;/ref&gt;

যেতিয়া হুইৰ বয়স ২৯ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ বগা হৈ পৰিছিল আৰু ৩২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। হান বংশৰ প্ৰথম সম্ৰাটে (Emperor Gaozu of Han) হুই আৰু কনফুচিয়াছ দুয়োৰে নামত বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ বলিদান কানন বা ধৰ্মীয় বিধি অনুসৰি (Confucian sacrificial Canon) তেওঁক &quot;ঋষিৰ ধাৰাবাহিকতাকাৰী&quot; (Continuator of the Sage) উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই উপাধি ১৫৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত, মিং বংশৰ (Ming dynasty) জিয়াজিং যুগৰ (Jiajing era) নৱম বছৰত প্ৰদান কৰা হৈছিল, যেতিয়া কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) থকা পূজনীয় ব্যক্তিসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰায় আটাইবোৰ বলিদান উপাধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। হুইৰ স্থান হৈছে ঋষিজনৰ (কনফুচিয়াছৰ) পূব দিশত। তেওঁক চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ভিতৰত প্ৰথম তথা কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ শিষ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Legge 113&lt;/ref&gt;

===মিন চুন (জিচিয়ান)=== 

মিন চুন (閔損), Min Sun (Ziqian) লু ৰাজ্যৰ কনফুচিয়াছৰ অন্যতম ছাত্ৰ আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিচিয়ান (子騫)। ছিমা চিয়ানৰ মতে তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ১৫ বছৰ সৰু আছিল, কিন্তু অন্যান্য উৎসৰ মতে তেওঁ ৫০ বছৰ সৰু আছিল। যেতিয়া তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কনফুচিয়াছৰ ওচৰলৈ আহিছিল, তেতিয়া তেওঁক বৰ ভোকাতুৰ আৰু জৰাজীৰ্ণ যেন লাগিছিল, কিন্তু কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁৰ মুখত এক প্ৰকাৰৰ পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব ফুটি উঠিছিল। যেতিয়া জিগঙে এবাৰ মিন চুনক এই পৰিৱৰ্তন কেনেকৈ হ’ল বুলি সুধিছিল, তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিছিল, &quot;মই মোৰ নল-খাগৰি আৰু ঘাঁহনিৰ মাজৰ পৰা গুৰুদেৱৰ পঢ়াশালিলৈ আহিছিলোঁ। তেওঁ মোৰ মনটোক পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি (filial piety) ভাবাপন্ন হ’বলৈ প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু মোৰ সন্মখত প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। মই তেওঁৰ উপদেশবোৰত এক আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ; কিন্তু যেতিয়া মই বাহিৰলৈ গৈছিলোঁ আৰু ছাতি, পতাকা আৰু তেওঁলোকৰ সমদলৰ সকলো জাকজমকতাৰে সৈতে ক্ষমতাশালী লোকসকলক দেখিছিলোঁ, তেতিয়া মই সেই প্ৰদৰ্শনতো আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ। এই দুয়োটা কথাই মোৰ বুকুত এটা আনটোৰ লগত সংঘাত কৰিছিল। মই কোনটোক অগ্ৰাধিকাৰ দিম সেইটো থিৰ কৰিব পৰা নাছিলোঁ, আৰু সেইকাৰণে মোৰ মুখত সেই দুখ-কষ্টৰ ভাব আছিল। কিন্তু এতিয়া আমাৰ গুৰুদেৱৰ শিক্ষাই মোৰ মনৰ গভীৰলৈকে প্ৰৱেশ কৰিছে। মোৰ সহ-শিষ্যসকল, অৰ্থাৎ আপোনালোকৰ উদাহৰণেও মোক অগ্ৰগতি লাভ কৰাত সহায় কৰিছে। মই এতিয়া জানো মই কি অনুসৰণ কৰা উচিত আৰু কি পৰিহাৰ কৰা উচিত, আৰু ক্ষমতাৰ সকলো জাকজমকতা মোৰ বাবে পৃথিৱীৰ ধূলিকণাতকৈ বেছি একো নহয়। এই কাৰণেই মোৰ মুখত এই পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব আহিছে।&quot; মিন চুন কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰসকলৰ এজন আছিল। তেওঁ নিজৰ নৈতিক পৱিত্ৰতা আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেমৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান হৈছে পূব দিশৰ প্ৰথম স্থানত, &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) মাজত, যিটো চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ঠিক পিছতেই আহে। ৭২০ খ্ৰীষ্টাব্দত টাং বংশৰ (Tang dynasty) ষষ্ঠ সম্ৰাটে কনফুচিয়াছৰ সৈতে তেওঁৰ নামতো প্ৰথমবাৰৰ বাবে বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। তেওঁৰ উপাধিটো হৈছে &quot;প্ৰাচীন পূজনীয় ব্যক্তি, দাৰ্শনিক মিন&quot; (The Ancient Worthy, the Philosopher Min), যিটো উপাধি চাৰিজন মূল সহযোগীৰ বাহিৰে বাকী সকলোৰে বাবে একেই।&lt;ref&gt;Legge 113–114&lt;/ref&gt; আনালেক্টছ’ৰ (Analects) একাদশ অধ্যায় ঐতিহ্যগতভাৱে তেওঁৰ শিষ্যসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge16&quot;&gt;Legge 16&lt;/ref&gt;

মিন চুন তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা মৰম আৰু শ্ৰদ্ধাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি জনাজাত। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু দেউতাকে পুনৰ বিবাহ কৰাৰ পিছত সতীয়া মাকে তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাহী মাকৰ তত্ত্বাৱধানত তেওঁ নিৰ্যাতন আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰৰ বলি হৈছিল। শীতকালত সতীয়া মাকে নিজৰ পুতেকহঁতৰ কাপোৰবোৰ গৰম কপাহেৰে চিলাই দিছিল, আনহাতে মিন চুনৰ কাপোৰবোৰত কেৱল বন-বাত (ঘাহঁ-বন) ভৰাই দিছিল। এদিন দেউতাকক গাড়ীৰে ফুৰাবলৈ লৈ যাওঁতে তেওঁ ঠাণ্ডাত প্ৰায় অচেতন হৈ পৰিছিল। যেতিয়া দেউতাকে আচল ঘটনাটো গম পালে, তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহি পত্নীক ঘৰৰ পৰা উলিয়াই দিবলৈ ওলাল। কিন্তু মিন চুনে ক’লে, &quot;যদি মা গুচি যায়, তেন্তে আপোনাৰ তিনিজন পুত্ৰই ঠাণ্ডাত কষ্ট পাব, কিন্তু যদি তেওঁ থাকে, তেন্তে কেৱল এজনহে ভুক্তভোগী হ’ব।&quot; তেওঁৰ এই দয়াত সতীয়া মাকৰ অন্তৰ গলি গ’ল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ কেতিয়াও মিন চুনক দুৰ্ব্যৱহাৰ নকৰিলে।

===ৰাণ গেং (বনিউ)===

ৰাণ গেং (冉耕), Ran Geng (Boniu) লু ৰাজ্যৰ বাসিন্দা আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ মাত্ৰ সাত বছৰৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল বনিউ (伯牛)। যেতিয়া কনফুচিয়াছ লু ৰাজ্যৰ অপৰাধ মন্ত্ৰী (Minister of Crime) হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ বনিউ-ক সেইটো পদতে নিযুক্ত কৰিছিল যিটো পদৰ পৰা তেওঁ নিজেই পদোন্নতি লাভ কৰিছিল—অৰ্থাৎ ঝংডুৰ কমাণ্ডাণ্ট (Commandant of Zhongdu)। বৰ্তমান তেওঁৰ স্মৃতিফলকখন (tablet) পশ্চিম দিশে &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) ভিতৰত চতুৰ্থ স্থানত আছে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot;&gt;Legge 114&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>9qzx390ygewlfrmto0d6ylhmbvmj9tg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636660</id>
      <parentid>636655</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:28:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19251" sha1="sjxtrbb3akzv36uumskayan34otzta1" xml:space="preserve">কনফুচিয়াছৰ শিষ্যসকল ({{lang-en|Disciples of Confucius}}) চীনৰ মহান দাৰ্শনিক কনফুচিয়াছৰ শিক্ষা আৰু আদৰ্শ অনুসৰণ কৰা এদল অনুগামী। কনফুচীয় দৰ্শনৰ সংৰক্ষণ, সংকলন আৰু ইয়াৰ ভূ-ৰাজনৈতিক প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত এই শিষ্যসকলৰ ভূমিকা অপৰিহাৰ্য আছিল। কনফুচিয়াছে নিজৰ জীৱনকালত তেওঁৰ শিক্ষাসমূহ নিজে লিপিবদ্ধ কৰি যোৱা নাছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক আদৰ্শসমূহ ব্যৰ্থ হোৱা বুলি ভাবিয়েই শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰিছিল। তেওঁৰ এই উৎসৰ্গিত অন্তৰংগ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ অবিহনে, তেওঁৰ দৰ্শন সম্ভৱতঃ ইতিহাসৰ বুকুত হেৰাই গ’লহেঁতেন।&lt;ref&gt; name=&quot;Analects&quot;&gt;''The Analects'' (論語 - Lunyu), Book 11 (&quot;Xian Jin&quot; / 先進). This text preserves the core dialogues and explicitly categorizes disciples like Yan Hui, Zilu, and Zigong into distinct areas of expertise.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; name=&quot;Shiji&quot;&gt;Sima Qian (1st Century BCE). ''Records of the Grand Historian'' (史記 - Shiji), Volume 67: &quot;Biographies of Confucius's Disciples&quot; (仲尼弟子列傳 - Zhongni Dizhi Liezhuan).&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;name=&quot;Mencius&quot;&gt;''The Mencius'' (孟子 - Mengzi). Explains the multi-generational academic inheritance and expansion of Confucian ideals through Mencius.&lt;/ref&gt;

ছিমা চিয়ানৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;

== শিষ্য ==

===য়ান হুই (জিইউয়ান)=== 

য়ান হুই (顏回), Yan Hui (Ziyuan) লু ৰাজ্যৰ (State of Lu) অধিবাসী আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল জিইউয়ান (子淵)। তেওঁ কনফুচিয়াছৰ (Confucius) আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ৩০ বছৰ সৰু আছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ শিষ্য হৈছিল। কনফুচিয়াছে এবাৰ কৈছিল, &quot;মই হুইক পোৱাৰ পিছত, বাকী শিষ্যসকল মোৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিছিল।&quot; কনফুচিয়াছে এবাৰ তেওঁৰ তিনিজন প্ৰিয় ছাত্ৰ—হুই, জিলু আৰু জিগং-ৰ সৈতে নাং পাহাৰলৈ (Nang Hill) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ কৈছিল, যাতে তেওঁ সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা বাচনি কৰিব পাৰে। জিলুৰ উত্তৰ শুনি কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সাহসিকতাৰ পৰিচায়ক।&quot; জিগঙৰ উত্তৰৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সূক্ষ্ম বাগ্মিতাৰ প্ৰমাণ।&quot; য়ান হুইয়ে আটাইতকৈ শেষত কৈছিল, &quot;মই এজন বুদ্ধিমান ৰজা আৰু জ্ঞানী শাসক বিচাৰি উলিয়াব খোজো, যাক মই সহায় কৰিব পাৰো। মই পাঁচটা মূল নীতিৰ শিক্ষা জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰসাৰিত কৰিম আৰু তেওঁলোকক সদাচাৰ তথা সংগীতৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত কৰিম, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ চহৰবোৰ দেৱাল আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ তৰোৱাল আৰু যাঠীবোৰ গলাই কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোনো ভয় নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ পশুধন পথাৰ আৰু হাবিলৈ চৰিবলৈ পঠিয়াব পাৰিব। পৰিয়ালবোৰ ভাঙি নাযাব আৰু কোনো বিধৱা বা বিপত্নীক নাথাকিব। এহাজাৰ বছৰলৈ যুদ্ধৰ কোনো বিভীষিকা নাথাকিব। ফলত জিলু (Zilu)-এ নিজৰ সাহসিকতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বা জিগং (Zigong)-এ নিজৰ বাগ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ কোনো সুযোগ নাপাব।&quot; য়ান হুইৰ উত্তৰ শুনাৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এই গুণ কিমান যে প্ৰশংসনীয়!&quot;&lt;ref&gt;Legge 112–113&lt;/ref&gt;

যেতিয়া হুইৰ বয়স ২৯ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ বগা হৈ পৰিছিল আৰু ৩২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। হান বংশৰ প্ৰথম সম্ৰাটে (Emperor Gaozu of Han) হুই আৰু কনফুচিয়াছ দুয়োৰে নামত বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ বলিদান কানন বা ধৰ্মীয় বিধি অনুসৰি (Confucian sacrificial Canon) তেওঁক &quot;ঋষিৰ ধাৰাবাহিকতাকাৰী&quot; (Continuator of the Sage) উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই উপাধি ১৫৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত, মিং বংশৰ (Ming dynasty) জিয়াজিং যুগৰ (Jiajing era) নৱম বছৰত প্ৰদান কৰা হৈছিল, যেতিয়া কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) থকা পূজনীয় ব্যক্তিসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰায় আটাইবোৰ বলিদান উপাধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। হুইৰ স্থান হৈছে ঋষিজনৰ (কনফুচিয়াছৰ) পূব দিশত। তেওঁক চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ভিতৰত প্ৰথম তথা কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ শিষ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Legge 113&lt;/ref&gt;

===মিন চুন (জিচিয়ান)=== 

মিন চুন (閔損), Min Sun (Ziqian) লু ৰাজ্যৰ কনফুচিয়াছৰ অন্যতম ছাত্ৰ আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিচিয়ান (子騫)। ছিমা চিয়ানৰ মতে তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ১৫ বছৰ সৰু আছিল, কিন্তু অন্যান্য উৎসৰ মতে তেওঁ ৫০ বছৰ সৰু আছিল। যেতিয়া তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কনফুচিয়াছৰ ওচৰলৈ আহিছিল, তেতিয়া তেওঁক বৰ ভোকাতুৰ আৰু জৰাজীৰ্ণ যেন লাগিছিল, কিন্তু কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁৰ মুখত এক প্ৰকাৰৰ পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব ফুটি উঠিছিল। যেতিয়া জিগঙে এবাৰ মিন চুনক এই পৰিৱৰ্তন কেনেকৈ হ’ল বুলি সুধিছিল, তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিছিল, &quot;মই মোৰ নল-খাগৰি আৰু ঘাঁহনিৰ মাজৰ পৰা গুৰুদেৱৰ পঢ়াশালিলৈ আহিছিলোঁ। তেওঁ মোৰ মনটোক পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি (filial piety) ভাবাপন্ন হ’বলৈ প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু মোৰ সন্মখত প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। মই তেওঁৰ উপদেশবোৰত এক আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ; কিন্তু যেতিয়া মই বাহিৰলৈ গৈছিলোঁ আৰু ছাতি, পতাকা আৰু তেওঁলোকৰ সমদলৰ সকলো জাকজমকতাৰে সৈতে ক্ষমতাশালী লোকসকলক দেখিছিলোঁ, তেতিয়া মই সেই প্ৰদৰ্শনতো আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ। এই দুয়োটা কথাই মোৰ বুকুত এটা আনটোৰ লগত সংঘাত কৰিছিল। মই কোনটোক অগ্ৰাধিকাৰ দিম সেইটো থিৰ কৰিব পৰা নাছিলোঁ, আৰু সেইকাৰণে মোৰ মুখত সেই দুখ-কষ্টৰ ভাব আছিল। কিন্তু এতিয়া আমাৰ গুৰুদেৱৰ শিক্ষাই মোৰ মনৰ গভীৰলৈকে প্ৰৱেশ কৰিছে। মোৰ সহ-শিষ্যসকল, অৰ্থাৎ আপোনালোকৰ উদাহৰণেও মোক অগ্ৰগতি লাভ কৰাত সহায় কৰিছে। মই এতিয়া জানো মই কি অনুসৰণ কৰা উচিত আৰু কি পৰিহাৰ কৰা উচিত, আৰু ক্ষমতাৰ সকলো জাকজমকতা মোৰ বাবে পৃথিৱীৰ ধূলিকণাতকৈ বেছি একো নহয়। এই কাৰণেই মোৰ মুখত এই পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব আহিছে।&quot; মিন চুন কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰসকলৰ এজন আছিল। তেওঁ নিজৰ নৈতিক পৱিত্ৰতা আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেমৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান হৈছে পূব দিশৰ প্ৰথম স্থানত, &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) মাজত, যিটো চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ঠিক পিছতেই আহে। ৭২০ খ্ৰীষ্টাব্দত টাং বংশৰ (Tang dynasty) ষষ্ঠ সম্ৰাটে কনফুচিয়াছৰ সৈতে তেওঁৰ নামতো প্ৰথমবাৰৰ বাবে বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। তেওঁৰ উপাধিটো হৈছে &quot;প্ৰাচীন পূজনীয় ব্যক্তি, দাৰ্শনিক মিন&quot; (The Ancient Worthy, the Philosopher Min), যিটো উপাধি চাৰিজন মূল সহযোগীৰ বাহিৰে বাকী সকলোৰে বাবে একেই।&lt;ref&gt;Legge 113–114&lt;/ref&gt; আনালেক্টছ’ৰ (Analects) একাদশ অধ্যায় ঐতিহ্যগতভাৱে তেওঁৰ শিষ্যসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge16&quot;&gt;Legge 16&lt;/ref&gt;

মিন চুন তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা মৰম আৰু শ্ৰদ্ধাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি জনাজাত। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু দেউতাকে পুনৰ বিবাহ কৰাৰ পিছত সতীয়া মাকে তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাহী মাকৰ তত্ত্বাৱধানত তেওঁ নিৰ্যাতন আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰৰ বলি হৈছিল। শীতকালত সতীয়া মাকে নিজৰ পুতেকহঁতৰ কাপোৰবোৰ গৰম কপাহেৰে চিলাই দিছিল, আনহাতে মিন চুনৰ কাপোৰবোৰত কেৱল বন-বাত (ঘাহঁ-বন) ভৰাই দিছিল। এদিন দেউতাকক গাড়ীৰে ফুৰাবলৈ লৈ যাওঁতে তেওঁ ঠাণ্ডাত প্ৰায় অচেতন হৈ পৰিছিল। যেতিয়া দেউতাকে আচল ঘটনাটো গম পালে, তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহি পত্নীক ঘৰৰ পৰা উলিয়াই দিবলৈ ওলাল। কিন্তু মিন চুনে ক’লে, &quot;যদি মা গুচি যায়, তেন্তে আপোনাৰ তিনিজন পুত্ৰই ঠাণ্ডাত কষ্ট পাব, কিন্তু যদি তেওঁ থাকে, তেন্তে কেৱল এজনহে ভুক্তভোগী হ’ব।&quot; তেওঁৰ এই দয়াত সতীয়া মাকৰ অন্তৰ গলি গ’ল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ কেতিয়াও মিন চুনক দুৰ্ব্যৱহাৰ নকৰিলে।

===ৰাণ গেং (বনিউ)===

ৰাণ গেং (冉耕), Ran Geng (Boniu) লু ৰাজ্যৰ বাসিন্দা আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ মাত্ৰ সাত বছৰৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল বনিউ (伯牛)। যেতিয়া কনফুচিয়াছ লু ৰাজ্যৰ অপৰাধ মন্ত্ৰী (Minister of Crime) হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ বনিউ-ক সেইটো পদতে নিযুক্ত কৰিছিল যিটো পদৰ পৰা তেওঁ নিজেই পদোন্নতি লাভ কৰিছিল—অৰ্থাৎ ঝংডুৰ কমাণ্ডাণ্ট (Commandant of Zhongdu)। বৰ্তমান তেওঁৰ স্মৃতিফলকখন (tablet) পশ্চিম দিশে &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) ভিতৰত চতুৰ্থ স্থানত আছে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot;&gt;Legge 114&lt;/ref&gt;

===ৰান য়ং (জংগং)===

ৰান য়ং আছিল ৰান গেং (Ran Geng)-ৰ সৈতে একেটা বংশৰে লোক আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ২৯ বছৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জংগং (仲弓)। তেওঁৰ পিতৃ এজন বেয়া চৰিত্ৰৰ লোক আছিল, কিন্তু গুৰুৱে ঘোষণা কৰিছিল যে পিতৃৰ কু-কাৰ্যই ৰান য়ং-ৰ নিজা স্বীকৃত পাৰদৰ্শিতা আৰু নৈতিক শ্ৰেষ্ঠতাক ম্লান কৰিব নোৱাৰে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot; /&gt; He had a reputation for integrity, but not for being an eloquent speaker (''Analects'' 5.5).&lt;ref&gt; name=&quot;Sligerland41&quot;&gt;Sligerland 41&lt;/ref&gt; His place in the Temple of Confucius is second among &quot;The Wise Ones&quot;, to the east.&lt;ref&gt;name=&quot;Legge114&quot; /&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>sjxtrbb3akzv36uumskayan34otzta1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636661</id>
      <parentid>636660</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19357" sha1="i77uk60yt3pw0zt9a1zyok2wcjdw8eo" xml:space="preserve">কনফুচিয়াছৰ শিষ্যসকল ({{lang-en|Disciples of Confucius}}) চীনৰ মহান দাৰ্শনিক কনফুচিয়াছৰ শিক্ষা আৰু আদৰ্শ অনুসৰণ কৰা এদল অনুগামী। কনফুচীয় দৰ্শনৰ সংৰক্ষণ, সংকলন আৰু ইয়াৰ ভূ-ৰাজনৈতিক প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত এই শিষ্যসকলৰ ভূমিকা অপৰিহাৰ্য আছিল। কনফুচিয়াছে নিজৰ জীৱনকালত তেওঁৰ শিক্ষাসমূহ নিজে লিপিবদ্ধ কৰি যোৱা নাছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক আদৰ্শসমূহ ব্যৰ্থ হোৱা বুলি ভাবিয়েই শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰিছিল। তেওঁৰ এই উৎসৰ্গিত অন্তৰংগ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ অবিহনে, তেওঁৰ দৰ্শন সম্ভৱতঃ ইতিহাসৰ বুকুত হেৰাই গ’লহেঁতেন।&lt;ref&gt; name=&quot;Analects&quot;&gt;''The Analects'' (論語 - Lunyu), Book 11 (&quot;Xian Jin&quot; / 先進). This text preserves the core dialogues and explicitly categorizes disciples like Yan Hui, Zilu, and Zigong into distinct areas of expertise.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; name=&quot;Shiji&quot;&gt;Sima Qian (1st Century BCE). ''Records of the Grand Historian'' (史記 - Shiji), Volume 67: &quot;Biographies of Confucius's Disciples&quot; (仲尼弟子列傳 - Zhongni Dizhi Liezhuan).&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;name=&quot;Mencius&quot;&gt;''The Mencius'' (孟子 - Mengzi). Explains the multi-generational academic inheritance and expansion of Confucian ideals through Mencius.&lt;/ref&gt;

ছিমা চিয়ানৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;

== শিষ্য ==

===য়ান হুই (জিইউয়ান)=== 

য়ান হুই (顏回), Yan Hui (Ziyuan) লু ৰাজ্যৰ (State of Lu) অধিবাসী আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল জিইউয়ান (子淵)। তেওঁ কনফুচিয়াছৰ (Confucius) আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ৩০ বছৰ সৰু আছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ শিষ্য হৈছিল। কনফুচিয়াছে এবাৰ কৈছিল, &quot;মই হুইক পোৱাৰ পিছত, বাকী শিষ্যসকল মোৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিছিল।&quot; কনফুচিয়াছে এবাৰ তেওঁৰ তিনিজন প্ৰিয় ছাত্ৰ—হুই, জিলু আৰু জিগং-ৰ সৈতে নাং পাহাৰলৈ (Nang Hill) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ কৈছিল, যাতে তেওঁ সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা বাচনি কৰিব পাৰে। জিলুৰ উত্তৰ শুনি কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সাহসিকতাৰ পৰিচায়ক।&quot; জিগঙৰ উত্তৰৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সূক্ষ্ম বাগ্মিতাৰ প্ৰমাণ।&quot; য়ান হুইয়ে আটাইতকৈ শেষত কৈছিল, &quot;মই এজন বুদ্ধিমান ৰজা আৰু জ্ঞানী শাসক বিচাৰি উলিয়াব খোজো, যাক মই সহায় কৰিব পাৰো। মই পাঁচটা মূল নীতিৰ শিক্ষা জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰসাৰিত কৰিম আৰু তেওঁলোকক সদাচাৰ তথা সংগীতৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত কৰিম, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ চহৰবোৰ দেৱাল আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ তৰোৱাল আৰু যাঠীবোৰ গলাই কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোনো ভয় নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ পশুধন পথাৰ আৰু হাবিলৈ চৰিবলৈ পঠিয়াব পাৰিব। পৰিয়ালবোৰ ভাঙি নাযাব আৰু কোনো বিধৱা বা বিপত্নীক নাথাকিব। এহাজাৰ বছৰলৈ যুদ্ধৰ কোনো বিভীষিকা নাথাকিব। ফলত জিলু (Zilu)-এ নিজৰ সাহসিকতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বা জিগং (Zigong)-এ নিজৰ বাগ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ কোনো সুযোগ নাপাব।&quot; য়ান হুইৰ উত্তৰ শুনাৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এই গুণ কিমান যে প্ৰশংসনীয়!&quot;&lt;ref&gt;Legge 112–113&lt;/ref&gt;

যেতিয়া হুইৰ বয়স ২৯ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ বগা হৈ পৰিছিল আৰু ৩২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। হান বংশৰ প্ৰথম সম্ৰাটে (Emperor Gaozu of Han) হুই আৰু কনফুচিয়াছ দুয়োৰে নামত বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ বলিদান কানন বা ধৰ্মীয় বিধি অনুসৰি (Confucian sacrificial Canon) তেওঁক &quot;ঋষিৰ ধাৰাবাহিকতাকাৰী&quot; (Continuator of the Sage) উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই উপাধি ১৫৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত, মিং বংশৰ (Ming dynasty) জিয়াজিং যুগৰ (Jiajing era) নৱম বছৰত প্ৰদান কৰা হৈছিল, যেতিয়া কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) থকা পূজনীয় ব্যক্তিসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰায় আটাইবোৰ বলিদান উপাধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। হুইৰ স্থান হৈছে ঋষিজনৰ (কনফুচিয়াছৰ) পূব দিশত। তেওঁক চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ভিতৰত প্ৰথম তথা কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ শিষ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Legge 113&lt;/ref&gt;

===মিন চুন (জিচিয়ান)=== 

মিন চুন (閔損), Min Sun (Ziqian) লু ৰাজ্যৰ কনফুচিয়াছৰ অন্যতম ছাত্ৰ আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিচিয়ান (子騫)। ছিমা চিয়ানৰ মতে তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ১৫ বছৰ সৰু আছিল, কিন্তু অন্যান্য উৎসৰ মতে তেওঁ ৫০ বছৰ সৰু আছিল। যেতিয়া তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কনফুচিয়াছৰ ওচৰলৈ আহিছিল, তেতিয়া তেওঁক বৰ ভোকাতুৰ আৰু জৰাজীৰ্ণ যেন লাগিছিল, কিন্তু কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁৰ মুখত এক প্ৰকাৰৰ পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব ফুটি উঠিছিল। যেতিয়া জিগঙে এবাৰ মিন চুনক এই পৰিৱৰ্তন কেনেকৈ হ’ল বুলি সুধিছিল, তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিছিল, &quot;মই মোৰ নল-খাগৰি আৰু ঘাঁহনিৰ মাজৰ পৰা গুৰুদেৱৰ পঢ়াশালিলৈ আহিছিলোঁ। তেওঁ মোৰ মনটোক পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি (filial piety) ভাবাপন্ন হ’বলৈ প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু মোৰ সন্মখত প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। মই তেওঁৰ উপদেশবোৰত এক আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ; কিন্তু যেতিয়া মই বাহিৰলৈ গৈছিলোঁ আৰু ছাতি, পতাকা আৰু তেওঁলোকৰ সমদলৰ সকলো জাকজমকতাৰে সৈতে ক্ষমতাশালী লোকসকলক দেখিছিলোঁ, তেতিয়া মই সেই প্ৰদৰ্শনতো আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ। এই দুয়োটা কথাই মোৰ বুকুত এটা আনটোৰ লগত সংঘাত কৰিছিল। মই কোনটোক অগ্ৰাধিকাৰ দিম সেইটো থিৰ কৰিব পৰা নাছিলোঁ, আৰু সেইকাৰণে মোৰ মুখত সেই দুখ-কষ্টৰ ভাব আছিল। কিন্তু এতিয়া আমাৰ গুৰুদেৱৰ শিক্ষাই মোৰ মনৰ গভীৰলৈকে প্ৰৱেশ কৰিছে। মোৰ সহ-শিষ্যসকল, অৰ্থাৎ আপোনালোকৰ উদাহৰণেও মোক অগ্ৰগতি লাভ কৰাত সহায় কৰিছে। মই এতিয়া জানো মই কি অনুসৰণ কৰা উচিত আৰু কি পৰিহাৰ কৰা উচিত, আৰু ক্ষমতাৰ সকলো জাকজমকতা মোৰ বাবে পৃথিৱীৰ ধূলিকণাতকৈ বেছি একো নহয়। এই কাৰণেই মোৰ মুখত এই পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব আহিছে।&quot; মিন চুন কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰসকলৰ এজন আছিল। তেওঁ নিজৰ নৈতিক পৱিত্ৰতা আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেমৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান হৈছে পূব দিশৰ প্ৰথম স্থানত, &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) মাজত, যিটো চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ঠিক পিছতেই আহে। ৭২০ খ্ৰীষ্টাব্দত টাং বংশৰ (Tang dynasty) ষষ্ঠ সম্ৰাটে কনফুচিয়াছৰ সৈতে তেওঁৰ নামতো প্ৰথমবাৰৰ বাবে বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। তেওঁৰ উপাধিটো হৈছে &quot;প্ৰাচীন পূজনীয় ব্যক্তি, দাৰ্শনিক মিন&quot; (The Ancient Worthy, the Philosopher Min), যিটো উপাধি চাৰিজন মূল সহযোগীৰ বাহিৰে বাকী সকলোৰে বাবে একেই।&lt;ref&gt;Legge 113–114&lt;/ref&gt; আনালেক্টছ’ৰ (Analects) একাদশ অধ্যায় ঐতিহ্যগতভাৱে তেওঁৰ শিষ্যসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge16&quot;&gt;Legge 16&lt;/ref&gt;

