অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2196 645369 640121 2026-10-16T02:59:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645369 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{Infobox person | name = ভূপেন হাজৰিকা | honorific prefix = [[ভাৰত ৰত্ন]] | image = Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg | caption = ২০১১ চনত ভূপেন হাজৰিকা | birth_date = {{Birth date|df=yes|1926|9|8}} | birth_place = [[শদিয়া]], [[অসম প্ৰদেশ|অসম]], [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2011|11|5|1926|09|08}} | death_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]]<ref name=death>{{cite news|title=Acclaimed singer Bhupen Hazarika dies at 85|url=http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|date=5 November 1986|newspaper=CNN-IBN|accessdate=5 November 2011|archivedate=6 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111106193926/http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|deadurl=yes}}</ref> | nationality = [[ভাৰতীয়]] | other_names = সুধাকণ্ঠ | alma_mater = [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন মহাবিদ্যালয়]], <br /> কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়, <br /> [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]] | occupation = [[গীতিকাৰ]], <br /> [[কণ্ঠশিল্পী]], <br /> [[সুৰকাৰ]], <br /> [[সংগীত পৰিচালক]], <br /> [[চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]], <br /> [[প্ৰগতিশীল লেখক]], <br /> [[ৰাজনীতিবিদ]] | years_active = ১৯৩৬–২০১০ | spouse = {{marriage|[[প্ৰিয়ম্বদা পেটেল]]|1950|1963}} | children = পূৰ্ণাংগ [[তেজ হাজৰিকা]] (জন্ম ১৯৫২) | parents = {{plainlist| * [[নীলকান্ত হাজৰিকা]] * [[শান্তিপ্ৰিয়া হাজৰিকা]] }} | relatives = [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (ভাতৃ) | awards = [[ভাৰত ৰত্ন]] (২০১৯, মৰণোত্তৰভাৱে)<br />[[পদ্মবিভূষণ]] (২০১২, মৰণোত্তৰভাৱে)<br />[[পদ্মশ্ৰী]] (১৯৭৭)<br />[[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা]] (১৯৯২)<br />[[পদ্মভূষণ]] (২০০১)<br />[[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা]] (১৯৮৭)<br />[[অসম ৰত্ন]] (২০০৯) | website = {{url|www.bhupenhazarika.com}} | signature = Bhupen_Hazarika_Signature.png }}{{Listen | type = music | filename = সাগৰ সঙ্গমে সাঁতাৰ কেটেছি কত.mp3 | title = সাগৰ সঙ্গমে সাঁতাৰ কেটেছি কত | description = গীতিকাৰ পুলক বন্দ্যোপাধ্যায়, সুৰকাৰ এবং সঙ্গীতশিল্পী ভূপেন হাজৰিকা | pos = }} '''ড॰ ভূপেন হাজৰিকা''' ({{lang-en|Dr. Bhupen Hazarika}}, ১৯২৬-২০১১) [[অসম]] তথা [[ভাৰত]]ৰ এগৰাকী গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ আৰু সংগীত পৰিচালক আছিল। তদুপৰি তেখেত আছিল এগৰাকী চিত্ৰকৰ, লেখক, বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষক, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু আলোচনীৰ সম্পাদক। কিছুসময়ৰ কাৰণে তেখেতে সংসদীয় ৰাজনীতিতো যোগদান কৰিছিল। '''সুধাকণ্ঠ''' নামেৰে পৰিচিত ভূপেন হাজৰিকাই [[অসম]], [[পশ্চিমবংগ]] তথা ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰদেশৰ বাহিৰেও চুবুৰীয়া দেশ [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশতো]] এগৰাকী জনপ্ৰিয় শিল্পীৰূপে খ্যাতি লাভ কৰিছিল।<ref name="hindu">{{cite newsgroup | url=http://www.thehindu.com/news/national/article2604715.ece | title=Bangladesh Foreign Minister pays tributes to Hazarika | date=November 8, 2011 | accessdate=April 24, 2012 | newsgroup=The Hindu}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502034057/http://www.thehindu.com/news/national/article2604715.ece |date=May 2, 2012 }}</ref> ড° হাজৰিকাক এগৰাকী বিশ্ব-নাগৰিক আৰু মানৱতাবাদী শিল্পী বুলি গণ্য কৰা হয়। [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বঙালী ভাষা|বঙালী]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] আদি বিভিন্ন ভাষাত তেখেতে সংগীত ৰচনা কৰিছিল আৰু কণ্ঠদান কৰিছিল। তেখেতৰ গীতত সমসাময়িক সমাজ, সংস্কৃতি, ৰাজনীতি, দুৰ্নীতি আদি স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হোৱা দেখা যায়। তেখেতৰ কৰ্মৰাজিয়ে [[অসম|অসমৰ]] কলা-সংস্কৃতি জগতৰ উন্নয়ন সাধনৰ উপৰি [[অসম]] তথা [[ভাৰত|ভাৰতক]] বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠিত কৰাতো অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। হাজৰিকাই [[সংগীত]], [[সাহিত্য]], [[পৰিৱেশ্য কলা]] ({{Lang|en|performing arts}}), [[চলচ্চিত্ৰ]] আদিৰ বিভিন্ন অধ্যয়নচক্ৰ তথা সাংস্কৃতিক উৎসৱত ভাগ লৈ [[বেলজিয়াম]], কংগো, চমৰখন্দ, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]], [[ইউৰোপ]], [[কানাডা]], [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]], [[জাপান]], [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আদি ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://bhupenhazarika.com/bio/index.php |title=Dr. Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121231105441/http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/india/report_assam-rises-in-respect-of-bhupen-hazarika_1609104 |title=Assam rises in respect of Bhupen Hazarika - India - DNA |publisher=Dnaindia.com |date=2011-11-08 |accessdate=2012-12-25}}</ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কঁপি |url=http://www.newsbullet.in/movies/25-more/20820-bhupen-hazarika-the-bard-of-brahmaputra |access-date=2011-11-08 |archivedate=2011-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107013421/http://www.newsbullet.in/movies/25-more/20820-bhupen-hazarika-the-bard-of-brahmaputra |deadurl=yes }}</ref> সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি ক্ষেত্ৰত ড॰ হাজৰিকা অসমকে ধৰি দেশ-বিদেশতো বহুলভাৱে সমাদৃত আৰু সন্মানিত হৈছে। অসমৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[অসম ৰত্ন]], ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক জগতৰ উল্লেখনীয় [[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা|সংগীত নাটক একাডেমী বঁটাৰ]] উপৰি তেখেতে ১৯৯২ চনত ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান [[দাদা চাহেব ফাল্কে বঁটা]] লাভ কৰিছিল। ড॰ হাজৰিকাই ১৯৯৩ চনৰ শিৱসাগৰত অনুষ্ঠিত [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] ঊনষাঠিতম অধিৱেশনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল। [[সংগীত নাটক একাডেমী|সংগীত নাটক একাডেমীৰ]] ''চেয়াৰমেন'' পদ লাভ কৰোঁতা হাজৰিকা প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া ব্যক্তি।<ref>ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ সংক্ষিপ্ত জীৱনপঞ্জী; পৃষ্ঠা: ২৮৪, ২৮৫; অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা; ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা; ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী: ২০১১-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ, ১৯৩৩ শক, ৫৬৩ শংকৰাব্দ</ref> তেখেতে আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] ২০১৯ চনত তেখেতক মৰণোত্তৰভাৱে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[ভাৰত ৰত্ন]] প্ৰদান কৰে। == জন্ম আৰু পৰিয়াল == ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম হৈছিল ১৯২৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত [[শদিয়া]]ৰ এখন গাঁৱৰ এটা সম্ভ্ৰান্ত [[কৈৱৰ্ত|কৈৱৰ্ত]] পৰিয়ালত। তেখেতৰ পিতৃৰ নাম আছিল নীলকান্ত হাজৰিকা আৰু মাতৃৰ নাম আছিল শান্তিপ্ৰিয়া হাজৰিকা। [[নাজিৰা]]ৰ আমোলাপট্টিত নীলকান্ত হাজৰিকাৰ আচল ঘৰ আছিল যদিও চাকৰিসূত্ৰে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত ঘূৰি ফুৰিব লগা হৈছিল। ভাই-ভনী সকলো মিলি তেখেতসকলৰৰ মুঠ দহোটা সন্তান আছিল। পৰিয়ালৰ দহোটা সন্তানৰ জ্যেষ্ঠ আছিল ভূপেন হাজৰিকা। বাকী কেইগৰাকী হৈছে অমৰ হাজৰিকা (১৯২৯-১৯৮৯), প্ৰবীণ হাজৰিকা (১৯৩২-২০২৩), [[সুদক্ষিণা শৰ্মা]](১৯৩৪-২০২৩), নৃপেন হাজৰিকা, বলেন হাজৰিকা(১৯৩৮-২০১৬), কবিতা বৰুৱা, স্তুতি পেটেল, [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (১৯৪৩-১৯৭৭) আৰু [[সমৰ হাজৰিকা]](১৯৪৭-২০২৬)। ভূপেন হাজৰিকাৰ অনুজ [[জয়ন্ত হাজৰিকা]] (১৯৪৩-১৯৭৭), [[সমৰ হাজৰিকা]](১৯৪৭-২০২৬), [[সুদক্ষিণা শৰ্মা]](১৯৩৪-২০২৩)ও আগশাৰীৰ সংগীত শিল্পী। ড॰ হাজৰিকাই তেখেতৰ সংগীতপ্ৰাণ মনটো শৈশৱতে ঘৰখনৰ পৰিৱেশৰপৰা লাভ কৰিছিল। তেখেতৰ পিতাকে প্ৰথমে শিক্ষকতা কৰিছিল, পিছলৈ বিদ্যালয়সমূহৰ উপ-পৰিদৰ্শক আৰু শেষত মাটিৰ হাকিম হয়।<ref>মই এটি যাযাবৰ, পৃষ্ঠা-৬</ref> শদিয়াত থাকোঁতে ভূপেন হাজৰিকাৰ ঘৰৰ লগত আদিবাসী মানুহৰ খুউব মিলা-প্ৰীতি আছিল। তেখেতলোকৰ ঘৰৰপৰা বহু দূৰৈত থকা বনুং গাঁওখনৰ মানুহে আহি কেঁচুৱা ভূপেনক চোৱা-চিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে শান্তিপ্ৰিয়াক বৰ মৰম কৰিছিল। একোজনী আদিবাসী ছোৱালীয়ে পঞ্চলিছডাল জুইশলা কাঠী দিলে পঞ্চলিছদিন কাম কৰি দিছিল। বোধহয় তেওঁলোক বিনিময় প্ৰথাত বিশ্বাস কৰিছিল। ড' ভূপেন হাজৰিকাৰ ঘৰত মৰমতে মতা নাম আছিল '''বৰ মইনা''' | ভূপেন হাজৰিকা ডাঙৰ হ‘লত ফুৰাবলৈ পেৰামবুলেটৰ (কেঁচুৱা ফুৰোৱা গাড়ী) কিনিবলৈ দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ধন নাছিল। তেতিয়া ওচৰৰে চাহাব এজনে দেউতাকক মাতি নি তেওঁৰ ঘৰত থকা গাড়ী এখন উপহাৰস্বৰূপে দিছিল। সেইখন গাড়ীতে আদিবাসী ছোৱালীবিলাকে কেঁচুৱা ভূপেনক ঘূৰাই লৈ ফুৰাইছিল।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> মাক-দেউতাকে তেওঁৰ নামটো ভূপেন্দ্ৰ কুমাৰ হাজৰিকা বুলি ৰাখিছিল। পিছে ঘৰত সদায়েই ''ডাঙৰমইনা'' বুলি মাতিছিল।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> ভূপেন হাজৰিকা আছিল এনে এগৰাকী ব্যক্তি, যি সংগীতৰ জৰিয়তে আমাৰ সমাজখন সংস্কাৰ কৰিব বিচাৰিছিলি। ===অনাথবন্ধু দাস আৰু ভূপেন হাজৰিকা=== অনাথবন্ধু দাস আছিল ভূপেন হাজৰিকাৰ মোমায়েক। অনাথবন্ধু দাসে খুব সোনকালেই ১৯২৪ চনত; মাত্ৰ ২৩ বছৰ বয়সত ইহ-সংসাৰ ত্যাগ কৰিছিল। গীতে-মাতে সকলোতে আগৰণুৱা অনাথবন্ধু দাসৰ [[টাইফইড|টাইফইড ৰোগ]] হৈছিল। ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ থাকোঁতেই তেওঁ এদিন ভনীয়েক শান্তিপ্ৰিয়াক মাতি আনি তেওঁক ওচৰতে থকা নীলকান্ত হাজৰিকাৰ লগতে বিবাহ-পাশত আবদ্ধ হ'বলৈ কৈছিল। কথাখিনি কোৱাৰ পাছদিনাই তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> যেতিয়া ১৯২৬ চনত শদিয়াত শান্তিপ্ৰিয়াৰ গৰ্ভত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম হৈছিল, তেতিয়া নীলকান্ত হাজৰিকাই শদিয়াৰপৰা এখন টেলিগ্ৰাম প্ৰেৰণ কৰিছিল গুৱাহাটীৰ ভৰলুমুখৰ ঘৰলৈ; য’ত লিখা আছিল― "{{lang|en|Blessed with a male Child.}}" দিনটো আছিল ৮ ছেপ্টেম্বৰ। টেলিগ্ৰামখন শান্তিপ্ৰিয়াৰ মাকে অৰ্থাৎ ভূপেন হাজৰিকাৰ আইতাকে ঘৰৰ সকলোকে দেখুৱাইছিল আৰু কৈছিল যে শান্তিৰ গৰ্ভত তেওঁৰ পুত্ৰ অনাথ আকৌ আহিছে। ভূপেন হাজৰিকা জন্ম হোৱাৰ ঠিক তিনি-চাৰিদিনৰ আগত আইতাকে হুলস্থূল লগাই সকলোকে কৈ ফুৰিছিল যে― “অনাথ আহিছিল মোৰ ওচৰলৈ।” আহি হেনো তেওঁক কৈছিল― “মা তই কিয় কান্দি থাক! মই গৈছিলোঁ, কিন্তু আকৌ আহিলোঁ নহয়। মই শান্তিৰ গৰ্ভত আকৌ আহিছোঁ।” <ref name="মই এটি যাযাবৰ">{{cite book | title=মই এটি যাযাবৰ | publisher=এছ.এইছ.শৈক্ষিক ন্যাস | author=হাজৰিকা,সূৰ্য্য | year=২০১৩ | location=গুৱাহাটী | isbn=৯৭৮-৮১-৯০৪৭৭৪-৬-৮}}</ref> ভূপেন হাজৰিকাৰ চাৰি নে পাঁচ বছৰ বয়সত আইতাকে এদিন কৈছিল― “তোক মই অনাথ বুলিহে মাতিম, ভূপেন বুলি নামাতোঁ।” তেওঁ ভাবিছিল যে, ২৩ বছৰ বয়সতে মৃত্যুবৰণ কৰা প্ৰতিভাৱান অনাথবন্ধু দাসেই শান্তিপ্ৰিয়াৰ গৰ্ভত পুনৰ ভূপেন হৈ উপজিছে।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> == শৈশৱ আৰু শিক্ষা == ড॰ হাজৰিকাই [[ধুবুৰী]], [[গুৱাহাটী]] আৰু [[তেজপুৰ]]ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। গুৱাহাটীৰ [[ভৰলুমুখ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়]]ৰপৰা প্ৰাথমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]]ৰপৰা ১৯৪০ চনত প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষা, ১৯৪২ চনত [[কটন বিশ্ববিদ্যালয় |কটন মহাবিদ্যালয়ৰ]] পৰা ইণ্টাৰমেডিয়েট (কলা বিভাগ), ১৯৪৪ চনত [[কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়|কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা স্নাতক আৰু ১৯৪৬ চনত [[ৰাজনীতি বিজ্ঞান|ৰাজনীতি বিজ্ঞানত]] স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="manipurhub1"/> ''ৰ’ল অৱ মাছ কমিউনিকেশ্যন ইন ইণ্ডিয়াছ এডাল্ট এডুকেশ্যন'' ( '{{Lang|en|Role of Mass Communication in India's Adult Education}}' ) বিষয়ত অধ্যয়ন কৰি [[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়|কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা ডক্টৰেট উপাধি লাভ কৰে। তেখেতে [[চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়|চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা শৈক্ষিক প্ৰকল্পত সহায়ৰ কাৰণে [[চলচ্চিত্ৰ|চলচ্চিত্ৰৰ]] ভূমিকা অধ্যয়নৰ বাবে লিছ্‌ল ফেল’শ্বিপ লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |title=Dr. Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110807212545/http://www.bhupenhazarika.com/bio/index.php |deadurl=yes }}</ref> প্ৰাইমেৰী বিদ্যালয়ৰ এছোৱা সময় ভূপেন হাজৰিকাই ঘৰতে পঢ়িছিল। কাৰণ, ভৰলুমুখৰ আইতাকৰ ঘৰখনত প্ৰায় আটাইবোৰ সদস্যয়েই শিক্ষা-বৃত্তিৰ লগত জড়িত আছিল। দেউতাক আছিল [[কটন কলেজিয়েট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|কটন কলেজিয়েট হাইস্কুল]]ৰ শিক্ষক, মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাস মাছখোৱা ছোৱালী হাইস্কুলৰ শিক্ষয়িত্ৰী আৰু ককাক ৰতিকান্ত দাসো আছিল এজন শিক্ষক। তেওঁলোক আটায়ে মিলি ভূপেন হাজৰিকাক অ-আ-ক-খ শিকাইছিল। অংক বিষয়ত ভূপেন হাজৰিকাৰ বৰ মন নাছিল। তৃতীয় শ্ৰেণীলৈকে তেওঁ ঘৰতে পঢ়িছিল। তাৰপিছতহে তেওঁক সোণাৰাম হাইস্কুলত নাম লগাই দিয়া হৈছিল। সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ছবছৰ।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> ভৰলুমুখৰ ঘৰত থাকোঁতেই মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাসে ভূপেন হাজৰিকাক এখন হাৰমনিয়াম আনি দিছিল। তেওঁলোকৰ ওচৰতে থকা দাসগুপ্ত নে সেনগুপ্ত নামৰ এক্সাইজ ছুপাৰিণ্টেডেণ্ট এজনে অৰ্গেনত ব্ৰাহ্মসংগীত বজাইছিল। ভূপেন হাজৰিকাই সেইবোৰ শুনিছিল। ভূপেন হাজৰিকাৰ মাকে পদ্মধৰ চলিহাৰ গীত, ব্ৰাহ্মসংগীত, বঙালী গীত, ৰবীন্দ্ৰসংগীত গাইছিল। ঘৰত [[বৰগীত]]ৰ চৰ্চাও চলিছিল। এনেকৈয়ে সৰুতেই নিজৰ ঘৰখনত ভূপেন হাজৰিকাৰ সংগীতৰ লগত পৰিচয় হৈছিল।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ.jpg|জালুকবাৰীত অৱস্থিত ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধিৰ আলোকচিত্ৰ ===লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ লগত সাক্ষাৎ=== দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকা কটন কলেজিয়েট হাইস্কুললৈ অহাৰ কেইদিনমানৰ পিছতেই সাহিত্যৰথী [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] অসমলৈ আহিছিল। পুনৰ ঘূৰি যোৱাৰ সময়ত তেওঁক কটন কলেজিয়েটৰ ছাত্ৰসকলকৰ বাৰ্ষিক সন্মিলনলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল। তেওঁক সেই সন্মিলনৰ সভাপতি পতা হৈছিল। সেইদিনা আছিল ১৯৩০ চনৰ ৩০ অক্টোবৰ। দেউতাক নীলকান্ত হাজৰিকাই সৰু চুৰিয়া আৰু পাটৰ কুৰ্তা এটা পিন্ধাই শিশু ভূপেনক তালৈ লৈ গৈছিল। ভূপেন হাজৰিকাই তাতেই এটা গীত পৰিৱেশন কৰিছিল। তেওঁ গাইছিল : {{quote|<poem> 'কি সতে হিয়াৰে আমি কওঁ তুমি যোৱাঁগৈ কৰ্তব্যে মাতিছে যদি যোৱাঁ তুমি যোৱাঁগৈ। '<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> </poem>}} গীতটো তেওঁক শিকাইছিল মাহীয়েক ভৱপ্ৰিয়া দাসে। গীতটো শুনাৰ পাছত বেজবৰুৱাদেৱে শিশু ভূপেনক চুমা এটা খাইছিল। চুমাটো খোৱাৰ আগতে বেজবৰুৱাই "মই পাপী মানুহ, ই বৰ পৱিত্ৰ ল'ৰা" বুলি কৈ চৌকিদাৰৰ হতুৱাই পানী এগিলাচ অনাইছিল। কাৰণ সেই সময়ত তেওঁৰ মুখত তামোল আছিল। সেই পানীৰে কুল কুল কৰি উঠিহে বেজবৰৱাই ভূপেন হাজৰিকাৰ কপালত চুমা এটা খাইছিল আৰু কৈছিল― "খুব ডাঙৰ শিল্পী হ'বা তুমি। " উল্লেখযোগ্য যে, তাৰ পাছদিনাই বেজবৰুৱাই হাওড়ালৈ ৰাওনা হৈছিল। পাছদিনা [[সাদিনীয়া অসমীয়া]]ত খবৰ ওলাইছিল― "নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ল'ৰা শ্ৰীমান ভূপেন হাজৰিকাই গান গালে।" <ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> প্ৰণিধানযোগ্য যে, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ আত্মজীৱনী [[মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ]]তো এই বিশেষ সাক্ষাতটোৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা আছে।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> ===তেজপুৰত শৈশৱকাল=== [[File:Tezpur Govt Boys H.S. School.jpg|thumb|ভূপেন হাজৰিকাই স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|তেজপুৰ গৱৰ্নমেণ্ট হাইস্কুল]]]] ১৯৩৩ চনত গুৱাহাটীৰ সোণাৰাম স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰোৱাৰ পাছত কিছুদিন তেওঁলোক গুৱাহাটীত আছিল। ১৯৩৫ চনত বিদ্যালয়ৰ সহ-পৰিদৰ্শক (ছাব ইনস্পেক্টৰ অৱ স্কুল্‌ছ) হৈ নীলকান্ত হাজৰিকা ধুবুৰীত থাকে। ধুবুৰী প্ৰাইমেৰী স্কুলত ভূপেন হাজৰিকাই এবছৰ পঢ়ে। তাৰপিছত ১৯৩৬ চনত দেউতাক তেজপুৰলৈ বদলি হৈ আহে ছাব-ডেপুটী-কালেক্টৰ হৈ। অৰ্থাৎ নীলকান্ত হাজৰিকা এইবাৰ মাটিৰ হাকিম হ'ল।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> ১৯৩৬ চনত দেউতাকে ভূপেন হাজৰিকাক [[তেজপুৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|তেজপুৰ গৱৰ্নমেণ্ট হাইস্কুল]]ত নাম লগাই দিছিল ক্লাছ ছিক্সত। তেজপুৰতেই ভূপেন হাজৰিকাই [[বিষ্ণু ৰাভা]] আৰু [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ সাক্ষাৎ লভে। লগতে [[পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱা]], [[পদ্মধৰ চলিহা]] আদিৰ নাম শুনে, চিনাকি হয়। তেজপুৰত বঙালী ষ্টেজত এবাৰ ভূপেন হাজৰিকাই ৰবীন্দ্ৰ সংগীত প্ৰতিযোগিতাত যোগদান কৰি প্ৰথম পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। লগতে সোণৰ মেডেল এটাও পায়।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> ১৯৩৭ চনত ১১ বছৰ বয়সত ভূপেন হাজৰিকাই প্ৰথমটো গীত ৰচনা কৰে। গীতটো আছিল : {{quote|<poem> 'কুসুম্বৰ পুত্ৰ শ্ৰীশঙ্কৰ গুৰুৱে ধৰিছিল নামৰে তান, নামৰে সুৰতে আনন্দত নাচিছিল পৱিত্ৰ বৰদোৱা থান...'<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> </poem>}} ===বিষ্ণু-জ্যোতিৰ সান্নিধ্য=== তেজপুৰত অনুষ্ঠিত হোৱা [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ অধিৱেশনৰ আগে-আগে বিষ্ণু ৰাভা, জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু [[ফণী শৰ্মা]] এখন বিদেশী গাড়ীত উঠি নীলকান্ত হাজৰিকাৰ ঘৰলৈ আহিছিল। সেইসময়ত বিষ্ণু ৰাভাই জ্যোতিপ্ৰসাদক ককাইদেউ বুলি সম্বোধন কৰিছিল। ভূপেন হাজৰিকা ক্লাছ ছেভেনত। প্ৰাৰম্ভিক চা-চিনাকিৰ পাছত তেওঁলোকে দেউতাকৰ আগত ভূপেনক কলিকতালৈ লৈ যোৱাৰ প্ৰস্তাৱ দিলে। গীত এটাৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ বাবে। দেউতাক সন্মত হ’ল। তাৰপিছত কলিকতালৈ যোৱাৰ আগে-আগে জ্যোতি-বিষ্ণুৰ লগত ভূপেন হাজৰিকাৰ গানৰ খুব আখৰা হ'ল। খেয়াল গাবলৈ অসুবিধা পোৱা ভূপেন হাজৰিকাক জ্যোতিপ্ৰসাদে প্ৰকাশভংগী শিকালে আৰু বিষ্ণু প্ৰসাদে কেইটামান সৰু সৰু খেয়াল শিকাই দিলে। যথা সময়ত ৰঙাপাৰাৰপৰা তেওঁলোকৰ কলিকতা-যাত্ৰা আৰম্ভ হ’ল।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> কলিকতাত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাই বিদ্যুৎ গতিৰে গীত লিখিলে। দিনে-নিশাই সুৰ সংযোজন কৰিলে। [[শোণিত কুঁৱৰী]] আৰু [[জয়মতী কুঁৱৰী]]ৰ গীত ৰেকৰ্ডিং হ'ল। এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেকৰ্ডিং কোম্পানী 'হিজ্ মাষ্টাৰ্ছ ভইচ' তেতিয়া দমদমত আছিল। ভূপেন হাজৰিকাক জয়মতী কুঁৱৰী আৰু শোণিত কুঁৱৰীৰ নাৰী-কণ্ঠৰ গীতবোৰ গাবলৈ দিয়া হৈছিল। কাৰণ ভূপেন হাজৰিকাৰ মাতটো সৰু আছিল।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> ইয়াৰ পিছত জ্যোতি-বিষ্ণুৱে ভূপেন হাজৰিকাৰ হতুৱাই ‘কাষতে কলচী লৈ’, ‘উলাহেৰে নাচি-বাগি হ’লি বিয়াকুল’, ‘বিশ্ববিজয়ী ন-জোৱান’ আদি গীত কেইটামান ৰেকৰ্ড কৰোৱালে। এদিন অৰোৰা ফিল্মত ''{{lang|en|Youngest Artist of his Master's Voice of India Record Sangeet}}'' ৰেকৰ্ডে মুক্তি পালে। ক’ভাৰত দিয়া হৈছিল ভূপেন হাজৰিকাৰ ছবি। নেভী ব্লু ৰঙৰ হাফপেণ্ট, বগা শ্বাৰ্ট, আধা টাই পিন্ধা আৰু সোণৰ মেডেল পিন্ধা ছবি এখন।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> কলিকতাত গীত ৰেকৰ্ডিং কৰি এদিন ভূপেন হাজৰিকা ঘৰ ওলালহি। তাৰপিছত পৰীক্ষাত বহিল আৰু পাছো কৰিলে। অংকত খুব কম নম্বৰ পাইছিল। সম্ভৱতঃ ৩১।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> == কৰ্মজীৱন == [[image:Bundesarchiv Bild 183-L0216-0033, Berlin, 3. Festival des politischen Lieds.jpg|thumb|১৯৭২ চন [[:de:Hartmut König|Hartmut König]]-ৰ লগত বাৰ্লিনৰ [[:en:Festival of Political Songs|Festival of Political Songs]]-ত ভূপেন হাজৰিকা]] [[File:Renowned music director, Shri Bhupen Hazarika meets the Prime Minister Shri Atal Bihari Vajpayee in New Delhi on February 27, 2004.jpg|thumb|right|২০০৪ চনত তদানীন্তন ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[অটল বিহাৰী বাজপায়ী]]ৰ সৈতে ভূপেন হাজৰিকা]] ড॰ হাজৰিকাই কিছুদিন [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]] আৰু [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত]] অধ্যাপনা কৰিছিল। ১৯৪৮ চনত [[গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰ]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাত, উক্ত অনুষ্ঠানৰ সৈতে তেখেত জড়িত হৈছিল। ১৯৬৭ চনৰপৰা ১৯৭২ চনলৈ ভূপেন হাজৰিকা [[অসম বিধানসভা]]ৰ সদস্য আছিল।<ref>[http://assamassembly.gov.in/mla-1967-72.html Assam Legislative Assembly - MLA 1967-72], [[অসম বিধানসভা]]ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট, আহৰণ কৰা তাৰিখ: ০৫-০৪-২০১২]</ref> নাওবৈচা সমষ্টিৰপৰা তেখেতে বিধায়ক নিৰ্বাচিত হৈছিল। বিধায়ক হৈ থকাৰ সময়ত তেখেতে এটা ফিল্ম ষ্টুডিঅ', এটা আৰ্ট গেলাৰী আৰু এটা জাতীয় নাট্যশালা গঢ়াৰ বাবে যুঁজ দিছিল।<ref>ভূপেন হাজৰিকা, ''মই বিধান সভাৰ সদস্য কিয় হৈছিলো?'', শিল্পীৰ পৃথিৱীৰ ভূপেন হাজৰিকা (সম্পাদনা: হেমচন্দ্ৰ বৰা), তৃতীয় প্ৰকাশ, নৱেম্বৰ, ২০১১ পৃষ্ঠা: ১৪</ref> তেখেতে কাৰ্যনিবাহ কৰা অন্য পদসমূহ হ'ল:<ref>{{cite web|url=http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=5 |title=Blog Archive » Dr. Bhupen Hazarika - Short Bio |publisher=Bhupen Hazarika |date=2004-06-09 |accessdate=2012-12-25}}</ref> * চেয়াৰমেন, এপেলেট বডী অৱ চেণ্ট্ৰেল বৰ্ড অৱ ফিল্ম চেঞ্চৰ্ছ, [[ভাৰত চৰকাৰ]], ১৯৯০ ৰপৰা আৰম্ভ কৰি ৯ বছৰ * মেম্বাৰ, স্ক্ৰীপ্ট কমিটী অৱ নেশ্যনেল ফিল্ম ডেভেলপমেণ্ট কৰ্প’ৰেশ্যন, ইষ্টাৰ্ণ ইণ্ডিয়া * ডাইৰেক্টৰ, নেশ্যনেল লেভেল অন দ্য বৰ্ড অৱ ডাইৰেক্টৰ্ছ অৱ নেশ্যনেল ফিল্ম ডেভেলপমেণ্ট কৰ্প’ৰেশ্যন, ভাৰত চৰকাৰ * এক্‌জিকিউটীভ কাউনঞ্চিল মেম্বাৰ, চিল্ড্ৰেঞ্চ ফিল্ম ছ'চাইটী * মেম্বাৰ, বৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টীজ, পুৱৰ আৰ্টিষ্ট্‌ছ ৱেলফেয়াৰ ফাণ্ড, ভাৰত চৰকাৰ * চেয়াৰমেন, জুৰী অৱ দ্য নেশ্যনেল ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ, ১৯৮৫ * জুৰী মেম্বাৰ, জুৰী অৱ দ্য নেশ্যনেল ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌‌ছ, ১৯৫৮-ৰপৰা ১৯৯০-লৈকে কেইবাবাৰো * মেম্বাৰ, পি চি জোশী কমিটী। এই কমিটী ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্য মন্ত্ৰ্যালয়ে টেলিভিছন কাৰ্যক্ৰমৰ সহায়ত একবিংশ শতিকাত ভাৰতত ছফ্টৱেৰ প্ৰ’গ্ৰেমিঙত প্ৰোৎসাহ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে অনুসন্ধান কৰিবলৈ নিয়োগ কৰিছিল। * মেম্বাৰ, ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউটৰ পলিচী মেকিং বডী, ভাৰত চৰকাৰ ===পল ৰ’বচনক সাক্ষাৎ=== [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত থাকোঁতেই ভূপেন হাজৰিকাই আমেৰিকাৰ গণ-অধিকাৰ আন্দোলনৰ লগত জড়িত আফ্ৰিকান-আমেৰিকান গায়ক আৰু অভিনেতা [[পল ৰ’বচন]]ক লুকাই লুকাই লগ ধৰিবলৈ গৈছিল। সেই কাৰণে তেওঁক বহুতেই ‘কমিউনিষ্ট’ বুলি ধৰি লৈছিল। আমেৰিকাত থকা ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰদূত [[বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিত|বিজয়লক্ষ্মী পণ্ডিতে]] ভূপেন হাজৰিকালৈ ফোন কৰি সাৱধানবাণী শুনাইছিল— “তই বৰ দুষ্ট হৈ গৈছ। আমাৰ পইচা লৈ তই ইয়াত সেই ৰঙা-নীলাবিলাকৰ মাজতে ঘূৰি ফুৰিছ।” পল ৰ’বচনে সেই সময়ত গঢ়ি তোলা উগ্ৰ ৰক্ষণশীলতা বিৰোধী আন্দোলনবোৰৰ প্ৰতি ভূপেন হাজৰিকাৰ নৈতিক সমৰ্থন আছিল। আমেৰিকা এৰিবৰ প্ৰাক্-মুহূৰ্তত ভূপেন হাজৰিকা পল ৰ’বচনৰ ওচৰলৈ গৈছিল আৰু লণ্ডনলৈ যাব বুলি কৈছিল। ৰ'বচনে ভূপেন হাজৰিকাক লণ্ডনত থকা ৰজনীপাম দত্তক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ কৈছিল।<ref name="মই এটি যাযাবৰ"/> পল ৰ’বচনে ভূপেন হাজৰিকাক বাৰুকৈয়ে প্ৰভাৱান্বিত কৰিছিল। ভূপেন হাজৰিকাই সেয়েহে কৈছিল— “তেওঁৰ গীতে আমাক বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ দৰে ছুই গ'ল‌। বিজুলী সঞ্চাৰেৰে সহস্ৰ ৰাইজ যেন উদ্বুদ্ধ হ'ল বৰ্ণ-বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ‌। তেওঁ গোৱা গীতে আমাক এক নতুন সংগীত জগতৰ বতৰা দিলে‌। … তেওঁক দেখি বিষ্ণু ককাইদেউক লগ পোৱা যেন লাগিছিল‌। একলব্যৰ দৰে দূৰৈৰপৰা তেওঁৰ ধুমুহা-সদৃশ ব্যক্তিত্বক সন্মান জনাই লাহে লাহে ওচৰ চাপিছিলোঁ‌।” <ref>{{cite web|author=বৰ্ণালী বৰুৱা দাস |url=http://muktosinta.org/otitor-buronji/ |title=নীল নদীৰ পাৰত ফাল্লাহীন,জন আৰু ৰংমনৰ বিননি |publisher=মুক্তচিন্তা |date=২ মাৰ্চ ২০১৬ |accessdate=২৮ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে, পল ৰ’বচনৰ '{{Lang|en|We are in the same boat brother}}' গীতটো ভূপেন হাজৰিকাই ‘আমি একেখন নাৱৰে যাত্ৰী’ৰ ৰূপত বিভিন্ন প্ৰসংগত গাইছে।<ref>{{cite web |author=জয়কান্ত শৰ্মা |url=https://janambhumi.in/VFZSVmVVNTZSVDA9/%E0%A6%A10%20%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AA%E0%A7%87%E0%A6%A8%20%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%20%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%88%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95%20%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B6%E0%A6%A8.html |title=ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ ৰাজনৈতিক দৰ্শন |publisher=জনমভূমি |date=৪ নৱেম্বৰ ২০১৭ |accessdate=২৮ এপ্ৰিল ২০২০ |archivedate=2020-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200929125635/https://janambhumi.in/VFZSVmVVNTZSVDA9/%E0%A6%A10%20%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AA%E0%A7%87%E0%A6%A8%20%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%B0%20%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%88%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%95%20%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B6%E0%A6%A8.html |deadurl=yes }}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Bhupen Hazarika, Kalpana Lajmi, Sudhir Mishra at 2nd Apsara Awards Nominations Announcement.jpg|thumb|২০০৬ চনত [[কল্পনা লাজমী]] আৰু সুধীৰ মিশ্ৰাৰ লগত ভূপেন হাজৰিকা]] ১৯৫০ চনত [[নিউয়ৰ্ক মহানগৰ|নিউয়ৰ্কত]] ড॰ হাজৰিকা [[উগাণ্ডা]]ৰ এটা গুজৰাটী পৰিয়ালৰ ছোৱালী [[প্ৰিয়ম্বদা পেটেল]]ৰ লগত বিবাহ পাশত আবদ্ধ হয়।<ref name="manipurhub1">http://manipurhub.com/ne-news/assam-news/dr-bhupen-hazarika-life-of-a-genius/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৫২ চনত তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান তেজ হাজৰিকাৰ জন্ম হয়। ১৯৬৩ চনত তেওঁলোকৰ বিচ্ছেদ হয়।<ref name="manipurhub1"/><ref>{{cite web |author=Posted by: Shekhar |url=http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-remembered-songs-071111.html |title=Bhupen Hazarika always remembered for his songs - Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=2011-11-07 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120416083459/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-remembered-songs-071111.html |deadurl=yes }}</ref> ড॰ হাজৰিকাৰ মৃত্যুৰ সময়ত প্ৰিয়ম্বদা পেটেল [[কানাডা]]ৰ অ’টৱাত আছিল।<ref>{{cite web |author=TI Trade |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov0911/at06 |title=The Assam Tribune Online |publisher=Assamtribune.com |date=2011-11-09 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111114011512/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov0911/at06 |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তীকালত ড॰ হাজৰিকাৰ ‘[[ৰু’দালি]]’, ‘[[দমন (চলচ্চিত্ৰ)|দমন]]’, ‘[[এক পল]]’ আদি খ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালিকা [[কল্পনা লাজমী|কল্পনা লাজমীৰ]] লগত মধুৰ সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠে।<ref>{{cite web |url=http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=22#comment-6582 |title=Blog Archive » I don't need 'wife' tag to prove my love for Bhupen: Kalpana |publisher=Bhupen Hazarika |date=2009-02-20 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110610162936/http://www.bhupenhazarika.com/wordpress/?p=22#comment-6582 |deadurl=yes }}</ref> জীৱনৰ শেষ কালছোৱাত তেখেত ঘনিষ্ঠ বান্ধৱী, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালিকা [[কল্পনা লাজমী]]ৰ তত্ত্বাবধানত মুম্বাইত আছিল।<ref>{{cite web |url=http://ibnlive.in.com/blogs/rituparnachatterjee/2802/62880/kalpana-lajmibhupen-hazarika-a-40yearold-love-story.html |title=Rituparna Chatterjee's Blog : Kalpana Lajmi-Bhupen Hazarika: A 40-year-old love story |publisher=Ibnlive.in.com |date=2011-11-05 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107205132/http://ibnlive.in.com/blogs/rituparnachatterjee/2802/62880/kalpana-lajmibhupen-hazarika-a-40yearold-love-story.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20110187485&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=music&nid=147290 |title=Kalpana Lajmi inconsolable after Bhupen Hazarika's death |publisher=Movies.ndtv.com |date=2011-11-06 |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2011-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111214065413/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20110187485&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=music&nid=147290 |deadurl=yes }}</ref> ২০১৮ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত<ref>{{Cite book |last=Lajmi |first=Kalpana |title=Bhupen Hazarika: as I knew him |last2=Mitra |first2=Sunanda Shyamal |date=2018 |publisher=HarperCollins Publishers India |isbn=978-93-5302-335-5 |location=Noida, Uttar Pradesh, India|url=http://books.google.co.in/books/about/Bhupen_Hazarika_As_I_Knew_Him.html?id=yGZsDwAAQBAJ&source=kp_book_description&redir_esc=y}}</ref> কল্পনা লাজমীয়ে সুনন্দা শ্যামল মিত্ৰৰ সহযোগত লিখা আত্মজীৱনী ‘ভূপেন হাজৰিকা: এজ আই নিউ হিম’ ({{Lang|en|Bhupen Hazarika: As I Knew Him}}) প্ৰকাশ পায়। এই আত্মজীৱনীত কল্পনা লাজমীয়ে ভূপেন হাজৰিকাক সোতৰ বছৰ বয়সতে লগ পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰে। সেইসময়ত ভূপেন হাজৰিকাৰ বয়স আছিল পঞ্চলিছ।<ref>{{Cite web |title=Bhupen Hazarika Always Felt That He and Kalpana Lajmi Should Celebrate Their Love Story |url=https://www.news18.com/news/movies/bhupen-hazarika-always-felt-that-he-and-kalpana-lajmi-should-celebrate-their-love-story-1886315.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126160947/https://www.news18.com/news/movies/bhupen-hazarika-always-felt-that-he-and-kalpana-lajmi-should-celebrate-their-love-story-1886315.html |archive-date=2024-11-26 |access-date=2026-02-22 |website=www.news18.com |language=en}}</ref> == বংশলতা == {{ভূপেন হাজৰিকা (বংশলতা)}} ==সমালোচকৰ দৃষ্টিত ভূপেন হাজৰিকা== [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা|লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই]] ভূপেন হাজৰিকাৰ শিশুকালৰ গান শুনি মন্তব্য কৰিছে এনেদৰে<br /> <blockquote>ছাত্ৰসকলৰ সভাত এটি অতি কম বয়সীয়া ল’ৰাই (শিশু বুলিলেই হয়) হাৰমনিয়ামৰ লগত অতি সুন্দৰকৈ এটি গীত গাইছিল। মই মুগ্ধ হৈ আসনৰপৰা উঠি সভাতে ল’ৰাটিৰ গালত চুমা এটা খালোঁগৈ।</blockquote> [[মহেন্দ্ৰ বৰা|মহেন্দ্ৰ বৰাই]] ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতৰ বিষয়ে লিখিছে এনেদৰে-<br /> <blockquote>সুন্দৰৰ লীলা-খেলাত আজীৱন মগ্ন হৈ থকা ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতসমূহ অহেতুক সৃষ্টি লীলা নহয়; অনিৰ্বচনীয় সৃষ্টি লীলাহে।</blockquote> [[লতা মংগেশকাৰ|লতা মংগেশকাৰে]] ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতৰ বিষয়ে লিখিছে এনেদৰে-<br /> <blockquote>ভূপেনদা নিজেই আছিল সংগীতৰ এক ঘৰাণা। পৃথিৱীৰ কোনো সংগীত শিল্পীৰ সৈতে তেওঁক তুলনা কৰিব নোৱাৰি। তেওঁ নিৰুপম।</blockquote> [[হেমাংগ বিশ্বাস |হেমাংগ বিশ্বাসে]] ভূপেন হাজৰিকাৰ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰিছে এনদৰে-<br /> <blockquote> ভাৰতৰ কোনো এখন ৰাজ্যত আধুনিক গীতে ইমান জনপ্ৰিয় তথা বৈভৱপূৰ্ণ হৈ উঠা নাই, যিটো হৈ উঠিছে অসমীয়া আধুনিক গীতত, এই বৈভৱপূৰ্ণ অৱস্থালৈ আধুনিক অসমীয়া গীতক লৈ যোৱাৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ অৱদান আগবঢ়াইছে ড° ভূপেন হাজৰিকাই।</blockquote> অসমৰ বিশিষ্ট লেখক, প্ৰবন্ধকাৰ আৰু অধ্যাপক [[হীৰেন গোহাঁই|ড° হীৰেন গোঁহায়ে]] ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ সন্দৰ্ভত মন্তব্য আগবঢ়াইছে যে-<br /> {{cquote|ভূপেন হাজৰিকাৰ কণ্ঠস্বৰ ইংৰাজীত TENOR বুলি উল্লেখ কৰাপ্ৰকাৰৰ ভিতৰত পৰে। কিন্তু ভূপেন হাজৰিকাৰ 'মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ' শব্দকেইটা যি গাম্ভীৰ্যৰে উচ্চাৰিত হৈছে, 'বুকু হম হম কৰে'ত বেদনা বিধৌত যি গহীন ধ্বনি শুনা গৈছে তাতকৈ ‘কামেং সীমান্ত দেখিলোঁ, শত্ৰুৰ পশুত্ব চিনিলোঁ’ শাৰীটোত তাতকে উচ্চ গ্ৰামৰ বিননি শুনা যায়। আমাৰ টোকাৰী গীত আদিত সচৰাচৰ প্ৰয়োগ হোৱা স্বৰটোও তেওঁ ক'ৰবাত-ক'ৰবাত ব্যৱহাৰ কৰিছে। আকৌ প্ৰয়োজনবোধে অতি অন্তৰংগ, নিৱিড় স্বৰো ফুটাই তুলিছে। এইবোৰ স্বৰসাধনাৰ ফল। .....<ref name="হীৰেন">{{cite book | title=শিল্প-সংস্কৃতিৰ ৰণাঙ্গন | publisher=ঐকান্তিক | author=গোহাঁই. হীৰেন | authorlink=সাম্প্ৰতিক অসমীয়া গান | year=২০২১ | location=গোলাঘাট | pages=৩০৮ | isbn=৯৭৮-৮১-৯৫১৪৪৮-৪-৬}}</ref>}} ভূপেন্দ্ৰ সংগীতৰ পৰ্যালোচনা আগবঢ়াই লেখিকা-সমালোচিকা ড° বৰ্ণালী বৰুৱা দাসে নিজৰ গ্ৰন্থ 'গভীৰ আস্থাৰ গান'ত লিখিছে-<br /> {{cquote| লোক-সংগীতৰ সুৰক আধুনিক গীতত প্ৰয়োগ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ভূপেন হাজৰিকাৰ দক্ষতা অসাধাৰণ। গীতৰ কথাৰ সৈতে স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে বিভিন্ন লোক-সংগীত সুৰ যেন গাঁথ খাই পৰেহি। খাটিখোৱা মানুহৰ কথা ক'বলৈ সেই খাটিখোৱা মানুহৰ প্ৰাণৰ সুৰবোৰকেই তেওঁ বুটলি লৈছিল। আৰু সেই লোক-সুৰ আৰু লোক-কথাক নিজৰ অপৰিসীম সৃষ্টিশীলতাৰে গণ-সংগীতলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।<ref name="বৰ্ণালী">{{cite book | title=গভীৰ আস্থাৰ গান | publisher=ষ্টুডেণ্টচ ষ্ট'ৰছ | author=দাস. ড° বৰ্ণালী বৰুৱা দাস | authorlink=' আন্ধাৰ কাতিৰ নিশাতে': শ্ৰোতাৰ অনুভূতিক জোকাৰি যোৱা এটি গীত | year=২০২১ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৪}}</ref>}} == মৃত্যু == [[বৃক্ক]]ৰ সমস্যা আৰু আনুষংগিক জটিলতাত ভুগি থকা ড॰ হাজৰিকাই ২০১১ চনৰ ৫ নৱেম্বৰৰদিনা [[মুম্বাই]]ৰ কোকিলাবেন ধীৰুভাই আম্বানি চিকিৎসালয়ত ইহলীলা সম্বৰণ কৰে।<ref>{{cite web|title=Music Legend Bhupen Hazarika passes away|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/bhupen-hazarika-passes-away|publisher=Bollywood Life|accessdate=5 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107004759/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/bhupen-hazarika-passes-away/|archivedate=7 November 2011|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|title=Bhupen Hazarika is no more.|date=5 November 2011|publisher=Indiavision news|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|archive-date=7 November 2011|url-status=dead|archivedate=7 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15606150 |publisher=BBC News |title=Celebrated Indian singer Bhupen Hazarika dies |date=5 November 2011}}</ref> মৃত্যুৰ সময়ত তেখেতৰ বয়স আছিল ৮৫ বছৰ। মৃত্যুৰ পাছত হাজৰিকাৰ নশ্বৰদেহ [[গুৱাহাটী]]লৈ অনা হয় আৰু ৯ নৱেম্বৰৰদিনা অন্তিম সংস্কাৰ কৰা হয়, য’ত প্ৰায় ৫ লাখ জনতাই ভাগ লয়।<ref>{{cite web |url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |title=Lakhs aend Bhupen Hazarika's funeral |publisher=indiatv |accessdate=13 December 2011 |archivedate=8 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120408191933/http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |author=Smitha |url=http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |title=Bollywood pays tribute to Bhupen Hazarika&nbsp; — Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=29 December 2011 |accessdate=25 December 2012 |archivedate=6 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120106082731/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |deadurl=yes }}</ref> তেখেতৰ সমাধিক্ষেত্ৰ জালুকবাৰীত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ কাষত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। সমাধিক্ষেত্ৰখনত ‘সোণোৱালী সোঁৱৰণি’ নামৰ এক তিনি মহলীয়া সংগ্ৰহালয়ো আছে, য’ত ভূপেন হাজৰিকাৰ জীৱনৰ লগত জড়িত সামগ্ৰী আৰু আলোকচিত্ৰ আছে।<ref>{{cite web|url=https://www.sentinelassam.com/news/life-of-bhupen-hazarika-to-come-alive-at-his-samadhi-khetramuseum-to-be-inaugurated/ |title=Life of Bhupen Hazarika to come alive at his Samadhi Khetra,museum to be inaugurated |publisher=দ্য ছেণ্টিনেল |date=৫ নৱেম্বৰ ২০১৮ |accessdate=২৯ এপ্ৰিল ২০২০}}</ref> <gallery> Dr Bhupen Hazarika at Nizarapar.jpg|নিজৰাপাৰৰ ঘৰত, ৭ নৱেম্বৰ ২০১১ Arabinda Rajkhowa's Tribute to Dr. Bhupen Hazarika.jpg|অন্তিম সন্মান প্ৰদৰ্শন, জজফিল্ড, গুৱাহাটী, ৮ নৱেম্বৰ ২০১১ Panorma-720-wiki.jpg|অন্তিম সন্মান প্ৰদৰ্শন, জজফিল্ড, গুৱাহাটী, ৮ নৱেম্বৰ ২০১১ ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ (1).jpg|ভূপেন হাজৰিকাৰ সমাধিক্ষেত্ৰ, জালুকবাৰী </gallery> == শিল্প আৰু সাহিত্য == [[File:The tableau of Assam passes through the Rajpath during the full dress rehearsal for the Republic Day Parade-2014, in New Delhi on January 23, 2014.jpg|thumb|[[নতুন দিল্লী]]ত অনুষ্ঠিত ২০১৪ চনৰ [[গণৰাজ্য দিৱস (ভাৰত)|গণৰাজ্য দিৱস]] উদ্‌যাপনত [[অসম]]ৰ প্ৰতীক পটত ভূপেন হাজৰিকাৰ কৰ্মৰাজিক প্ৰদৰ্শন কৰা হয়]] [[File:Bhupen Hazarika Museum at Kalakhetra by Bishnu Saikia.jpg|thumb|গুৱাহাটীৰ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ৰ ভিতৰত অৱস্থিত ভূপেন হাজৰিকাৰ সংগ্ৰহালয়]] পাঁচবছৰ বয়সতে [[কটন কলেজিয়েট চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়|কটন কলেজিয়েট হাইস্কুলত]] গীত গাই ভূপেন হাজৰিকাই সাহিত্যৰথী [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]ৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰিছিল।<ref name=kuri>কুৰি শতিকাৰ কুৰিজন বিশিষ্ট অসমীয়া; সম্পাদনা: প্ৰণতি গোস্বামী শৰ্মা, অনিল শৰ্মা; জাৰ্নাল এম্পৰিয়াম, ১৯৯৯</ref> ড॰ হাজৰিকাৰ প্ৰকৃত শিল্পী জীৱনৰ আৰম্ভণি হয় [[তেজপুৰ]]ত। তেজপুৰত থকা সময়ত তেওঁ অসমীয়া সাংস্কৃতিক জগতৰ বাটকটীয়া শিল্পী ৰূপকোঁৱৰ [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]], কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] আৰু নটসূৰ্য [[ফণী শৰ্মা]]ৰ সান্নিধ্যৰে অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ১৯৩৬ চনত তেওঁলোকেই দহবছৰীয়া ভূপেন হাজৰিকাক [[কলিকতা]]লৈ নি চেনোলা মিউজিকেল প্ৰডাক্ট কোম্পানীত '[[শোণিত কুঁৱৰী]]' আৰু 'জয়মতী' নাটক দুখনৰ গীত বাণীবদ্ধ কৰায়।<ref name=kuri/> একে সময়তে বিষ্ণু ৰাভাই স্বৰচিত 'উলাহতে নাচি-বাগি হ'লি বিয়াকুল' আৰু 'কাষতে কলচী লৈ' গীত দুটিও বাণীবদ্ধ কৰোৱায়। ১৯৩৯ চনত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ [[ইন্দ্ৰমালতী (চলচ্চিত্ৰ)|ইন্দ্ৰমালতী]] ছবিৰ নেপথ্য গায়ক হিচাপে প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে। ১৯৫৫ চনত [[দিল্লী]] অনুষ্ঠিত আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় যুৱ মহোৎসৱত ভূপেন হাজৰিকাৰ নেতৃত্বত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ে]] শ্ৰেষ্ঠ প্ৰতিযোগীৰ সন্মান অৰ্জন কৰে।