মিন চুন তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা মৰম আৰু শ্ৰদ্ধাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি জনাজাত। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু দেউতাকে পুনৰ বিবাহ কৰাৰ পিছত সতীয়া মাকে তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাহী মাকৰ তত্ত্বাৱধানত তেওঁ নিৰ্যাতন আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰৰ বলি হৈছিল। শীতকালত সতীয়া মাকে নিজৰ পুতেকহঁতৰ কাপোৰবোৰ গৰম কপাহেৰে চিলাই দিছিল, আনহাতে মিন চুনৰ কাপোৰবোৰত কেৱল বন-বাত (ঘাহঁ-বন) ভৰাই দিছিল। এদিন দেউতাকক গাড়ীৰে ফুৰাবলৈ লৈ যাওঁতে তেওঁ ঠাণ্ডাত প্ৰায় অচেতন হৈ পৰিছিল। যেতিয়া দেউতাকে আচল ঘটনাটো গম পালে, তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহি পত্নীক ঘৰৰ পৰা উলিয়াই দিবলৈ ওলাল। কিন্তু মিন চুনে ক’লে, &quot;যদি মা গুচি যায়, তেন্তে আপোনাৰ তিনিজন পুত্ৰই ঠাণ্ডাত কষ্ট পাব, কিন্তু যদি তেওঁ থাকে, তেন্তে কেৱল এজনহে ভুক্তভোগী হ’ব।&quot; তেওঁৰ এই দয়াত সতীয়া মাকৰ অন্তৰ গলি গ’ল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ কেতিয়াও মিন চুনক দুৰ্ব্যৱহাৰ নকৰিলে।

===ৰাণ গেং (বনিউ)===

ৰাণ গেং (冉耕), Ran Geng (Boniu) লু ৰাজ্যৰ বাসিন্দা আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ মাত্ৰ সাত বছৰৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল বনিউ (伯牛)। যেতিয়া কনফুচিয়াছ লু ৰাজ্যৰ অপৰাধ মন্ত্ৰী (Minister of Crime) হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ বনিউ-ক সেইটো পদতে নিযুক্ত কৰিছিল যিটো পদৰ পৰা তেওঁ নিজেই পদোন্নতি লাভ কৰিছিল—অৰ্থাৎ ঝংডুৰ কমাণ্ডাণ্ট (Commandant of Zhongdu)। বৰ্তমান তেওঁৰ স্মৃতিফলকখন (tablet) পশ্চিম দিশে &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) ভিতৰত চতুৰ্থ স্থানত আছে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot;&gt;Legge 114&lt;/ref&gt;

===ৰান য়ং (জংগং)===

ৰান য়ং আছিল ৰান গেং (Ran Geng)-ৰ সৈতে একেটা বংশৰে লোক আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ২৯ বছৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জংগং (仲弓)। তেওঁৰ পিতৃ এজন বেয়া চৰিত্ৰৰ লোক আছিল, কিন্তু গুৰুৱে ঘোষণা কৰিছিল যে পিতৃৰ কু-কাৰ্যই ৰান য়ং-ৰ নিজা স্বীকৃত পাৰদৰ্শিতা আৰু নৈতিক শ্ৰেষ্ঠতাক ম্লান কৰিব নোৱাৰে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot; /&gt; He had a reputation for integrity, but not for being an eloquent speaker (''Analects'' 5.5).&lt;ref&gt; name=&quot;Sligerland41&quot;&gt;Sligerland 41&lt;/ref&gt; কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান 'জ্ঞানীসকল'ৰ মাজত দ্বিতীয়, পূব দিশত।&lt;ref&gt;name=&quot;Legge114&quot;&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>i77uk60yt3pw0zt9a1zyok2wcjdw8eo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636662</id>
      <parentid>636661</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22935" sha1="oqtxa13nzjspolkkawf1gynqiwqhru9" xml:space="preserve">কনফুচিয়াছৰ শিষ্যসকল ({{lang-en|Disciples of Confucius}}) চীনৰ মহান দাৰ্শনিক কনফুচিয়াছৰ শিক্ষা আৰু আদৰ্শ অনুসৰণ কৰা এদল অনুগামী। কনফুচীয় দৰ্শনৰ সংৰক্ষণ, সংকলন আৰু ইয়াৰ ভূ-ৰাজনৈতিক প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত এই শিষ্যসকলৰ ভূমিকা অপৰিহাৰ্য আছিল। কনফুচিয়াছে নিজৰ জীৱনকালত তেওঁৰ শিক্ষাসমূহ নিজে লিপিবদ্ধ কৰি যোৱা নাছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক আদৰ্শসমূহ ব্যৰ্থ হোৱা বুলি ভাবিয়েই শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰিছিল। তেওঁৰ এই উৎসৰ্গিত অন্তৰংগ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ অবিহনে, তেওঁৰ দৰ্শন সম্ভৱতঃ ইতিহাসৰ বুকুত হেৰাই গ’লহেঁতেন।&lt;ref&gt; name=&quot;Analects&quot;&gt;''The Analects'' (論語 - Lunyu), Book 11 (&quot;Xian Jin&quot; / 先進). This text preserves the core dialogues and explicitly categorizes disciples like Yan Hui, Zilu, and Zigong into distinct areas of expertise.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; name=&quot;Shiji&quot;&gt;Sima Qian (1st Century BCE). ''Records of the Grand Historian'' (史記 - Shiji), Volume 67: &quot;Biographies of Confucius's Disciples&quot; (仲尼弟子列傳 - Zhongni Dizhi Liezhuan).&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;name=&quot;Mencius&quot;&gt;''The Mencius'' (孟子 - Mengzi). Explains the multi-generational academic inheritance and expansion of Confucian ideals through Mencius.&lt;/ref&gt;

ছিমা চিয়ানৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;

== শিষ্য ==

===য়ান হুই (জিইউয়ান)=== 

য়ান হুই (顏回), Yan Hui (Ziyuan) লু ৰাজ্যৰ (State of Lu) অধিবাসী আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল জিইউয়ান (子淵)। তেওঁ কনফুচিয়াছৰ (Confucius) আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ৩০ বছৰ সৰু আছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ শিষ্য হৈছিল। কনফুচিয়াছে এবাৰ কৈছিল, &quot;মই হুইক পোৱাৰ পিছত, বাকী শিষ্যসকল মোৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিছিল।&quot; কনফুচিয়াছে এবাৰ তেওঁৰ তিনিজন প্ৰিয় ছাত্ৰ—হুই, জিলু আৰু জিগং-ৰ সৈতে নাং পাহাৰলৈ (Nang Hill) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ কৈছিল, যাতে তেওঁ সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা বাচনি কৰিব পাৰে। জিলুৰ উত্তৰ শুনি কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সাহসিকতাৰ পৰিচায়ক।&quot; জিগঙৰ উত্তৰৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সূক্ষ্ম বাগ্মিতাৰ প্ৰমাণ।&quot; য়ান হুইয়ে আটাইতকৈ শেষত কৈছিল, &quot;মই এজন বুদ্ধিমান ৰজা আৰু জ্ঞানী শাসক বিচাৰি উলিয়াব খোজো, যাক মই সহায় কৰিব পাৰো। মই পাঁচটা মূল নীতিৰ শিক্ষা জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰসাৰিত কৰিম আৰু তেওঁলোকক সদাচাৰ তথা সংগীতৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত কৰিম, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ চহৰবোৰ দেৱাল আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ তৰোৱাল আৰু যাঠীবোৰ গলাই কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোনো ভয় নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ পশুধন পথাৰ আৰু হাবিলৈ চৰিবলৈ পঠিয়াব পাৰিব। পৰিয়ালবোৰ ভাঙি নাযাব আৰু কোনো বিধৱা বা বিপত্নীক নাথাকিব। এহাজাৰ বছৰলৈ যুদ্ধৰ কোনো বিভীষিকা নাথাকিব। ফলত জিলু (Zilu)-এ নিজৰ সাহসিকতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বা জিগং (Zigong)-এ নিজৰ বাগ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ কোনো সুযোগ নাপাব।&quot; য়ান হুইৰ উত্তৰ শুনাৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এই গুণ কিমান যে প্ৰশংসনীয়!&quot;&lt;ref&gt;Legge 112–113&lt;/ref&gt;

যেতিয়া হুইৰ বয়স ২৯ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ বগা হৈ পৰিছিল আৰু ৩২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। হান বংশৰ প্ৰথম সম্ৰাটে (Emperor Gaozu of Han) হুই আৰু কনফুচিয়াছ দুয়োৰে নামত বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ বলিদান কানন বা ধৰ্মীয় বিধি অনুসৰি (Confucian sacrificial Canon) তেওঁক &quot;ঋষিৰ ধাৰাবাহিকতাকাৰী&quot; (Continuator of the Sage) উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই উপাধি ১৫৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত, মিং বংশৰ (Ming dynasty) জিয়াজিং যুগৰ (Jiajing era) নৱম বছৰত প্ৰদান কৰা হৈছিল, যেতিয়া কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) থকা পূজনীয় ব্যক্তিসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰায় আটাইবোৰ বলিদান উপাধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। হুইৰ স্থান হৈছে ঋষিজনৰ (কনফুচিয়াছৰ) পূব দিশত। তেওঁক চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ভিতৰত প্ৰথম তথা কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ শিষ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Legge 113&lt;/ref&gt;

===মিন চুন (জিচিয়ান)=== 

মিন চুন (閔損), Min Sun (Ziqian) লু ৰাজ্যৰ কনফুচিয়াছৰ অন্যতম ছাত্ৰ আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিচিয়ান (子騫)। ছিমা চিয়ানৰ মতে তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ১৫ বছৰ সৰু আছিল, কিন্তু অন্যান্য উৎসৰ মতে তেওঁ ৫০ বছৰ সৰু আছিল। যেতিয়া তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কনফুচিয়াছৰ ওচৰলৈ আহিছিল, তেতিয়া তেওঁক বৰ ভোকাতুৰ আৰু জৰাজীৰ্ণ যেন লাগিছিল, কিন্তু কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁৰ মুখত এক প্ৰকাৰৰ পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব ফুটি উঠিছিল। যেতিয়া জিগঙে এবাৰ মিন চুনক এই পৰিৱৰ্তন কেনেকৈ হ’ল বুলি সুধিছিল, তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিছিল, &quot;মই মোৰ নল-খাগৰি আৰু ঘাঁহনিৰ মাজৰ পৰা গুৰুদেৱৰ পঢ়াশালিলৈ আহিছিলোঁ। তেওঁ মোৰ মনটোক পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি (filial piety) ভাবাপন্ন হ’বলৈ প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু মোৰ সন্মখত প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। মই তেওঁৰ উপদেশবোৰত এক আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ; কিন্তু যেতিয়া মই বাহিৰলৈ গৈছিলোঁ আৰু ছাতি, পতাকা আৰু তেওঁলোকৰ সমদলৰ সকলো জাকজমকতাৰে সৈতে ক্ষমতাশালী লোকসকলক দেখিছিলোঁ, তেতিয়া মই সেই প্ৰদৰ্শনতো আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ। এই দুয়োটা কথাই মোৰ বুকুত এটা আনটোৰ লগত সংঘাত কৰিছিল। মই কোনটোক অগ্ৰাধিকাৰ দিম সেইটো থিৰ কৰিব পৰা নাছিলোঁ, আৰু সেইকাৰণে মোৰ মুখত সেই দুখ-কষ্টৰ ভাব আছিল। কিন্তু এতিয়া আমাৰ গুৰুদেৱৰ শিক্ষাই মোৰ মনৰ গভীৰলৈকে প্ৰৱেশ কৰিছে। মোৰ সহ-শিষ্যসকল, অৰ্থাৎ আপোনালোকৰ উদাহৰণেও মোক অগ্ৰগতি লাভ কৰাত সহায় কৰিছে। মই এতিয়া জানো মই কি অনুসৰণ কৰা উচিত আৰু কি পৰিহাৰ কৰা উচিত, আৰু ক্ষমতাৰ সকলো জাকজমকতা মোৰ বাবে পৃথিৱীৰ ধূলিকণাতকৈ বেছি একো নহয়। এই কাৰণেই মোৰ মুখত এই পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব আহিছে।&quot; মিন চুন কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰসকলৰ এজন আছিল। তেওঁ নিজৰ নৈতিক পৱিত্ৰতা আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেমৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান হৈছে পূব দিশৰ প্ৰথম স্থানত, &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) মাজত, যিটো চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ঠিক পিছতেই আহে। ৭২০ খ্ৰীষ্টাব্দত টাং বংশৰ (Tang dynasty) ষষ্ঠ সম্ৰাটে কনফুচিয়াছৰ সৈতে তেওঁৰ নামতো প্ৰথমবাৰৰ বাবে বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। তেওঁৰ উপাধিটো হৈছে &quot;প্ৰাচীন পূজনীয় ব্যক্তি, দাৰ্শনিক মিন&quot; (The Ancient Worthy, the Philosopher Min), যিটো উপাধি চাৰিজন মূল সহযোগীৰ বাহিৰে বাকী সকলোৰে বাবে একেই।&lt;ref&gt;Legge 113–114&lt;/ref&gt; আনালেক্টছ’ৰ (Analects) একাদশ অধ্যায় ঐতিহ্যগতভাৱে তেওঁৰ শিষ্যসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge16&quot;&gt;Legge 16&lt;/ref&gt;

মিন চুন তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা মৰম আৰু শ্ৰদ্ধাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি জনাজাত। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু দেউতাকে পুনৰ বিবাহ কৰাৰ পিছত সতীয়া মাকে তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাহী মাকৰ তত্ত্বাৱধানত তেওঁ নিৰ্যাতন আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰৰ বলি হৈছিল। শীতকালত সতীয়া মাকে নিজৰ পুতেকহঁতৰ কাপোৰবোৰ গৰম কপাহেৰে চিলাই দিছিল, আনহাতে মিন চুনৰ কাপোৰবোৰত কেৱল বন-বাত (ঘাহঁ-বন) ভৰাই দিছিল। এদিন দেউতাকক গাড়ীৰে ফুৰাবলৈ লৈ যাওঁতে তেওঁ ঠাণ্ডাত প্ৰায় অচেতন হৈ পৰিছিল। যেতিয়া দেউতাকে আচল ঘটনাটো গম পালে, তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহি পত্নীক ঘৰৰ পৰা উলিয়াই দিবলৈ ওলাল। কিন্তু মিন চুনে ক’লে, &quot;যদি মা গুচি যায়, তেন্তে আপোনাৰ তিনিজন পুত্ৰই ঠাণ্ডাত কষ্ট পাব, কিন্তু যদি তেওঁ থাকে, তেন্তে কেৱল এজনহে ভুক্তভোগী হ’ব।&quot; তেওঁৰ এই দয়াত সতীয়া মাকৰ অন্তৰ গলি গ’ল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ কেতিয়াও মিন চুনক দুৰ্ব্যৱহাৰ নকৰিলে।

===ৰাণ গেং (বনিউ)===

ৰাণ গেং (冉耕), Ran Geng (Boniu) লু ৰাজ্যৰ বাসিন্দা আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ মাত্ৰ সাত বছৰৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল বনিউ (伯牛)। যেতিয়া কনফুচিয়াছ লু ৰাজ্যৰ অপৰাধ মন্ত্ৰী (Minister of Crime) হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ বনিউ-ক সেইটো পদতে নিযুক্ত কৰিছিল যিটো পদৰ পৰা তেওঁ নিজেই পদোন্নতি লাভ কৰিছিল—অৰ্থাৎ ঝংডুৰ কমাণ্ডাণ্ট (Commandant of Zhongdu)। বৰ্তমান তেওঁৰ স্মৃতিফলকখন (tablet) পশ্চিম দিশে &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) ভিতৰত চতুৰ্থ স্থানত আছে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot;&gt;Legge 114&lt;/ref&gt;

===ৰান য়ং (জংগং)===

ৰান য়ং আছিল ৰান গেং (Ran Geng)-ৰ সৈতে একেটা বংশৰে লোক আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ২৯ বছৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জংগং (仲弓)। তেওঁৰ পিতৃ এজন বেয়া চৰিত্ৰৰ লোক আছিল, কিন্তু গুৰুৱে ঘোষণা কৰিছিল যে পিতৃৰ কু-কাৰ্যই ৰান য়ং-ৰ নিজা স্বীকৃত পাৰদৰ্শিতা আৰু নৈতিক শ্ৰেষ্ঠতাক ম্লান কৰিব নোৱাৰে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot; /&gt; He had a reputation for integrity, but not for being an eloquent speaker (''Analects'' 5.5).&lt;ref&gt; name=&quot;Sligerland41&quot;&gt;Sligerland 41&lt;/ref&gt; কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান 'জ্ঞানীসকল'ৰ মাজত দ্বিতীয়, পূব দিশত।&lt;ref&gt;name=&quot;Legge114&quot;&lt;/ref&gt;

=== ৰান কিউ (জিয়ৌ) ===
ৰান কিউ(冉求) Ran Qiu (Ziyou) আছিল ৰান গং (Ran Gong) আৰু ৰান য়ং (Ran Yong)-ৰ সৈতে সম্পৰ্কীয়। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিয়ৌ (子有)। তেওঁ ৰান য়ং (Ran Yong)-ৰ সমবয়সী আছিল। কনফুচিয়াছৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ নিজৰ বহুমুখী প্ৰতিভা আৰু বহুতো গুণৰ বাবে বিশেষভাবে পৰিচিত আছিল। জিগঙে (Zigong) তেওঁৰ বিষয়ে কৈছিল যে তেওঁ &quot;বয়োজ্যেষ্ঠসকলক সন্মান আৰু কনিষ্ঠসকলক মৰম কৰিছিল; অতিথি আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ প্ৰতি সজাগ আছিল; জ্ঞানান্বেষণ আৰু বহুতো কলাত পাৰদৰ্শী আছিল; লগতে বস্তুসমূহৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত পৰিশ্ৰমী আছিল।&quot; যেতিয়া লু (Lu) ৰাজ্যৰ এজন সৰু বিষয়াই কনফুচিয়াছক ৰান কিউৰ গুণসমূহৰ বিষয়ে সুধিছিল, তেতিয়া কনফুচিয়াছে তেওঁক এজন বিনম্ৰ প্ৰশাসনিক দক্ষতা থকা ব্যক্তি বুলি প্ৰশংসা কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পিছত, ৰান কিউৱে লু ৰাজ্যৰ ক্ষমতা হস্তগত কৰা মন্ত্ৰীসকলৰ অধীনত এটা চৰকাৰী পদ গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁৰ নিয়োগকৰ্তাসকলক এটা অধিক নৈতিক পথ অনুসৰণ কৰিবলৈ প্ৰভাৱিত কৰিব পৰাকৈ তেওঁৰ নিজৰ পৰ্যাপ্ত ক্ষমতা বা যোগ্যতা নাছিল। এবাৰ তেওঁ কনফুচিয়াছক নিৰাশ কৰিছিল আৰু গুৰুক এইবুলি কোৱাৰ বাবে তিৰস্কাৰৰ সন্মুখীন হৈছিল যে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ পথক ভাল পায়, কিন্তু ইয়াক অনুসৰণ কৰিবলৈ তেওঁৰ শক্তিৰ অভাৱ। পৰৱৰ্তী সময়ত, ৰান কিউৰ প্ৰভাৱৰ বাবেই কনফুচিয়াছে অৱশেষত নিজৰ গৃহ ৰাজ্য লুলৈ ঘূৰি (Lu) আহিবলৈ সক্ষম হৈছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) তেওঁৰ স্থান &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) ভিতৰত পশ্চিম দিশে তৃতীয় স্থানত আছে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot; /&gt; &lt;ref&gt; name=&quot;Sligerland42&quot;&gt;Sligerland 42&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Slingerland 18–19&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Slingerland 31&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Legge114&quot; /&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>oqtxa13nzjspolkkawf1gynqiwqhru9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636682</id>
      <parentid>636662</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22939" sha1="kuqzgghw6sg06kyxtu971ez83na431q" xml:space="preserve">কনফুচিয়াছৰ শিষ্যসকল ({{lang-en|Disciples of Confucius}}) চীনৰ মহান দাৰ্শনিক কনফুচিয়াছৰ শিক্ষা আৰু আদৰ্শ অনুসৰণ কৰা এদল অনুগামী। কনফুচীয় দৰ্শনৰ সংৰক্ষণ, সংকলন আৰু ইয়াৰ ভূ-ৰাজনৈতিক প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত এই শিষ্যসকলৰ ভূমিকা অপৰিহাৰ্য আছিল। কনফুচিয়াছে নিজৰ জীৱনকালত তেওঁৰ শিক্ষাসমূহ নিজে লিপিবদ্ধ কৰি যোৱা নাছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক আদৰ্শসমূহ ব্যৰ্থ হোৱা বুলি ভাবিয়েই শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰিছিল। তেওঁৰ এই উৎসৰ্গিত অন্তৰংগ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ অবিহনে, তেওঁৰ দৰ্শন সম্ভৱতঃ ইতিহাসৰ বুকুত হেৰাই গ’লহেঁতেন।&lt;ref&gt; name=&quot;Analects&quot;&gt;''The Analects'' (論語 - Lunyu), Book 11 (&quot;Xian Jin&quot; / 先進). This text preserves the core dialogues and explicitly categorizes disciples like Yan Hui, Zilu, and Zigong into distinct areas of expertise.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; name=&quot;Shiji&quot;&gt;Sima Qian (1st Century BCE). ''Records of the Grand Historian'' (史記 - Shiji), Volume 67: &quot;Biographies of Confucius's Disciples&quot; (仲尼弟子列傳 - Zhongni Dizhi Liezhuan).&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;name=&quot;Mencius&quot;&gt;''The Mencius'' (孟子 - Mengzi). Explains the multi-generational academic inheritance and expansion of Confucian ideals through Mencius.&lt;/ref&gt;

[[ছিমা কিয়ান]]ৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;

== শিষ্য ==

===য়ান হুই (জিইউয়ান)=== 

য়ান হুই (顏回), Yan Hui (Ziyuan) লু ৰাজ্যৰ (State of Lu) অধিবাসী আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল জিইউয়ান (子淵)। তেওঁ কনফুচিয়াছৰ (Confucius) আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ৩০ বছৰ সৰু আছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ শিষ্য হৈছিল। কনফুচিয়াছে এবাৰ কৈছিল, &quot;মই হুইক পোৱাৰ পিছত, বাকী শিষ্যসকল মোৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিছিল।&quot; কনফুচিয়াছে এবাৰ তেওঁৰ তিনিজন প্ৰিয় ছাত্ৰ—হুই, জিলু আৰু জিগং-ৰ সৈতে নাং পাহাৰলৈ (Nang Hill) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ কৈছিল, যাতে তেওঁ সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা বাচনি কৰিব পাৰে। জিলুৰ উত্তৰ শুনি কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সাহসিকতাৰ পৰিচায়ক।&quot; জিগঙৰ উত্তৰৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সূক্ষ্ম বাগ্মিতাৰ প্ৰমাণ।&quot; য়ান হুইয়ে আটাইতকৈ শেষত কৈছিল, &quot;মই এজন বুদ্ধিমান ৰজা আৰু জ্ঞানী শাসক বিচাৰি উলিয়াব খোজো, যাক মই সহায় কৰিব পাৰো। মই পাঁচটা মূল নীতিৰ শিক্ষা জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰসাৰিত কৰিম আৰু তেওঁলোকক সদাচাৰ তথা সংগীতৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত কৰিম, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ চহৰবোৰ দেৱাল আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ তৰোৱাল আৰু যাঠীবোৰ গলাই কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোনো ভয় নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ পশুধন পথাৰ আৰু হাবিলৈ চৰিবলৈ পঠিয়াব পাৰিব। পৰিয়ালবোৰ ভাঙি নাযাব আৰু কোনো বিধৱা বা বিপত্নীক নাথাকিব। এহাজাৰ বছৰলৈ যুদ্ধৰ কোনো বিভীষিকা নাথাকিব। ফলত জিলু (Zilu)-এ নিজৰ সাহসিকতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বা জিগং (Zigong)-এ নিজৰ বাগ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ কোনো সুযোগ নাপাব।&quot; য়ান হুইৰ উত্তৰ শুনাৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এই গুণ কিমান যে প্ৰশংসনীয়!&quot;&lt;ref&gt;Legge 112–113&lt;/ref&gt;

যেতিয়া হুইৰ বয়স ২৯ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ বগা হৈ পৰিছিল আৰু ৩২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। হান বংশৰ প্ৰথম সম্ৰাটে (Emperor Gaozu of Han) হুই আৰু কনফুচিয়াছ দুয়োৰে নামত বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ বলিদান কানন বা ধৰ্মীয় বিধি অনুসৰি (Confucian sacrificial Canon) তেওঁক &quot;ঋষিৰ ধাৰাবাহিকতাকাৰী&quot; (Continuator of the Sage) উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই উপাধি ১৫৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত, মিং বংশৰ (Ming dynasty) জিয়াজিং যুগৰ (Jiajing era) নৱম বছৰত প্ৰদান কৰা হৈছিল, যেতিয়া কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) থকা পূজনীয় ব্যক্তিসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰায় আটাইবোৰ বলিদান উপাধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। হুইৰ স্থান হৈছে ঋষিজনৰ (কনফুচিয়াছৰ) পূব দিশত। তেওঁক চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ভিতৰত প্ৰথম তথা কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ শিষ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Legge 113&lt;/ref&gt;

===মিন চুন (জিচিয়ান)=== 

মিন চুন (閔損), Min Sun (Ziqian) লু ৰাজ্যৰ কনফুচিয়াছৰ অন্যতম ছাত্ৰ আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিচিয়ান (子騫)। ছিমা চিয়ানৰ মতে তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ১৫ বছৰ সৰু আছিল, কিন্তু অন্যান্য উৎসৰ মতে তেওঁ ৫০ বছৰ সৰু আছিল। যেতিয়া তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কনফুচিয়াছৰ ওচৰলৈ আহিছিল, তেতিয়া তেওঁক বৰ ভোকাতুৰ আৰু জৰাজীৰ্ণ যেন লাগিছিল, কিন্তু কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁৰ মুখত এক প্ৰকাৰৰ পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব ফুটি উঠিছিল। যেতিয়া জিগঙে এবাৰ মিন চুনক এই পৰিৱৰ্তন কেনেকৈ হ’ল বুলি সুধিছিল, তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিছিল, &quot;মই মোৰ নল-খাগৰি আৰু ঘাঁহনিৰ মাজৰ পৰা গুৰুদেৱৰ পঢ়াশালিলৈ আহিছিলোঁ। তেওঁ মোৰ মনটোক পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি (filial piety) ভাবাপন্ন হ’বলৈ প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু মোৰ সন্মখত প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। মই তেওঁৰ উপদেশবোৰত এক আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ; কিন্তু যেতিয়া মই বাহিৰলৈ গৈছিলোঁ আৰু ছাতি, পতাকা আৰু তেওঁলোকৰ সমদলৰ সকলো জাকজমকতাৰে সৈতে ক্ষমতাশালী লোকসকলক দেখিছিলোঁ, তেতিয়া মই সেই প্ৰদৰ্শনতো আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ। এই দুয়োটা কথাই মোৰ বুকুত এটা আনটোৰ লগত সংঘাত কৰিছিল। মই কোনটোক অগ্ৰাধিকাৰ দিম সেইটো থিৰ কৰিব পৰা নাছিলোঁ, আৰু সেইকাৰণে মোৰ মুখত সেই দুখ-কষ্টৰ ভাব আছিল। কিন্তু এতিয়া আমাৰ গুৰুদেৱৰ শিক্ষাই মোৰ মনৰ গভীৰলৈকে প্ৰৱেশ কৰিছে। মোৰ সহ-শিষ্যসকল, অৰ্থাৎ আপোনালোকৰ উদাহৰণেও মোক অগ্ৰগতি লাভ কৰাত সহায় কৰিছে। মই এতিয়া জানো মই কি অনুসৰণ কৰা উচিত আৰু কি পৰিহাৰ কৰা উচিত, আৰু ক্ষমতাৰ সকলো জাকজমকতা মোৰ বাবে পৃথিৱীৰ ধূলিকণাতকৈ বেছি একো নহয়। এই কাৰণেই মোৰ মুখত এই পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব আহিছে।&quot; মিন চুন কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰসকলৰ এজন আছিল। তেওঁ নিজৰ নৈতিক পৱিত্ৰতা আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেমৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান হৈছে পূব দিশৰ প্ৰথম স্থানত, &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) মাজত, যিটো চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ঠিক পিছতেই আহে। ৭২০ খ্ৰীষ্টাব্দত টাং বংশৰ (Tang dynasty) ষষ্ঠ সম্ৰাটে কনফুচিয়াছৰ সৈতে তেওঁৰ নামতো প্ৰথমবাৰৰ বাবে বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। তেওঁৰ উপাধিটো হৈছে &quot;প্ৰাচীন পূজনীয় ব্যক্তি, দাৰ্শনিক মিন&quot; (The Ancient Worthy, the Philosopher Min), যিটো উপাধি চাৰিজন মূল সহযোগীৰ বাহিৰে বাকী সকলোৰে বাবে একেই।&lt;ref&gt;Legge 113–114&lt;/ref&gt; আনালেক্টছ’ৰ (Analects) একাদশ অধ্যায় ঐতিহ্যগতভাৱে তেওঁৰ শিষ্যসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge16&quot;&gt;Legge 16&lt;/ref&gt;

মিন চুন তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা মৰম আৰু শ্ৰদ্ধাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি জনাজাত। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু দেউতাকে পুনৰ বিবাহ কৰাৰ পিছত সতীয়া মাকে তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাহী মাকৰ তত্ত্বাৱধানত তেওঁ নিৰ্যাতন আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰৰ বলি হৈছিল। শীতকালত সতীয়া মাকে নিজৰ পুতেকহঁতৰ কাপোৰবোৰ গৰম কপাহেৰে চিলাই দিছিল, আনহাতে মিন চুনৰ কাপোৰবোৰত কেৱল বন-বাত (ঘাহঁ-বন) ভৰাই দিছিল। এদিন দেউতাকক গাড়ীৰে ফুৰাবলৈ লৈ যাওঁতে তেওঁ ঠাণ্ডাত প্ৰায় অচেতন হৈ পৰিছিল। যেতিয়া দেউতাকে আচল ঘটনাটো গম পালে, তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহি পত্নীক ঘৰৰ পৰা উলিয়াই দিবলৈ ওলাল। কিন্তু মিন চুনে ক’লে, &quot;যদি মা গুচি যায়, তেন্তে আপোনাৰ তিনিজন পুত্ৰই ঠাণ্ডাত কষ্ট পাব, কিন্তু যদি তেওঁ থাকে, তেন্তে কেৱল এজনহে ভুক্তভোগী হ’ব।&quot; তেওঁৰ এই দয়াত সতীয়া মাকৰ অন্তৰ গলি গ’ল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ কেতিয়াও মিন চুনক দুৰ্ব্যৱহাৰ নকৰিলে।

===ৰাণ গেং (বনিউ)===

ৰাণ গেং (冉耕), Ran Geng (Boniu) লু ৰাজ্যৰ বাসিন্দা আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ মাত্ৰ সাত বছৰৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল বনিউ (伯牛)। যেতিয়া কনফুচিয়াছ লু ৰাজ্যৰ অপৰাধ মন্ত্ৰী (Minister of Crime) হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ বনিউ-ক সেইটো পদতে নিযুক্ত কৰিছিল যিটো পদৰ পৰা তেওঁ নিজেই পদোন্নতি লাভ কৰিছিল—অৰ্থাৎ ঝংডুৰ কমাণ্ডাণ্ট (Commandant of Zhongdu)। বৰ্তমান তেওঁৰ স্মৃতিফলকখন (tablet) পশ্চিম দিশে &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) ভিতৰত চতুৰ্থ স্থানত আছে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot;&gt;Legge 114&lt;/ref&gt;

===ৰান য়ং (জংগং)===

ৰান য়ং আছিল ৰান গেং (Ran Geng)-ৰ সৈতে একেটা বংশৰে লোক আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ২৯ বছৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জংগং (仲弓)। তেওঁৰ পিতৃ এজন বেয়া চৰিত্ৰৰ লোক আছিল, কিন্তু গুৰুৱে ঘোষণা কৰিছিল যে পিতৃৰ কু-কাৰ্যই ৰান য়ং-ৰ নিজা স্বীকৃত পাৰদৰ্শিতা আৰু নৈতিক শ্ৰেষ্ঠতাক ম্লান কৰিব নোৱাৰে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot; /&gt; He had a reputation for integrity, but not for being an eloquent speaker (''Analects'' 5.5).&lt;ref&gt; name=&quot;Sligerland41&quot;&gt;Sligerland 41&lt;/ref&gt; কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান 'জ্ঞানীসকল'ৰ মাজত দ্বিতীয়, পূব দিশত।&lt;ref&gt;name=&quot;Legge114&quot;&lt;/ref&gt;

=== ৰান কিউ (জিয়ৌ) ===
ৰান কিউ(冉求) Ran Qiu (Ziyou) আছিল ৰান গং (Ran Gong) আৰু ৰান য়ং (Ran Yong)-ৰ সৈতে সম্পৰ্কীয়। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিয়ৌ (子有)। তেওঁ ৰান য়ং (Ran Yong)-ৰ সমবয়সী আছিল। কনফুচিয়াছৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ নিজৰ বহুমুখী প্ৰতিভা আৰু বহুতো গুণৰ বাবে বিশেষভাবে পৰিচিত আছিল। জিগঙে (Zigong) তেওঁৰ বিষয়ে কৈছিল যে তেওঁ &quot;বয়োজ্যেষ্ঠসকলক সন্মান আৰু কনিষ্ঠসকলক মৰম কৰিছিল; অতিথি আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ প্ৰতি সজাগ আছিল; জ্ঞানান্বেষণ আৰু বহুতো কলাত পাৰদৰ্শী আছিল; লগতে বস্তুসমূহৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত পৰিশ্ৰমী আছিল।&quot; যেতিয়া লু (Lu) ৰাজ্যৰ এজন সৰু বিষয়াই কনফুচিয়াছক ৰান কিউৰ গুণসমূহৰ বিষয়ে সুধিছিল, তেতিয়া কনফুচিয়াছে তেওঁক এজন বিনম্ৰ প্ৰশাসনিক দক্ষতা থকা ব্যক্তি বুলি প্ৰশংসা কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পিছত, ৰান কিউৱে লু ৰাজ্যৰ ক্ষমতা হস্তগত কৰা মন্ত্ৰীসকলৰ অধীনত এটা চৰকাৰী পদ গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁৰ নিয়োগকৰ্তাসকলক এটা অধিক নৈতিক পথ অনুসৰণ কৰিবলৈ প্ৰভাৱিত কৰিব পৰাকৈ তেওঁৰ নিজৰ পৰ্যাপ্ত ক্ষমতা বা যোগ্যতা নাছিল। এবাৰ তেওঁ কনফুচিয়াছক নিৰাশ কৰিছিল আৰু গুৰুক এইবুলি কোৱাৰ বাবে তিৰস্কাৰৰ সন্মুখীন হৈছিল যে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ পথক ভাল পায়, কিন্তু ইয়াক অনুসৰণ কৰিবলৈ তেওঁৰ শক্তিৰ অভাৱ। পৰৱৰ্তী সময়ত, ৰান কিউৰ প্ৰভাৱৰ বাবেই কনফুচিয়াছে অৱশেষত নিজৰ গৃহ ৰাজ্য লুলৈ ঘূৰি (Lu) আহিবলৈ সক্ষম হৈছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) তেওঁৰ স্থান &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) ভিতৰত পশ্চিম দিশে তৃতীয় স্থানত আছে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot; /&gt; &lt;ref&gt; name=&quot;Sligerland42&quot;&gt;Sligerland 42&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Slingerland 18–19&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Slingerland 31&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Legge114&quot; /&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>kuqzgghw6sg06kyxtu971ez83na431q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636687</id>
      <parentid>636682</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T08:28:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23026" sha1="q2pc627mnfbtgyqypc2q822ypcx8mb7" xml:space="preserve">কনফুচিয়াছৰ শিষ্যসকল ({{lang-en|Disciples of Confucius}}) চীনৰ মহান দাৰ্শনিক কনফুচিয়াছৰ শিক্ষা আৰু আদৰ্শ অনুসৰণ কৰা এদল অনুগামী। কনফুচীয় দৰ্শনৰ সংৰক্ষণ, সংকলন আৰু ইয়াৰ ভূ-ৰাজনৈতিক প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত এই শিষ্যসকলৰ ভূমিকা অপৰিহাৰ্য আছিল। কনফুচিয়াছে নিজৰ জীৱনকালত তেওঁৰ শিক্ষাসমূহ নিজে লিপিবদ্ধ কৰি যোৱা নাছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজনৈতিক আদৰ্শসমূহ ব্যৰ্থ হোৱা বুলি ভাবিয়েই শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰিছিল। তেওঁৰ এই উৎসৰ্গিত অন্তৰংগ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ অবিহনে, তেওঁৰ দৰ্শন সম্ভৱতঃ ইতিহাসৰ বুকুত হেৰাই গ’লহেঁতেন।&lt;ref&gt; name=&quot;Analects&quot;&gt;''The Analects'' (論語 - Lunyu), Book 11 (&quot;Xian Jin&quot; / 先進). This text preserves the core dialogues and explicitly categorizes disciples like Yan Hui, Zilu, and Zigong into distinct areas of expertise.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; name=&quot;Shiji&quot;&gt;Sima Qian (1st Century BCE). ''Records of the Grand Historian'' (史記 - Shiji), Volume 67: &quot;Biographies of Confucius's Disciples&quot; (仲尼弟子列傳 - Zhongni Dizhi Liezhuan).&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;name=&quot;Mencius&quot;&gt;''The Mencius'' (孟子 - Mengzi). Explains the multi-generational academic inheritance and expansion of Confucian ideals through Mencius.&lt;/ref&gt;

[[ছিমা কিয়ান]]ৰ (Sima Qian) মতে, '''কনফুচিয়াছ (Confucius)'''এ কৈছিল: &quot;যিসকল শিষ্যই মোৰ উপদেশ লাভ কৰিছিল আৰু নিজে সেইবোৰ বুজি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল, তেওঁলোক আছিল সাতসত্তৰজন ব্যক্তি। তেওঁলোক সকলোৱেই অসাধাৰণ প্ৰতিভাশালী পণ্ডিত আছিল।&quot; পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে কনফুচিয়াছৰ তিনি হাজাৰ ছাত্ৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ যিসকলক শিক্ষা দিছিল তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭২ জনেহে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰিছিল। তলত দিয়া তালিকাখন হৈছে সেইসকল ছাত্ৰৰ, যাৰ পৰিচয় কনফুচিয়াছৰ অনুগামী হিচাপে পোৱা গৈছে। কনফুচিয়াছৰ বেছিভাগ ছাত্ৰৰে বিষয়ে বৰ কম কথাই জনা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ একাংশৰ উল্লেখ কনফুচিয়াছৰ এনলেক্টছ (Analects of Confucius)-ত পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ বহুৰে জীৱনী ছিমা চিয়ানৰ শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian)-ত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Legge 112&lt;/ref&gt; The [[Six Arts]] were practiced by the 72 disciples.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960–1368 AD)|url=https://books.google.com/books?id=y2DiBQAAQBAJ&amp;pg=PA816|date=8 December 2014|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-27164-7|pages=816–}}&lt;/ref&gt;

== শিষ্য ==

===য়ান হুই (জিইউয়ান)=== 

য়ান হুই (顏回), Yan Hui (Ziyuan) লু ৰাজ্যৰ (State of Lu) অধিবাসী আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম (courtesy name) আছিল জিইউয়ান (子淵)। তেওঁ কনফুচিয়াছৰ (Confucius) আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰ আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ৩০ বছৰ সৰু আছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ শিষ্য হৈছিল। কনফুচিয়াছে এবাৰ কৈছিল, &quot;মই হুইক পোৱাৰ পিছত, বাকী শিষ্যসকল মোৰ অধিক ওচৰ চাপি আহিছিল।&quot; কনফুচিয়াছে এবাৰ তেওঁৰ তিনিজন প্ৰিয় ছাত্ৰ—হুই, জিলু আৰু জিগং-ৰ সৈতে নাং পাহাৰলৈ (Nang Hill) ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ নিজৰ লক্ষ্যৰ বিষয়ে ক’বলৈ কৈছিল, যাতে তেওঁ সেইবোৰৰ মাজৰ পৰা বাচনি কৰিব পাৰে। জিলুৰ উত্তৰ শুনি কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সাহসিকতাৰ পৰিচায়ক।&quot; জিগঙৰ উত্তৰৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এয়া তোমাৰ সূক্ষ্ম বাগ্মিতাৰ প্ৰমাণ।&quot; য়ান হুইয়ে আটাইতকৈ শেষত কৈছিল, &quot;মই এজন বুদ্ধিমান ৰজা আৰু জ্ঞানী শাসক বিচাৰি উলিয়াব খোজো, যাক মই সহায় কৰিব পাৰো। মই পাঁচটা মূল নীতিৰ শিক্ষা জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰসাৰিত কৰিম আৰু তেওঁলোকক সদাচাৰ তথা সংগীতৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত কৰিম, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ চহৰবোৰ দেৱাল আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ তৰোৱাল আৰু যাঠীবোৰ গলাই কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। তেওঁলোকে কোনো ভয় নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ পশুধন পথাৰ আৰু হাবিলৈ চৰিবলৈ পঠিয়াব পাৰিব। পৰিয়ালবোৰ ভাঙি নাযাব আৰু কোনো বিধৱা বা বিপত্নীক নাথাকিব। এহাজাৰ বছৰলৈ যুদ্ধৰ কোনো বিভীষিকা নাথাকিব। ফলত জিলু (Zilu)-এ নিজৰ সাহসিকতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বা জিগং (Zigong)-এ নিজৰ বাগ্মিতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ কোনো সুযোগ নাপাব।&quot; য়ান হুইৰ উত্তৰ শুনাৰ পিছত কনফুচিয়াছে কৈছিল, &quot;এই গুণ কিমান যে প্ৰশংসনীয়!&quot;&lt;ref&gt;Legge 112–113&lt;/ref&gt;

যেতিয়া হুইৰ বয়স ২৯ বছৰ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চুলি সম্পূৰ্ণ বগা হৈ পৰিছিল আৰু ৩২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। হান বংশৰ প্ৰথম সম্ৰাটে (Emperor Gaozu of Han) হুই আৰু কনফুচিয়াছ দুয়োৰে নামত বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ বলিদান কানন বা ধৰ্মীয় বিধি অনুসৰি (Confucian sacrificial Canon) তেওঁক &quot;ঋষিৰ ধাৰাবাহিকতাকাৰী&quot; (Continuator of the Sage) উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল। এই উপাধি ১৫৩০ খ্ৰীষ্টাব্দত, মিং বংশৰ (Ming dynasty) জিয়াজিং যুগৰ (Jiajing era) নৱম বছৰত প্ৰদান কৰা হৈছিল, যেতিয়া কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) থকা পূজনীয় ব্যক্তিসকলৰ বৰ্তমানৰ প্ৰায় আটাইবোৰ বলিদান উপাধি স্থিৰ কৰা হৈছিল। হুইৰ স্থান হৈছে ঋষিজনৰ (কনফুচিয়াছৰ) পূব দিশত। তেওঁক চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ভিতৰত প্ৰথম তথা কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ জ্যেষ্ঠ শিষ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Legge 113&lt;/ref&gt;

===মিন চুন (জিচিয়ান)=== 

মিন চুন (閔損), Min Sun (Ziqian) লু ৰাজ্যৰ কনফুচিয়াছৰ অন্যতম ছাত্ৰ আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিচিয়ান (子騫)। ছিমা চিয়ানৰ মতে তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ১৫ বছৰ সৰু আছিল, কিন্তু অন্যান্য উৎসৰ মতে তেওঁ ৫০ বছৰ সৰু আছিল। যেতিয়া তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কনফুচিয়াছৰ ওচৰলৈ আহিছিল, তেতিয়া তেওঁক বৰ ভোকাতুৰ আৰু জৰাজীৰ্ণ যেন লাগিছিল, কিন্তু কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন কৰাৰ পিছত তেওঁৰ মুখত এক প্ৰকাৰৰ পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব ফুটি উঠিছিল। যেতিয়া জিগঙে এবাৰ মিন চুনক এই পৰিৱৰ্তন কেনেকৈ হ’ল বুলি সুধিছিল, তেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিছিল, &quot;মই মোৰ নল-খাগৰি আৰু ঘাঁহনিৰ মাজৰ পৰা গুৰুদেৱৰ পঢ়াশালিলৈ আহিছিলোঁ। তেওঁ মোৰ মনটোক পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি (filial piety) ভাবাপন্ন হ’বলৈ প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু মোৰ সন্মখত প্ৰাচীন ৰজাসকলৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। মই তেওঁৰ উপদেশবোৰত এক আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ; কিন্তু যেতিয়া মই বাহিৰলৈ গৈছিলোঁ আৰু ছাতি, পতাকা আৰু তেওঁলোকৰ সমদলৰ সকলো জাকজমকতাৰে সৈতে ক্ষমতাশালী লোকসকলক দেখিছিলোঁ, তেতিয়া মই সেই প্ৰদৰ্শনতো আনন্দ অনুভৱ কৰিছিলোঁ। এই দুয়োটা কথাই মোৰ বুকুত এটা আনটোৰ লগত সংঘাত কৰিছিল। মই কোনটোক অগ্ৰাধিকাৰ দিম সেইটো থিৰ কৰিব পৰা নাছিলোঁ, আৰু সেইকাৰণে মোৰ মুখত সেই দুখ-কষ্টৰ ভাব আছিল। কিন্তু এতিয়া আমাৰ গুৰুদেৱৰ শিক্ষাই মোৰ মনৰ গভীৰলৈকে প্ৰৱেশ কৰিছে। মোৰ সহ-শিষ্যসকল, অৰ্থাৎ আপোনালোকৰ উদাহৰণেও মোক অগ্ৰগতি লাভ কৰাত সহায় কৰিছে। মই এতিয়া জানো মই কি অনুসৰণ কৰা উচিত আৰু কি পৰিহাৰ কৰা উচিত, আৰু ক্ষমতাৰ সকলো জাকজমকতা মোৰ বাবে পৃথিৱীৰ ধূলিকণাতকৈ বেছি একো নহয়। এই কাৰণেই মোৰ মুখত এই পৰিপূৰ্ণতা আৰু সন্তুষ্টিৰ ভাব আহিছে।&quot; মিন চুন কনফুচিয়াছৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ছাত্ৰসকলৰ এজন আছিল। তেওঁ নিজৰ নৈতিক পৱিত্ৰতা আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা গভীৰ প্ৰেমৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান হৈছে পূব দিশৰ প্ৰথম স্থানত, &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) মাজত, যিটো চাৰিজন মূল সহযোগীৰ (Four Assessors) ঠিক পিছতেই আহে। ৭২০ খ্ৰীষ্টাব্দত টাং বংশৰ (Tang dynasty) ষষ্ঠ সম্ৰাটে কনফুচিয়াছৰ সৈতে তেওঁৰ নামতো প্ৰথমবাৰৰ বাবে বলিদান/অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিছিল। তেওঁৰ উপাধিটো হৈছে &quot;প্ৰাচীন পূজনীয় ব্যক্তি, দাৰ্শনিক মিন&quot; (The Ancient Worthy, the Philosopher Min), যিটো উপাধি চাৰিজন মূল সহযোগীৰ বাহিৰে বাকী সকলোৰে বাবে একেই।&lt;ref&gt;Legge 113–114&lt;/ref&gt; আনালেক্টছ’ৰ (Analects) একাদশ অধ্যায় ঐতিহ্যগতভাৱে তেওঁৰ শিষ্যসকলৰ দ্বাৰা ৰচিত বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge16&quot;&gt;Legge 16&lt;/ref&gt;

মিন চুন তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি থকা মৰম আৰু শ্ৰদ্ধাৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি জনাজাত। তেওঁ সৰু থাকোঁতেই মাকৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু দেউতাকে পুনৰ বিবাহ কৰাৰ পিছত সতীয়া মাকে তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাহী মাকৰ তত্ত্বাৱধানত তেওঁ নিৰ্যাতন আৰু দুৰ্ব্যৱহাৰৰ বলি হৈছিল। শীতকালত সতীয়া মাকে নিজৰ পুতেকহঁতৰ কাপোৰবোৰ গৰম কপাহেৰে চিলাই দিছিল, আনহাতে মিন চুনৰ কাপোৰবোৰত কেৱল বন-বাত (ঘাহঁ-বন) ভৰাই দিছিল। এদিন দেউতাকক গাড়ীৰে ফুৰাবলৈ লৈ যাওঁতে তেওঁ ঠাণ্ডাত প্ৰায় অচেতন হৈ পৰিছিল। যেতিয়া দেউতাকে আচল ঘটনাটো গম পালে, তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহি পত্নীক ঘৰৰ পৰা উলিয়াই দিবলৈ ওলাল। কিন্তু মিন চুনে ক’লে, &quot;যদি মা গুচি যায়, তেন্তে আপোনাৰ তিনিজন পুত্ৰই ঠাণ্ডাত কষ্ট পাব, কিন্তু যদি তেওঁ থাকে, তেন্তে কেৱল এজনহে ভুক্তভোগী হ’ব।&quot; তেওঁৰ এই দয়াত সতীয়া মাকৰ অন্তৰ গলি গ’ল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ কেতিয়াও মিন চুনক দুৰ্ব্যৱহাৰ নকৰিলে।

===ৰাণ গেং (বনিউ)===

ৰাণ গেং (冉耕), Ran Geng (Boniu) লু ৰাজ্যৰ বাসিন্দা আছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ মাত্ৰ সাত বছৰৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল বনিউ (伯牛)। যেতিয়া কনফুচিয়াছ লু ৰাজ্যৰ অপৰাধ মন্ত্ৰী (Minister of Crime) হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ বনিউ-ক সেইটো পদতে নিযুক্ত কৰিছিল যিটো পদৰ পৰা তেওঁ নিজেই পদোন্নতি লাভ কৰিছিল—অৰ্থাৎ ঝংডুৰ কমাণ্ডাণ্ট (Commandant of Zhongdu)। বৰ্তমান তেওঁৰ স্মৃতিফলকখন (tablet) পশ্চিম দিশে &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) ভিতৰত চতুৰ্থ স্থানত আছে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot;&gt;Legge 114&lt;/ref&gt;

===ৰান য়ং (জংগং)===

ৰান য়ং আছিল ৰান গেং (Ran Geng)-ৰ সৈতে একেটা বংশৰে লোক আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছতকৈ ২৯ বছৰ সৰু আছিল। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জংগং (仲弓)। তেওঁৰ পিতৃ এজন বেয়া চৰিত্ৰৰ লোক আছিল, কিন্তু গুৰুৱে ঘোষণা কৰিছিল যে পিতৃৰ কু-কাৰ্যই ৰান য়ং-ৰ নিজা স্বীকৃত পাৰদৰ্শিতা আৰু নৈতিক শ্ৰেষ্ঠতাক ম্লান কৰিব নোৱাৰে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot; /&gt; He had a reputation for integrity, but not for being an eloquent speaker (''Analects'' 5.5).&lt;ref&gt; name=&quot;Sligerland41&quot;&gt;Sligerland 41&lt;/ref&gt; কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত তেওঁৰ স্থান 'জ্ঞানীসকল'ৰ মাজত দ্বিতীয়, পূব দিশত।&lt;ref&gt;name=&quot;Legge114&quot;&lt;/ref&gt;

=== ৰান কিউ (জিয়ৌ) ===
ৰান কিউ(冉求) Ran Qiu (Ziyou) আছিল ৰান গং (Ran Gong) আৰু ৰান য়ং (Ran Yong)-ৰ সৈতে সম্পৰ্কীয়। তেওঁৰ সৌজন্যমূলক নাম আছিল জিয়ৌ (子有)। তেওঁ ৰান য়ং (Ran Yong)-ৰ সমবয়সী আছিল। কনফুচিয়াছৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ নিজৰ বহুমুখী প্ৰতিভা আৰু বহুতো গুণৰ বাবে বিশেষভাবে পৰিচিত আছিল। জিগঙে (Zigong) তেওঁৰ বিষয়ে কৈছিল যে তেওঁ &quot;বয়োজ্যেষ্ঠসকলক সন্মান আৰু কনিষ্ঠসকলক মৰম কৰিছিল; অতিথি আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ প্ৰতি সজাগ আছিল; জ্ঞানান্বেষণ আৰু বহুতো কলাত পাৰদৰ্শী আছিল; লগতে বস্তুসমূহৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত পৰিশ্ৰমী আছিল।&quot; যেতিয়া লু (Lu) ৰাজ্যৰ এজন সৰু বিষয়াই কনফুচিয়াছক ৰান কিউৰ গুণসমূহৰ বিষয়ে সুধিছিল, তেতিয়া কনফুচিয়াছে তেওঁক এজন বিনম্ৰ প্ৰশাসনিক দক্ষতা থকা ব্যক্তি বুলি প্ৰশংসা কৰিছিল। কনফুচিয়াছৰ ওচৰত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পিছত, ৰান কিউৱে লু ৰাজ্যৰ ক্ষমতা হস্তগত কৰা মন্ত্ৰীসকলৰ অধীনত এটা চৰকাৰী পদ গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁৰ নিয়োগকৰ্তাসকলক এটা অধিক নৈতিক পথ অনুসৰণ কৰিবলৈ প্ৰভাৱিত কৰিব পৰাকৈ তেওঁৰ নিজৰ পৰ্যাপ্ত ক্ষমতা বা যোগ্যতা নাছিল। এবাৰ তেওঁ কনফুচিয়াছক নিৰাশ কৰিছিল আৰু গুৰুক এইবুলি কোৱাৰ বাবে তিৰস্কাৰৰ সন্মুখীন হৈছিল যে তেওঁ কনফুচিয়াছৰ পথক ভাল পায়, কিন্তু ইয়াক অনুসৰণ কৰিবলৈ তেওঁৰ শক্তিৰ অভাৱ। পৰৱৰ্তী সময়ত, ৰান কিউৰ প্ৰভাৱৰ বাবেই কনফুচিয়াছে অৱশেষত নিজৰ গৃহ ৰাজ্য লুলৈ ঘূৰি (Lu) আহিবলৈ সক্ষম হৈছিল। কনফুচিয়াছৰ মন্দিৰত (Temple of Confucius) তেওঁৰ স্থান &quot;জ্ঞানীসকলৰ&quot; (The Wise Ones) ভিতৰত পশ্চিম দিশে তৃতীয় স্থানত আছে।&lt;ref&gt; name=&quot;Legge114&quot; /&gt; &lt;ref&gt; name=&quot;Sligerland42&quot;&gt;Sligerland 42&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Slingerland 18–19&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Slingerland 31&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Legge114&quot; /&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

[[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]]</text>
      <sha1>q2pc627mnfbtgyqypc2q822ypcx8mb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139617</id>
    <revision>
      <id>636628</id>
      <timestamp>2026-09-22T05:24:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: [[File:Caril_de_caranguejo.jpg|thumb|300x300px|''কেৰিল ডি কাৰেংগুৱেজো'' বা কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী।]] '''কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী''' ([[পৰ্তুগীজ]]: ''caril de caranguejo'') হৈছে এক পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক খাদ্য, যাক পিছলৈ পৰ্তুগীজসকলে নিজৰ...</comment>
      <origin>636628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="1jg7lghou3n3y1w5w6luo3mchp9caya" xml:space="preserve">[[File:Caril_de_caranguejo.jpg|thumb|300x300px|''কেৰিল ডি কাৰেংগুৱেজো'' বা কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী।]]
'''কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী''' ([[পৰ্তুগীজ]]: ''caril de caranguejo'') হৈছে এক পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক খাদ্য, যাক পিছলৈ পৰ্তুগীজসকলে নিজৰ ৰন্ধনশৈলীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত বৰ্তমানৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত পূৰ্বৰ পৰ্তুগীজ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত [[গোৱা]], [[দমন আৰু দিউ]] অঞ্চলৰ এক মিশ্ৰিত ইণ্ডো-পৰ্তুগীজ ব্যঞ্জনৰ সৃষ্টি হয়। গোৱা মূলৰ বৃহৎ জনসংখ্যাৰ উপস্থিতিৰ বাবে ই মোজাম্বিকৰো এক অন্যতম পৰম্পৰাগত খাদ্য। এইটো [[কেঁকোৰা]]ৰে প্ৰস্তুত কৰা এক প্ৰকাৰৰ তৰকাৰী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://receitasemenus.net|title=Caril de Caranguejo (Moçambique) - ReceitaseMenus.net |first=Luis |last=Ferreira |website=Receitasemenus.net |accessdate=10 September 2017}}&lt;/ref&gt; যি গোৱাৰ উপকূলীয় অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়।

কেঁকোৰাৰ উপৰিও ইয়াৰ প্ৰধান উপাদানসমূহৰ ভিতৰত [[পিয়াঁজ]], বিলাহী, পিৰি পিৰি (এক প্ৰকাৰৰ জলকীয়া বা ''Capsicum chinense''), [[নহৰু]], নৰিকল আৰু বিভিন্ন মছলা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে, যিয়ে তৰকাৰীখনক এটা ধুনীয়া হালধীয়া ৰং প্ৰদান কৰে।

নৰিকলখিনি প্ৰথমে ৰুকি লৈ তাৰ পৰা [[গাখীৰ]] উলিয়াই লোৱা হয়। কেঁকোৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি বা ইয়াৰ মাংসখিনি এৰুৱাই ল'ব পাৰি। সিজোৱা কেঁকোৰাখিনি বেছিভাগ উপাদানৰ সৈতে এটা পাত্ৰত দি উতলিবলৈ দিয়া হয়। কিছু সময়ৰ পিছত ইয়াত নৰিকলৰ গাখীৰ যোগ কৰা হয় আৰু তৰকাৰীখন ডাঠ হ'বলৈ প্ৰায় ৩০ মিনিট সময় উতলোৱা হয়।

ইয়াক সাধাৰণতে বগা [[ভাত]]ৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়, যাৰ সৈতে [[আচাৰ]] আৰু [[পাপড়]] পৰিপূৰক হিচাপে ল'ব পাৰি।

প্ৰখ্যাত ৰন্ধনশিল্পী জেমি অলিভাৰৰ সংস্কৰণত কেঁকোৰাৰ [[মাংস]]ৰ সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[জলকীয়া]], [[পিয়াঁজ]], [[নহৰু]], [[আদা]], [[জীৰা]], [[ইলাচী]], [[সৰিয়হ]], মৌৰী, [[নেমু]]ৰ ৰস আৰু নৰিকলৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ব্যঞ্জনবিধ প্ৰায় ৩৫ মিনিটত ৰান্ধি উলিয়াব পাৰি।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Oliver |first=Jamie |author-link=Jamie Oliver |title=Southern Indian crab curry |url=https://jamieoliver.com |publisher=Jamie Oliver |access-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
*[http://goanfoodrecipes.com Crab xacuti]
*[http://flavorsofmumbai.com  Goan Crab Curry Recipe, How to make Goan Crab Curry Recipe | Goan Curries]
*[http://ndtv.com Goan crab curry]
*[http://archanaskitchen.com Goan Crab Masala Recipe (Goan Style Crab Curry) ]
*[https://youtube.com Desi Cuisine 133 Goan Crab Curry]</text>
      <sha1>1jg7lghou3n3y1w5w6luo3mchp9caya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636629</id>
      <parentid>636628</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4522" sha1="42jy5orgmqtki6dj7sxajz61fiwwfn3" xml:space="preserve">[[File:Caril_de_caranguejo.jpg|thumb|300x300px|''কেৰিল ডি কাৰেংগুৱেজো'' বা কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী।]]
'''কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Crab curry; [[পৰ্তুগীজ]]: ''caril de caranguejo'') হৈছে এক পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক খাদ্য, যাক পিছলৈ পৰ্তুগীজসকলে নিজৰ ৰন্ধনশৈলীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত বৰ্তমানৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত পূৰ্বৰ পৰ্তুগীজ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত [[গোৱা]], [[দমন আৰু দিউ]] অঞ্চলৰ এক মিশ্ৰিত ইণ্ডো-পৰ্তুগীজ ব্যঞ্জনৰ সৃষ্টি হয়। গোৱা মূলৰ বৃহৎ জনসংখ্যাৰ উপস্থিতিৰ বাবে ই মোজাম্বিকৰো এক অন্যতম পৰম্পৰাগত খাদ্য। এইটো [[কেঁকোৰা]]ৰে প্ৰস্তুত কৰা এক প্ৰকাৰৰ তৰকাৰী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://receitasemenus.net|title=Caril de Caranguejo (Moçambique) - ReceitaseMenus.net |first=Luis |last=Ferreira |website=Receitasemenus.net |accessdate=10 September 2017}}&lt;/ref&gt; যি গোৱাৰ উপকূলীয় অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়।

কেঁকোৰাৰ উপৰিও ইয়াৰ প্ৰধান উপাদানসমূহৰ ভিতৰত [[পিয়াঁজ]], বিলাহী, পিৰি পিৰি (এক প্ৰকাৰৰ জলকীয়া বা ''Capsicum chinense''), [[নহৰু]], নৰিকল আৰু বিভিন্ন মছলা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে, যিয়ে তৰকাৰীখনক এটা ধুনীয়া হালধীয়া ৰং প্ৰদান কৰে।

নৰিকলখিনি প্ৰথমে ৰুকি লৈ তাৰ পৰা [[গাখীৰ]] উলিয়াই লোৱা হয়। কেঁকোৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি বা ইয়াৰ মাংসখিনি এৰুৱাই ল'ব পাৰি। সিজোৱা কেঁকোৰাখিনি বেছিভাগ উপাদানৰ সৈতে এটা পাত্ৰত দি উতলিবলৈ দিয়া হয়। কিছু সময়ৰ পিছত ইয়াত নৰিকলৰ গাখীৰ যোগ কৰা হয় আৰু তৰকাৰীখন ডাঠ হ'বলৈ প্ৰায় ৩০ মিনিট সময় উতলোৱা হয়।

ইয়াক সাধাৰণতে বগা [[ভাত]]ৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়, যাৰ সৈতে [[আচাৰ]] আৰু [[পাপড়]] পৰিপূৰক হিচাপে ল'ব পাৰি।