<ref name=kuri/> ড॰ ভূপেন হাজৰিকাই নিজে লিখা আৰু কণ্ঠদান কৰা গীতসমূহকে [[ভূপেন্দ্ৰ সংগীত]] বোলা হয়। তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতিসম্পন্ন শিল্পী [[পল ৰ'বচন]]ৰদ্বাৰা যথেষ্ট অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ৰ'বচনৰ '{{Lang|en|Old man river}}'<ref>{{cite web|author=Log nu in om een reactie te plaatsen. |url=http://www.youtube.com/watch?v=eh9WayN7R-s |title=Paul Robeson - Ol' Man River (Showboat - 1936) J.Kern O. Hammerstein II |publisher=YouTube |date= |accessdate=2012-12-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lyricsfreak.com/f/frank+sinatra/ol+man+river_20055702.html |title=Ol' Man River Lyrics - Frank Sinatra |publisher=Lyricsfreak.com |date= |accessdate=2012-12-25}}</ref>-ৰ অৱলম্বনতে তেখেতে তেখেতৰ '[[বিস্তীৰ্ণ পাৰৰে]]' গানটো ৰচনা কৰে। পাছত ইয়াৰ [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] আৰু [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] অনুবাদো প্ৰকাশ কৰা হয়। আন কিছু উল্লেখযোগ্য ভূপেন্দ্ৰ সংগীতসমূহ হৈছে: 'সাগৰ সংগমত কতনা সাঁতুৰিলোঁ', 'জিলিকাব লুইতৰ পাৰ', 'অ' বিদেশী বন্ধু', 'মেঘে গিৰ্‌ গিৰ্‌ কৰে', 'বিমূৰ্ত মোৰ নিশাটি' আদি। সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰলৈও ভূপেন হাজৰিকাৰ যথেষ্ট অৱদান আছে। তেখেতৰ বেছিভাগ গান তেখেতে নিজে ৰচনা কৰা। কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত থকা সময়ত তেখেত 'নিউ ইণ্ডিয়া' পত্ৰিকাৰ ১৪৯-১৫০ সংখ্যাৰ সম্পাদক আছিল। ১৯৬৫ চনত তেখেত কলা বিষয়ক 'গতি' আলোচনীৰ চাৰিটা খণ্ড, ১৯৭০ চনত ক্ষুদ্ৰ আলোচনী '[[বিন্দু (আলোচনী)|বিন্দু]]'-ৰ আঠটা খণ্ড, ১৯৬৫ আৰু ১৯৮০ চনৰ ভিতৰত মাহেকীয়া আলোচনী 'আমাৰ প্ৰতিনিধি', আৰু ১৯৮৩ ৰপৰা ১৯৯০ চনৰ ভিতৰত পষেকীয়া আলোচনী 'প্ৰতিধ্বনি'ৰ সম্পাদক আছিল। শিশুসকলৰৰ বাবেও ভূপেন হাজৰিকাই 'ভূপেন মামাৰ গীতে মাতে অ, আ, ক, খ' নামৰ অসমীয়া আখৰ-চিনাকিৰ এখন জনপ্ৰিয় পুথি লিখিছিল।<ref>[http://bhupenhazarikadigitalarchive.org/songs-with-BHA-lyrics-bhupen%20maamaar%20giite%20maate.htm ভূপেন মামাৰ গীতে মাতে]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[অসম সাহিত্য সভা]]ই ২০০৮ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত হাজৰিকাৰ সাহিত্যকৰ্মৰ বাবে 'সাহিত্যাচাৰ্য' উপাধি প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=http://books.google.co.in/books?id=oP4vH-4oSEcC&pg=PA165&lpg=PA165&dq=amar+pratinidhi&source=bl&ots=PMQqVR2wmd&sig=6rA4PxaWxlFcVU2SgmizGNm3v98&hl=en&ei=bQK-TpjKLMforAf84InsAQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CDYQ6AEwBQ#v=onepage&q=amar%20pratinidhi&f=false |title=The Music And Musical Instruments Of North Eastern India - Dilip Ranjan Barthakur - Google Books |publisher=Books.google.co.in |date= |accessdate=2012-12-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.vigyanprasar.gov.in/dream/february99/febvpnews.htm |title=Dream 2047: VP News |publisher=Vigyanprasar.gov.in |date= |accessdate=2012-12-25}}</ref><ref>{{cite web |url=http://onlinesivasagar.com/music/bhupen-hazarika.html |title=Dr Bhupen Hazarika - Bhupen Hazarika's songs music films director singer musician assamese bengali hindi |publisher=Onlinesivasagar.com |date= |accessdate=2012-12-25 |archivedate=2012-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121117032725/http://onlinesivasagar.com/music/bhupen-hazarika.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="manipurhub1"/><ref>{{cite web |author=TI Trade |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=nov1211/at08 |title=The Assam Tribune Online |publisher=Assamtribune.com |date=2011-11-12 |accessdate=2012-12-25 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|author=prasujya |url=http://bhupenhazarika-news.blogspot.com/2008/07/one-editorial-of-amar-pratinidhi-oct.html |title=Bhupen Hazarika: Editorial of Amar Pratinidhi -Oct,1967 issue by Bhupen Hazarika |publisher=Bhupenhazarika-news.blogspot.com |date=2008-07-10 |accessdate=2012-12-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ratimohannath.blogspot.com/ |title=Rati Mohan Nath : A man of Pen and Papers |publisher=Ratimohannath.blogspot.com |date= |accessdate=2012-12-25}}</ref> <!-- On top of his contributions to the field of music with his creations- lyrics and musical compositions, the maestro leaves behind 15 compilations of his prose works. He has also a published work for the children — Bhupen Mamar Geete-Mate, A, Aa, Ka, Kha and a transcript autobiography — Moi eti jajabor. The book that derived its title from one of his highly popular songs that starts with the same words dwelling upon his nomadic lifestyle. This song was perhaps responsible for his being described as 'the roving minstrel'. Noted writer, columnist Arup Dutta has a popular book on Bhupen Hazarika with this title. It needs mention here that Bhupen Hazarika travelled widely as a delegate to conferences on mass communication, music, poetry, performing art and cinema. He edited the 149th-50th edition of the New India, which is the annual journal of Columbia University. He was also the editor of the four editions of the art journal Gati in 1965, eight editions of the mini magazine Bindu in 1970, monthly Amar Pratinidhi between 1965 and 1980 and quarterly magazine Pratidhvani between 1983 and 90. The Asam Sahitya Sabha conferred him the Sahityacharyya title on February 8, 2008. The Assam Government also presented him with a lifetime achievement award at a function held at the Ravindra Bhawan in the city in the evening that day. Via Assam Tribune --> ==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী== {{main|ভূপেন হাজৰিকাৰ কৰ্মৰাজি}} ভূপেন হাজৰিকাই পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন অসমীয়া ছবি [[এৰা বাটৰ সুৰ]] মুক্তি পায় ১৯৫৬ চনত। তেওঁ ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে কাহিনী, সংগীত আৰু গীতো ৰচনা কৰিছিল।<ref name="arun">{{cite book | title=১০০ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনী আৰু গীত (পৃঃ ৬৭) | publisher=শশী শিশু প্ৰকাশন, গুৱাহাটী | author=অৰুণলোচন দাস | year=২০১৩}}</ref><ref name="atul">{{Cite book |title=মঞ্চলেখা, পৃষ্ঠা ৩১৩, অতুলচন্দ্ৰ হাজৰিকা, লয়াৰ্চ বুক ষ্টল, গুৱাহাটী, ১৯৬৭}}</ref> তেওঁ পৰিচালনা কৰা আন উল্লেখযোগ্য ছবিসমূহ হৈছে [[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]] (১৯৬১), [[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]] (১৯৬৪), [[লটিঘটি]] (১৯৬৬), [[চিকমিক বিজুলী]] (১৯৬৯), [[ছিৰাজ (১৯৮৮ চলচ্চিত্ৰ)|ছিৰাজ]] (১৯৮৮) আদি। চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনাৰ লগতে ভূপেন হাজৰিকাই অসমীয়া, বঙালী, হিন্দী তথা আন ভাষাৰ অনেক ছবিত সংগীত পৰিচালনা কৰিছে। উল্লেখযোগ্য যে [[আব্দুল মজিদ]] পৰিচালিত ১৯৭৫ চনৰ ছবি [[চামেলি মেমচা'ব]]ত কৰা সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ভূপেন হাজৰিকাই শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰিবৰ সক্ষম হয়। {| class="wikitable sortable collapsible" |- style="background:#b0c4de; text-align:center; " ! rowspan="2" style="width:33px; "|বৰ্ষ ! rowspan="2"|বোলছবি ! colspan="6"|ভূমিকা |- style="background:#b0c4de; text-align:center; " ! নেপথ্য গায়ক ! সুৰকাৰ ! নিৰ্দেশক ! প্ৰযোজক ! লেখক ! অভিনেতা |- | ১৯৩৯ | ''[[ইন্দ্ৰমালতী]]'' |{{yes}} | | | | | |- | ১৯৪৮ | [[ছিৰাজ (১৯৮৮ চলচ্চিত্ৰ)|ছিৰাজ]] |{{yes}} | | | | | |- | ১৯৫৫ | ''[[পিয়লি ফুকন (চলচ্চিত্ৰ)|পিয়লি ফুকন]]'' |{{yes}} | | | | | |- | ১৯৫৬ | [[এৰা বাটৰ সুৰ]] |{{yes}} | |{{yes}} | | | |- | ১৯৫৮ | ''মাহুত বন্ধু ৰে'' | | |{{yes}} | | | |- | ১৯৬১ | [[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]] |{{yes}} |{{yes}} |{{yes}} | | | |- | ১৯৬৪ | [[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]] | | |{{yes}} | | | |- | ১৯৬৪ | ''কা স্বৰিতী'' | | |{{yes}} | | | |- | ১৯৬৬ | [[লটিঘটি]] | | |{{yes}} | | | |- | ১৯৬৯ | [[চিকমিক বিজুলী]] |{{yes}} |{{yes}} |{{yes}} | | | |- | ১৯৭৪ | [[আৰোপ]] | |{{yes}} | | | | |- | ১৯৭৪ | ''ফৰ হুম দ্য ছান ছাইনচ্'' | | |{{yes}} | | | |- | ১৯৭৫ | [[চামেলি মেমচা'ব]] |{{yes}} |{{yes}} | | | | |- |১৯৭৫ |খোজ |{{yes}} |{{yes}} | | | |- | ১৯৭৬ | ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু জয়মতী | | |{{yes}} | | | |- | ১৯৭৬ | ''মেৰা ধৰম মেৰি মা'' |{{yes}} | |{{yes}} | | | |- | ১৯৭৭ | ''থ্ৰু মেল'ডী এণ্ড ৰীডম'' | | |{{yes}} | | | |- | ১৯৭৭ | ''সীমানা পেৰয়ে'' | |{{yes}} | | | | |- |১৯৭৮ |চামেলী মেমচা'ব (বাংলা) |{{yes}} | | | | |- | ১৯৭৯ | মন-প্ৰজাপতি | | |{{yes}} | | | |- | ১৯৭৯ | ''[[দেৱদাস (চলচ্চিত্ৰ)|দেৱদাস]]'' |{{yes}} | | | | | |- |১৯৮১ |চামেলী মেমচা'ব (হিন্দী) |{{yes}} | | | | |- | ১৯৮২ | [[অপৰূপা]] | |{{yes}} | | | | |- | ১৯৮৬ | স্বীকাৰোক্তি | | |{{yes}} | | | |- | ১৯৮৬ | ''এক পল'' |{{yes}} |{{yes}} | |{{yes}} | |{{yes}} |- | ১৯৮৮ | চিৰাজ |{{yes}} | |{{yes}} | | | |- | ১৯৯৩ | ''[[ৰুদালি]]'' |{{yes}} |{{yes}} | | | | |- | ১৯৯৩ | প্ৰতিমূৰ্তি | |{{yes}} | | | | |- |১৯৯৫ |পানী |{{yes}} |{{yes}} | | | |- | ১৯৯৭ | ''দো ৰাহে'' | |{{yes}} | | | | |- | ১৯৯৭ | ''দৰমিয়া: ইন বিটোৱিন'' |{{yes}} |{{yes}} | | | | |- | ১৯৯৮ | ''চাজ'' | |{{yes}} | | | | |- | ২০০০ | ''[[গজ গামিনী]]'' |{{yes}} |{{yes}} | | | | |- | ২০০১ | ''ডামন: এ ভিকটিম অৱ মেৰিটেল ভায়'লেঞ্চ'' |{{yes}} |{{yes}} | | | | |- | ২০০৩ | ''কিঁ‌উ?'' | |{{yes}} | | | | |- | ২০০৬ | ''চিংগাৰী'' |{{yes}} | | | |{{yes}} | |- | ২০১১ | ''[[গান্ধী টু হিটলাৰ]]'' |{{yes}} | | | | | |} == জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত == [[চিত্ৰ:Jajabor the legend.png|thumb|right|যাযাবৰ-দ্য লিজেণ্ড ধাৰাবাহিকৰ এটি দৃশ্যত শিশু ভূপেন হাজৰিকা আৰু তেওঁৰ মাতৃ]] হাজৰিকাক কেন্দ্ৰ কৰি ৰেঙনি চেনেলত “যাযাবৰ-দ্য লিজেণ্ড” শীৰ্ষক এখন ধাৰাবাহিক সম্প্ৰচাৰিত হয়। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য, সংলাপৰ লগতে ইয়াৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্বত আছে কণ্ঠশিল্পী ও নিৰ্মাতা সদানন্দ গগৈ। এ.এম টেলিভিছনৰ বেনাৰত নিৰ্মিত এই ছবিখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে সঞ্জীৱ নাৰায়াণে। ভূপেন হাজৰিকাৰ শিক্ষা জীৱনকে আদি কৰি তেওঁৰ সৃষ্টি তথা তেওঁ জীৱন পৰিক্ৰমাৰ আটাইবোৰ বস্তুকেই এই ধাৰাবাহিকখনত উপস্থাপন কৰা হৈছে। এই ধাৰাবাহিকখনত অভিনয় কৰিছে [[চেতনা দাস]], [[আইমী বৰুৱা]], কিশোৰ চৌধুৰী, মনোজ কুমাৰ দাস, এনিশা শৰ্মা, নন্দিনী কাশ্যপ, ৰূপম বৰুৱা, দেৱজিৎ হাজৰিকা, ৰাজশ্ৰী আগৰৱাল, সমীৰণ পোদ্দাৰ, কবিতা দুৱৰা, ৰূপম অনুৰাগ, ৰূপজ্যোতি দাস, জুলী লহকৰ, প্ৰশান্ত দাস, গৌতম পাঠক, অঞ্জন জ্যোতি বওজ, স্পেইনী, শ্ৰেয়াছ মল্ল বুজৰবৰুৱা আৰু ৰাজদ্বীপ বৰায়ে।<ref name=":-/">{{cite web | url=https://rupaliparda.com/archives/11014 | title=সুধাকণ্ঠৰ জীৱন-কাহিনীৰে আহি আছে অসমীয়া ছবি “যাযাবৰ- দা লিজেণ্ড” | publisher=Rupaliparda | date=20 March 2020 | accessdate=27 June 2022}}</ref> == বঁটা আৰু কৃতিত্ব == [[File:Pratibha Devisingh Patil presenting the Sangeet Natak Akademi Fellow Award-08 to Shri Bhupendra Kumar Hazarika for his outstanding contribution to Indian music.jpg|thumb|২০০৯ চনত [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি]]য়ে ভূপেন হাজৰিকাক সংগীত নাটক একাডেমী ফেল' বঁটা প্ৰদান কৰিছে]] [[File:Bhupen Hazarika 2016 stamp.jpg|thumb|২০১৬ত প্ৰকাশহোৱা এটা ডাক টিকটত ভূপেন হাজৰিকা। ]] [[File:Bhupen Hazarika 2013 stamp of India.jpg|thumb|২০১৩ চনত প্ৰকাশহোৱা এটা ডাক টিকটত ভূপেন হাজৰিকা। ]] [[File:ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ.jpg|thumb|ভূপেন হাজৰিকা সমাধি ক্ষেত্ৰৰ আলোকচিত্ৰ]] * ১৯৬১ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[শকুন্তলা (চলচ্চিত্ৰ)|শকুন্তলা]]’ ছবিখনে [[অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা|ৰাষ্ট্ৰপতি পদক]] লাভ কৰে। * ১৯৬৪ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[প্ৰতিধ্বনি (চলচ্চিত্ৰ)|প্ৰতিধ্বনি]]’ ছবিখনে ৰাষ্ট্ৰপতি পদক লাভ কৰে। এই ছবিখন ফ্ৰাঞ্চৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসবলৈ আমন্ত্ৰিত হৈছিল। * ১৯৬৬ চনত ড॰ হাজৰিকাই নিৰ্মাণ কৰা ‘[[লটিঘটি]]’ প্ৰথম অসমীয়া ব্যংগ চলচ্চিত্ৰখনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি পদক লাভ কৰে। * ১৯৬৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত মাজুলীৰ বংশীগোপাল নাট্য মন্দিৰত মাঙ্গলিক ধ্বনিৰে সেই সময়ৰ অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱাই তেখেতক "সুধাকণ্ঠ" উপাধি প্ৰদান কৰে। * ১৯৭৬ চনত [[আব্দুল মজিদ]]ৰ পৰিচালিত ‘[[চামেলি মেমচা'ব]]’ৰ সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে বছৰটোৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ সন্মান লাভ কৰে। এই [[সংগীত]]ৰ বাবে তেওঁক ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে '[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰজত কমল বঁটা]]' আৰু নগদ দহ হাজাৰ টকাৰে সন্মান যাচে। * ১৯৭৬ চনৰ ১৯ ছেপ্তেম্বৰত চামেলি মেমচাব ছবিৰ সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে 'ৰূপকাৰ বঁটা' লাভ কৰে। * ১৯৭৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক ৰূপে বাংলা চলচ্চিত্ৰ সমিতিৰপৰা বঁটা লাভ কৰে। * ১৯৭৬ চনত ভূপেন হাজৰিকাই তেখেতৰ ভূপেন মামাৰ গীতে মাতে অ আ ক খ গ্ৰন্থখনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পুৰস্কাৰ লাভ কৰে। * ১৯৭৮ চনত দুখন অসমীয়া গানৰ বিশেষ ৰেকৰ্ড প্ৰকাশ কৰাৰ উপৰি তেওঁ 'আমি এক যাযাবৰ' বুলি আঠোঁটা বঙালী গীতৰ এল পি ৰেকৰ্ডৰ বাবে এইছ এম ভি ৰপৰা এখন এম্বেচেদৰ আৰু এখন সোণৰ ৰেকৰ্ড লাভ কৰে। * ১৯৭৭ চনত [[পশ্চিমবংগ]]ৰ ‘বঙালী চলচ্চিত্ৰ পুৰস্কাৰ সমিতি’য়ে ‘দম্পতী’ ছবিখনৰ বাবে বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ যাচিছিল। * ১৯৭৭ চনৰ ২ এপ্ৰিলত [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা লাভ কৰে। * ১৯৭৮ চনত ‘সীমনা পেৰিয়ে’ৰ সংগীত পৰিচালনাৰ কাৰণে 'বাংলাদেশ ফিল্ম ইণ্ডাষ্টিজ'ৰ তৰফৰপৰা বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰূপে সন্মানিত হৈছিল। * ১৯৭৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত অৰুণাচল চৰকাৰে তেওঁক 'মেৰা ধৰম মেৰি মা' নামৰ হিন্দী ছবি নিৰ্মাণ কৰাৰ বাবে সম্বৰ্দ্ধনা জনাই সোণৰ পদক উপহাৰ দিছিল। * মহুৱা সুন্দৰী নাটকৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ লোকসংগীত শিল্পী বঁটা (১৯৭৯) * ১৯৮৭ চনত [[অসম চৰকাৰ]]ৰপৰা [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা]] লাভ কৰে। * ১৯৮৭ চনত [[সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা]] লাভ কৰে। * ১৯৮৭ চনত [[ইন্দিৰা গান্ধী স্মৃতি বঁটা]] লাভ কৰে। * ১৯৯০ চনৰ ১৯ ডিচেম্বৰত All India Critic Association ৰপৰা কলকাতাৰ বিৰলা একাডেমী হলত 'কলা শিৰোমণি' বঁটা লাভ কৰে। * ১৯৯২ চনত Assam Association of North America- কে আদি কৰি বিভিন্ন অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা বঁটা লাভ কৰে। * ১৯৯২ চনত সঙ্গীত জগতলৈ উল্লেখযোগ্য বৰঙনি আগ বঢ়োৱাৰ বাবে পশ্চিমবঙ্গ চৰকাৰৰপৰা বঁটা লাভ কৰে। * ১৯৯৩ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে কলকাতাৰ ৰবীন্দ্ৰ সদনত আয়োজিত এক বিশেষ অনুষ্ঠানত বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয় ছাত্ৰমঞ্চৰপৰা পণ্ডিত মদন মোহন মালব্য বঁটা লাভ কৰে। * ১৯৯৩ চনৰ ১৬ ছেপ্তেম্বৰত যোৰহাট প্ৰভৰাজ চিত্ৰগৃহত যোৰহাট পেনোৰামাৰদ্বাৰা আয়োজিত চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত "পূবৰ জ্যোতি (Light of East)" উপাধি লাভ কৰে। * ১৯৯৩ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰূপে সন্মানিত হয়। * ১৯৯৩ চনত লোকসঙ্গীত আৰু বাংলা সঙ্গীত জগতলৈ আগ বঢ়োৱা অবিস্মৰণীয় অৱদানৰ বাবে নিউয়ৰ্কৰ Mitalee Cultural Association-ৰপৰা বঁটা লাভ কৰে। * ১৯৯৪ চনত বেঙ্গল ফিল্ম জাৰ্নেলিষ্ট এছ'চিয়েশ্বনৰপৰা 'দিশাৰী' বঁটা লাভ কৰে। * ১৯৯৩ চনৰ [[শিৱসাগৰ]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ ঊনষাঠিতম অধিৱেশনৰ সভাপতিৰ আসন শুৱনি কৰিছিল। * ১৯৯৩ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। * ১৯৯৩ চনত ড॰ হাজৰিকাক ১৯৯২ চনৰ বাবে ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ জগতৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান ‘[[দাদা চাহেব ফাল্কে বঁটা]]’ সেই সময়ৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড॰ শংকৰ দয়াল শৰ্মাই প্ৰদান কৰে। * ১৯৯৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ৫০ বছৰ পূৰ্ণ হোৱা উপলক্ষ্যে ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক "Golden Citizen- India, 1947-97 Award" প্ৰদান কৰে। * ১৯৯৭ চনত কলা-সংস্কৃতি জগতলৈ আগ বঢ়োৱা জীৱনজোৰা অৱদানৰ তেওঁলৈ আগবঢ়োৱা হয় 'Sur Singe Songsad Award' আৰু 'Meridian BFJA Award'। * ২০০১ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সন্মানজনক "ডক্টৰেট" ডিগ্ৰী লাভ কৰে। * ২০০১ চনৰ ১ নৱেম্বৰ তাৰিখে তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা "ডক্টৰেট" ডিগ্ৰী লাভ কৰে। * ২০০১ চনত [[পদ্মভূষণ]] বঁটা লাভ কৰে। * ২০০১ চনত [[মধ্যপ্ৰদেশ]] চৰকাৰৰপৰা [[লতা মংগেশকাৰ বঁটা]] লাভ কৰে। * ২০০১ চনত কলকাতাৰপৰা প্ৰকাশিত 'Cine Awards' কাকত গোষ্ঠীৰপৰা 'Kalakar Award' লাভ কৰে। * ২০০২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী তাৰিখে অসমৰ সংগীত জগতলৈ আগবঢ়োৱা অবিস্মৰণীয় অৱদানৰ বাবে তেওঁ "দেশৰত্ন" বঁটা লাভ কৰে। * ২০০২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী তাৰিখে ভাৰতৰ ৫৬সংখ্যক গণৰাজ্য দিৱস উপলক্ষ্যে অসম চৰকাৰে তেখেতলৈ আগবঢ়ায় এটি বিশেষ বঁটা। * ২০০৩ চনৰ ১২ এপ্ৰিল তাৰিখে 'অসম সত্ৰ মহাসভা'ৰপৰা 'সঙ্গীত চূড়ামণি' উপাধি লাভ কৰে। * ২০০৩ চনত ১২ এপ্ৰিল তাৰিখে অসমৰ টেলিভিছন চেটেলাইট চেনেল প্ৰাগ নিউজৰপৰা 'Prag Cine Lifetime Achievement Award' লাভ কৰে। * ২০০৪ চনত 'প্ৰসাৰ ভাৰতী'ৰপৰা 'National Artist Award' লাভ কৰে। *২০০৬ চনত তেওঁৰ [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] গীত "মানুষ মানুষেৰ জন্য" বিবিচি বঙালীৰ শ্ৰোতা জৰীপত "সৰ্বকালৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বঙালী গীত"ৰ তালিকাত দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। <ref name="bbc">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/bengali/news/story/2006/05/060502_mbsheragaan|title=সৰ্বকালেৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বাংলা গান|date=May 2006|website=www.bbc.com/bengali|access-date=23 October 2021}}</ref> * ২০০৭ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত গুৱাহাটীৰ 'Gurukul Grammar Senior Secondary School' -ৰপৰা 'অসমৰত্ন' বঁটা লাভ কৰে। * ২০০৭ চনত গীতেৰে-পদ্যৰে, সুৰ আৰু কণ্ঠেৰে আজীৱন মানৱ সমাজলৈ আগ বঢ়োৱা সেৱাৰ বাবে 'All India Minority and Weaker Section Council' -ৰপৰা 'Mother Teresa International & Millennium Award' লাভ কৰে। * ২০০৭ চনৰ ২২ মাৰ্চত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা "ডি.লিট" ডিগ্ৰী লাভ কৰে। * ২০০৮ চনত [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰপৰা সাহিত্যাচাৰ্য সন্মান লাভ কৰে। * ২০০৮ চনত অসম চৰকাৰে তেখেতক ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ প্ৰমথেশ বৰুৱা জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰদান কৰে। * ২০০৯ [[অসম চৰকাৰ]]ৰপৰা [[অসম ৰত্ন]] বঁটা লাভ কৰে। * ২০০৯ চনত ড° ভূপেন হাজৰিকাক সংগীত নাটক অকাডেমীয়ে অকাডেমীৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান ফেল'শ্বিপ প্ৰদান কৰে। * ২০১০ চনৰ ১৫ জুন তাৰিখে 'ইণ্ডিয়ান চেম্বাৰ্চ অব্ কমাৰ্চ' (উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল)-এ তেখেতক 'লাইফ টাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড' বঁটাৰে বিভূষিত কৰে। * ২০১১ চনৰ ৮ নৱেম্বৰ তাৰিখে অসম সাহিত্য সভাই ড° ভূপেন হাজৰিকাক মৰণোত্তৰভাৱে 'বিশ্বৰত্ন' উপাধিৰে বিভূষিত কৰে। * ২০১২ চনত মৰণোত্তৰভাবে ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মবিভূষণ]]ৰে সন্মানিত হয়। * ২০১৩ আৰু ২০১৬ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ ডাক বিভাগে ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ নামত এটা ডাকটিকট প্ৰকাশ কৰে। * ২০১৯ চনত মৰণোত্তৰভাবে ভাৰত চৰকাৰৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[ভাৰত ৰত্ন]]ৰে সন্মানিত হয়। * ২০২৫ চনত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম শতবাৰ্ষিকী উপলক্ষ্যে ভাৰত চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগে তেওঁৰ নামত এটা ১০০ টকীয়া মুদ্ৰা প্ৰৱৰ্তন কৰে। ===গুগল ডুডল=== [[চিত্ৰ:Dr-bhupen-hazarikas-96th-birthday-6753651837109494-m.png|thumb]] গুগলে হাজৰিকাৰ ৯৬সংখ্যক জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰি এটা ডুডল উছৰ্গা কৰিছিল। এই ডুডলটো আছিল এটা ক্লে’ ৱৰ্ক। হাৰম’নিয়াম বজাই থকা অৱস্থাত হাজৰিকাৰ এই ডুডলটোৰ সৃষ্টি কৰিছে মুম্বাইৰ অতিথি শিল্পী, গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ, কলা পৰিচালক আৰু চিত্ৰকৰ ৰুতুজা মালিয়ে। ==ভূপেন হাজৰিকাৰ শতবৰ্ষ== ২০২৫ চনত ভূপেন হাজৰিকাৰ জন্ম শতবাৰ্ষিকী বছৰজোৰা কাৰ্যসূচীৰে অসম চৰকাৰৰ উদ্যোগত পালন কৰা হয়। সেই উপলক্ষ্যে অসমৰ লগতে ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ উপৰি বিদেশতো তেওঁৰ শতবৰ্ষ উৎযাপন কৰা হয়। অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ উদ্যোগত জালুকবাৰীৰ তেওঁৰ সমাধিক্ষেত্ৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এই কাৰ্যসূচীত অসমৰ মাননীয় ৰাজ্যপাল লক্ষ্মণ প্ৰসাদ আচাৰ্যই মুখ্য অতিথি হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু অসমৰ মাননীয় মুখ্যমন্ত্ৰী ড° হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ লগতে মাননীয় সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ মন্ত্ৰী বিমল বৰাও উপস্থিত থাকে। এই অনুষ্ঠানত সুধাকণ্ঠৰ ভাতৃ সমৰ হাজৰিকা(বৰ্তমান প্ৰয়াত), পুত্ৰ তেজ পুন্নাগ হাজৰিকা, বোৱাৰী হেমিল্টন হাজৰিকা আৰু নাতি ছেইজ আকাশ হাজৰিকা উপস্থিত থাকে। ১৩ ছেপ্টেম্বৰত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে হাজৰিকাৰ শতবৰ্ষৰ মূল অনুষ্ঠানত ভাগ লয়। এই অনুষ্ঠানত কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী সৰ্বানন্দ সোণোৱাল, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী পেমা খান্দু, সুধাকণ্ঠ ভূপেন হাজৰিকাৰ পুত্ৰ তেজ হাজৰিকা, ভূপেন হাজৰিকাৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ লগতে অসমৰ সামাজিক সংস্কৃতিক জগতৰ বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী বিমল বৰাৰ আদৰণি ভাষণেৰে অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি হোৱাৰ পিছতে এহাজাৰ দুশ গৰাকী শিল্পীয়ে বিশ্ববন্দিত শিল্পীগৰাকীৰ কণ্ঠৰ ১৪টা গীতৰ বচা বচা অংশ সমস্বৰে পৰিৱেশন কৰি নান্দনিক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে। এই অনুষ্ঠানতে প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে জাৰি কৰা ড° ভূপেন হাজৰিকা স্মাৰক ১০০ টকীয়া মুদ্ৰা মুকলি কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে এই অনুষ্ঠানতে অসম চৰকাৰৰ তত্ত্বাৱধানত অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰীয়ে সংকলন কৰা ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ জীৱনী গ্ৰন্থখন উন্মোচন কৰে। তেওঁ লগতে ২১টা ভাষালৈ অনূদিত এই গ্ৰন্থখন ভাৰ্চুৱেল ব্যৱস্থাৰে উন্মোচন কৰে। নিজৰ ভাষণৰ আৰম্ভণিতে প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ভূপেন হাজৰিকা অমৰ হওক বুলি ধবনি দিয়ে। তেওঁ কিংবদন্তি শিল্পী ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ অবিস্মৰণীয় প্ৰতিভাৰ কথা শ্ৰদ্ধাৰে স্মৰণ কৰে। ।<ref name="; )">{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/google-celebrates-singer-composer-filmmaker-bhupen-hazarikas-96th-birth-anniversary-with-its-doodle/articleshow/94064986.cms | title=Google celebrates singer-composer-filmmaker Bhupen Hazarika's 96th birth anniversary with its doodle | publisher=The times of India | accessdate=8 September 2022}}</ref><ref name="; =)">{{cite news | url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/google-doodle-pays-tribute-to-acclaimed-indian-singer-bhupen-hazarika-on-his-birth-anniversary/article65864981.ece | title=Google Doodle pays tribute to acclaimed Indian singer Bhupen Hazarika on his birth anniversary | agency=The Hindu | accessdate=8 September 2022}}</ref><ref name=":1">{{cite web | url=https://www.ndtv.com/india-news/dr-bhupen-hazarika-google-pays-tribute-to-singer-dr-bhupen-hazarikas-96th-birthday-with-artistic-doodle-3325675 | title=Dr. Bhupen Hazarika's 96th Birth Anniversary: Googles Tribute To Singer | publisher=NDtv | accessdate=8 September 2022}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist|30em}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Bhupen Hazarika|ভূপেন হাজৰিকা}} {{wikiquote}} * [https://lyricsofbhupenda.in/ ভূপেন হাজৰিকাৰ গীত সমূহৰ কথা (Lyrics Archive of Bhupen Hazarika)] * {{Official website|http://www.bhupenhazarika.com/}} * {{IMDb name|id=0371913}} * [https://web.archive.org/web/20130910040522/http://drbhupenhazarika.org/Lyrics/ ভূপেন্দ্ৰ সংগীত‎ৰ কথা] * [http://bhupenhazarikadigitalarchive.org/ ভূপেন হাজৰিকা ডিজিটেল আৰ্কাইভ]{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://issuu.com/sumantabaruah/docs/bindu-pdf ভূপেন হাজৰিকাই সম্পাদনা কৰা ক্ষুদ্ৰ আলোচনী "বিন্দু"ৰ প্ৰথম সংস্কৰণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160729220509/https://issuu.com/sumantabaruah/docs/bindu-pdf |date=2016-07-29 }} * ''[https://web.archive.org/web/20040504173209/http://timesofindia.indiatimes.com/cms.dll/articleshow?artid=25683842&sType=1 The song of Bhupen Hazarika]'', The Times of India, 19 October 2002 * ''[http://www.bloomberg.com/news/2011-11-08/subcontinent-mourns-an-indian-folk-hero-choudhury.html Subcontinent Mourns an Indian Folk Hero: Choudhury]'', Bloomberg, 9 November 2011 * ''[https://www.thehindu.com/news/the-unsung-genius-of-assams-balladeer-bhupen-hazarika-19262011/article2601009.ece?homepage=true The unsung genius of Assam's balladeer - Bhupen Hazarika (1926-2011)]'', The Hindu, 5 November 2011 * [https://www.assamesegyan.xyz/2023/03/bhupen-hazarika-essay-in-assamese.html Assamesegyan]{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ভাৰত ৰত্ন|state=expanded}} {{পদ্ম বঁটা বিজয়ী অসমৰ ব্যক্তি}} {{দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা}} {{NationalFilmAwardBestMusicDirection}} {{Navbox assam biography}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভূপেন হাজৰিকা|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি‎]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি‎]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গীতিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক‎‎‎]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিক]] [[শ্ৰেণী:অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি]]«‘’» [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মবিভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসম ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]] gqrmdzhfiu7hbbbc9kmo52l7pbr5c8b 0 3488 645365 643488 2026-10-16T01:59:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645365 wikitext text/x-wiki {{Languages of | country = ভাৰত | image = South Asian Language Families.png | caption = বৃহত্তৰ ভাৰতৰ ভাষা পৰিয়াল <br>নিহালী, কুচুণ্ডা, আৰু [[থাই]] ভাষা দেখুৱা হোৱা নাই | official = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]{{·}} [[বঙালী ভাষা|বাংলা]]{{·}} [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]{{·}} [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]]{{·}} [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]{{·}} [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]{{·}} [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]{{·}}[[কন্নড় ভাষা|কন্নড় ]]{{·}} [[কাশ্মিৰী ভাষা|কাশ্মিৰী]]{{·}} [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]]{{·}} [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]{{·}} [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]]{{·}} [[মেইতেই ভাষা|মণিপুৰী]]{{·}} [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]{{·}} [[নেপালী ভাষা|নেপালী]]{{·}} [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]{{·}} [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]]{{·}} [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] {{·}} [[চাঁওতালি ভাষা|চাঁওতালি]]{{·}}[[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]]{{·}} [[তামিল ভাষা|তামিল]]{{·}} [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]]{{·}} [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] {{·}} | regional = [[অৱধী ভাষা|অৱধী]]{{·}} [[অংগিকা ভাষা|অংগিকা]]{{·}} [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]]{{·}} [[ব্ৰজাৱলী ভাষা|ব্ৰজাৱলী]]{{·}} [[ছত্তীছগঢ়ী ভাষা|ছত্তীছগঢ়ী]]{{·}} [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]]{{·}} [[ডিমাছা ভাষা|ডিমাছা]]{{·}} [[ডোটেলী ভাষা|ডোটেলী]]{{·}} [[গঢ়ৱালী ভাষা|গঢ়ৱালী]] {{·}} [[গাৰো ভাষা|গাৰো]]{{·}} [[খাছী ভাষা|খাছী]]{{·}} [[জয়ন্তীয়া ভাষা|জয়ন্তীয়া]]{{·}} [[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]{{·}} [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]]{{·}} [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]]{{·}} [[কুমাঊঁনী ভাষা|কুমাঊঁনী]]{{·}} [[মগহী ভাষা|মগধী]]{{·}} [[মিজো ভাষা|মিজো]]{{·}} [[মিচিং ভাষা|মিচিং]]{{·}} নেৱাৰী{{·}} [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]]{{·}} [[ৰাজস্থানী ভাষা|ৰাজস্থানী]]{{·}} [[সম্বলপুৰী ভাষা|সম্বলপুৰী]]{{·}} [[তুলু ভাষা|তুলু]]{{·}} | indigenous = | minority = | immigrant = <!--Please don't put too many languages here--> | foreign = }} '''ভাৰতৰ ভাষাসমূহ''' বহুতো ভাষা পৰিয়ালত বিভক্ত, যাৰ ভিতৰত মুখ্য দুটা হৈছে ইণ্ডো-আৰ্য ভাষা ([[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য ভাষা]] বুলিও কোৱা হয়)—যি ৭৮.০৫% [[ভাৰতীয়|ভাৰতীয়ই]] কোৱা ভাষাসমূহৰ অন্তৰ্গত; আৰু দ্ৰাবিড় ভাষা—যি ১৯.৬৪% ভাৰতীয়ই ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="EBCIndoAryanLanguages">{{cite web|title=Indo-Aryan languages |website=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/286348/Indo-Aryan-languages |access-date=10 December 2014}}</ref><ref name="EBCDravidianLanguages">{{cite web|title= Hindi languages |website=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/171083/Dravidian-languages |access-date=10 December 2014}}</ref> এই দুয়োটা পৰিয়ালক একেলগে কেতিয়াবা ''ইণ্ডিক ভাষা পৰিয়াল'' বুলিও কোৱা হয়।<ref name=":1">{{Cite journal|last=Kak|first=Subhash|title=Indic Language Families and Indo-European|url=https://www.academia.edu/45150016|journal=Yavanika|date=January 1996 }}</ref><ref>{{Citation|last1=Reynolds|first1=Mike|title=Indic languages|year=2007|url=https://www.cambridge.org/core/books/language-in-the-british-isles/indic-languages/8343FABC094E91986DBD68A492FFEA1B|work=Language in the British Isles|pages=293–307|editor-last=Britain|editor-first=David|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-79488-6|access-date=4 October 2021|last2=Verma|first2=Mahendra}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Kak|first=Subhash|title=On The Classification Of Indic Languages|url=https://www.ece.lsu.edu/kak/indic.pdf|journal=Louisiana State University}}</ref> বাকী ২.৩১% লোকৰ দ্বাৰা কোৱা ভাষাসমূহ অষ্ট্ৰʼএচিয়াটিক, চীন-তিব্বতীয়, টাই-কাদাই, আন্দামানীয়া আৰু কিছুমান সৰু ভাষা পৰিয়াল তথা বিচ্ছিন্ন ভাষাৰ অন্তৰ্গত।<ref name="Moseley2008">{{cite book|last=Moseley|first=Christopher|title=Encyclopedia of the World's Endangered Languages|url=https://books.google.com/books?id=p-7ON7Rvx_AC&pg=PT528|date=10 March 2008|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79640-2}}</ref>{{rp|283}} ভাৰতীয় লোকভাষা পৰীক্ষণৰ তথ্য অনুসৰি, ভাষাৰ সংখ্যাৰ দিশৰ পৰা পাপুৱা নিউগিনিৰ পিছত (৮৪০টা ভাষা), ভাৰত দ্বিতীয় স্থানত আছে (৭৮০টা ভাষা)।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/seven-decades-after-independence-many-small-languages-in-india-facing-extinction-threat/articleshow/60038323.cms|title=Seven decades after Independence, many small languages in India face extinction threat|first=G.|last=Seetharaman|newspaper=The Economic Times |date=13 August 2017}}</ref> ''এথন'লগে'' এই সংখ্যা ৪৫৬ বুলি দাঙি ধৰিছে।<ref name="ethnologue_world">{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/guides/countries-most-languages|title=What countries have the most languages?|date=22 May 2019|website=Ethnologue}}</ref> [[ভাৰতীয় সংবিধান]]ৰ ৩৪৩ অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সংঘ চৰকাৰৰ চৰকাৰী ভাষা হ'ল [[দেৱনাগৰী লিপি]]ত লিখা [[হিন্দী ভাষা]], যদিও ১৯৪৭ৰ পিছৰ ১৫ বছৰলৈ [[ইংৰাজী ভাষা]]ৰ ব্যৱহাৰ অব্যাহত ৰাখিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ১৯৬৩ চনৰ ভাষা ব্যৱহাৰ আইনে এই ব্যৱহাৰ অনিৰ্দিষ্টকাললৈকে আগবঢ়াই ৰাখিবলৈ অনুমতি দিয়ে।<ref name="governmentministry1">{{Cite web|url=http://meity.gov.in/content/official-language-act|title=Official Language Act {{!}} Government of India, Ministry of Electronics and Information Technology|website=meity.gov.in|access-date=24 January 2017}}</ref> চৰকাৰী কাৰ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সংখ্যাবোৰ হ'ল "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰূপৰ [[ভাৰতীয় সংখ্যা]]",<ref>{{cite news |last1=Aadithiyan |first1=Kavin |title=Notes and Numbers: How the New Currency May Resurrect an Old Language Debate |url=https://thewire.in/politics/of-notes-and-numbers-how-the-new-currency-may-resurrect-the-language-debate |access-date=5 March 2020 |date=10 November 2016}}</ref><ref>{{cite web |title=Article 343 in The Constitution Of India 1949 |url=https://indiankanoon.org/doc/379861/ |access-date=5 March 2020}}</ref> যাক সাধাৰণতে ইংৰাজী ভাষাত আৰবী সংখ্যা বুলি কোৱা হয়।<ref name="constitution1">{{cite web|url=http://lawmin.nic.in/olwing/coi/coi-english/coi-indexenglish.htm|title=Constitution of India|access-date=21 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402064301/http://lawmin.nic.in/olwing/coi/coi-english/coi-indexenglish.htm|archive-date=2 April 2012|url-status=dead}}</ref> বহুতে বিশ্বাস কৰে যদিও হিন্দী ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা নহয়; [[ভাৰতীয় সংবিধান]]ত কোনো ভাষাক ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষাৰ স্বীকৃতি দিয়া হোৱা নাই।<ref name="National">{{cite news|last=Khan|first=Saeed|title=There's no national language in India: Gujarat High Court|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms|access-date=5 May 2014|newspaper=The Times of India|date=25 January 2010}}</ref><ref name="PTI">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece|title= Hindi, not a national language: Court|website=The Hindu|agency=Press Trust of India|access-date=23 December 2014|date=25 January 2010|location=Ahmedabad}}</ref> ভাৰতীয় সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচীত ২২টা ভাষাৰ নাম তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে,<ref>[http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MTUz Languages Included in the Eighth Schedule of the Indian {{sic|Constu|tion|nolink=y}}]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604094122/http://rajbhasha.nic.in/UI/pagecontent.aspx?pc=MTUz|date=4 June 2016}}</ref> যাক ''তালিকাভুক্ত ভাষা'' বুলিও কোৱা হয় আৰু ইয়াক চৰকাৰী স্বীকৃতি, মৰ্যাদা আৰু প্ৰোৎসাহন দিয়া হৈছে। তাৰ উপৰিও, ভাৰত চৰকাৰে শাস্ত্ৰীয় ভাষা ৰূপে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[কন্নড়]], [[মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[পালি ভাষা|পালি]], [[প্ৰাকৃত ভাষা|প্ৰাকৃত]], [[সংস্কৃত]], [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[তেলুগু ভাষা|তেলুগুক]] স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে। এই মৰ্যাদা সেই ভাষাসমূহক দিয়া হয় যাৰ সমৃদ্ধ ঐতিহ্য আৰু স্বাধীন বিকাশ আছে।<ref>{{cite web |title=Cabinet approves conferring status of Classical Language to Marathi, Pali, Prakrit, Assamese and Bengali languages |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/cabinet-approves-conferring-status-of-classical-language-to-marathi-pali-prakrit-assamese-and-bengali-languages/ |publisher=www.pmindia.gov.in |access-date=2 April 2025}}</ref> ==ইতিহাস== দক্ষিণ ভাৰতীয় ভাষাসমূহ দ্ৰাবিড় পৰিয়ালৰ। দ্ৰাবিড় ভাষাসমূহ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ থলুৱা।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=y88nzRtTNUAC|title=India: The Ancient Past: A History of the Indian Sub-Continent from C. 7000 BC to AD 1200|last=Avari|first=Burjor|date=11 June 2007|publisher=Routledge|isbn=9781134251629}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ সহস্ৰাব্দত ভাৰতত আদিদ্ৰাবিড় ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় সহস্ৰাব্দৰ আশে-পাশে বিভিন্ন শাখালৈ বিভাজিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Andronov |first=Mikhail Sergeevich |url=https://books.google.com/books?id=vhB60gYvnLgC |title=A Comparative Grammar of the Dravidian Languages |date=1 January 2003 |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |isbn=9783447044554 |pages=299}}</ref> দ্ৰাবিড় ভাষাসমূহক চাৰিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে: উত্তৰ, মধ্য (কোলামি–পাৰ্জী), দক্ষিণ-মধ্য (তেলেগু–কুই), আৰু দক্ষিণ দ্ৰাবিড় (তামিল-কন্নড়)।<ref>{{Cite book |last=Krishnamurti |first=Bhadriraju |title=The Dravidian Languages |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |isbn=0521771110 |pages=19–20}}</ref> [[ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষা পৰিয়াল]]ৰ অন্তৰ্গত [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য্য শাখাৰ]] পৰা উত্তৰ ভাৰতীয় ভাষাসমূহ মধ্যযুগৰ মধ্য ভাৰত-আৰ্য্য [[প্ৰাকৃত ভাষা]] আৰু অপভ্ৰংশৰ মাজেৰে পুৰণি ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ পৰা বিকশিত হৈছিল। ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাৰ বিকাশ আৰু উদ্ভৱ তিনিখন পৰ্যায়ত বিভক্ত — পুৰণি ভাৰত-আৰ্য্য (খ্ৰী.পূ. ১৫০০–৬০০), মধ্য ভাৰত-আৰ্য্য (খ্ৰী.পূ. ৬০০–খ্ৰী. ১০০০), আৰু নতুন ভাৰত-আৰ্য্য (খ্ৰী. ১০০০–১৩০০)। আধুনিক উত্তৰ ভাৰতীয় ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাসমূহ সকলো নতুন ভাৰত-আৰ্য্য যুগত সুকীয়া, চিনাকি ভাষাৰূপে বিকশিত হৈছিল।<ref name="Kachru2006">{{cite book|last=Kachru|first=Yamuna|title=Hindi|url=https://books.google.com/books?id=ooH5VfLTQEQC|series=London Oriental and African language library|date=1 January 2006|publisher=John Benjamins Publishing|isbn=90-272-3812-X|page=1}}</ref> উত্তৰ-পূব ভাৰতত চীন-তিব্বতীয় ভাষাসমূহৰ ভিতৰত মেইতেই ভাষা (আনুষ্ঠানিকভাৱে ''মণিপুৰী ভাষা'' নামেৰে জনাজাত) মণিপুৰ ৰাজ্যৰ ৰাজদৰবাৰৰ ভাষা আছিল (মেইতেই: মেইতেইলেইপাক)। মণিপুৰ ভাৰতীয় গণৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ আগতে দৰবাৰ সভাসমূহত এই ভাষাক সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। পদ্ম বিভূষণ পুৰস্কাৰ বিজয়ী সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জীকে ধৰি বহু বিশিষ্ট ভাষাতত্ত্বজ্ঞৰ মতে এই ভাষাৰ অস্তিত্বৰ ইতিহাস প্ৰায় ১৫০০–২০০০ বছৰ পুৰণি।