প্ৰখ্যাত ৰন্ধনশিল্পী জেমি অলিভাৰৰ সংস্কৰণত কেঁকোৰাৰ [[মাংস]]ৰ সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[জলকীয়া]], [[পিয়াঁজ]], [[নহৰু]], [[আদা]], [[জীৰা]], [[ইলাচী]], [[সৰিয়হ]], মৌৰী, [[নেমু]]ৰ ৰস আৰু নৰিকলৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ব্যঞ্জনবিধ প্ৰায় ৩৫ মিনিটত ৰান্ধি উলিয়াব পাৰি।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Oliver |first=Jamie |author-link=Jamie Oliver |title=Southern Indian crab curry |url=https://jamieoliver.com |publisher=Jamie Oliver |access-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
*[http://goanfoodrecipes.com Crab xacuti]
*[http://flavorsofmumbai.com  Goan Crab Curry Recipe, How to make Goan Crab Curry Recipe | Goan Curries]
*[http://ndtv.com Goan crab curry]
*[http://archanaskitchen.com Goan Crab Masala Recipe (Goan Style Crab Curry) ]
*[https://youtube.com Desi Cuisine 133 Goan Crab Curry]</text>
      <sha1>42jy5orgmqtki6dj7sxajz61fiwwfn3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636630</id>
      <parentid>636629</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4535" sha1="ftaf5ueynn69jcq8l5koeupkjymbi7u" xml:space="preserve">[[File:Caril_de_caranguejo.jpg|thumb|300x300px|''কেৰিল ডি কাৰেংগুৱেজো'' বা কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী।]]
'''কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Crab curry; [[পৰ্তুগীজ]]: ''caril de caranguejo'') হৈছে এক পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক খাদ্য, যাক পিছলৈ পৰ্তুগীজসকলে নিজৰ ৰন্ধনশৈলীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত বৰ্তমানৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত পূৰ্বৰ পৰ্তুগীজ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত [[গোৱা]], [[দমন আৰু দিউ]] অঞ্চলৰ এক মিশ্ৰিত ইণ্ডো-পৰ্তুগীজ ব্যঞ্জনৰ সৃষ্টি হয়। গোৱা মূলৰ বৃহৎ জনসংখ্যাৰ উপস্থিতিৰ বাবে ই মোজাম্বিকৰো এক অন্যতম পৰম্পৰাগত খাদ্য। এইটো [[কেঁকোৰা]]ৰে প্ৰস্তুত কৰা এক প্ৰকাৰৰ তৰকাৰী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://receitasemenus.net|title=Caril de Caranguejo (Moçambique) - ReceitaseMenus.net |first=Luis |last=Ferreira |website=Receitasemenus.net |accessdate=10 September 2017}}&lt;/ref&gt; যি গোৱাৰ উপকূলীয় অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়।

কেঁকোৰাৰ উপৰিও ইয়াৰ প্ৰধান উপাদানসমূহৰ ভিতৰত [[পিয়াঁজ]], বিলাহী, পিৰি পিৰি (এক প্ৰকাৰৰ জলকীয়া বা ''Capsicum chinense''), [[নহৰু]], নৰিকল আৰু বিভিন্ন মছলা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে, যিয়ে তৰকাৰীখনক এটা ধুনীয়া হালধীয়া ৰং প্ৰদান কৰে।

নৰিকলখিনি প্ৰথমে ৰুকি লৈ তাৰ পৰা [[গাখীৰ]] উলিয়াই লোৱা হয়। কেঁকোৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি বা ইয়াৰ মাংসখিনি এৰুৱাই ল'ব পাৰি। সিজোৱা কেঁকোৰাখিনি বেছিভাগ উপাদানৰ সৈতে এটা পাত্ৰত দি উতলিবলৈ দিয়া হয়। কিছু সময়ৰ পিছত ইয়াত নৰিকলৰ গাখীৰ যোগ কৰা হয় আৰু তৰকাৰীখন ডাঠ হ'বলৈ প্ৰায় ৩০ মিনিট সময় উতলোৱা হয়।

ইয়াক সাধাৰণতে বগা [[ভাত]]ৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়, যাৰ সৈতে [[আচাৰ]] আৰু [[পাপড়]] পৰিপূৰক হিচাপে ল'ব পাৰি।

প্ৰখ্যাত ৰন্ধনশিল্পী জেমি অলিভাৰৰ সংস্কৰণত কেঁকোৰাৰ [[মাংস]]ৰ সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[জলকীয়া]], [[পিয়াঁজ]], [[নহৰু]], [[আদা]], [[জীৰা]], [[ইলাচী]], [[সৰিয়হ]], [[গুৱামৰি]], [[নেমু]]ৰ ৰস আৰু নৰিকলৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ব্যঞ্জনবিধ প্ৰায় ৩৫ মিনিটত ৰান্ধি উলিয়াব পাৰি।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Oliver |first=Jamie |author-link=Jamie Oliver |title=Southern Indian crab curry |url=https://jamieoliver.com |publisher=Jamie Oliver |access-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
*[http://goanfoodrecipes.com Crab xacuti]
*[http://flavorsofmumbai.com  Goan Crab Curry Recipe, How to make Goan Crab Curry Recipe | Goan Curries]
*[http://ndtv.com Goan crab curry]
*[http://archanaskitchen.com Goan Crab Masala Recipe (Goan Style Crab Curry) ]
*[https://youtube.com Desi Cuisine 133 Goan Crab Curry]</text>
      <sha1>ftaf5ueynn69jcq8l5koeupkjymbi7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636631</id>
      <parentid>636630</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>636631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4531" sha1="rkd7ywed0dttaa0uz5lf0bsinfxhxi0" xml:space="preserve">[[File:Caril_de_caranguejo.jpg|thumb|300x300px|''কেৰিল ডি কাৰেংগুৱেজো'' বা কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী।]]
'''কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Crab curry; [[পৰ্তুগীজ]]: ''caril de caranguejo'') হৈছে এক পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক খাদ্য, যাক পিছলৈ পৰ্তুগীজসকলে নিজৰ ৰন্ধনশৈলীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত বৰ্তমানৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত পূৰ্বৰ পৰ্তুগীজ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত [[গোৱা]], [[দমন আৰু দিউ]] অঞ্চলৰ এক মিশ্ৰিত ইণ্ডো-পৰ্তুগীজ ব্যঞ্জনৰ সৃষ্টি হয়। গোৱা মূলৰ বৃহৎ জনসংখ্যাৰ উপস্থিতিৰ বাবে ই মোজাম্বিকৰো এক অন্যতম পৰম্পৰাগত খাদ্য। এইটো [[কেঁকোৰা]]ৰে প্ৰস্তুত কৰা এক প্ৰকাৰৰ তৰকাৰী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://receitasemenus.net|title=Caril de Caranguejo (Moçambique) - ReceitaseMenus.net |first=Luis |last=Ferreira |website=Receitasemenus.net |accessdate=10 September 2017}}&lt;/ref&gt; যি গোৱাৰ উপকূলীয় অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়।

কেঁকোৰাৰ উপৰিও ইয়াৰ প্ৰধান উপাদানসমূহৰ ভিতৰত [[পিয়াঁজ]], বিলাহী, পিৰি পিৰি (এক প্ৰকাৰৰ জলকীয়া বা ''Capsicum chinense''), [[নহৰু]], নৰিকল আৰু বিভিন্ন মছলা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে, যিয়ে তৰকাৰীখনক এটা ধুনীয়া হালধীয়া ৰং প্ৰদান কৰে।

নৰিকলখিনি প্ৰথমে ৰুকি লৈ তাৰ পৰা [[গাখীৰ]] উলিয়াই লোৱা হয়। কেঁকোৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি বা ইয়াৰ মাংসখিনি এৰুৱাই ল'ব পাৰি। সিজোৱা কেঁকোৰাখিনি বেছিভাগ উপাদানৰ সৈতে এটা পাত্ৰত দি উতলিবলৈ দিয়া হয়। কিছু সময়ৰ পিছত ইয়াত নৰিকলৰ গাখীৰ যোগ কৰা হয় আৰু তৰকাৰীখন ডাঠ হ'বলৈ প্ৰায় ৩০ মিনিট সময় উতলোৱা হয়।

ইয়াক সাধাৰণতে বগা [[ভাত]]ৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়, যাৰ সৈতে [[আচাৰ]] আৰু [[পাপড়]] পৰিপূৰক হিচাপে ল'ব পাৰি।

প্ৰখ্যাত ৰন্ধনশিল্পী জেমি অলিভাৰৰ সংস্কৰণত কেঁকোৰাৰ [[মাংস]]ৰ সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[জলকীয়া]], [[পিয়াঁজ]], [[নহৰু]], [[আদা]], [[জীৰা]], [[ইলাচী]], [[সৰিয়হ]], [[গুৱামৰি]], [[নেমু]]ৰ ৰস আৰু নৰিকলৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ব্যঞ্জনবিধ প্ৰায় ৩৫ মিনিটত ৰান্ধি উলিয়াব পাৰি।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Oliver |first=Jamie |author-link=Jamie Oliver |title=Southern Indian crab curry |url=https://jamieoliver.com |publisher=Jamie Oliver |access-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
*[http://goanfoodrecipes.com Crab xacuti]
*[http://flavorsofmumbai.com  Goan Crab Curry Recipe, How to make Goan Crab Curry Recipe | Goan Curries]
*[http://ndtv.com Goan crab curry]
*[http://archanaskitchen.com Goan Crab Masala Recipe (Goan Style Crab Curry) ]
*[https://youtube.com Desi Cuisine 133 Goan Crab Curry]</text>
      <sha1>rkd7ywed0dttaa0uz5lf0bsinfxhxi0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636632</id>
      <parentid>636631</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:মাংস]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4568" sha1="ermcely4iwi6r0sskdthnq58lpmx7vr" xml:space="preserve">[[File:Caril_de_caranguejo.jpg|thumb|300x300px|''কেৰিল ডি কাৰেংগুৱেজো'' বা কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী।]]
'''কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Crab curry; [[পৰ্তুগীজ]]: ''caril de caranguejo'') হৈছে এক পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক খাদ্য, যাক পিছলৈ পৰ্তুগীজসকলে নিজৰ ৰন্ধনশৈলীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত বৰ্তমানৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত পূৰ্বৰ পৰ্তুগীজ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত [[গোৱা]], [[দমন আৰু দিউ]] অঞ্চলৰ এক মিশ্ৰিত ইণ্ডো-পৰ্তুগীজ ব্যঞ্জনৰ সৃষ্টি হয়। গোৱা মূলৰ বৃহৎ জনসংখ্যাৰ উপস্থিতিৰ বাবে ই মোজাম্বিকৰো এক অন্যতম পৰম্পৰাগত খাদ্য। এইটো [[কেঁকোৰা]]ৰে প্ৰস্তুত কৰা এক প্ৰকাৰৰ তৰকাৰী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://receitasemenus.net|title=Caril de Caranguejo (Moçambique) - ReceitaseMenus.net |first=Luis |last=Ferreira |website=Receitasemenus.net |accessdate=10 September 2017}}&lt;/ref&gt; যি গোৱাৰ উপকূলীয় অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়।

কেঁকোৰাৰ উপৰিও ইয়াৰ প্ৰধান উপাদানসমূহৰ ভিতৰত [[পিয়াঁজ]], বিলাহী, পিৰি পিৰি (এক প্ৰকাৰৰ জলকীয়া বা ''Capsicum chinense''), [[নহৰু]], নৰিকল আৰু বিভিন্ন মছলা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে, যিয়ে তৰকাৰীখনক এটা ধুনীয়া হালধীয়া ৰং প্ৰদান কৰে।

নৰিকলখিনি প্ৰথমে ৰুকি লৈ তাৰ পৰা [[গাখীৰ]] উলিয়াই লোৱা হয়। কেঁকোৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি বা ইয়াৰ মাংসখিনি এৰুৱাই ল'ব পাৰি। সিজোৱা কেঁকোৰাখিনি বেছিভাগ উপাদানৰ সৈতে এটা পাত্ৰত দি উতলিবলৈ দিয়া হয়। কিছু সময়ৰ পিছত ইয়াত নৰিকলৰ গাখীৰ যোগ কৰা হয় আৰু তৰকাৰীখন ডাঠ হ'বলৈ প্ৰায় ৩০ মিনিট সময় উতলোৱা হয়।

ইয়াক সাধাৰণতে বগা [[ভাত]]ৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়, যাৰ সৈতে [[আচাৰ]] আৰু [[পাপড়]] পৰিপূৰক হিচাপে ল'ব পাৰি।

প্ৰখ্যাত ৰন্ধনশিল্পী জেমি অলিভাৰৰ সংস্কৰণত কেঁকোৰাৰ [[মাংস]]ৰ সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[জলকীয়া]], [[পিয়াঁজ]], [[নহৰু]], [[আদা]], [[জীৰা]], [[ইলাচী]], [[সৰিয়হ]], [[গুৱামৰি]], [[নেমু]]ৰ ৰস আৰু নৰিকলৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ব্যঞ্জনবিধ প্ৰায় ৩৫ মিনিটত ৰান্ধি উলিয়াব পাৰি।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Oliver |first=Jamie |author-link=Jamie Oliver |title=Southern Indian crab curry |url=https://jamieoliver.com |publisher=Jamie Oliver |access-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
*[http://goanfoodrecipes.com Crab xacuti]
*[http://flavorsofmumbai.com  Goan Crab Curry Recipe, How to make Goan Crab Curry Recipe | Goan Curries]
*[http://ndtv.com Goan crab curry]
*[http://archanaskitchen.com Goan Crab Masala Recipe (Goan Style Crab Curry) ]
*[https://youtube.com Desi Cuisine 133 Goan Crab Curry]

[[শ্ৰেণী:মাংস]]</text>
      <sha1>ermcely4iwi6r0sskdthnq58lpmx7vr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636633</id>
      <parentid>636632</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:28:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ৰন্ধনপ্ৰণালী]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4628" sha1="ov3mnnva8yyj0gw6zjoz6av0kjjefsf" xml:space="preserve">[[File:Caril_de_caranguejo.jpg|thumb|300x300px|''কেৰিল ডি কাৰেংগুৱেজো'' বা কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী।]]
'''কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Crab curry; [[পৰ্তুগীজ]]: ''caril de caranguejo'') হৈছে এক পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক খাদ্য, যাক পিছলৈ পৰ্তুগীজসকলে নিজৰ ৰন্ধনশৈলীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত বৰ্তমানৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত পূৰ্বৰ পৰ্তুগীজ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত [[গোৱা]], [[দমন আৰু দিউ]] অঞ্চলৰ এক মিশ্ৰিত ইণ্ডো-পৰ্তুগীজ ব্যঞ্জনৰ সৃষ্টি হয়। গোৱা মূলৰ বৃহৎ জনসংখ্যাৰ উপস্থিতিৰ বাবে ই মোজাম্বিকৰো এক অন্যতম পৰম্পৰাগত খাদ্য। এইটো [[কেঁকোৰা]]ৰে প্ৰস্তুত কৰা এক প্ৰকাৰৰ তৰকাৰী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://receitasemenus.net|title=Caril de Caranguejo (Moçambique) - ReceitaseMenus.net |first=Luis |last=Ferreira |website=Receitasemenus.net |accessdate=10 September 2017}}&lt;/ref&gt; যি গোৱাৰ উপকূলীয় অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়।

কেঁকোৰাৰ উপৰিও ইয়াৰ প্ৰধান উপাদানসমূহৰ ভিতৰত [[পিয়াঁজ]], বিলাহী, পিৰি পিৰি (এক প্ৰকাৰৰ জলকীয়া বা ''Capsicum chinense''), [[নহৰু]], নৰিকল আৰু বিভিন্ন মছলা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে, যিয়ে তৰকাৰীখনক এটা ধুনীয়া হালধীয়া ৰং প্ৰদান কৰে।

নৰিকলখিনি প্ৰথমে ৰুকি লৈ তাৰ পৰা [[গাখীৰ]] উলিয়াই লোৱা হয়। কেঁকোৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি বা ইয়াৰ মাংসখিনি এৰুৱাই ল'ব পাৰি। সিজোৱা কেঁকোৰাখিনি বেছিভাগ উপাদানৰ সৈতে এটা পাত্ৰত দি উতলিবলৈ দিয়া হয়। কিছু সময়ৰ পিছত ইয়াত নৰিকলৰ গাখীৰ যোগ কৰা হয় আৰু তৰকাৰীখন ডাঠ হ'বলৈ প্ৰায় ৩০ মিনিট সময় উতলোৱা হয়।

ইয়াক সাধাৰণতে বগা [[ভাত]]ৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়, যাৰ সৈতে [[আচাৰ]] আৰু [[পাপড়]] পৰিপূৰক হিচাপে ল'ব পাৰি।

প্ৰখ্যাত ৰন্ধনশিল্পী জেমি অলিভাৰৰ সংস্কৰণত কেঁকোৰাৰ [[মাংস]]ৰ সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[জলকীয়া]], [[পিয়াঁজ]], [[নহৰু]], [[আদা]], [[জীৰা]], [[ইলাচী]], [[সৰিয়হ]], [[গুৱামৰি]], [[নেমু]]ৰ ৰস আৰু নৰিকলৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ব্যঞ্জনবিধ প্ৰায় ৩৫ মিনিটত ৰান্ধি উলিয়াব পাৰি।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Oliver |first=Jamie |author-link=Jamie Oliver |title=Southern Indian crab curry |url=https://jamieoliver.com |publisher=Jamie Oliver |access-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
*[http://goanfoodrecipes.com Crab xacuti]
*[http://flavorsofmumbai.com  Goan Crab Curry Recipe, How to make Goan Crab Curry Recipe | Goan Curries]
*[http://ndtv.com Goan crab curry]
*[http://archanaskitchen.com Goan Crab Masala Recipe (Goan Style Crab Curry) ]
*[https://youtube.com Desi Cuisine 133 Goan Crab Curry]

[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>ov3mnnva8yyj0gw6zjoz6av0kjjefsf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636635</id>
      <parentid>636633</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:34:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:খাদ্য]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>636635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4667" sha1="ljz2r5xysq9ef5ckw4d6f9mssdvhuyb" xml:space="preserve">[[File:Caril_de_caranguejo.jpg|thumb|300x300px|''কেৰিল ডি কাৰেংগুৱেজো'' বা কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী।]]
'''কেঁকোৰাৰ তৰকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Crab curry; [[পৰ্তুগীজ]]: ''caril de caranguejo'') হৈছে এক পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক খাদ্য, যাক পিছলৈ পৰ্তুগীজসকলে নিজৰ ৰন্ধনশৈলীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত বৰ্তমানৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত পূৰ্বৰ পৰ্তুগীজ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত [[গোৱা]], [[দমন আৰু দিউ]] অঞ্চলৰ এক মিশ্ৰিত ইণ্ডো-পৰ্তুগীজ ব্যঞ্জনৰ সৃষ্টি হয়। গোৱা মূলৰ বৃহৎ জনসংখ্যাৰ উপস্থিতিৰ বাবে ই মোজাম্বিকৰো এক অন্যতম পৰম্পৰাগত খাদ্য। এইটো [[কেঁকোৰা]]ৰে প্ৰস্তুত কৰা এক প্ৰকাৰৰ তৰকাৰী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://receitasemenus.net|title=Caril de Caranguejo (Moçambique) - ReceitaseMenus.net |first=Luis |last=Ferreira |website=Receitasemenus.net |accessdate=10 September 2017}}&lt;/ref&gt; যি গোৱাৰ উপকূলীয় অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়।

কেঁকোৰাৰ উপৰিও ইয়াৰ প্ৰধান উপাদানসমূহৰ ভিতৰত [[পিয়াঁজ]], বিলাহী, পিৰি পিৰি (এক প্ৰকাৰৰ জলকীয়া বা ''Capsicum chinense''), [[নহৰু]], নৰিকল আৰু বিভিন্ন মছলা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে, যিয়ে তৰকাৰীখনক এটা ধুনীয়া হালধীয়া ৰং প্ৰদান কৰে।

নৰিকলখিনি প্ৰথমে ৰুকি লৈ তাৰ পৰা [[গাখীৰ]] উলিয়াই লোৱা হয়। কেঁকোৰাটো সৰু সৰু টুকুৰা কৰি বা ইয়াৰ মাংসখিনি এৰুৱাই ল'ব পাৰি। সিজোৱা কেঁকোৰাখিনি বেছিভাগ উপাদানৰ সৈতে এটা পাত্ৰত দি উতলিবলৈ দিয়া হয়। কিছু সময়ৰ পিছত ইয়াত নৰিকলৰ গাখীৰ যোগ কৰা হয় আৰু তৰকাৰীখন ডাঠ হ'বলৈ প্ৰায় ৩০ মিনিট সময় উতলোৱা হয়।

ইয়াক সাধাৰণতে বগা [[ভাত]]ৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়, যাৰ সৈতে [[আচাৰ]] আৰু [[পাপড়]] পৰিপূৰক হিচাপে ল'ব পাৰি।

প্ৰখ্যাত ৰন্ধনশিল্পী জেমি অলিভাৰৰ সংস্কৰণত কেঁকোৰাৰ [[মাংস]]ৰ সোৱাদ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[জলকীয়া]], [[পিয়াঁজ]], [[নহৰু]], [[আদা]], [[জীৰা]], [[ইলাচী]], [[সৰিয়হ]], [[গুৱামৰি]], [[নেমু]]ৰ ৰস আৰু নৰিকলৰ গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ব্যঞ্জনবিধ প্ৰায় ৩৫ মিনিটত ৰান্ধি উলিয়াব পাৰি।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Oliver |first=Jamie |author-link=Jamie Oliver |title=Southern Indian crab curry |url=https://jamieoliver.com |publisher=Jamie Oliver |access-date=4 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
*[http://goanfoodrecipes.com Crab xacuti]
*[http://flavorsofmumbai.com  Goan Crab Curry Recipe, How to make Goan Crab Curry Recipe | Goan Curries]
*[http://ndtv.com Goan crab curry]
*[http://archanaskitchen.com Goan Crab Masala Recipe (Goan Style Crab Curry) ]
*[https://youtube.com Desi Cuisine 133 Goan Crab Curry]

[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]</text>
      <sha1>ljz2r5xysq9ef5ckw4d6f9mssdvhuyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>এন্দুৰৰ মাংস</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139618</id>
    <revision>
      <id>636637</id>
      <timestamp>2026-09-22T05:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: [[File:Barbecued rats for sale, Thailand.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড]]ত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ভজা এন্দুৰৰ মাংস।]] '''এন্দুৰৰ মাংস''' বা '''নিগনিৰ মাংস''' হৈছে মজলীয়া আকাৰৰ, দীঘল নেজযুক্ত কূটি খোৱা প্ৰাণী [[নিগনি]]ৰ বিভিন্ন প্ৰজাত...</comment>
      <origin>636637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1972" sha1="gw35jmb5sgazqfltrvxym3jq6bauv33" xml:space="preserve">[[File:Barbecued rats for sale, Thailand.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড]]ত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ভজা এন্দুৰৰ মাংস।]]
'''এন্দুৰৰ মাংস''' বা '''নিগনিৰ মাংস''' হৈছে মজলীয়া আকাৰৰ, দীঘল নেজযুক্ত কূটি খোৱা প্ৰাণী [[নিগনি]]ৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ [[মাংস]]। এই খাদ্যবিধ কিছুমান সংস্কৃতিত নিষিদ্ধ হ'লেও আন কিছুমান সংস্কৃতিত ইয়াক এক প্ৰধান বা প্ৰচলিত [[খাদ্য]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;newvision&quot;&gt;{{cite web |author=Newvision Archive |url=http://newvision.co.ug |title=Rats for dinner, a delicacy to some, a taboo to many |publisher=Newvision.co.ug |date=2005-03-10 |access-date=2012-09-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922012421/http://newvision.co.ug |archive-date=2012-09-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dailyrecord&quot;&gt;{{cite news |url=https://google.com|title=Rat meat taboo|newspaper=Daily Record |location=Ellensburg, WA (USA) |date=1981-09-11 |access-date=2012-09-24 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞাৰ অন্তৰালত সাধাৰণতে বেমাৰ-আজাৰৰ ভয় বা ধৰ্মীয় বাধা থাকে; কিন্তু বহু ঠাইত এন্দুৰৰ জনসংখ্যা অতি বেছি হোৱাৰ বাবে স্থানীয় লোকে ইয়াক নিজৰ খাদ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাংসৰ ব্যঞ্জন]]</text>
      <sha1>gw35jmb5sgazqfltrvxym3jq6bauv33</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636639</id>
      <parentid>636637</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2048" sha1="9rq6yj1u9ble90xoy8v9k0rytbd955h" xml:space="preserve">[[File:Barbecued rats for sale, Thailand.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড]]ত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ভজা এন্দূৰৰ মাংস। ]]
'''এন্দূৰৰ মাংস''' বা '''নিগনিৰ মাংস''' হৈছে মজলীয়া আকাৰৰ, দীঘল নেজযুক্ত কূটি খোৱা প্ৰাণী [[নিগনি]]ৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ [[মাংস]]। এই খাদ্যবিধ কিছুমান সংস্কৃতিত নিষিদ্ধ হ'লেও আন কিছুমান সংস্কৃতিত ইয়াক এক প্ৰধান বা প্ৰচলিত [[খাদ্য]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;newvision&quot;&gt;{{cite web |author=Newvision Archive |url=http://newvision.co.ug |title=Rats for dinner, a delicacy to some, a taboo to many |publisher=Newvision.co.ug |date=2005-03-10 |access-date=2012-09-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922012421/http://newvision.co.ug |archive-date=2012-09-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dailyrecord&quot;&gt;{{cite news |url=https://google.com|title=Rat meat taboo|newspaper=Daily Record |location=Ellensburg, WA (USA) |date=1981-09-11 |access-date=2012-09-24 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞাৰ অন্তৰালত সাধাৰণতে বেমাৰ-আজাৰৰ ভয় বা ধৰ্মীয় বাধা থাকে; কিন্তু বহু ঠাইত এন্দূৰৰ জনসংখ্যা অতি বেছি হোৱাৰ বাবে স্থানীয় লোকে ইয়াক নিজৰ খাদ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে। 

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>9rq6yj1u9ble90xoy8v9k0rytbd955h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636640</id>
      <parentid>636639</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2066" sha1="lh9fhgoq5978rlz3hm5j9jp8z6i6eqz" xml:space="preserve">[[File:Barbecued rats for sale, Thailand.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড]]ত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ভজা এন্দূৰৰ মাংস। ]]
'''এন্দূৰৰ মাংস''' বা '''নিগনিৰ মাংস''' হৈছে মজলীয়া আকাৰৰ, দীঘল নেজযুক্ত কূটি খোৱা প্ৰাণী [[নিগনি|এন্দুৰ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ [[মাংস]]। এই খাদ্যবিধ কিছুমান সংস্কৃতিত নিষিদ্ধ হ'লেও আন কিছুমান সংস্কৃতিত ইয়াক এক প্ৰধান বা প্ৰচলিত [[খাদ্য]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;newvision&quot;&gt;{{cite web |author=Newvision Archive |url=http://newvision.co.ug |title=Rats for dinner, a delicacy to some, a taboo to many |publisher=Newvision.co.ug |date=2005-03-10 |access-date=2012-09-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922012421/http://newvision.co.ug |archive-date=2012-09-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dailyrecord&quot;&gt;{{cite news |url=https://google.com|title=Rat meat taboo|newspaper=Daily Record |location=Ellensburg, WA (USA) |date=1981-09-11 |access-date=2012-09-24 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞাৰ অন্তৰালত সাধাৰণতে বেমাৰ-আজাৰৰ ভয় বা ধৰ্মীয় বাধা থাকে; কিন্তু বহু ঠাইত এন্দূৰৰ জনসংখ্যা অতি বেছি হোৱাৰ বাবে স্থানীয় লোকে ইয়াক নিজৰ খাদ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>lh9fhgoq5978rlz3hm5j9jp8z6i6eqz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636641</id>
      <parentid>636640</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>636641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17894" sha1="4vxpqcp2fzgdo1dorewof3smx7qw742" xml:space="preserve">[[File:Barbecued rats for sale, Thailand.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড]]ত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ভজা এন্দূৰৰ মাংস। ]]
'''এন্দূৰৰ মাংস''' বা '''নিগনিৰ মাংস''' হৈছে মজলীয়া আকাৰৰ, দীঘল নেজযুক্ত কূটি খোৱা প্ৰাণী [[নিগনি|এন্দুৰ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ [[মাংস]]। এই খাদ্যবিধ কিছুমান সংস্কৃতিত নিষিদ্ধ হ'লেও আন কিছুমান সংস্কৃতিত ইয়াক এক প্ৰধান বা প্ৰচলিত [[খাদ্য]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;newvision&quot;&gt;{{cite web |author=Newvision Archive |url=http://newvision.co.ug |title=Rats for dinner, a delicacy to some, a taboo to many |publisher=Newvision.co.ug |date=2005-03-10 |access-date=2012-09-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922012421/http://newvision.co.ug |archive-date=2012-09-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dailyrecord&quot;&gt;{{cite news |url=https://google.com|title=Rat meat taboo|newspaper=Daily Record |location=Ellensburg, WA (USA) |date=1981-09-11 |access-date=2012-09-24 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞাৰ অন্তৰালত সাধাৰণতে বেমাৰ-আজাৰৰ ভয় বা ধৰ্মীয় বাধা থাকে; কিন্তু বহু ঠাইত এন্দূৰৰ জনসংখ্যা অতি বেছি হোৱাৰ বাবে স্থানীয় লোকে ইয়াক নিজৰ খাদ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে।

== আঞ্চলিক ভিত্তিত ==
=== আফ্ৰিকা ===
পূৰ্ব আফ্ৰিকাৰ মালাৱীত (Malawi) মানুহে খাদ্যৰ বাবে মাকৈৰ পথাৰত বনৰীয়া নিগনি চিকাৰ কৰে। তেওঁলোকে নিগনিবোৰ কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ সেক দিয়ে, নিমখ সানে বা শুকুৱাই লয়। বজাৰ আৰু পথৰ কাষৰ দোকানবোৰত ই এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref name=&quot;nbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna32346345 |title=Mice, anyone? They make tasty meal in Malawi |publisher=[[NBC]] |date=2009-08-10 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt; [[উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকা]]ৰ যিবোৰ অঞ্চলত [[বেত-এন্দুৰ]] (cane rats) পোৱা যায়, তাত কিছুমান লোকৰ এইবোৰ খোৱাৰ অভ্যাস আছে।&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/future/article/20151207-the-countries-where-rats-are-on-the-menu |first=Karl |last=Gruber |publisher=[[BBC]] |title=While rats are met with revulsion in most parts of the world, some communities put rodents pride of place on the dinner menu |date=2015-12-07 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt;