<ref>{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&dq=manipuri+court+language&pg=PA290 |title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization |date=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-853-2 |pages=290}}</ref><ref>{{Cite book |last=Mohanty |first=P. K. |url=https://books.google.com/books?id=zkguECp3vKEC&dq=manipuri+court+language&pg=PA149 |title=Encyclopaedia of Scheduled Tribes in India: In Five Volume |date=2006 |publisher= Gyan Publishing House|isbn=978-81-8205-052-5 |pages=149}}</ref> মণিপুৰৰ "মণিপুৰ ৰাজ্য সংবিধান আইন, ১৯৪৭"-ত মণিপুৰী আৰু ইংৰাজীক ৰাজ্যিক আদালতৰ ভাষা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&dq=manipuri+court+language&pg=PA369 |title=Manipur: Treatise & Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-5 |pages=369}}</ref><ref>{{Cite book |last=Sanajaoba |first=Naorem |url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&dq=manipuri+court+language&pg=PA255 |title=Manipur: Treatise & Documents |date=1993 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-399-5 |pages=255}}</ref> পাৰ্চী ভাষা (বা ফাৰ্চী) গাজনাভিদ আৰু অন্যান্য তুৰ্কো-আফগান বংশীয় শাসকসকলে দৰবাৰী ভাষা হিচাপে ভাৰতলৈ অনিছিল। সাংস্কৃতিকভাৱে পাৰ্চীকৃত এই শাসকসকল, পিছৰ তুৰ্কো-মংগোল উৎসৰ মোগল বংশৰ সৈতে মিলি, ৫০০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি ভাৰতৰ শিল্প, সাহিত্য আৰু ইতিহাসৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল, যাৰ ফলত বহু ভাৰতীয় ভাষাৰ পাৰ্চীকৰণ ঘটিছিল, বিশেষকৈ শব্দভাণ্ডাৰৰ ক্ষেত্ৰত। ১৮৩৭ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰশাসনিক কাম-কাজত পাৰ্চী ভাষাৰ সলনি ইংৰাজী আৰু পাৰ্চো-আৰবী লিপিত লিখা হিন্দুস্তানীৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯শ শতিকাৰ হিন্দী আন্দোলনে পাৰ্চীকৃত শব্দসমূহৰ সলনি সংস্কৃত-ভিত্তিক শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পাৰ্চো-আৰবী লিপিৰ সলনি দেৱনাগৰীক প্ৰচলন কৰিছিল।<ref name="KachruKachru2008"/><ref name="Brass2005">{{cite book|last=Brass|first=Paul R.|title=Language, Religion and Politics in North India|url=https://books.google.com/books?id=SylBHS8IJAUC&pg=PA129|year=2005|publisher=iUniverse|isbn=978-0-595-34394-2|page=129}}</ref> উত্তৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাই বিভিন্ন উৎসৰ পৰা প্ৰভাৱ গ্ৰহণ কৰিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, হিন্দুস্তানী ভাষাত সংস্কৃত, আৰবী আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ গভীৰ প্ৰভাৱ পৰিছিল; এই ভাষাটোৰ দ্বৈত ৰূপ হিচাপে আধুনিক মানক হিন্দী আৰু আধুনিক মানক উৰ্দুৰ সৃষ্টি হৈছিল। আনহাতে, বাংলা ভাষাই ইয়াৰ সংস্কৃতভিত্তি অটুট ৰাখি পাৰ্চী, ইংৰাজী, ফৰাচী আৰু অন্যান্য বিদেশী ভাষাৰ পৰা শব্দ গ্ৰহণ কৰি ইয়াৰ শব্দভাণ্ডাৰ বিস্তৃত কৰিছে।<ref name="KulshreshthaMathur2012">{{cite book|last1=Kulshreshtha|first1=Manisha|last2=Mathur|first2=Ramkumar|title=Dialect Accent Features for Establishing Speaker Identity: A Case Study|url=https://books.google.com/books?id=xHmARyhRoNYC&pg=PA16|date=24 March 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4614-1137-6|page=16}}</ref><ref name="nunley1999">{{Citation | title=The Cultural Landscape an Introduction to Human Geography |author1=Robert E. Nunley |author2=Severin M. Roberts |author3=George W. Wubrick |author4=Daniel L. Roy | year=1999 | isbn=0-13-080180-1 | publisher=Prentice Hall |url=https://books.google.com/books?id=7wQAOGMJOqIC | quote=''... Hindustani is the basis for both languages ...''}}</ref> == ভাৰতীয় ভাষা সম্পৰ্কে সংগ্ৰহীত তথ্য== ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভাষাগত বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰথম চৰকাৰী সমীক্ষা ১৮৯৮ ৰ পৰা ১৯২৮ চনলৈকে ছাৰ জৰ্জ এব্ৰাহাম গ্ৰিয়াৰচনৰ দ্বাৰা কৰা হৈছিল। ''ভাষাতাত্ত্বিক সমীক্ষা (Linguistic Survey of India)'' শীৰ্ষক এই সমীক্ষাত মুঠ ১৭৯টা ভাষা আৰু ৫৪৪টা উপভাষাৰ কথা উল্লিখিত হৈছে।<ref name="Ahmad2009">{{cite book|author=Aijazuddin Ahmad|title=Geography of the South Asian Subcontinent: A Critical Approach|url=https://books.google.com/books?id=I2QmPHeIowoC&pg=PA123|access-date=17 December 2014|year=2009|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-568-1|pages=123–124}}</ref> যদিও এই ফলাফলত "ভাষা" আৰু "উপভাষা"ৰ মাজৰ বিভেদ, অনভিজ্ঞ কৰ্মচাৰী ব্যৱহাৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ তথ্য যথাযথভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাৰ বাবে অসংগতি দেখা গৈছিল। কিছুমান ৰাজ্যত এই সমীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাছিল।<ref name="Saba2013">{{cite book |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/11248/9/09_chapter+2.pdf |title=Linguistic heterogeneity and multilinguality in India: a linguistic assessment of Indian language policies |author=Naheed Saba |publisher=Aligarh Muslim University |date=18 September 2013 |location=Aligarh |pages=61–68 |chapter=2. Multilingualism |access-date=17 December 2014 }}</ref> {{Pie chart | thumb = right |caption = ভাষাৰ পৰিয়াল অনুসৰি ভাৰতৰ ভাষাসমূহ (Ethnologue)ৰ তথ্য অনুসৰি<ref name="Ethnologue"/> |label1 = চীন-তিব্বতীয় |value1 = 34.90 |color1 = orangered |label2 = [[ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষা পৰিয়াল|ইণ্ডো-ইউৰোপীয়]] |value2 = 33.01 |color2 = gold |label3 = দ্ৰাভিড় ভাষাগোষ্ঠী |value3 = 19.81 |color3 = deepskyblue |label4 = অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক |value4 = 7.54 |color4 = hotpink |label5 = আন্দামানী |value5 = 3.30 |color5 = green |label6 = ক্ৰা-দাই |value6 = 1.17 |color6 = maroon |label7 = একক (Isolates) |value7 = 0.23 |color7 = grey |style=align="left" }} ''Ethnologue'', যি খ্ৰীষ্টান ধৰ্মপ্ৰচাৰক সংগঠন SIL International-ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত, তাত ভাৰতৰ বাবে ৪৩৫টা ভাষা তালিকাভুক্ত আছে, যাৰ ভিতৰত ৪২৪টা জীৱিত আৰু ১১টা বিলুপ্ত। এই ৪২৪টা জীৱিত ভাষাক ''Ethnologue''-এ তলত দিয়া শ্ৰেণীবিভাগ অনুসৰি ভাগ কৰিছে:<ref name="Ethnologue">{{cite web|editor=Lewis, M. Paul |editor2=Simons, Gary F. |editor3=Fennig, Charles D.|year=2014|title=Ethnologue: Languages of the World (Seventeenth edition) : India|publisher=SIL International|location= Dallas, Texas|url=http://www.ethnologue.com/country/IN|access-date=29 December 2023}}</ref><ref name="Ethnologue2">[http://archive.ethnologue.com/15/ethno_docs/distribution.asp?by=area Ethnologue : Languages of the World (Seventeenth edition) : Statistical Summaries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217151950/http://archive.ethnologue.com/15/ethno_docs/distribution.asp?by=area |date=17 December 2014 }}।</ref> * প্ৰতিষ্ঠানিক – ৪৫ * স্থিৰ – ২৪৮ * সংকটাপন্ন – ১৩১ * লুপ্ত – ১১ ভাৰতৰ এখন ব্যক্তিগত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান ''People's Linguistic Survey of India'' (PLSI)-এ দেশজুৰি কৰা এখন বৃহৎ ভাষা সমীক্ষাত ৭৮০ৰো অধিক ভাষা আৰু ৬৬টা ভিন্ন লিপিৰ অস্তিত্ব ৰেকৰ্ড কৰিছে, যাক তেওঁলোকে ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ভাষাতাত্ত্বিক সমীক্ষা বুলি দাবী কৰিছে।<ref name="PLSI">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/language-survey-reveals-diversity/article4938865.ece|title=Language survey reveals diversity|newspaper=The Hindu|date=22 July 2013|author=Singh, Shiv Sahay|access-date=15 December 2014}}</ref> Anthropological Survey of India-ৰ ''People of India'' (POI) প্ৰকল্প অনুসৰি, ভাৰতৰ ৫,৬৩৩টা গোটে নিজৰ ভিতৰৰ যোগাযোগৰ বাবে মুঠ ৩২৫টা ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="BanerjeeChaudhuryDas2005">{{cite book|last1=Banerjee|first1=Paula|last2=Chaudhury|first2=Sabyasachi Basu Ray|last3=Das|first3=Samir Kumar|author4=Bishnu Adhikari|title=Internal Displacement in South Asia: The Relevance of the UN's Guiding Principles|url=https://books.google.com/books?id=VjGdDo75UssC&pg=PA145|access-date=17 December 2014|year=2005|publisher=SAGE Publications|isbn=978-0-7619-3329-8|page=145}}</ref> === ভাৰতৰ জনগণনাৰ তথ্য === ভাৰতৰ লোকপিয়লে ভাষা আৰু উপভাষা বিষয়ক তথ্য সংগ্ৰহ কৰে আৰু প্ৰকাশ কৰে, যদিও তেওঁলোকে "ভাষা" আৰু "মাতৃভাষা" শব্দ দুটাৰ ব্যৱহাৰত নিজৰ সংজ্ঞা প্ৰয়োগ কৰে। অনেক মাতৃভাষা, যাক তেওঁলোকে এখন ভাষাৰ অন্তৰ্গত উপভাষা হিচাপে দৰ্শায়, ভাষাতাত্ত্বিক দৃষ্টিকোণে সৰ্বাংশতঃ এখন পৃথক ভাষা হিচাপে গণ্য হ'ব পাৰে। বিশেষকৈ বহু দশমিলিয়ন বক্তাৰ মাতৃভাষা হিন্দী ভাষাৰ অন্তৰ্গত হিচাপে দৰ্শোৱা হৈছে। ; ১৯৫১ এই বছৰত হিন্দী, উৰ্দু আৰু পাঞ্জাবীৰ বাবে পৃথক তথ্য প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল, কাৰণ পূব পঞ্জাব, [[হিমাচল প্ৰদেশ]], [[দিল্লী]], PEPSU, আৰু বিলাসপুৰ আদিত জনাই দিয়া তথ্য ইচ্ছাকৃতভাৱে বিভ্ৰান্তিপূৰ্ণ আছিল।<ref name="langs1951">{{cite book |last1=Dasgupta |first1=Jyotirindra |title=Language Conflict and National Development: Group Politics and National Language Policy in India |url=https://archive.org/details/languageconflict0000dasg |year=1970 |publisher=University of California, Berkeley. Center for South and Southeast Asia Studies |location=Berkeley |isbn=9780520015906 |page=[https://archive.org/details/languageconflict0000dasg/page/47 47]}}</ref> ; ১৯৬১ এই বছৰত ৪৩,৮৯,৩৬,৯১৮ জনৰ দ্বাৰা ঘোষণা কৰা তথ্য অনুসৰি ১,৬৫২টা মাতৃভাষা চিনাক্ত কৰা হৈছিল।<ref name="Census1961">{{cite journal |author=Mallikarjun, B. |date=5 August 2002 |publisher=M. S. Thirumalai |journal=Languages in India |url=http://www.languageinindia.com/aug2002/indianmothertongues1961aug2002.html |title=Mother Tongues of India According to the 1961 Census |volume=2 |issn=1930-2940 |access-date=11 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150207025838/http://languageinindia.com/aug2002/indianmothertongues1961aug2002.html |archivedate=7 February 2015 |deadurl=yes}}</ref> যদিও ঘোষণাকাৰীয়ে প্ৰায়ে ভাষা, উপভাষা, বৰ্ণ, পেছা, ধৰ্ম, অঞ্চল বা ৰাষ্ট্ৰৰ নাম সংমিশ্ৰণ কৰিছিল।<ref name="Census1961"/> ফলত বহু অতি সৰু ভাষাৰ লগতে "আফ্ৰিকান", "কানাডিয়ান", "বেলজিয়ান" আদি অবিচ্ছিন্ন শব্দো এই তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref name="Census1961"/> ; ১৯৯১ এই বছৰত ১,৫৭৬টা চিনাক্ত মাতৃভাষা দৰ্শোৱা হৈছিল।<ref name="Vijayanunni">{{cite web |url=http://www.ancsdaap.org/cencon98/papers/india/india.pdf |title=Planning for the 2001 Census of India based on the 1991 Census |author=Vijayanunni, M. |date=26–29 August 1998 |work=18th Population Census Conference |location=Honolulu, Hawaii, USA |publisher=Association of National Census and Statistics Directors of America, Asia, and the Pacific |archive-date=19 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081119080707/http://www.ancsdaap.org/cencon98/papers/india/india.pdf |access-date=17 December 2014 |archivedate=19 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081119080707/http://www.ancsdaap.org/cencon98/papers/india/india.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত ২২টা ভাষাৰ দশ লাখৰো অধিক মাতৃভাষী আছিল, ৫০ টাৰ লাখৰ নিচেই কম আৰু ১১৪ টাৰ ১০ হাজাৰতকৈ অধিক। বাকী ভাষাসমূহৰ সংযুক্ত মাতৃভাষীসংখ্যা আছিল ৫,৬৬,০০০।<ref name="Census1991">{{cite web |author=Mallikarjun, B. |title=Languages of India according to 2001 Census |url=http://www.languageinindia.com/nov2001/1991Languages.html |website=Languages in India |date=7 November 2001 |access-date=17 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150120144109/http://www.languageinindia.com/nov2001/1991Languages.html |archivedate=20 January 2015 |deadurl=yes}}</ref> ; ২০০১ এই বছৰত ১,৬৩৫টা যুক্তিসংগত মাতৃভাষা, ২৩৪টা পৰিচিত মাতৃভাষা আৰু ২২টা প্ৰধান ভাষাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Census2001">{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/gen_note.html |title=Census Data 2001 : General Note |publisher=Census of India |access-date=11 December 2014 }}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত ২৯টা ভাষাৰ দশ লাখতকৈ অধিক মাতৃভাষী, ৬০ টাৰ লাখৰ তলত আৰু ১২২ টাৰ ১০ হাজাৰতকৈ অধিক বক্তা আছিল।<ref name="Wischenbart2013">{{cite book|last=Wischenbart|first=Ruediger|title=The Global EBook Market: Current Conditions & Future Projections|url=https://books.google.com/books?id=XFmKE7rsKqwC&pg=PA62|access-date=18 December 2014|date=11 February 2013|publisher="O'Reilly Media, Inc."|isbn=978-1-4493-1999-1|page=62}}</ref> কোৰ্গ অঞ্চলৰ কোডাৱা যেনে কিছুমান ভাষাৰ নিজৰ লিপি নাথাকিলেও স্থানীয়ভাৱে কথিত। ; ২০১১ ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ অনুসন্ধানত ১৯,৫৬৯টা ভাষাগত তথ্যসমূহ পৰীক্ষা আৰু যুক্তিকৰণৰ পিছত ১,৩৬৯টা যুক্তিসংগত মাতৃভাষা স্বীকৃত দিয়া হৈছে আৰু ১,৪৭৪ টাক ‘‘অশ্ৰেণীবদ্ধ’’ হিচাপে ‘‘অন্যান্য মাতৃভাষা’’ শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title = Census of India 2011, Paper 1 of 2018, Language – India, States and Union Territories|website = Census of India Website|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf|access-date = 29 August 2019}}</ref> এই ১,৩৬৯ টাৰ ভিতৰত ১০ হাজাৰৰো অধিক বক্তা থকা মাতৃভাষাসমূহক সঠিকভাৱে গোট দিয়া হোৱাত মুঠ ১২১টা ভাষাৰ তালিকা তৈয়াৰ কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত ২২টা ভাষা ভাৰতৰ সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত আৰু বাকী ৯৯টা ভাষাক ‘‘অন্যান্য ভাষা’’ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছে।<ref>[http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/gen_note.html Census Data 2001 General Notes]|access-date = 29 August 2019</ref> ==অধিকাৰিক ভাষা== [[File:Language region maps of India.svg|thumb|320px|<ref>{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India (July 2012 to June 2013) |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=17 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226150914/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=26 December 2014}}</ref>]] {{৯২তম সংবিধান সংশোধনী অনুসৰি ভাৰতৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত অধিকাৰিক ভাষা‎}} == বহুভাষিকতা == [[চিত্ৰ:Danger sign in India.jpeg|thumb|ভাৰতৰ এখন বিপদ সংকেতৰ চিহ্ন য'ত আঠটা ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, আৰু প্ৰতিটো ভাষাই পৃথক লিপিত। ]] [[চিত্ৰ:Road_sign_Kochi.jpeg|thumb|কোচিত মলয়ালম, ইংৰাজী, হিন্দী, তামিল আৰু কন্নড ভাষাত লিখা এটা পঞ্চভাষিক ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ সংকেত চিহ্ন। ]] === ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় জনগণনা === {{Pie chart |caption = ভাৰতৰ ভাষাসমূহ (২০১১) |label1 = [[হিন্দী]] |value1 = 43.63 |color1 = orange |label2 = [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] |value2 = 8.30 |color2 = orchid |label3 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] |value3 = 6.83 |color3 = red |label4 = [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]] |value4 = 6.70 |color4 = steelblue |label5 = [[তামিল ভাষা|তামিল]] |value5 = 5.70 |color5 = royalblue |label6 = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] |value6 = 4.58 |color6 = skyblue |label7 = [[উৰ্দু]] |value7 = 4.19 |color7 = green |label8 = [[কন্নড়]] |value8 = 3.61 |color8 = darkslateblue |label9 = [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] |value9 = 3.10 |color9 = saddlebrown |label10 = [[মলয়ালম]] |value10 = 2.88 |color10 = cornflowerblue |label11 = [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]] |value11 = 2.74 |color11 = pink |label12 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |value12 = 1.16 |color12 = purple |label13 = [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] |value13 = 1.12 |color13 = mistyrose |label14 = [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] |value14 = 0.15 |color14 = goldenrod |label15 = অন্যান্য |value15 = 5.31 |color15 = grey |thumb = right }} {| class="wikitable sortable" |+ভাৰতত প্ৰথম, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় ভাষা হিচাপে কিমান লোকে কি ভাষাত কথা পাতে (২০১১ চনৰ জনগণনা) ! rowspan=2|ভাষা ! rowspan=2|ভাষা-পৰিয়াল ! colspan=2|প্ৰথম ভাষা ! দ্বিতীয়<br>ভাষা ! তৃতীয়<br>ভাষা ! colspan=2|মুঠ বক্তা |- ! সংখ্যা<ref name="1971-2001">{{Cite report|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf|title=Census of India: Comparative speaker's strength of Scheduled Languages-1951, 1961, 1971, 1981, 1991, 2001 and 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627064326/http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |archive-date=27 June 2018}}</ref> ! মুঠ জনসংখ্যাৰ<br> শতাংশ ! colspan=2|বক্তাৰ সংখ্যা (মিলিয়ন) ! (মিলিয়ন)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html|title=How many Indians can you talk to?|website=Hindustan Times|access-date=2025-05-26|archivedate=2019-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191216113014/https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html|deadurl=yes}}</ref> ! মুঠ জনসংখ্যাৰ<br />শতাংশ<ref name="fulllangdatacensus 2011">{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/how-languagesintersect-in-india/story-g3nzNwFppYV7XvCumRzlYL.html|title=How languages intersect in India|date=22 November 2018 |work=Hindustan Times}}</ref> |- |[[হিন্দী]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৫২,৮৩৪৭,১৯৩ |৪৩.৬৩% |১৩৯ |২৪ |৬৯২ |৫৭.১% |- |[[বাংলা ভাষা|বাংলা]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৯৭,২৩৭,৬৬৯ |৮.৩০% |৯ |১ |১০৭ |৮.৯% |- |[[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৮৩,০২৬,৬৮০ |৬.৮৬% |১৩ |৩ |৯৯ |৮.২% |- |[[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]] |দ্ৰাবিড়ীয় |৮১,১২৭,৭৪০ |৬.৭০% |১২ |১ |৯৫ |৭.৮% |- |[[তামিল ভাষা|তামিল]] |দ্ৰাবিড়ীয় |৬৯,০২৬,৮৮১ |৫.৭০% |৭ |১ |৭৭ |৬.৩% |- |[[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৫৫,৪৯২,৫৫৪ |৪.৫৮% |৪ |১ |৬০ |৫.০% |- |[[উৰ্দু]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৫০,৭৭২,৬৩১ |৪.১৯% |১১ |১ |৬৩ |৫.২% |- |[[কন্নড়]] |দ্ৰাবিড়ীয় |৪৩,৭০৬,৫১২ |৩.৬১% |১৪ |১ |৫৯ |৪.৯% |- |[[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৩৭,৫২১,৩২৪ |৩.১০% |৫ |০.০৩ |৪৩ |৩.৫% |- |[[মালয়ালম]] |দ্ৰাবিড়ীয় |৩৪,৮৩৮,৮১৯ |২.৮৮% |০.০৫ |০.০২ |৩৬ |২.৯% |- |[[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]] |ইণ্ডো-আৰ্য |৩৩,১২৪,৭২৬ |২.৭৪% |০.০৩ |০.০০৩ |৩৬ |৩.০% |- |[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |ইণ্ডো-আৰ্য |১,৫৩১১,৩৫১ |১.২৬% |৭.৪৮ |০.৭৪ |২৪ |২.০% |- |[[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] |ইণ্ডো-আৰ্য |১,৩৫৮৩,৪৬৪ |১.১২% |০.০৩ |০.০০৩ |১৪ |১.২% |- |[[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] ([[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]]) |ইণ্ডো-আৰ্য |১,৭৬১,০৭৯ |০.১৫% |০.৪ |০.০৪ |২.২৫ |০.২% |- |[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] |ইণ্ডো-ইউৰোপীয়<br>জাৰ্মানীয় |২৫৯,৬৭৮ |০.০২% |৮৩ |৪৬ |১২৯ |১০.৬% |- |[[সংস্কৃত]] |ইণ্ডো-আৰ্য |২৪,৮২১ |০.০০১৮৫% |০.০১ |০.০০৩ |০.০২৫ |০.০০২% |} ==ধ্ৰুপদী ভাষা== ২০০৪ চনত ভাৰত চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে কিছুমান প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰা ভাষাক ভাৰতৰ "ধ্ৰুপদী ভাষা"ৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিব পাৰি।<ref name="bbcclassical">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3667032.stm |publisher=BBC |title=India sets up classical languages |access-date=1 May 2007 | date=17 September 2004}}</ref> এতিয়ালৈকে ধ্ৰুপদী বুলি ঘোষণা কৰা ভাষাসমূহ: * [[তামিল ভাষা|তামিল]] (২০০৪ চনত),<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2004/09/18/stories/2004091806530100.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303153544/http://www.thehindu.com/2004/09/18/stories/2004091806530100.htm |url-status=dead |archive-date=3 March 2018 |title=Front Page : Tamil to be a classical language |date=18 September 2004 |access-date=1 August 2010 |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180303153544/http://www.thehindu.com/2004/09/18/stories/2004091806530100.htm |archivedate=3 March 2018 |deadurl=yes}}</ref> * [[সংস্কৃত]] (২০০৫ চনত),<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2005/10/28/stories/2005102809281200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160904105019/http://www.thehindu.com/2005/10/28/stories/2005102809281200.htm |url-status=dead |archive-date=4 September 2016 |title=National : Sanskrit to be declared classical language |date=28 October 2005 |access-date=1 August 2010 |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160904105019/http://www.thehindu.com/2005/10/28/stories/2005102809281200.htm |archivedate=4 September 2016 |deadurl=yes}}</ref> * [[কন্নড়]] (২০০৮ চনত),<ref name="antiquity"/> * [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]] (২০০৮ চনত),<ref name="antiquity">{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=44340|title=Declaration of Telugu and Kannada as classical languages|work=Press Information Bureau|publisher=Ministry of Tourism and Culture, Government of India|access-date=31 October 2008}}</ref> * [[মালয়ালম]] (২০১৩ চনত),<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/classical-status-for-malayalam/article4744630.ece | title='Classical' status for Malayalam |work=[[The Hindu]] |date=24 May 2013 |access-date=25 May 2013 |location=Thiruvananthapuram, India}}</ref> * [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] (২০১৪ চনত).<ref name=Hindu-Oriya-Classical>{{cite news|title=Odia gets classical language status|url=http://www.thehindu.com/news/national/odia-gets-classical-language-status/article5709028.ece|access-date=20 February 2014|newspaper=The Hindu|date=20 February 2014}}</ref> * [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (২০২৪চনত) ধ্ৰুপদী ভাষাৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে দাবী উত্থাপন কৰা ভাষা কেইটা হ'ল: [[পালি ভাষা|পালি]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]],<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2013/jun/23/didi-naveen-face-off-over-classical-language-status-489514.html|title=Didi, Naveen face-off over classical language status|website=The New Indian Express|access-date=2020-02-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/bobbbc/posts/1109896535705445 |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/facebook/405846476110458/1109896535705445 |archive-date=2022-02-26 |url-access=limited|title=Bangla O Bangla Bhasha Banchao Committee|website=www.facebook.com|language=en|access-date=2020-02-12}}{{cbignore}}</ref> [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]],<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/clamour-grows-for-marathi-to-be-given-classical-language-status/articleshow/63776578.cms |title=Clamour grows for Marathi to be given classical language status |author=Clara Lewis |date=16 April 2018 |newspaper=The Times of India }}</ref> [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]<ref>{{cite news |url=https://www.jagran.com/bihar/madhubani-not-a-single-language-of-bihar-has-become-a-classical-language-yet-maithili-may-be-included-21816443.html |title=बिहार की एक भी भाषा अब तक नहीं बनी शास्त्रीय भाषा, मैथिली हो सकता शामिल|date=9 July 2021 |author=Jagran Team |newspaper=Jagran}}</ref> আৰু [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] ([[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]] ভাষা নামেৰেও জনা যায়। ).<ref>{{Cite web |title=Manipur steps up to renew push for inclusion of Manipuri among India's classical languages (time duration of the movement) |url=https://www.ifp.co.in/manipur/manipur-steps-up-to-renew-push-for-inclusion-of-manipuri-among-indias-classical-languages |access-date= |website=[[Imphal Free Press]] |language=en-GB |quote=The movement for recognizing Manipuri as a classical language began in 2013, yet there has been a gap in the follow up actions. |archivedate=2024-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240921084217/https://www.ifp.co.in/manipur/manipur-steps-up-to-renew-push-for-inclusion-of-manipuri-among-indias-classical-languages |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=MP for classical language status : 23rd sep20 ~ E-Pao! Headlines |url=http://e-pao.net/GP.asp?src=17..230920.sep20 |website=e-pao.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Process for recognising Manipuri as classical language of India underway: MP Sanajaoba |url=https://www.ifp.co.in/4203/process-for-recognising-manipuri-as-classical-language-of-india-underway-mp-sanajaoba |website=[[Imphal Free Press]] |language=en |access-date=2024-02-25 |archivedate=2024-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240921084552/https://www.ifp.co.in/4203/process-for-recognising-manipuri-as-classical-language-of-india-underway-mp-sanajaoba |deadurl=yes }}</ref> == অন্যান্য আঞ্চলিক ভাষা আৰু উপভাষাসমূহ == ২০০১ চনৰ জনগণনাত তলত উল্লেখ কৰা ভাষাসমূহক ১০ লাখতকৈ অধিক মাতৃভাষী থকা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেছিভাগ ভাষা হিন্দী ভাষাৰ উপভাষা বা ভিন্ন ৰূপ হিচাপে বিবেচিত হৈছে।<ref name="CensusData2001S1"/> {| class="wikitable sortable" |- ! ভাষাসমূহ!! মাতৃভাষী লোকৰ সংখ্যা<ref name="CensusData2001S1"/> |- |[[ভোজপুৰী]] || ৩,৩০,৯৯,৪৯৭ |- |[[ৰাজস্থানী]] || ১,৮৩,৫৫,৬১৩ |- |[[মগহী]]/মগহী || ১,৩৯,৭৮,৫৬৫ |- |[[ছত্তীছগঢ়ী]] || ১,৩২,৬০,১৮৬ |- |[[হাৰিয়াণৱী ভাষা|হাৰিয়াণৱী]] || ৭৯,৯৭,১৯২ |- |মাৰোৱাৰী || ৭৯,৩৬,১৮৩ |- |[[মালৱী]] || ৫৫,৬৫,১৬৭ |- |[[মেৱাৰী ভাষা|মেৱাৰী]] || ৫০,৯১,৬৯৭ |- |খোৰঠা/খোত্তা || ৪৭,২৫,৯২৭ |- |[[বুন্দেলী ভাষা|বুন্দেলী]] || ৩০,৭২,১৪৭ |- |[[বাঘেলী ভাষা|বাঘেলী]] || ২৮,৬৫,০১১ |- |[[পাহাৰী]] || ২৮,৩২,৮২৫ |- |[[লম্বাড়ী ভাষা|লম্বাড়ী]] || ২৭,০৭,৫৬২ |- |[[অৱধী]] || ২৫,২৯,৩০৮ |- |[[হাড়ৌতী]] || ২৪,৬২,৮৬৭ |- |[[গঢ়ৱালী]] || ২২,৬৭,৩১৪ |- |[[নিমাড়ী ভাষা|নিমাড়ী]] || ২১,৪৮,১৪৬ |- |[[চাদ্ৰী ভাষা|চাদ্ৰী]] || ২০,৪৪,৭৭৬ |- |[[কুমাঊঁনী]] || ২০,০৩,৭৮৩ |- |[[ঢূণ্ঢাড়ী]] || ১৮,৭১,১৩০ |- |[[তুলু]] || ১৭,২২,৭৬৮ |- |[[সুৰগুজীয়া ভাষা|সুৰগুজীয়া]] || ১৪,৫৮,৫৩৩ |- |[[বাগড়ী]] || ১৪,৩৪,১২৩ |- |[[বাঞ্জাৰী ভাষা|বাঞ্জাৰী]] || ১২,৫৯,৮২১ |- |[[নাগপুৰী]] || ১২,৪২,৫৮৬ |- |[[সুৰজাপুৰী]] || ১২,১৭,০১৯ |- |[[কাংগড়ী]] || ১১,২২,৮৪৩ |} ===অন্যান্য=== [[অংগিকা]], [[আহোম]], [[ককবৰক]], [[কমৰ]], [[কামতাপুৰী]] (কোচ-ৰাজবংশী), [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[কুৰ্মালী]], [[কুলূঈ]], [[কোচ ভাষা|কোচ]], [[খৰিয়া থাৰ]], [[খাছী]], [[খামটি]], [[গদী]], [[গাৰো]], [[গুজৰী]], গোণ্ডী, [[চম্বয়ালী]], [[চিংফৌ]], [[চিলেটী]], [[চুৰাহী]], [[জয়ন্তীয়া]], [[জুমলী]], [[জৌনসাৰী]], [[ডোটেলী]], [[ডিমাছা ভাষা|ডিমাছা]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[দেশিয়া]], [[নহৰী]], [[নাগামিজ]], [[নেফামিজ]], নেৱাৰী, [[পংগৱাড়ী]], [[পালি]], [[পাহাড়ী কিনৌৰী]], [[পৈশাচী]], [[বজ্জিকা]], [[ব্ৰজ]], [[ব্ৰজাৱলী]], [[বিলাসপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[বুক্সা]], [[ভটিয়ালী]], [[ভত্ৰী]], [[ভিলি ভাষা|ভিলি]], [[ভুঞ্জিয়া (হলবিক)]], [[মণ্ডিয়ালী]], [[মৰাণ ভাষা|মৰাণ]], [[মহাসু পাহাড়ী]], [[মাল পহাড়িয়া]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[মিজো]], মুণ্ডাৰী, [[ৰাজস্থানী]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[ৰেলী]], [[সম্বলপুৰী]], [[সিৰমৌৰী]], [[হলবী]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[হাফলং হিন্দী]] === ব্যৱহাৰিক সমস্যাসমূহ === [[File:Linguistic map of Northeast India English Native.png|thumb|300px|"তালিকাভুক্ত" আৰু "অ-তালিকাভুক্ত" চৰকাৰী ভাষাসমূহ [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ ৰাজ্যসমূহত; ইয়াৰ অধিকাংশ ভাষা ভাৰতীয় সংবিধানৰ ভাৰতীয় সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচীত স্বীকৃত নহয়। ]] ভাৰতত বহুতো ভাষা ব্যৱহৃত হয়; যিকোনো এটা ভাষাক একক চৰকাৰী ভাষা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাটো সেইসকল লোকৰ বাবে সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে, যাৰ "মাতৃভাষা" ভিন্ন। যদিও, ভাৰতৰ সকলো শিক্ষা পৰিষদে এটা সাধাৰণ ভাষাত মানুহক প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ প্ৰয়োজন স্বীকৃতি দিছে।<ref>{{cite web|url=http://cgs.illinois.edu/content/language-and-globalization|title=Language and Globalization: Center for Global Studies at the University of Illinois|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510062844/http://cgs.illinois.edu/content/language-and-globalization|archive-date=10 May 2013|access-date=26 May 2025|archivedate=10 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510062844/http://cgs.illinois.edu/content/language-and-globalization|deadurl=yes}}</ref> উত্তৰ ভাৰতত হিন্দীভাষা নজনাসকলৰ ভাষাগত সমস্যাৰ বিষয়ে অভিযোগ আছে। একেদৰে, উত্তৰ ভাৰতীয়সকলে দক্ষিণ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত ভাষাৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হয় বুলি অভিযোগ থাকে। চৰকাৰী ভাষা বাছনি লৈ দৃঢ় বিশ্বাস ৰখা আৰু সেই ভাষাৰ অপ্ৰিয়তাৰ সমান্তৰাল দৃষ্টিভংগী ৰখা লোকৰ মাজত সংঘাতৰ ঘটনা সাধাৰণতে শুনা যায়।<ref>{{cite news|last=Prakash|first=A Surya|url=http://www.dailypioneer.com/columnist1.asp?main_variable=Columnist&file_name=surya%2Fsurya25.txt&writer=surya |title=Indians are no less racial|work=The Pioneer|date=27 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927033944/http://www.dailypioneer.com/columnist1.asp?main_variable=Columnist&file_name=surya%2Fsurya25.txt&writer=surya|archive-date=27 September 2007}}</ref> স্থানীয় চৰকাৰী ভাষা কমিশন স্থাপন কৰা হৈছে আৰু বিভিন্ন ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে যাতে এনে ভাষাগত উত্তেজনা আৰু সংঘাত হ্ৰাস পায়।{{Citation needed|date=May 2011}} ==ইণ্টাৰনেট জগতত উপলভ্য== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: auto; table-layout: fixed;" |+ Multi-pair translations |- ! ভাষা ! ভাষা ক'ড ! [[গুগল ট্ৰান্সলেট]]<ref>{{cite web |title=Language support {{!}} Cloud Translation |url=https://cloud.google.com/translate/docs/languages |website=Google Cloud |access-date=18 September 2021 |language=en}}</ref> ! [[ভাষিণী]]<ref>{{Cite web |title=Bhashini |url=https://bhashini.gov.in/ |access-date=2024-01-03 |website=bhashini.gov.in}}</ref> ! [[মাইক্ৰ'ছফ্ট অনুবাদক]]<ref>{{cite web |title=Language support - Translator - Azure AI services |url=https://learn.microsoft.com/en-us/azure/ai-services/translator/language-support |website=learn.microsoft.com |access-date=7 November 2023 |language=en-us |date=7 November 2023}}</ref> ! য়াণ্ডেক্স ট্ৰান্সলেট<ref>{{cite web |title=Supported languages |url=https://yandex.com/support/translate/supported-langs.html |website=yandex.com |access-date=18 September 2021 |language=en |archivedate=22 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220322235033/https://yandex.com/support/translate/supported-langs.html |deadurl=yes}}</ref> ! IBM ৱাটছন<ref>{{cite web |title=IBM Cloud Docs |url=https://cloud.ibm.com/docs/language-translator?topic=language-translator-translation-models |website=cloud.ibm.com |access-date=18 September 2021}}</ref> ! DeepL<ref>{{cite web |title=Supported languages |url=https://www.deepl.com/docs-api/translate-text/supported-languages/ |website=deepl.com |access-date=26 January 2026 |language=en}}</ref> |- | [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | as || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{yes}} |- | [[অৱধী ভাষা|অৱধী]] | awa || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] | bn || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]] | bho || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{yes}} |- | [[বড়ো ভাষা|বড়ো]] | brx || {{no}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[ব্ৰজ ভাষা|ব্ৰজ]] | bra || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[ছত্তীছগঢ়ী ভাষা|ছত্তীছগঢ়ী]] | hne || {{no}} || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[ডোগ্ৰী ভাষা|ডোগ্ৰী]] | doi || {{no}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | গোণ্ডী | gon || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] | gu || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] | hi || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | হো | hoc || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[কাংগড়ী ভাষা|কাংগড়ী]] | xnr || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]] | kn || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} |- | [[কাশ্মীৰী ভাষা|কাশ্মীৰী]] | ks || {{no}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[খাচী ভাষা|খাচী]] | kha || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]] | trp || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[কোঙ্কণী ভাষা|কোঙ্কণী]] | kok || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{yes}} |- | [[মগহী ভাষা|মগহী]] | mag || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]] | mai || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{yes}} |- | [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]] | ml || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] | mr || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | মাৰোৱাৰী | mwr || {{yes}} || {{no}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[মেইতেই ভাষা|মেইতেই]] (মণিপুৰী) | mni {{small|(script specific: mni-Mtei)}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[মিজো ভাষা|মিজো]] | lus || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[নেপালী ভাষা|নেপালী]] | ne || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]] | or || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[পঞ্জাবী ভাষা|পঞ্জাবী]] | pa || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] | sa || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{yes}} |- | [[চাঁওতালি ভাষা|চাঁওতালি]] | sat || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]] | sd || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[তামিল ভাষা|তামিল]] | ta || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]] | te || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |- | [[তুলু ভাষা|তুলু]] | tcy || {{yes}} || {{yes}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} || {{no}} |- | [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] | ur || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} || {{yes}} |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.mapsofindia.com/culture/indian-languages.html Distribution of languages in India] * http://www.languageinindia.com/ * [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=IN Languages of India] ([[Ethnologue|SIL Ethnologue]] list) * [http://www.cs.colostate.edu/~malaiya/scripts.html Languages and Scripts of India] * [http://www.ling.upenn.edu/~jason2/papers/natlang.htm Reconciling Linguistic Diversity: The History and the Future of Language Policy in India] by Jason Baldridge * [http://titus.uni-frankfurt.de/didact/karten/indi/indicm.htm Titus - Languages of India] * [http://www.kamat.com/indica/diversity/languages.htm Diversity of Languages in India] * [http://rajbhasha.nic.in/ Official webpage explains the chronological events related to ''Official Languages Act'' and amendments] * [http://www.ciil.org/ A comprehensive federal government site that offers complete info on Indian Languages] * [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=IN Ethnologue Ethnologue report on the languages of India] * [https://web.archive.org/web/20100130004052/http://tdil.mit.gov.in/NEWS.htm Technology Development for Indian Languages, Government of India] * [http://india.gov.in/knowindia/india_at_a_glance.php The Official Portal of the Indian Government] {{ভাৰতৰ ভাষাসমূহ}} {{ভাৰত সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন বিষয়ৰ প্ৰবন্ধ তালিকা}} {{পৃথিৱীৰ প্ৰধান ভাষাসমূহ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা|*]] [[শ্ৰেণী: পোখালি (ভাৰত)]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত সম্পৰ্কীয় তালিকা]] jchr9mkfln7l58o1pk5t78h2ek36bdp 0 4295 645404 636388 2026-10-16T05:25:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645404 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = মাৰ্ক টোৱেইন | image = Mark Twain Sarony.jpg | imagesize = 200px | caption = | birth_name = ছেমুৱেল লেংহৰ্ণ ক্লিমেঞ্চ | pseudonym = মাৰ্ক টোৱেইন | birth_date = {{birth date|1835|11|30}} | birth_place = [[ফ্ল'ৰিডা, মিচৌৰী]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | death_date = {{death date and age|1910|4|21|1835|11|30}} | death_place = ৰিডিং, কনেক্টিকাট, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | occupation = লেখক, বক্তা | nationality = আমেৰিকান | genre = কাল্পনিক, কাল্পনিক ইতিহাস, [[শিশু সাহিত্য]], [[ভ্ৰমণ সাহিত্য]], [[ব্যঙ্গ]], [[ৰচনা]], দাৰ্শনিক সাহিত্য, সামাজিক ধাৰাভাষ্য, [[সাহিত্যিক সমালোচনা]] | signature = Mark Twain Signatures-2.svg | notableworks = ''[[এড্‌ভেন্সাৰ্ছ অৱ হাকল্‌বেৰী ফিন]]'', ''[[দা এড্‌ভেন্সাৰ্ছ অৱ টম ছয়াৰ]]'' | spouse = {{marriage |[[Olivia Langdon Clemens]]| 1870 |1904}} | children = লেংডন, চুজি, ক্লাৰা, জিন }} [[File:Samuel L Clemens4 1940 Issue-10c.jpg|thumb|right|ছেমুৱেল লেংহৰ্ণ ক্লিমেঞ্চ ডাকটিকট, ১৯৪০]] [[File:Mark Twain at Stormfield (1909).webm|thumb| মাৰ্ক টোৱেইন (1909)]] '''ছেমুৱেল লেংহৰ্ণ ক্লিমেঞ্চ'''(৩০ নৱেম্বৰ,১৮৩৫- ২১ এপ্ৰিল ১৯১০)<ref>{{cite web |url=http://www.marktwainhouse.org/theman/bio.shtml |title=The Mark Twain House Biography |accessdate=2006-10-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061016074753/http://www.marktwainhouse.org/theman/bio.shtml |archivedate=2006-10-16 |deadurl=yes }}</ref> বা ছদ্মনামেৰে জনাজাত '''মাৰ্ক টোৱেইন''' আছিল এজন আমেৰিকান সাহিত্যিক আৰু হাস্যৰসিক। তেখতে ''[[দা এড্‌ভেন্সাৰ্ছ অৱ টম ছয়াৰ]]'' (১৮৭৬) আৰু ''[[এড্‌ভেন্সাৰ্ছ অৱ হাকল্‌বেৰী ফিন]]'' (১৮৮৫) উপন্যাস দুখনৰ জৰিয়তে খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Mark Twain remembered by Google with a doodle|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tech/news/internet/Mark-Twain-remembered-by-Google-with-a-doodle/articleshow/10928674.cms|accessdate=30 November 2011|newspaper=[[The Times of India]]|date=30 November 2011}}</ref> ইয়াৰে পিছৰখনক "মহান আমেৰিকান উপন্যাস" বুলি অভিহিত কৰা হয়। মাৰ্ক টোৱেইনে শৈশৱ কালছোৱা মিচৌৰী নদীৰ এখন সৰু বন্দৰ নগৰ হানিবালত পাৰ কৰে। এই সময়ৰ অভিজ্ঞতাই তেখেতক পিছলৈ লিখনিৰ অনুপ্ৰেৰণা দিয়ে।