=== এছিয়া ===
[[File:Rat meat sold.jpg|thumb|থাইলেণ্ডত মাংসৰ বাবে বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা এন্দুৰ (সম্ভৱতঃ [[পথাৰৰ এন্দুৰ]] বা ricefield rat)।]]
কিছুমান সংস্কৃতিত এক নিৰ্দিষ্ট সামাজিক বা অৰ্থনৈতিক শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবেহে এন্দুৰ গ্ৰহণযোগ্য খাদ্য হিচাপে সীমিত আছিল বা আছে। [[ভাৰত]]ৰ [[মিছমি লোকসকল|মিছমি]] সংস্কৃতিত এন্দুৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য তালিকাত অপৰিহাৰ্য। কাৰণ মিছমি মহিলাসকলে মাছ, গাহৰিৰ মাংস, বনৰীয়া চৰাই আৰু এন্দুৰৰ বাহিৰে আন কোনো মাংস খাব নোৱাৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Mills | first1 = J. P. | year = 1952 | title = The Mishmis of the Lohit Valley, Assam | journal = The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland | volume = 82 | issue = 1| pages = 1–12 | doi=10.2307/2844036| jstor = 2844036 }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে উত্তৰ ভাৰতৰ [[মুছাহাৰ]] সম্প্ৰদায়ে এক ব্যতিক্ৰমী সুস্বাদু খাদ্য হিচাপে [[এন্দুৰ পালন]] (rat farming)ক ব্যৱসায়িক ৰূপ দিছে।&lt;ref name=&quot;IndiaTimes&quot;&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221223502/http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |title=Musahar Hindus commercialise rat farming |newspaper=India Times |date=2009-02-21 |archive-date=2009-02-21 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[পথাৰৰ এন্দুৰ]] (''[[Rattus argentiventer]]'')ৰ মাংস [[ভিয়েটনামৰ ৰন্ধনশৈলী|ভিয়েটনামী]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |title=Rats Back on the Menu in Vietnam |website=Abcnews.go.com |date=2006-01-06 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052742/https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |title=Vietnamese eat rats and are aggressive, Stanford professor says in article, triggering online uproar |website=Mercurynews.com |date= February 2013|access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224000111/http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PhnomPenh&quot;&gt;{{cite web |author=Sou Vuthy |url=http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |title=Rat meat on the menu at the Vietnam border, Lifestyle, Phnom Penh Post |website=Phnompenhpost.com |date=2012-09-12 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224103941/http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |title=Would You Ever Eat a Rat? VIDEO : Dining with Death |website=TravelChannel.com |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817112606/http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |archive-date=2014-08-17 }}&lt;/ref&gt; [[টাইৱানৰ ৰন্ধনশৈলী|টাইৱানী]],&lt;ref&gt;{{cite news |last=Jennings |first=Ralph |editor-last=Macfie |editor-first=Nick |date=28 January 2008 |title=No ratatouille on Taiwan menu, but plenty of rat |url=https://www.reuters.com/article/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |newspaper=Reuters |location=CHIAYI, Taiwan |access-date=3 September 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209005001/http://www.reuters.com/article/2008/01/28/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |archive-date=9 February 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=HUANG |first=ANNIE |date=10 February 2002 |title=Eat, Drink, Man, Rodent |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1980&amp;dat=20020210&amp;id=WlEwAAAAIBAJ&amp;pg=1119,1152405&amp;hl=en |newspaper=The Item |volume=107|number=118 |location=CHIAYU, Taiwan |page=10A|access-date= 3 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/sketchesfromtaiw00camprich/page/131|title=Sketches from Formosa|author=William Campbell|date=1915|page=131}}&lt;/ref&gt; [[কম্বোডিয়াৰ ৰন্ধনশৈলী|কম্বোডিয়ান]] আৰু [[চীনৰ ৰন্ধনশৈলী|চীনা]] ৰন্ধনশৈলীত খোৱা হয়। কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ পুৰি প্ৰস্তুত কৰা &quot;ৰাট-অন-এ-ষ্টিক&quot; (Rat-on-a-stick) হৈছে ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ ভজা এন্দুৰৰ খাদ্য।&lt;ref name=&quot;Molloy Duschinsky Jensen Shalka 2017&quot;&gt;{{cite book | last1=Molloy | first1=M.J. | last2=Duschinsky | first2=P. | last3=Jensen | first3=K.F. | last4=Shalka | first4=R.J. | title=Running on Empty: Canada and the Indochinese Refugees, 1975-1980 | publisher=MQUP | series=McGill-Queen's Studies in Ethnic History | year=2017 | isbn=978-0-7735-5063-6 | url=https://books.google.com/books?id=ngJbDgAAQBAJ&amp;pg=PA323 | access-date=July 7, 2017 | page=323}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত দক্ষিণ ভিয়েটনামৰ তিনিখন প্ৰদেশত বন্যপ্ৰাণীৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত বিক্ৰী হোৱা পথাৰৰ এন্দুৰৰ ৫৫ শতাংশই [[ক'ৰোনাভাইৰাছ]] কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gorman |first1=James |title=Wildlife Trade Spreads Coronaviruses as Animals Get to Market |url=https://www.nytimes.com/2020/06/19/science/coronavirus-rats-vietnam.html |work=New York Times |access-date=15 December 2021 |date=6 July 2020}}&lt;/ref&gt;

=== ইউৰোপ ===
[[ভিক্টোৰিয়ান যুগ|ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ]] [[যুক্তৰাজ্য|ব্ৰিটেইনত]] ধনী আৰু দুখীয়া উভয় শ্ৰেণীৰ লোকেই এন্দুৰৰ [[পাই]] (rat pie) খাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |title= What was the best meal in history? - Boiled rats in a pie |date= 25 February 2016 |author= Matt Elton |publisher= [[BBC History]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20160316120616/http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |archive-date= 16 March 2016}}&lt;/ref&gt; দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত যুক্তৰাজ্যত হোৱা খাদ্যৰ নাটনিৰ বাবে ব্ৰিটিছ জীৱবিজ্ঞানীসকলে গৱেষণাগাৰৰ এন্দুৰ (laboratory rats) ক্ৰীমৰ সৈতে ৰান্ধি খোৱাৰ কথা জনা যায়।&lt;ref name=&quot;Diamond2006&quot;&gt;{{cite book|author=Jared M. Diamond|title=Collapse: How Societies Choose to Fail Or Succeed|date=January 2006|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-303655-5|pages=105}}&lt;/ref&gt;

বৰ্ডো (Bordeaux) শৈলীত এন্দুৰ ভজাৰ এটা ৰেচিপিত ৱাইনৰ ভঁৰালত বাস কৰা নিচাগ্ৰস্ত এন্দুৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে। এই এন্দুৰবোৰৰ ছাল এৰুৱাই আৰু নাড়ী-ভূঁৰু আঁতৰাই অলিভ তেল আৰু পিহি থোৱা নহৰুৰ (shallots) এটা ডাঠ চচ সানি ভঙা ৱাইনৰ পিপাৰ জুইৰ ওপৰত সেকি লোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Schwabe1979&quot;&gt;{{cite book|author=Calvin W. Schwabe|title=Unmentionable Cuisine|year=1979|publisher=University of Virginia Press|isbn=978-0-8139-1162-5|pages=204|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911185523/https://books.google.com/books?id=SiBntk9jGmoC&amp;pg=PA204|archive-date=2016-09-11}}&lt;/ref&gt;

=== উত্তৰ আমেৰিকা ===
[[ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া]]ত খনি উদ্যোগৰ পতনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সময়ত এন্দুৰৰ ষ্টু (rat stew)ৰ উৎপত্তি হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Worrall |first=Simon |url=http://nationalgeographic.com |title=What's Best, Worst, and Most Weird About American Food |website=://nationalgeographic.com |date=2015-12-20 |access-date=2016-01-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105145241/http://nationalgeographic.com |archive-date=2016-01-05}}&lt;/ref&gt; এই ব্যঞ্জনবিধ পথত দুৰ্ঘটনাত পতিত প্ৰাণীৰ মাংসৰে তৈয়াৰী খাদ্য বা [[ৰোডকিল ৰন্ধনশৈলী]] (roadkill cuisine)ৰ এটা উদাহৰণ আৰু ই ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়াৰ [[মাৰ্লিণ্টন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক 'ৰোডকিল কুক-অফ' (Roadkill Cook-off) প্ৰতিযোগিতাতো স্থান পাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Pollack |first=Hilary |url=https://vice.com |title=America's Most Beloved Regional Dishes Have Dark and Fascinating Histories |website=[[Vice (magazine)|Vice]] |date=2016-01-02 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://archive.org |archive-date=2016-01-10}}&lt;/ref&gt;

=== পলিনেছিয়া ===
[[হাৱাইবাসী]] আৰু [[পলিনেছিয়া|পলিনেছিয়ানসকলৰ]] পৰম্পৰাগত সংস্কৃতিত এন্দুৰ আছিল সাধাৰণ জনতাৰ দৈনন্দিন খাদ্য। কোনো উৎসৱ-পাৰ্বনৰ সময়ত [[ৰাপা নুই]] (Rapa Nui)ৰ পলিনেছিয়ান লোকসকলে এন্দুৰৰ মাংস খাব পাৰিছিল, কিন্তু দ্বীপবাসীসকলে ৰজাক &quot;পৱিত্ৰ অৱস্থা&quot; বা [[টাপু (পলিনেছিয়ান সংস্কৃতি)|''টাপু'']] (tapu) বুলি বিশ্বাস কৰা বাবে ৰজাক এই মাংস খোৱাৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;Leach, Helen. (February 2003) ''Did East Polynesians Have a Concept of Luxury Foods?'' World Archaeology, Vol. 34, No. 3, Luxury Foods. pp. 442–457.&lt;/ref&gt; প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানসমূহ অধ্যয়ন কৰি পুৰাতত্ত্ববিদসকলে দেখা পাইছে যে সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালসমূহৰ তুলনাত সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ অৱশিষ্ট বা হাড় তিনিগুণ বেছি আছিল। এই স্থানবোৰত পোৱা এন্দুৰৰ হাড়বোৰ টুকুৰা-টুকুৰা, পোৰা আৰু এঙাৰসদৃশ পদাৰ্থৰে আবৃত আছিল, যিয়ে প্ৰমাণ কৰে যে এন্দুৰক খাদ্য হিচাপে খোৱা হৈছিল। সাধাৰণ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ হাড়ৰ এনে অধিক উপস্থিতিয়ে সম্ভৱতঃ ইয়াকে বুজায় যে প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ উচ্চ শ্ৰেণীৰ লোকসকলে নিজৰ মৰ্যাদা বা সোৱাদৰ বাবে ইয়াক গ্ৰহণ কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kirch |first1=Patrick V. |last2=Sharyn Jones |first2=O'Day |year=2003 |title=New Archaeological Insights into Food and Status: A Case Study from Pre-Contact Hawaii. |journal=World Archaeology |volume=34 |issue=3 |pages=484–497 |doi=10.1080/0043824021000026468 |s2cid=161955651}}&lt;/ref&gt;

=== দক্ষিণ আমেৰিকা ===
পেৰুৰ [[চিপিবো লোকসকল]] আৰু বলিভিয়াৰ [[চিৰিঅ'ন' লোকসকল]] উভয়ৰে সংস্কৃতিত এন্দুৰ খোৱাটো এক সামাজিক বা ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা (taboo) হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Behrens, Clifford A. (September 1986) ''Shipibo Food Categorization and Preference: Relationships between Indigenous and Western Dietary Concepts''. American Anthropologist, Nathan New Series, Vol. 88, No. 3. pp. 647–658.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Priest, Perry N. (October 1966) ''Provision for the Aged among the Sirionó Indians of Bolivia''. American Anthropologist, New Series, Vol. 68, No. 5. pp. 1245–1247&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>4vxpqcp2fzgdo1dorewof3smx7qw742</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636643</id>
      <parentid>636641</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* আফ্ৰিকা */</comment>
      <origin>636643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17885" sha1="l4h6pok2y1f2kxza8vkto5yei0yf64n" xml:space="preserve">[[File:Barbecued rats for sale, Thailand.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড]]ত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ভজা এন্দূৰৰ মাংস। ]]
'''এন্দূৰৰ মাংস''' বা '''নিগনিৰ মাংস''' হৈছে মজলীয়া আকাৰৰ, দীঘল নেজযুক্ত কূটি খোৱা প্ৰাণী [[নিগনি|এন্দুৰ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ [[মাংস]]। এই খাদ্যবিধ কিছুমান সংস্কৃতিত নিষিদ্ধ হ'লেও আন কিছুমান সংস্কৃতিত ইয়াক এক প্ৰধান বা প্ৰচলিত [[খাদ্য]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;newvision&quot;&gt;{{cite web |author=Newvision Archive |url=http://newvision.co.ug |title=Rats for dinner, a delicacy to some, a taboo to many |publisher=Newvision.co.ug |date=2005-03-10 |access-date=2012-09-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922012421/http://newvision.co.ug |archive-date=2012-09-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dailyrecord&quot;&gt;{{cite news |url=https://google.com|title=Rat meat taboo|newspaper=Daily Record |location=Ellensburg, WA (USA) |date=1981-09-11 |access-date=2012-09-24 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞাৰ অন্তৰালত সাধাৰণতে বেমাৰ-আজাৰৰ ভয় বা ধৰ্মীয় বাধা থাকে; কিন্তু বহু ঠাইত এন্দূৰৰ জনসংখ্যা অতি বেছি হোৱাৰ বাবে স্থানীয় লোকে ইয়াক নিজৰ খাদ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে।

== আঞ্চলিক ভিত্তিত ==
=== আফ্ৰিকা ===
পূৰ্ব [[আফ্ৰিকা]]ৰ মালাৱীত মানুহে খাদ্যৰ বাবে [[মাকৈ]]ৰ পথাৰত বনৰীয়া নিগনি চিকাৰ কৰে। তেওঁলোকে নিগনিবোৰ কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ সেক দিয়ে, নিমখ সানে বা শুকুৱাই লয়। বজাৰ আৰু পথৰ কাষৰ দোকানবোৰত ই এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref name=&quot;nbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna32346345 |title=Mice, anyone? They make tasty meal in Malawi |publisher=[[NBC]] |date=2009-08-10 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt; উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকাৰ যিবোৰ অঞ্চলত বেত-এন্দুৰ (cane rats) পোৱা যায়, তাত কিছুমান লোকৰ এইবোৰ খোৱাৰ অভ্যাস আছে।&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/future/article/20151207-the-countries-where-rats-are-on-the-menu |first=Karl |last=Gruber |publisher=[[BBC]] |title=While rats are met with revulsion in most parts of the world, some communities put rodents pride of place on the dinner menu |date=2015-12-07 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt;

=== এছিয়া ===
[[File:Rat meat sold.jpg|thumb|থাইলেণ্ডত মাংসৰ বাবে বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা এন্দুৰ (সম্ভৱতঃ [[পথাৰৰ এন্দুৰ]] বা ricefield rat)।]]
কিছুমান সংস্কৃতিত এক নিৰ্দিষ্ট সামাজিক বা অৰ্থনৈতিক শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবেহে এন্দুৰ গ্ৰহণযোগ্য খাদ্য হিচাপে সীমিত আছিল বা আছে। [[ভাৰত]]ৰ [[মিছমি লোকসকল|মিছমি]] সংস্কৃতিত এন্দুৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য তালিকাত অপৰিহাৰ্য। কাৰণ মিছমি মহিলাসকলে মাছ, গাহৰিৰ মাংস, বনৰীয়া চৰাই আৰু এন্দুৰৰ বাহিৰে আন কোনো মাংস খাব নোৱাৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Mills | first1 = J. P. | year = 1952 | title = The Mishmis of the Lohit Valley, Assam | journal = The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland | volume = 82 | issue = 1| pages = 1–12 | doi=10.2307/2844036| jstor = 2844036 }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে উত্তৰ ভাৰতৰ [[মুছাহাৰ]] সম্প্ৰদায়ে এক ব্যতিক্ৰমী সুস্বাদু খাদ্য হিচাপে [[এন্দুৰ পালন]] (rat farming)ক ব্যৱসায়িক ৰূপ দিছে।&lt;ref name=&quot;IndiaTimes&quot;&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221223502/http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |title=Musahar Hindus commercialise rat farming |newspaper=India Times |date=2009-02-21 |archive-date=2009-02-21 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[পথাৰৰ এন্দুৰ]] (''[[Rattus argentiventer]]'')ৰ মাংস [[ভিয়েটনামৰ ৰন্ধনশৈলী|ভিয়েটনামী]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |title=Rats Back on the Menu in Vietnam |website=Abcnews.go.com |date=2006-01-06 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052742/https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |title=Vietnamese eat rats and are aggressive, Stanford professor says in article, triggering online uproar |website=Mercurynews.com |date= February 2013|access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224000111/http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PhnomPenh&quot;&gt;{{cite web |author=Sou Vuthy |url=http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |title=Rat meat on the menu at the Vietnam border, Lifestyle, Phnom Penh Post |website=Phnompenhpost.com |date=2012-09-12 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224103941/http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |title=Would You Ever Eat a Rat? VIDEO : Dining with Death |website=TravelChannel.com |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817112606/http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |archive-date=2014-08-17 }}&lt;/ref&gt; [[টাইৱানৰ ৰন্ধনশৈলী|টাইৱানী]],&lt;ref&gt;{{cite news |last=Jennings |first=Ralph |editor-last=Macfie |editor-first=Nick |date=28 January 2008 |title=No ratatouille on Taiwan menu, but plenty of rat |url=https://www.reuters.com/article/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |newspaper=Reuters |location=CHIAYI, Taiwan |access-date=3 September 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209005001/http://www.reuters.com/article/2008/01/28/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |archive-date=9 February 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=HUANG |first=ANNIE |date=10 February 2002 |title=Eat, Drink, Man, Rodent |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1980&amp;dat=20020210&amp;id=WlEwAAAAIBAJ&amp;pg=1119,1152405&amp;hl=en |newspaper=The Item |volume=107|number=118 |location=CHIAYU, Taiwan |page=10A|access-date= 3 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/sketchesfromtaiw00camprich/page/131|title=Sketches from Formosa|author=William Campbell|date=1915|page=131}}&lt;/ref&gt; [[কম্বোডিয়াৰ ৰন্ধনশৈলী|কম্বোডিয়ান]] আৰু [[চীনৰ ৰন্ধনশৈলী|চীনা]] ৰন্ধনশৈলীত খোৱা হয়। কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ পুৰি প্ৰস্তুত কৰা &quot;ৰাট-অন-এ-ষ্টিক&quot; (Rat-on-a-stick) হৈছে ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ ভজা এন্দুৰৰ খাদ্য।&lt;ref name=&quot;Molloy Duschinsky Jensen Shalka 2017&quot;&gt;{{cite book | last1=Molloy | first1=M.J. | last2=Duschinsky | first2=P. | last3=Jensen | first3=K.F. | last4=Shalka | first4=R.J. | title=Running on Empty: Canada and the Indochinese Refugees, 1975-1980 | publisher=MQUP | series=McGill-Queen's Studies in Ethnic History | year=2017 | isbn=978-0-7735-5063-6 | url=https://books.google.com/books?id=ngJbDgAAQBAJ&amp;pg=PA323 | access-date=July 7, 2017 | page=323}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত দক্ষিণ ভিয়েটনামৰ তিনিখন প্ৰদেশত বন্যপ্ৰাণীৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত বিক্ৰী হোৱা পথাৰৰ এন্দুৰৰ ৫৫ শতাংশই [[ক'ৰোনাভাইৰাছ]] কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gorman |first1=James |title=Wildlife Trade Spreads Coronaviruses as Animals Get to Market |url=https://www.nytimes.com/2020/06/19/science/coronavirus-rats-vietnam.html |work=New York Times |access-date=15 December 2021 |date=6 July 2020}}&lt;/ref&gt;

=== ইউৰোপ ===
[[ভিক্টোৰিয়ান যুগ|ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ]] [[যুক্তৰাজ্য|ব্ৰিটেইনত]] ধনী আৰু দুখীয়া উভয় শ্ৰেণীৰ লোকেই এন্দুৰৰ [[পাই]] (rat pie) খাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |title= What was the best meal in history? - Boiled rats in a pie |date= 25 February 2016 |author= Matt Elton |publisher= [[BBC History]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20160316120616/http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |archive-date= 16 March 2016}}&lt;/ref&gt; দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত যুক্তৰাজ্যত হোৱা খাদ্যৰ নাটনিৰ বাবে ব্ৰিটিছ জীৱবিজ্ঞানীসকলে গৱেষণাগাৰৰ এন্দুৰ (laboratory rats) ক্ৰীমৰ সৈতে ৰান্ধি খোৱাৰ কথা জনা যায়।&lt;ref name=&quot;Diamond2006&quot;&gt;{{cite book|author=Jared M. Diamond|title=Collapse: How Societies Choose to Fail Or Succeed|date=January 2006|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-303655-5|pages=105}}&lt;/ref&gt;

বৰ্ডো (Bordeaux) শৈলীত এন্দুৰ ভজাৰ এটা ৰেচিপিত ৱাইনৰ ভঁৰালত বাস কৰা নিচাগ্ৰস্ত এন্দুৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে। এই এন্দুৰবোৰৰ ছাল এৰুৱাই আৰু নাড়ী-ভূঁৰু আঁতৰাই অলিভ তেল আৰু পিহি থোৱা নহৰুৰ (shallots) এটা ডাঠ চচ সানি ভঙা ৱাইনৰ পিপাৰ জুইৰ ওপৰত সেকি লোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Schwabe1979&quot;&gt;{{cite book|author=Calvin W. Schwabe|title=Unmentionable Cuisine|year=1979|publisher=University of Virginia Press|isbn=978-0-8139-1162-5|pages=204|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911185523/https://books.google.com/books?id=SiBntk9jGmoC&amp;pg=PA204|archive-date=2016-09-11}}&lt;/ref&gt;

=== উত্তৰ আমেৰিকা ===
[[ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া]]ত খনি উদ্যোগৰ পতনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সময়ত এন্দুৰৰ ষ্টু (rat stew)ৰ উৎপত্তি হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Worrall |first=Simon |url=http://nationalgeographic.com |title=What's Best, Worst, and Most Weird About American Food |website=://nationalgeographic.com |date=2015-12-20 |access-date=2016-01-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105145241/http://nationalgeographic.com |archive-date=2016-01-05}}&lt;/ref&gt; এই ব্যঞ্জনবিধ পথত দুৰ্ঘটনাত পতিত প্ৰাণীৰ মাংসৰে তৈয়াৰী খাদ্য বা [[ৰোডকিল ৰন্ধনশৈলী]] (roadkill cuisine)ৰ এটা উদাহৰণ আৰু ই ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়াৰ [[মাৰ্লিণ্টন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক 'ৰোডকিল কুক-অফ' (Roadkill Cook-off) প্ৰতিযোগিতাতো স্থান পাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Pollack |first=Hilary |url=https://vice.com |title=America's Most Beloved Regional Dishes Have Dark and Fascinating Histories |website=[[Vice (magazine)|Vice]] |date=2016-01-02 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://archive.org |archive-date=2016-01-10}}&lt;/ref&gt;

=== পলিনেছিয়া ===
[[হাৱাইবাসী]] আৰু [[পলিনেছিয়া|পলিনেছিয়ানসকলৰ]] পৰম্পৰাগত সংস্কৃতিত এন্দুৰ আছিল সাধাৰণ জনতাৰ দৈনন্দিন খাদ্য। কোনো উৎসৱ-পাৰ্বনৰ সময়ত [[ৰাপা নুই]] (Rapa Nui)ৰ পলিনেছিয়ান লোকসকলে এন্দুৰৰ মাংস খাব পাৰিছিল, কিন্তু দ্বীপবাসীসকলে ৰজাক &quot;পৱিত্ৰ অৱস্থা&quot; বা [[টাপু (পলিনেছিয়ান সংস্কৃতি)|''টাপু'']] (tapu) বুলি বিশ্বাস কৰা বাবে ৰজাক এই মাংস খোৱাৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;Leach, Helen. (February 2003) ''Did East Polynesians Have a Concept of Luxury Foods?'' World Archaeology, Vol. 34, No. 3, Luxury Foods. pp. 442–457.&lt;/ref&gt; প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানসমূহ অধ্যয়ন কৰি পুৰাতত্ত্ববিদসকলে দেখা পাইছে যে সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালসমূহৰ তুলনাত সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ অৱশিষ্ট বা হাড় তিনিগুণ বেছি আছিল। এই স্থানবোৰত পোৱা এন্দুৰৰ হাড়বোৰ টুকুৰা-টুকুৰা, পোৰা আৰু এঙাৰসদৃশ পদাৰ্থৰে আবৃত আছিল, যিয়ে প্ৰমাণ কৰে যে এন্দুৰক খাদ্য হিচাপে খোৱা হৈছিল। সাধাৰণ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ হাড়ৰ এনে অধিক উপস্থিতিয়ে সম্ভৱতঃ ইয়াকে বুজায় যে প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ উচ্চ শ্ৰেণীৰ লোকসকলে নিজৰ মৰ্যাদা বা সোৱাদৰ বাবে ইয়াক গ্ৰহণ কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kirch |first1=Patrick V. |last2=Sharyn Jones |first2=O'Day |year=2003 |title=New Archaeological Insights into Food and Status: A Case Study from Pre-Contact Hawaii. |journal=World Archaeology |volume=34 |issue=3 |pages=484–497 |doi=10.1080/0043824021000026468 |s2cid=161955651}}&lt;/ref&gt;

=== দক্ষিণ আমেৰিকা ===
পেৰুৰ [[চিপিবো লোকসকল]] আৰু বলিভিয়াৰ [[চিৰিঅ'ন' লোকসকল]] উভয়ৰে সংস্কৃতিত এন্দুৰ খোৱাটো এক সামাজিক বা ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা (taboo) হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Behrens, Clifford A. (September 1986) ''Shipibo Food Categorization and Preference: Relationships between Indigenous and Western Dietary Concepts''. American Anthropologist, Nathan New Series, Vol. 88, No. 3. pp. 647–658.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Priest, Perry N. (October 1966) ''Provision for the Aged among the Sirionó Indians of Bolivia''. American Anthropologist, New Series, Vol. 68, No. 5. pp. 1245–1247&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>l4h6pok2y1f2kxza8vkto5yei0yf64n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636644</id>
      <parentid>636643</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* এছিয়া */</comment>
      <origin>636644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17642" sha1="2lbtrh3zyfdfunyi4mxhxafd395uj34" xml:space="preserve">[[File:Barbecued rats for sale, Thailand.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড]]ত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ভজা এন্দূৰৰ মাংস। ]]
'''এন্দূৰৰ মাংস''' বা '''নিগনিৰ মাংস''' হৈছে মজলীয়া আকাৰৰ, দীঘল নেজযুক্ত কূটি খোৱা প্ৰাণী [[নিগনি|এন্দুৰ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ [[মাংস]]। এই খাদ্যবিধ কিছুমান সংস্কৃতিত নিষিদ্ধ হ'লেও আন কিছুমান সংস্কৃতিত ইয়াক এক প্ৰধান বা প্ৰচলিত [[খাদ্য]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;newvision&quot;&gt;{{cite web |author=Newvision Archive |url=http://newvision.co.ug |title=Rats for dinner, a delicacy to some, a taboo to many |publisher=Newvision.co.ug |date=2005-03-10 |access-date=2012-09-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922012421/http://newvision.co.ug |archive-date=2012-09-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dailyrecord&quot;&gt;{{cite news |url=https://google.com|title=Rat meat taboo|newspaper=Daily Record |location=Ellensburg, WA (USA) |date=1981-09-11 |access-date=2012-09-24 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞাৰ অন্তৰালত সাধাৰণতে বেমাৰ-আজাৰৰ ভয় বা ধৰ্মীয় বাধা থাকে; কিন্তু বহু ঠাইত এন্দূৰৰ জনসংখ্যা অতি বেছি হোৱাৰ বাবে স্থানীয় লোকে ইয়াক নিজৰ খাদ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে।

== আঞ্চলিক ভিত্তিত ==
=== আফ্ৰিকা ===
পূৰ্ব [[আফ্ৰিকা]]ৰ মালাৱীত মানুহে খাদ্যৰ বাবে [[মাকৈ]]ৰ পথাৰত বনৰীয়া নিগনি চিকাৰ কৰে। তেওঁলোকে নিগনিবোৰ কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ সেক দিয়ে, নিমখ সানে বা শুকুৱাই লয়। বজাৰ আৰু পথৰ কাষৰ দোকানবোৰত ই এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref name=&quot;nbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna32346345 |title=Mice, anyone? They make tasty meal in Malawi |publisher=[[NBC]] |date=2009-08-10 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt; উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকাৰ যিবোৰ অঞ্চলত বেত-এন্দুৰ (cane rats) পোৱা যায়, তাত কিছুমান লোকৰ এইবোৰ খোৱাৰ অভ্যাস আছে।&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/future/article/20151207-the-countries-where-rats-are-on-the-menu |first=Karl |last=Gruber |publisher=[[BBC]] |title=While rats are met with revulsion in most parts of the world, some communities put rodents pride of place on the dinner menu |date=2015-12-07 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt;

=== এছিয়া ===
[[File:Rat meat sold.jpg|thumb|থাইলেণ্ডত মাংসৰ বাবে বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা এন্দুৰ (সম্ভৱতঃ পথাৰৰ এন্দুৰ বা ricefield rat)।]]
কিছুমান সংস্কৃতিত এক নিৰ্দিষ্ট সামাজিক বা অৰ্থনৈতিক শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবেহে এন্দুৰ গ্ৰহণযোগ্য খাদ্য হিচাপে সীমিত আছিল বা আছে। [[ভাৰত]]ৰ মিচিমি সংস্কৃতিত এন্দুৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য তালিকাত অপৰিহাৰ্য। কাৰণ মিছমি মহিলাসকলে [[মাছ]], [[গাহৰিৰ মাংস]], বনৰীয়া [[চৰাই]] আৰু এন্দুৰৰ বাহিৰে আন কোনো মাংস খাব নোৱাৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Mills | first1 = J. P. | year = 1952 | title = The Mishmis of the Lohit Valley, Assam | journal = The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland | volume = 82 | issue = 1| pages = 1–12 | doi=10.2307/2844036| jstor = 2844036 }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে উত্তৰ ভাৰতৰ [[মুছাহাৰ]] সম্প্ৰদায়ে এক ব্যতিক্ৰমী সুস্বাদু খাদ্য হিচাপে এন্দুৰ পালনক ব্যৱসায়িক ৰূপ দিছে।&lt;ref name=&quot;IndiaTimes&quot;&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221223502/http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |title=Musahar Hindus commercialise rat farming |newspaper=India Times |date=2009-02-21 |archive-date=2009-02-21 |language=en}}&lt;/ref&gt;