<ref>{{cite encyclopedia |url=http://encarta.msn.com/sidebar_701509634/Adventures_of_Huckleberry_Finn_The.html |title=Adventures of Huckleberry Finn |accessdate=2006-11-11 |last=Lindborg |first=Henry J. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070225085538/http://encarta.msn.com/sidebar_701509634/Adventures_of_Huckleberry_Finn_The.html |archivedate=2007-02-25 |deadurl=yes }}</ref> [[হেলীৰ ধুমকেতু]]ৱে দেখা দিয়াৰ সময়ত মাৰ্ক টোৱেইনৰ জন্ম হৈছিল। তেখেতে ভৱিষ্যতবাণী কৰিছিল যে তেখেতৰ মৃত্যুও তাৰ লগতে হ'ব। সঁচাকৈ হেলীৰ ধুমকেতুৱে পিছৰবাৰ দেখা দিয়াৰ এদিন পিছতে টোৱেইনৰ মৃত্যু ঘটে। টোৱেইনক সেই সময়ৰ "মহানতম আমেৰিকান হাস্যৰসিক" বুলি অভিহিত কৰা হৈছিল<ref>{{cite web |url=http://marktwainclassics.com/marktwain/obituary-new-york-times/ |title=Obituary (New York Times) |accessdate=2009-12-27 |archivedate=2010-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100326164817/http://marktwainclassics.com/marktwain/obituary-new-york-times/ |deadurl=yes }}</ref> আৰু ৱিলিয়াম ফক্‌নাৰে তেখেতক "[[আমেৰিকান সাহিত্য]]ৰ জনক" বুলি সন্মান প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="faulkner">{{cite book |last=Jelliffe |first=Robert A. |title=Faulkner at Nagano |year=1956 |publisher=Kenkyusha, Ltd |location=Tokyo}}</ref> ==শৈশৱ আৰু যৌৱনকাল== মাৰ্ক টোৱেইনৰ পিতৃৰ নামজন মাৰ্চাল ক্লিমেঞ্চ আৰু মাতৃ জে’ন লেম্পটন ক্লিমেঞ্চ।<ref>[http://www.nytimes.com/books/first/h/hoffman-twain.html "Inventing Mark Twain"]. 1997. ''New York Times''.</ref><ref name="singular">{{cite book |last = Kaplan |first = Fred |title = The Singular Mark Twain |url = https://archive.org/details/singularmarktwai0000kapl |year = 2007 |month = October |publisher = Doubleday |isbn = 0-385-47715-5 |chapter = Chapter 1: The Best Boy You Had 1835–1847}}. Cited in {{cite web |url = http://classiclit.about.com/library/weekly/aafpr113003b.htm |title = Excerpt: ''The Singular Mark Twain'' |publisher = About.com: Literature: Classic |accessdate = 2006-10-11 |archivedate = 2006-03-02 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060302091618/http://classiclit.about.com/library/weekly/aafpr113003b.htm |deadurl = yes }}</ref> ফ্ল’ৰিডাত তেখেতেৰ জন্ম হৈছিল। টোৱেইনৰ চাৰি বছৰ বয়সত পৰিয়ালটো [[মিচিচিপি নদী]]ৰ ওচৰৰ হানিবাল নামৰ এখন সৰু বন্দৰ নগৰলৈ আহি বাস কৰিবলৈ লয়।<ref>{{cite web |url=http://www.lucidcafe.com/library/95nov/twain.html |title=Mark Twain, American Author and Humorist |accessdate=2006-10-25}}</ref> এঘাৰ বছৰ বয়সতে তেখেতৰ পিতৃৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web |url=http://shs.umsystem.edu/famousmissourians/writers/clemens/jmclemens.html |title=John Marshall Clemens |publisher=State Historical Society of Missouri |accessdate=2007-10-29 |archivedate=2012-01-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120121212833/http://shs.umsystem.edu/famousmissourians/writers/clemens/jmclemens.html |deadurl=yes }}</ref> তেতিয়া তেখেতে হানিবালত এটা ছপাশালৰ কামত যোগদান কৰে। ১৮৫১ চনৰ পিছত তেখেতে [[নিউইয়ৰ্ক]], [[ফিলাডেলফিয়া]] আদি নগৰত ছপাশালত কাম কৰে। ১৮৫৯ চনত তেখেতে [[ভাপ জাহাজ]]ৰ নাবিক হ’বলৈ অনুজ্ঞাপত্ৰ লাভ কৰে।<ref>''Life on the Mississippi'', chapter 15</ref> পাছলৈ তেখেতে [[সোণৰ খনি]]ত কাম কৰাৰ উপৰিও কিছুকাল [[সাংবাদিকতা]]ও কৰে।<ref>''Comstock Commotion: The Story of the Territorial Enterprise and Virginia City News,'' Chapter 2.</ref> ১৮৭০ চনত মাৰ্ক টোৱেইন অ’লিভিয়া লেংডনৰ লগত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। বাফেল'ত থকা সময়ত তেওঁলোকৰ পুত্ৰ লেংদনৰ [[ডিফথেৰিয়া]] ৰোগত মৃত্যু হয়। তেওঁলোকৰ চুজি, ক্লাৰা আৰু জিন নামৰ তিনিটি কন্যা সন্তানো আছিল।<ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=Mrs. Jacques Samossoud Dies; Mark Twain's Last Living Child; Released 'Letters From Earth' |url= |quote=[[San Diego, California]], Nov. 20 (UPI) Mrs. Clara Langhorne Clemens Samossoud, the last living child of Mark Twain, died last night in Sharp Memorial Hospital. She was 88 years old. |publisher=New York Times |date=November 21, 1962, Wednesday |accessdate=2007-07-21 }}</ref> ==লেখক জীৱন== মাৰ্ক টোৱেইনে লেখকজীৱনৰ আৰম্ভণিতে খুহুতীয়া গদ্য লিখিছিল যদিও পিছলৈ তেখেত মানৱতাৰ বিচিত্ৰতাৰ এজন শক্তিশালী লেখক, সমালোচক হৈ পৰে। নাবিক জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা তেখেতে ‘মাৰ্ক টোৱেইন’(পানীৰ গভীৰতা বুজাবলৈ ব্যৱহৃত শব্দ) ছদ্মনাম গ্ৰহণ কৰে। ১৮৬৫ চনত নিউইয়ৰ্ক ছেটাৰডে প্ৰেছত তেখেতৰ প্ৰথম লেখা ‘The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County’ প্ৰকাশ পায়। তাৰ পিছত তেখেতৰ হাস্যমধুৰ [[ভ্ৰমণ কাহিনী]] ‘The Innocents Abroad or The New Pilgrims' Progress’ আৰু ‘Roughing It’ প্ৰকাশ পায়। ইয়াৰ পিছৰ গ্ৰন্থ ‘ The Gilded Age: A Tale of Today’ আছিল তেখেতৰ [[উপন্যাস]] ৰচনাৰ প্ৰথম প্ৰয়াস। তাৰ পিছত শৈশৱৰ স্মৃতিৰে সংপৃক্ত গ্ৰন্থ ‘Old Times on the Mississippi’ আৰু ‘Life on the Mississippi’ প্ৰকাশ হয়। ইয়াৰ লগে লগে লেখক আৰু বক্তা হিছাপে মাৰ্ক টোৱেইনৰ জনপ্ৰিয়তা বাঢ়ি আহে। ১৮৭৬ চনত তেখেতৰ এখন জনপ্ৰিয় [[উপন্যাস]] ‘The Adventures of Tom Sawyer’ প্ৰকাশ পায়। ১৮৮৪ চনত তেখেতৰ শ্ৰেষ্ঠ [[উপন্যাস]] হিছাপে সমাদৃত ‘ Adventures of Huckleberry Finn’ প্ৰকাশ পায় যাক আমেৰিকাৰ প্ৰথম মহৎ উপন্যাস বুলিও কোৱা হয়। তেখেতৰ আন আন জনপ্ৰিয় কিতাপ আছিল- ‘The Prince and the Pauper’, ‘A Connecticut Yankee in King Arthur's Court’, ‘Pudd'nhead Wilson’, ‘Personal Recollections of Joan of Arc’ আদি। মাৰ্ক টোৱেইনৰ [[আত্মজীৱনী]]ৰ প্ৰথম খণ্ড তেখেতৰ ইচ্ছা অনুসৰি তেখেতৰ মৃত্যুৰ এশ বছৰ পিছত ১৯১০ চনৰ নৱেম্বৰত প্ৰকাশ পায়। ==শেষ জীৱন আৰু মৃত্যু== ১৮৯৬ চনত জীয়ৰী চুজিৰ মৃত্যুৰ পিছত মাৰ্ক টোৱেইন বিষাদগ্ৰস্ত হৈ পৰে। তাৰ পিছত ১৯০৪ চনত পত্নী অ’লিভিয়া আৰু ১৯০৯ চনত আনজনী জীয়ৰী জিনৰ লগতে নিকট বন্ধু হেনৰী ৰজাৰ্ছৰো মৃত্যুৱে তেখেতৰ বিষণ্ণতা গভীৰ কৰি তোলে।<ref>{{cite web |url=http://www.marktwainhouse.org/theman/bio.shtml |title=The Mark Twain House |accessdate=2006-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061016074753/http://www.marktwainhouse.org/theman/bio.shtml |archivedate=2006-10-16 |deadurl=yes }}</ref> ১৯০৬ চনত তেখেতে আত্মজীৱনী লিখা আৰম্ভ কৰে। ১৯০৭ চনত [[অক্সফ’ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ে]] তেখেতক সন্মানজনক ডক্টৰেট উপাধি প্ৰদান কৰে। ১৯০৯ চনত হৃদৰোগত এইগৰাকী লেখকৰ মৃত্যু ঘটে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} ==অতিৰিক্ত পঠন== {{refbegin}} *[[Lucius Beebe]]. ''Comstock Commotion: The Story of the Territorial Enterprise and Virginia City News.'' [[Stanford University Press]], 1954 ISBN 112218798X * Louis J. Budd, ed. ''Mark Twain, Collected Tales, Sketches, Speeches & Essays 1891–1910'' ([[Library of America]], 1992) (ISBN 978-0-94045073-8) * [[Ken Burns]], [[Dayton Duncan]], and [[Geoffrey C. Ward]], ''Mark Twain: An Illustrated Biography.'' New York: Alfred A. Knopf, 2001 (ISBN 0-3754-0561-5) * [http://www.ucmerced.edu/faculty/facultybio.asp?facultyid=95 Gregg Camfield] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527151833/https://www.ucmerced.edu/faculty/facultybio.asp?facultyid=95 |date=2010-05-27 }}. ''The Oxford Companion to Mark Twain.'' New York: Oxford University Press, 2002 (ISBN 0-1951-0710-1) * Guy Cardwell, ed. ''Mark Twain, Mississippi Writings'' ([[Library of America]], 1982) (ISBN 978-0-94045007-3) * Guy Cardwell, ed. ''Mark Twain, The Innocents Abroad & Roughing It'' ([[Library of America]], 1984) ISBN 978-0-94045025-7 * James M. Cox. ''Mark Twain: The Fate of Humor.'' Princeton University Press, 1966 (ISBN 0-8262-1428-2) * Everett Emerson. ''Mark Twain: A Literary Life.'' Philadelphia: [[University of Pennsylvania Press]], 2000 (ISBN 0-8122-3516-9) * [http://english.stanford.edu/bio.php?name_id=51 Shelley Fisher Fishkin], ed. ''A Historical Guide to Mark Twain.'' New York: Oxford University Press, 2002 (ISBN 0-1951-3293-9) * [http://www.distinguishedprofessors.ku.edu/professor/harris-s/harris-s.shtml Susan K. Harris] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121106012424/http://www.distinguishedprofessors.ku.edu/professor/harris-s/harris-s.shtml |date=2012-11-06 }}, ed. ''Mark Twain, Historical Romances'' ([[Library of America]], 1994) (ISBN 978-0-94045082-0) * Hamlin L. Hill, ed. ''Mark Twain, The Gilded Age and Later Novels'' ([[Library of America]], 2002) ISBN 978-1-93108210-5 * Jason Gary Horn. ''Mark Twain: A Descriptive Guide to Biographical Sources.'' Lanham, Md.: Scarecrow Press, 1999 (ISBN 0-8108-3630-0) * [[William Dean Howells]]. ''My Mark Twain.'' Mineloa, New York: Dover Publications, 1997 (ISBN 0-486-29640-7) * Fred Kaplan. ''The Singular Mark Twain: A Biography.'' New York: Doubleday, 2003 (ISBN 0-3854-7715-5) * [[Justin Kaplan]]. ''Mr. Clemens and Mark Twain: A Biography.'' New York: Simon and Schuster, 1966 (ISBN 0-6717-4807-6) * J. R. LeMaster and James D. Wilson, eds. ''The Mark Twain Encyclopedia.'' New York: Garland, 1993 (ISBN 0-8240-7212-X) * [http://www-english.tamu.edu/pers/fac/loving Jerome Loving] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927045654/http://www-english.tamu.edu/pers/fac/loving/ |date=2011-09-27 }}, ''Mark Twain: The Adventures of Samuel L. Clemens'' (University of California Press; 2010) 491 pages, ISBN 9780520252578; Draws on newly discovered archival materials in a detailed biography *[http://www.english.illinois.edu/people/brucem Bruce Michelson.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424211704/http://www.english.illinois.edu/people/brucem |date=2012-04-24 }} ''Mark Twain on the Loose.'' Amherst: [[University of Massachusetts Press]], 1995 (ISBN 0-8702-3967-8) *[http://www.wfubmc.edu/Faculty/Ober-K--Patrick.htm K. Patrick Ober] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110224014018/http://www.wfubmc.edu/Faculty/Ober-K--Patrick.htm |date=2011-02-24 }}. ''Mark Twain and Medicine: "Any Mummery Will Cure."'' Columbia: [[University of Missouri Press]], 2003 (ISBN 0-8262-1502-5) *[[Albert Bigelow Paine]]. ''Mark Twain, A Biography: The Personal and Literary Life of Samuel Langhorne Clemens.'' Harper & Bros., 1912. ISBN 1847029833 *[[Ron Powers]]. ''Dangerous Water: A Biography of the Boy Who Became Mark Twain.'' New York: Da Capo Press, 1999. ISBN 0306810867 *Ron Powers. ''Mark Twain: A Life.'' New York: Random House, 2005. (0-7432-4899-6) *[http://pages.prodigy.net/arkent R. Kent Rasmussen]. ''Critical Companion to Mark Twain: A Literary Reference to His Life and Work.'' Facts On File, 2007. Revised edition of ''Mark Twain A to Z'' ISBN 0816062250 *R. Kent Rasmussen, ed. ''The Quotable Mark Twain: His Essential Aphorisms, Witticisms and Concise Opinions.'' Contemporary Books, 1997 ISBN 0809229870 * {{cite book |last=Anonymous |first= |others=Illustrated by [[s:Author:Frederick Waddy|Frederick Waddy]] |title=Cartoon portraits and biographical sketches of men of the day |url=http://en.wikisource.org/wiki/Cartoon_portraits_and_biographical_sketches_of_men_of_the_day/Mark_Twain |accessdate=2011-03-13 |year=1873 |publisher=Tinsley Brothers |location=London |page=122 }} {{refend}} ==বহিঃ সংযোগ== {{sisterlinks|s=Author:Mark Twain}} ; মাৰ্ক টোৱেইনৰ কৰ্মৰাজী *[http://marktwainclassics.com/ Mark Twain Classics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170302190133/http://marktwainclassics.com/ |date=2017-03-02 }} – Twain's Speeches, Essays, Stories, and Quotes. *[http://www.marktwainproject.org/ Mark Twain Project Online] *[[commons:Category:Books by Mark Twain|38 Facsimile copies of 1st editions]] *{{gutenberg author|id=Mark_Twain|name=Mark Twain}}. More than 60 texts are freely available. *{{worldcat id|id=lccn-n79-21164}} * [http://books.google.com/books?id=4KZhv9y8sMIC&dq=intitle:letters+inauthor:mark+inauthor:twain&lr=&as_drrb_is=q&as_minm_is=0&as_miny_is=&as_maxm_is=0&as_maxy_is=&as_brr=0&source=gbs_navlinks_s ''Mark Twain's letters'' ed. by Albert Bigelow Paine (2 vol 1917) vol 2 online] *[http://www.ucpress.edu/books/series/mtl.php Mark Twain Library], [[University of California Press]]. This series re-prints texts from the Papers and Works for students and the general reader. *[http://www.ucpress.edu/books/series/mtw.php The Works of Mark Twain], [[University of California Press]]. This series prints authoritative critical editions of Mark Twain's published works. *[http://www.ucpress.edu/books/series/mtp.php Mark Twain Papers], [[University of California Press]]. This series publishes Mark Twain's private papers–his letters, notebooks, unpublished literary works, and autobiography. *[http://www.ucpress.edu/books/series/jf.php Jumping Frogs: Undiscovered, Rediscovered, and Celebrated Writings of Mark Twain], [[University of California Press]]. The Jumping Frogs series of books brings neglected Mark Twain treasures—stories, tall tales, novels, travelogues, plays, imaginative journalism, speeches, sketches, satires, burlesques, and much more—to readers. *[http://docsouth.unc.edu/neh/twain/menu.html A True Story, Repeated Word for Word As I Heard It. From The Atlantic Monthly. Nov. 1874: 591–594.] Boston: Atlantic Monthly Co., November 1874. Boston: Atlantic Monthly Co., November 1874. ; Academic studies *[http://bancroft.berkeley.edu/MTP/ The Mark Twain Papers and Project of the Bancroft Library, University of California Berkeley]. Home to the largest archive of Mark Twain's papers and the editors of a critical edition of all of his writings. *[http://www.buffalolib.org/libraries/collections/index.asp?sec=twain Buffalo Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928061523/http://www.buffalolib.org/libraries/collections/index.asp?sec=twain |date=2007-09-28 }} Mark Twain Room, which houses the manuscript of ''Huckleberry Finn'' *[http://www.hrc.utexas.edu/research/fa/lfclemens.html Mark Twain Collection] at the [[Harry Ransom Center]] at the [[University of Texas at Austin]] ; জীৱন *Full text of the biography ''[http://www.gutenberg.net/etext/6873 Mark Twain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041011001140/http://www.gutenberg.net/etext/6873 |date=2004-10-11 }}'' by Archibald Henderson *[[s:The San Francisco Call/Mark Twain Called by Death|Obituary in San Francisco Call]] *[http://dig.lib.niu.edu/twain/ Mark Twain's Mississippi at Northern Illinois University Libraries] *[http://www.americanwriters.org/writers/twain.asp Mark Twain] at [[C-SPAN]]'s ''[[American Writers: A Journey Through History]]'' ; অন্যান্য *[http://www.terryballard.org/literary/mtpilgrimages.html Literary Pilgrimages&nbsp; – Mark Twain sites] *[http://www.pbs.org/marktwain/scrapbook/04_trouble/index.html PBS Twain Interactive Scrapbook] and [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/08/19/MNGOBEA9JI1.DTL San Francisco Chronicle article] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120516065158/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/08/19/MNGOBEA9JI1.DTL |date=2012-05-16 }} documenting that Clemens did not say "The coldest winter I ever spent was summer in San Francisco." *[http://www.kamakurapens.com/TwainsConklin.html The Fountain Pens used by Mark Twain] *[https://web.archive.org/web/20150919060528/https://staging.airflowsciences.com/rkn/Twain/ Images of First Appearances of Mark Twain Works] *[http://www.twainquotes.com/sarony/sarony.html article and rare pictures] of Mark Twain and photographer [[Napoleon Sarony]] *[http://maps.google.com/maps/ms?hl=en&ie=UTF8&msa=0&msid=102923703941959514621.00045dc9dc76fd8686f0a&ll=57.751076,-102.128906&spn=28.763939,92.8125&z=4 Google map with placemarks for places in America associated with Twain] *{{Internet Archive film clip|id=MarkTwainSilentMovie1909|description=of Mark Twain}} [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান লেখক]] 0i4g75mr8r2vbltaqtdhq5i3e2vpef2 0 4362 645336 635752 2026-10-15T21:06:52Z Rotondus 26854 /* বহিঃসংযোগ */ সাঁচ 645336 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}[[Image:Rama and Hanuman fighting Ravana, an album painting on paper, c1820.jpg|thumb|250px|[[হনুমান]]ৰ পিঠিত উঠি [[ৰাম|ৰামে]] (সোঁফালে) ৰাৱণৰ লগত যুদ্ধ কৰা দৃশ্য]] '''ৰামায়ণ''' হৈছে এখন প্ৰাচীন [[সংস্কৃত মহাকাব্য]]। হিন্দু মহৰ্ষি [[বাল্মীকি]]য়ে ইয়াৰ ৰচনা কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়<!--<ref name=encindlit/> -->। ভাৰতৰ আনখন মহাকাব্য [[মহাভাৰত]]ৰ লগতে ৰামায়ণকো [[ইতিহাস]]ৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|William Buck|Van Nooten|2000}}, "vinoth" p.xiii</ref> জীৱনৰ সম্বন্ধসমূহৰ বাবে কৰা কৰ্তব্যক কিছুমান আদৰ্শ চৰিত্ৰ যেনে- আদৰ্শ পিতৃ, আদৰ্শ ভ্ৰাতৃ, আদৰ্শ ভৃত্য, আদৰ্শ পত্নী, আদৰ্শ ৰজা আদিৰ মাজেৰে দাঙি ধৰা হৈছে। "ৰামায়ণ" নামটো "ৰাম" আৰু "অয়ন" শব্দৰ তৎপুৰুষ সন্ধিৰ পৰা হৈছে যাৰ অৰ্থ হ’ল "ৰামৰ যাত্ৰা।" ৰামায়ণত ২৪,০০০ শ্লোক ৭টা কাণ্ড আৰু ৫০০ সৰ্গত ভগোৱা হৈছে।<ref>{{Harvnb|Dutt|2004}}, p.198</ref> ইয়াত [[ৰাম]]ৰ জীৱন কাহিনী আৰু তেওঁৰ পত্নী [[সীতা]]ক [[লংকা]]ৰ ৰাক্ষস ৰজা [[ৰাৱণ]]এ হৰণ কৰাৰ পিছত হোৱা যুদ্ধৰ বৰ্ণনা আছে। বিষয়বস্তুৰ ফালৰ পৰা চাবলৈ গ’লে ই প্ৰকৃততে মানৱৰ অস্তিত্বৰ এক বিশেষ দৃষ্টিকোণ আৰু [[ধৰ্ম]], [[অধৰ্ম]]ৰ বিৱৰণ।<ref name = Brockington>{{Harvnb|Brockington|2003}}</ref> ৰামায়ণৰ শ্লোকসমূহ ৩২টা শব্দাংশৰ [[অনুস্তুভ]] নামৰ ঠাঁচত লিখা হৈছে। পিছৰ কালৰ সংস্কৃত সাহিত্য তথা ভাৰতীয় জীৱনধাৰা আৰু সংস্কৃতিত ৰামায়ণৰ প্ৰভাৱ সুস্পষ্ট। মহাভাৰতৰ দৰেই ইয়াৰ কাহিনীও অসাধাৰণ: ইয়াত প্ৰাচীন হিন্দু সাধুসকলৰ বাণী দাৰ্শনিক আৰু ধাৰ্মিক তত্ত্বৰ আলমত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। [[ৰাম]], [[সীতা]], [[লক্ষ্মণ]], [[ভৰত (ৰামায়ণ)|ভৰত]], [[হনুমান]], [[ৰাৱণ]] আদি চৰিত্ৰসমূহ ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক সচেতনতাৰ ভেঁটিস্বৰূপ। ভাৰতত ৰামায়ণৰ [[বৌদ্ধ]] আৰু [[জৈন]] সংস্কৰণো পোৱা যায়। লগতে [[ইণ্ডোনেচিয়া]], [[ফিলিপাইনচ]], [[থাইলেণ্ড]] আৰু [[মালয়েচিয়া]] দেশতো ইয়াৰ ভিন্ন ৰূপ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াত আদিকাণ্ড ৰামায়ণ , উত্তৰাকাণ্ড ৰামায়ণ আদি বহু কাণ্ড উল্লেখ কৰা হৈছে। ==পাঠ্য বৈশিষ্ট্য== [[File:Valmiki Ramayana.jpg|thumb|250px|এজন শিল্পীৰ ''ৰামায়ণ'' ৰচনা কৰা ঋষিৰ [[Valmiki]]ৰ ছাপ]] ===ধাৰা=== ''ৰামায়ণ'' ''Itihasa'' ধাৰাৰ অন্তৰ্গত, অতীতৰ পৰিঘটনাৰ আখ্যান ({{IAST|purāvṛtta}}), য'ত মহাভাৰত আৰু ৰামায়ণ মহাকাব্য সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে, আৰু [[পুৰাণ]]। ছ. এই ধাৰাত পুৰুষাৰ্থ|মানৱ জীৱনৰ লক্ষ্যৰ ওপৰত শিক্ষাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াত সম্পৰ্কৰ কৰ্তব্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে, আদৰ্শ পিতৃ, দাস, ভাতৃ, ভগ্নী, স্বামী, পত্নী, ৰজাৰ দৰে আদৰ্শ চৰিত্ৰৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। ''মহাভাৰত''ৰ দৰেই ''ৰামায়ণ''তো প্ৰাচীন হিন্দু ঋষিৰ শিক্ষাক আখ্যানত ৰূপক উপস্থাপন কৰা হৈছে, দাৰ্শনিক আৰু নৈতিক উপাদানসমূহৰ মাজত। ===গাঁথনি=== ইয়াৰ বিদ্যমান ৰূপত বাল্মিকীৰ ''ৰামায়ণ'' সাতটা {{IAST|kāṇḍa}} (Balakanda|Bālakāṇḍa), অযোধ্যাকণ্ড, আৰাণ্ডাকণ্ড, কিষ্কন্দকাণ্ডত বিভক্ত ২৪,০০০ৰো অধিক দ্বৈত পদ্য থকা এক মহাকাব্য , সুন্দৰা কাণ্ড|সুন্দৰাকাণ্ড, যুদ্ধাকাণ্ড, উত্তৰকাণ্ড), আৰু প্ৰায় ৫০০ টা সৰ্গ (অধ্যায়)। আৰ্ষিয়া সত্তৰ (২০১৬)ৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্যটো হ'ল "উত্তৰকাণ্ড" লিখা নাই ঋষি বাল্মীকি। [https://scroll.in/article/820198/why-the-uttara-kanda-changes-the-way-the-ramayana-should-be-read ''উত্তৰ কাণ্ডে কিয় ৰামায়ণ পঢ়াৰ ধৰণ সলনি কৰে '']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416204833/https://scroll.in/article/820198/%E0%A6%89%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%B0%E0%A6%BE-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%A1%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%AA%E0%A6%A5-%E0%A6%AA%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A7%B1%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%A8-%E0%A6%AA%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A7%B1%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%A8 |date=16 April 2021 }}, Scroll.in</ref> ইয়াক ইতিহাসৰ অন্যতম দীঘলীয়া মহাকাব্য হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book |last1= M.A |first1=লিণ্ডা ইজেনেছ |url=https://books.google.com/books?id=pGnNDAAAQBAJ&q=the+ramayana |title=ৰামায়ণ: বাল্মিকীৰ প্ৰাচীন মহাকাব্যৰ এক নতুন পুনৰাবৃত্তি--সম্পূৰ্ণ আৰু ব্যাপক |last2=M.D |first2=কুমুডা ৰেড্ডী |তাৰিখ=২০১৬-০৯-০৬ |প্ৰকাশক=পেংগুইন |isbn=৯৭৮-০-১৪-৩১১১৮০-১ |পৃষ্ঠা=২ |ভাষা=as}}</ref> ===ডেটিং=== [[File:Avatars.jpg|thumb|250px|দশৱতৰ ত চিত্ৰিত ৰাম (ওপৰৰ পৰা তৃতীয় বাওঁফালে), [[বিষ্ণু]]ৰ দহটা [[অৱতাৰ]]। [[জয়পুৰ]]ৰ পৰা চিত্ৰকলা, এতিয়া ভিক্টোৰিয়া আৰু এলবাৰ্ট সংগ্ৰহালয়]] উপলব্ধ গ্ৰন্থখনৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ বাবে বিদ্বানসকলৰ অনুমান খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম শতিকাৰ পৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ ভিতৰত,{{sfn|Goldman|1984|p=20–22}}<ref name="Mumbai mirror">{{cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/was-ram-born-in-ayodhya/articleshow/77380259.cms|title=অযোধ্যাত ৰাম জন্ম হৈছিল নেকি|প্ৰথম=দেৱদত্ত|শেষ=পট্টানাইক|website=mumbaimirror|তাৰিখ=৮ আগষ্ট ২০২০|প্ৰৱেশ-তাৰিখ=৮ আগষ্ট ২০২০|archive-date=১৪ আগষ্ট ২০২০|archive-url=https://web.archive.org/web/২০২০০৮১৪১৫০৩১৮/https://mumbaimirror.indiatimes.com/ news/india/was-ram-born-in-ayodhya/articleshow/77380259.cms|url-status=live|access-date=2024-03-18|archivedate=2020-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200814150318/https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/was-ram-born-in-ayodhya/articleshow/77380259.cms|deadurl=yes}}</ref> আৰু পিছৰ পৰ্যায়সমূহ খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকালৈকে বিস্তৃত।<ref name="Brockington1998"> {{গ্ৰন্থৰ উদ্ধৃতি দিয়ক|লেখক=জে. এল ব্ৰকিংটন|title=সংস্কৃত মহাকাব্য|url=https://books.google.com/books?id=HR-_LK5kl18C&pg=PA379|বছৰ=১৯৯৮|প্ৰকাশক=BRILL|isbn=৯০-০৪-১০২৬০-৪| pages=379–}}</ref> ৰবাৰ্ট পি গোল্ডমেন (১৯৮৪)ৰ মতে ''ৰামায়ণ''ৰ আটাইতকৈ পুৰণি অংশসমূহ আৰম্ভণিৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম শতিকা|খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম শতিকা। {{sfn|Goldman|1984|p=23|loc="[আমি] অনুভৱ কৰোঁ যে বাল্মিকী ৰামায়ণৰ আৰ্কিটাইপ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিতকৈ বহু আগৰ হ'ব পাৰে, যদিও সেয়া অসম্ভৱ এই কথা কোনো ধৰণৰ কঠোৰতাৰে প্ৰদৰ্শন কৰক"}} বৌদ্ধ ধৰ্মৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা) বা মগধৰ প্ৰাধান্যৰ উল্লেখ নকৰাৰ বাবে পিছৰ অংশবোৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ বা ৫ম শতিকাৰ পিছত ৰচনা কৰিব নোৱাৰি ( যি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব সপ্তম শতিকাত প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল)। গ্ৰন্থখনত অযোধ্যা (ৰামায়ণ)|অযোধ্যাক কোশলৰ ৰাজধানী হিচাপেও উল্লেখ কৰা হৈছে, ইয়াৰ পিছৰ নাম সাকেতা বা শ্ৰাৱস্তীৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাজধানী নহয়।{{sfn|Goldman|1984| loc=p. ২১–২২: "[I] বালাকান্দত, মহাকাব্যখনৰ কেন্দ্ৰীয় পাঁচখন কিতাপৰ দৰেই, কোশল ৰাজ্যক ক্ষমতা আৰু সমৃদ্ধিৰ উচ্চতাত থকা বুলি প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছে, অযোধ্যা নামৰ এটা প্ৰধান নগৰীয়া বসতিৰ পৰা পৰিচালিত, [o ]কেৱল উত্তৰকাণ্ডৰ একেবাৰে শেষত কবিতাটোৰ উপসংহাৰত শ্ৰাৱস্তীক উত্তৰাধিকাৰী ৰাজধানী হিচাপে উল্লেখ পোৱা যায় মহাকাব্যত অযোধ্যা নামেৰে নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে জনা যায় আৰু কেতিয়াও সাকেতা নামেৰে জনা নাযায়, যিটো নামেৰে ইয়াক বৌদ্ধ আৰু পিছৰ বহু সাহিত্যত জনা যায়"}} আখ্যান সময়ৰ ক্ষেত্ৰত ''ৰামায়ণ''ৰ ক্ৰিয়া পূৰ্বৰ ''[[মহাভাৰত]]''। গোল্ডমেন আৰু চাথাৰলেণ্ড গোল্ডমেনে (২০২২) ৰামায়ণৰ আটাইতকৈ পুৰণি সংস্কৰণটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ চনৰ আশে-পাশে ৰচনা কৰা বুলি বিবেচনা কৰে।{{sfn|Goldman|Sutherland Goldman|2022|loc=p. ৩: "ৰামৰ মহান কাহিনীৰ আটাইতকৈ পুৰণি জীৱিত সংস্কৰণ, আৰু যিটো কাহিনীৰ আন শ শ আৰু হয়তো হাজাৰ হাজাৰ সংস্কৰণৰ সকলোবোৰৰ প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষ উৎস নিঃসন্দেহে, সেয়া হৈছে কীৰ্তিচিহ্নস্বৰূপ, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ মাজভাগৰ মহাকাব্য।" প্ৰায় পঁচিশ হাজাৰ সংস্কৃত দ্বৈত কবিতা বাল্মিকীৰ আৰোপ কৰা হৈছে"}} দুইৰ পৰা ছয়খন গ্ৰন্থ মহাকাব্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি অংশ, আনহাতে প্ৰথম আৰু শেষৰ গ্ৰন্থ (ক্ৰমে ''বালাকান্দ'' আৰু ''উত্তৰা কাণ্ড'') পিছৰ সংযোজন যেন লাগে। এই দুটা খণ্ড আৰু মহাকাব্যখনৰ বাকী অংশৰ মাজত শৈলীৰ পাৰ্থক্য আৰু আখ্যানৰ বৈপৰীত্যই হাৰ্মান জেকবিৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে পণ্ডিতসকলক এই একমতৰ দিশে লৈ গৈছে।<ref>অজয় কে ৰাও, ''Re-figuring the Ramayana as Theology: A History of Reception প্ৰিমডাৰ্ণ ইণ্ডিয়াত'' (লণ্ডন: ৰাউটলেজ, ২০১৪), ২.{{ISBN|৯৭৮১১৩৪০৭৭৩৫৯}}; আৰু ৰবাৰ্ট পি গোল্ডমেন, ''দ্য ৰামায়ণ অৱ বাল্মিকী, ভল. ১: বালাকান্দা, এণ এপিক অৱ এন্সিয়েণ্ট ইণ্ডিয়া'' (দিল্লী: মতিলাল বানৰ্চিদাস, ২০০৭), ১৪–১৮। {{ISBN|৯৭৮৮১২০৮৩১৬২৯}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বহিঃসংযোগ== {{Commons category|Ramayana|ৰামায়ণ}} *[http://www.bl.uk/onlinegallery/ttp/ramayana/accessible/introduction.html Illustrated manuscript by Maharana Jagat Singh at British Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101133918/http://www.bl.uk/onlinegallery/ttp/ramayana/accessible/introduction.html |date=2012-01-01 }} {{-}} {{ৰামায়ণ}} {{হিন্দুধৰ্মৰ দেৱ দেৱী আৰু ধৰ্মগ্ৰন্থ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰন্থ]] [[শ্ৰেণী:ৰামায়ণ| ]] h8ckf86aeytusq6uzed4ba3yaq3p229 0 7230 645435 624116 2026-10-16T09:26:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645435 wikitext text/x-wiki {{সাঁচ:গ্ৰহ | bgcolour = #EDD58B | name = শুক্ৰ গ্ৰহ | symbol = [[চিত্ৰ:Venus symbol.svg|24px|alt=♀|শুক্ৰৰ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক প্ৰতীক]] | image = [[চিত্ৰ:PIA23791-Venus-RealAndEnhancedContrastViews-20200608 (cropped).jpg|frameless|শুক্ৰ]]<!--Licensing conditions: Image processing by R. Nunes http://www.astrosurf.com/nunes--> | caption = বৰ্ণনাৰ বাবে চিত্ৰখনৰ ওপৰত ক্লিক কৰক | epoch = জে২০০০ | aphelion = ১০৮,৯৪১,৮৪৯ কিমি<br />০.৭২৮ ২৩১ ২৮ এইউ<br />৬৭,৬৯৩,৪৮৮ মাইল | perihelion = ১০৭,৪৭৬,০০২ কিমি<br />০.৭১৮ ৪৩২ ৭০ এইউ<br />৬৬,৭৮২,৬৫১ মাইল | semimajor = [[১ E১১ m|১০৮,২০৮,৯২৬]] [[কিলোমিটাৰ|কিমি]]<br />০.৭২৩ ৩৩১ ৯৯ [[জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক একক|এইউ]]<br />৬৭,২৩৯,০৭০ মাইল | orbital_circ = ৬৮০,০০০,০০০ কিমি<br />৪.৫৪৫ এইউ | eccentricity = ০.০০৬ ৭৭৩ ২৩ | sidereal_period = [[১ ই৭ স|২২৪.৭০০ ৬৯]] [[দিন]]<br />(০.৬১৫ ১৯৭ ০ [[জুলীয় বৰ্ষ (জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান)|বছৰ]]) | synodic_period = ৫৮৩.৯২ দিন | avg_speed = ৩৫.০২০ কিমি/[[ছেকেণ্ড|ছে]] | max_speed = ৩৫.২৫৯ কিমি/ছে | min_speed = ৩৪.৭৮৪ কিমি/ছে | inclination = ৩.৩৯৪ ৭১[[ডিগ্ৰী (কোণ)|°]]<br />(সৌৰ বিষুবৰ সৈতে ৩.৮৬°) | asc_node = ৭৬.৬৮০ ৬৯° | arg_perihelion = ৫৪.৮৫২ ২৯° | satellites = নাই | physical_characteristics = আছে | equatorial_radius = ৬,০৫১.৯ কিমি<br />(০.৯৫ [[পৃথিৱী]]) | surface_area = [[১ ই১৪ মি²|৪.৬০×১০^৮]] [[বৰ্গ কিলোমিটাৰ|কিমি^২]]<br />(০.৯০২ পৃথিৱী) | volume = ৯.২৮×১০^১১ [[ঘন কিলোমিটাৰ|কিমি³]]<br />(০.৮৫৭ পৃথিৱী) | mass = [[১ E২৪ kg|৪.৮৬৮৫×১০^২৪]] [[কিলোগ্ৰাম|কেজি]]<br />(০.৮১৫ পৃথিৱী) | density = ৫.২০৪ [[গ্ৰাম]]/cm^৩ | surface_grav = ৮.৮৭ [[ত্বৰণ|মি/ছে^২]]<br />(০.৯০৪ ''[[অভিকৰ্ষীয় ত্বৰণ|g]]'') | escape_velocity = ১০.৩৬ কিমি/ছে | sidereal_day = [[প্ৰতীপ গতি|−]]২৪৩.০১৮৫ দিন | rot_velocity = ৬.৫২ কিমি/ঘ (বিষুবত) | axial_tilt = ২.৬৪° | right_asc_north_pole = ২৭২.৭৬° (১৮ ঘ ১১ মিন ২ ছে) ^{[http://www.hnsky.org/iau-iag.htm ১]} | declination = ৬৭.১৬° | albedo = ০.৬৫ | temperatures = আছে | temp_name1 = পৃষ্ঠ তল | min_temp_1 = | mean_temp_1 = [[১ ই২ কে|৭৩৭ কে]]<br />৪৬৪ C (৮৬৭ ফ) | max_temp_1 = ৭৭৩ কে<br />৫০০ C (৯৩২ ফ) | temp_name2 = Cloud tops | min_temp_2 = ২২৮ [[কেলভিন|কে]]<br />-৪৫ C (-৪৯ ফ) | mean_temp_2 = | max_temp_2 = | adjectives = Venusian অথবা মাজেমাজে Cytherean | atmosphere = আছে | surface_pressure = ৯.২ [[পাষ্কেল (একক)|মেগা পাষ্কেল]] | atmosphere_composition = ~৯৬.৫% [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]]<br />~৩.৫% [[নাইট্ৰজেন]]<br />.০১৫% [[ছালফাৰ ডাই অক্সাইড]]<br />.০০৭% [[আৰ্গন]]<br />.০০২% [[বাষ্প]]<br />.০০১৭% [[কাৰ্বন মনোক্সাইড]]<br />.০০১২% [[হিলিয়াম]]<br />.০০০৭% [[নিয়ন]]<br />trace [[কাৰ্বনিল ছালফাইড]]<br />trace [[হাইড্ৰজেন ক্লোৰাইড]]<br />trace [[হাইড্ৰজেন ফ্লৰাইড]] }} '''শুক্ৰ গ্ৰহ''' [[সূৰ্য|সূৰ্যৰ]] পৰা দূৰত্বৰ দিশত [[সৌৰজগত|সৌৰজগতৰ]] দ্বিতীয় [[গ্ৰহ]]। এই [[পাৰ্থিৱ গ্ৰহ|পাৰ্থিৱ গ্ৰহটোক]] অনেক সময়ত [[পৃথিৱী|পৃথিৱীৰ]] "ভনী গ্ৰহ" বুলি আখ্যায়িত কৰা হয়, কাৰণ পৃথিৱী আৰু শুক্ৰৰ মাজত গাঠনিক উপাদান আৰু আচাৰ আচৰণ বহুতো সাদৃশ্য আছে। এই গ্ৰহটো আগতে যেতিয়া পৃথিৱীৰ আকাশত দেখা গৈছিল তেতিয়া তাক "লুছিফাৰ" বা "চয়তান" নামেৰে নামকৰণ কৰিছিল। [[পৃথিৱী]] আৰু শুক্ৰ দুয়োটা শিলৰ গ্ৰহ যদিও শুক্ৰৰ বায়ুমণ্ডল পৃথিৱী আৰু সৌৰজগতৰ আন যিকোনো শিলৰ পদাৰ্থতকৈ বহুত ডাঠ আৰু ঘন। ইয়াৰ বায়ুমণ্ডল বেছিভাগেই কাৰ্বন ডাই অক্সাইড (CO2)ৰে গঠিত, ইয়াত গোলকীয় ছালফিউৰিক এচিডৰ ডাৱৰৰ আৱৰণ আৰু কোনো তৰল পানী নাই। গড় পৃষ্ঠ স্তৰত বায়ুমণ্ডলৰ উষ্ণতা ৭৩৭ কেল’ৰি (৪৬৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ; ৮৬৭ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) আৰু সাগৰ পৃষ্ঠত পৃথিৱীৰ তুলনাত ৯২ গুণ বেছি চাপত উপনীত হয়, যাৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড বায়ুমণ্ডলৰ আটাইতকৈ নিম্ন স্তৰটোক অতি জটিল তৰল পদাৰ্থলৈ পৰিণত হয়। পৃথিৱীৰ আকাশত চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য্যৰ পিছতে শুক্ৰ তৃতীয় আটাইতকৈ উজ্জ্বল বস্তু<ref name=Lawrence_2005>{{cite web | title=In Search of the Venusian Shadow | last=Lawrence | first=Pete | date=2005 | website=Digitalsky.org.uk | access-date=13 June 2012 | url=http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20120611003523/http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html | archive-date=11 June 2012 | archivedate=11 June 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120611003523/http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html | deadurl=yes }}</ref> <ref name=Walker_2017>{{cite web | title=Viewing Venus in Broad Daylight | first=John | last=Walker | work=Fourmilab Switzerland | access-date=19 April 2017 | archive-date=29 March 2017 | url=http://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20170329024632/https://www.fourmilab.ch/images/venus_daytime/ | url-status=live }}</ref> আৰু বুধ গ্ৰহৰ দৰেই সদায় সূৰ্য্যৰ তুলনামূলকভাৱে ওচৰত দেখা যায়, হয় "ৰাতিপুৱাৰ তৰা" বা "সন্ধিয়াৰ তৰা" হিচাপে, যিটো পৃথিৱীতকৈ সূৰ্য্যৰ ওচৰত (নিম্ন) প্ৰদক্ষিণ কৰাৰ ফলত। শুক্ৰৰ কোনো চন্দ্ৰ নাই। == নাম == শুক্ৰ গ্ৰহৰ [[লেটিন ভাষা|লেটিন]] নামকৰণ কৰা হৈছে [[ৰোম সাম্ৰাজ্য|ৰোমান]] প্ৰেমৰ দেৱী [[ভেনাছ (দেৱী)|ভেনাছ]] (Venus, লেটিনত: ''উয়েনুস্‌'', ইংৰাজীত: ''ভীনাস্‌'') নামানুসাৰে। পৌৰাণিক কাহিনীতে ভেনাছ (শুক্ৰ) ভালকানৰ স্ত্ৰী আৰু দেৱপুত্ৰ কিউপিড আৰু দৈনিয়্যাছেৰ মাতৃ। বৰ্তমানত শুক্ৰৰ বিশেষণ হিচাপে ইংৰাজীত ''ভেনুছইয়ান'' (Venusian) শব্দটি ব্যৱহৃত হয়। কিন্তু ইয়াৰ [[লেটিন ভাষা|লেটিন]] বিশেষণ হৈছে ''উয়েনেৰেয়াল্‌'' (Venereal), ইংৰাজী উচ্চাৰণত ''ভেনিৰিয়্যাল্‌'' যিটো আধুনিক ইংৰাজী ভাষাত [[যৌনৰোগ]] বোধক শব্দ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়। এই বাবে ''ভেনিৰিয়্যাল'' শব্দটো ইয়াৰ বিশেষণ হিচাপে ইয়াত ব্যৱহাৰ নহয়। অনেক জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীয়ে এই গ্ৰহৰ নামৰ বিশেষণ হিচাপে "সিথাৰিয়ান" (Cytherean) শব্দটি ব্যৱহাৰ কৰে যিটো "গ্ৰীক পুৰাণ"ত উল্লিখিত দেৱী "আফ্ৰোদিতি"ৰ অন্য নাম সিথাৰিয়াৰ পৰা আহিছে। ইয়াৰ বাদেও আৰু অনেক বিশেষণ হৈছে: ভেনাৰিয়ান (Venerean, Venarian), ভেনাৰান (Veneran) ইত্যাদি। চৈনিক, জাপানী, কোৰিয়া আৰু ভিয়েতনামিজ সংস্কৃতত এই গ্ৰহৰ নাম [[ধাতব তৰা]] (金星) বোলা হয় যিটো পৃথিৱী সৃষ্টিকাৰী পাঁচটি মৌলিক উপাদানৰ নামৰ পৰা উচ্চাৰিত। ==শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্য== [[File:Terrestrial planet size comp 2024.png|thumb|upright=1.3|ভিতৰৰ সৌৰজগতৰ গ্ৰহ-ভৰৰ বস্তুৰ মাজত শুক্ৰৰ স্কেল কৰিবলৈ, সূৰ্য্যৰ পৰা বাহিৰলৈ ইহঁতৰ কক্ষপথৰ ক্ৰমৰ দ্বাৰা সজোৱা (বাওঁফালৰ পৰা: বুধ, শুক্ৰ, পৃথিৱী, চন্দ্ৰ, মংগল আৰু চেৰিছ)]] সৌৰজগতৰ চাৰিটা স্থলজ গ্ৰহৰ ভিতৰত শুক্ৰ গ্ৰহ অন্যতম, অৰ্থাৎ ই পৃথিৱীৰ দৰে শিলৰ পদাৰ্থ। ইয়াৰ আকাৰ আৰু ভৰ পৃথিৱীৰ সৈতে মিল আছে আৰু ইয়াক প্ৰায়ে পৃথিৱীৰ "ভগ্নী" বা "যমজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref name= "Lopes_Gregg_2004">{{cite book |title=Volcanic worlds: exploring the Solar System's volcanoes | last1=Lopes | first1=Rosaly M. C. | author-link=Rosaly Lopes |last2=Gregg | first2=Tracy K. P. | date=2004 | page=61 | publisher=[[Springer Publishing]] | isbn=978-3-540-00431-8 }}</ref> শুক্ৰ লেহেমীয়া ঘূৰ্ণনৰ বাবে গোলাকাৰৰ অতি ওচৰত।<ref name="Venus">{{cite encyclopedia | title=Venus | date=2016 | last=Squyres | first=Steven W. | author-link=Steven W. Squyres | encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/625665/Venus | access-date=7 January 2016 |archive-date=28 April 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140428174456/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/625665/Venus | url-status=live }}</ref> ইয়াৰ [[ব্যাস]] ১২,১০৩.৬ কিলোমিটাৰ (৭,৫২০.৮ মাইল)—পৃথিৱীৰ তুলনাত মাত্ৰ ৬৩৮.৪ কিলোমিটাৰ (৩৯৬.৭ মাইল) কম—আৰু ইয়াৰ ভৰ পৃথিৱীৰ ৮১.৫%, যাৰ ফলত ই [[সৌৰজগত]]ৰ তৃতীয় ক্ষুদ্ৰ গ্ৰহ। শুক্ৰৰ পৃষ্ঠৰ পৰিস্থিতি পৃথিৱীৰ তুলনাত আমূলভাৱে পৃথক কাৰণ ইয়াৰ ঘন বায়ুমণ্ডল ৯৬.৫% কাৰ্বন ডাই অক্সাইড, যাৰ ফলত তীব্ৰ সেউজ গৃহ প্ৰভাৱ পৰে, বাকী ৩.৫% [[নাইট্ৰজেন]]।<ref name=Darling_Venus>{{cite encyclopedia | title=Venus | encyclopedia=Encyclopedia of Science | last=Darling |first=David | location=Dundee, Scotland | url=https://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Venus.html | access-date=24 March 2022 | archive-date=31 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211031035229/https://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Venus.html }}</ref> পৃষ্ঠৰ চাপ ৯.৩ মেগাপাস্কেল (৯৩ বাৰ), আৰু পৃষ্ঠৰ গড় উষ্ণতা ৭৩৭ কেল’ৰি (৪৬৪ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ; ৮৬৭ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট), দুয়োটা প্ৰধান উপাদানৰ জটিল বিন্দুৰ ওপৰত আৰু পৃষ্ঠৰ বায়ুমণ্ডলক মূলতঃ অতি জটিল [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]] আৰু কিছুমান অতি জটিল নাইট্ৰজেনৰ অতি জটিল তৰল কৰি তোলে। ==ভূগোল== [[File:2438_pioneer_venus_map_of_venus.jpg|thumb|upright=1.5|ৰঙীন ক'ডযুক্ত উচ্চতাৰ মানচিত্ৰ, উচ্চ টেৰা "মহাদেশ"সমূহক হালধীয়া আৰু শুক্ৰৰ সৰু সৰু বৈশিষ্ট্যসমূহ দেখুৱাই]] [[File:Venus globe.jpg|thumb|১৯৮৯ চনৰ নাছাৰ মেগেলান অভিযানত মূলতঃ কৃত্ৰিম এপাৰচাৰ ৰাডাৰৰ দ্বাৰা পোৱা তথ্য ব্যৱহাৰ কৰি সৃষ্টি কৰা শুক্ৰৰ পৃষ্ঠৰ বিশ্বব্যাপী দৃশ্য।]] ২০ শতিকাত ইয়াৰ কিছুমান গোপনীয়তা অনুসন্ধানৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ নোহোৱালৈকে শুক্ৰৰ পৃষ্ঠভাগ জল্পনা-কল্পনাৰ বিষয় আছিল। ১৯৭৫ আৰু ১৯৮২ চনত ভেনেৰা লেণ্ডাৰে পলস আৰু তুলনামূলকভাৱে কৌণিক শিলেৰে আবৃত পৃষ্ঠৰ ছবি ঘূৰাই আনে।<ref name=Mueller_2014>{{cite book | title=Encyclopedia of the Solar System | last1=Mueller | first1=Nils | editor1-last=Tilman | editor1-first=Spohn | editor2-last=Breuer | editor2-first=Doris | editor3-last=Johnson | editor3-first=T. V. | edition=3rd | date=2014 | publisher=Elsevier Science & Technology | location=Oxford | isbn=978-0-12-415845-0 | chapter-url=http://literati.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_surface_and_interior/0 | chapter=Venus Surface and Interior | access-date=12 January 2016 | archive-date=29 September 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210929074445/https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_surface_and_interior/0 | url-status=live | archivedate=29 September 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210929074445/https://search.credoreference.com/content/entry/estsolar/venus_surface_and_interior/0 }}</ref> ১৯৯০–৯১ চনত মেগেলানে পৃষ্ঠভাগৰ বিশদ মানচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। বিস্তৃত আগ্নেয়গিৰিৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে আৰু বায়ুমণ্ডলৰ চালফাৰ ডাই অক্সাইডৰ তাৰতম্যই সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি থকাৰ ইংগিত দিব পাৰে।<ref name=Esposito_1984>{{cite journal | title=Sulfur Dioxide: Episodic Injection Shows Evidence for Active Venus Volcanism | url=https://archive.org/details/sim_science_1984-03-09_223_4640/page/1072 | first=Larry W. | last=Esposito | author-link=Larry W. Esposito | journal=[[Science (journal)|Science]] | date=9 March 1984 | volume=223 |issue=4640 |pages=1072–1074 | doi=10.1126/science.223.4640.1072 |pmid=17830154 | bibcode=1984Sci...223.1072E |s2cid=12832924 }}</ref> <ref name=Bullock_Grinspoon_2001>{{cite journal | title=The Recent Evolution of Climate on Venus | last1=Bullock | first1=Mark A. | last2=Grinspoon | first2=David H. | author-link2=David Grinspoon | journal=[[Icarus (journal)|Icarus]] | volume=150 | issue=1 | date=March 2001 | pages=19–37 | doi=10.1006/icar.2000.6570 | bibcode=2001Icar..150...19B | url=http://www.boulder.swri.edu/~bullock/vclime.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20031023161615/http://www.boulder.swri.edu/~bullock/vclime.pdf | archive-date=23 October 2003 | citeseerx=10.1.1.22.6440 | access-date=22 May 2025 | archivedate=23 October 2003 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20031023161615/http://www.boulder.swri.edu/~bullock/vclime.pdf | deadurl=yes }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} == বহিঃসংযোগ == * [http://www.mentallandscape.com/V_Venus.htm ছোভিয়েট ৰাছিয়াৰ শুক্ৰগহলৈ অভিযান] * [http://www.mentallandscape.com/C_CatalogVenus.htm Catalog of Soviet Venus images] * [http://www.nineplanets.org/venus.html The Nine Planets: Venus] * [http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/missions/venera1112.html NASA page about the Venera missions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150308085025/http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/missions/venera1112.html |date=2015-03-08 }} * [http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/ Magellan mission home page] * [http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/missions/pvo.html Pioneer Venus information from NASA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150304095221/http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/missions/pvo.html |date=2015-03-04 }} * [https://web.archive.org/web/20080305133558/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/transit/venus0412.html Detailed information about transits of Venus] * [http://planetarynames.wr.usgs.gov/jsp/SystemSearch2.jsp?System=Venus USGS Gazetteer of Planetary Nomenclature: Venus] * [https://web.archive.org/web/20150207003528/http://www.geody.com/?world=venus Geody Venus], a search engine for surface features * [http://www.worldwindcentral.com/wiki/Venus Maps of Venus in NASA World Wind] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150206160948/http://www.worldwindcentral.com/wiki/Venus |date=2015-02-06 }} * [http://www.venustoday.com Venustoday.com] - Venus-related news * [http://www.space.com/scienceastronomy/060911_venus_images.html Recalibrated surface images from the Venera landers]. Previously unresolved features are visible. * [http://news.yahoo.com/s/space/20070410/sc_space/venusatmospheremorechaoticthanthought Venus Atmosphere more Chaotic than thought] From Yahoo News - April 10th, 2007 {{সৌৰজগত}} {{পোখালি (সৌৰজগত)}} [[শ্ৰেণী:গ্ৰহ]] [[শ্ৰেণী:সৌৰজগত]] mychz37s7g6nfktrt5gxvlnjsc6aazj 0 7238 645371 615556 2026-10-16T03:12:55Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645371 wikitext text/x-wiki {{সাঁচ:গ্ৰহ | bgcolour = #E8AB79 | name = মঙ্গল | symbol = [[চিত্ৰ:Mars symbol (fixed width).svg|20px|alt=♂|মঙ্গল গ্ৰহৰ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক প্ৰতীক]] | image = [[চিত্ৰ:Mars Hubble.jpg|frameless|মঙ্গল গ্ৰহ]] | caption = হাবল মহাকাশ দূৰবীণৰ যোগেদি দেখা মঙ্গল গ্ৰহ | epoch = জে২০০০^{[http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/marsfact.html]} | aphelion = ২৪৯,২২৮,৭৩০ কিমি (১৫৪.৮৬৩,৫৫৩ মাইল)<br />১.৬৬৫ ৯৯১ ১৬ এইউ | perihelion = ২০৬,৬৪৪,৫৪৫ কিমি (১২৮,৪০২,৯৬৭ mi)<br />১.৩৮১ ৩৩৩ ৪৬ এইউ | semimajor = ২২৭,৯৩৬,৬৩৭ [[কিলোমিটাৰ|কিমি]] (১৪১,৬৩২,৯৭৬ মাইল)<br />১.৫২৩ ৬৬২ ৩১ [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান একক|এইউ]] | orbital_circ = ~১,৪৩০,০০০,০০০ কিমি (৮৮৮,০০০,০০০ mi)<br />৯.৫৫ এইউ | eccentricity = ০.০৯৩ ৪১২ ৩৩ | sidereal_period = [[১ ই৭ ছে|৬৮৬.৯৬০০]] [[দিন]]<br />(১.৮৮০৮ বছৰ) | synodic_period = ৭৭৯.৯৬ দিন<br />(২.১৩৫ বছৰ) | avg_speed = ২৪.০৭৭ কিমি/[[ছেকেণ্ড|ছে]]<br />(৫৩,৮৫৯ মাইল/ঘ) | max_speed = ২৬.৪৯৯ কিমি/ছে<br />(৫৯,২৭৭ মাইল/ঘ) | min_speed = ২১.৯৭২ কিমি/ছে<br />(৪৯,১৫০ মাইল/ঘ) | inclination = ১.৮৫০ ৬১[[ডিগ্ৰী (কোণ)|°]]<br />(সৌৰবিষুবৰ সৈতে ৫.৬৫°) | asc_node = ৪৯.৫৭৮ ৫৪° | arg_perihelion = ২৮৬.৪৬২ ৩০° | satellites = ২ | physical_characteristics = আছে | oblateness = ০.০০৭ ৩৬ | equatorial_radius = ৩৪০২.৫ কিমি (২১১৪.২ মাইল) <br />(পৃথিৱীৰ ০.৫৩৩ গুণ) | polar_radius = ৩৩৭৭.৪ কিমি (২০৯৮.৬ mi) <br />(পৃথিৱীৰ ০.৫৩৩ গুণ) | surface_area = [[১ E১৪ m²|১.৪৪৮]]{{e|৮}} [[বৰ্গ কিলোমিটাৰ|কিমি²]])<br />৫৫,৯০৭,০০০ বৰ্গমাইল (১৪৪ ৭৯৮ ৪৬৫ বৰ্গকিমি)<br />(পৃথিৱীৰ ০.২৮৪ গুণ) | volume = ১.৬৩১৮{{e|১১}} [[ঘন কিলোমিটাৰ|কিমি³]]<br />(পৃথিৱীৰ ০.১৫১ গুণ) | mass = ৬.৪১৮৫{{e|২৩}} [[কিলোগ্ৰাম|কেজি]]<br />(পৃথিৱীৰ ০.১০৭ গুণ) | density = ৩.৯৩৪ গ্ৰাম/ছেমি³ | surface_grav = ৩.৬৯ [[ত্বৰণ|মি/ছে^২]]<br />(০.৩৭৬''g'') | escape_velocity = ৫.০২৭ কিমি/ছে (১১,২৪৫ মাইল/ঘ) | sidereal_দিন = ১.০২৫ ৯৫৭ দিন<br /> ([[১ ই৪ ছে|২৪.৬২২ ৯৬২]] ঘণ্টা) | rot_velocity = ৮৬৮.২২ কিমি/ঘ (৫৩৯.৪৯ মাইল/ঘ) | axial_tilt = ২৫.১৯° | right_asc_north_pole = ৩১৭.৬৮১ ৪৩°<br /> (২১ ঘ ১০ মি ৪৪ ছে) | declination = ৫২.৮৮৬ ৫০° | albedo = ০.১৫ | temperatures = আছে | temp_name2 = [[ছেলছিয়াচ]] | min_temp_2 = −১১৩ °ছে | mean_temp_2 = −২৫ °ছে | max_temp_2 = ৭.৩ °ছে | adjectives = [[মঙ্গলীয়]] | atmosphere = আছে | surface_pressure = ০.৭–০.৯ কিলো পাস্কেল | atmosphere_density = | atmosphere_composition = ৯৫.৭২% [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]] <br />২.৭% [[নাইট্ৰজেন]]<br />১.৬% [[আৰ্গন]]<br />০.২% [[অক্সিজেন]]<br />০.০৭% [[কাৰ্বন মনোক্সাইড]]<br />০.০৩% [[পানী]] বাষ্প<br />০.০১% [[নাইট্ৰিক অক্সাইড]]<br />২.৫ [[অংশ প্ৰতি মিলিয়ন|পিপিএম]] [[নিয়ন]]<br />৩০০ [[অংশ প্ৰতি বিলিয়ন|পিপিবি]] [[ক্ৰিপ্টন]]<br />১৩০ পিপিবি [[ফৰমেল ডি হাইড]]<br />৮০ পিপিবি [[জেনন]]<br />৩০ পিপিবি [[অ’জন]]<br />১০ পিপিবি [[মিথেন]] <!--by volume, by mass, by number of moles?--> }} [[সৌৰজগত|সৌৰজগতৰ]] চতুৰ্থ [[গ্ৰহ]] হৈছে মঙ্গল গ্ৰহ। [[পৃথিৱী|পৃথিৱীৰ]] পৰা এই গ্ৰহটো ৰঙা বৰণৰ দৰে দেখি। মঙ্গলগ্ৰহ সৌৰজগতৰ শেষ পাৰ্থিৱ গ্ৰহ। অৰ্থাৎ এই গ্ৰহটোৰো ভূ-ত্বক পৃথিৱী ভূ-ত্বকৰ সৈতে বহুখিনি সাদৃশ্য আছে। ইয়াত অতি ক্ষীণ বায়ুমণ্ডল আছে, আৰু ইয়াৰ ভূ-পৃষ্ঠত [[চন্দ্ৰ|চন্দ্ৰৰ]] দৰে অসংখ্য খাদ, আৰু পৃথিৱীৰ দৰে [[আগ্নেয়গিৰি]], [[মৰুভূমি]] আৰু মেৰুদেশীয় বৰফো আছে। সৌৰ জগতৰ সৰ্ববৃহৎ পাহাৰ এই গ্ৰহটোতেই অৱস্থিত। ইয়াৰ নাম [[অলিম্পাছ মনছ]]। সৰ্ববৃহৎ গভীৰ গিৰিখাতটোও এই গ্ৰহতে আছে আৰু ইয়াৰ নাম ভ্যালিছ মেৰিনাৰিছ। মঙ্গল গ্ৰহৰ ঘূৰ্ণন কাল আৰু ঋতু পৰিবৰ্তনো বহুকাংশে পৃথিৱীৰ দৰেই। ১৯৬৫ চনত মেৰিনাৰ ৪ [[মহাকাশযান|মহাকাশযানখনে]] প্ৰথমবাৰৰ বাবে মঙ্গল গ্ৰহত অভিযান চলাইছিল। এই অভিযানৰ পিছৰ পৰা মঙ্গল গ্ৰহত তৰল [[পানী|পানীৰ]] অস্তিত্ব আছে বুলি অনেকেই ধাৰণা কৰিছিল। মঙ্গলৰ পৰা পোৱা পোহৰ আৰু আন্ধাৰৰ তৰঙ্গৰ মাজত পৰ্যাবৃত্ত পৰিবৰ্তন পৰ্যবেক্ষণ কৰি এই ধাৰণা কৰা হৈছিল। বিশেষভাবে মঙ্গলৰ মেৰু অঞ্চলৰ পৰা এই ধৰণৰ পৰিবৰ্তন চকুত পৰে, যি মহাসাগৰ বা জলাশয়ৰ প্ৰমাণ হিচাপে অনেকেই গ্ৰহণ কৰিছিল। == ভৌতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ == মঙ্গল গ্ৰহৰ ব্যাসাৰ্ধ্য পৃথিৱীৰ আধা আৰু ভৰ পৃথিৱীৰ এক দশমাংশ। ইয়াৰ ঘনত্ব পৃথিৱীতকৈ কম আৰু ভূপৃষ্ঠৰ ক্ষেত্ৰফল পৃথিৱীৰ শুকান ভূমিৰ মুঠ ক্ষেত্ৰফলতকৈ পৰা সামান্য কম। মঙ্গল বুধ গ্ৰহতকৈ ডাঙৰ হ'লেও বুধৰ ঘনত্ব মঙ্গল গ্ৰহতকৈ বেছি। ইয়াৰ ফলত বুধ গ্ৰহৰ পৃষ্ঠতলৰ মধ্যাকৰ্ষণ শক্তি তুলনামূলকভাবে বেছি। মঙ্গল গ্ৰহ দেখিবলৈ বহু পৰিমাণে ৰঙা ৰঙৰ কমলাৰ দৰে। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল মঙ্গলৰ পৃষ্ঠতলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে আয়ৰন অক্সাইডৰ উপস্থিতি। এই যৌগটিক সাধাৰণভাবে মামৰ বুলি কোৱা হয়। [[চিত্ৰ:Mars rocks.jpg|thumb|left|[[মাৰ্স পাথফাইণ্ডাৰে]] লোৱা এখন ফট’ য’ত মঙ্গল গ্ৰহৰ শিলাময় ধৰাপৃষ্ঠ দেখা গৈছে। ]] মঙ্গলৰ পৃষ্ঠ মূলত বেছল্ট দ্বাৰা গঠিত। ইয়াৰ কক্ষীয় বৈশিষ্ট্য পৰ্যবেক্ষণ আৰু প্ৰচুৰ পৰিমাণে মঙ্গলীয় উল্কাৰ গবেষণা কৰি এই তথ্য নিশ্চিত কৰা হৈছিল। কিছুমান গবেষণাত প্ৰমাণিত হৈছিল মঙ্গলৰ কিছু কিছু অংশত বেছল্টৰ তকৈ ছিলিকা জাতীয় পদাৰ্থ বেছি আছে। এই অঞ্চলটি বহুকেইটা পৃথিৱীৰ এণ্ডেসাইট (এক ধৰণৰ আগ্নেয় শিল) জাতীয় পাথৰৰ দৰে। এই পৰ্যবেক্ষণবোৰক ছিলিকা কাচৰ মাধ্যমতো ব্যাখ্যা কৰা যায় পৰা। পৃষ্ঠাৰ বহুকেইটা অংশ সূক্ষ্ণ আয়ৰণ অক্সাইড যৌগ দ্বাৰা আবৃত। ধূলিকণা নামত পৰিচিত এই যৌগটি বহু পৰিমাণে ট্যালকম পাউডাৰৰ দৰে। মঙ্গল গ্ৰহৰ কোনো অভ্যন্তৰীণ চৌম্বক ক্ষেত্ৰ নাই। কিন্তু কিছু পৰ্যবেক্ষণত দেখা গৈছে ইয়াৰ ভূ-ত্বকৰ কিছু অংশত চুম্বকত্ব এতিয়াও আছে। চুম্বকীয়ভাবে susceptible খনিজ পদাৰ্থৰ কাৰণে সৃষ্ট এই চৌম্বকত্বক প্যালিম্যেগনেটিজ্‌ম বুলি কোৱা হয়। এই প্যালিম্যেগনেটিজম বহু পৰিমাণে পৃথিৱীৰ মহাসাগৰীয় গৰ্ভতলত প্ৰাপ্ত অলটাৰনেটিং বেণ্ডৰ দৰে। এই বিষয়ক লৈ কৰা অধ্যয়ন আৰু মাৰ্চ গ্লোবাল চাৰ্ভেয়াৰৰ সাহায্যত চলোৱা বিস্তৰ গবেষণা সহায়ত ১৯৯৯ চনত এটা তত্ত্ব স্থাপিত হয় যাৰ ২০০৫ চনৰ অক্টোবৰত পুনৰ পৰীক্ষণ হয়। এই তত্ত্ব মতে পৰ্যবেক্ষণকৃত বেণ্ডবোৰ হ'ল মঙ্গলত প্লেট-টাক্টনিক সঞ্চালন ভূ-গঠন প্ৰণালীৰ এটা নিদৰ্শন। এই ধৰণৰ ভূ-গঠনপ্ৰণালী ৪ বিলিয়ন বছৰ আগলৈকে মঙ্গলত বিদ্যমান আছিল। কিন্তু ৪ বিলয়ন বছৰ আগত গ্ৰহীয় ডায়নাম’ বিকল হৈ পৰাত চৌম্বক ক্ষেত্ৰ নাইকিয়া হৈ যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটোৰ (core) ব্যাসাৰ্ধ্য প্ৰায় ১,৪৮০ কিলোমিটাৰ (৯২০ মাইল)। এই কেন্দ্ৰভাগ মূলত লৌহ পদাৰ্থৰ দ্বাৰা গঠিত। লোহাৰ লগত ১৫ ৰ পৰা ১৭% ছালফাৰ আছে বুলি জানা গৈছে। এই হিচাপে মঙ্গলৰ কেন্দ্ৰভাগ আয়ৰণ ছালফাইড দ্বাৰা গঠিত যি বহু পৰিমাণে তৰল। এই পদাৰ্থটোৰ ঘনত্ব পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰত অবস্থিত পদাৰ্থৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ। কেন্দ্ৰৰ চাৰিও দিশ ঘেৰি ছিলিকেট দ্বাৰা গঠিত এটা ম্যাণ্টল (mantle) আছে যি গ্ৰহটোৰ বহু পৰিমাণে প্লেট্ টেক্টনিক সঞ্চালন আৰু আগ্নেয় প্ৰকৃতিৰ সংৰচনা তৈয়াৰীত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। কিন্তু বৰ্তমান এই ম্যাণ্টলটো নিষ্ক্ৰিয় অবস্থাত আছে। মঙ্গল গ্ৰহৰ ভূ-ত্বকৰ গড় গভীৰতা ৫০ কিলোমিটাৰ (৩১ মাইল)। এই গভীৰতা সৰ্বোচ্চ ১২৫ কিলোমিটাৰ (৭৮ মাইল) পৰ্যন্তলৈকে। অন্যদিশত পৃথিৱীৰ ভূ-ত্বকৰ গভীৰতা গঢ়/গড়ে ৪০ কিমি (২৫ মাইল)। পৃথিৱী আৰু মঙ্গল গ্ৰহ দুটাৰ আকৃতিৰ অনুপাত তুলনা কৰিলে পৃথিৱীৰ ভূ-ত্বক মঙ্গলৰ ভূ-ত্বকতকৈ তিনিগুণ শকত। মঙ্গলৰ ভূ-তাত্ত্বিক ইতিহাসক কেইবাটাও যুগত বিভক্ত কৰিব পৰা যায়। তাৰে তলত উল্লিখিত তিনিটা যুগ সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু সুস্পষ্ট: নোয়াচিয়ান যুগ: (নোয়াচিস টেৰাৰ নামত নামাঙ্কিত), ইংৰাজীত Noachian epoch. ৩.৮ বিলিয়ন বছৰৰ পৰা ৩.৫ বিলিয়ন বছৰ পূৰ্বৰ সময় কালটো নোয়াচিয়ান যুগ নামে পৰিচিত। এই সময়ত মঙ্গলৰ পৃষ্ঠতল গঠন হয় যি এতিয়াও বিদ্যমান। সেই যুগত সৃষ্টি হোৱা পৃষ্ঠতলত পৰবৰ্তী কালত প্ৰচুৰ বিশালাকাৰ গাঁতৰ সৃষ্টি হৈছিল। থাৰচিচ বাল্‌জ নামৰ এটা আগ্নেয় উচ্চভূমি এই সময়ত সৃষ্টি হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। এই যুগৰ শেষৰ ফালে তৰল পানীৰ বানপানী হৈছিল বুলি বদ্ধমূল ধাৰণা কৰা হৈছে। হেচপাৰিয়ান যুগ: (Hesperia Planum-এৰ নামত নামাঙ্কিত), ইংৰাজীত Hesperian epoch. ৩.৫ বিলিয়ন বছৰৰ পৰা ১.৮ বিলিয়ন বছৰ পূৰ্ব পৰ্যন্ত এই যুগৰ সীমা। এই যুগত লাভা দ্বাৰা আচ্ছাদিত সমভূমিৰ সৃষ্টি হয়। আমাজোনিয়ান যুগ: (আমাজোনিচ প্ল্যানিটিয়াৰ পৰা আহিছে), ইংৰাজীত Amazonian epoch. ১.৮ বিলিয়ন বছৰ আগৰ পৰা বৰ্তমান পৰ্যন্ত এই যুগৰ সীমাৰেখা। এই যুগত উল্কাপাতৰ ফলত কিছু সংখ্যক বিশালাকাৰ গাঁতৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰু এই সময়তেই বিভিন্ন ধৰণৰ বহু সংৰচনা তৈয়াৰ হৈছিল। এই সময়তেই সৌৰ জগতৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বতশৃঙ্গ অলিম্পাস মন্‌চ সৃষ্টি হৈছিল। ইয়াৰ বাহিৰে এই সময়ত মঙ্গলৰ অন্যান্য স্থানত লাভাৰ প্ৰবাহ বৃদ্ধি পাইছিল। == জলবিজ্ঞান == বৰ্তমান মঙ্গল গ্ৰহৰ বায়ুমণ্ডলীয় চাপ ইমান কম যে ইয়াত তৰল পানী থাকা সম্ভব নহয়। কিন্তু মঙ্গলত বৰফ আছে। ইয়াৰ দুই মেৰু সম্পূৰ্ণ বৰফ দ্বাৰা গঠিত। ২০০৭ চনৰ মাৰ্চত নাছাই এক বিশেষ বিজ্ঞপ্তিত জনাইছিল, মঙ্গলৰ দক্ষিণ মেৰুত যি পৰিমাণৰ বৰফ আছে সেয়া গলাই দিলে সমগ্ৰ গ্ৰহটো পানীত ডুবি যাব আৰু এই জলভাগৰ গভীৰতা হ'ব প্ৰায় ১১ মিটাৰ (৩৬ ফুট)। ইয়াৰ লগতে বৰফৰ এটা পাৰমাফ্ৰষ্ট ম্যাণ্ট্‌ল মেৰু অঞ্চলৰ পৰা ৬০° অক্ষাংশ এলাকা জুড়ি প্ৰলম্বিত আছে। মঙ্গলৰ শকত ক্ৰায়োস্ফেয়াৰৰ অভ্যন্তৰত আৰু বিপুল পৰিমাণ পানী লুকাই আছে বুলি ধাৰণা কৰা হয়। কোনো আগ্নেয় বিস্ফোৰণৰ সহায়ত ক্ৰায়োস্ফেয়াৰ ধ্বংস হ'লে এই পানী ওলাই আহিব পৰে। এই ধৰণৰ এটা বিস্ফোৰণ বহুত আগত হৈছিল যাৰ কাৰণে মঙ্গলৰ ভ্যালিচ মেৰিনাৰিছ গঠিন হৈছিল। ইতিহাসৰ এই সময়ত বিপুল পৰিমাণ পানী ওলাইছিল যি এটা সুবৃহৎ নদী উপত্যকা গঠনৰ কাৰণে যথেষ্ট আছিল। আজিৰ পৰা ৫ মিলিয়ন বছৰ আগতে এনে ধৰণৰ আৰু এটা ঘটনা ঘটিছিল যাৰ কাৰণে সাৰবেৰাছ ফোছি নামৰ এটা গাঁত উন্মুক্ত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত এটা বৰফৰ সাগৰ সৃষ্টি হৈছিল যি এতিয়াও দেখা যায়। এই সাগৰক বৰ্তমানত এলিছিয়াম প্ল্যানিটিয়া বুলি কোৱা হয়। অতি সম্প্ৰতি মাৰ্স গ্লোবাল ছাৰ্ভেয়াৰত অৱস্থিত মাৰ্ছ্ অৰবিটাৰ কেমেৰাৰ সহায়ত মঙ্গলৰ কিছু উচ্চ ৰিজল্যুছন ছবি তোলা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত মঙ্গলৰ পৃষ্ঠতলত তৰল পানীৰ অস্তিত্বৰ ইতিহাস সম্বন্ধত বহুকেইটা কথা বিস্তাৰ ভাবে জনা গৈছে। তাত বানপানী সৃষ্টকাৰী বিশালাকাৰ কিছু চেনেলৰ সম্ভাদ পোৱা গৈছে আৰু ইয়াৰ লগত সংশ্লিষ্ট প্ৰচুৰ শাখা নদী সদৃশ প্ৰবাহৰ অস্তিত্বও প্ৰমাণিত হৈছে। কিন্তু এনে কোনো সংৰচনা পোৱা নগ’ল যাক বানপানী সৃষ্টিকাৰী এই জলস্ৰোতৰ উৎস হিচাপে চিহ্নিত কৰিব পৰা যায়। বৰ্তমান অৱশ্যে এইবোৰৰ কোনটোৱেই জীৱিত নহয়। আছে শুদা এইবোৰৰ নিদৰ্শন। বতৰৰ পৰিবৰ্তনেই এইবোৰৰ বিলুপ্তিৰ কাৰণ বুলি অনুমান কৰা হয়। ইয়াৰ পৰা বুজা যায়, এই সংৰচনাবোৰ কিমান পুৰণা আছিল। আকৌ আগ্নেয়গিৰিৰ জ্বালামুখ আৰু গভীৰ গিৰিপথৰ পাৰ্শ্ববৰ্তী অঞ্চল জুড়ি ভালেমান সংৰচনা বিভিন্ন চিত্ৰত ধৰা পৰিছে যিবোৰ বহুপৰিমাণে পৃথিৱীৰ সমুদ্ৰ সন্নিবিষ্ট নিষ্কাশন নালী আকৃতিৰ গিৰিপথৰ দৰে। এই গিৰিপথবোৰ মঙ্গলৰ দক্ষিণ গোলাৰ্ধৰ উচ্চ অঞ্চলবোৰত অবস্থিত। ইহঁতৰ মুখ বিষুবৰেখাৰ ফালে আৰু সকলোবোৰ ৩০° অক্ষাংশত মেৰুমুখী হৈ আছে। গবেষকসকলে এনে কোনো গিৰিপথ বিচাৰি পোৱা নাই সেইবোৰ আংশিক বা সম্পূৰ্ণভাবে ক্ষতিগ্ৰস্ত। ইয়াৰ উপৰিও পৰষ্পৰ উপৰিপাতিত কোনো ইমপ্যাক্ট জ্বালামুখও বিচাৰি পোৱা নাই। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে এই গঠনবোৰ বেছ নতুন। == বহিঃসংযোগ == * http://www.worldwindcentral.com/wiki/Mars {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012233842/http://www.worldwindcentral.com/wiki/Mars |date=2008-10-12 }} * [http://www.google.com/mars/ Google Mars] Interactive image of Mars * [http://themis.asu.edu/valles_video/ Flight Into Mariner Valley] NASA/JPL/Arizona State University 3D flythrough of Valles Marineris * [http://www.marsgeo.com/ Marsgeo.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701175739/http://www.marsgeo.com/ |date=2007-07-01 }} Mars Rover photos, videos & surface geology * [http://www.nineplanets.org/mars.html Nine Planets Mars page] * [http://history.nasa.gov/SP-4212/on-mars.html On Mars: Exploration of the Red Planet 1958-1978] from the NASA History Office. * [http://www.cato.org/pubs/wtpapers/980815paper.html Martian Law - a CATO white paper] * [http://www.maniacworld.com/mars_mariner_valley.htm Computer Simulation of a flyby through Mariner Valley] * [http://www.marsunearthed.com/ Mars Unearthed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010416234927/http://www.marsunearthed.com/ |date=2001-04-16 }} - Comparisons of terrains between Earth and Mars * [http://ralphaeschliman.com/id30.htm Ralph Aeschliman's Online Atlas of Mars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130505042300/http://ralphaeschliman.com/id30.htm |date=2013-05-05 }} * [https://web.archive.org/web/20220422234825/http://www.geody.com/?world=mars Geody Mars] World's search engine that supports [[NASA World Wind]], [[Celestia]], and other applications. * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3426539.stm BBC News update on Mars Express' findings of polar water ice and water-eroded features on the surface] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4285119.stm BBC News Mars pictures reveal frozen sea] * [http://dualmoments.com/marsrovers/index.html Be on Mars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102181818/http://www.dualmoments.com/marsrovers/index.html |date=2022-11-02 }} Anaglyphs from the Mars Rovers (3D) * [http://www.space-nasa.com/02-apr-2007-esa-1.html 04/02/07: ESA Prepares for a Human Mission to Mars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130202708/http://www.space-nasa.com/02-apr-2007-esa-1.html |date=2010-01-30 }} * [http://onmars.jpl.nasa.gov/ NASA/JPL OnMars WMS Server for Mars Data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090705142931/http://onmars.jpl.nasa.gov/ |date=2009-07-05 }} * [http://www.lpi.usra.edu/expmars/images.html Exploring Mars: Image Center] {{পোখালি (সৌৰজগত)}} {{সৌৰজগত}} [[শ্ৰেণী:গ্ৰহ]] [[শ্ৰেণী:সৌৰজগত]] stu1hh3i3ka4img7b1hg70p7anant8s 0 7370 645361 640085 2026-10-16T00:50:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645361 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |holiday_name=বৰদিন |image=Nativity tree.jpg |imagesize=250px |caption=বৰদিনৰ সজ্জা |nickname= খ্ৰীষ্টমাছ<br />[[নোয়েল]]<br />[[ইয়ুল]]<br />ফিষ্ট অফ নেটিভিটি |observedby=[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]]<br />একাধিক অ-খ্ৰীষ্টান সম্প্ৰদায়<ref name="nonXians">[http://downloads.bbc.co.uk/worldservice/learningenglish/entertainment/scripts/multifaith_christmas.pdf Christmas as a Multi-faith Festival]—BBC News. Retrieved 2008-09-30.</ref> |date=২৫ ডিচেম্বৰ |observances=উপহাৰ প্ৰদান, গিৰ্জাত উপাসনা, পাৰিবাৰিক সন্মিলন, গৃহসজ্জা |longtype=[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টীয়]], সাংস্কৃতিক |type=christian |significance=প্ৰথানুসাৰে যীশুখ্ৰীষ্টৰ জন্ম-তিথি |relatedto= }} '''বৰদিন''' বা '''খ্ৰীষ্টমাছ''' ({{Lang-en|'''Christmas'''}}<ref>[http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/jfa-ha/index-eng.cfm Canadian Heritage – Public holidays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124102246/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/jfa-ha/index-eng.cfm |date=2009-11-24 }} — ''Government of Canada''. Retrieved November 27, 2009.</ref> বা '''Christmas Day'''<ref>[http://www.opm.gov/Operating_Status_Schedules/fedhol/2009.asp 2009 Federal Holidays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116140821/http://www.opm.gov/Operating_Status_Schedules/fedhol/2009.asp |date=2013-01-16 }} — ''U.S. Office of Personnel Management''. Retrieved November 27, 2009.</ref><ref>[http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_073741 Bank holidays and British Summer time] — ''HM Government''. Retrieved November 27, 2009.</ref>) [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]ৰ লোকসকলে পালন কৰা এক ধৰ্মীয় [[উৎসৱ]]। [[২৫ ডিচেম্বৰ]] তাৰিখে [[যীশু|যীশুখ্ৰীষ্টৰ]] জন্ম-তিথি উপলক্ষ্যে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়।<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/christmas Christmas], ''Merriam-Webster''. Retrieved October 6, 2008.<br />"[http://encarta.msn.com/encnet/refpages/RefArticle.aspx?refid=761556859 Christmas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923205619/http://encarta.msn.com/encnet/refpages/RefArticle.aspx?refid=761556859 |date=2009-09-23 }}," ''MSN Encarta''. Retrieved October 6, 2008. 2009-10-31.</ref><ref name="CathChrit">[http://www.newadvent.org/cathen/03724b.htm "Christmas"], ''The Catholic Encyclopedia'', 1913.</ref> এই দিনটো যীশুৰ প্ৰকৃত জন্মদিন হয় নে নহয় জনা নাযায়। আদিযুগীয় খ্ৰীষ্টানসকলৰ বিশ্বাস অনুসৰি, এই তাৰিখৰ ঠিক ন [[মাহ]] পূৰ্বে যীশুৱে মেৰীৰ গৰ্ভত প্ৰবেশ কৰে। সম্ভবতঃ, এই হিচাপ অনুসৰিয়েই ২৫ ডিচেম্বৰ তাৰিখটোকে যীশুৰ জন্ম তাৰিখ ধৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=How December 25 Became Christmas, Biblical Archaeology Review, Retrieved 2009-12-13 |url=http://www.bib-arch.org/e-features/christmas.asp |access-date=2011-12-21 |archivedate=2012-12-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121218034441/http://www.bib-arch.org/e-features/christmas.asp |deadurl=yes }}</ref> অন্যমতে ই হৈছে এক ঐতিহাসিক ৰোমান উৎসৱ<ref name="SolInvictus">"[http://encarta.msn.com/encyclopedia_761556859_1____4/christmas.html#s4 Christmas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831160612/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761556859_1____4/Christmas.html#s4 |date=2009-08-31 }} {{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090831160612/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761556859_1____4/Christmas.html |archivedate=2009-08-31 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761556859_1____4/Christmas.html |access-date=2023-09-28 |deadurl=yes}}", ''Encarta''<br />Roll, Susan K., ''Toward the Origins of Christmas'', (Peeters Publishers, 1995), p.130.<br />Tighe, William J., "[http://touchstonemag.com/archives/article.php?id=16-10-012-v Calculating Christmas]". [https://web.archive.org/web/20090831160612/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761556859_1____4/Christmas.html Archived] 2009-10-31.</ref> অথবা উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ দক্ষিণ অয়নান্ত দিবসৰ অনুষঙ্গত ২৫ ডিচেম্বৰ তাৰিখে যীশুৰ জন্মজয়ন্তী পালনৰ প্ৰথাটোৰ সূত্ৰপাত হয়।<ref name="Newton">Newton, Isaac, ''[http://www.gutenberg.org/files/16878/16878-h/16878-h.htm Observations on the Prophecies of Daniel, and the Apocalypse of St. John]'' (1733). Ch. XI.<br />A sun connection is possible because Christians consider Jesus to be the "sun of righteousness" prophesied in Malachi 4:2.</ref> বৰদিন [[বৰদিনৰ ছুটি]]ৰ কেন্দ্ৰীয় দিন আৰু খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম্মৰ বাৰ দিন ব্যাপী [[খ্ৰীষ্টমাছটাইড]] অনুষ্ঠানৰ সূচনাদিবস।<ref name="CRI-Christmastide">{{cite web|url = http://www.cresourcei.org/cyxmas.html|title = The Christmas Season|publisher = CRI / Voice, Institute|accessdate = 2008-12-25|archivedate = 2008-12-17|archiveurl = https://web.archive.org/web/20081217034734/http://www.cresourcei.org/cyxmas.html|deadurl = yes}}</ref> প্ৰকৃতিগতভাৱে এটি [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টীয়]] ধৰ্মানুষ্ঠান হোৱা সত্ত্বেও, একাধিক অ-খ্ৰীষ্টান সম্প্ৰদায়ও মহা সমাৰোহে বৰদিন উৎসৱ পালন কৰে।<ref name="nonXians" /><ref>[http://www.siouxcityjournal.com/lifestyles/leisure/article_9914761e-ce50-11de-98cf-001cc4c03286.html Non-Christians focus on secular side of Christmas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091114085432/http://www.siouxcityjournal.com/lifestyles/leisure/article_9914761e-ce50-11de-98cf-001cc4c03286.html |date=2009-11-14 }} — ''Sioux City Journal''. Retrieved November 18, 2009.</ref> আনকি কোনো কোনো ঠাইত উৎসৱৰ আয়োজনত [[প্ৰাক-খ্ৰীষ্টীয়]] আৰু [[ধৰ্মনিৰপেক্ষতা|ধৰ্মনিৰপেক্ষ]] বিষয়ভাবনাৰ সমাবেশও দেখা যায়। উপহাৰ প্ৰদান, [[খ্ৰীষ্টীয় সংগীত|সংগীত]], [[খ্ৰীষ্টমাছ কাৰ্ড]]ৰ বিনিময়, [[গিৰ্জা]]ত ধৰ্মোপাসনা, ভোজ, আৰু [[খ্ৰীষ্টমাছ বৃক্ষ]], [[খ্ৰীষ্টমাছ আলোকসজ্জা|আলোকসজ্জা]], মালা, [[মিছলটো]], [[যীশুৰ জন্মদৃশ্য]] আদিৰ সমন্বিত এক বিশেষ ধৰণৰ সাজসজ্জাৰ প্ৰদৰ্শনী আধুনিক কালৰ বৰদিন উৎসৱ উদযাপনত অঙ্গ। কোনো কোনো দেশে [[ফাদাৰ খ্ৰীষ্টমাছ]] ([[উত্তৰ আমেৰিকা]], [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আৰু [[আয়াৰলেণ্ড]]ত [[ছাণ্টাক্লজ]])-এ শিশুসকলৰ বাবে উপহাৰ অনাৰ উপকথাটো বেছ জনপ্ৰিয়।<ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/16329025 "Poll: In a changing nation, Santa endures"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101231210849/http://www.msnbc.msn.com/id/16329025 |date=2010-12-31 }}, Associated Press, December 22, 2006. Retrieved November 18, 2009.</ref> উপহাৰ প্ৰদানৰ ৰীতি সহ বৰদিন উৎসৱৰ নানা অনুষঙ্গ খ্ৰীষ্টানৰ লগতে অ-খ্ৰীষ্টানসকলৰ অৰ্থনীতিত বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই উৎসৱ উপলক্ষ্যে ব্যৱসায়-বাণিজ্য আৰু কিনা-বেছাৰ এক বিশেষ বতৰ চলে। বিগত কেইবাটাও শতাব্দীধৰি বিশ্বৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বৰদিনৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰভাৱ লাহে লাহে প্ৰসাৰিত হোৱা দেখা গৈছে। [[ভাৰত|ভাৰততো]] বৰদিন এটা ৰাষ্ট্ৰীয় ছুটীৰ দিন। ==নামৰ উৎপত্তি== ইংৰাজী শব্দ খ্ৰীষ্টমাছ হৈছে ‘খ্ৰীষ্টৰ মাছ’ (মাছ মানে উৎসৱ) ৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ১০৩৮ চনত এই শব্দটো ক্ৰীষ্টেছমেছ আৰু ১১৩১ চনত ক্ৰীষ্টেছ-মেছ বুলি লিপিবদ্ধ হিচাপে পোৱা গৈছে।<ref name="CathChrit"/> Crīstৰ (মূল শব্দ Crīstes) গ্ৰীক ৰূপ Khrīstos (Χριστός)ৰ হিব্ৰু ভাষাৰ Māšîaḥ (מָשִׁיחַ), 'মচীহা'ৰ অনুবাদ<ref>{{cite book|title=God's human face: the Christ-icon |url=https://archive.org/details/godshumanfacechr0000scho |first=Christoph |last=Schoenborn |year=1994 |isbn=978-0-89870-514-0 |page=[https://archive.org/details/godshumanfacechr0000scho/page/154 154]}}</ref><ref>{{cite book|title=Sinai and the Monastery of St. Catherine |url=https://archive.org/details/sinaimonasteryof0000gale_j6p6 |first=John |last=Galey |year=1986 |isbn=978-977-424-118-5 |page=[https://archive.org/details/sinaimonasteryof0000gale_j6p6/page/92 92]}}</ref> আৰু mæsse লেটিন missa, খ্ৰীষ্টীয় উদযাপনৰ অনুবাদ।<ref>{{Cite web|title=Christmas {{!}} Origin, Definition, Traditions, History, & Facts {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Christmas|access-date=December 22, 2021|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> ২২ ডিচেম্বৰৰ মকৰ সংক্ৰান্তিৰ পিছত উত্তৰ গোলাৰ্ধত দিন ক্ৰমাৎ দিন দীঘল বা বৰ হবলৈ আৰম্ভ হয়। আকৌ খ্ৰীষ্টানসকলৰ বাবে [[যীশু|যীশুৰ]] জন্মদিনক সৰ্বোত্তম দিন বুলি গণ্য কৰা হয়, গতিকে এই দিনটোক বৰদিন বুলি কোৱা হয়। ইংৰাজৰ শাসনকালত ইংৰাজে এই দিনটোক বিশেষ কৰি তুলিবলৈ হিন্দীত ‘বড়া দিন’ বুলি অভিহিত কৰিছিল। ভাৰতীয়সকলে এই দিনটোক গুৰুত্ব দি বিশেষ দিন বুলি গণ্য কৰাৰ উদ্দেশ্যে ইংৰাজে এই উৎসৱক ভাৰতীয় ভাষাত ‘বড়া দিন’ বুলি অভিহিত কৰিছিল। সেই বড়াদিন অসমীয়াত বৰদিনলৈ হ'ল। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} {{Festival stub}} [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] [[শ্ৰেণী:খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] cgekuhuokxl5mg4g4sx7ozhjytj5ecd 0 7802 645241 644529 2026-10-15T15:50:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645241 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}[[চিত্ৰ:Religious syms.svg|thumb|250px|বিশ্বৰ প্ৰধান ধৰ্ম কিছুমানৰ প্ৰতীক চিহ্ন, বাঁওফালৰ পৰা সোঁফাললৈ ক্ৰমান্বয়ে :<br /> ১: [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]], [[ইহুদী ধৰ্ম]], [[হিন্দু ধৰ্ম]]<br /> ২: [[ইছলাম]], [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[শ্বিণ্ট'|শিন্তো ধৰ্ম]]<br /> ৩: [[শিখ ধৰ্ম]], [[বাহাই ধৰ্ম]], [[জৈন ধৰ্ম]]]] '''ধৰ্ম''' হৈছে মনোনীত আচৰণ, নৈতিকতা, বিশ্বাস, বিশ্বদৰ্শন, গ্ৰন্থ, পবিত্ৰ স্থান, ভৱিষ্যতবাণী, নৈতিকতা বা সংগঠনৰ এক সামাজিক-সাংস্কৃতিক প্ৰণালী। ই অতিপ্ৰাকৃতিক, অতীন্দ্ৰিয় আৰু আধ্যাত্মিক উপাদানৰ সৈতে মানৱতাৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/religion|title=Religion - Definition of Religion by Merriam-Webster|access-date=2019-12-16}}</ref> কিন্তু ধৰ্ম কিহৰ দ্বাৰা গঠিত হয় তাক লৈ কোনো পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ সহমত নাই।<ref>{{cite book |last1=Morreall |first1=John |last2=Sonn |first2=Tamara |title=50 Great Myths of Religion |chapter=Myth 1: All Societies Have Religions |date=2013 |publisher=[[John Wiley & Sons|Wiley]]-Blackwell|isbn=978-0-470-67350-8 |pages=12–17}}</ref> <!-- '''Religion''' is a collection of [[cultural systems]], [[belief systems]], and [[worldviews]] that establishes symbols that relate humanity to [[spirituality]] and, sometimes,<!--not all religions concern themselves with morality to moral values.<ref>While religion is difficult to define, one standard model of religion, used in [[religious studies]] courses, was proposed by [[Clifford Geertz]], who simply called it a "cultural system" (Clifford Geertz, ''Religion as a Cultural System'', 1973). A critique of Geertz's model by [[Talal Asad]] categorized religion as "an [[anthropology|anthropological]] category." (Talal Asad, ''The Construction of Religion as an Anthropological Category'', 1982.)</ref> Many religions have [[mythology|narratives]], [[symbol]]s, [[tradition]]s and sacred histories that are intended to give [[Meaning of life|meaning to life]] or to explain the [[origin of life]] or the [[universe]]. They tend to derive [[Moral code|morality]], [[ethics]], [[religious law]]s or a preferred [[lifestyle (sociology)|lifestyle]] from their ideas about the [[cosmos]] and [[human nature]]. The word ''religion'' is sometimes used interchangeably with ''[[faith]]'' or ''[[belief system (disambiguation)|belief system]]'', but religion differs from private belief in that it has a public aspect. Most religions have organized [[religious behaviour|behaviors]], including [[clergy|clerical hierarchies]], a definition of what constitutes adherence or membership, [[local church|congregation]]s of [[laity]], regular meetings or services for the purposes of veneration of a [[deity]] or for [[prayer]], holy places (either natural or architectural), and/or [[scripture]]s. The practice of a religion may also include [[sermon]]s, commemoration of the activities of a [[god]] or [[gods]], [[sacrifice]]s, [[festival]]s, [[Banquet|feasts]], [[trance]], [[initiation]]s, [[funeral|funerary services]], [[matrimony|matrimonial services]], [[meditation]], [[music]], [[art]], [[dance]], [[Community service|public service]], or other aspects of human culture. The [[development of religion]] has taken different forms in different cultures. Some religions place an emphasis on belief, while others emphasize practice. Some religions focus on the subjective experience of the religious individual, while others consider the activities of the religious community to be most important. Some religions claim to be universal, believing their [[law]]s and [[cosmology]] to be binding for everyone, while others are intended to be practiced only by a closely defined or localized group. In many places religion has been associated with public institutions such as [[education]], [[hospital]]s, the [[family]], [[government]], and [[politics|political]] hierarchies. Anthropologists John Monoghan and Peter Just state that, "it seems apparent that one thing religion or belief helps us do is deal with problems of human life that are significant, persistent, and intolerable. One important way in which religious beliefs accomplish this is by providing a set of ideas about how and why the world is put together that allows people to accommodate anxieties and deal with misfortune."<ref>{{cite book |title= Social & Cultural Anthropology|url= https://archive.org/details/socialculturalan0000mona|edition= |last1= Monaghan|first1= John |last2= Just |first2= Peter |year= 2000|publisher= Oxford University Press|location= New York|isbn= 978-0-19-285346-2|page= [https://archive.org/details/socialculturalan0000mona/page/124 124]}}</ref> Some academics [[Study of religion|studying the subject]] have divided religions into three broad categories: [[world religions]], a term which refers to [[Transculturation|transcultural]], [[international]] faiths; [[indigenous religions]], which refers to smaller, culture-specific or nation-specific religious groups; and [[new religious movements]], which refers to recently developed faiths.<ref>Harvey, Graham (2000). ''Indigenous Religions: A Companion''. (Ed: Graham Harvey). London and New York: Cassell. Page 06.</ref> One modern academic theory of religion, [[social constructionism]], says that religion is a modern concept that suggests all [[spirituality|spiritual]] practice and [[worship]] follows a model similar to the [[Abrahamic religions]] as an orientation system that helps to interpret reality and define human beings,<ref>Vergote, Antoine, ''Religion, belief and unbelief: a psychological study'', Leuven University Press, 1997, p. 89</ref> and thus religion, as a concept, has been [[Reification (fallacy)|applied inappropriately]] to non-Western cultures that are not based upon such systems, or in which these systems are a substantially simpler construct. --> == ধৰ্মসমূহ == === ভাৰতীয় ধৰ্মসমূহ === {{Pie chart |thumb = right |caption = ভাৰতত ধৰ্ম (২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি)<ref name="Firstpost_Aug2016">{{cite news |url=http://firstpost.com/india/india-has-79-8-percent-hindus-14-2-percent-muslims-2016-census-data-on-religion-2407708.html |title=India has 79.8% Hindus, 14.2% Muslims, says 2011 census data on religion |work=Firstpost |date=26 August 2016 |access-date=14 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426050938/https://www.firstpost.com/india/india-has-79-8-percent-hindus-14-2-percent-muslims-2011-census-data-on-religion-2407708.html |url-status=dead |archive-date=26 April 2020}}</ref><!--PLEASE DON'T ALTER THIS PIE CHART OR ITS SOURCE. The Census of India has "officially recognised" six religions in India: Hinduism, Islam, Christianity, Sikhism, Buddhism and Jainism. The rest of all the religions are placed in "Others" category and those not following any religion are placed under "Not stated".--> |label1 = [[হিন্দু ধৰ্ম]] |value1 = 79.8 |color1 = Orange |label2 = [[ইছলাম ধৰ্ম]] |value2 = 14.2 |color2 = Green |label3 = [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] |value3 = 2.3 |color3 = DarkOrchid |label4 = [[শিখ ধৰ্ম]] |value4 = 1.7 |color4 = OrangeRed |label5 = [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] |value5 = 0.7 |color5 = Yellow |label6 = [[সৰনা ধৰ্ম]] |value6 = 0.4 |color6 = DarkRed |label7 = [[জৈন ধৰ্ম]] |value7 = 0.4 |color7 = DarkOrange |label8 = অন্যান্য ধৰ্ম |value8 = 0.3 |color8 = LightGray |label9 = উল্লেখ নকৰা |value9 = 0.2 |color9 = Gray }} ==== হিন্দু ধৰ্মৰ শাখা ==== * [[একশৰণ নাম ধৰ্ম]] / [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] * [[শাক্তধৰ্ম]] * শৈৱ ধৰ্ম * সৌৰপন্থী ==== জনজাতীয় ধৰ্মসমূহ ==== {{Div col|2}} * [[টাই জাতীয় ধৰ্ম]] * [[ডনি-প'ল']] * [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] * [[বাথৌ ধৰ্ম]] * [[সনামহী ধৰ্ম]] * [[সৰনা ধৰ্ম]] * [[সাৰি ধৰ্ম]] {{Div col end}} === এছিয়াৰ ধৰ্মসমূহ === {{Div col|2}} * আইনু ধৰ্ম * [[কনফুচিয়াছ ধৰ্ম]] * কাজাৱেন ধৰ্ম * কাপাতিয়ান ধৰ্ম * কাহাৰিনগান ধৰ্ম * ক্ৰামাধৰ্ম * কিৰাতি ধৰ্ম * খুন্দা ৱিৱিতান ধৰ্ম * [[তাওবাদ|তাও ধৰ্ম]] * পেমেনা ধৰ্ম * বন ধৰ্ম * মানি ধৰ্ম * মালিন ধৰ্ম * মাৰাপু ধৰ্ম * মুন ধৰ্ম * মো ধৰ্ম * [[শ্বিণ্ট'|শিন্তো ধৰ্ম]] {{Div col end}} === [[আব্ৰাহামিক ধৰ্ম]]সমূহ === {{Div col|2}} * [[ইছলাম]] * [[ইহুদী ধৰ্ম]] * [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]] * [[বাহাই ধৰ্ম]] {{Div col end}} === অন্যান্য ধৰ্মসমূহ === {{Div col|2}} * ওবেয়াহ ধৰ্ম * [[জৰথুষ্ট্ৰবাদ]] * [[বুছংগো ধৰ্ম]] * [[মাছাই ধৰ্ম]] * ৱিন্তি ধৰ্ম {{Div col end}} == ধৰ্মীয় মতবাদসমূহ== * আস্তিকতাবাদ ** [[একেশ্বৰবাদ]] ** দ্বৈতবাদ ** [[বহু-ঈশ্বৰবাদ]] * [[নাস্তিকতা|নাস্তিকতাবাদ]] ** ''[[চাৰ্বাক দৰ্শন]]'' * [[অজ্ঞেয়বাদ]] * ধৰ্মনিৰপেক্ষতাবাদ * [[মানৱতাবাদ]] == গ্ৰন্থসম্ভাৰ == <div class="references-small"> * Saint Augustine; ''The Confessions of Saint Augustine'' (John K. Ryan translator); Image (1960), ISBN 0-385-02955-1. * Descartes, René; ''Meditations on First Philosophy''; Bobbs-Merril (1960), ISBN 0-672-60191-5. * Barzilai, Gad; ''Law and Religion''; The International Library of Essays in Law and Society; Ashgate (2007),ISBN 978-0-7546-2494-3 * Durant, Will (& Ariel (uncredited)); ''Our Oriental Heritage''; MJF Books (1997), ISBN 1-56731-012-5. * Durant, Will (& Ariel (uncredited)); ''Caesar and Christ''; MJF Books (1994), ISBN 1-56731-014-1 * Durant, Will (& Ariel (uncredited)); ''The Age of Faith''; Simon & Schuster (1980), ISBN 0-671-01200-2. * [[Marija Gimbutas]] 1989. ''The Language of the Goddess''. Thames and Hudson New York * Gonick, Larry; ''The Cartoon History of the Universe''; Doubleday, vol. 1 (1978) ISBN 0-385-26520-4, vol. II (1994) ISBN#0-385-42093-5, W. W. Norton, vol. III (2002) ISBN 0-393-05184-6. * Haisch, Bernard ''The God Theory: Universes, Zero-point Fields, and What's Behind It All'' -- discussion of science vs. religion ([http://www.thegodtheory.com/preface.html Preface] {{Webarchive|url=https://archive.ph/20121204150309/http://www.thegodtheory.com/preface.html |date=2012-12-04 }}), Red Wheel/Weiser, 2006, ISBN 1-57863-374-5 *Lao Tzu; ''Tao Te Ching'' (Victor H. Mair translator); Bantam (1998). *Marx, Karl; "Introduction to A Contribution to the Critique of Hegel’s Philosophy of Right", ''Deutsch-Französische Jahrbücher'', (1844). *Saler, Benson; "Conceptualizing Religion: Immanent Anthropologists, Transcendent Natives, and Unbounded Categories" (1990), ISBN 1-57181-219-9 *''The Holy Bible'', King James Version; New American Library (1974). *''The Koran''; Penguin (2000), ISBN 0-14-044558-7. *''The Origin of Live & Death'', African Creation Myths; Heinemann (1966). *''Poems of Heaven and Hell from Ancient Mesopotamia''; Penguin (1971). *''The World Almanac'' (annual), World Almanac Books, ISBN 0-88687-964-7. *''[http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/160/11/1965 The Serotonin System and Spiritual Experiences]'' - American Journal of Psychiatry 160:1965-1969, November 2003. *United States Constitution *''Selected Work'' Marcus Tullius Cicero *''The World Almanac'' (for numbers of adherents of various religions), 2005 *Religion [First Edition]. Winston King. ''Encyclopedia of Religion''. Ed. Lindsay Jones. Vol. 11. 2nd ed. Detroit: Macmillan Reference USA, 2005. p7692-7701. *''World Religions and Social Evolution of the Old World Oikumene Civilizations: A Cross-cultural Perspective'' by [[Andrey Korotayev]], Lewiston, NY: Edwin Mellen Press, 2004, ISBN 0-7734-6310-0. *{{Cite book| last = Brodd | first = Jefferey | authorlink = | coauthors = | title = World Religions | publisher = Saint Mary's Press | year = 2003 | location = Winona, MN | pages = | url =https://archive.org/details/worldreligionsvo00unse| doi = | isbn = 978-0-88489-725-5}} '''On religion definition''': *The first major study: [[Émile Durkheim|Durkheim, Emile]] (1976) ''The Elementary Forms of the Religious Life.'' London: George Allen & Unwin (in French 1912, English translation 1915). * [[Wilfred Cantwell Smith]] ''The Meaning and End of Religion'' (1962) notes that the concept of religion as an ideological community and system of doctrines, developed in the 15th and 16th centuries CE. *A distillation of the Western folk category of religion: [[Clifford Geertz|Geertz, Clifford]]. 