পথাৰৰ এন্দুৰৰ মাংস ভিয়েটনামী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |title=Rats Back on the Menu in Vietnam |website=Abcnews.go.com |date=2006-01-06 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052742/https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |title=Vietnamese eat rats and are aggressive, Stanford professor says in article, triggering online uproar |website=Mercurynews.com |date= February 2013|access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224000111/http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PhnomPenh&quot;&gt;{{cite web |author=Sou Vuthy |url=http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |title=Rat meat on the menu at the Vietnam border, Lifestyle, Phnom Penh Post |website=Phnompenhpost.com |date=2012-09-12 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224103941/http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |title=Would You Ever Eat a Rat? VIDEO : Dining with Death |website=TravelChannel.com |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817112606/http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |archive-date=2014-08-17 }}&lt;/ref&gt; [[টাইৱান|টাইৱানী]],&lt;ref&gt;{{cite news |last=Jennings |first=Ralph |editor-last=Macfie |editor-first=Nick |date=28 January 2008 |title=No ratatouille on Taiwan menu, but plenty of rat |url=https://www.reuters.com/article/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |newspaper=Reuters |location=CHIAYI, Taiwan |access-date=3 September 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209005001/http://www.reuters.com/article/2008/01/28/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |archive-date=9 February 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=HUANG |first=ANNIE |date=10 February 2002 |title=Eat, Drink, Man, Rodent |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1980&amp;dat=20020210&amp;id=WlEwAAAAIBAJ&amp;pg=1119,1152405&amp;hl=en |newspaper=The Item |volume=107|number=118 |location=CHIAYU, Taiwan |page=10A|access-date= 3 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/sketchesfromtaiw00camprich/page/131|title=Sketches from Formosa|author=William Campbell|date=1915|page=131}}&lt;/ref&gt; [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়ান]] আৰু [[চীনা]] ৰন্ধনশৈলীত খোৱা হয়। কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ পুৰি প্ৰস্তুত কৰা &quot;ৰাট-অন-এ-ষ্টিক&quot; (Rat-on-a-stick) হৈছে ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ ভজা এন্দুৰৰ খাদ্য।&lt;ref name=&quot;Molloy Duschinsky Jensen Shalka 2017&quot;&gt;{{cite book | last1=Molloy | first1=M.J. | last2=Duschinsky | first2=P. | last3=Jensen | first3=K.F. | last4=Shalka | first4=R.J. | title=Running on Empty: Canada and the Indochinese Refugees, 1975-1980 | publisher=MQUP | series=McGill-Queen's Studies in Ethnic History | year=2017 | isbn=978-0-7735-5063-6 | url=https://books.google.com/books?id=ngJbDgAAQBAJ&amp;pg=PA323 | access-date=July 7, 2017 | page=323}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত দক্ষিণ [[ভিয়েটনাম]]ৰ তিনিখন প্ৰদেশত বন্যপ্ৰাণীৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত বিক্ৰী হোৱা পথাৰৰ এন্দুৰৰ ৫৫ শতাংশই [[কৰোনা ভাইৰাছ]] কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gorman |first1=James |title=Wildlife Trade Spreads Coronaviruses as Animals Get to Market |url=https://www.nytimes.com/2020/06/19/science/coronavirus-rats-vietnam.html |work=New York Times |access-date=15 December 2021 |date=6 July 2020}}&lt;/ref&gt;

=== ইউৰোপ ===
[[ভিক্টোৰিয়ান যুগ|ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ]] [[যুক্তৰাজ্য|ব্ৰিটেইনত]] ধনী আৰু দুখীয়া উভয় শ্ৰেণীৰ লোকেই এন্দুৰৰ [[পাই]] (rat pie) খাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |title= What was the best meal in history? - Boiled rats in a pie |date= 25 February 2016 |author= Matt Elton |publisher= [[BBC History]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20160316120616/http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |archive-date= 16 March 2016}}&lt;/ref&gt; দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত যুক্তৰাজ্যত হোৱা খাদ্যৰ নাটনিৰ বাবে ব্ৰিটিছ জীৱবিজ্ঞানীসকলে গৱেষণাগাৰৰ এন্দুৰ (laboratory rats) ক্ৰীমৰ সৈতে ৰান্ধি খোৱাৰ কথা জনা যায়।&lt;ref name=&quot;Diamond2006&quot;&gt;{{cite book|author=Jared M. Diamond|title=Collapse: How Societies Choose to Fail Or Succeed|date=January 2006|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-303655-5|pages=105}}&lt;/ref&gt;

বৰ্ডো (Bordeaux) শৈলীত এন্দুৰ ভজাৰ এটা ৰেচিপিত ৱাইনৰ ভঁৰালত বাস কৰা নিচাগ্ৰস্ত এন্দুৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে। এই এন্দুৰবোৰৰ ছাল এৰুৱাই আৰু নাড়ী-ভূঁৰু আঁতৰাই অলিভ তেল আৰু পিহি থোৱা নহৰুৰ (shallots) এটা ডাঠ চচ সানি ভঙা ৱাইনৰ পিপাৰ জুইৰ ওপৰত সেকি লোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Schwabe1979&quot;&gt;{{cite book|author=Calvin W. Schwabe|title=Unmentionable Cuisine|year=1979|publisher=University of Virginia Press|isbn=978-0-8139-1162-5|pages=204|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911185523/https://books.google.com/books?id=SiBntk9jGmoC&amp;pg=PA204|archive-date=2016-09-11}}&lt;/ref&gt;

=== উত্তৰ আমেৰিকা ===
[[ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া]]ত খনি উদ্যোগৰ পতনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সময়ত এন্দুৰৰ ষ্টু (rat stew)ৰ উৎপত্তি হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Worrall |first=Simon |url=http://nationalgeographic.com |title=What's Best, Worst, and Most Weird About American Food |website=://nationalgeographic.com |date=2015-12-20 |access-date=2016-01-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105145241/http://nationalgeographic.com |archive-date=2016-01-05}}&lt;/ref&gt; এই ব্যঞ্জনবিধ পথত দুৰ্ঘটনাত পতিত প্ৰাণীৰ মাংসৰে তৈয়াৰী খাদ্য বা [[ৰোডকিল ৰন্ধনশৈলী]] (roadkill cuisine)ৰ এটা উদাহৰণ আৰু ই ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়াৰ [[মাৰ্লিণ্টন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক 'ৰোডকিল কুক-অফ' (Roadkill Cook-off) প্ৰতিযোগিতাতো স্থান পাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Pollack |first=Hilary |url=https://vice.com |title=America's Most Beloved Regional Dishes Have Dark and Fascinating Histories |website=[[Vice (magazine)|Vice]] |date=2016-01-02 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://archive.org |archive-date=2016-01-10}}&lt;/ref&gt;

=== পলিনেছিয়া ===
[[হাৱাইবাসী]] আৰু [[পলিনেছিয়া|পলিনেছিয়ানসকলৰ]] পৰম্পৰাগত সংস্কৃতিত এন্দুৰ আছিল সাধাৰণ জনতাৰ দৈনন্দিন খাদ্য। কোনো উৎসৱ-পাৰ্বনৰ সময়ত [[ৰাপা নুই]] (Rapa Nui)ৰ পলিনেছিয়ান লোকসকলে এন্দুৰৰ মাংস খাব পাৰিছিল, কিন্তু দ্বীপবাসীসকলে ৰজাক &quot;পৱিত্ৰ অৱস্থা&quot; বা [[টাপু (পলিনেছিয়ান সংস্কৃতি)|''টাপু'']] (tapu) বুলি বিশ্বাস কৰা বাবে ৰজাক এই মাংস খোৱাৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;Leach, Helen. (February 2003) ''Did East Polynesians Have a Concept of Luxury Foods?'' World Archaeology, Vol. 34, No. 3, Luxury Foods. pp. 442–457.&lt;/ref&gt; প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানসমূহ অধ্যয়ন কৰি পুৰাতত্ত্ববিদসকলে দেখা পাইছে যে সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালসমূহৰ তুলনাত সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ অৱশিষ্ট বা হাড় তিনিগুণ বেছি আছিল। এই স্থানবোৰত পোৱা এন্দুৰৰ হাড়বোৰ টুকুৰা-টুকুৰা, পোৰা আৰু এঙাৰসদৃশ পদাৰ্থৰে আবৃত আছিল, যিয়ে প্ৰমাণ কৰে যে এন্দুৰক খাদ্য হিচাপে খোৱা হৈছিল। সাধাৰণ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ হাড়ৰ এনে অধিক উপস্থিতিয়ে সম্ভৱতঃ ইয়াকে বুজায় যে প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ উচ্চ শ্ৰেণীৰ লোকসকলে নিজৰ মৰ্যাদা বা সোৱাদৰ বাবে ইয়াক গ্ৰহণ কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kirch |first1=Patrick V. |last2=Sharyn Jones |first2=O'Day |year=2003 |title=New Archaeological Insights into Food and Status: A Case Study from Pre-Contact Hawaii. |journal=World Archaeology |volume=34 |issue=3 |pages=484–497 |doi=10.1080/0043824021000026468 |s2cid=161955651}}&lt;/ref&gt;

=== দক্ষিণ আমেৰিকা ===
পেৰুৰ [[চিপিবো লোকসকল]] আৰু বলিভিয়াৰ [[চিৰিঅ'ন' লোকসকল]] উভয়ৰে সংস্কৃতিত এন্দুৰ খোৱাটো এক সামাজিক বা ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা (taboo) হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Behrens, Clifford A. (September 1986) ''Shipibo Food Categorization and Preference: Relationships between Indigenous and Western Dietary Concepts''. American Anthropologist, Nathan New Series, Vol. 88, No. 3. pp. 647–658.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Priest, Perry N. (October 1966) ''Provision for the Aged among the Sirionó Indians of Bolivia''. American Anthropologist, New Series, Vol. 68, No. 5. pp. 1245–1247&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>2lbtrh3zyfdfunyi4mxhxafd395uj34</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636645</id>
      <parentid>636644</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* দক্ষিণ আমেৰিকা */</comment>
      <origin>636645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17630" sha1="iowyq3b30336n9myyfi7kymnolft111" xml:space="preserve">[[File:Barbecued rats for sale, Thailand.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড]]ত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ভজা এন্দূৰৰ মাংস। ]]
'''এন্দূৰৰ মাংস''' বা '''নিগনিৰ মাংস''' হৈছে মজলীয়া আকাৰৰ, দীঘল নেজযুক্ত কূটি খোৱা প্ৰাণী [[নিগনি|এন্দুৰ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ [[মাংস]]। এই খাদ্যবিধ কিছুমান সংস্কৃতিত নিষিদ্ধ হ'লেও আন কিছুমান সংস্কৃতিত ইয়াক এক প্ৰধান বা প্ৰচলিত [[খাদ্য]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;newvision&quot;&gt;{{cite web |author=Newvision Archive |url=http://newvision.co.ug |title=Rats for dinner, a delicacy to some, a taboo to many |publisher=Newvision.co.ug |date=2005-03-10 |access-date=2012-09-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922012421/http://newvision.co.ug |archive-date=2012-09-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dailyrecord&quot;&gt;{{cite news |url=https://google.com|title=Rat meat taboo|newspaper=Daily Record |location=Ellensburg, WA (USA) |date=1981-09-11 |access-date=2012-09-24 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞাৰ অন্তৰালত সাধাৰণতে বেমাৰ-আজাৰৰ ভয় বা ধৰ্মীয় বাধা থাকে; কিন্তু বহু ঠাইত এন্দূৰৰ জনসংখ্যা অতি বেছি হোৱাৰ বাবে স্থানীয় লোকে ইয়াক নিজৰ খাদ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে।

== আঞ্চলিক ভিত্তিত ==
=== আফ্ৰিকা ===
পূৰ্ব [[আফ্ৰিকা]]ৰ মালাৱীত মানুহে খাদ্যৰ বাবে [[মাকৈ]]ৰ পথাৰত বনৰীয়া নিগনি চিকাৰ কৰে। তেওঁলোকে নিগনিবোৰ কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ সেক দিয়ে, নিমখ সানে বা শুকুৱাই লয়। বজাৰ আৰু পথৰ কাষৰ দোকানবোৰত ই এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref name=&quot;nbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna32346345 |title=Mice, anyone? They make tasty meal in Malawi |publisher=[[NBC]] |date=2009-08-10 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt; উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকাৰ যিবোৰ অঞ্চলত বেত-এন্দুৰ (cane rats) পোৱা যায়, তাত কিছুমান লোকৰ এইবোৰ খোৱাৰ অভ্যাস আছে।&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/future/article/20151207-the-countries-where-rats-are-on-the-menu |first=Karl |last=Gruber |publisher=[[BBC]] |title=While rats are met with revulsion in most parts of the world, some communities put rodents pride of place on the dinner menu |date=2015-12-07 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt;

=== এছিয়া ===
[[File:Rat meat sold.jpg|thumb|থাইলেণ্ডত মাংসৰ বাবে বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা এন্দুৰ (সম্ভৱতঃ পথাৰৰ এন্দুৰ বা ricefield rat)।]]
কিছুমান সংস্কৃতিত এক নিৰ্দিষ্ট সামাজিক বা অৰ্থনৈতিক শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবেহে এন্দুৰ গ্ৰহণযোগ্য খাদ্য হিচাপে সীমিত আছিল বা আছে। [[ভাৰত]]ৰ মিচিমি সংস্কৃতিত এন্দুৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য তালিকাত অপৰিহাৰ্য। কাৰণ মিছমি মহিলাসকলে [[মাছ]], [[গাহৰিৰ মাংস]], বনৰীয়া [[চৰাই]] আৰু এন্দুৰৰ বাহিৰে আন কোনো মাংস খাব নোৱাৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Mills | first1 = J. P. | year = 1952 | title = The Mishmis of the Lohit Valley, Assam | journal = The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland | volume = 82 | issue = 1| pages = 1–12 | doi=10.2307/2844036| jstor = 2844036 }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে উত্তৰ ভাৰতৰ [[মুছাহাৰ]] সম্প্ৰদায়ে এক ব্যতিক্ৰমী সুস্বাদু খাদ্য হিচাপে এন্দুৰ পালনক ব্যৱসায়িক ৰূপ দিছে।&lt;ref name=&quot;IndiaTimes&quot;&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221223502/http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |title=Musahar Hindus commercialise rat farming |newspaper=India Times |date=2009-02-21 |archive-date=2009-02-21 |language=en}}&lt;/ref&gt;

পথাৰৰ এন্দুৰৰ মাংস ভিয়েটনামী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |title=Rats Back on the Menu in Vietnam |website=Abcnews.go.com |date=2006-01-06 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052742/https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |title=Vietnamese eat rats and are aggressive, Stanford professor says in article, triggering online uproar |website=Mercurynews.com |date= February 2013|access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224000111/http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PhnomPenh&quot;&gt;{{cite web |author=Sou Vuthy |url=http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |title=Rat meat on the menu at the Vietnam border, Lifestyle, Phnom Penh Post |website=Phnompenhpost.com |date=2012-09-12 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224103941/http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |title=Would You Ever Eat a Rat? VIDEO : Dining with Death |website=TravelChannel.com |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817112606/http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |archive-date=2014-08-17 }}&lt;/ref&gt; [[টাইৱান|টাইৱানী]],&lt;ref&gt;{{cite news |last=Jennings |first=Ralph |editor-last=Macfie |editor-first=Nick |date=28 January 2008 |title=No ratatouille on Taiwan menu, but plenty of rat |url=https://www.reuters.com/article/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |newspaper=Reuters |location=CHIAYI, Taiwan |access-date=3 September 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209005001/http://www.reuters.com/article/2008/01/28/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |archive-date=9 February 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=HUANG |first=ANNIE |date=10 February 2002 |title=Eat, Drink, Man, Rodent |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1980&amp;dat=20020210&amp;id=WlEwAAAAIBAJ&amp;pg=1119,1152405&amp;hl=en |newspaper=The Item |volume=107|number=118 |location=CHIAYU, Taiwan |page=10A|access-date= 3 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/sketchesfromtaiw00camprich/page/131|title=Sketches from Formosa|author=William Campbell|date=1915|page=131}}&lt;/ref&gt; [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়ান]] আৰু [[চীনা]] ৰন্ধনশৈলীত খোৱা হয়। কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ পুৰি প্ৰস্তুত কৰা &quot;ৰাট-অন-এ-ষ্টিক&quot; (Rat-on-a-stick) হৈছে ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ ভজা এন্দুৰৰ খাদ্য।&lt;ref name=&quot;Molloy Duschinsky Jensen Shalka 2017&quot;&gt;{{cite book | last1=Molloy | first1=M.J. | last2=Duschinsky | first2=P. | last3=Jensen | first3=K.F. | last4=Shalka | first4=R.J. | title=Running on Empty: Canada and the Indochinese Refugees, 1975-1980 | publisher=MQUP | series=McGill-Queen's Studies in Ethnic History | year=2017 | isbn=978-0-7735-5063-6 | url=https://books.google.com/books?id=ngJbDgAAQBAJ&amp;pg=PA323 | access-date=July 7, 2017 | page=323}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত দক্ষিণ [[ভিয়েটনাম]]ৰ তিনিখন প্ৰদেশত বন্যপ্ৰাণীৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত বিক্ৰী হোৱা পথাৰৰ এন্দুৰৰ ৫৫ শতাংশই [[কৰোনা ভাইৰাছ]] কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gorman |first1=James |title=Wildlife Trade Spreads Coronaviruses as Animals Get to Market |url=https://www.nytimes.com/2020/06/19/science/coronavirus-rats-vietnam.html |work=New York Times |access-date=15 December 2021 |date=6 July 2020}}&lt;/ref&gt;

=== ইউৰোপ ===
[[ভিক্টোৰিয়ান যুগ|ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ]] [[যুক্তৰাজ্য|ব্ৰিটেইনত]] ধনী আৰু দুখীয়া উভয় শ্ৰেণীৰ লোকেই এন্দুৰৰ [[পাই]] (rat pie) খাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |title= What was the best meal in history? - Boiled rats in a pie |date= 25 February 2016 |author= Matt Elton |publisher= [[BBC History]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20160316120616/http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |archive-date= 16 March 2016}}&lt;/ref&gt; দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত যুক্তৰাজ্যত হোৱা খাদ্যৰ নাটনিৰ বাবে ব্ৰিটিছ জীৱবিজ্ঞানীসকলে গৱেষণাগাৰৰ এন্দুৰ (laboratory rats) ক্ৰীমৰ সৈতে ৰান্ধি খোৱাৰ কথা জনা যায়।&lt;ref name=&quot;Diamond2006&quot;&gt;{{cite book|author=Jared M. Diamond|title=Collapse: How Societies Choose to Fail Or Succeed|date=January 2006|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-303655-5|pages=105}}&lt;/ref&gt;

বৰ্ডো (Bordeaux) শৈলীত এন্দুৰ ভজাৰ এটা ৰেচিপিত ৱাইনৰ ভঁৰালত বাস কৰা নিচাগ্ৰস্ত এন্দুৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে। এই এন্দুৰবোৰৰ ছাল এৰুৱাই আৰু নাড়ী-ভূঁৰু আঁতৰাই অলিভ তেল আৰু পিহি থোৱা নহৰুৰ (shallots) এটা ডাঠ চচ সানি ভঙা ৱাইনৰ পিপাৰ জুইৰ ওপৰত সেকি লোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Schwabe1979&quot;&gt;{{cite book|author=Calvin W. Schwabe|title=Unmentionable Cuisine|year=1979|publisher=University of Virginia Press|isbn=978-0-8139-1162-5|pages=204|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911185523/https://books.google.com/books?id=SiBntk9jGmoC&amp;pg=PA204|archive-date=2016-09-11}}&lt;/ref&gt;

=== উত্তৰ আমেৰিকা ===
[[ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া]]ত খনি উদ্যোগৰ পতনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সময়ত এন্দুৰৰ ষ্টু (rat stew)ৰ উৎপত্তি হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Worrall |first=Simon |url=http://nationalgeographic.com |title=What's Best, Worst, and Most Weird About American Food |website=://nationalgeographic.com |date=2015-12-20 |access-date=2016-01-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105145241/http://nationalgeographic.com |archive-date=2016-01-05}}&lt;/ref&gt; এই ব্যঞ্জনবিধ পথত দুৰ্ঘটনাত পতিত প্ৰাণীৰ মাংসৰে তৈয়াৰী খাদ্য বা [[ৰোডকিল ৰন্ধনশৈলী]] (roadkill cuisine)ৰ এটা উদাহৰণ আৰু ই ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়াৰ [[মাৰ্লিণ্টন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক 'ৰোডকিল কুক-অফ' (Roadkill Cook-off) প্ৰতিযোগিতাতো স্থান পাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Pollack |first=Hilary |url=https://vice.com |title=America's Most Beloved Regional Dishes Have Dark and Fascinating Histories |website=[[Vice (magazine)|Vice]] |date=2016-01-02 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://archive.org |archive-date=2016-01-10}}&lt;/ref&gt;

=== পলিনেছিয়া ===
[[হাৱাইবাসী]] আৰু [[পলিনেছিয়া|পলিনেছিয়ানসকলৰ]] পৰম্পৰাগত সংস্কৃতিত এন্দুৰ আছিল সাধাৰণ জনতাৰ দৈনন্দিন খাদ্য। কোনো উৎসৱ-পাৰ্বনৰ সময়ত [[ৰাপা নুই]] (Rapa Nui)ৰ পলিনেছিয়ান লোকসকলে এন্দুৰৰ মাংস খাব পাৰিছিল, কিন্তু দ্বীপবাসীসকলে ৰজাক &quot;পৱিত্ৰ অৱস্থা&quot; বা [[টাপু (পলিনেছিয়ান সংস্কৃতি)|''টাপু'']] (tapu) বুলি বিশ্বাস কৰা বাবে ৰজাক এই মাংস খোৱাৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;Leach, Helen. (February 2003) ''Did East Polynesians Have a Concept of Luxury Foods?'' World Archaeology, Vol. 34, No. 3, Luxury Foods. pp. 442–457.&lt;/ref&gt; প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানসমূহ অধ্যয়ন কৰি পুৰাতত্ত্ববিদসকলে দেখা পাইছে যে সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালসমূহৰ তুলনাত সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ অৱশিষ্ট বা হাড় তিনিগুণ বেছি আছিল। এই স্থানবোৰত পোৱা এন্দুৰৰ হাড়বোৰ টুকুৰা-টুকুৰা, পোৰা আৰু এঙাৰসদৃশ পদাৰ্থৰে আবৃত আছিল, যিয়ে প্ৰমাণ কৰে যে এন্দুৰক খাদ্য হিচাপে খোৱা হৈছিল। সাধাৰণ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ হাড়ৰ এনে অধিক উপস্থিতিয়ে সম্ভৱতঃ ইয়াকে বুজায় যে প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ উচ্চ শ্ৰেণীৰ লোকসকলে নিজৰ মৰ্যাদা বা সোৱাদৰ বাবে ইয়াক গ্ৰহণ কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kirch |first1=Patrick V. |last2=Sharyn Jones |first2=O'Day |year=2003 |title=New Archaeological Insights into Food and Status: A Case Study from Pre-Contact Hawaii. |journal=World Archaeology |volume=34 |issue=3 |pages=484–497 |doi=10.1080/0043824021000026468 |s2cid=161955651}}&lt;/ref&gt;

=== দক্ষিণ আমেৰিকা ===
[[পেৰু]]ৰ চিপিবো লোকসকল আৰু বলিভিয়াৰ চিৰিঅ'ন' লোকসকল উভয়ৰে সংস্কৃতিত এন্দুৰ খোৱাটো এক সামাজিক বা ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Behrens, Clifford A. (September 1986) ''Shipibo Food Categorization and Preference: Relationships between Indigenous and Western Dietary Concepts''. American Anthropologist, Nathan New Series, Vol. 88, No. 3. pp. 647–658.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Priest, Perry N. (October 1966) ''Provision for the Aged among the Sirionó Indians of Bolivia''. American Anthropologist, New Series, Vol. 68, No. 5. pp. 1245–1247&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>iowyq3b30336n9myyfi7kymnolft111</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636646</id>
      <parentid>636645</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T05:59:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* পলিনেছিয়া */</comment>
      <origin>636646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17491" sha1="gniojlvp352fjz2wjua5b1ramb8ymds" xml:space="preserve">[[File:Barbecued rats for sale, Thailand.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড]]ত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ভজা এন্দূৰৰ মাংস। ]]
'''এন্দূৰৰ মাংস''' বা '''নিগনিৰ মাংস''' হৈছে মজলীয়া আকাৰৰ, দীঘল নেজযুক্ত কূটি খোৱা প্ৰাণী [[নিগনি|এন্দুৰ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ [[মাংস]]। এই খাদ্যবিধ কিছুমান সংস্কৃতিত নিষিদ্ধ হ'লেও আন কিছুমান সংস্কৃতিত ইয়াক এক প্ৰধান বা প্ৰচলিত [[খাদ্য]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;newvision&quot;&gt;{{cite web |author=Newvision Archive |url=http://newvision.co.ug |title=Rats for dinner, a delicacy to some, a taboo to many |publisher=Newvision.co.ug |date=2005-03-10 |access-date=2012-09-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922012421/http://newvision.co.ug |archive-date=2012-09-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dailyrecord&quot;&gt;{{cite news |url=https://google.com|title=Rat meat taboo|newspaper=Daily Record |location=Ellensburg, WA (USA) |date=1981-09-11 |access-date=2012-09-24 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞাৰ অন্তৰালত সাধাৰণতে বেমাৰ-আজাৰৰ ভয় বা ধৰ্মীয় বাধা থাকে; কিন্তু বহু ঠাইত এন্দূৰৰ জনসংখ্যা অতি বেছি হোৱাৰ বাবে স্থানীয় লোকে ইয়াক নিজৰ খাদ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে।

== আঞ্চলিক ভিত্তিত ==
=== আফ্ৰিকা ===
পূৰ্ব [[আফ্ৰিকা]]ৰ মালাৱীত মানুহে খাদ্যৰ বাবে [[মাকৈ]]ৰ পথাৰত বনৰীয়া নিগনি চিকাৰ কৰে। তেওঁলোকে নিগনিবোৰ কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ সেক দিয়ে, নিমখ সানে বা শুকুৱাই লয়। বজাৰ আৰু পথৰ কাষৰ দোকানবোৰত ই এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref name=&quot;nbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna32346345 |title=Mice, anyone? They make tasty meal in Malawi |publisher=[[NBC]] |date=2009-08-10 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt; উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকাৰ যিবোৰ অঞ্চলত বেত-এন্দুৰ (cane rats) পোৱা যায়, তাত কিছুমান লোকৰ এইবোৰ খোৱাৰ অভ্যাস আছে।&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/future/article/20151207-the-countries-where-rats-are-on-the-menu |first=Karl |last=Gruber |publisher=[[BBC]] |title=While rats are met with revulsion in most parts of the world, some communities put rodents pride of place on the dinner menu |date=2015-12-07 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt;

=== এছিয়া ===
[[File:Rat meat sold.jpg|thumb|থাইলেণ্ডত মাংসৰ বাবে বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা এন্দুৰ (সম্ভৱতঃ পথাৰৰ এন্দুৰ বা ricefield rat)।]]
কিছুমান সংস্কৃতিত এক নিৰ্দিষ্ট সামাজিক বা অৰ্থনৈতিক শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবেহে এন্দুৰ গ্ৰহণযোগ্য খাদ্য হিচাপে সীমিত আছিল বা আছে। [[ভাৰত]]ৰ মিচিমি সংস্কৃতিত এন্দুৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য তালিকাত অপৰিহাৰ্য। কাৰণ মিছমি মহিলাসকলে [[মাছ]], [[গাহৰিৰ মাংস]], বনৰীয়া [[চৰাই]] আৰু এন্দুৰৰ বাহিৰে আন কোনো মাংস খাব নোৱাৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Mills | first1 = J. P. | year = 1952 | title = The Mishmis of the Lohit Valley, Assam | journal = The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland | volume = 82 | issue = 1| pages = 1–12 | doi=10.2307/2844036| jstor = 2844036 }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে উত্তৰ ভাৰতৰ [[মুছাহাৰ]] সম্প্ৰদায়ে এক ব্যতিক্ৰমী সুস্বাদু খাদ্য হিচাপে এন্দুৰ পালনক ব্যৱসায়িক ৰূপ দিছে।&lt;ref name=&quot;IndiaTimes&quot;&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221223502/http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |title=Musahar Hindus commercialise rat farming |newspaper=India Times |date=2009-02-21 |archive-date=2009-02-21 |language=en}}&lt;/ref&gt;

পথাৰৰ এন্দুৰৰ মাংস ভিয়েটনামী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |title=Rats Back on the Menu in Vietnam |website=Abcnews.go.com |date=2006-01-06 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052742/https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |title=Vietnamese eat rats and are aggressive, Stanford professor says in article, triggering online uproar |website=Mercurynews.com |date= February 2013|access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224000111/http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PhnomPenh&quot;&gt;{{cite web |author=Sou Vuthy |url=http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |title=Rat meat on the menu at the Vietnam border, Lifestyle, Phnom Penh Post |website=Phnompenhpost.com |date=2012-09-12 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224103941/http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |title=Would You Ever Eat a Rat? VIDEO : Dining with Death |website=TravelChannel.com |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817112606/http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |archive-date=2014-08-17 }}&lt;/ref&gt; [[টাইৱান|টাইৱানী]],&lt;ref&gt;{{cite news |last=Jennings |first=Ralph |editor-last=Macfie |editor-first=Nick |date=28 January 2008 |title=No ratatouille on Taiwan menu, but plenty of rat |url=https://www.reuters.com/article/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |newspaper=Reuters |location=CHIAYI, Taiwan |access-date=3 September 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209005001/http://www.reuters.com/article/2008/01/28/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |archive-date=9 February 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=HUANG |first=ANNIE |date=10 February 2002 |title=Eat, Drink, Man, Rodent |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1980&amp;dat=20020210&amp;id=WlEwAAAAIBAJ&amp;pg=1119,1152405&amp;hl=en |newspaper=The Item |volume=107|number=118 |location=CHIAYU, Taiwan |page=10A|access-date= 3 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/sketchesfromtaiw00camprich/page/131|title=Sketches from Formosa|author=William Campbell|date=1915|page=131}}&lt;/ref&gt; [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়ান]] আৰু [[চীনা]] ৰন্ধনশৈলীত খোৱা হয়। কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ পুৰি প্ৰস্তুত কৰা &quot;ৰাট-অন-এ-ষ্টিক&quot; (Rat-on-a-stick) হৈছে ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ ভজা এন্দুৰৰ খাদ্য।&lt;ref name=&quot;Molloy Duschinsky Jensen Shalka 2017&quot;&gt;{{cite book | last1=Molloy | first1=M.J. | last2=Duschinsky | first2=P. | last3=Jensen | first3=K.F. | last4=Shalka | first4=R.J. | title=Running on Empty: Canada and the Indochinese Refugees, 1975-1980 | publisher=MQUP | series=McGill-Queen's Studies in Ethnic History | year=2017 | isbn=978-0-7735-5063-6 | url=https://books.google.com/books?id=ngJbDgAAQBAJ&amp;pg=PA323 | access-date=July 7, 2017 | page=323}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত দক্ষিণ [[ভিয়েটনাম]]ৰ তিনিখন প্ৰদেশত বন্যপ্ৰাণীৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত বিক্ৰী হোৱা পথাৰৰ এন্দুৰৰ ৫৫ শতাংশই [[কৰোনা ভাইৰাছ]] কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gorman |first1=James |title=Wildlife Trade Spreads Coronaviruses as Animals Get to Market |url=https://www.nytimes.com/2020/06/19/science/coronavirus-rats-vietnam.html |work=New York Times |access-date=15 December 2021 |date=6 July 2020}}&lt;/ref&gt;

=== ইউৰোপ ===
[[ভিক্টোৰিয়ান যুগ|ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ]] [[যুক্তৰাজ্য|ব্ৰিটেইনত]] ধনী আৰু দুখীয়া উভয় শ্ৰেণীৰ লোকেই এন্দুৰৰ [[পাই]] (rat pie) খাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |title= What was the best meal in history? - Boiled rats in a pie |date= 25 February 2016 |author= Matt Elton |publisher= [[BBC History]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20160316120616/http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |archive-date= 16 March 2016}}&lt;/ref&gt; দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত যুক্তৰাজ্যত হোৱা খাদ্যৰ নাটনিৰ বাবে ব্ৰিটিছ জীৱবিজ্ঞানীসকলে গৱেষণাগাৰৰ এন্দুৰ (laboratory rats) ক্ৰীমৰ সৈতে ৰান্ধি খোৱাৰ কথা জনা যায়।&lt;ref name=&quot;Diamond2006&quot;&gt;{{cite book|author=Jared M. Diamond|title=Collapse: How Societies Choose to Fail Or Succeed|date=January 2006|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-303655-5|pages=105}}&lt;/ref&gt;