1993 [1966]. ''[https://web.archive.org/web/20070925190332/http://resources.theology.ox.ac.uk/library/data/pdf/THD0111.pdf Religion as a cultural system]''. pp.&nbsp; 87–125 in Clifford Geertz, ''[http://books.google.com/books?hl=it&lr=&id=BZ1BmKEHti0C The Interpretation of Cultures: Selected Essays]''. London: Fontana Press. *An [[operational definition]]: [[Anthony F. C. Wallace|Wallace, Anthony F. C.]] 1966. ''Religion: An Anthropological View''. New York: Random House. (p.&nbsp; 62-66) *A recent overview: ''[http://www.anpere.net/2007/2.pdf A Scientific Definition of Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180917191031/http://www.anpere.net/2007/2.pdf |date=2018-09-17 }}''. By Ph.D. James W. Dow. * Origines de l'homme - De la matière à la conscience, ''Yves Coppens'', De Vive Voix, Paris, 2010 * La preistoria dell’uomo, ''Yves Coppens'', Jaka Book, Milano, 2011 '''Studies of religion in particular geographical areas''': * A. Khanbaghi. ''The Fire, the Star and the Cross: Minority Religions in Medieval and Early Modern Iran'' (IB Tauris; 2006) 268 pages. Social, political and cultural history of religious minorities in Iran, c. 226-1722 AD. </div> == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} {{Wikiquote}} *[https://web.archive.org/web/20160110065737/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/religion.htm Religion Statistics] from ''UCB Libraries GovPubs'' *{{dmoz|Society/Religion_and_Spirituality}} *[http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100129202506/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |date=2010-01-29 }} by Adherents.com August 2005 *[http://www.iacsr.com/ IACSR - International Association for the Cognitive Science of Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170612015314/http://www.iacsr.com/ |date=2017-06-12 }} *[http://www.as.ua.edu/rel/studyingreligion.html Studying Religion] - Introduction to the methods and scholars of the academic study of religion *[http://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/critique-hpr/intro.htm#05 A Contribution to the Critique of Hegel’s Philosophy of Right] - Marx's original reference to religion as the ''opium of the people''. *[http://www.law.harvard.edu/students/orgs/hrj/iss16/gunn.shtml The Complexity of Religion and the Definition of “Religion” in International Law] Harvard Human Rights Journal article from the President and Fellows of Harvard College(2003) [[শ্ৰেণী:ধৰ্ম]] aauxufvb1v1vv1szvtlxm41le7t81mx 0 25253 645314 599390 2026-10-15T18:03:32Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645314 wikitext text/x-wiki {{Taxobox || name = পদিনা |image = mentha_arvensis_2005.08.28_09.49.00.jpg |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Lamiales]] |familia = [[Lamiaceae]] |genus = ''[[Mentha]]'' |species = '''''M. arvensis''''' |binomial = ''Mentha arvensis'' |binomial_authority = [[কাৰ্ল লিনিয়াছ|L.]] |}} '''পদিনা''' ({{Lang-en|Field Mint}}, {{Lang|en|Wild Mint}} বা {{Lang|en|Corm Mint}}) এবিধ লতাজাতীয় সুগন্ধি শাক। এই শাক প্ৰধানকৈ [[ইউৰোপ]] মহাদেশৰ [[নাতিশীতোষ্ণ]] অঞ্চল, [[এছিয়া]] মহাদেশৰ পশ্চিম আৰু মধ্য অঞ্চল, পূব [[ছাইবেৰিয়া]] আৰু [[দক্ষিণ আমেৰিকা]]ত পোৱা যায়।<ref name=empp>Euro+Med Plantbase Project: [http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=111936&PTRefFk=500000 ''Mentha arvensis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718044612/http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=111936&PTRefFk=500000 |date=2011-07-18 }}</ref><ref name=grin>Germplasm Resources Information Network: [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?24069 ''Mentha arvensis'']</ref><ref name=fnwe>Flora of NW Europe: [http://ip30.eti.uva.nl/BIS/flora.php?selected=beschrijving&menuentry=soorten&id=3517 ''Mentha arvensis'']</ref> == বৰ্ণনা == ই এবিধ সৰু [[ঘাঁহ]]জাতীয় উদ্ভিদ। পদিনাৰ গছ ওখই ১০-৬০ ছেণ্টিমিটাৰ হয়। ইয়াৰ [[পাত]]বোৰ কিছু খহটা, আকৃতিত প্ৰায় গোলাকাৰ আৰু পাতত কিছুমান একেবাৰে মিহি শুং থাকে। [[পাত]]বোৰ প্ৰায় ২-২.৫ ছে. মি. দীঘল আৰু ১-২ ছে.মি. বহল হয়। [[ফুল]]ৰ ৰং ডাঠ বেঙুনীয়া (purple)।<ref name=fnwe/><ref name=blamey>Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). ''Flora of Britain and Northern Europe''. ISBN 0-340-40170-2</ref><ref name=rhs>Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. Macmillan ISBN 0-333-47494-5.</ref><ref name="সঞ্জীৱনী"> পদিনা: দিব্যজ্যোতি ভুঞা, সঞ্জীৱনী, দৈনিক অসম, ২৯ মে’ ২০১২</ref> ইয়াৰ পাত সুগন্ধি। == বৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন == পদিনাৰ বৈজ্ঞানিক নাম ''{{Lang|en|Mentha arvensis}}''। ইয়াৰ পাঁচটা উপ-[[প্ৰজাতি (জীৱবিদ্যা)|প্ৰজাতি]] আছে। সেইবোৰ হ’ল:<ref name=empp/> # ''Mentha arvensis'' উপ-প্ৰজাতি ''arvensis''. # ''Mentha arvensis'' উপ-প্ৰজাতি ''agrestis'' ([[William Sole|Sole]]) Briq. # ''Mentha arvensis'' উপ-প্ৰজাতি ''austriaca'' (Jacq.) Briq. # ''Mentha arvensis'' উপ-প্ৰজাতি ''lapponica'' (Wahlenb.) Neuman # ''Mentha arvensis'' উপ-প্ৰজাতি ''palustris'' (Moench) Neumann # ''Mentha arvensis'' উপ-প্ৰজাতি ''parietariifolia'' (Becker) Briq. == ঔষধি গুণ == পদিনাৰ পাতত কটু আৰু তিক্ত ৰস থাকে। ই অৰুচি নাশক আৰু কফৰ বাবে হিতকাৰী। ইয়াত [[খাদ্যপ্ৰাণ]] ‘ক’ যথেষ্ট পৰিমাণে থাকে।<ref name="সঞ্জীৱনী"/> ইয়াৰ উপৰিও আন বহুতো বেমাৰত পদিনা উপযোগী।<ref name="সঞ্জীৱনী"/> * পেট ফুলা, অভোক লগা আদি বেমাৰত পদিনাৰ পাত, [[তুলসী]] পাত, [[জালুক]] আৰু [[আদা]] পানীত মিহলাই উতলাই সেই পানী খালে উপশম পোৱা যায়। * পদিনাৰ ৰস নাকত দিলে অতিমাত্ৰা চৰ্দিৰ পৰা উপশম পোৱা যায়। * পদিনাৰ পাত পুৰি সেই ছাইৰে দাঁত ঘঁহিলে দাঁতৰ আলু মজবুত হয়। * তীব্ৰ পেটৰ বিষত পদিনাৰ ৰস আৰু আদাৰ ৰসত অলপ নিমখ মিহলাই খালে বিষ কমে। * [[বিছা]]ই ডাকিলে পদিনাৰ পাত মোহাৰি লগাব লাগে। * বমি বমি ভাব বা তীব্ৰ হিকটি আহিলে পদিনাৰ ৰস সেৱন কৰিব লাগে। * [[কলেৰা]] ৰোগ হোৱা ঠাইত এই ৰোগৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ পদিনাৰ ৰস, [[মৌ]] আৰু [[নেমু]]ৰ ৰসৰ মিশ্ৰণ খালে ই প্ৰতিষেধক হিচাপে কাম কৰে। * [[জণ্ডিচ]] ৰোগত পদিনাৰ ৰস খালে ৰোগী আৰোগ্য হয়। * খৰ-খজুৱতি হোৱা ঠাইত পদিনাৰ পাত থেতেলি লৈ তাৰ প্ৰলেপ দিব লাগে। * পেটৰ হোৱা কৃমিৰ পৰা উপশম পাবৰ বাবেও পদিনাৰ ৰস উপযোগী। * পদিনাৰ পাতৰ গোন্ধে মহ-মাখি আঁতৰাই ৰখাতো সহায় কৰে। * আনকি [[টাইফইড]], [[নিউমোনিয়া]] আদি ৰোগতো পদিনা উপযোগী। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commons|Field Mint|পদিনা}} * [https://web.archive.org/web/20100723235310/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4745,4779,4780 Jepson Manual Treatment] * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=MEAR4 USDA Plants Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080922174202/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=MEAR4 |date=2008-09-22 }} * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Mentha+arvensis Photo gallery] [[শ্ৰেণী:তৃণ]] [[শ্ৰেণী:শাক]] 4jo0z0u90oglzmncj4elk2p0tqdgtwu 0 28135 645204 637248 2026-10-15T15:25:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645204 wikitext text/x-wiki {{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}} {{WW2InfoBox}} '''দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ''' ({{lang-en|World War II}}) বুলিলে ১৯৩৯ চনৰ পৰা ১৯৪৫ চনৰ কালছোৱাত, সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি হোৱা যুদ্ধলানিকে বুজা যায়। বিশ্বৰ মহাশক্তি সমূহৰ লগতে, প্ৰায় সকলোবোৰ দে‍শেই জড়িত হৈ পৰা এই যুদ্ধত দুটি বিপৰীত সামৰিক জোঁটৰ সৃষ্টি হয়, [[মিত্ৰশক্তি]] আৰু [[অক্ষীয়শক্তি]]। এই মহাসমৰক ইতিহাসৰ সকলোতকৈ বিস্তৃত যুদ্ধ বুলি ধৰা হয়, য'ত ১০ কোটিতকৈয়ো অধিক লোকে সামৰিক সেৱা আগবঢ়াইছিল। যুদ্ধত আগভাগ লোৱা জাতি সমূহে এই সময়ছোৱাত নিজৰ সকলো অৰ্থনৈতিক, ঔদ্যোগিক আৰু বৈজ্ঞানিক সমল এই যুদ্ধৰ বাবে প্ৰয়োগ কৰিছিল, যাৰ বাবে সামৰিক আৰু অসামৰিক সমলসমূহৰ পাৰ্থক্যই নোহোৱা হৈ গৈছিল। [[ইহুদী গণহত্যা|হ'ল'কাষ্ট]] ([[এডল্ফ হিটলাৰ|হিটলাৰৰ]] দ্বাৰা ৬০ লাখ [[ইহুদী লোক|ইহুদী]] হত্যা)-কে ধৰি অসামৰিক লোকৰ গণহত্যা, হিৰোচিমা আৰু নাগাচাকিত পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ, ইত্যদিৰ বাবে কুখ্যাত এই যু্দ্ধত ৫ পৰা ৭ কোটিমান লোকৰ মৃত্যু হৈছিল। এই পৰিসংখ্যাৰ পৰা ক'ব পাৰি যে, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ মানৱ ইতিহাসৰ সকলোতকৈ ঘাতক যুদ্ধ আছিল।<ref>{{Cite book|title=The Complete Illustrated History of World War Two: An Authoritative Account of the Deadliest Conflict in Human History with Analysis of Decisive Encounters and Landmark Engagements|first=Donald|last=Sommerville|publisher=Lorenz Books|year=2008|page=5|isbn=0-7548-1898-5}}</ref> যদিও [[জাপান]]ৰ সম্ৰাট ইতিমধ্যেই ১৯৩৭ চনত [[চীন গণৰাজ্য]]<ref>{{Cite book|first1=David P|last1=Barrett|last2=Shyu|title=China in the anti-Japanese War, 1937–1945: politics, culture and society. Volume 1 of Studies in modern Chinese history|publisher=Peter Lang|location=New York|year=2001|isbn=0-8204-4556-8|page=6|first2=Lawrence N|unused_data=first2-Lawrence N}}</ref>ৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল, তথাপি ১৯৩৯ চনত ১ ছেপ্টেম্বৰত [[জাৰ্মানী]]য়ে [[পোলেণ্ড]] আক্ৰমণ কৰে আৰু তাৰ ফলশ্ৰুতিত, [[ফ্ৰান্স]]ৰ লগতে [[ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য]] আৰু [[ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল]]ৰ (commonwealth) দেশ সমূহে জাৰ্মানীৰ ওপৰত যুদ্ধ ঘোষণা কৰাকে, আধিকাৰিক ভাৱে ২য় বিশ্বযুদ্ধৰ আৰম্ভণি বুলি ধৰা হয়। জাৰ্মানীয়ে ইউৰোপত এখন বিশাল সাম্ৰাজ্য গঢ়ি তোলাৰ ইচ্ছা কৰিছিল। ১৯৩৯ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনৰ ভিতৰত, এলানি অভিযান আৰু সন্ধিৰ মাজেৰে জাৰ্মানীয়ে [[ইউৰোপ]] মহাদেশৰ বহুলাংশই জয় বা বশ কৰি পেলাইছিল; নাৎসী – ছোভিয়েট সন্ধি মৰ্মে, সাধাৰণতে নিৰপেক্ষ হৈ থকা [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন|ছোভিয়েট ইউনিয়নেও]], তেওঁলোকৰ পোলেণ্ডকে ধৰি ৬খন চুবুৰীয়া দেশ পূৰ্ণ বা আংশিক ৰূপে অধিগ্ৰহণ কৰিছিল। ইংলেণ্ড আৰু ৰাষ্ট্ৰমণ্ডলেই এই সময়চোৱাত অকলশৰীয়াকৈ, জাৰ্মানীয়ে নেতৃত্ব দিয়া অক্ষশক্তিৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দি আছিল (উদাহৰণ স্বৰূপে 'উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ যুদ্ধ সমূহ' আৰু বহুদিন ধৰি চলা 'আটলাণ্টিক যুদ্ধ')। ১৯৪১ চনৰ জুন মাহত, ইউৰোপীয় অক্ষশক্তিয়ে ছোভিয়েট ইউনিয়ন আক্ৰমণ কৰে, যাৰ ফলস্বৰূপে সমৰ ইতিহাসৰ সৰ্ববৃহৎ সেনাযুদ্ধৰ আৰম্ভণি হয়, যি অক্ষশক্তিৰ মূল সামৰিক অংগ বিলাকক ব্যস্ত কৰি পেলায়। ১৯৪১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত সমগ্ৰ পূব এছিয়া আৰু ইণ্ডো-চীনক শাসন কৰিব বিচৰা জাপানৰ সম্ৰাটেও অক্ষশক্তিত যোগদান কৰে আৰু লগে আমেৰিকাৰ লগতে [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰ]]ত থকা ইউৰোপীয় উপনিবেশ বিলাক আক্ৰমণ কৰে। সোনকালেই জাপানে পশ্চিম প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ বহুলাংশ জয় কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ১৯৪২ চনত কেইবাখনো নৌ-যুদ্ধত জাপান পৰাস্ত হোৱা, উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ যুদ্ধ সমূহত পৰাজয় আৰু ষ্টেলিনগ্ৰেডৰ যুদ্ধত অক্ষশক্তিৰ শোচনীয় পৰাজয় ইত্যাদি ঘটনাক্ৰমে এই অগ্ৰগতি ৰোধ কৰে। ১৯৪৩ চনত পূব ইউৰোপৰ কেইবাখনো যুদ্ধত জাৰ্মানীৰ পৰাজয়, মিত্ৰশক্তিৰ ফেচিষ্ট ইটালী আক্ৰমণ, প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলসমূহত আমেৰিকাৰ বিজয়, ইত্যাদি পৰিঘটনাই অক্ষশক্তিক পিছ হুহুকিবলৈ বাধ্য কৰে। ১৯৪৪ চনত পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিয়ে ফ্ৰান্স আক্ৰমণ কৰে, ছোভিয়েট ইউনিয়নে ইয়াৰ হেৰোৱা অংশসমূহ উদ্ধাৰ কৰাৰ লগতে জাৰ্মানী আৰু জাৰ্মানীৰ মিত্ৰদেশসমূহ জয় কৰে। কৰে। ১৯৪৫ চনৰ ৮ মে'ত ছোভিয়েট ইউনিয়ন আৰু পোলেণ্ডৰ সেনাই বাৰ্লিন অধিকাৰ কৰি জাৰ্মানীক নিচৰ্ত ভাৱে আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰোৱাৰ লগে লগে ইউৰোপত এই যুদ্ধৰ সামৰণি পৰে। ১৯৪৪ ৰ পৰা ১৯৪৫ চনৰ ভিতৰত আমেৰিকাই জাপানৰ নৌসেনাক পৰাস্ত কৰি পশ্চিম প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ সামৰিক গুৰুত্ব থকা স্থান সমূহ পুনৰ অধিকাৰ কৰে; জাপানত পাৰমাণৱিক বোমা পেলোৱাৰ লগে লগে জাপানৰ পৰাজয় আসন্ন হৈ পৰে। ১৯৪৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত জাপানৰ সম্ৰাটে আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ মান্তি হোৱাৰ লগে লগে [[এছিয়া মহাদেশ]]তো যুদ্ধৰ সামৰণি পৰে। ১৯৪৫ চনত অক্ষশক্তিৰ ওপৰত মিত্ৰশক্তিৰ সম্পূৰ্ণ বিজয়েৰে এই যুঁজৰ সামৰণি পৰে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধই [[পৃথিৱী]]ৰ ৰাজনৈতিক সমীকৰণৰ লগতে সামাজিক পৰিগঠনো সলনি কৰি পেলায়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতা বৃদ্ধি আৰু ভৱিষ্যতৰ এনে বিবাদ সমাধান কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ জন্মহয়। এই যুদ্ধত জয়ী হোৱা সামৰিক মহাশক্তি [[আমেৰিকা]], [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]], [[চীন]], [[ইংলেণ্ড]] আৰু [[ফ্ৰান্স]] [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ [[নিৰাপত্তা পৰিষদ]]ৰ স্থায়ী সদস্য মনোনীত হয়।<ref name="The UN Security Council">{{Citation|title=The UN Security Council|url=http://www.unfoundation.org/what-we-do/issues/united-nations/the-un-security-council.html|accessdate=2012-05-15|archivedate=2012-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120620101548/http://www.unfoundation.org/what-we-do/issues/united-nations/the-un-security-council.html}}</ref> [[আমেৰিকা]] আৰু [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]] প্ৰতিদ্বন্দ্বী মহাশক্তি ৰূপে পৰিগণিত হয়, আৰু ইয়েই পৰৱৰ্তী ৪৬ বছৰ ধৰি চলি থকা "[[শীতল যুদ্ধ]]"ৰ জন্ম দিয়ে। ইতিমধ্যে [[আফ্ৰিকা]] আৰু [[এছিয়া]]ত ঔপনিবেশবাদৰ ওৰ পৰাৰ লগে লগে ইউৰোপীয় মহাশক্তি বিলাকৰ প্ৰভুত্ব কমি আহে। যুদ্ধত যিবিলাক দেশৰ ঔদ্যোগবিলাক ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হৈছিল, সেই দেশবিলাকে অৰ্থনৈতিক পুনৰুত্থানত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। যুদ্ধৰোত্তৰ পৰিস্থিতিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক সুদৃঢ় কৰাৰ অৰ্থে [[ইউৰোপ]]ত ৰাজনৈতিক জোঁটবন্ধনৰ প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ হয়। {{TOC limit}} == সময়-সূচী == ১৯৩৯ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সূচনাৰ দিন ধৰা হয়। সেই দিনটোতে [[জাৰ্মানী]]য়ে [[পোলেণ্ড]] আক্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ দুদিন পাছতে [[ব্ৰিটেইন]] আৰু ফ্ৰান্সে জাৰ্মানীৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে। [[দ্বিতীয় চীন-জাপান যুদ্ধ]]ৰ আৰম্ভণি দিন: ৭ জুলাই, ১৯৩৭-কো বিশ্বযুদ্ধৰ আৰম্ভণি বুলি ধৰা হয়<ref>{{Cite book|first=Roger|last=Chickering|title=A World at Total War: Global Conflict and the Politics of Destruction, 1937–1945|page=64|url=http://books.google.com/?id=evVPoSwqrG4C|isbn=0-275-98710-8|publisher=Cambridge University Press|year=2006 }}</ref><ref>{{Cite book|last=Fiscus|first=James W|title=Critical Perspectives on World War II|page=44|url=http://books.google.com/?id=6MTcnkLfDZAC|publisher=Rosen Publishing Group|isbn=1-4042-0065-7|year=2007}}</ref>। ব্ৰিটিছ ইতিহাসবিদ এ.জে.পি. টেইলৰ-ৰ মতে 'চীন-জাপান যুদ্ধ' আৰু 'ইউৰোপ আৰু ইয়াৰ উপনিবেশ সমূহ'ৰ যুদ্ধ দুখন সমসাময়িক আছিল আৰু দুয়োখন যুদ্ধই ১৯৪১ চনত একাকাৰ হৈ পৰে। এই প্ৰবন্ধত পাৰস্পৰিক মতকে ৰখা হৈছে। অইন কিছুসংখ্যক ঐতিহাসিকৰ মতে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ আৰম্ভণি ১৯৩৫ চনৰ ৩ অক্টোবৰ তাৰিখে [[ইটালী]]য়ে [[ইথিওপিয়া]] আক্ৰমণ কৰাৰ দিনটোৰ পৰা। এই আক্ৰমণৰ ফলতেই 'দ্বিতীয় ইটালী-এবিছিনিয়াৰ যুদ্ধ'-ৰ সূত্ৰপাত হৈছিল।<ref>Ben-Horin, Eliahu (1943). ''The Middle East: Crossroads of History''. W. W. Norton & Co. p. 169; [[A. J. P. Taylor|Taylor, A. J. P]] (1979). ''How Wars Begin''. Hamilton. p. 124. ISBN 0-241-10017-8; Yisreelit, Hevrah Mizrahit (1965). ''Asian and African Studies'', p. 191. For 1941 see Taylor, A. J. P (1961). ''The Origins of the Second World War''. Hamilton. p. vii; Kellogg, William O (2003). ''American History the Easy Way''. Barron's Educational Series. p. 236 ISBN 0-7641-1973-7. There also exists the viewpoint that both World War&nbsp;I and World War&nbsp;II are part of the same "[[European Civil War]]" or "[[Second Thirty Years War]]": Canfora, Luciano; Jones, Simon (2006). ''Democracy in Europe: A History of an Ideology''. Wiley-Blackwell. p. 155. ISBN 1-4051-1131-3; Prin, Gwyn (2002). ''The Heart of War: On Power, Conflict and Obligation in the Twenty-First Century''. Routledge. p. 11. ISBN 0-415-36960-6.</ref> ইংৰাজ ইতিহাসবিদ এণ্টনি বীভ'ৰ-ৰ মতে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ আৰম্ভণি হয় [[জাপান]]-এ ১৯৩৯ চনৰ আগষ্ট মাহত কৰা [[মাঞ্চুৰিয়া]] আক্ৰমণৰ লগতে।<ref>{{cite book|last=Beevor|first=Antony|title=The Second World War|year=2012|publisher=Weidenfeld & Nicolson|location=London|isbn=9780297844976|page=10}}</ref> যুদ্ধ শেষৰ সঠিক তাৰিখ সম্বন্ধেও মতভেদ বিদ্যমান। কোৱা হয় যে ১৯৪৫ চনৰ ১৪ আগষ্টত (Victory over Japan Day) জাপানে অস্ত্ৰসম্বৰণ কৰাৰ লগতে যুদ্ধৰ সমাপ্তি হৈছিল। আনহাতে জাপানে পোছাকীভাৱে আত্মসমৰ্পণ কৰিছিল ২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪৫ চনত। কিছুসংখ্যক ইউৰোপীয় বুৰঞ্জীবিদৰ মতে বিশ্বযুদ্ধৰ অৱসান হোৱা দিন ১৯৪৫ চনৰ ৮ মে (Victory of Europe Day), সেই দিনটোতে ইউৰোপৰ ভূ-খণ্ডত মিত্ৰ শক্তিয়ে জয়লাভ কৰিছিল। অৱশ্যে শান্তি-চুক্তিত (Treaty of San Francisco) জাপানে স্বাক্ষৰ কৰিছিল ১৯৫১ চনতহে।<ref>{{Cite book|first=Shiraishi|last=Masaya|title=Japanese relations with Vietnam, 1951–1987|publisher=SEAP Publications|year=1990|isbn=0-87727-122-4|page=4}}</ref> অৱশ্যে জাৰ্মানীৰ লগত 'চূড়ান্ত নিস্পত্তিৰ চুক্তি' (Treaty on the Final Settlement with Respect to Germany) হয় ১৯৯০ চনত।<ref>{{cite web|url=http://usa.usembassy.de/etexts/2plusfour8994e.htm|title=German-American Relations – Treaty on the Final Settlement with Respect to Germany (two plus four)|publisher=Usa.usembassy.de|accessdate=29 January 2012}}</ref> == পৃষ্ঠপট == [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ই সন্মিলিত ৰাজ-শক্তিৰ পতন ঘটাই ৰাজনৈতিক মানচিত্ৰত বিশেষ সালসলনি কৰিছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ ফলত পূৰ্বৰ শক্তিকেন্দ্ৰসমূহ [[অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰী]], জাৰ্মানী আৰু [[অট্টোমান সাম্ৰাজ্য]]ৰ পতন ঘটিল। ১৯১৭ চনত [[বলছেভিক]]সকলে [[ৰাছিয়া]]-ত ক্ষমতা দখল কৰিলে। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত জয়ী হোৱা মিত্ৰ শক্তিৰ অংশসমূহ, যেনে [[ফ্ৰান্স]], [[বেলজিয়াম]], [[ইটালী]], [[গ্ৰীচ]] আৰু [[ৰোমানিয়া]]ৰ দখললৈ নতুন ভূ-খণ্ড আহিল। পূৰ্বৰ সাম্ৰাজ্য অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰী, ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্য আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্য ভাঙি নতুন দেশৰ জন্ম হ'ল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পাছত পৃথিৱী-ব্যাপী শান্তিৰ বাবে আন্দোলন হৈছিল<ref> {{cite web|last=Derby|first=Mark|title=Conscription, conscientious objection and pacifism|url=http://www.teara.govt.nz/en/conscription-conscientious-objection-and-pacifism/3|publisher=Te Ara|accessdate=22 June 2012|quote="The move towards world war in 1914 sparked an upsurge in pacifist movements"}} </ref><ref> {{cite web|title=Pacifism in the Twentieth Century|url=http://www.infoplease.com/ce6/society/A0860192.html|work="pacifism"|publisher=Columbia Electronic Encyclopedia|accessdate=22 June 2012|quote="During the 1920s and early 30s pacifism enjoyed an upsurge"}} </ref> যদিও, এই যুদ্ধৰ ক্ষয়-ক্ষতিয়ে ইউৰোপৰ কেবাখনো দেশত আগ্ৰাসী আৰু প্ৰতিশোধকামী ৰাজনীতিৰ জন্ম দিয়ে। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পেলোৱা [[ভাৰ্ছাইৰ সন্ধি]]ৰ দাবী অনুসৰি জাৰ্মানীয়ে নিজৰ সাম্ৰাজ্যৰ এক বৃহৎ ভূ-খণ্ড হেৰোৱাৰ উপৰিও ঔপনিৱেশিক আৰু অৰ্থনৈতিক দিশত যথেষ্ট ক্ষতিৰ সন্মুখীন হৈছিল। মূল ভু-খণ্ডৰৰ ১৩% জাৰ্মানীয়ে এৰি দিবলগীয়া হৈছিল, সমূহ উপনিৱেশৰ দাবী এৰিবলগীয়া হৈছিল। এই চুক্তি অনুসৰি জাৰ্মানীয়ে অইন দেশৰ ভূ-খণ্ড আগ্ৰাসন কৰিব নোৱাৰিছিল, লগতে তেওঁলোকে এটা সীমিত সংখ্যাৰ আৰু সীমিত সা-সুবিধাৰ সেনা-বাহিনী হে ৰাখিব পাৰিছিল।<ref>{{Harvnb|Kantowicz|1999|p=149}}</ref> এনে সময়তে ৰাছিয়াত হোৱা গৃহযুদ্ধৰ পাছত [[ছোভিয়েট যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] গঠন হৈছিল।<ref>{{Harvnb|Davies|2008|pp=134–140}}</ref> ১৯১৮-১৯১৯ চনৰ [[জাৰ্মান বিপ্লৱ]]ৰ ফলস্বৰূপে জাৰ্মানীত সাম্ৰাজ্যবাদী শাসনৰ অৱসান ঘটে আৰু গণতান্ত্ৰিক চৰকাৰৰ (যাক ৱেইমান ৰিপাব্লিক বোলা হৈছিল) উত্থান হয়। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়লৈ জাৰ্মানীত সোঁপন্থী আৰু বাওঁপন্থীৰ মাজত সংঘাত অব্যাহত আছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰ-শক্তিৰ অংশীদাৰ হিচাপে ইটালীয়ে কিছু ভূ-খণ্ড লাভ কৰিছিল যদিও ইটালীয় জাতীয়তাবাদীসকল সন্তুষ্ট নাছিল, কাৰণ, ১৯১৫ চনত হোৱা শান্তিৰ চুক্তি 'লণ্ডন চুক্তি'ৰ প্ৰতিশ্ৰুতি অনসুৰি ব্ৰিটেইন আৰু ফ্ৰান্সে ইটালীক যুদ্ধৰ অংশীদাৰ হিচাপে মানি লোৱা নাছিল। ১৯২২ চনৰপৰা ১৯২৫ চনলৈ [[ফেচীবাদ|ফেচীবাদী]] আন্দোলনৰ নেতা [[বেনিটো মুছ'লিনি]]য়ে ইটালী শাসন কৰিছিল। এই সময়ত ইটালীক বিশ্ব শক্তি হিচাপে গঢ় দি [[ইটালীয় সাম্ৰাজ্য]] বা ''নৱ্য ৰোমান সাম্ৰাজ্য'' গঠন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হয়। এই উদ্দেশ্যৰে ইটালীৰ পৰা প্ৰতিনিধিমূলক গণতন্ত্ৰ, প্ৰতিনিধিমূলক [[সমাজবাদ]], বাওঁপন্থী আৰু মুক্ত ধাৰা আঁতৰাই তাৰ ঠাইত ইটালীক চৰম জাতীয়তাবাদী (nationalist), সমগ্ৰতাবাদী (totalitarian) আৰু শ্ৰেণী সুবিধাবাদী (class collaborationist) ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে পৰিচালনা কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Shaw|2000|p=35}}</ref> জাৰ্মানীতো, [[এডল্‌ফ হিট্‌লাৰ]]ৰ নেতৃত্বত গঢ়ি উঠা [[নাজী দল]]-এ এক ফেচীবাদী চৰকাৰ গঠন কৰাৰ চেষ্টা চলায়। তেনে সময়তে ১৯৩০-ৰ দশকত দেখা দিয়া [[বিশ্ব মন্দা]]ই (Great Depression) নাজী দলৰ প্ৰতি গণ সমৰ্থন তীব্ৰতৰ কৰি তোলে আৰু ১৯৩৩ চনত হিটলাৰক জাৰ্মানীৰ চেন্সেলৰ নিযুক্ত কৰা হয়। সেই চনতে হোৱা [[ৰাইখ্‌ষ্টাগ অগ্নিকাণ্ড]]-ৰ (Reichstag fire) গইনা লৈ হিটলাৰৰ নাজী দলে কমিউনিষ্ট দলৰ বিৰূদ্ধে ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰৰ অভিযোগ আনে আৰু এই অভিযোগৰ ভিত্ততে কমিউনিষ্ট দলৰ সমূহ সদন সদস্যক আঁতৰাই নিজৰ স্থতি সুদৃঢ় কৰে আৰু জাৰ্মানীক নাজী দলৰ দ্বাৰা চালিত এক-দলবিশিষ্ট সমগ্ৰতাবাদী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলে।<ref>{{harvnb|Bullock|1962|p=265}}</ref> ১৯২০-ৰ দশকত মধ্যভাগত চীনৰ কুওমিন্‌টাং দলে (Kuomintang Party) চীনদেশৰ উত্তৰৰ সামন্ত প্ৰভুসকলক বশ কৰি একীভূত চীন গঠন কৰাৰ বাবে আগ্ৰাসী সমৰ অভিযান অভিযান কৰে। কিন্তু এই অভিযান চীনৰ গৃহযুদ্ধলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কুওমিন্‌টাং দলৰ পূৰ্বৱৰ্ত্তী চীন সমাজবাদী দল আৰু ইয়াৰ মিত্ৰ-শক্তিৰ বিৰূদ্ধে কুওমিন্‌টাং দলৰ যুঁজ আৰম্ভ হয়।<ref>{{harvnb|Preston|1998|p=104}}</ref> আনহাতে, ১৯৩১ চনত ক্ৰমান্বয়ে আগ্ৰাসী নীতি গ্ৰহণ কৰা [[জাপান সাম্ৰাজ্য]]ই [[মুক্‌ডেন কাণ্ড]]ৰ (Mukden Incident) অচিলা লৈ [[মাঞ্চুৰিয়া]] আক্ৰমণ কৰি অধিগ্ৰহণ কৰে আৰু তাত পুতলা ৰাজ্য [[মাঞ্চুকুও]] গঢ়ি তোলে।<ref name=Mukden>{{harvnb|Smith|2004|p=28}}</ref> জাপান সাম্ৰাজ্যই সমগ্ৰ এছিয়া শাসন কৰাৰ প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে চীনত নিজৰ প্ৰভুত্ব বিস্তাৰ কৰাৰ বাবে আগ্ৰহী আছিল।<ref>{{harvnb|Myers|1987|p=458}}</ref> জাপানৰ আগ্ৰাসন বাধা দিবলৈ সেই সময়ৰ অক্ষম চীনে [[জাতিসংঘ]]ৰ সহায় বিচাৰে। জাতিসংঘই মাঞ্চুৰিয়া অধিগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে জাপানক ককৰ্থনা কৰে আৰু সেই অজুহাতত জাপান জাতিসংঘৰপৰা আঁতৰি আহে। ইয়াৰ পাছতে চীন আৰু জাপান যুঁজ-বাগৰত লিপ্ত হয়। ছাংহাই, ৰেহে আৰু হিবেই-ৰ যুঁজৰ পাছত জাপান আৰু চীন-এ ১৯৩৩ চনত [[টেংগু যুদ্ধবিৰতি চুক্তি]]ত (Tanggu Truce) স্বাক্ষৰ কৰে। ইয়াৰ পাছতো চীনৰ স্বেচ্ছাসেৱক বাহিনীয়ে মাঞ্চুৰিয়া আৰু মাঞ্চুৰিয়াৰ অন্দৰমহলৰ চাহাৰ আৰু ছুইয়ান অঞ্চলত (১৯৩৩-১৯৩৬) জাপানৰ আগ্ৰাসনৰ বিৰূদ্ধে প্ৰতিৰোধী যুদ্ধ চলাই যায়।<ref>{{Cite journal|title=The Volunteer Armies of Northeast China|url=http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5000186948|first=Anthony|last=Coogan|journal=History Today|volume=43|date=July 1993|accessdate=14 November 2009|quote=Although some Chinese troops in the Northeast managed to retreat south, others were trapped by the advancing Japanese Army and were faced with the choice of resistance in defiance of orders, or surrender. A few commanders submitted, receiving high office in the puppet government, but others took up arms against the invader. The forces they commanded were the first of the volunteer armies|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430203628/http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5000186948|archivedate=30 April 2011|deadurl=yes}}</ref> [[চিত্ৰ:Hitlermusso2_edit.jpg|thumb|upright|[[বেনিটো মুছ'লিনি]] (বাওঁফালে) আৰু [[এডল্‌ফ হিট্‌লাৰ]] (সোঁফালে)]] ১৯২৩ চনত জাৰ্মানৰ চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ ব্যৰ্থ হোৱা হিট্‌লাৰ ১৯৩৩ চনত সেই দেশৰ চেন্সেলৰ নিযুক্ত হয়। তেওঁ গণতন্ত্ৰৰ অৱসান ঘটায় আৰু চৰমপন্থী, গোষ্ঠীভিত্তিক বিশ্ব শক্তিৰ পোষকতা আৰম্ভ কৰে, লগতে তেওঁ বৃহৎ ভাৱে জাৰ্মান সামৰিক শক্তিক পুনৰ সংগঠিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{harvnb|Brody|1999|p=4}}</ref> একে সময়তে ফ্ৰান্সে ইটালীৰ লগত মিত্ৰতা সুদৃঢ় কৰিবলৈ ইথিওপিয়াত ইটালীৰ আগ্ৰাসনৰ বিৰূদ্ধে নীৰৱতা অৱলম্বন কৰে। ইথিওপিয়াত ইটালীয়ে একচ্ছত্ৰী ঔপনিৱেশিক প্ৰভুত্ব স্থাপন কৰা পক্ষপাতী আছিল। ১৯৩৫ চনত [[জাতিসংঘ]]ই [[ছাৰ অৱবাহিকা অঞ্চল]] জাৰ্মানীক ওভোটাই দিয়ে। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ অন্তত স্বাক্ষৰিত [[ভাৰ্ছাইৰ সন্ধি]] অনুসৰি 'ছাৰ অৱবাহিকা' ১৫ বছৰৰ বাবে ব্ৰিটেইন আৰু ফ্ৰান্সৰ দখলত আছিল আৰু ১৯৩৫ চনত এই সময়-সীমা শেষ হোৱাত 'জনমত' (plebiscite) অনুসৰি ইয়াক আকৌ জাৰ্মানীক ওভোতাই দিয়া হয়। আনফালে হিট্‌লাৰে 'ভাৰ্ছাইৰ সন্ধি'ৰ চৰ্ত অৱমাননা কৰি সামৰিক পুনৰসংগঠন অব্যাহত ৰাখে, লগতে সামৰিক বাহিনীৰ বাবে বাধ্যতামূলক নিযুক্তি (conscription) প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰে।<ref>{{harvnb|Zalampas|1989|p=62}}</ref> জাৰ্মানীক সীমিত ৰাখিবলৈ ইংলেণ্ড, ফ্ৰান্স আৰু ইটালীয়ে মিলি [[ষ্ট্ৰেছা বাহিনী]] (Stress Front) গঢ়ি তোলে। আনহাতে ইউৰোপৰ ভূ-খণ্ডৰ প্ৰতি জাৰ্মানীৰ আগ্ৰাসী নীতিলৈ লক্ষ্য ৰাখি ছোভিয়েট ৰাষ্ট্ৰই ফ্ৰান্সৰ লগত 'পাৰস্পৰিক সহযোগৰ চুক্তি'ত স্বাক্ষৰ কৰে। [[ফ্ৰান্স-ছোভিয়েট জোটবন্ধন]] (Franco-Soviet pact)-ৰ এই চুক্তি স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ আগেয়ে [[জাতিসংঘ]]ৰ নিয়ম অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাবলগীয়া হয়। সলনি হোৱা চু্ক্তিখনত বিশেষ ক্ষমতা নাথাকিল।<ref>{{harvnb|Record|2005|p=50}}</ref><ref>{{harvnb|Mandelbaum|1988|p=96}}</ref> ১৯৩৫ চনৰ জুন মাহত ইংলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ মাজত এখন নৌ-চুক্তি সম্পাদিত হয়। এই চুক্তিত আগৰ বহুতো সীমাবদ্ধতা উঠাই লোৱা হয়। ইউৰোপ আৰু এছিয়াৰ ঘটনাৱলীলৈ লক্ষ্য ৰাখি আগষ্ট মাহত 'নিৰপেক্ষতা আইন' (Neutrality Act) বলৱৎ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Schmitz|first=David F|title=The First Wise Man|publisher=Rowman & Littlefield|year=2001|isbn=0-8420-2632-0|page=124}}</ref> এনে সময়তে অক্টোবৰ মাহত, ইটালীয়ে ইথিঅ'পিয়া আক্ৰমণ কৰে, আৰু ইউৰোপৰ দেশসমূহৰ ভিতৰত একমাত্ৰ জাৰ্মানীয়ে এই আক্ৰমণক সমৰ্থন কৰে। ইয়াৰ পাছতে ইটালীয়ে জাৰ্মানীৰ [[অষ্ট্ৰিয়া]] আগ্ৰাসনৰ প্ৰতি থকা আপত্তি উঠাই লয়।<ref>{{harvnb|Kitson|2001|p=231}}</ref> মাৰ্চ, ১৯৩৬-ত হিট্‌লাৰে [[ভাৰ্ছাই সন্ধি|ভাৰ্ছাই]] আৰু [[লোকাৰ্নো সন্ধি]]ৰ চৰ্ত ভংগ কৰি [[ৰাইনলেণ্ড]]-ত পুনৰ সামৰিক শক্তি সংগঠিত কৰে। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পাছত ৰাইন নৈৰ পূব পাৰৰ জাৰ্মানীৰ অংশসমূহত সামৰিক শক্তিৰ সংগঠনত নিষেধাজ্ঞা আছিল। অৱশ্যে ইউৰোপৰ মূল শক্তিসমূহে হিট্লাৰৰ কাৰ্য্যত প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰা নাছিল।<ref>{{harvnb|Adamthwaite|1992|p=52}}</ref> জুলাই মাহত হোৱা স্পেইনৰ গৃহযুদ্ধত হিট্‌লাৰ আৰু [[মুছোলিনি]]য়ে স্পেনিছ জাতীয়তাবাদী দলক সমৰ্থন আগবঢ়ায়। আনহাতে, ছোভিয়েট ৰাষ্ট্ৰদলে স্পেনিছ চৰকাৰক সমৰ্থন দিয়ে। স্পেইনৰ গৃহযু্দ্ধক দুয়োপক্ষই নিজৰ নিজৰ সামৰিক উদ্ভাৱনৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ থলী হিচাপে প্ৰয়োগ কৰিছিল।<ref>{{harvnb|Graham|2005|p=110}}</ref> গৃহযুদ্ধৰ অন্তত ১৯৩৯ চনত ফেচীবাদী আৰু কৰ্তৃত্ববাদী স্পেনিছ জাতীয়তাবাদী দলে জয়লাভ কৰে। ১৯৩৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত জাৰ্মানী আৰু ইটালী-য়ে [[ৰোম-বাৰ্লিন অক্ষশক্তি]] (Rome-Berlin Axis) গঠন কৰে। ইয়াৰ এমাহ পাছতে জাৰ্মানী আৰু জাপানে [[এণ্টি কমিনটাৰ্ন চুক্তি]]ত (Anti-Comintern) স্বাক্ষৰ কৰে, এবছৰ পাছতে ইটালীও এই চুক্তিৰ অংশীদাৰ হয়। এই চুক্তিত 'আন্তৰ্জাতিক কমিউনিষ্ট' (Communist International) গঠনৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা লোৱাৰ কথা কোৱা হৈছিল। আনফালে '[[ঝিয়ান কাণ্ড]]'ৰ পাছত চীন দেশৰ কুওমিণ্টাং আৰু অন্যান্য কমিউনিষ্ট দলে যুদ্ধবিৰতি লৈ ছোভিয়েট ৰাষ্ট্ৰদলৰ সৈতে সহযোগ কৰি জাপানৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ এক 'সন্মিলিত বাহিনী' গঠন কৰে।<ref>{{harvnb|Busky|2002|p=10}}</ref> == প্ৰাক-যুদ্ধ ঘটনাৱলী == === ইথিওপিয়া আক্ৰমণ === দ্বিতীয় ইটালী-এবিছিনিয়া যুদ্ধ অক্টোবৰ ১৯৩৫-ৰপৰা মে ১৯৩৬-লৈ চলিছিল। [[ইটালী]] ৰাজ্যৰ সেনা আৰু [[ইথিওপিয়া]] ([[এবিছিনিয়া]]) সাম্ৰাজ্যৰ সেনাৰ মাজত এই যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। যুদ্ধৰ সমাপ্তিত ইথিওপিয়া ইটালীয় সেনাই অধিকাৰ কৰে আৰু ইথিওপিয়াক নতুনকৈ গঠিত 'ইটালীয় পূব আফ্ৰিকা' উপনিবেশৰ সংলগ্ন কৰা হয়। সমসাময়িক ৰাজনৈতিক দিশত এই যুদ্ধই শান্তিস্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত [[জাতিসংঘ]]ৰ দুৰ্বলতাক উদঙাই দিয়ে। ইটালী আৰু ইথিওপিয়া দুয়োখন দেশেই জাতি-সংঘৰ সদস্য আছিল। ইটালীয়ে জাতি-সংঘৰ দশম অনুচ্ছেদৰ ধাৰা পোনপটীয়া ভাৱেই উলংঘা কৰিছিল যদিও সংঘই ইটালীৰ বিৰূদ্ধে একো ব্যৱস্থা কৰিব নোৱাৰিলে।<ref name=Barker-159>{{Cite book|last=Barker|first=A. J|title=The Rape of Ethiopia 1936|publisher=[[Ballantine Books]]|year=1971|isbn=0-345-02462-1|pages=131–2}}</ref> === স্পেইনৰ গৃহ-যুদ্ধ === [[চিত্ৰ:Bundesarchiv Bild 183-H25224, Guernica, Ruinen.jpg|thumb|বোমাবৰ্ষণৰ পাছত গুৱেৰ্নিকাৰ ধ্বংসাৱশেষ]] ইটালীৰ গৃহযুদ্ধত জাৰ্মানী আৰু ইটালীয়ে সেনানায়ক ফ্ৰান্সিছকো ফ্ৰেংকোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত জাতীয়তাবাদী দলক সমৰ্থন দিছিল। আনহাতে ছোভিয়েট ৰাষ্ট্ৰদলে স্পেইনৰ চৰকাৰক সমৰ্থন দিছিল। জাৰ্মানী আৰু ছোভিয়েট দেশে এই 'প্ৰতিনিধিমূলক যুদ্ধ' (proxy war)-খনক ন-আৱিস্কৃত সামৰিক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ তথা সমৰকৌশলৰ পৰীক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। জাৰ্মানসকলে এই যুদ্ধৰ ভিতৰতে ১৯৩৭ চনৰ এপ্ৰিল মাহত গুৱেৰ্নিকাত বোমা বৰ্ষণ কৰি অনাগত দিনৰ যুদ্ধত ব্যৱহাৰ হ'বলগীয়া অ-সামৰিক নাগৰিকৰ ওপৰত বোমা-বৰ্ষণৰ ইংগিত দিছিল। এই যুদ্ধত জাতীয়তাবাদী দলে জয়লাভ কৰে।<ref>{{cite book|last=Beevor|first=Antony|title=The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936–1939|year=2006|publisher=Phoenix|isbn=0-7538-2165-6|pages=258–260|location=London}}</ref><ref>{{cite book|last=Budiansky|first=Stephen|title=Air power : The Men, Machines, and Ideas that Revolutionized War, from Kitty Hawk to Gulf War II|year=2004|publisher=Viking|location=London|isbn=0-670-03285-9|pages=209–211}}</ref> === জাপানৰ দ্বাৰা চীন আক্ৰমণ === [[চিত্ৰ:Shanghai1937KMT machine gun nest.jpg|thumb|চীনৰ মেচিন-গানৰ কোঠ, ছাংহাইৰ যুদ্ধ, ১৯৩৭]] জাপানৰ প্ৰৰোচনাতে সংঘটিত [[মাৰ্ক' প'ল' সেতু সংঘাত]]-ৰ ([[:en:Marco Polo Bridge Incident|Marco Polo Bridge Incident]]) গইনা লৈ জাপানে চীন আক্ৰমণ কৰি চীনৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পুৰণি ৰাজধানী [[বেইজিং]] অধিকাৰ কৰে আৰু সমগ্ৰ [[চীনা সাম্ৰাজ্য]]তে নিজৰ আধিপাত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ অভিযান আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite book|last1=Fairbank|first1=John King|last2=Feuerwerker|first2=Albert|last3=Twitchett|first3=Denis Crispin|title=The Cambridge history of China|publisher=Cambridge University Press|year=1986|isbn=0-521-24338-6|pages=547–551}}</ref> তাৎক্ষণিক ভাৱে ছোভিয়েট দেশে [[চীন-ছোভিয়েট অনাগ্ৰাসী চুক্তি]] ([[:en:Sino-Soviet Non-Aggression Pact|Sino-Soviet Non-Aggression Pact]] সম্পন্ন কৰি চীনলৈ 'দ্ৰব্য সহায়' (material support) আগবঢ়ায়, আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে স্বত:স্ফূৰ্ত ভাৱে ইতিপূৰ্বে বলৱৎ 'চীন-জাপান সহযোগিতা চুক্তি' ([[:en:Sino-German cooperation (1911–-1941)|Sino-German cooperation (1911–-1941)]]) ভঙ্গ হয়। চীনৰ সৰ্ব্বোচ্চ সমৰাধিনায়ক ([[:en:Generalissimo|Generalissimo]]) [[ছিয়াং কাই-ছেক]]-এ (Chiang Kai-shek) জাৰ্মানীত প্ৰশিক্ষিত 'উত্তম সেনা'ক [[ছাংহাই]]ৰ ([[:en:Battle of Shanghai|Battle of Shanghai]]) ৰক্ষণা-বেক্ষণৰ বাবে প্ৰেৰণ কৰে, কিন্তু তিনি মাহৰ যুদ্ধৰ পাছত ছাংহাইৰ পতন ঘটে। জাপানী সেনাই চীনা সেনাক পিছ হুহঁকিবলৈ বাধ্য কৰে আৰু ১৯৩৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত চীনৰ ৰাজধানী [[নানকিং]] (Nanking) দখল কৰে আৰু [[নানকিঙৰ গণহত্যা]] ([[:en:Nanking Massacre|Nanking Massacre]]) সংঘটিত কৰে। ১৯৩৮ চনৰ জুন মাহত চীনা সৈন্যই [[ইয়েল' নদী]]ত বানপানীৰ ([[:en:1938 Yellow River flood|1938 Yellow River flood]]) সৃষ্টি কৰি জাপানৰ বিজয়াভিযান ৰুদ্ধ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। এই সুযোগতে চীনে [[ৱুহান]]-ত (Wuhan) প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলিবলৈ সময় পায়। কিন্তু অক্টোবৰ মাহত জাপানী সেনাই ৱুহান দখল কৰে।<ref>{{Cite book|last1=Fairbank|first1=John King|last2=Feuerwerker|first2=Albert|last3=Twitchett|first3=Denis Crispin|title=The Cambridge history of China|publisher=Cambridge University Press|year=1986|isbn=0-521-24338-6|page=566}}</ref> অৱশ্যে জাপানৰ সামৰিক বিজয়ে চীনা প্ৰতিৰোধ সম্পূৰ্ণৰূপে ৰোধ কৰিব নোৱাৰিলে। চীনা চৰকাৰে ৰাজধানী [[চংকিঙ]]-লৈ (Chongqing) ৰাজধানী স্থানান্তৰ কৰে আৰু যুদ্ধ চলাই যায়।<ref>{{Cite book|last1=Taylor|first1=Jay|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the struggle for modern China|publisher=Harvard University Press|year=2009|isbn=978-0-674-03338-2|pages=150–152}}</ref> === জাপানৰ দ্বাৰা ছোভিয়েট যুক্তৰাজ্য আৰু মংগোলিয়া আক্ৰমণ === <!-- [[চিত্|thumb|[[মংগোলিয়া]]ৰ খালখিন গ'ল-ৰ যুদ্ধত ([[:en:Battle of Khalkhin Gol|Battle of Khalkhin Gol]]) জাপানৰ বিৰূদ্ধে ছোভিয়েট সেনা, ১৯৩৯ চন]] --> ২৯ জুলাই, ১৯৩৮ চনত জাপানে ছোভিয়েট যুক্তৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। [[খাছান হ্ৰদৰ যুদ্ধ]]ত ([[:en:Battle of Lake Khasan|Battle of Lake Khasan]]) জয় লাভ কৰি ছোভিয়েট সেনাই জাপানক ৰুধিবলৈ সক্ষম হয়। অৱশ্যে জাপানে এই যুদ্ধৰ ফলাফলক অমীমাংসিত বুলি গণ্য কৰে, আৰু ১৯৩৯ চনৰ মে মাহৰ ১১ তাৰিখে জাপান-মংগোলিয়াৰ সীমা খালখিন গল নদীলৈ বিস্তাৰ কৰাৰ লক্ষ্য স্থিৰ কৰে। আৰম্ভণিতে কেইখন মান যুদ্ধত সাফল্য লাভ কৰিলেও ছোভিয়েট '[[লাল সেনা]]'-ই ([[:en:Red Army|Red Army]]) মংগোলিয়াত জাপানৰ 'কোৱানটাং সেনা' ([[:en:Kwantung Army|Kwantung Army]]) হৰুৱাবলৈ সক্ষম হয়। এয়া আছিল জাপানৰ প্ৰথম ডাঙৰ পৰাজয়।<ref>{{Cite book|last=Coox|first=Alvin D.|title=Nomonhan: Japan Against Russia, 1939|publisher=[[Stanford University Press]]|year=1990|page=189|isbn=0-8047-1835-0}}</ref><ref>{{Cite journal|first=Amnon|last=Sella|title=Khalkhin-Gol: The Forgotten War|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-contemporary-history_1983-10_18_4/page/651|journal=Journal of Contemporary History|volume=18|issue=4|date=October 1983|pages=651–87}}</ref> এই যুঁজ-বাগৰৰ ফলস্বৰূপে জাপানী চৰকাৰে ছোভিয়েট চৰকাৰৰ লগত শান্তিপূৰ্ণ অৱস্থানৰ পোষকতা কৰে, যাতে চীনৰ লগত চলি থকা যুদ্ধত ছোভিয়েট দেশে হস্তক্ষেপ নকৰে। আনহাতে এই যুঁজৰ পাছতে জাপানে আমেৰিকা আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰত থকা ইউৰোপীয় উপনিৱেশ সমূহলৈ নিজৰ মনোযোগ স্থানান্তৰিত কৰে। এই যুদ্ধৰ ফলতে ছোভিয়েট সামৰিক নায়ক 'জৰ্জি ঝুকভ'-ৰ উত্থান হয়, এখেতে পাছলৈ দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ 'মস্কোৰ যুদ্ধ' আদিত বিশেষ ভূমিকা লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Chaney|first=Otto Preston|title=Zhukov|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|year=1996|page=76|isbn=0-8061-2807-0}}</ref> === ইউৰোপত ভূ-আগ্ৰাসন আৰু চুক্তি === [[চিত্ৰ:Munich Agreement Bundesarchiv Bild 183-R69173.jpg|thumb|বাওঁফালৰপৰা: [[নেভিল চেম্বাৰলেইন]] (Neville Chamberlain), এডৱাৰ্ড ডেলাডিয়াৰ (Édouard Daladier), [[এডল্ফ হিটলাৰ]], [[বেনিট' মুছোলিনি]], আৰু [[গেলিজিঅ' চিয়ান']]; মিউনিক চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰাৰ আগমুহূৰ্তত]] ইউৰোপত জাৰ্মানী আৰু ইটালী-য়ে সাহসী পদক্ষেপ ল'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৩৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত জাৰ্মানী অষ্ট্ৰিয়া আক্ৰমণ কৰি অধিকাৰ কৰে। কিন্তু অন্যান্য ইউৰোপীয়া শক্তিয়ে এই কাৰ্য্যৰ বিৰূদ্ধে বিশেষ প্ৰতিক্ৰিয়া দৰ্শোৱা নাছিল।<ref>{{Cite book|last1=Collier|first1=Martin|last2=Pedley|first2=Philip|title=Germany 1919–45|publisher=Heinemann|year=2000|isbn=0-435-32721-6|page=144}}</ref> ইয়াৰ পাছত হিটলাৰে [[চেক'শ্ল'ভাকিয়া]]ৰ অন্তৰ্গত জাৰ্মান লোকৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ অঞ্চল [[ছাডেটেনলেণ্ড]]-ৰ ([[:en:Sudetenland|Sudetenland]]) বাবে দাবী তোলে। ফ্ৰান্স আৰু ব্ৰিটেইনে জাৰ্মানীৰ লগত '[[মিউনিক চুক্তি]]' সম্পন্ন কৰি এই অঞ্চল জাৰ্মানীৰ হাতত অৰ্পণ কৰে। চেক'শ্ল'ভাকিয়াৰ চৰকাৰে এই কাৰ্য্যৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। কিন্তু জাৰ্মানীয়ে আৰু নতুন ভূ-খণ্ড দাবী কৰিব নোৱাৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ৰাখি 'মিউনিক চুক্তি' স্বাক্ষৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Harvnb|Kershaw|2001|pp=121–2}}</ref> অৱশ্যে ইয়াৰ কিছুদিন পাছতেই জাৰ্মানী আৰু ইটালীয়ে সন্মিলিত ভাৱে চেক'শ্ল'ভাকিয়াৰ কিছু ভূ-খণ্ড [[হাংগেৰী]] আৰু [[পোলেণ্ড]]-ৰ হাতত দিবলৈ বাধ্য কৰে।<ref>{{Harvnb|Kershaw|2001|p=157}}</ref> ১৯৩৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত জাৰ্মানীয়ে চেক'শ্ল'ভাকিয়াৰ বাকী অংশ আক্ৰমণ কৰে, আৰু ইয়াক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰি ক্ৰমে '[[বহেমিয়া আৰু মোৰাভিয়া আশ্ৰিত ৰাজ্য]]' ([[:en:Protectorate of Bohemia and Moravia|Protectorate of Bohemia and Moravia]]) আৰু জাৰ্মান-অনুগামী দেশ '[[শ্ল'ভাক গণৰাজ্য]]' ([[:en:Slovak Republic (1939–1945)|Slovak Republic]]) গঠন কৰে।