বৰ্ডো (Bordeaux) শৈলীত এন্দুৰ ভজাৰ এটা ৰেচিপিত ৱাইনৰ ভঁৰালত বাস কৰা নিচাগ্ৰস্ত এন্দুৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে। এই এন্দুৰবোৰৰ ছাল এৰুৱাই আৰু নাড়ী-ভূঁৰু আঁতৰাই অলিভ তেল আৰু পিহি থোৱা নহৰুৰ (shallots) এটা ডাঠ চচ সানি ভঙা ৱাইনৰ পিপাৰ জুইৰ ওপৰত সেকি লোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Schwabe1979&quot;&gt;{{cite book|author=Calvin W. Schwabe|title=Unmentionable Cuisine|year=1979|publisher=University of Virginia Press|isbn=978-0-8139-1162-5|pages=204|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911185523/https://books.google.com/books?id=SiBntk9jGmoC&amp;pg=PA204|archive-date=2016-09-11}}&lt;/ref&gt;

=== উত্তৰ আমেৰিকা ===
[[ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া]]ত খনি উদ্যোগৰ পতনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সময়ত এন্দুৰৰ ষ্টু (rat stew)ৰ উৎপত্তি হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Worrall |first=Simon |url=http://nationalgeographic.com |title=What's Best, Worst, and Most Weird About American Food |website=://nationalgeographic.com |date=2015-12-20 |access-date=2016-01-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105145241/http://nationalgeographic.com |archive-date=2016-01-05}}&lt;/ref&gt; এই ব্যঞ্জনবিধ পথত দুৰ্ঘটনাত পতিত প্ৰাণীৰ মাংসৰে তৈয়াৰী খাদ্য বা [[ৰোডকিল ৰন্ধনশৈলী]] (roadkill cuisine)ৰ এটা উদাহৰণ আৰু ই ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়াৰ [[মাৰ্লিণ্টন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক 'ৰোডকিল কুক-অফ' (Roadkill Cook-off) প্ৰতিযোগিতাতো স্থান পাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Pollack |first=Hilary |url=https://vice.com |title=America's Most Beloved Regional Dishes Have Dark and Fascinating Histories |website=[[Vice (magazine)|Vice]] |date=2016-01-02 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://archive.org |archive-date=2016-01-10}}&lt;/ref&gt;

=== পলিনেছিয়া ===
হাৱাইবাসী আৰু পলিনেছিয়ানসকলৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতিত এন্দুৰ আছিল সাধাৰণ জনতাৰ দৈনন্দিন খাদ্য। কোনো উৎসৱ-পাৰ্বনৰ সময়ত ৰাপা নুইৰ পলিনেছিয়ান লোকসকলে এন্দুৰৰ মাংস খাব পাৰিছিল, কিন্তু দ্বীপবাসীসকলে ৰজাক &quot;পৱিত্ৰ অৱস্থা&quot; বা ''টাপু'' বুলি বিশ্বাস কৰা বাবে ৰজাক এই মাংস খোৱাৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;Leach, Helen. (February 2003) ''Did East Polynesians Have a Concept of Luxury Foods?'' World Archaeology, Vol. 34, No. 3, Luxury Foods. pp. 442–457.&lt;/ref&gt; প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানসমূহ অধ্যয়ন কৰি পুৰাতত্ত্ববিদসকলে দেখা পাইছে যে সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালসমূহৰ তুলনাত সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ অৱশিষ্ট বা হাড় তিনিগুণ বেছি আছিল। এই স্থানবোৰত পোৱা এন্দুৰৰ হাড়বোৰ টুকুৰা-টুকুৰা, পোৰা আৰু এঙাৰসদৃশ পদাৰ্থৰে আবৃত আছিল, যিয়ে প্ৰমাণ কৰে যে এন্দুৰক খাদ্য হিচাপে খোৱা হৈছিল। সাধাৰণ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ হাড়ৰ এনে অধিক উপস্থিতিয়ে সম্ভৱতঃ ইয়াকে বুজায় যে প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ উচ্চ শ্ৰেণীৰ লোকসকলে নিজৰ মৰ্যাদা বা সোৱাদৰ বাবে ইয়াক গ্ৰহণ কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kirch |first1=Patrick V. |last2=Sharyn Jones |first2=O'Day |year=2003 |title=New Archaeological Insights into Food and Status: A Case Study from Pre-Contact Hawaii. |journal=World Archaeology |volume=34 |issue=3 |pages=484–497 |doi=10.1080/0043824021000026468 |s2cid=161955651}}&lt;/ref&gt;

=== দক্ষিণ আমেৰিকা ===
[[পেৰু]]ৰ চিপিবো লোকসকল আৰু বলিভিয়াৰ চিৰিঅ'ন' লোকসকল উভয়ৰে সংস্কৃতিত এন্দুৰ খোৱাটো এক সামাজিক বা ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Behrens, Clifford A. (September 1986) ''Shipibo Food Categorization and Preference: Relationships between Indigenous and Western Dietary Concepts''. American Anthropologist, Nathan New Series, Vol. 88, No. 3. pp. 647–658.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Priest, Perry N. (October 1966) ''Provision for the Aged among the Sirionó Indians of Bolivia''. American Anthropologist, New Series, Vol. 68, No. 5. pp. 1245–1247&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>gniojlvp352fjz2wjua5b1ramb8ymds</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636647</id>
      <parentid>636646</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* উত্তৰ আমেৰিকা */</comment>
      <origin>636647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17431" sha1="70vu0t6ssrxpkcq3santdsz6sx4f38c" xml:space="preserve">[[File:Barbecued rats for sale, Thailand.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড]]ত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ভজা এন্দূৰৰ মাংস। ]]
'''এন্দূৰৰ মাংস''' বা '''নিগনিৰ মাংস''' হৈছে মজলীয়া আকাৰৰ, দীঘল নেজযুক্ত কূটি খোৱা প্ৰাণী [[নিগনি|এন্দুৰ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ [[মাংস]]। এই খাদ্যবিধ কিছুমান সংস্কৃতিত নিষিদ্ধ হ'লেও আন কিছুমান সংস্কৃতিত ইয়াক এক প্ৰধান বা প্ৰচলিত [[খাদ্য]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;newvision&quot;&gt;{{cite web |author=Newvision Archive |url=http://newvision.co.ug |title=Rats for dinner, a delicacy to some, a taboo to many |publisher=Newvision.co.ug |date=2005-03-10 |access-date=2012-09-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922012421/http://newvision.co.ug |archive-date=2012-09-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dailyrecord&quot;&gt;{{cite news |url=https://google.com|title=Rat meat taboo|newspaper=Daily Record |location=Ellensburg, WA (USA) |date=1981-09-11 |access-date=2012-09-24 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞাৰ অন্তৰালত সাধাৰণতে বেমাৰ-আজাৰৰ ভয় বা ধৰ্মীয় বাধা থাকে; কিন্তু বহু ঠাইত এন্দূৰৰ জনসংখ্যা অতি বেছি হোৱাৰ বাবে স্থানীয় লোকে ইয়াক নিজৰ খাদ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে।

== আঞ্চলিক ভিত্তিত ==
=== আফ্ৰিকা ===
পূৰ্ব [[আফ্ৰিকা]]ৰ মালাৱীত মানুহে খাদ্যৰ বাবে [[মাকৈ]]ৰ পথাৰত বনৰীয়া নিগনি চিকাৰ কৰে। তেওঁলোকে নিগনিবোৰ কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ সেক দিয়ে, নিমখ সানে বা শুকুৱাই লয়। বজাৰ আৰু পথৰ কাষৰ দোকানবোৰত ই এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref name=&quot;nbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna32346345 |title=Mice, anyone? They make tasty meal in Malawi |publisher=[[NBC]] |date=2009-08-10 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt; উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকাৰ যিবোৰ অঞ্চলত বেত-এন্দুৰ (cane rats) পোৱা যায়, তাত কিছুমান লোকৰ এইবোৰ খোৱাৰ অভ্যাস আছে।&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/future/article/20151207-the-countries-where-rats-are-on-the-menu |first=Karl |last=Gruber |publisher=[[BBC]] |title=While rats are met with revulsion in most parts of the world, some communities put rodents pride of place on the dinner menu |date=2015-12-07 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt;

=== এছিয়া ===
[[File:Rat meat sold.jpg|thumb|থাইলেণ্ডত মাংসৰ বাবে বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা এন্দুৰ (সম্ভৱতঃ পথাৰৰ এন্দুৰ বা ricefield rat)।]]
কিছুমান সংস্কৃতিত এক নিৰ্দিষ্ট সামাজিক বা অৰ্থনৈতিক শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবেহে এন্দুৰ গ্ৰহণযোগ্য খাদ্য হিচাপে সীমিত আছিল বা আছে। [[ভাৰত]]ৰ মিচিমি সংস্কৃতিত এন্দুৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য তালিকাত অপৰিহাৰ্য। কাৰণ মিছমি মহিলাসকলে [[মাছ]], [[গাহৰিৰ মাংস]], বনৰীয়া [[চৰাই]] আৰু এন্দুৰৰ বাহিৰে আন কোনো মাংস খাব নোৱাৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Mills | first1 = J. P. | year = 1952 | title = The Mishmis of the Lohit Valley, Assam | journal = The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland | volume = 82 | issue = 1| pages = 1–12 | doi=10.2307/2844036| jstor = 2844036 }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে উত্তৰ ভাৰতৰ [[মুছাহাৰ]] সম্প্ৰদায়ে এক ব্যতিক্ৰমী সুস্বাদু খাদ্য হিচাপে এন্দুৰ পালনক ব্যৱসায়িক ৰূপ দিছে।&lt;ref name=&quot;IndiaTimes&quot;&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221223502/http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |title=Musahar Hindus commercialise rat farming |newspaper=India Times |date=2009-02-21 |archive-date=2009-02-21 |language=en}}&lt;/ref&gt;

পথাৰৰ এন্দুৰৰ মাংস ভিয়েটনামী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |title=Rats Back on the Menu in Vietnam |website=Abcnews.go.com |date=2006-01-06 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052742/https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |title=Vietnamese eat rats and are aggressive, Stanford professor says in article, triggering online uproar |website=Mercurynews.com |date= February 2013|access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224000111/http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PhnomPenh&quot;&gt;{{cite web |author=Sou Vuthy |url=http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |title=Rat meat on the menu at the Vietnam border, Lifestyle, Phnom Penh Post |website=Phnompenhpost.com |date=2012-09-12 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224103941/http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |title=Would You Ever Eat a Rat? VIDEO : Dining with Death |website=TravelChannel.com |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817112606/http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |archive-date=2014-08-17 }}&lt;/ref&gt; [[টাইৱান|টাইৱানী]],&lt;ref&gt;{{cite news |last=Jennings |first=Ralph |editor-last=Macfie |editor-first=Nick |date=28 January 2008 |title=No ratatouille on Taiwan menu, but plenty of rat |url=https://www.reuters.com/article/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |newspaper=Reuters |location=CHIAYI, Taiwan |access-date=3 September 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209005001/http://www.reuters.com/article/2008/01/28/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |archive-date=9 February 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=HUANG |first=ANNIE |date=10 February 2002 |title=Eat, Drink, Man, Rodent |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1980&amp;dat=20020210&amp;id=WlEwAAAAIBAJ&amp;pg=1119,1152405&amp;hl=en |newspaper=The Item |volume=107|number=118 |location=CHIAYU, Taiwan |page=10A|access-date= 3 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/sketchesfromtaiw00camprich/page/131|title=Sketches from Formosa|author=William Campbell|date=1915|page=131}}&lt;/ref&gt; [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়ান]] আৰু [[চীনা]] ৰন্ধনশৈলীত খোৱা হয়। কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ পুৰি প্ৰস্তুত কৰা &quot;ৰাট-অন-এ-ষ্টিক&quot; (Rat-on-a-stick) হৈছে ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ ভজা এন্দুৰৰ খাদ্য।&lt;ref name=&quot;Molloy Duschinsky Jensen Shalka 2017&quot;&gt;{{cite book | last1=Molloy | first1=M.J. | last2=Duschinsky | first2=P. | last3=Jensen | first3=K.F. | last4=Shalka | first4=R.J. | title=Running on Empty: Canada and the Indochinese Refugees, 1975-1980 | publisher=MQUP | series=McGill-Queen's Studies in Ethnic History | year=2017 | isbn=978-0-7735-5063-6 | url=https://books.google.com/books?id=ngJbDgAAQBAJ&amp;pg=PA323 | access-date=July 7, 2017 | page=323}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত দক্ষিণ [[ভিয়েটনাম]]ৰ তিনিখন প্ৰদেশত বন্যপ্ৰাণীৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত বিক্ৰী হোৱা পথাৰৰ এন্দুৰৰ ৫৫ শতাংশই [[কৰোনা ভাইৰাছ]] কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gorman |first1=James |title=Wildlife Trade Spreads Coronaviruses as Animals Get to Market |url=https://www.nytimes.com/2020/06/19/science/coronavirus-rats-vietnam.html |work=New York Times |access-date=15 December 2021 |date=6 July 2020}}&lt;/ref&gt;

=== ইউৰোপ ===
[[ভিক্টোৰিয়ান যুগ|ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ]] [[যুক্তৰাজ্য|ব্ৰিটেইনত]] ধনী আৰু দুখীয়া উভয় শ্ৰেণীৰ লোকেই এন্দুৰৰ [[পাই]] (rat pie) খাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |title= What was the best meal in history? - Boiled rats in a pie |date= 25 February 2016 |author= Matt Elton |publisher= [[BBC History]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20160316120616/http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |archive-date= 16 March 2016}}&lt;/ref&gt; দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত যুক্তৰাজ্যত হোৱা খাদ্যৰ নাটনিৰ বাবে ব্ৰিটিছ জীৱবিজ্ঞানীসকলে গৱেষণাগাৰৰ এন্দুৰ (laboratory rats) ক্ৰীমৰ সৈতে ৰান্ধি খোৱাৰ কথা জনা যায়।&lt;ref name=&quot;Diamond2006&quot;&gt;{{cite book|author=Jared M. Diamond|title=Collapse: How Societies Choose to Fail Or Succeed|date=January 2006|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-303655-5|pages=105}}&lt;/ref&gt;

বৰ্ডো (Bordeaux) শৈলীত এন্দুৰ ভজাৰ এটা ৰেচিপিত ৱাইনৰ ভঁৰালত বাস কৰা নিচাগ্ৰস্ত এন্দুৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে। এই এন্দুৰবোৰৰ ছাল এৰুৱাই আৰু নাড়ী-ভূঁৰু আঁতৰাই অলিভ তেল আৰু পিহি থোৱা নহৰুৰ (shallots) এটা ডাঠ চচ সানি ভঙা ৱাইনৰ পিপাৰ জুইৰ ওপৰত সেকি লোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Schwabe1979&quot;&gt;{{cite book|author=Calvin W. Schwabe|title=Unmentionable Cuisine|year=1979|publisher=University of Virginia Press|isbn=978-0-8139-1162-5|pages=204|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911185523/https://books.google.com/books?id=SiBntk9jGmoC&amp;pg=PA204|archive-date=2016-09-11}}&lt;/ref&gt;

=== উত্তৰ আমেৰিকা ===
ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়াত খনি উদ্যোগৰ পতনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সময়ত এন্দুৰৰ ষ্টুৰ উৎপত্তি হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Worrall |first=Simon |url=http://nationalgeographic.com |title=What's Best, Worst, and Most Weird About American Food |website=://nationalgeographic.com |date=2015-12-20 |access-date=2016-01-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105145241/http://nationalgeographic.com |archive-date=2016-01-05}}&lt;/ref&gt; এই ব্যঞ্জনবিধ পথত দুৰ্ঘটনাত পতিত প্ৰাণীৰ মাংসৰে তৈয়াৰী খাদ্য বা ৰোডকিল ৰন্ধনশৈলীৰ এটা উদাহৰণ আৰু ই ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়াৰ মাৰ্লিণ্টনত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক ''ৰোডকিল কুক-অফ'' প্ৰতিযোগিতাতো স্থান পাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Pollack |first=Hilary |url=https://vice.com |title=America's Most Beloved Regional Dishes Have Dark and Fascinating Histories |website=[[Vice (magazine)|Vice]] |date=2016-01-02 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://archive.org |archive-date=2016-01-10}}&lt;/ref&gt;

=== পলিনেছিয়া ===
হাৱাইবাসী আৰু পলিনেছিয়ানসকলৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতিত এন্দুৰ আছিল সাধাৰণ জনতাৰ দৈনন্দিন খাদ্য। কোনো উৎসৱ-পাৰ্বনৰ সময়ত ৰাপা নুইৰ পলিনেছিয়ান লোকসকলে এন্দুৰৰ মাংস খাব পাৰিছিল, কিন্তু দ্বীপবাসীসকলে ৰজাক &quot;পৱিত্ৰ অৱস্থা&quot; বা ''টাপু'' বুলি বিশ্বাস কৰা বাবে ৰজাক এই মাংস খোৱাৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;Leach, Helen. (February 2003) ''Did East Polynesians Have a Concept of Luxury Foods?'' World Archaeology, Vol. 34, No. 3, Luxury Foods. pp. 442–457.&lt;/ref&gt; প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানসমূহ অধ্যয়ন কৰি পুৰাতত্ত্ববিদসকলে দেখা পাইছে যে সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালসমূহৰ তুলনাত সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ অৱশিষ্ট বা হাড় তিনিগুণ বেছি আছিল। এই স্থানবোৰত পোৱা এন্দুৰৰ হাড়বোৰ টুকুৰা-টুকুৰা, পোৰা আৰু এঙাৰসদৃশ পদাৰ্থৰে আবৃত আছিল, যিয়ে প্ৰমাণ কৰে যে এন্দুৰক খাদ্য হিচাপে খোৱা হৈছিল। সাধাৰণ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ হাড়ৰ এনে অধিক উপস্থিতিয়ে সম্ভৱতঃ ইয়াকে বুজায় যে প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ উচ্চ শ্ৰেণীৰ লোকসকলে নিজৰ মৰ্যাদা বা সোৱাদৰ বাবে ইয়াক গ্ৰহণ কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kirch |first1=Patrick V. |last2=Sharyn Jones |first2=O'Day |year=2003 |title=New Archaeological Insights into Food and Status: A Case Study from Pre-Contact Hawaii. |journal=World Archaeology |volume=34 |issue=3 |pages=484–497 |doi=10.1080/0043824021000026468 |s2cid=161955651}}&lt;/ref&gt;

=== দক্ষিণ আমেৰিকা ===
[[পেৰু]]ৰ চিপিবো লোকসকল আৰু বলিভিয়াৰ চিৰিঅ'ন' লোকসকল উভয়ৰে সংস্কৃতিত এন্দুৰ খোৱাটো এক সামাজিক বা ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Behrens, Clifford A. (September 1986) ''Shipibo Food Categorization and Preference: Relationships between Indigenous and Western Dietary Concepts''. American Anthropologist, Nathan New Series, Vol. 88, No. 3. pp. 647–658.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Priest, Perry N. (October 1966) ''Provision for the Aged among the Sirionó Indians of Bolivia''. American Anthropologist, New Series, Vol. 68, No. 5. pp. 1245–1247&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>70vu0t6ssrxpkcq3santdsz6sx4f38c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636648</id>
      <parentid>636647</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T06:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইউৰোপ */</comment>
      <origin>636648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17344" sha1="p34mlzhrlot6gvjmxqti3jerfsliaf3" xml:space="preserve">[[File:Barbecued rats for sale, Thailand.jpg|thumb|[[থাইলেণ্ড]]ত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ভজা এন্দূৰৰ মাংস। ]]
'''এন্দূৰৰ মাংস''' বা '''নিগনিৰ মাংস''' হৈছে মজলীয়া আকাৰৰ, দীঘল নেজযুক্ত কূটি খোৱা প্ৰাণী [[নিগনি|এন্দুৰ]]ৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ [[মাংস]]। এই খাদ্যবিধ কিছুমান সংস্কৃতিত নিষিদ্ধ হ'লেও আন কিছুমান সংস্কৃতিত ইয়াক এক প্ৰধান বা প্ৰচলিত [[খাদ্য]] হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;newvision&quot;&gt;{{cite web |author=Newvision Archive |url=http://newvision.co.ug |title=Rats for dinner, a delicacy to some, a taboo to many |publisher=Newvision.co.ug |date=2005-03-10 |access-date=2012-09-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922012421/http://newvision.co.ug |archive-date=2012-09-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dailyrecord&quot;&gt;{{cite news |url=https://google.com|title=Rat meat taboo|newspaper=Daily Record |location=Ellensburg, WA (USA) |date=1981-09-11 |access-date=2012-09-24 |language=en}}&lt;/ref&gt; এই খাদ্যৰ নিষেধাজ্ঞাৰ অন্তৰালত সাধাৰণতে বেমাৰ-আজাৰৰ ভয় বা ধৰ্মীয় বাধা থাকে; কিন্তু বহু ঠাইত এন্দূৰৰ জনসংখ্যা অতি বেছি হোৱাৰ বাবে স্থানীয় লোকে ইয়াক নিজৰ খাদ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে।

== আঞ্চলিক ভিত্তিত ==
=== আফ্ৰিকা ===
পূৰ্ব [[আফ্ৰিকা]]ৰ মালাৱীত মানুহে খাদ্যৰ বাবে [[মাকৈ]]ৰ পথাৰত বনৰীয়া নিগনি চিকাৰ কৰে। তেওঁলোকে নিগনিবোৰ কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ সেক দিয়ে, নিমখ সানে বা শুকুৱাই লয়। বজাৰ আৰু পথৰ কাষৰ দোকানবোৰত ই এক জনপ্ৰিয় সুস্বাদু খাদ্য।&lt;ref name=&quot;nbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna32346345 |title=Mice, anyone? They make tasty meal in Malawi |publisher=[[NBC]] |date=2009-08-10 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt; উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকাৰ যিবোৰ অঞ্চলত বেত-এন্দুৰ (cane rats) পোৱা যায়, তাত কিছুমান লোকৰ এইবোৰ খোৱাৰ অভ্যাস আছে।&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/future/article/20151207-the-countries-where-rats-are-on-the-menu |first=Karl |last=Gruber |publisher=[[BBC]] |title=While rats are met with revulsion in most parts of the world, some communities put rodents pride of place on the dinner menu |date=2015-12-07 |access-date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt;

=== এছিয়া ===
[[File:Rat meat sold.jpg|thumb|থাইলেণ্ডত মাংসৰ বাবে বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা এন্দুৰ (সম্ভৱতঃ পথাৰৰ এন্দুৰ বা ricefield rat)।]]
কিছুমান সংস্কৃতিত এক নিৰ্দিষ্ট সামাজিক বা অৰ্থনৈতিক শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবেহে এন্দুৰ গ্ৰহণযোগ্য খাদ্য হিচাপে সীমিত আছিল বা আছে। [[ভাৰত]]ৰ মিচিমি সংস্কৃতিত এন্দুৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য তালিকাত অপৰিহাৰ্য। কাৰণ মিছমি মহিলাসকলে [[মাছ]], [[গাহৰিৰ মাংস]], বনৰীয়া [[চৰাই]] আৰু এন্দুৰৰ বাহিৰে আন কোনো মাংস খাব নোৱাৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Mills | first1 = J. P. | year = 1952 | title = The Mishmis of the Lohit Valley, Assam | journal = The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland | volume = 82 | issue = 1| pages = 1–12 | doi=10.2307/2844036| jstor = 2844036 }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে উত্তৰ ভাৰতৰ [[মুছাহাৰ]] সম্প্ৰদায়ে এক ব্যতিক্ৰমী সুস্বাদু খাদ্য হিচাপে এন্দুৰ পালনক ব্যৱসায়িক ৰূপ দিছে।&lt;ref name=&quot;IndiaTimes&quot;&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221223502/http://timesofindia.indiatimes.com/Heads_and_Tales/Rat_meat_to_be_commercialised_in_Bihar/articleshow/3351440.cms |title=Musahar Hindus commercialise rat farming |newspaper=India Times |date=2009-02-21 |archive-date=2009-02-21 |language=en}}&lt;/ref&gt;

পথাৰৰ এন্দুৰৰ মাংস ভিয়েটনামী,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |title=Rats Back on the Menu in Vietnam |website=Abcnews.go.com |date=2006-01-06 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052742/https://abcnews.go.com/International/story?id=81341 |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |title=Vietnamese eat rats and are aggressive, Stanford professor says in article, triggering online uproar |website=Mercurynews.com |date= February 2013|access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224000111/http://www.mercurynews.com/ci_22502204/vietnamese-eat-rats-and-are-aggressive-stanford-professor |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PhnomPenh&quot;&gt;{{cite web |author=Sou Vuthy |url=http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |title=Rat meat on the menu at the Vietnam border, Lifestyle, Phnom Penh Post |website=Phnompenhpost.com |date=2012-09-12 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224103941/http://www.phnompenhpost.com/lifestyle/rat-meat-menu-vietnam-border |archive-date=2015-12-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |title=Would You Ever Eat a Rat? VIDEO : Dining with Death |website=TravelChannel.com |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817112606/http://www.travelchannel.com/video/would-you-ever-eat-a-rat-12048 |archive-date=2014-08-17 }}&lt;/ref&gt; [[টাইৱান|টাইৱানী]],&lt;ref&gt;{{cite news |last=Jennings |first=Ralph |editor-last=Macfie |editor-first=Nick |date=28 January 2008 |title=No ratatouille on Taiwan menu, but plenty of rat |url=https://www.reuters.com/article/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |newspaper=Reuters |location=CHIAYI, Taiwan |access-date=3 September 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209005001/http://www.reuters.com/article/2008/01/28/us-taiwan-rat-idUSPEK7973520080128 |archive-date=9 February 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=HUANG |first=ANNIE |date=10 February 2002 |title=Eat, Drink, Man, Rodent |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1980&amp;dat=20020210&amp;id=WlEwAAAAIBAJ&amp;pg=1119,1152405&amp;hl=en |newspaper=The Item |volume=107|number=118 |location=CHIAYU, Taiwan |page=10A|access-date= 3 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/sketchesfromtaiw00camprich/page/131|title=Sketches from Formosa|author=William Campbell|date=1915|page=131}}&lt;/ref&gt; [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়ান]] আৰু [[চীনা]] ৰন্ধনশৈলীত খোৱা হয়। কাঠৰ কাঠিত গুজি লৈ পুৰি প্ৰস্তুত কৰা &quot;ৰাট-অন-এ-ষ্টিক&quot; (Rat-on-a-stick) হৈছে ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াত ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ ভজা এন্দুৰৰ খাদ্য।&lt;ref name=&quot;Molloy Duschinsky Jensen Shalka 2017&quot;&gt;{{cite book | last1=Molloy | first1=M.J. | last2=Duschinsky | first2=P. | last3=Jensen | first3=K.F. | last4=Shalka | first4=R.J. | title=Running on Empty: Canada and the Indochinese Refugees, 1975-1980 | publisher=MQUP | series=McGill-Queen's Studies in Ethnic History | year=2017 | isbn=978-0-7735-5063-6 | url=https://books.google.com/books?id=ngJbDgAAQBAJ&amp;pg=PA323 | access-date=July 7, 2017 | page=323}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত দক্ষিণ [[ভিয়েটনাম]]ৰ তিনিখন প্ৰদেশত বন্যপ্ৰাণীৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে পৰীক্ষা কৰা ৰেষ্টুৰেণ্টসমূহত বিক্ৰী হোৱা পথাৰৰ এন্দুৰৰ ৫৫ শতাংশই [[কৰোনা ভাইৰাছ]] কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gorman |first1=James |title=Wildlife Trade Spreads Coronaviruses as Animals Get to Market |url=https://www.nytimes.com/2020/06/19/science/coronavirus-rats-vietnam.html |work=New York Times |access-date=15 December 2021 |date=6 July 2020}}&lt;/ref&gt;

=== ইউৰোপ ===
ভিক্টোৰিয়ান যুগৰ [[যুক্তৰাজ্য|ব্ৰিটেইনত]] ধনী আৰু দুখীয়া উভয় শ্ৰেণীৰ লোকেই এন্দুৰৰ [[পাই]] (rat pie) খাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |title= What was the best meal in history? - Boiled rats in a pie |date= 25 February 2016 |author= Matt Elton |publisher= [[BBC History]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20160316120616/http://www.historyextra.com/article/feature/what-was-best-meal-history |archive-date= 16 March 2016}}&lt;/ref&gt; দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত যুক্তৰাজ্যত হোৱা খাদ্যৰ নাটনিৰ বাবে ব্ৰিটিছ জীৱবিজ্ঞানীসকলে গৱেষণাগাৰৰ এন্দুৰ ক্ৰীমৰ সৈতে ৰান্ধি খোৱাৰ কথা জনা যায়।&lt;ref name=&quot;Diamond2006&quot;&gt;{{cite book|author=Jared M. Diamond|title=Collapse: How Societies Choose to Fail Or Succeed|date=January 2006|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-303655-5|pages=105}}&lt;/ref&gt;

বৰ্ডো শৈলীত এন্দুৰ ভজাৰ এটা ৰেচিপিত ৱাইনৰ ভঁৰালত বাস কৰা নিচাগ্ৰস্ত এন্দুৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে। এই এন্দুৰবোৰৰ ছাল এৰুৱাই আৰু নাড়ী-ভূঁৰু আঁতৰাই অলিভ তেল আৰু পিহি থোৱা [[নহৰু]]ৰ এটা ডাঠ চচ সানি ভঙা ৱাইনৰ পিপাৰ জুইৰ ওপৰত সেকি লোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Schwabe1979&quot;&gt;{{cite book|author=Calvin W. Schwabe|title=Unmentionable Cuisine|year=1979|publisher=University of Virginia Press|isbn=978-0-8139-1162-5|pages=204|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911185523/https://books.google.com/books?id=SiBntk9jGmoC&amp;pg=PA204|archive-date=2016-09-11}}&lt;/ref&gt;

=== উত্তৰ আমেৰিকা ===
ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়াত খনি উদ্যোগৰ পতনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সময়ত এন্দুৰৰ ষ্টুৰ উৎপত্তি হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Worrall |first=Simon |url=http://nationalgeographic.com |title=What's Best, Worst, and Most Weird About American Food |website=://nationalgeographic.com |date=2015-12-20 |access-date=2016-01-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105145241/http://nationalgeographic.com |archive-date=2016-01-05}}&lt;/ref&gt; এই ব্যঞ্জনবিধ পথত দুৰ্ঘটনাত পতিত প্ৰাণীৰ মাংসৰে তৈয়াৰী খাদ্য বা ৰোডকিল ৰন্ধনশৈলীৰ এটা উদাহৰণ আৰু ই ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়াৰ মাৰ্লিণ্টনত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক ''ৰোডকিল কুক-অফ'' প্ৰতিযোগিতাতো স্থান পাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Pollack |first=Hilary |url=https://vice.com |title=America's Most Beloved Regional Dishes Have Dark and Fascinating Histories |website=[[Vice (magazine)|Vice]] |date=2016-01-02 |access-date=2016-01-10 |url-status=live |archive-url=https://archive.org |archive-date=2016-01-10}}&lt;/ref&gt;