<ref>{{Harvnb|Davies|2008|pp=143–4}}</ref> ইয়াৰ পাছতে হিটলাৰে [[ডানঝিগ মুক্ত চহৰ]] জাৰ্মানীৰ অন্তৰ্গত কৰাৰ বাবে দাবী তোলে। হিটলাৰৰ কাৰ্য্যকলাপত সতৰ্ক হৈ ব্ৰিটেইন আৰু ফ্ৰান্সে 'পোলেণ্ডৰ স্বাধীনতা যুদ্ধ'ত 'সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি' দিয়ে। ১৯৩৯ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ইটালীয়ে [[আলবেনিয়া]] আক্ৰমণ কৰে। ইয়াৰ ফলশ্ৰুতিত 'সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি' [[ৰোমানিয়া]] আৰু [[গ্ৰীচ]]লৈও আগবঢ়োৱা হয়।<ref>{{Cite book|first1=Cedric James|last1=Lowe|first2=F|last2=Marzari|title=Italian Foreign Policy 1870–1940|publisher=Taylor & Francis|year=2002|isbn=0-415-27372-2|page=330}}</ref> পোলেণ্ডলৈ ফ্ৰান্স আৰু ব্ৰিটিছে সহায়ৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতেই জাৰ্মানী আৰু ইটালী-য়ে '[[তীখা চুক্তি]]'-ত ([[:en:Pact of Steel|Pact of Steel]]) স্বাক্ষৰ কৰি মিত্ৰতা কটকটীয়া কৰে।<ref>{{Cite book|title=Oxford Companion to World War II|editor1-first=I. C. B.|editor1-last=Dear|editor2-first=M. R. D|editor2-last=Foot|chapter=Pact of Steel|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2002|isbn=0-19-860446-7|page=674}}</ref> ১৯৩৯ চনৰ আগষ্ট মাহতম জাৰ্মানী আৰু ছোভিয়েট সংঘই '[[ম'ট'ল'ভ-ৰিবেনট্ৰ'প চুক্তি]]' ([[:en:Molotov-–Ribbentrop Pact|Molotov–-Ribbentrop Pact]] সম্পন্ন কৰে।<ref>{{Cite book|first=Zachary|last=Shore|title=What Hitler Knew: The Battle for Information in Nazi Foreign Policy|publisher=Oxford University Press US|year=2003|isbn=0-19-515459-2|page=108}}</ref> এই চুক্তি এক অ-বৈৰীতা চুক্তি আছিল আৰু এটা গোপন অনুচ্ছেদ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। এই চুক্তিৰ জৰিয়তে দুই দেশেই ৰাজনৈতিক প্ৰয়োজনত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিব পৰা অঞ্চল নিৰ্ণয় কৰি দিছিল। পোলেণ্ড আৰু [[লিথুআনিয়া]]-ত জাৰ্মানীয়ে প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিব পাৰিব, আনহাতে [[পূব পোলেণ্ড]], [[ফিনলেণ্ড]], [[এষ্ট'নিয়া]], [[লাটভিয়া]] আৰু [[বেছাৰাবিয়া]]ত ছোভিয়েট শক্তিয়ে প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিব পাৰিব। এই চুক্তিত পোলেণ্ডত চলি থকা স্বাধীনতা যুদ্ধৰ বিষয়েও নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book|chapter=Nazi-Soviet Pact|editor1-first=I. C. B.|editor1-last=Dear|editor2-first=M. R. D|editor2-last=Foot|publisher=Oxford University Press|year=2002|isbn=0-19-860446-7|page=608}}</ref> == যুদ্ধৰ ঘটনা-প্ৰৱাহ == === ইউৰোপত যুদ্ধ আৰম্ভ হ'ল === [[চিত্ৰ:Armia Czerwona,Wehrmacht 23.09.1939 wspólna parada.jpg|thumb|right|upright|১৯৩৯ চনৰ ২৩ ছেপ্টেম্বৰত, পোলেণ্ড জয়ৰ পাছত পূব পোলেণ্ডৰ 'ব্ৰেষ্ট'[[:en:Brest (Belarus)|(Brest)]] চহৰত জাৰ্মান 'ৱেহৰ্মাচ্ট[[:en:Wehrmacht|(Wehrmacht) ]]' আৰু ছোভিয়েট '[[ৰেড আৰ্মী]]'ৰ য়ুটীয়া পেৰেড। মাজত মেজৰ জেনেৰেল 'হেইনঝ গুডাৰিয়ান'(Heinz Guderian, জাৰ্মানী) আৰু সোঁফালে ব্ৰিগেডিয়াৰ 'চেময়ন ক্ৰিভ'শ্বিন'(Semyon Krivoshein, ছোভিয়েট ইউনিয়ন)]] ১৯৩৯চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত [[জাৰ্মানী]] আৰু তেওঁলোকৰ সেইসময়ৰ কৰতলীয়া ৰাজ্য [[শ্ল'ভাকিয়া]]ই [[পোলেণ্ড]] আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{cite book|last=Evans|first=Richard J.|title=The Third Reich at War 1939–1945|year=2008|publisher=Allen Lane|location=London|isbn=978-0-7139-9742-2|pages=1–2}}</ref> ৩ ছেপ্টেম্বৰত [[ফ্ৰান্স]], [[ব্ৰিটেইন]] আৰু [[ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল]]ৰ<ref>{{Harvnb|Weinberg|2005|pages=64–65}}</ref> দেশসমূহে [[জাৰ্মানী]]ৰ বিৰূদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে, যদিও '[[ফ্ৰান্স]]ৰ চাৰলেণ্ড আক্ৰমণৰ' বাদে [[পোলেণ্ড]]ক বৰ বেছি সহায় কৰিবলৈ সক্ষম নহয়।<ref>{{cite book|last=Keegan|first=John|title=The Second World War|year=1997|publisher=Pimlico|location=London|isbn=0-7126-7348-2|page=35}}</ref>[[জাৰ্মানী]]ক অৰ্থনৈতিক ভাৱে দুৰ্বল কৰি তেওঁলোকৰ আগ্ৰাসন ৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে [[ব্ৰিটেইন]] আৰু [[ফ্ৰান্সে]] [[জাৰ্মানী]]ৰ ওপৰত ৩ ছেপ্টেম্বৰত নৌ –আৱৰোধো আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite book|last=Roskill|first=S.W.|title=The War at Sea 1939–1945 Volume 1 : The Defensive|year=1954|publisher=HMSO|location=London|page=64|url=http://www.ibiblio.org/hyperwar/UN/UK/UK-RN-I/index.html|series=History of the Second World War. United Kingdom Military Series}}</ref><ref>{{cite book|last=Fritz|first=Martin|editor=Dear, I.C.B; Foot, M.R.D.|title=The Oxford Companion to World War II|publisher=Oxford University Press|year=2005|page=248|chapter=Economic Warfare|isbn=978-0-19-280670-3}}</ref> ১৭ ছেপ্টেম্বৰত [[জাপান]]ৰ লগত যুদ্ধ বিৰতি চুক্তি সাক্ষৰ কৰাৰ পাছত [[ছোভিয়েট ইউনিয়নে]]ও [[পোলেণ্ড]] আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{Cite book|last1=Zaloga|first1=Steven J.|first2=Howard|last2=Gerrard|title=Poland 1939: The Birth of Blitzkrieg|url=http://books.google.com/?id=oQeAKAjlEwMC|publisher=Osprey Publishing|location=Oxford|year=2002|isbn=1-84176-408-6|page=83}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[পোলেণ্ড]]ৰ ভু-খণ্ড [[জাৰ্মানী]] আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নে ভাগ কৰি লয়, [[লিথুৱানিয়া]] আৰু [[শ্ল'ভাকিয়া]]ইও অলপ অলপ অংশ পায়। কিন্তু পোল সকলে আত্মসমৰ্পণ নকৰে আৰু এখন পোলিছ গুপ্ত ৰাজ্য স্থাপন কৰে, আৰু এটা গুপ্ত ঘৰুৱা সৈন্যবাহিনী তৈয়াৰ কৰি [[পোলেণ্ড]]ৰ বাহিৰত [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ লগ লাগি যুদ্ধত ব্ৰতী হয়।<ref>{{Cite book|last=Hempel|first=Andrew|title=Poland in World War II: An Illustrated Military History|url=http://books.google.com/?id=9SmbqqQfp1gC|publisher=Hippocrene Books|location=New York|year=2003|isbn=0-7818-1004-3|page=24}}</ref>প্ৰায় ১ লাখ পোল সৈন্য [[ৰোমানিয়া]] আৰু আন [[বাল্টিক দেশ]] বিলাকলৈ অপসাৰিত কৰা হয়, আৰু এই সৈন্যসকলৰ বহুতেই পিছত আন আন ঠাইত জাৰ্মানীৰ বিপৰীতে যুদ্ধ কৰে।<ref>{{cite book|last=Zaloga|first=Stephen J.|title=Poland 1939 : The Birth of Blitzkrieg|year=2004|publisher=Praeger|location=London|isbn=0-275-98278-5|pages=88–89}}</ref>[[পোলেণ্ড]]ৰ বিখ্যাত ' এনিগমা ক'ড ব্ৰেকাৰ'([[:en: Biuro Szyfrów|(Poland's Enigma Code Breakers)]] সকলকো [[ফ্ৰান্স]]লৈ পলুৱাই লৈ যোৱা হয়।<ref>{{cite book|last=Budiansky|first=Stephen|title=Battle of Wits: The Complete Story of Codebreaking in World War II|year=2001|publisher=Penguin|location=London|isbn=0-14-028105-3|pages=120–121}}</ref>এই কালছোৱাতে জাপানে সামৰিক ভাৱে গুৰত্বপূৰ্ণ [[চীন]]ৰ 'চাংশ্বা'(Changsha) চহৰ আক্ৰমণ কৰে, কিন্তু ছেপ্টেম্বৰৰ শেষৰ ‌ফালে এই আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Jowett|Andrew|2002|p=14}}</ref> [[পোলেণ্ড]] আক্ৰমণ আৰু 'লিথুৱানিয়াৰ শাসন সম্পৰ্কে জাৰ্মান-ছোভিয়েট সন্ধিৰ' (German-Soviet treaty governing Lithuania) পিছতে [[ছোভিয়েট ইউনিয়নে]] পাৰস্পৰিক সহযোগিতা চুক্তিসমূহৰ গইনা লৈ [[বাল্টিক দেশবিলাক]]ক ছোভিয়েট সৈন্য [[:en: Red Army|(Red Army)]] ৰখাৰ অনুমতি দিবলৈ বাধ্য কৰে।<ref>{{Cite book|first=David J.|last=Smith|title=The Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania|url=http://books.google.com/?id=YaYbzQQN97EC&pg=PA142|publisher=Routledge. 1st edition|page=24|isbn=0-415-28580-1|year=2002}}</ref><ref name="blinsky9"/><ref name="murray55">{{Harvnb|Murray|Millett|2001|pp=55–56}}</ref>ফিনলেণ্ডে নিজৰ ভু-খণ্ড দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত ১৯৩৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ছোভিয়েট ইউনিয়নে [[ফিনলেণ্ড]] অধিকাৰ কৰে।<ref>{{Cite journal|first=D. W|last=Spring|title=The Soviet Decision for War against Finland, 30&nbsp;November 1939|url=https://archive.org/details/sim_europe-asia-studies_1986-04_38_2/page/207|journal=Europe-Asia Studies|pages=207–226|volume=38|issue=2|year=1986|publisher=Taylor & Francis, Ltd.|doi=10.1080/09668138608411636|jstor=151203| issn=0038-5859}}</ref>১৯৪০ চনত 'ফিনিছ কনচেচন'(Finnish concessions, ফিনলেণ্ডে নিজৰ ভু-খণ্ড কিছু অংশ [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]]ক এৰি দি নিজৰ স্বাধীনতা ঘূৰাই লবলৈ কৰা [[মস্কো শান্তি চুক্তি]] ৰ পাছতহে এই বিবাদ অন্ত পৰে।<ref>{{Cite book|last=Hanhimäki|first=Jussi M|title=Containing Coexistence: America, Russia, and the "Finnish Solution|url=http://books.google.com/?id=OWfudYWUOt0C|publisher=Kent State University Press|year=1997|page=12|isbn=0-87338-558-6}}</ref>[[ফ্ৰান্স]] আৰু ব্ৰিটেইনে এই আক্ৰমণক, [[জাৰ্মানী]]ৰে মিতিৰালি কৰাৰ সমপৰ্যায়ৰ বুলি অভিহিত কৰে আৰু [[জাতিসংঘ]]ৰ পৰা [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]]ক বহিষ্কাৰ কৰাৰ পোষকতা কৰে।<ref name="murray55"/> [[চিত্ৰ:Nazi-parading-in-elysian-fields-paris-desert-1940.png|thumb|left|১৯৪০ চনত ফ্ৰান্সৰ পতনৰ পাছত 'এল দে ট্ৰায়ম্‌ফে'ত জাৰ্মান সৈন্য]] পশ্চিম ইউৰোপত ব্ৰিটিছ সৈন্যবাহিনী মোতায়েন কৰা হয়, কিন্তু এই কালছোৱাক ব্ৰিটিছ সকলে 'নকল যুদ্ধ' আৰু জাৰ্মানসকলে 'বহি থকা যুদ্ধ' বুলি অভিহিত কৰে, কাৰণ কোনো পক্ষই ১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে কোনো বৃহৎ আক্ৰমণ সংঘটিত কৰা নাছিল।<ref>{{Harvnb|Weinberg|1995|pages=95, 121}}</ref> ১৯৪০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]] আৰু জাৰ্মানীৰ মাজত এখন " ব্যৱসায়িক চুক্তি' স্বাক্ষৰিত হয়; এই চুক্তি মৰ্মে [[জাৰ্মানী]]ক মিত্ৰশক্তিৰ অৰ্থনৈতিক অৱৰোধৰ লগত মকাবিলা কৰিবলৈ ছোভিয়েট ইউনিয়নে বিভিন্ন [[কেঁচামাল]]ৰ যোগান ধৰে, আৰু তাৰ বিনিয়ত জাৰ্মানীৰ সামৰিক আৰু ঔদ্যোগিক উপকৰণ আৰু আহিলা সমূহ লাভ কৰে।<ref name="shirer668">{{Cite book|last=Shirer|first=William L|title=The Rise and Fall of the Third Reich: A History of Nazi Germany|publisher=Simon and Schuster|year=1990|pages=668–9|isbn=0-671-72868-7}}</ref> ১৯৪০ চনৰ এপ্ৰিলত জাৰ্মানীয়ে [[ডেনমাৰ্ক]] আৰু [[নৰৱে]] আক্ৰমণ কৰে, ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল [[চুইডেন]]ৰ পৰা 'লোৰ আকৰ' লৈ আহিব লগা জাহাজ সমূহৰ যাতায়ত সুনিশ্চিত কৰা, যি ক্ষেত্ৰত ইতিমধ্যে [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ চকু পৰিছিল।<ref>{{Harvnb|Murray|Millett|2001|pp=57–63}}</ref> মিত্ৰশক্তিৰ সহায় স্বত্বেও শীঘ্ৰেই [[ডেনমাৰ্ক]]ৰ পতন হয়, ২ মাহৰ ভিতৰতে জাৰ্মানীয়ে [[নৰৱে]] জয় কৰে।<ref>{{Cite book|last=Commager|first=Henry Steele|title=The Story of the Second World War|url=http://books.google.com/?id=H2nUNdqobOkC|publisher=Brassey's|year=2004|page=9|isbn=1-57488-741-6}}</ref> ১৯৪০ৰ মে' মাহত ব্ৰিটেইনে [[আইচলেণ্ড]]ৰ ওপৰত জাৰ্মান আক্ৰমণৰ আশংকা কৰি এই দ্বীপৰাষ্ট্ৰখন অধিকাৰ কৰি লয়।<ref>{{Cite book|title=Oxford Companion to World War II|editor1-first=I. C. B.|editor1-last=Dear|editor2-first=M. R. D|editor2-last=Foot|chapter=Iceland|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2002|isbn=0-19-860446-7|page=436}}</ref>[[নৰৱে]]ত ব্ৰিটিছ সৈন্যবাহিনীৰ বিফলতাৰ বাবে [[ইংলেণ্ড]]ত বিৰূপ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়, আৰু তাৰ ফলস্বৰূপে ১৯৪০ চনৰ ১০ মে'ত 'নিভে'ল চেম্বাৰলেইন' ৰ ঠাইত [[ৱিনষ্ট'ন চাৰ্চিল]]ক প্ৰধানমন্ত্ৰী পতা হয়।<ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=David|title=From World War to Cold War: Churchill, Roosevelt, and the International History of the 1940s|url=http://books.google.com/?id=Qk_xKD62G7cC|publisher=Oxford University Press, USA|date=27 April 2006|page=76|isbn=0-19-928411-3}}</ref> === অক্ষশক্তিৰ অগ্ৰগতি === ১৯৪০ চনৰ ১০ মে'ত [[জাৰ্মানী]]য়ে [[ফ্ৰান্স]], [[বেলজিয়াম]], [[নেদাৰলেণ্ড]] আৰু [[লাক্সেমবাৰ্গ]] আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{cite book|last=Evans|first=Richard J.|title=The Third Reich at War 1939–1945|year=2008|publisher=Allen Lane|location=London|isbn=978-0-7139-9742-2|pages=122–123}}</ref>জাৰ্মানীয়ে ব্লিটজক্ৰেগ [[:en:blitzkrieg|(blitzkrieg)]]কৌশল ( ক্ষিপ্ৰ গতিৰে সকলো সামৰিক শক্তি একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা এক জাৰ্মান সমৰ কৌশল) প্ৰয়োগ কৰি কেইদিন মানৰ ভিতৰতে নেদাৰলেণ্ড আৰু বেলজিয়াম অধিকাৰ কৰে।<ref name="shirer721-3">{{Cite book|last=Shirer|first=William L|title=The Rise and Fall of the Third Reich: A History of Nazi Germany|publisher=Simon and Schuster|year=1990|pages=721–3|isbn=0-671-72868-7}}</ref>ফ্ৰান্সৰ মেজিন' লাইন [[:en:Maginot Line|(Maginot Line)]] সুৰক্ষা বেষ্টনী আৰু বেলজিয়ামত থকা [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ সৈন্যবাহিনীক আচম্বিত কৰি এদ্ৰেনেচ [[:en:Ardennes|(Ardennes)]] অঞ্চলৰ ঘন অৰণ্যৰ মাজেৰে জাৰ্মান সৈন্যই অতৰ্কিত আক্ৰমণ চলায়<ref>{{cite book|last=Keegan|first=John|title=The Second World War|year=1997|publisher=Pimlico|location=London|isbn=0-7126-7348-2|pages=59–60}}</ref>; এই অৰণ্যক ফৰাচী সমৰ বি‍শেষজ্ঞ সকলে সশস্ত্ৰ বাহনবিলাকৰ বিপক্ষে এক প্ৰাকৃতিক সুৰক্ষা ব্যৱস্থা বুলি গণ্য কৰিছিল<ref>{{Cite book|last=Regan|first=Geoffrey|title=The Brassey's book of military blunders|publisher=Brassey's|year=2000|page=152|isbn=1-57488-252-X}}</ref>ব্ৰিটিছ সৈন্যই জুনৰ প্ৰথম ভাগতে তেওঁলোকৰ অস্ত্ৰ শস্ত্ৰ আৰু আন বয় বস্তু এৰি , ফ্ৰান্সৰ ডানকাৰ্ক[[:en:Dunkirk evacuation|(evacuate the continent at Dunkirk)]] অঞ্চলৰ মাজেৰে পলায়ন কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>{{cite book|last=Keegan|first=John|title=The Second World War|year=1997|publisher=Pimlico|location=London|isbn=0-7126-7348-2|pages=66–67}}</ref> ১০ জুনত ফ্ৰান্স আৰু ব্ৰিটেইনৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰি ইটালীয়ে ফ্ৰান্স আক্ৰমণ কৰে;<ref>{{cite book|last=Overy|first=Richard|coauthor=Wheatcroft, Andrew|title=The Road to War|year=1999|publisher=Penguin|location=London|isbn=0-14-028530-X|page=207|edition=Revised and updated}}</ref>বাৰ দিনৰ পাছত ফ্ৰান্সে আত্মসমৰ্পণ কৰে আৰু ফ্ৰান্সৰ ভু-খণ্ড ইটালী আৰু জাৰ্মান অধিকৃত অঞ্চলৰূপে বিভক্ত হৈ পৰে,<ref>{{Cite book|last=Klaus|first=Autbert|title=Germany and the Second World War Volume 2: Germany's Initial Conquests in Europe|url=http://books.google.com/?id=Z5p4tGO7-VkC|publisher=Oxford University Press|year=2001|page=311|isbn=0-19-822888-0}}</ref>আৰু এক অনা-অধিকৃত অংশ ৱিচ্চি শাসনৰ [[:en:Vichy Regime|(Vichy Regime)]]অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ৩ জুলাইত ব্ৰিটেইনে, জাৰ্মানীয়ে হস্তগত কৰাৰ আশংকাত [[আলজেৰিয়া]]ত থকা এক [[ফ্ৰান্স]] নৌবহৰ হস্তগত কৰে।<ref>{{Cite book|last=Brown|first=David|title=The Road to Oran: Anglo-French Naval Relations, September 1939 – July 1940|page=xxx|year=2004|publisher=[[Taylor & Francis]]|isbn=0-7146-5461-2}}</ref> ১৯৪০ চনৰ জুন মাহত ফ্ৰান্স যুদ্ধৰ শেষৰ ফালে [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন|ছোভিয়েট ইউনিয়নে]] বলপূৰ্বক ভাৱে [[ইষ্ট'নিয়া]], [[লাটভিয়া]], আৰু [[লিথুৱানিয়া]]ৰ<ref name="blinsky9">{{Cite book|last=Bilinsky|first=Yaroslav|title=Endgame in NATO's Enlargement: The Baltic States and Ukraine|url=http://books.google.com/?id=pbocXztNVsUC|publisher=Greenwood Publishing Group|year=1999|page=9|isbn=0-275-96363-2}}</ref> লগতে [[ৰোমানিয়া]]ৰ বিবাদাস্পত 'বেচাৰেবিয়া' অঞ্চল অধিগ্ৰহণ কৰে। ইতিমধ্যে নাৎসী-ছোভিয়েট 'ৰাজনৈতিক মৈত্ৰী আৰু অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা' ([[:en:German–Soviet Treaty of Friendship, Cooperation and Demarcation|political rapprochement and economic cooperation]]) ক্ৰমান্বয়ে কমি আহে<ref>H. W. Koch. Hitler's 'Programme' and the Genesis of Operation 'Barbarossa'. ''The Historical Journal'', Vol. 26, No. 4 (Dec., 1983), pp. 891–920</ref><ref name="stalinswars56">{{Cite book|last=Roberts|first=Geoffrey|title=Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953|publisher=Yale University Press|year=2006|isbn=0-300-11204-1|page=56}}</ref> আৰু দুয়ুখন দেশেই যু্দ্ধৰ প্ৰস্তুতি আৰম্ভ কৰে।<ref name="stalinswars59">{{Cite book|last=Roberts|first=Geoffrey|title=Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953|publisher=Yale University Press|year=2006|isbn=0-300-11204-1|page=59}}</ref> [[ফ্ৰান্স]]ক বশ কৰাৰ পাছত, [[ব্ৰিটেইন]] আক্ৰমণ কৰাৰ পৰিকল্পনাৰে [[জাৰ্মানী]]য়ে নিজৰ বায়ুসেনাৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ এলানি কাৰ্যসূচী হাতত লয়।<ref name="autogenerated38">{{Cite book|last1=Kelly|first1=Nigel|last2=Rees|first2=Rosemary|last3=Shuter|first3=Jane|title=Twentieth Century World|publisher=Heinemann|year=1998|isbn=0-435-30983-8|page=38}}</ref> অৱশ্যে এই কাৰ্যসূচী বিফল হয় আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহত [[ইংলেণ্ড]] আক্ৰমণৰ পৰিকল্পনা বাতিল কৰা হয়।<ref name="autogenerated38"/>নতুনকৈ হস্তগত কৰা ফৰাচী বন্দৰ সমূহ ব্যৱহাৰ কৰি জাৰ্মান নৌসেনাই অত্যধিক ব্যাপ্ত হৈ থকা ব্ৰিটিছ ৰাজকীয় নৌ-বাহিনীৰ বিপক্ষে সফলতা লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে,[[আটলাণ্টিক মহাসাগৰ]]ৰ ব্ৰিটিছ জাহাজবিলাকৰ বিৰুদ্ধে ইউ-ব'ট [[:en:U-boat|(U-boat)]]বা [[চাবমেৰিন]] ব্যৱহাৰ কৰা আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Goldstein|first=Margaret J|title=World War II|publisher=Twenty-First Century Books|year=2004|isbn=0-8225-0139-2|page=35}}</ref>১৯৪০ চনত [[ইটালী]]য়ে ভুমধ্য সাগৰীয় অঞ্চলত নিজৰ সমৰ অভিযান আৰম্ভ কৰি, জুন মাহত [[মাল্টা]] অবৰোধ কৰে, আগষ্ট মাহত ব্ৰিটিছ অধিকৃত [[চোমালিলেণ্ড]] জয় কৰে, আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ শাসিত ইজিপ্টৰ ওপৰত বাৰম্বাৰ আক্ৰমণ চলায়। <!-- REFERENCES NEEDED FOR THIS --> ইফালে ছেপ্টেম্বৰ মাহত [[চীন]]ৰ উত্তৰভাগৰ 'ফৰাচী [[ইণ্ডোচীন]]' অঞ্চলত কেইবাটাও [[নৌ বহৰ]] হস্তগত কৰি [[জাপান|জাপানেও]] [[চীন]]ৰ ওপৰত অবৰোধ কটকটীয়া কৰি তোলে।<ref>{{cite book|last=Overy|first=Richard|coauthor=Wheatcroft, Andrew|title=The Road to War|year=1999|publisher=Penguin|location=London|isbn=0-14-028530-X|pages=288–289|edition=Revised and updated}}</ref> [[চিত্ৰ:Supermarinespitfire.JPG|thumb|upright|পাশ্চিম ইউৰোপত জাৰ্মানীৰ অগ্ৰসৰতাৰে ' [[ব্ৰিটেইন যুদ্ধ]]'ৰ সামৰণি পৰে। ]] এই কালছোৱাত নিৰপেক্ষ হৈ থকা [[আমেৰিকা|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই]] [[চীন]] আৰু পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিক আওপকীয়াকৈ সহায় কৰি আছিল। ১৯৩৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আমেৰিকাই নিজৰ "নিৰপেক্ষতা আইন' [[:en:Neutrality Acts of 1930s|(Neutrality Act)]] ৰ সংশোধন ঘটাই মিত্ৰশক্তি] 'নগদ ধনেৰে আমেৰিকাৰ পৰা বয়বস্তু কিনাৰ' [[:en:Cash and carry (World War II)|(cash and carry)]] অনুমতি প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite book|last=Overy|first=Richard|coauthor=Wheatcroft, Andrew|title=The Road to War|year=1999|publisher=Penguin|location=London|isbn=0-14-028530-X|pages=328–330|edition=Revised and updated}}</ref>১৯৪০ চনত জাৰ্মানীয়ে পেৰিছ জয় কৰাৰ পাছত আমেৰিকাৰ নিজৰ নৌশক্তি লক্ষণীয় ভাৱে বৃদ্ধি কৰে, আৰু জাপানে ইণ্ডোচীন আক্ৰমণ কৰাৰ পাছত, জপানৰ বিপক্ষে লো,তীখা আৰু যন্ত্ৰাংশৰ ৰপ্তানিৰ ওপৰত প্ৰতিবন্ধন লগায়।<ref>{{Cite book|last=Morison|first=Samuel Eliot|title=History of United States Naval Operations in World War II|publisher=University of Illinois Press|year=2002|isbn=0-252-07065-8|page=60}}</ref>ছেপ্টেম্বৰ মাহত আমেৰিকাই ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলসমূহ ব্যৱহাৰ কৰাৰ অধিকাৰৰ বিনিময়ত ব্ৰিটিছ নৌবাহিনীক ৫০খন [[ডেষ্ট্ৰয়াৰ]] জাহাজ যোগান ধৰিবলৈ সন্মত হয়।<ref>{{Cite book|last=Maingot|first=Anthony P.|title=The United States and the Caribbean: Challenges of an Asymmetrical Relationship|publisher=Westview Press|year=1994|isbn=0-8133-2241-3|page=52}}</ref>তথাপিও, ১৯৪১ চন মানলৈকে অধিকসংখ্যক আমেৰিকাবাসীয়ে ইউৰোপত চলি থকা যুদ্ধত আমেৰিকান সেনাবাহিনীৰ পোনপতীয়া যোগদানৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|first=Hadley|last=Cantril|title=America Faces the War: A Study in Public Opinion|url=https://archive.org/details/sim_public-opinion-quarterly_1940-09_4_3/page/390|journal=The Public Opinion Quarterly|volume=4|issue=3|date=September 1940|page=390}}</ref> <!-- REFERENCE PREDATES THIS CLAIM --> ১৯৪০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত [[জাপান]], [[ইটালী]] আৰু [[জাৰ্মানী]]ৰ মাজত হোৱা ত্ৰিপাক্ষিক চুক্তিয়ে দেশকেইখনক একগোট কৰি 'অক্ষশক্তি'ক এক বিধিসন্মত ৰূপ প্ৰদান কৰে।<ref>{{Harvnb|Weinberg|1995|p=182}}</ref> এই চুক্তিমতে, [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]]ক বাদ দি, আন যিকোনো দেশে যদি 'অক্ষশক্তি' কোনো সদস্য দেশক আক্ৰমণ কৰে, তেন্তে এই তিনিখন দেশৰ লগত একেলগে যুদ্ধত লিপ্ত হব লাগিব।<ref>{{Cite book|last1=Bilhartz|first1=Terry D.|last2=Elliott|first2=Alan C.|title=Currents in American History: A Brief History of the United States|page=179|publisher=M.E. Sharpe|year=2007|isbn=978-0-7656-1821-4}}</ref>এই কালছোৱাত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ই ঋণ -বন্ধকী [[Lend-Lease|(Lend-Lease)]] নীতি মতে বিভিন্ন সামগ্ৰী যোগানেৰে ইংলেণ্ড আৰু চীনক অবিৰত ভাৱে সহায় কৰি আহিছিল,<ref>{{Harvnb|Murray|Millett|2001|p=165}}</ref>আৰু আটলাণ্টিক মাহাসাগৰৰ প্ৰায় আধা অংশযুৰি এক সুৰক্ষিত অঞ্চল সৃষ্টি কৰিছিল, য'ত যাতায়ত কৰা [[ব্ৰিটিছ]] জাহাজ বিলাকক [[আমেৰিকা]]ৰ নৌসেনাই ৰক্ষণাবেক্ষণ দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Knell|first=Hermann|title=To Destroy a City: Strategic Bombing and Its Human Consequences in World War II|publisher=Da Capo|year=2003|isbn=0-306-81169-3|page=205}}</ref>ইয়াৰ ফলস্বৰূপে, আধিকাৰিক ভাৱে নিৰপেক্ষ হৈ থাকিও, তেওঁলোকে [[জাৰ্মানী]]ৰ লগত উত্তৰ আৰু [[মধ্য আটলাণ্টি]]ক অঞ্চলত এক দীৰ্ঘদিনীয়া নৌ-যুদ্ধত জড়িত হৈ পৰিব লগা হৈছিল।<ref>{{Harvnb|Murray|Millett|2001|pp=233–245}}</ref><ref>{{cite web|url=http://history.sandiego.edu/gen/WW2Timeline/Prelude18.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080509150056/http://history.sandiego.edu/gen/WW2Timeline/Prelude18.html|archivedate=9 May 2008|title=Undeclared Naval War in the Atlantic 1941|publisher=History Department at the University of San Diego|last=Schoenherr|first=Steven|accessdate=15 February 2010|date=1 October 2005|deadurl=yes}}</ref> ১৯৪০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত [[হাংগেৰী]], [[শ্ল'ভাকিয়া]] আৰু [[ৰোমানিয়া]]ৰ যোগদানেৰে অক্ষশক্তিৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি পায়।<ref> {{Cite book|title=Oxford Companion to World War II|editor1-first=I. C. B.|editor1-last=Dear|editor2-first=M. R. D|editor2-last=Foot|chapter=Tripartite Pact|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2002|isbn=0-19-860446-7|page=877}}</ref>১৯৪০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[ইটালী]]য়ে [[গ্ৰীচ]] আক্ৰমণ কৰে, কিন্তু কেইদিন মানৰ ভিতৰতে এই আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰা হয় আৰু তেওঁলোক [[আলবেনিয়া]]লৈকে পিছুৱাই যায়, য'ত তেওঁলোকৰ গতিৰোধ হয়।<ref>{{Cite book|last=Clogg|first=Richard|title=A Concise History of Greece|page=118|year=1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-80872-3}}</ref>১৯৪০ চনত ডিচেম্বৰত ব্ৰিটিছ [[ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল]]ৰ সৈন্যই ইটালী অধিকৃত [[ইজিপ্ট]] আৰু [[পুব আফ্ৰিকা]]ত, [[ইটালী]]ৰ সৈন্য বাহিনী ওপৰত প্ৰত্যাক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Andrew|first=Stephen|title=The Italian Army 1940–45 (2): Africa 1940–43|publisher=Osprey Publishing|year=2001|isbn=1-85532-865-8|pages=9–10}}</ref>১৯৪১ চনৰ আৰম্ভণিতে [[ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল]] সৈন্যবাহিনীয়ে [[ইটালী]]ক [[লিবিয়া]]লৈয়ে পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে, আৰু চাৰ্চিলে এই সৈন্য বাহিনীক [[গ্ৰীচ]]ক সুৰক্ষিত কৰিবৰ বাবে পঠাবলৈ আদেশ জাৰি কৰে।<ref>{{Cite book|last=Brown|first=David|title=The Royal Navy and the Mediterranean|publisher=Routledge|year=2002|isbn=0-7146-5205-9|pages=64–65}}</ref> [[ইটালী]]ৰ নৌ বাহিনীও কেইবাটাও শোচনীয় পৰাজয়ৰ সন্মুখীন হয়, ব্ৰিটিছ নৌসেনাই 'টাৰাণ্ট'যুদ্ধত তিনিখন ইটালীয় যুদ্ধ জাহাজ ধ্বংস কৰে; মাতাপান অন্তৰীপৰ যুদ্ধতো কেইবাখনো ইটালীয় জাহাজ নষ্ট কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite book|last=Jackson|first=Ashley|title=The British Empire and the Second World War|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2006|isbn=1-85285-417-0|page=106}}</ref> [[চিত্ৰ:German paratroopers jumping From Ju 52s over Crete.jpg|thumb|মে' ১৯৪৪ ত জাৰ্মান পেৰাট্ৰুপাৰসকলে [[গ্ৰীচ]]ৰ ক্ৰেট দ্বীপ আক্ৰমণ কৰিছে। ]] অনতিপলমে [[জাৰ্মানী]]য়ে ইটালীক সহায় কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। [[এডল্ফ হিটলাৰ|হিটলাৰে]] [[লিবিয়া]]লৈ জাৰ্মান সৈন্য প্ৰেৰণ কৰে আৰু মাৰ্চৰ শেষৰফালে আকাৰত সৰু হৈ পৰা (গ্ৰীচলৈ পঠোৱা বাবে) [[ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল]] সৈন্যবাহিনীৰ ওপৰত ভয়ংকৰ আক্ৰমণ চলায়।<ref>{{Cite book|last=Laurier|first=Jim|title=Tobruk 1941: Rommel's opening move|publisher=Osprey Publishing|year=2001|isbn=1-84176-092-7|pages=7–8}}</ref> Iএমাহৰ ভিতৰতে [[ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল]] সৈন্যবাহিনী [[ইজিপ্ট]]লৈ অপসৰণ কৰে(টব্ৰুক বন্দৰৰ বাদে)।<ref>{{Harvnb|Murray|Millett|2001|pp=263–67}}</ref>বাদে)। [[ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল]] সৈন্যবাহিনীয়ে এবাৰ মাৰ্চ আৰু এবাৰ জুন মাহত অক্ষশক্তিৰ সৈন্যক আঁতৰাই পঠাবলৈ প্ৰচেষ্টা চলায়, কিন্তু দুয়ুবাৰেই বিফল হয়।<ref>{{Cite book|last=Macksey|first=Kenneth|title=Rommel: battles and campaigns|publisher=Da Capo Press|year=1997|isbn=0-306-80786-6|pages=61–63}}</ref>এপ্ৰিলৰ আৰম্ভণিতে [[বুলগেৰিয়া]]ই অক্ষশক্তিত যোগদান কৰাৰ পিছতে, [[জাৰ্মানী]]য়ে [[গ্ৰীচ]] আৰু [[যুগোশ্লাভিয়া]] আক্ৰমণ কৰি [[বালকান]] অঞ্চলত নিজৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰে; ইয়াতো তেওঁলোকে ক্ষিপ্ৰ অগ্ৰগতি লাভ কৰে আৰু মে'ৰ শেষলৈ [[মিত্ৰশক্তি]]ক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে।<ref>{{Harvnb|Weinberg|1995|p=229}}</ref> <!-- REFERENCE SEEMS VERY NARROW FOR RANGE OF EVENTS COVERED --> [[মিত্ৰশক্তি]]য়েও এই সময়চোৱাত চেগা চোৰোকাকৈ সফলতা নোপোৱা নহয়। [[মধ্যপ্ৰাচ্য]]ৰ [[ইৰাক]]ৰ ওপৰত, [[চিৰিয়া]]ত থকা জাৰ্মান বায়ুসেনাৰ ঘাটি বিলাকৰ সহায়ত হোৱা এক আক্ৰমণ [[মিত্ৰশক্তি]]য়ে প্ৰতিহত কৰে,<ref>{{Cite book|last=Watson|first=William E|title=Tricolor and Crescent: France and the Islamic World|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2003|isbn=0-275-97470-7|page=80}}</ref> আৰু স্বাধীন [[ফ্ৰান্স]]ৰ সহযোগিতাত [[চিৰিয়া]] আৰু [[লেবানন]] অধিকাৰ কৰে, যাতে ভৱি‍ষ্যতে এনে আক্ৰমণ সম্ভৱ নহয়।<ref>{{Cite book|last=Jackson|first=Ashley|title=The British Empire and the Second World War|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2006|isbn=1-85285-417-0|page=154}}</ref> [[আটলাণ্টিক]]ত ব্ৰিটিছ নৌ সেনাই জাৰ্মান ধ্বজাবাহী জাহাজ [[বিছমাৰ্ক]] ধ্বংস কৰি জনসাধাৰণৰ মনোবল আকৌ ঘূৰাই আনিবলৈ সক্ষম হয়, যি সেই পৰিস্থিতি অতীৱ প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite book|last=Stewart|first=Vance|title=Three Against One: Churchill, Roosevelt, Stalin Vs Adolph Hitler|publisher=Sunstone Press|year=2002|isbn=0-86534-377-2|page=159}}</ref> আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা হ'ল যে, ব্ৰিটেইন যুদ্ধৰ সময়ত ব্ৰিটিছ বায়ুসেনাই জাৰ্মান লুফ্টৱেফ বায়ুসেনাৰ সকলোবোৰ আক্ৰমণ সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। জাৰ্মান বায়ুসেনাৰ বোমা আক্ৰমণ ১৯৪১ চনৰ মে' মাহত মোটামুটি বন্ধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite book|editor=Dear, I.C.B and Foot, M.R.D. (editors)|title=The Oxford Companion to World War II|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|year=2005|pages=108–109|chapter=Blitz|isbn=978-0-19-280670-3}}</ref> দুয়ুপক্ষৰ ফালৰ পৰাই মাজে মাজে কেইবাটাও আক্ৰমণ সংঘটিত হোৱা স্বত্বেও ১৯৪০ চন মানলৈ [[এছিয়া]]ত চীন আৰু জাপানৰ মাজত হোৱা যুদ্ধৰ গতি স্তিমিত হৈ পৰিল। যোগান পথ বিলাক বন্ধ কৰি [[চীন]]ৰ ওপৰত অধিক চাপ সৃষ্টি কৰি, [[জাপান]]ৰ সৈন্যবাহিনীক পশ্চিমীয়া [[মিত্ৰশক্তি]]বিলাকৰ বিৰুদ্ধে সুবিধাজনক স্থিতি প্ৰদান কৰাৰ উদ্দেশ্যে জাপানে উত্তৰ [[ইণ্ডোচীন]]ৰ সামৰিক নিয়ন্ত্ৰণ নিজৰ হাতলৈ আনে।<ref>{{cite book|last=Overy|first=Richard|coauthor=Wheatcroft, Andrew|title=The Road to War|year=1999|publisher=Penguin|location=London|isbn=0-14-028530-X|page=289|edition=Revised and updated}}</ref>সেই বছৰৰ আগষ্ট মাহত [[চীন]]ৰ [[কমিউনিষ্ট]] সকলে মধ্য[[চীন]]ত অভিযান আৰম্ভ কৰে, ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে জাপানে কমিউনিষ্ট সকলৰ প্ৰতি ভৌতিক আৰু মানৱসম্পদ যোগান হ্ৰাস কৰিবলৈ নিজৰ অধিকৃত অঞ্চল সমূহত কঠোৰ ব্যৱস্থা([[:en:Three Alls Policy|ইং ৱিকিত পঢ়ক (Three Alls Policy)]] গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Joes|first=Anthony James|title=Resisting Rebellion: The History And Politics of Counterinsurgency|isbn=0-8131-2339-9|year=2004|publisher=University Press of Kentucky|page=224}}</ref>[[চীন]]ৰ [[কমিউনিষ্ট]] আৰু [[ৰাষ্ট্ৰবাদী]] শক্তি সমূহৰ মাজত বৰ্ধিত বিবাদৰ ফলস্বৰূপে ১৯৪১ চনৰ জানুৱাৰীত দুয়ুপক্ষৰ মাজত প্ৰত্যক্ষ সমৰ আৰম্ভ হয়, আৰু তেওঁলোকৰ অভ্যন্তৰীণ সহযোগিতাৰ ওৰ পৰে, আৰু ই অক্ষশক্তিক সুবিধাজনক স্থিতি প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite book|last1=Fairbank|first1=John King|last2=Goldman|first2=Merle|publisher=Harvard University Press|year=1994|isbn=0-674-11673-9|title=China: A New History|page=320}}</ref>ইউৰোপ আৰু এছিয়াৰ পৰিস্থিতি তুলনামূলকভাৱে সুস্থিৰ হোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত [[জাৰ্মানী]], [[জাপান]] আৰু [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন|(ছোভিয়েট ইউনিয়নে)]] নিজৰ নিজৰ সামৰিক প্ৰস্তুতি আৰম্ভ কৰে। [[জাৰ্মানী]]ৰ লগত বৰ্ধিত মতবিৰোধৰ বাবে অধিক সতৰ্ক হৈ পৰা [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]] আৰু [[ইউৰোপ]]ত চলি থকা যুদ্ধৰ সুবিধা লৈ [[এছিয়া]]ৰ সম্পদ সমৃদ্ধ ইউৰোপীয় [[উপনিবেশ]]বিলাক হস্তগত কৰিব বিছৰা জাপানে, ১৯৪১ চনত এপ্ৰিলত এক দ্বিপাক্ষিক ' ছোভিয়েট -জাপান নিৰপেক্ষতা সন্ধি'ত [[:en:Soviet–Japanese Neutrality Pact|(Soviet–Japanese Neutrality Pact)]] স্বাক্ষৰ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Garver|first=John W|title=Chinese-Soviet Relations, 1937–1945: The Diplomacy of Chinese Nationalism|publisher=Oxford University Press|year=1988|isbn=0-19-505432-6|page=114}}</ref> ইয়াৰ বিপৰীতে [[জাৰ্মানী]]য়ে [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]] আক্ৰমণ কৰাৰ প্ৰস্তুতিৰে ছোভিয়েট সীমান্তত সৈন্য সঞ্চালন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Harvnb|Weinberg|1995|p=195}}</ref> === যুদ্ধই বিশ্বজনীন ৰূপ ল'লে === [[চিত্ৰ:Bundesarchiv Bild 183-L20582, Charkow, Strassenkämpfe.jpg|thumb| অক্টোবৰ, ১৯৪১, ছোভিয়েট প্ৰতিৰক্ষীৰ বিৰুদ্ধে খাৰক'ভৰ ৰাজপথত জাৰ্মান যুঁজাৰু আৰু সশস্ত্ৰ বাহন]] ১৯৪১ চনৰ ২২ জুনত [[জাৰ্মানী]] আৰু ইউৰোপীৰ অক্ষশক্তিৰ দেশসমূহে [[ফিনলেণ্ড]]ৰ লগ লাগি ' অপাৰেচন বাৰ্বাৰোচা'ৰ[[:en:Operation Barbarossa|(Operation Barbarossa)]] নামত [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]] আক্ৰমণ কৰে। এই আকস্মিক আক্ৰমণৰ মূল উদ্দেশ্য<ref>{{Cite journal|last=Sella|first=Amnon|date=July 1978|title="Barbarossa": Surprise Attack and Communication|url=https://archive.org/details/journal-of-contemporary-history_1978-07_13_3/page/555|journal=Journal of Contemporary History|volume=13|issue=3|pages=555–83|doi=10.1177/002200947801300308}}</ref> আছিল [[বাল্টিক অঞ্চল]], [[মস্কো]] আৰু [[ইউক্ৰেইন]] অধিকাৰ কৰি কাস্পিয়ান আৰু শ্বেতসাগৰ সংযোগী আৰ্খানজেলেস্ক-আস্ত্ৰাখান ৰেখা[[:en:A-A line|(Arkhangelsk-Astrakhan line)]]লৈকে আগবঢ়া। [[এডল্ফ হিটলাৰ|হিটলাৰ]]ৰ লক্ষ্য আছিল [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]]ৰ সামৰিক শক্তি নিঃশেষ কৰা, [[কমিউনিজম]]ৰ উৎখাত কৰা, থলুৱা বাসিন্দা সকলক হত্যা কৰি<ref>{{Cite journal|first=Jonathan|last=Steinberg|title=The Third Reich Reflected: German Civil Administration in the Occupied Soviet Union, 1941–4|url=https://archive.org/details/sim_english-historical-review_1995-06_110_437/page/620|journal=The English Historical Review|volume=110|issue=437|date=June 1995|pages=620–51}}</ref> জাৰ্মানসকলৰ বাবে মুক্ত অঞ্চল<ref>{{Cite book|last=Kershaw|first=Ian|title=Fateful Choices|pages=66–69|publisher=Allen Lane|year=2007|isbn=0-7139-9712-5}}</ref> সৃষ্টি কৰা আৰু সামৰিক সমলসমূহৰ নীৰৱিচ্ছিন যোগান সুনিশ্চিত কৰা<ref>{{Cite journal|first=Milan|last=Hauner|title=Did Hitler Want a World Dominion?|url=https://archive.org/details/journal-of-contemporary-history_1978-01_13_1/page/15|journal=Journal of Contemporary History|volume=13|issue=1|year=1978|pages=15–32|doi=10.1177/002200947801300102}}</ref>, যাতে [[জাৰ্মানী]]ৰ অৱশিষ্ট শত্ৰুবিলাকক সহজে নিৰ্মূল কৰিব পাৰি। যদিও ছোভিয়েট [[ৰে'ড আৰ্মি]]য়ে এনে পৰিস্থিতিৰ প্ৰত্যাশা কৰি যুদ্ধৰ আগতেই প্ৰত্যাক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল<ref>{{Cite journal|first=Cynthia A|last=Roberts|title=Planning for War: The Red Army and the Catastrophe of 1941|url=https://archive.org/details/sim_europe-asia-studies_1995-12_47_8/page/1293|journal=Europe-Asia Studies|volume=47|issue=8|year=1995|pages=1293–26|doi=10.1080/09668139508412322}}</ref>, কিন্তু বাৰ্বাৰোচাই [[:en:Operation Barbarossa|(Operation Barbarossa)]] তেওঁলোকক প্ৰতিৰক্ষামূলক স্থিতি লবলৈ বাধ্য কৰে। সেই বছৰ গ্ৰীষ্মকালত অক্ষশক্তিয়ে ছোভিয়েট ভু-খণ্ডৰ বহুলাংশ নিজৰ দখললৈ আনে , আৰু ছোভিয়েট পক্ষৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন হয়। যিকি নহওক , আগষ্টৰ মাজভাগত জাৰ্মান সেনা কৰ্তৃপক্ষই এই অগ্ৰাসন সাময়িক ভাৱে বন্ধ ৰাখি, তাৰে একাংশ সৈন্য, মধ্য [[ইউক্ৰেইন]] আৰু [[লেনিনগ্ৰাড]] অভিমুখী বাহিনীকেইটাক সাহায্য কৰিবলৈ পঠোৱাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite journal|first=Alan F.|last=Wilt|title=Hitler's Late Summer Pause in 1941|journal=Military Affairs|volume=45|issue=4|year=1981|pages=187–91|doi=10.2307/1987464|jstor=1987464}}</ref> অক্ষশক্তিৰ দিশৰ পৰা এই 'কিয়েভ আক্ৰমণ' এক বৃহৎ সফলতা আছিল, কাৰণ তেওঁলোকে চাৰিটা ছোভিয়েট সৈন্যদলক নিঃচিহ্ন কৰাৰ লগতে পূব [[ইউক্ৰেই]]নৰ ঔদ্যোগিক চহৰ ক্ৰিমেয়ালৈ অগ্ৰসৰ হোৱাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰি তুলিছিল।<ref>{{Cite book|first=John|last=Erickson|title=The Road to Stalingrad|publisher=Cassell Military|year=2003|isbn=0-304-36541-6|pages=114–137}}</ref> <!-- [[চিত্ৰ:Soviet Offensive Moscow December 1941.jpg|thumb|ডিচেম্বৰ -১৯৪১; [[মস্কো যুদ্ধ]]ত ছোভিয়েট প্ৰত্যাক্ৰমণ]] --> অক্ষশক্তিৰ সৈন্যক তিনি ভাগত ভগাই পেলোৱাৰ লগতে [[ফ্ৰান্স]] আৰু [[ভুমধ্যসাগৰীয় অঞ্চল]]ৰ পৰা তেওঁলোকৰ [[বায়ুসেনা]]ক পূব-প্ৰান্তলৈ সঞ্চালন কৰা কথাটোৱে [[ব্ৰিটেইন]]ক নিজৰ [[সামগ্ৰিক ৰণনীতি]] পূনৰ জুকীয়াই চাবলৈ বাধ্য কৰিলে।<ref name="D. Glantz. Soviet-German War">{{Harvnb|Glantz|2001|p=9}}</ref><ref>{{Cite journal|first=Brian P|last=Farrell|title=Yes, Prime Minister: Barbarossa, Whipcord, and the Basis of British Grand Strategy, Autumn 1941|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-military-history_1993-10_57_4/page/599|journal=The Journal of Military History|volume=57|issue=4|year=1993|pages=599–625|doi=10.2307/2944096|jstor=2944096}}</ref>জুলাই মাহত [[ব্ৰিটেইন]] আৰু [[চোভিয়ট ইউনিয়নে]] [[জাৰ্মানী]]ৰ বিপক্ষে সামৰিক সহযোগিতাৰ চুক্তি কৰিলে<ref>{{Cite book|last1=Pravda|first1=Alex|last2=Duncan|first2=Peter J. S|title=Soviet-British Relations Since the 1970s|year=1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-37494-4|page=29}}</ref> আৰু পাৰ্চিয়ান কৰিড'ৰ [[:en:Persian Corridor(Persian Corridor)]]আৰু [[তেলখাদ]]সমূহ হস্তগত কৰাৰ উদ্দেশ্যে [[ইৰাণ]] অধিকাৰ কৰিলে।<ref>{{Cite book|last1=Bueno de Mesquita|first1=Bruce|last2=Smith|first2=Alastair|last3=Siverson|first3=Randolph M.|last4=Morrow|first4=James D|title=The Logic of Political Survival|publisher=MIT Press|year=2005|page=425|isbn=0-262-52440-6}}</ref> আগষ্ট মাহত [[আমেৰিকা]] আৰু ব্ৰিটেইনে যুটীয়া ভাৱে " [[আটলাণ্টিক চাৰ্টাৰ]]" জাৰী কৰে।<ref name="AdvenBrit223">{{Cite book|last=Louis|first=William Roger|title=More Adventures with Britannia: Personalities, Politics and Culture in Britain|publisher=University of Texas Press|year=1998|isbn=0-292-74708-X|page=223}}</ref> [[ৰোমানিয়া]]ই তেওঁলোকৰ নেতা 'আয়ন এণ্টনেস্ক' ৰ [[কমিউনিষ্ট]] বিৰোধী স্থিতিত অটল থাকে আৰু [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]]ৰ পৰা তেওঁলোকৰ হেৰোৱা ভূ-খণ্ড পুনৰ অধিকাৰ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়।<ref>{{Cite book|first=Dennis|last=Deletant|chapter=Romania|editor1-first=I. C. B.|editor1-last=Dear|editor2-first=M. R. D|editor2-last=Foot|year=2002|title=Oxford Companion to World War II|pages=745–46|isbn=0-19-860446-7}}</ref>অক্টোবৰ মাহলৈ [[ইউক্ৰেইন]] আৰু [[বাল্টিক অঞ্চল]]ত তেওঁলোকৰ লক্ষ্য সফল হোৱাত, আৰু কেৱল [[লেনিনগ্ৰাড]]<ref>{{Cite journal|last=Kleinfeld|first=Gerald R|title=Hitler's Strike for Tikhvin|journal=Military Affairs|volume=47|issue=3|year=1983|pages=122–128|doi=10.2307/1988082|jstor=1988082}}</ref> আৰু [[চেৱাষ্টপ'লতহে]]<ref>{{Cite book|last=Shukman|first=Harold|title=Stalin's Generals|publisher=Phoenix Press|year=2001|isbn=1-84212-513-3|page=113}}</ref> অৱৰোধ জাৰী ৰাখিব লগা হোৱাত, অক্ষশক্তিয়ে পুনৰ [[মস্কো]]ৰ ওপৰত এক বৃহৎ আক্ৰমণ সংঘটিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়। দুমাহ জোৰা ভয়ংকৰ যুদ্ধৰ অন্তত অক্ষশক্তি [[মস্কো]] ৰ উপকণ্ঠৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে, কিন্তু তেওঁলোকৰ সৈন্যবল ভাগৰুৱা<ref>{{Harvnb|Glantz|2001|p=26}}, "By 1 November [the Wehrmacht] had lost fully 20% of its committed strength (686,000 men), up to 2/3 of its ½-million motor vehicles, and 65 percent of its tanks. The German Army High Command (OKH) rated its 136 divisions as equivalent to 83 full-strength divisions."</ref> হৈ পৰাত অভিযান স্থগিত ৰাখিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>{{Cite book|first1=Klaus|last1=Reinhardt|first2=Karl B|last2=Keenan|title=Moscow-The Turning Point: The Failure of Hitler's Strategy in the Winter of 1941–42|publisher=Berg|year=1992|isbn=0-85496-695-1|page=227}}</ref>[[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]]ৰ বহুলাংশ ভূ-খণ্ড হস্তগত কৰিবলৈ সক্ষম হলেও, মূল উদ্দশ্যত কিন্তু অক্ষশক্তি বিফল হয় : গুৰুত্বপূৰ্ণ মহানগৰ বিলাক ছোভিয়েট শক্তিৰ হাততে থাকি যায় আৰু, ছোভিয়েট প্ৰতিৰক্ষা প্ৰণালী তেতিয়াও সক্ষম হৈয়েই থাকে। এনেদৰেই ইউৰোপত "ব্লিটজক্ৰেইগ" কালৰ অন্ত পৰে।<ref>{{Cite journal|first=A.S.