=== পলিনেছিয়া ===
হাৱাইবাসী আৰু পলিনেছিয়ানসকলৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতিত এন্দুৰ আছিল সাধাৰণ জনতাৰ দৈনন্দিন খাদ্য। কোনো উৎসৱ-পাৰ্বনৰ সময়ত ৰাপা নুইৰ পলিনেছিয়ান লোকসকলে এন্দুৰৰ মাংস খাব পাৰিছিল, কিন্তু দ্বীপবাসীসকলে ৰজাক &quot;পৱিত্ৰ অৱস্থা&quot; বা ''টাপু'' বুলি বিশ্বাস কৰা বাবে ৰজাক এই মাংস খোৱাৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;Leach, Helen. (February 2003) ''Did East Polynesians Have a Concept of Luxury Foods?'' World Archaeology, Vol. 34, No. 3, Luxury Foods. pp. 442–457.&lt;/ref&gt; প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানসমূহ অধ্যয়ন কৰি পুৰাতত্ত্ববিদসকলে দেখা পাইছে যে সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালসমূহৰ তুলনাত সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ অৱশিষ্ট বা হাড় তিনিগুণ বেছি আছিল। এই স্থানবোৰত পোৱা এন্দুৰৰ হাড়বোৰ টুকুৰা-টুকুৰা, পোৰা আৰু এঙাৰসদৃশ পদাৰ্থৰে আবৃত আছিল, যিয়ে প্ৰমাণ কৰে যে এন্দুৰক খাদ্য হিচাপে খোৱা হৈছিল। সাধাৰণ লোকৰ ঘৰত এন্দুৰৰ হাড়ৰ এনে অধিক উপস্থিতিয়ে সম্ভৱতঃ ইয়াকে বুজায় যে প্ৰাক-ঐতিহাসিক হাৱাইৰ উচ্চ শ্ৰেণীৰ লোকসকলে নিজৰ মৰ্যাদা বা সোৱাদৰ বাবে ইয়াক গ্ৰহণ কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kirch |first1=Patrick V. |last2=Sharyn Jones |first2=O'Day |year=2003 |title=New Archaeological Insights into Food and Status: A Case Study from Pre-Contact Hawaii. |journal=World Archaeology |volume=34 |issue=3 |pages=484–497 |doi=10.1080/0043824021000026468 |s2cid=161955651}}&lt;/ref&gt;

=== দক্ষিণ আমেৰিকা ===
[[পেৰু]]ৰ চিপিবো লোকসকল আৰু বলিভিয়াৰ চিৰিঅ'ন' লোকসকল উভয়ৰে সংস্কৃতিত এন্দুৰ খোৱাটো এক সামাজিক বা ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;Behrens, Clifford A. (September 1986) ''Shipibo Food Categorization and Preference: Relationships between Indigenous and Western Dietary Concepts''. American Anthropologist, Nathan New Series, Vol. 88, No. 3. pp. 647–658.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Priest, Perry N. (October 1966) ''Provision for the Aged among the Sirionó Indians of Bolivia''. American Anthropologist, New Series, Vol. 68, No. 5. pp. 1245–1247&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাংস]]
[[শ্ৰেণী:খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>p34mlzhrlot6gvjmxqti3jerfsliaf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:Fotrus</title>
    <ns>3</ns>
    <id>139619</id>
    <redirect title="সদস্য বাৰ্তা:IRAN" />
    <revision>
      <id>636657</id>
      <timestamp>2026-09-22T06:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>S.Marchenko</username>
        <id>51460</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Fotrus]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:IRAN]]লৈ S.Marchenkoয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Fotrus|Fotrus]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/IRAN|IRAN]]&quot;</comment>
      <origin>636657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="d3j134u9cwglq9ucjz78v3kw0hvto84" xml:space="preserve">#REDIRECT [[সদস্য বাৰ্তা:IRAN]]</text>
      <sha1>d3j134u9cwglq9ucjz78v3kw0hvto84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ছিমা কিয়ান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139620</id>
    <revision>
      <id>636677</id>
      <timestamp>2026-09-22T07:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1776" sha1="hdxztr6s5ct7codhunbp9v2fecermt6" xml:space="preserve">&quot;ছিমা কিয়ান ({{lang-en|Sima Qian}}, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১৪৫ – খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৮৬) হান ৰাজবংশৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত এজন চীনা ইতিহাসবিদ আছিল। তেওঁক 'চীনা ইতিহাস লেখনৰ জনক' বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ তেওঁ ৰচনা কৰিছিল শিজি (ইংৰাজীত Records of the Grand Historian বুলি অনুবাদ কৰা হয়), যি চীনা ইতিহাসৰ সাধাৰণ বৰ্ণনা। এই গ্ৰন্থত প্ৰায় দুহাজাৰ বছৰৰ ইতিহাস সন্নিৱিষ্ট আছে — কিংবদন্তি 'হুৱাং সম্ৰাট'ৰ উত্থান আৰু প্ৰথম চীনা ৰাজনৈতিক গঠন পৰা আৰম্ভ কৰি হানৰ সম্ৰাট উৰ শাসনকাললৈকে, যাৰ সময়তে সিমা কিয়ানে লিখিছিল। প্ৰাচীন চীনাৰ দৃষ্টিত এইটো বিশ্বৰ প্ৰথম 'সৰ্বজনীন ইতিহাস' হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian) পৰৱৰ্তী ৰাজবংশসমূহৰ চৰকাৰী ইতিহাসৰ আদৰ্শ হিচাপে সমগ্ৰ চীনাক্ষেত্ৰত ২০শ শতিকাললৈকে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref&gt; name=&quot;jay&quot;/&gt;</text>
      <sha1>hdxztr6s5ct7codhunbp9v2fecermt6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636678</id>
      <parentid>636677</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[ছিমা চিয়ান]]ৰ পৰা [[ছিমা কিয়ান]]লৈ Poli Borah24য়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>636677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1776" sha1="hdxztr6s5ct7codhunbp9v2fecermt6" xml:space="preserve">&quot;ছিমা কিয়ান ({{lang-en|Sima Qian}}, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১৪৫ – খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৮৬) হান ৰাজবংশৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত এজন চীনা ইতিহাসবিদ আছিল। তেওঁক 'চীনা ইতিহাস লেখনৰ জনক' বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ তেওঁ ৰচনা কৰিছিল শিজি (ইংৰাজীত Records of the Grand Historian বুলি অনুবাদ কৰা হয়), যি চীনা ইতিহাসৰ সাধাৰণ বৰ্ণনা। এই গ্ৰন্থত প্ৰায় দুহাজাৰ বছৰৰ ইতিহাস সন্নিৱিষ্ট আছে — কিংবদন্তি 'হুৱাং সম্ৰাট'ৰ উত্থান আৰু প্ৰথম চীনা ৰাজনৈতিক গঠন পৰা আৰম্ভ কৰি হানৰ সম্ৰাট উৰ শাসনকাললৈকে, যাৰ সময়তে সিমা কিয়ানে লিখিছিল। প্ৰাচীন চীনাৰ দৃষ্টিত এইটো বিশ্বৰ প্ৰথম 'সৰ্বজনীন ইতিহাস' হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian) পৰৱৰ্তী ৰাজবংশসমূহৰ চৰকাৰী ইতিহাসৰ আদৰ্শ হিচাপে সমগ্ৰ চীনাক্ষেত্ৰত ২০শ শতিকাললৈকে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref&gt; name=&quot;jay&quot;/&gt;</text>
      <sha1>hdxztr6s5ct7codhunbp9v2fecermt6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636684</id>
      <parentid>636678</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:52:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4472" sha1="agd1ibkxrqqd8o5o2z3ut5hs2zvme22" xml:space="preserve">&quot;ছিমা কিয়ান ({{lang-en|Sima Qian}}, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১৪৫ – খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৮৬) হান ৰাজবংশৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত এজন চীনা ইতিহাসবিদ আছিল। তেওঁক 'চীনা ইতিহাস লেখনৰ জনক' বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ তেওঁ ৰচনা কৰিছিল শিজি (ইংৰাজীত Records of the Grand Historian বুলি অনুবাদ কৰা হয়), যি চীনা ইতিহাসৰ সাধাৰণ বৰ্ণনা। এই গ্ৰন্থত প্ৰায় দুহাজাৰ বছৰৰ ইতিহাস সন্নিৱিষ্ট আছে — কিংবদন্তি 'হুৱাং সম্ৰাট'ৰ উত্থান আৰু প্ৰথম চীনা ৰাজনৈতিক গঠন পৰা আৰম্ভ কৰি হানৰ সম্ৰাট উৰ শাসনকাললৈকে, যাৰ সময়তে সিমা কিয়ানে লিখিছিল। প্ৰাচীন চীনাৰ দৃষ্টিত এইটো বিশ্বৰ প্ৰথম 'সৰ্বজনীন ইতিহাস' হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian) পৰৱৰ্তী ৰাজবংশসমূহৰ চৰকাৰী ইতিহাসৰ আদৰ্শ হিচাপে সমগ্ৰ চীনাক্ষেত্ৰত ২০শ শতিকাললৈকে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref&gt; name=&quot;jay&quot;/&gt;

ছিমা কিয়ানৰ দেউতাক চিমী তান (Sima Tan)-এ প্ৰথমতে চীনৰ এটা সম্পূৰ্ণ ইতিহাস লিখাৰ এক উচ্চাকাংক্ষী প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়লৈকে তেওঁ মাত্ৰ কেইটামান প্ৰাৰম্ভিক খচৰাহে সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ৰাজকীয় আদালতত দেউতাকৰ স্থান ইতিহাসবিদ হিচাপে উত্তৰাধিকাৰীসূত্ৰে লাভ কৰাৰ পিছত, তেওঁ দেউতাকৰ মৃত্যুশয্যাৰ অন্তিম ইচ্ছা পূৰণ কৰিবলৈ আৰু এই মহাকাব্যিক ইতিহাস ৰচনা আৰু সংকলন কৰিবলৈ সংকল্পবদ্ধ হৈছিল।

অৱশ্যে, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৯৯ চনত, তেওঁ জেনেনেল লী লিঙৰ পক্ষ লৈ কথা কোৱাৰ বাবে লী লিং কাণ্ডৰ (Li Ling affair) বলি হৈছিল, যাক চিঅংনুৰ বিৰুদ্ধে এক অসফল অভিযানৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। মৃত্যুদণ্ড বা অণ্ডচ্ছেদন (castration)-ৰ মাজৰ পৰা যিকোনো এটা বাছি ল’বলগীয়া হোৱাত, তেওঁ নিজৰ ঐতিহাসিক কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ স্বাৰ্থত পিছৰটোকে বাছি লৈছিল। যদিও তেওঁক সাৰ্বজনীনভাৱে 'ৰেকৰ্ডছ' (Records)-ৰ বাবে মনত ৰখা হয়, তথাপিও বাচি থকা আন আন ৰচনাসমূহে প্ৰমাণ কৰে যে তেওঁ এজন প্ৰতিভাশালী কবি আৰু গদ্য লেখক আছিল। লগতে তেওঁ 'টাইচু' কেলেণ্ডাৰ (Taichu calendar) সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল, যিটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪ চনত চৰকাৰীভাৱে প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।</text>
      <sha1>agd1ibkxrqqd8o5o2z3ut5hs2zvme22</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636685</id>
      <parentid>636684</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T07:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <origin>636685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7462" sha1="2ch24fux7xuywgv5vwntgbhfb7v3bbo" xml:space="preserve">&quot;ছিমা কিয়ান ({{lang-en|Sima Qian}}, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১৪৫ – খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৮৬) হান ৰাজবংশৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত এজন চীনা ইতিহাসবিদ আছিল। তেওঁক 'চীনা ইতিহাস লেখনৰ জনক' বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ তেওঁ ৰচনা কৰিছিল শিজি (ইংৰাজীত Records of the Grand Historian বুলি অনুবাদ কৰা হয়), যি চীনা ইতিহাসৰ সাধাৰণ বৰ্ণনা। এই গ্ৰন্থত প্ৰায় দুহাজাৰ বছৰৰ ইতিহাস সন্নিৱিষ্ট আছে — কিংবদন্তি 'হুৱাং সম্ৰাট'ৰ উত্থান আৰু প্ৰথম চীনা ৰাজনৈতিক গঠন পৰা আৰম্ভ কৰি হানৰ সম্ৰাট উৰ শাসনকাললৈকে, যাৰ সময়তে সিমা কিয়ানে লিখিছিল। প্ৰাচীন চীনাৰ দৃষ্টিত এইটো বিশ্বৰ প্ৰথম 'সৰ্বজনীন ইতিহাস' হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian) পৰৱৰ্তী ৰাজবংশসমূহৰ চৰকাৰী ইতিহাসৰ আদৰ্শ হিচাপে সমগ্ৰ চীনাক্ষেত্ৰত ২০শ শতিকাললৈকে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref&gt; name=&quot;jay&quot;/&gt;

ছিমা কিয়ানৰ দেউতাক ছিমা তান (Sima Tan)-এ প্ৰথমতে চীনৰ এটা সম্পূৰ্ণ ইতিহাস লিখাৰ এক উচ্চাকাংক্ষী প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়লৈকে তেওঁ মাত্ৰ কেইটামান প্ৰাৰম্ভিক খচৰাহে সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ৰাজকীয় আদালতত দেউতাকৰ স্থান ইতিহাসবিদ হিচাপে উত্তৰাধিকাৰীসূত্ৰে লাভ কৰাৰ পিছত, তেওঁ দেউতাকৰ মৃত্যুশয্যাৰ অন্তিম ইচ্ছা পূৰণ কৰিবলৈ আৰু এই মহাকাব্যিক ইতিহাস ৰচনা আৰু সংকলন কৰিবলৈ সংকল্পবদ্ধ হৈছিল।

অৱশ্যে, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৯৯ চনত, তেওঁ জেনেনেল লী লিঙৰ পক্ষ লৈ কথা কোৱাৰ বাবে লী লিং কাণ্ডৰ (Li Ling affair) বলি হৈছিল, যাক চিঅংনুৰ বিৰুদ্ধে এক অসফল অভিযানৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। মৃত্যুদণ্ড বা অণ্ডচ্ছেদন (castration)-ৰ মাজৰ পৰা যিকোনো এটা বাছি ল’বলগীয়া হোৱাত, তেওঁ নিজৰ ঐতিহাসিক কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ স্বাৰ্থত পিছৰটোকে বাছি লৈছিল। যদিও তেওঁক সাৰ্বজনীনভাৱে 'ৰেকৰ্ডছ' (Records)-ৰ বাবে মনত ৰখা হয়, তথাপিও বাচি থকা আন আন ৰচনাসমূহে প্ৰমাণ কৰে যে তেওঁ এজন প্ৰতিভাশালী কবি আৰু গদ্য লেখক আছিল। লগতে তেওঁ 'টাইচু' কেলেণ্ডাৰ (Taichu calendar) সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল, যিটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪ চনত চৰকাৰীভাৱে প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা ==

ছিমা কিয়ানৰ জন্ম জোওপিংয়ীৰ (Zuopingyi) চিয়ায়াঙত (Xiayang) হৈছিল (যি বৰ্তমানৰ শ্বাআনক্সিৰ হানচেঙৰ ওচৰত অৱস্থিত)। তেওঁৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৪৫ চনৰ আশে-পাশে হৈছিল, যদিও কিছুমান উৎসৰ মতে তেওঁৰ জন্ম খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩৫ চনৰ ওচৰা-উচৰি সময়ত হৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩৬ চনৰ আশে-পাশে তেওঁৰ দেউতাক ছিমা তান ৰাজকীয় আদালতত &quot;প্ৰধান ইতিহাসবিদ&quot; (grand historian - চীনা ভাষাত 'তাইশ্বি', যাৰ আন অৰ্থ &quot;প্ৰধান লেখক&quot; বা &quot;প্ৰধান জ্যোতিষী&quot;) পদত নিযুক্ত হৈছিল। প্ৰধান ইতিহাসবিদজন তুলনামূলকভাৱে এজন নিম্ন পৰ্যায়ৰ বিষয়া আছিল, যাৰ প্ৰধান কাম আছিল বাৰ্ষিক কেলেণ্ডাৰ প্ৰস্তুত কৰা, কোনবোৰ দিন ধৰ্মীয়ভাৱে শুভ বা অশুভ তাক নিৰূপণ কৰা আৰু নতুন বছৰৰ পূৰ্বে তাক সম্ৰাটৰ আগত দাঙি ধৰা। তেওঁৰ অন্যান্য কৰ্তব্যৰ ভিতৰত আছিল গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ বাবে সম্ৰাটৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰা আৰু ৰাজদৰবাৰৰ লগতে দেশৰ দৈনিক ঘটনাসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা। সীমা কিয়ানৰ নিজৰ বিৱৰণ অনুসৰি, দহ বছৰ বয়সলৈকে তেওঁ &quot;প্ৰাচীন লেখাবোৰ পঢ়িবলৈ&quot; সক্ষম হৈছিল আৰু তেওঁক এজন প্ৰতিভাশালী ছাত্ৰ বা পণ্ডিত হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। সীমা কিয়ান এটা কনফুচীয় (Confucian) পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল আৰু তেওঁ সদায় নিজৰ ঐতিহাসিক কৰ্মক কনফুচীয় ধৰ্মৰ &quot;পিতৃভক্তি&quot; (filial piety) হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name={{sfnp|Hughes-Warrington|2000|p=291}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>2ch24fux7xuywgv5vwntgbhfb7v3bbo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>636686</id>
      <parentid>636685</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T08:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>636686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7490" sha1="3cmtfygevbdu0vt2pb7iwnjcmqvsgh6" xml:space="preserve">ছিমা কিয়ান ({{lang-en|Sima Qian}}, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ১৪৫ – খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৮৬) হান ৰাজবংশৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত এজন চীনা ইতিহাসবিদ আছিল। তেওঁক 'চীনা ইতিহাস লেখনৰ জনক' বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ তেওঁ ৰচনা কৰিছিল শিজি (ইংৰাজীত Records of the Grand Historian বুলি অনুবাদ কৰা হয়), যি চীনা ইতিহাসৰ সাধাৰণ বৰ্ণনা। এই গ্ৰন্থত প্ৰায় দুহাজাৰ বছৰৰ ইতিহাস সন্নিৱিষ্ট আছে — কিংবদন্তি 'হুৱাং সম্ৰাট'ৰ উত্থান আৰু প্ৰথম চীনা ৰাজনৈতিক গঠন পৰা আৰম্ভ কৰি হানৰ সম্ৰাট উৰ শাসনকাললৈকে, যাৰ সময়তে সিমা কিয়ানে লিখিছিল। প্ৰাচীন চীনাৰ দৃষ্টিত এইটো বিশ্বৰ প্ৰথম 'সৰ্বজনীন ইতিহাস' হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শ্বিজি (Shiji / Records of the Grand Historian) পৰৱৰ্তী ৰাজবংশসমূহৰ চৰকাৰী ইতিহাসৰ আদৰ্শ হিচাপে সমগ্ৰ চীনাক্ষেত্ৰত ২০শ শতিকাললৈকে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref&gt; name=&quot;jay&quot;/&gt;

ছিমা কিয়ানৰ দেউতাক ছিমা তান (Sima Tan)-এ প্ৰথমতে চীনৰ এটা সম্পূৰ্ণ ইতিহাস লিখাৰ এক উচ্চাকাংক্ষী প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল, কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়লৈকে তেওঁ মাত্ৰ কেইটামান প্ৰাৰম্ভিক খচৰাহে সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ৰাজকীয় আদালতত দেউতাকৰ স্থান ইতিহাসবিদ হিচাপে উত্তৰাধিকাৰীসূত্ৰে লাভ কৰাৰ পাছত, তেওঁ দেউতাকৰ মৃত্যুশয্যাৰ অন্তিম ইচ্ছা পূৰণ কৰিবলৈ আৰু এই মহাকাব্যিক ইতিহাস ৰচনা আৰু সংকলন কৰিবলৈ সংকল্পবদ্ধ হৈছিল। 

অৱশ্যে, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৯৯ চনত, তেওঁ জেনেনেল লী লিঙৰপক্ষ লৈ কথা কোৱাৰ বাবে লী লিং কাণ্ডৰ (Li Ling affair) বলি হৈছিল, যাক চিঅংনুৰ বিৰুদ্ধে এক অসফল অভিযানৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। মৃত্যুদণ্ড বা অণ্ডচ্ছেদন (castration)-ৰ মাজৰপৰা যিকোনো এটা বাছি ল’বলগীয়া হোৱাত, তেওঁ নিজৰ ঐতিহাসিক কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ স্বাৰ্থত পিছৰটোকে বাছি লৈছিল। যদিও তেওঁক সৰ্বজনীনভাৱে 'ৰেকৰ্ডছ' (Records)-ৰ বাবে মনত ৰখা হয়, তথাপি বাচি থকা আন আন ৰচনাসমূহে প্ৰমাণ কৰে যে তেওঁ এজন প্ৰতিভাশালী কবি আৰু গদ্য লেখক আছিল। লগতে তেওঁ 'টাইচু' কেলেণ্ডাৰ (Taichu calendar) সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল, যিটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪ চনত চৰকাৰীভাৱে প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। 

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা ==

ছিমা কিয়ানৰ জন্ম জোওপিংয়ীৰ (Zuopingyi) চিয়ায়াঙত (Xiayang) হৈছিল (যি বৰ্তমানৰ শ্বাআনক্সিৰ হানচেঙৰ ওচৰত অৱস্থিত)। তেওঁৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৪৫ চনৰ আশে-পাশে হৈছিল, যদিও কিছুমান উৎসৰ মতে তেওঁৰ জন্ম খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩৫ চনৰ ওচৰা-উচৰি সময়ত হৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩৬ চনৰ আশে-পাশে তেওঁৰ দেউতাক ছিমা তান ৰাজকীয় আদালতত &quot;প্ৰধান ইতিহাসবিদ&quot; (grand historian - চীনা ভাষাত 'তাইশ্বি', যাৰ আন অৰ্থ &quot;প্ৰধান লেখক&quot; বা &quot;প্ৰধান জ্যোতিষী&quot;) পদত নিযুক্ত হৈছিল। প্ৰধান ইতিহাসবিদজন তুলনামূলকভাৱে এজন নিম্ন পৰ্যায়ৰ বিষয়া আছিল, যাৰ প্ৰধান কাম আছিল বাৰ্ষিক কেলেণ্ডাৰ প্ৰস্তুত কৰা, কোনবোৰ দিন ধৰ্মীয়ভাৱে শুভ বা অশুভ তাক নিৰূপণ কৰা আৰু নতুন বছৰৰ পূৰ্বে তাক সম্ৰাটৰ আগত দাঙি ধৰা। তেওঁৰ অন্যান্য কৰ্তব্যৰ ভিতৰত আছিল গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ বাবে সম্ৰাটৰ সৈতে ভ্ৰমণ কৰা আৰু ৰাজদৰবাৰৰ লগতে দেশৰ দৈনিক ঘটনাসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা। সীমা কিয়ানৰ নিজৰ বিৱৰণ অনুসৰি, দহ বছৰ বয়সলৈকে তেওঁ &quot;প্ৰাচীন লেখাবোৰ পঢ়িবলৈ&quot; সক্ষম হৈছিল আৰু তেওঁক এজন প্ৰতিভাশালী ছাত্ৰ বা পণ্ডিত হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। সীমা কিয়ান এটা কনফুচীয় (Confucian) পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল আৰু তেওঁ সদায় নিজৰ ঐতিহাসিক কৰ্মক কনফুচীয় ধৰ্মৰ &quot;পিতৃভক্তি&quot; (filial piety) হিচাপে গণ্য কৰিছিল।&lt;ref name={{sfnp|Hughes-Warrington|2000|p=291}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>3cmtfygevbdu0vt2pb7iwnjcmqvsgh6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ছিমা চিয়ান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139621</id>
    <redirect title="ছিমা কিয়ান" />
    <revision>
      <id>636679</id>
      <timestamp>2026-09-22T07:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Poli Borah24</username>
        <id>43763</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[ছিমা চিয়ান]]ৰ পৰা [[ছিমা কিয়ান]]লৈ Poli Borah24য়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>636679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="0cra4h87l7m5410des3eu5m3jfredxf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ছিমা কিয়ান]]</text>
      <sha1>0cra4h87l7m5410des3eu5m3jfredxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>এইচ আই ভি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139622</id>
    <redirect title="এইচ.আই.ভি." />
    <revision>
      <id>636698</id>
      <timestamp>2026-09-22T09:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>[[এইচ.আই.ভি.]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>636698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="ok5ze3qmbj8u5vj0jz09jlkrgvuy0kj" xml:space="preserve">#REDIRECT [[এইচ.আই.ভি.]]</text>
      <sha1>ok5ze3qmbj8u5vj0jz09jlkrgvuy0kj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>International Labour Organization</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139623</id>
    <redirect title="আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা" />
    <revision>
      <id>636700</id>
      <timestamp>2026-09-22T10:03:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>636700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="hv3opezv6ua3v2s8318vzwop3fm02jc" xml:space="preserve">#REDIRECT [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]]</text>
      <sha1>hv3opezv6ua3v2s8318vzwop3fm02jc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য:AhmedMunu</title>
    <ns>2</ns>
    <id>139624</id>
    <revision>
      <id>636710</id>
      <timestamp>2026-09-22T10:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AhmedMunu</username>
        <id>51769</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: I am a working mother. I live at Titabar, Jorhat.I love reading short stories, Novels etc.</comment>
      <origin>636710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="53xslamr0pv2ul5hfstlc94qy3tizcy" xml:space="preserve">I am a working mother. I live at Titabar, Jorhat.I love reading short stories, Novels etc.</text>
      <sha1>53xslamr0pv2ul5hfstlc94qy3tizcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য:Archana Borthakur</title>
    <ns>2</ns>
    <id>139625</id>
    <revision>
      <id>636711</id>
      <timestamp>2026-09-22T10:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Archana Borthakur</username>
        <id>51771</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: I am an advocate by profession and practicing law since 2006.I love to read books.</comment>
      <origin>636711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="0ofqs8zoux8hd8ur7cgsorh6fq2v561" xml:space="preserve">I am an advocate by profession and practicing law since 2006.I love to read books.</text>
      <sha1>0ofqs8zoux8hd8ur7cgsorh6fq2v561</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য:DRDJRT</title>
    <ns>2</ns>
    <id>139626</id>
    <revision>
      <id>636712</id>
      <timestamp>2026-09-22T10:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DRDJRT</username>
        <id>51770</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: DRDJRT is used by Dr. Rupasree Dutta, an Assistant  Professor in the Department of English at CKB Commerce College, Jorhat. She is interested in creative writing and translation apart from other academic engagements.</comment>
      <origin>636712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216" sha1="dzqxrqztdm1de4t06b3178uxxk3cep1" xml:space="preserve">DRDJRT is used by Dr. Rupasree Dutta, an Assistant  Professor in the Department of English at CKB Commerce College, Jorhat. She is interested in creative writing and translation apart from other academic engagements.</text>
      <sha1>dzqxrqztdm1de4t06b3178uxxk3cep1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চিত্ৰ:Jaikanta Sarma.jpeg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>139627</id>
    <revision>
      <id>636713</id>
      <timestamp>2026-09-22T10:48:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>{{Non-free media rationale
| Article           = জয়কান্ত শৰ্মা
| Description       = জয়কান্ত শৰ্মাৰ চিত্ৰ
| Source            = তেখেতৰ ফেচবুক একাউন্ট
| Portion           = আংশিক
| Low_resolution    = হয়
| Purpose           = জীৱিত ব্যক্তিৰ চিত্ৰৰ ভাল ব্যৱহাৰ
| Replaceability    = প্ৰতিস্থাপনযোগ্য কোনো মুক্ত চিত্ৰ প্ৰাপ্তিসাধ্য নহয়।
| other_information = তেখেতৰ অনুমতি সাপেক্ষে ফটোখন আপল’ড কৰা হৈছে।
}}


{{Non-free fair use in|জয়কান্ত শৰ্মা}}</comment>
      <origin>636713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="848" sha1="33mz57yn21xjnthutei6g1ts2sqqn86" xml:space="preserve">== সাৰাংশ ==
{{Non-free media rationale
| Article           = জয়কান্ত শৰ্মা
| Description       = জয়কান্ত শৰ্মাৰ চিত্ৰ
| Source            = তেখেতৰ ফেচবুক একাউন্ট
| Portion           = আংশিক
| Low_resolution    = হয়
| Purpose           = জীৱিত ব্যক্তিৰ চিত্ৰৰ ভাল ব্যৱহাৰ
| Replaceability    = প্ৰতিস্থাপনযোগ্য কোনো মুক্ত চিত্ৰ প্ৰাপ্তিসাধ্য নহয়।
| other_information = তেখেতৰ অনুমতি সাপেক্ষে ফটোখন আপল’ড কৰা হৈছে।
}}


{{Non-free fair use in|জয়কান্ত শৰ্মা}}</text>
      <sha1>33mz57yn21xjnthutei6g1ts2sqqn86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চিত্ৰ:গৌৰী বৰ্মন.jpeg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>139628</id>
    <revision>
      <id>636721</id>
      <timestamp>2026-09-22T11:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BhuyanBhaskar</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>== সাৰাংশ ==
{{Non-free media rationale
| Article           = গৌৰী বৰ্মন
| Description       = গৌৰী বৰ্মনৰ চিত্ৰ
| Source            = তেখেতৰ পত্নীৰ ফেচবুক একাউন্ট
| Portion           = আংশিক
| Low_resolution    = হয়
| Purpose           = জীৱিত ব্যক্তিৰ চিত্ৰৰ ভাল ব্যৱহাৰ
| Replaceability    = প্ৰতিস্থাপনযোগ্য কোনো মুক্ত চিত্ৰ প্ৰাপ্তিসাধ্য নহয়।
| other_information = তেখেতৰ পত্নীৰ অনুমতি সাপেক্ষে ফটোখন আপল’ড কৰা হৈছে।
}}


{{Non-free fair use in|গৌৰী বৰ্মন}}</comment>
      <origin>636721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="850" sha1="fr8gvyk0qgywf6dk8kyse2c5c9sr1ql" xml:space="preserve">== সাৰাংশ ==
{{Non-free media rationale
| Article           = গৌৰী বৰ্মন
| Description       = গৌৰী বৰ্মনৰ চিত্ৰ
| Source            = তেখেতৰ পত্নীৰ ফেচবুক একাউন্ট
| Portion           = আংশিক
| Low_resolution    = হয়
| Purpose           = জীৱিত ব্যক্তিৰ চিত্ৰৰ ভাল ব্যৱহাৰ
| Replaceability    = প্ৰতিস্থাপনযোগ্য কোনো মুক্ত চিত্ৰ প্ৰাপ্তিসাধ্য নহয়।
| other_information = তেখেতৰ পত্নীৰ অনুমতি সাপেক্ষে ফটোখন আপল’ড কৰা হৈছে।
}}


{{Non-free fair use in|গৌৰী বৰ্মন}}</text>
      <sha1>fr8gvyk0qgywf6dk8kyse2c5c9sr1ql</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>