|last=Milward|title=The End of the Blitzkrieg|url=https://archive.org/details/economic-history-review_1964_16_3/page/499|journal=The Economic History Review|volume=16|issue=3|year=1964|pages=499–518|doi=10.1111/j.1468-0289.1964.tb01744.x}}</ref> [[চিত্ৰ:Second world war europe 1941-1942 map en.png|thumb|300px|right|সফলতম কালছোৱাত অক্ষশক্তিৰ তলতীযা ইউৰোপৰ ভূ-খণ্ড(১৯৪১-১৯৪২)]] ডিচেম্বৰৰ আৰম্ভণিতে সংৰক্ষিত সমলসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি<ref>{{Cite journal|first=Louis|last=Rotundo|title=The Creation of Soviet Reserves and the 1941 Campaign|journal=Military Affairs|volume=50|issue=1|year=1986|pages=21–8|doi=10.2307/1988530|jstor=1988530}}</ref>, ছোভিয়েট ইউনিয়নে অক্ষশক্তিৰ সমপৰ্য্যায়ৰ সৈন্যবল যোগাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Harvnb|Glantz|2001|p=26}}</ref><!--Note: I think the source indicates that the Red Army had more numbers than the Wehrmacht by December-->পূব প্ৰান্তত জাপানী কোৱানটুং সেনাক মকাবিলা কৰিব পৰাকৈ সামান্য সংখ্যক সেনা ৰাখি<ref>{{Cite journal|first=Raymond L|last=Garthoff|title=The Soviet Manchurian Campaign, August 1945|journal=Military Affairs|volume=33|issue=2|date=October 1969|page=312}}</ref>, ছোভিয়েট ে সমগ্ৰ সৈন্যবাহিনী অক্ষশক্তিক প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰিবৰ বাবে নিয়োগ কৰে। ৫ ডিচেম্বৰত প্ৰায় ১০০০ কিল'মিটাৰ দৈৰ্ঘৰ সীমান্তত একেলগে এই প্ৰত্যাক্ৰমণ আৰম্ভ হয় আৰু জাৰ্মান সৈন্যবাহিনীক পশ্চিমলৈ খেদি পথায়।<ref>{{Cite book|last=Welch|first=David|title=Modern European History, 1871–2000: A Documentary Reader|publisher=Routledge|year=1999|isbn=0-415-21582-X|page=102}}</ref> [[ইউৰোপ]]ত [[জাৰ্মানী]]ৰ সফলতাই [[জাপান]]কো [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]]ত ইউৰোপীয় চৰকাৰ সমূহৰ ওপৰত চাপ সৃষ্টি কৰিবলৈ উৎসাহ যোগায়। [[ডাচ্চ]] চৰকাৰে তেওঁলোকৰ অধিকৃত এচিয় [[উপনিবেশবিলাক]]ৰ ৰাজনৈতিক ক্ষমতা এৰি নিদিলেও, তাৰ পৰা [[জাপান]]ক তেলৰ যোগান ধৰিবলৈ সন্মত হয়। তাৰ বিপৰীতে [[ফ্ৰান্স]]ৰ ৱিচ্ছি প্ৰশাসনে[[:en:Vichy France|(Vichy France)]] ফৰাচী [[ইণ্ডোচীন]]ৰ ভূ-খণ্ডৰ অধিকাৰেই [[জাপান]]ক দি দিয়ে।<ref>{{Cite book|first=Gerhard L|last=Weinberg|title=A World At Arms|publisher=Cambridge University Press|year=2005|page=248|isbn=0-521-61826-6}}</ref>[[আমেৰিকা]], [[ব্ৰিটেইন]] আৰু বাকী পশ্চিমীয়া দেশ সমূহে জাপানে [[ইণ্ডোচীন]] অধিকাৰ কৰি লোৱা কাৰ্য্যৰ প্ৰত্যুত্তৰ হিচাপে সকলো জাপানী সামগ্ৰী জব্দ কৰে, আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ই ( যি জাপানৰ প্ৰয়োজনীয়ে খাৰুৱা তেলৰ ৮০% ই যোগান ধৰিছিল<ref>{{Cite journal|first=Irvine H., Jr.|last=Anderson|title=The 1941 De Facto Embargo on Oil to Japan: A Bureaucratic Reflex|url=https://archive.org/details/sim_pacific-historical-review_1975-05_44_2/page/201|journal=The Pacific Historical Review|volume=44|issue=2|year=1975|jstor=3638003|page=201}}</ref>), জাপানৰ বিপক্ষে সম্পূৰ্ণ [[তৈল প্ৰতিবন্ধন]] ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite book|title=Kaigun: Strategy, Tactics, and Technology in the Imperial Japanese Navy|last=Peattie|first=Mark R.|last2=Evans|first2=David C.|publisher=Naval Institute Press|year=1997|page=456|isbn=0-87021-192-7}}</ref>ইয়াৰ অৰ্থ এইটোৱেই হয়গৈ যে, হয় জাপানে [[এছিয়া]]ত আৰু [[চীন]]ৰ বিৰূদ্ধে তেওঁলোকৰ অভিযানসমূহ স্থগিত ৰাখিব লাগিব, নহয় বলপ্ৰয়োগ কৰি [[তৈলক্ষেত্ৰ]]সমূহ নিজৰ দখললৈ আনিব লাগিব। জাপানী সেনাই প্ৰথম উপায়টো পচণ্ড নকৰিলে, বহু জাপানী সেনাধ্যক্ষই [[আমেৰিকা]]ৰ তৈল প্ৰতিবন্ধন এক প্ৰকাৰৰ অকথিত যুদ্ধ ঘোষণা বুলিহে বিবেচনা কৰিলে।<ref>{{Cite book|last=Lightbody|first=Bradley|title=The Second World War: Ambitions to Nemesis|year=2004|publisher=Routledge|isbn=0-415-22404-7|page=125}}</ref> জাপানে খৰতকীয়াকৈ [[এছিয়া]]ত থকা ইউৰোপীয় [[উপনিবেশ]] বিলাক হস্তগত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিলে, যাতে মধ্য [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল|প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৈকে]] বিস্তৃত এক বৃহৎ প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনি তৈয়াৰ কৰিব পাৰে; যি [[জাপান]]ক [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]]ৰ সম্পদৰাজিৰ ওপৰত একচ্ছত্ৰী আধিপত্য প্ৰদান কৰিব, আৰু আত্মৰক্ষাৰ বাবে যুদ্ধ কৰি কৰি [[মিত্ৰশক্তি]] নিশকতীয়া হৈ পৰিব।<ref>{{Cite book|first=Gerhard L|last=Weinberg|title=A World At Arms|publisher=Cambridge University Press|year=2005|page=310|isbn=0-521-61826-6}}</ref>এই বেষ্টনি তৈয়াৰ কৰিবলৈ যাওঁতে [[আমেৰিকা]]ৰ সম্ভাব্য হস্তক্ষেপৰ পূৰ্বানুমান কৰি জাপানে, পোন প্ৰথমে [[আমেৰিকা]]ৰ [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰ]]ত থকা [[নৌবহৰ]] বিলাক অক্ষম কৰি তোলাৰ পৰিকল্পনা কৰে।<ref>{{Cite book|last=Morgan|first=Patrick M|title=Strategic Military Surprise: Incentives and Opportunities|publisher=Transaction Publishers|year=1983|isbn=0-87855-912-4|page=51}}</ref>সেইমতেই, ১৯৪১চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত( এচিয় সময় মতে ৮ ডিচেম্বৰ) জাপানে [[দক্ষিণ পশ্চিম এছিয়া]] আৰু [[মধ্য প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল]]ত থকা ইংৰাজ আৰু [[আমেৰিকা]]ন ঘাটি সমূহত প্ৰায় একেসময়তে এলানি আক্ৰমণ চলায়।<ref name="Wohlstetter341"/>[[পাৰ্ল হাৰবাৰ]]ৰ আমেৰিকান নৌবহৰ আক্ৰমণ , [[থাইলেণ্ড]] আৰু [[মালয়]]ত [[জাপান]]ৰ পদাৰ্পণ, [[হংকং]] যুদ্ধ আদি এই পৰিকল্পনাৰে ফল।<ref name="Wohlstetter341">{{Cite book|last=Wohlstetter|first=Roberta|title=Pearl Harbor: Warning and Decision|publisher=Stanford University Press|year=1962|isbn=0-8047-0598-4|pages=341–43}}</ref> [[চিত্ৰ:Bosbritsurrendergroup.jpg|thumb|১৯৪২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহ; [[চিংগাপুৰ]] পতনৰ সময়ত জাপানে মিত্ৰশক্তিৰ ৮০,০০০ সেনা বন্দী কৰে। ]] এই আক্ৰমণ সমূহে[[আমেৰিকা]], [[ব্ৰিটেইন]], [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]কে ধৰি আন আন [[মিত্ৰশক্তি]] সমূহক [[জাপান]]ৰ বিৰুদ্ধে পোনপতীয়া যুদ্ধত লিপ্ত হবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত[[জাৰ্মানী]]কে ধৰি ত্ৰিপাক্ষিক চুক্তিৰ সকলো স্বাক্ষৰ কাৰীয়ে [[আমেৰিকা]]ৰ বিৰূদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰে। জানুৱাৰী মাহত [[আমেৰিকা]], [[ব্ৰিটেইন]], [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন]], [[চীন]] আৰু আন ২২খন সৰু বা নিৰ্বাসিত চৰকাৰে, '[[আটলাণ্টিক চাৰ্টাৰ]]' সমৰ্থন কৰি "[[ৰাষ্ট্ৰসংঘ ঘোষণাপত্ৰ]]" জাৰী কৰে।<ref>{{Cite book|last1=Mingst|first1=Karen A.|last2=Karns|first2=Margaret P|title=United Nations in the Twenty-First Century|publisher=Westview Press|year=2007|isbn=0-8133-4346-1|page=22}}</ref> ছোভিয়েট ইউনিয়নে এই ঘো‍ষণাৰ সকলো কথা মানিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি [[জাপান]]ৰ লগত নিৰপেক্ষতা বজাই ৰখাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে,<ref>{{Cite book|last=Dunn|first=Dennis J|title=Caught Between Roosevelt & Stalin: America's Ambassadors to Moscow|page=157|publisher=The University Press of Kentucky|year=1998|isbn=0-8131-2023-3}}</ref><ref>According to Ernest May ({{Cite journal|last=May|first=Ernest|title=The United States, the Soviet Union and the Far Eastern War|url=https://archive.org/details/sim_pacific-historical-review_1955-05_24_2/page/156|journal=The Pacific Historical Review|volume=24|issue=2|year=1955|page=156|jstor=3634575}}) Churchill stated: "Russian declaration of war on Japan would be greatly to our advantage, provided, but only provided, that Russians are confident that will not impair their Western Front".</ref>আৰু " [[আত্মনিৰ্ণয়]]" শীৰ্ষক সিদ্ধান্তটোৰ পৰা নিজকে মুক্ত ৰাখে।<ref name="AdvenBrit223"/>১৯৪১ চনৰ পৰা [[ষ্টেলিন|ষ্টেলিনে]], [[চাৰ্চিল]] আৰু [[ৰুজভেল্ট]]ক [[ফ্ৰান্স]]ৰ দিশৰ পৰা অক্ষশক্তিক আক্ৰমণ কৰিবলৈ বাৰম্বাৰ অনুৰোধ কৰে।<ref>Rees, Laurence (2009). World War Two Behind Closed Doors, BBC Books, p. 99 ISBN 1-4481-4045-5.</ref> পূব সীমান্ত তেতিয়া [[ইউৰোপ]]ৰ সৰ্ববৃহৎ যুদ্ধস্থলী হৈ পৰিছিল; কেইবা মিলিয়ন ছোভিয়েট সৈন্য হতাহত হোৱাৰ বিপৰীত [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ হতাহতৰ সংখ্যা আছিল যথেষ্ট কম। [[চাৰ্চিল]] আৰু [[ৰুজভেল্ট|ৰুজভেল্টে]] এই আক্ৰমণৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে আৰু অধিক সময় বিছাৰে, ফলত এনে এক ধাৰণাৰ জন্ম হয় যে তেওঁলোকে "ছোভিয়েট লোকৰ জীৱনৰ বিনময়ত পশ্চিমীয়া লোকৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিবলৈ হোঁহোকা পিছলা কৰিছে। "<ref name=rees406/> ইতিমধ্যে ১৯৪২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগলৈ, [[জাপান]] আৰু ইয়াৰ সহযোগী [[থাইলেণ্ড|থাইলেণ্ডে]] [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ অপূৰণীয় ক্ষতি সাধন কৰি প্ৰায় সমগ্ৰ [[বাৰ্মা]], [[মালয়]], ডাচ্চ অধিকৃত ভাৰতীয় অঞ্চল, [[চিংগাপুৰ]]<ref>{{Cite book|last=Klam|first=Julie|title=The Rise of Japan and Pearl Harbor|publisher=Black Rabbit Books|year=2002|isbn=1-58340-188-1|page=27}}</ref> আৰু ৰাবাউল দখল কৰে, যথেষ্ট সংখ্যক লোকক যুদ্ধবন্দীও কৰে। [[ফিলিপাইনচ|ফিলিপাইনচে]] কৰেজিড'ৰ নামৰ স্থানত কঠিন প্ৰতিদ্বন্দ্বীতা আগবঢ়াই যদিও অৱশেষত হাৰ মানে আৰু [[ফিলিপাইনচ]]ৰ [[ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল]] চৰকাৰক নিৰ্বাসিত কৰা হয়।<ref>{{Cite book |editor-last=Greenfield |editor-first=Kent Roberts |last=Lewis |first=Morton |title=The Fall of the Philippines |url=http://www.history.army.mil/books/wwii/5-2/5-2_Contents.htm |chapter=XXIX. Japanese Plans and American Defenses |chapter-url=http://www.history.army.mil/books/wwii/5-2/5-2_29.htm |publisher=U.S. Government Printing Office |id=Library of Congress Catalogue Card Number: 53-63678 |page=529 |access-date=2012-08-25 |archivedate=2012-01-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120108061554/http://www.history.army.mil/books/wwii/5-2/5-2_Contents.htm }} (Table 11).</ref>[[জাপান]]ৰ [[নৌসেনা]]ইয়ো [[দক্ষিণ চীন সাগৰ]], [[জাভা সাগৰ]] আৰু [[ভাৰত মহাসাগৰ]]ত কেইবাটাও উল্লেখনীয় বিজয় সাব্যস্ত কৰে<ref>{{Cite book|last1=Hill|first1=J. R.|last2=Ranft|first2=Bryan|title=The Oxford Illustrated History of the Royal Navy|publisher=Oxford University Press|year=2002|isbn=0-19-860527-7|page=362}}</ref>, আৰু [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ ডাৰৱিনত থকা [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ [[নৌ বহৰ]]ত বোমা বৰ্ষণ কৰে। এই সময়ছোৱাত [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ একমাত্ৰ সফলতা হ'ল ১৯৪২ চনৰ জানুৱাৰীত ছাংশ্বা বিজয়।<ref name="ChinaBitter158">{{Harvnb|Hsiung|1992|p=158}}</ref>অপ্ৰস্তুত প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ বিৰূদ্ধে এই সহজ বিজয় বিলাকে [[জাপান]]ক অত্যধিক আত্মবিশ্বাসী কৰি তোলে; লগতে জোখতকৈ বেছি বিস্তৃত।<ref>{{Cite book |url=http://books.google.com/?id=ahYF-A3oylkC&pg=PA145 |title=The history of Japan |first=Louis G. |last=Perez |publisher=Greenwood Publishing Group |date=1 June 1998 |isbn=0-313-30296-0 |accessdate=12 November 2009 |page=145}} </ref> [[জাৰ্মানী]]য়েও নিজৰ অগ্ৰগতি বজাই ৰাখে। [[আমেৰিকা]]ন [[নৌ-সেনা]]ৰ সন্দেহপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত কিছুমানৰ সুবিধা লৈ তেওঁলোকে [[আটলাণ্টিক]]ৰ আমেৰিকান উপকূলবৰ্তী এলেকাত মিত্ৰশক্তিৰ জাহাজ যাতায়ত ব্যৱস্থা বিধস্ত কৰি পেলায়।<ref>{{Cite book|last=Gooch|first=John|title=Decisive Campaigns of the Second World War|page=52|publisher=Routledge|year=1990|isbn=0-7146-3369-0}}</ref>বিস্তৰ ক্ষয়-ক্ষতিৰ সন্মুখীন হলেও ইউৰোপৰ অক্ষশক্তিয়ে মধ্য আৰু পশ্চিম [[ৰাছিয়া]]ত এক বৃহৎ ছোভিয়েট আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰিবলৈ সক্ষম হয়, আৰু পূৰ্ববৰ্তী বছৰটোত হস্তগত কৰা ভু-খণ্ডৰ ওপৰত নিজৰ কতৃত্ব বাহাল ৰাখে।<ref>{{Harvnb|Glantz|2001|p=31}}</ref> [[উত্তৰ আফ্ৰিকা]]তো জানুৱাৰী মাহত জাৰ্মানীয়ে আক্ৰমণ কৰি, ব্ৰিটিছ সৈন্যক গাজালা লাইনলৈ[[:en:Gazala Line|(Gazala Line)]] পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে।<ref>{{Cite book|last=Molinari|first=Andrea|title=Desert Raiders: Axis and Allied Special Forces 1940–43|publisher=Osprey Publishing|year=2007|isbn=1-84603-006-4|page=91}}</ref>ইয়াৰ পিছত কিছুদিনৰ বাবে সকলো আক্ৰমণ বন্ধ ৰাখি [[জাৰ্মানী]]য়ে পৰবৰ্তী অভিযান সমূহৰ পৰিকল্পনা কৰা আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite book|last1=Mitcham|first1=Samuel W.|last2=Mitcham|first2=Samuel W. Jr|title=Rommel's Desert War: The Life and Death of the Afrika Korps|publisher=Stein & Day|year=1982|isbn=978-0-8117-3413-4|page=31}}</ref> === অক্ষশক্তিৰ অগ্ৰগতি ৰুদ্ধ হ'ল === [[চিত্ৰ:SBD-3 Dauntless bombers of VS-8 over the burning Japanese cruiser Mikuma on 6 June 1942.jpg|thumb|left|আমেৰিকাৰ ডাইভ বোমাৰু বিমানে জাপানৰ ক্ৰুজাৰ মিকুমাৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাইছে; জু'ন ১৯৪২]] ১৯৪২ চনৰ মে' মাহৰ আৰম্ভণিতে জল-স্থল দুয়ো দিশৰ পৰা একেলগে আক্ৰমণ কৰি মৰ্চবে' বন্দৰ [[:en:Port Moresby|(Port Moresby)]] অধিকাৰ কৰাৰ অভিযান চলায় উদ্দেশ্য আছিল [[আমেৰিকা]] আৰু [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ মাজত যোগাযোগ আৰু ৰছদ পথ বিচ্ছিন্ন কৰা। [[মিত্ৰশক্তি]]য়ে ক'ৰেল চি যুদ্ধত জাপানী নৌসেনাক আগভেটি ধৰি এই আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰে।<ref>{{Cite book|last=Maddox|first=Robert James|title=The United States and World War II|publisher=Westview Press|year=1992|isbn=0-8133-0436-9|pages=111–12}}</ref>'ডুলিটল ৰেইড'ৰ[[:en:Doolittle Raid|(Doolittle Raid)]] সফলতাৰে উৎসাহিত হৈ জাপানে মিডৱে' এট'ল আক্ৰমণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰে, যাতে আমেৰিকাৰ যুদ্ধ জাহাজ বিলাকক যুদ্ধলৈ প্ৰলোভিত কৰি ধ্বংস কৰিব পাৰি; আমেৰিকাৰ দৃষ্টি আনফালে নিবলৈ একেসময়তে [[আলাস্কা]]ৰ এলুটিয়ান দ্বীপপূঞ্জলৈয়ো সেনা পথোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last=Salecker|first=Gene Eric|title=Fortress Against the Sun: The B-17 Flying Fortress in the Pacific|publisher=Da Capo Press|year=2001|isbn=1-58097-049-4|page=186}}</ref>জুনৰ আগভাগতে জাপানে নিজৰ পৰিকল্পনা কাৰ্য্যকৰী কৰিবলৈ আগবাঢ়ে, কিন্তু ইতিমধ্যে আমেৰিকাই 'জাপান নৌসেনা ক'ড' ভাঙিবলৈ সক্ষম হ'য় আৰু জাপানৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে আগতীয়াকৈ জানিব পাৰে। ,এই সুবিধা ব্যৱহাৰ কৰি আমেৰিকাই মিডৱে' যুদ্ধত ৰাজকীয় জাপানী নৌসেনাৰ বিৰূদ্ধে নিৰ্ণায়ক জয় সাব্যস্ত কৰে।<ref>{{Cite book|last=Ropp|first=Theodore|title=War in the Modern World|publisher=Macmillan Publishing Company|year=1962|isbn=0-8018-6445-3|page=368}}</ref> মিডৱে' যুদ্ধৰ পৰাজয়ত নিজৰ আক্ৰমণাত্মক ক্ষমতা যথেষ্ট পৰিমাণে হেৰুৱাই পেলোৱা জাপানে, Jএইবাৰ [পাপুৱা]ত স্থলযুদ্ধৰে মৰ্চবে' বন্দৰ অধিকাৰ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়।<ref>{{Harvnb|Weinberg|1995|p=339}}</ref>ইফালে আমেৰিকায়ো দক্ষিণ পশ্চিম এছিয়াত জাপানৰ মুখ্য সামৰিক ঘাটি 'ৰাবাউল' দখল কৰাৰ পথত, প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে, দক্ষিণ চ'ল'ম'ন দ্বীপপূঞ্জৰ জাপানী অধিকৃত অঞ্চল সমূহত ( মূলত: গুডাল কেনেল) আক্ৰমণ চলোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰে।<ref>{{Cite book|last=Gilbert|first=Adrian|title=The Encyclopedia of Warfare: From Earliest Times to the Present Day|publisher=Globe Pequot|year=2003|isbn=1-59228-027-7|page=259}}</ref> দুয়ুদেশেই জুলাই মাহত নিজৰ পৰিকল্পনা মতে অভিযান আৰম্ভ কৰে, কিন্তু ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈ জাপানে গুডাল-কেনেল যুদ্ধত বেছি গুৰুত্ব দিব লগাত পৰে। নিউগিনিত থকা জাপানী সৈন্য সকলক মৰ্চবে' বন্দৰ এৰি দ্বীপটোৰ উত্তৰ দিশলৈ যাবলৈ আদেশ দিয়া হয়, য'ত তেওঁলোকে বুনা-গুনা যুদ্ধত আষ্ট্ৰেলীয় আৰু আমেৰিকান সেনাৰ মুখামুখি হয়।<ref>{{Cite book|last=Swain|first=Bruce|title=A Chronology of Australian Armed Forces at War 1939–45|publisher=Allen & Unwin|year=2001|isbn=1-86508-352-6|page=197}}</ref> গুদাল-কেনেল অনতি পলমে দুয়ুপক্ষৰ বাবে যুদ্ধৰ কেন্দ্ৰ বিন্দু হৈ পৰে আৰু দুয়ুপক্ষই বিপুল সৈন্য তথা যুদ্ধ জাহাজৰ সমাবেশ ঘটায়। ১৯৪৩ চনৰ আৰম্ভণিলৈ এই যুদ্ধত জাপানে পৰাজয় স্বীকাৰ কৰে আৰু নিজৰ সৈন্য অপসৰণ কৰিবলে বাধ্য হয়।<ref>{{Cite book|last=Hane|first=Mikiso|title=Modern Japan: A Historical Survey|publisher=Westview Press|year=2001|page=340|isbn=0-8133-3756-9}}</ref> ইতিমধ্যে ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সৈন্য বাহিনীয়ে বাৰ্মাত একেলগে দুটা অভিযান আৰম্ভ কৰে, প্ৰথম, ১৯৪২ চনত [[আৰাকান]] এলেকাত আক্ৰমণ, য'ত তেওঁলোক শোচনীয় ভাৱে পৰাজিত হৈ ভাৰতলৈ পিছুৱাই আহে।<ref>{{Cite book|last=Marston|first=Daniel|title=The Pacific War Companion: From Pearl Harbor to Hiroshima|publisher=Osprey Publishing|year=2005|isbn=1-84176-882-0|page=111}}</ref>দ্বিতীয়তে তেওঁলোকে জাপানী সীমান্তবিলাকত অনিয়মিত ভাৱে আক্ৰমণ চলায়, ইয়াতো তেওঁলোকৰ সফলতা সন্দেহাবৃত হৈ থাকে।<ref>{{Cite book|last1=Brayley|first1=Martin J|title=The British Army, 1939–45: The Far East|page=9|publisher=Osprey Publishing|year=2002|isbn=1-84176-238-5}}</ref> [[চিত্ৰ:RIAN archive 44732 Soviet soldiers attack house.jpg|left|thumb|ষ্টেলিনগ্ৰাডৰ যুদ্ধত ছোভিয়েট সৈন্যই এটা ঘৰৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলাইছে, ১৯৪৩ চন]] জাৰ্মানীৰ পূব –সীমান্তত অক্ষশক্তিয়ে কাৰ্চ্ছ উপদ্বীপ আৰু খাৰক'ভত ছোভিয়েট আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰে<ref>{{Cite book|last=Read|first=Anthony|title=The Devil's Disciples: Hitler's Inner Circle|publisher=W. W. Norton & Company|year=2004|isbn=0-393-04800-4|page=764}}</ref>আৰু তাৰপাছতেই দক্ষিণ ৰাছিয়াত তেওঁলোকৰ গ্ৰীষ্মকালীন মূল অভিযান আৰম্ভ কৰে উদ্দেশ্য আছিল সীমান্তৰ উত্তৰ আৰু মধ্যক্ষেত্ৰ সমূহ সুৰক্ষিত ৰাখি, ককেকাছ অঞ্চলৰ তেলখাদ বিলাক আৰু কুবান ষ্টেপচ অঞ্চল দখল কৰা। জাৰ্মান বিলাকে উত্তৰৰ সৈন্য গোটক ' A' আৰু 'B' দুভাগত ভাগ কৰি লয়। A গোটে ড'ন নদীৰ নামনি অঞ্চলত আক্ৰমণ চলায় আৰু B গোটে ককেকাছৰ দক্ষিণ পূব দিশত ভল্গা নদী অভিমুখে আগবাঢ়ে।<ref>{{Cite book|last=Davies|first=Norman|title=Europe at War 1939–1945: No Simple Victory|publisher=Macmillan|year=2006|isbn=0-333-69285-3|page=100}}</ref> ৰাছিয়াই ষ্টেলিনগ্ৰাডত তেওঁলোকৰ খোপনি মজবুত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়, যি প্ৰকৃততে দুয়ুটা জাৰ্মান সৈন্যগোটৰ পৰিকল্পিত পথতে অৱস্থিত আছিল। নৱেম্বৰৰ মাজভাগত এক ঘাটক পথযুদ্ধৰ মাজেৰে জাৰ্মান সেনাই প্ৰায় [[ষ্টেলিনগ্ৰাড]] দখল কৰিছিলেই, সেই সময়তে ছোভিয়েট ে তেওঁলোকৰ দ্বিতীয় শীতকালীন আৰম্ভ কৰি ষ্টেলিনগ্ৰাডত জাৰ্মান বাহিনীক ঘেৰি ধৰে<ref>{{Cite book|last=Badsey|first=Stephen|title=The Hutchinson Atlas of World War II Battle Plans: Before and After|publisher=Taylor & Francis|year=2000|isbn=1-57958-265-6|pages=235–36}}</ref>আৰু ঋেভ চেলিয়েণ্টত এলানি আক্ৰমণ চলায়, যদিও এই আক্ৰমণ অৱশেষত শোচনীয় ভাৱে বিফল হয়।<ref>{{Cite book|last=Black|first=Jeremy|title=World War Two: A Military History|publisher=Routledge|year=2003|isbn=0-415-30534-9|page=119}}</ref>১৯৪৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত জাৰ্মান বাহিনী বিস্তৰ ক্ষতিৰ সন্মুখীন হয় আৰু ষ্টেলিনগ্ৰাডত থকা জাৰ্মান সৈন্য সকলে আত্মসমৰ্পণ কৰিব লগাত পৰে।<ref>{{Cite book|last=Gilbert|first=Sir Martin|title=The Second World War: A Complete History|publisher=Macmillan|year=2004|isbn=0-8050-7623-9|pages=397–400}}</ref>ফেব্ৰুৱাৰীৰ মাজভাগত ছোভিয়েট সৈন্যৰ দ্বাৰা অহৰ্নিশে চাপ পাই সংকুচিত হৈ পৰা জাৰ্মান সকলে খাৰক'ভৰ ওপৰত পুনৰ আক্ৰমণ চলায় আৰু ৰাছিয়ান মহানগৰ [[কুৰ্স্ক]]ৰ সীমান্তত এটা চেলিয়েণ্ট [[:en:Salients, re-entrants and pockets|(salient, তিনিও দিশৰ পৰা শত্ৰুৰে আবৰি থকা এক সামৰিক অৱস্থান)]] তৈয়াৰ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Shukman|first=Harold|title=Stalin's Generals|publisher=Phoenix Press|year=2001|isbn=1-84212-513-3|page=142}}</ref> [[চিত্ৰ:IWM-E-6724-Crusader-19411126.jpg|thumb|upright| উত্তৰ -আফ্ৰিকাৰ অভিযানৰ কালত ব্ৰিটিছ ক্ৰুছেডাৰ টেংক যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ আগুবাই গৈছে। ]] ১৯৪১ চনৰ নৱেম্বৰত ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সেনাবাহিনীয়ে উত্তৰ আফ্ৰিকাত ' অপাৰেচন ক্ৰুচেডাৰ[[:en:Operation Crusader|(Operation Crusader)]], নামৰে এক বৃহৎ আক্ৰমণ চলাই ইটালী আৰু জাৰ্মানীৰ হাতৰ পৰা হেৰোৱা ভু-খণ্ড উদ্ধাৰ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Gannon|first=James|title=Stealing Secrets, Telling Lies: How Spies and Codebreakers Helped Shape the Twentieth Century|publisher=Brassey's|year=2002|isbn=1-57488-473-5|page=76}}</ref>পশ্চিমৰ ফালে জাপানে ৱিচ্ছি শাসনাধিস্থ [[মাডাগাস্কাৰ]]ক ব্যৱহাৰ কৰাৰ আশংকাত ১৯৪২ চনত ব্ৰিটেইনে এই দ্বীপ অধিকাৰ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Paxton|first=Robert O|title=Vichy France: Old Guard and New Order, 1940–1944|publisher=Knopf|isbn=0-394-47360-4|year=1972|page=313}}</ref>কিন্তু এই জয়ক ম্লান পেলাই অক্ষশক্তিয়ে লিবিয়াত ওপৰত প্ৰবল আক্ৰমণ চলাই মিত্ৰশক্তিক ইজিপ্তলৈ থেলি পঠায়।<ref>{{Cite book|last=Rich|first=Norman|title=Hitler's War Aims: Ideology, the Nazi State, and the Course of Expansion|publisher=Norton|year=1992|isbn=0-393-00802-9|page=178}}</ref>ইফালে ইউৰোপৰ সামৰিক লক্ষ্য বিলাকত মিত্ৰশক্তিৰ গেৰিলা আক্ৰমণ বিলাক শোচনীয় ভাৱে বিফল হয়,<ref>{{Cite book|last=Penrose|first=Jane|title=The D-Day Companion|publisher=Osprey Publishing|isbn=1-84176-779-4|year=2004|page=129}}</ref> তাৰ পৰা ইয়াকে গম পোৱা যায় যে, উপযুক্তি প্ৰস্তুতি, সৰঞ্জাম আৰু সুৰক্ষা অবিহনে মিত্ৰশক্তিৰ দ্বাৰা ইউৰোপীয় অৱস্থান সমূহত সফল আক্ৰমণ সম্ভৱপৰ নহয়।<ref>{{Cite book|first=Robin|last=Neillands|title=The Dieppe Raid: The Story of the Disastrous 1942 Expedition|publisher=[[Indiana University Press]]|year=2005|isbn=0-253-34781-5}}</ref> ১৯৪২ চনৰ আগষ্টত মিত্ৰশক্তিয়ে এল আলামিনৰ ওপৰত দ্বিতীয় আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰে<ref>{{cite book|last=Keegan|first=John|title=The Second World War|year=1997|publisher=Pimlico|location=London|isbn=0-7126-7348-2|page=277}}</ref> আৰু যথেষ্ট ক্ষয়-ক্ষতিৰ মাজেৰে হলেও মাল্টালৈ অতীৱ প্ৰয়োজনীয় যোগান ব্যৱস্থা পুণঃসং স্থাপিত কৰে<ref>{{Cite book|last=Thomas|first=David Arthur|title=A Companion to the Royal Navy|publisher=Harrap|year=1988|isbn=0-245-54572-7|page=265}}</ref> ইয়াৰ কিছু মাহ পিছতে মিত্ৰশক্তিয়ে ইজিপ্তৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলায় আৰু অক্ষশক্তিক পৰাজিত কৰি লিবিয়াৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে।<ref>{{Cite book|last1=Thomas|first1=Nigel|last2=Andrew|first2=Stephen|title=German Army 1939–1945 (2): North Africa & Balkans|publisher=Osprey Publishing|year=1998|isbn=1-85532-640-X|page=8}}</ref>কেইদিন মান পাছতে ব্ৰিটেইন –আমেৰিকা সন্মিলিত সেনাই উত্তৰ আফ্ৰিকাত আক্ৰমণ চলায়, আৰু মিত্ৰশক্তি অধিকৃত অঞ্চলৰ সীমান্তলৈকে নিজৰ দখললৈ কৰে।<ref name="AWP38">{{Cite book|last=Ross|first=Steven T|title=American War Plans, 1941–1945: The Test of Battle|publisher=Frank Cass & Co|year=1997|isbn=0-7146-4634-2|page=38}}</ref>ফ্ৰান্স উপনিবেশ আঁতৰি যোৱাৰ প্ৰত্যুত্তৰত হিটলাৰে ৱিচ্ছি অধিকৃত ফ্ৰান্স আক্ৰমণ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref name="AWP38" />যদিও ৱিচ্ছি সেনাই এই যুদ্ধ বিৰতি চুক্তিৰ উলংঘনৰ বিৰোধিতা নকৰে, তথাপিও জাৰ্মানীয়ে হস্তগত কৰাৰ আশংকাত নিজৰ নৌবহৰ সমূহ আঁতৰাই পঠিয়ায়।<ref>{{Cite book|last1=Bonner|first1=Kit|last2=Bonner|first2=Carolyn|title=Warship Boneyards|page=24|year=2001|publisher=MBI Publishing Company|isbn=0-7603-0870-5}}</ref>শলঠেকত পৰা অক্ষশক্তিয়ে [[টিউনিচিয়া]]লৈ অপসৰণ কৰে, যদিও ১৯৪৩ৰ মে' মাহত [[মিত্ৰশক্তিয়ে]] [[টিউনিচিয়া]]ও হস্তগত কৰে।<ref>{{Cite book|last=Collier|first=Paul|title=The Second World War (4): The Mediterranean 1940–1945|page=11|publisher=Osprey Publishing|year=2003|isbn=1-84176-539-2}}</ref> === মিত্ৰশক্তি দুৰ্বাৰ গতিৰে আগবাঢ়িল === [[চিত্ৰ:Bombing of Hamburg.ogg|thumb|[[মিত্ৰশক্তি]]ৰ দ্বাৰা হামবাৰ্গত বোমাবৰ্ষণৰ ভিডিঅ']] [[চিত্ৰ:RIAN archive 225 IL-2 attacking.jpg|thumb|১৯৪৩ চন ১ জুলাই, ছোভিয়েট Il-2 বিমানে কুৰ্স্কৰ যুদ্ধত জাৰ্মান সৈন্যৰ এটা গোটত আক্ৰমণ চলাইছে]] [[গুডাল-কেনেল]]ৰ সফলতাৰ পাছত মিত্ৰশক্তিয়ে [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰ]]ত [[জাপান]]ৰ ওপৰত কেইবাটাও আক্ৰমণ চলায়। ১৯৪৩ ৰ মে' মাহত [[মিত্ৰশক্তি]]য়ে এলেউচিয়ান দ্বীপপূঞ্জৰ পৰা জাপানী সকলক নিষ্কাষ‍ কৰিবলৈ সৈন্যবল পঠায়<ref>{{Cite book|last1=Thompson|first1=John Herd|last2=Randall|first2=Stephen J|year=1994|publisher=University of Georgia Press|isbn=0-8203-2403-5|title=Canada and the United States: Ambivalent Allies|page=164}}</ref>, আৰু সোনকালেই ৰাবাউল[[:en:Rabaul|(Rabaul)]] অবৰোধ কৰিবলৈ চাৰিওকাষৰ দ্বীপসমূহত অভিযান চলায়, আৰু মধ্য প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ গিলবাৰ্ট আৰু মাৰ্শ্বাল দ্বীপত জাপানী পৰিধি উলংঘন কৰে। .<ref>{{Cite book|last=Kennedy|first=David M|title=Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929–1945|publisher=Oxford University Press|year=1999|isbn=0-19-503834-7|page=610}}</ref>১৯৪৪ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈ এই দুয়ুটা অভিযানতে [[মিত্ৰশক্তি]] সফল হয়, তদুপৰি কেৰ'লিন দ্বীপৰ ট্ৰুকত থকা এক বৃহৎ জাপানী ঘাটি ধ্বংস কৰিবলৈ সক্ষম হয়। এপ্ৰিল মাহত পশ্চিম [[নিউগিনি]] পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈও তেওঁলোকে অভিযান আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Rottman|first=Gordon L|title=World War II Pacific Island Guide: A Geo-Military Study|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2002|isbn=0-313-31395-4|page=228}}</ref> ইফালে ১৯৪৩চনৰ বসন্ত কালত ( আৰু গ্ৰীষ্মৰো কিছুদিন) [[জাৰ্মান|জাৰ্মানী]] আৰু ছোভিয়েট বাহনীয়ে মধ্য [[ৰাছিয়া]]ত বৃহৎ আৰু নিৰ্ণায়ক আক্ৰমণ সংঘটিত কৰিবলৈ প্ৰস্তুতি চলায়। .১৯৪৩ চনৰ ৪ জুলাইত [[জাৰ্মানী]]য়ে কুৰ্স্কত চহৰত থকা ছোভিয়েট সৈন্যৰ ওপৰত আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰি দিয়ে। কিন্তু এসপ্তাহৰ ভিতৰতে, ছোভিয়েট ৰ সুপৰিকল্পত আৰু গভীৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ<ref>{{Cite journal|first=David M.|last=Glantz|work=CSI Report No. 11.|title=Soviet Defensive Tactics at Kursk, July 1943|publisher=Combined Arms Research Library|url=http://www-cgsc.army.mil/carl/resources/csi/glantz2/glantz2.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306082607/http://www-cgsc.army.mil/carl/resources/csi/glantz2/glantz2.asp|archivedate=6 March 2008|date=September 1986|oclc=278029256|accessdate=17 February 2010|deadurl=no}}</ref><ref>{{Cite book|title=Soviet military deception in the Second World War|first=David M|last=Glantz|publisher=Routledge|year=1989|isbn=978-0-7146-3347-3|pages=149–59}}</ref> সন্মুখত তেওঁলোকৰ অৱস্থা শোচনীয় হৈ পৰে, আৰু বিশ্বযুদ্ধত প্ৰথমবাৰৰ বাবে [[এডল্ফ হিটলাৰ|হিটলাৰে]] কোনো অভিযান আধাতে সামৰাৰ হুকুম দিব লগা হয়।<ref>{{Cite book|last=Kershaw|first=Ian|title=Hitler, 1936–1945: Nemesis|publisher=W. W. Norton & Company|year=2001|isbn=0-393-32252-1|page=592}}</ref>এই সিদ্ধান্তই ৯ জুলাইৰ [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ [[চিচিলি]] অভিযানতো আংশিক প্ৰভাৱ পেলায়, আৰু [[ইটালী]]ৰ পূৰ্ববৰ্তী বিফলতাসমূহৰ সুবিধা লৈ [[মিত্ৰশক্তি]]য়ে [[মুচ'লিনি]]ক উৎখাত কৰি বন্দী কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite book|last=O'Reilly|first=Charles T|title=Forgotten Battles: Italy's War of Liberation, 1943–1945|publisher=Lexington Books|year=2001|isbn=0-7391-0195-1|page=32}}</ref> ১৯৪৩ চনৰ জুলাই মাহত ছোভিয়েট সৈন্যই নিজৰ প্ৰত্যাক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে, আৰু লগে লগে [[জাৰ্মানী]]ৰ পূবপ্ৰান্তত জয়, বা স্থিতাৱস্থা বাহাল ৰখাৰ আশাও নিৰ্বাপিত হয়। কুৰ্স্কত ছোভিয়েট সৈন্যৰ বিপুল সফলতা [[জাৰ্মানী]]ৰ পতনৰ বাৰ্তাবাহক হৈ আহে<ref>{{Cite book|last=Bellamy|first=Chris T|title=Absolute war: Soviet Russia in the Second World War|publisher=BAlfred A. Knopf|year=2007|isbn=0-375-41086-4|page=595}}</ref>আৰু ছোভিয়েট ে পূব প্ৰান্তত নিজৰ অৱস্থিতি মজবুত কৰি লয়।<ref>{{Cite book|last=O'Reilly|first=Charles T|title=Forgotten Battles: Italy's War of Liberation, 1943–1945|publisher=Lexington Books|year=2001|isbn=0-7391-0195-1|page=35}}</ref><ref>{{Cite book|last=Healy|first=Mark|title=Kursk 1943: The tide turns in the East|page=90|publisher=Osprey Publishing|year=1992|isbn=1-85532-211-0}}</ref>জাৰ্মানসকলে এই প্ৰান্তত নিজৰ অৱস্থা সুস্থিৰ কৰাৰ প্ৰচেষ্টাৰে পেন্থাৰ-ৱ'ট'ন লাইনত ততাতৈয়াকৈ এক সুৰক্ষা বেষ্টনী তৈয়াৰ কৰে, কিন্তু স্মলেনস্ক [[:en:Battle of Smolensk (1943)|(Smolensk)]]নামে স্থানত ছোভিয়েট ে এই বেষ্টনিও ভাঙি পেলায়।<ref>{{Harvnb|Glantz|2001|pp=50–55}}</ref> ১৯৪৩ৰ ছেপ্টেম্বৰৰ আগভাগতে, পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিয়ে [[ইটালী]]ৰ মূল ভূ-খণ্ডত আক্ৰমণ চলায়, আৰু [[ইটালী]]ক পৰাস্ত কৰি অস্ত্ৰসম্বৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰায়।<ref>{{Cite book|last=McGowen|first=Tom|title=Assault From The Sea: Amphibious Invasions in the Twentieth Century|publisher=Twenty-First Century Books|year=2002|isbn=0-7613-1811-9|pages=43–44}}</ref>প্ৰত্যুত্তৰত [[জাৰ্মানী]]য়ে [[ইটালী]]ৰ সৈন্যসকলৰ পৰা অস্ত্ৰ কাঢ়ি লয়, আৰু [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ পৰা মূক্ত হৈ থকা [[ইটালী]]ৰ অঞ্চলসমূহৰ নিয়ন্ত্ৰণ নিজৰ হাতলৈ আনে,<ref>{{cite book|last=Mazower|first=Mark|title=Hitler's Empire : Nazi Rule in Occupied Europe|year=2009|publisher=Penguin|location=London|isbn=978-0-14-101192-9|page=362}}</ref>আৰু লগে লগে এক কেইবা তৰপীয়া প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনী তৈয়াৰ কৰে।<ref>{{Cite book|last1=Hart|first1=Stephen|last2=Hart|first2=Russell|last3=Hughes|first3=Matthew|title=The German Soldier in World War II|publisher=MBI Publishing Company|isbn=0-7603-0846-2|year=2000|page=151}}</ref> জাৰ্মানীৰ বিশেষ সৈন্যবলে [[মুচ'লিনি]]ক উদ্ধাৰ কৰে, আৰু লগে লগে [[মুচ'লিনি]]য়ে জাৰ্মান অধিকৃত ইটালীত " সমাজতান্ত্ৰিক ইটালী"[[:en:Italian Social Republic|(Italian Social Republic)]].<ref>{{Cite book|last=Blinkhorn|first=Martin|title=Mussolini and Fascist Italy|page=52|year=1984|publisher=Methuen & Co|isbn=0-415-10231-6}}</ref> নামেৰে এখন কৰতলীয়া দেশৰ সৃষ্টি কৰে। ইতিমধ্যে নৱেম্বৰ মাহলৈ [[মিত্ৰশক্তি]]য়ে জাৰ্মান প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনীৰ তৰপ বিলাক এটা এটাকৈ ধ্বংস কৰি মূল বেষ্টনীত উপনীত হয়।<ref>{{Cite book|last1=Read|first1=Anthony|last2=Fisher|first2=David|title=The Fall of Berlin|page=129|publisher=Hutchinson|isbn=0-09-175337-6|year=1992}}</ref> ১৯৪৩ চনলৈ [[আটলাণ্টিক]]তো [[জাৰ্মানী]] বিস্তৰ ক্ষতিৰ সন্মুখীন হয়। [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ প্ৰত্যাক্ৰমণবোৰ ক্ৰমান্বয়ে সফলতাৰ দিশলৈ গতি কৰে আৰু [[জাৰ্মানী]]য়ে কেইবাখনো [[চাবমেৰিন]] যুদ্ধত হেৰুৱাই নিজৰ অভিযানসমূহ স্থগিত ৰাখিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>{{cite book|last=Padfield|first=Peter|title=War Beneath the Sea : Submarine Conflict During World War II|year=1998|publisher=John Wiley|location=New York|isbn=0-471-24945-9|pages=335–336|edition=paperback.}}</ref>১৯৪৩ ৰ নৱেম্বৰত [[ৰুজভেল্ট]] আৰু [[চাৰ্চিল]], [[শ্বাং-কেই-শ্বেক]] আৰু [[যোচেফ ষ্টেলিন]]ৰ লগত ক্ৰমে [[কাইৰো]]<ref name="Iriye154">{{Cite book|last=Iriye|first=Akira|title=Power and culture: the Japanese-American war, 1941–1945|publisher=Harvard University Press|year=1981|isbn=0-674-69582-8|page=154}}</ref> আৰু [[তেহৰাণ]]ত<ref name="polley148">{{Cite book|last=Polley|first=Martin|title=A-Z of modern Europe since 1789|publisher=Taylor & Francis|year=2000|isbn=0-415-18598-X|page=148}}</ref> মিলিত হয়। প্ৰথম বৈঠকত যুদ্ধৰোত্তৰ কালত জাপানী ভূ-খণ্ড ঘূৰাই দিয়া সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত হয়,<ref name="Iriye154"/>আৰু দ্বিতীয় বৈঠকত সিদ্ধান্ত হয় যে, জাৰ্মানীৰ পৰাজয়ৰ তিনিমাহৰ পাছতে ছোভিয়েট ইউনিয়নে জাপানৰ বিৰূদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰিব।<ref name="polley148"/> [[চিত্ৰ:British 3-inch mortars supporting the 19th Indian Division's advance along the Mawchi Road, east of Toungoo in Burma, 1944. IND4723.jpg|thumb|১৯৪৪ চনত [[উত্তৰ পূব ভাৰত]]ৰ [[ইম্ফাল]]ত ব্ৰিটিছ সৈন্যই ''মৰ্টাৰ'' নিক্ষেপ কৰিছে]] চীনে জাপানক ১৯৪৩ৰ নৱেম্বৰত পৰা আৰম্ভ হোৱা সাত সপ্তাহৰ এক ক্ষয়ংকৰী যুদ্ধত ব্ৰতী হবলৈ বাধ্য কৰে, আৰু [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ সহযোগিতাৰ প্ৰতীক্ষা কৰে।<ref name=H161>ed. Hsiung, James C. and Steven I. Levine ''China's Bitter Victory: The War with Japan 1937–1945'', p. 161</ref><ref name=Hsu>Hsu Long-hsuen and Chang Ming-kai (1971) ''History of The Sino-Japanese War (1937–1945)'' 2nd Ed. Translated by Wen Ha-hsiung. Chung Wu Publishing. pp. 412–416, Map 38</ref>১৯৪৪ জানুৱাৰীত [[মিত্ৰশক্তি]]য়ে মণ্টে কেচিন' ৰেখাত [[ইটালী]]ৰ বিৰূদ্ধে এলানি দুৰ্বাৰ আক্ৰমণ চলায় আৰু এনিজ'ত সোমাই জাৰ্মান সৈন্যক অতিক্ৰম কৰি পিছফালৰ পৰাও আক্ৰমণ কৰাৰ চেষ্টা কৰে।<ref>{{Harvnb|Weinberg|1995|pp=660–661}}</ref>জানুৱাৰীৰ শেষলৈ ছোভিয়েট সৈন্যৰ বাৰম্বাৰ আক্ৰমণে জাৰ্মান বাহিনীক [[লেনিনগ্ৰাড]]ৰ পৰাও খেদি পঠায়<ref>{{Cite book|last=Glantz|first=David M|title=The siege of Leningrad, 1941–1944: 900 days of terror|publisher=Zenith Imprint|year=2001|isbn=0-7603-0941-8|pages=166–69}}</ref>আৰু যুদ্ধৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া আৰু ঘাটক অবৰোধৰ অন্ত পেলায়। কিন্তু তাৰ পৰবৰ্তী ছোভিয়েট আক্ৰমণ জাৰ্মানীৰ উত্তৰ সেনা গোটে স্বাধীনতাকামী [[ইষ্টনিয়া]]ন সকলৰ সহযোগত প্ৰতিহত কৰে। এই বিফলতাই বাল্টিক অঞ্চলত আন ছোভিয়েট অভিযান সমূহো স্থবিৰ কৰি তোলে।<ref name=glantz>{{Cite book|first=David M|last=Glantz|title=The Battle for Leningrad: 1941–1944|publisher=University Press of Kansas|location=Lawrence|year=2002|isbn=0-7006-1208-4}}</ref>১৯৪৪ চনৰ মে মাহলৈ ছোভিয়েট সেনাই [[ক্ৰিমিয়া]] মুক্ত কৰে, [[ইউক্ৰেইন]]ৰ পৰা অক্ষশক্তিক খেদি পথায় আৰু [[ৰোমানিয়া]]তো অনুপ্ৰৱেশ কৰাৰ চেষ্টা চলাই যদিও সফল হব নোৱাৰে।<ref>{{Cite book|last=Chubarov|first=Alexander|title=Russia's Bitter Path to Modernity: A History of the Soviet and Post-Soviet Eras|page=122|isbn=0-8264-1350-1|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2001}}</ref> [[ইটালী]]ত মিত্ৰশক্তিয়ে আবিৰত অগ্ৰগতি লাভ কৰে আৰু কেইবাটাও জাৰ্মান সৈন্য গোটক পৰাস্ত কৰি ৪ জুনত [[ৰোম]] অধিকাৰ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Havighurst|first=Alfred F|title=Britain in Transition: The Twentieth Century|year=1962|publisher=The University of Chicago Press|isbn=0-226-31971-7|page=344}}</ref> [[এছিয়া]]ত [[মিত্ৰশক্তি]]য়ে মিশ্ৰিত ফলাফল লাভ কৰে। ১৯৪৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত জাপানে দুটা বৃহৎ অভিযান চলায়। প্ৰথম, [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]]ত থকা ব্ৰিটিছ ঘাটি বিলাকত আক্ৰমণ, [[:en:Operation U-Go|(operation against British positions in Assam, India)]],<ref>{{Cite book|last=Lightbody|first=Bradley|title=The Second World War: Ambitions to Nemesis|year=2004|publisher=Routledge|isbn=0-415-22404-7|page=224}}</ref> আৰু সোনকালেই [[কহিমা]] আৰু [[ইম্ফাল]]লৈ আগুৱাবলৈ সক্ষম হয়।<ref name="Zeiler">{{Cite book|last=Zeiler|first=Thomas W|title=Unconditional Defeat: Japan, America, and the End of World War II|publisher=Scholarly Resources|year=2004|isbn=0-8420-2991-5|page=60}}</ref> মে' মাহত ব্ৰিটিছে প্ৰত্যাক্ৰমণ কৰি [[জাপান]]ক [[বাৰ্মা]]লৈকে হোঁহোকাই পথায়,<ref name="Zeiler"/>আৰু [[চীনা]] সৈন্যই উত্তৰ বাৰ্মা অধিকাৰ কৰি মিটকি'নাত[[:en:Myitkyina|(MyitKyina)]] থকা জাপানী কোঁঠ বিলাক হস্তগত কৰে।<ref>{{Cite book|last1=Craven|first1=Wesley Frank|last2=Cate|first2=James Lea|title=The Army Air Forces in World War II, Volume Five—The Pacific, Matterhorn to Nagasaki|page=207|publisher=Chicago University Press|year=1953}}<!--NOTE: NO ISBN--></ref>দ্বিতীয়তে, [[জাপান|জাপানে]] [[চীন]]ৰ মূল সামৰিক শক্তিক ধ্বংস কৰি জাপান অধিকৃত অঞ্চল সমূহৰ ৰে'ল পথ বিলাক সুৰক্ষিত কৰা আৰু [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ [[বিমান কোঠ]] বিলাক হস্তগত কৰাৰ উদ্দেশ্যেও সমসাময়িক সামৰিক অভিযান চলায়।<ref>{{Cite book|last1=Hsiung|first1=James Chieh|last2=Levine|first2=Steven I|title=China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937–1945|page=163|year=1992|publisher=M.E. Sharpe|isbn=1-56324-246-X}}</ref>জুন মাহত [[জাপান|জাপানে]] হেনান প্ৰদেশ জয় কৰে আৰু পুনৰ শ্বাংচা আক্ৰমণ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Coble|first=Parks M|title=Chinese Capitalists in Japan's New Order: The Occupied Lower Yangzi, 1937–1945|page=85|publisher=University of California Press|year=2003|isbn=0-520-23268-2}}</ref> === মিত্ৰশক্তিৰ বিজয় চমু চাপি আহিল === [[চিত্ৰ:Approaching Omaha.jpg|thumb|১৯৪৪ চনৰ ৬ জুন, মিত্ৰশক্তিৰ নৰ্মাণ্ডি আক্ৰমণ]] [[চিত্ৰ:RIAN archive 633180 Stream crossing.jpg|thumb|১৯৪৪ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ৰে'ড আৰ্মিৰ সেনা আৰু আহিলাসমূহ এখন নদী পাৰ কৰোৱা হৈছে]] ১৯৪৪ চনত ৬ জুন (যাক [[:en:D-Day|( D-Day)]] বুলি জনা যায়), চোভিয়েতে অনুৰোধ কৰাৰ তিনি বছৰৰ পাছত, পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিয়ে উত্তৰ ফ্ৰান্স আক্ৰমণ কৰে.<ref name="rees406">Rees, Laurence (2009). ''World War Two Behind Closed Doors'', BBC Books, pp. 406–7 ISBN 1-4481-4045-5. "Stalin always believed that Britain and America were delaying the second front so that the Soviet Union would bear the brunt of the war"</ref>মিত্ৰশক্তিৰ কেইবাটাও সৈন্যগোটক [[ইটালী]]ৰ পৰা আঁতৰাই আনি, দক্ষিণ ফ্ৰান্সো আক্ৰমণ কৰিবলৈ দিয়া হয়।<ref>{{Harvnb|Weinberg|1995|p=695}}</ref>এই দুয়ুক্ষেত্ৰতে মিত্ৰশক্তিয়ে সফলতা লাভ কৰি [[পেৰিচ]]ৰ সকলো জাৰ্মান সৈন্যগোটকে পৰাস্ত কৰে। মুক্ত ‌ফ্ৰান্সৰ সামৰিক সহযোগেৰে স্থানীয় প্ৰতিৰোধী সকলে অক্ষশক্তিৰ হাতৰ পৰা ২৫ আগষ্টত [[পেৰিচ]]ক স্বাধীন কৰে<ref>{{Cite book|last=Badsey|first=Stephen|title=Normandy 1944: Allied Landings and Breakout|page=91|year=1990|publisher=Osprey Publishing|isbn=0-85045-921-4}}</ref>, আৰু পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিয়ে বছৰৰ শেষৰ ফাললৈ [[ইউৰোপ]]ৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ পৰা জাৰ্মান সেনাক ক্ৰমাগত ভাৱে পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে। অৱশ্যে [[নেডাৰলেণ্ড]]ৰ ফালৰ পৰা বায়ুসেনাৰ সহযোগত জাৰ্মানীৰ উত্তৰাঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ কৰা এক প্ৰচেষ্টা বিফল হয়।<ref>{{Cite book|title=Oxford Companion to World War II|editor1-first=I. C. B.|editor1-last=Dear|editor2-first=M. R. D|editor2-last=Foot|chapter=Market-Garden|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2002|isbn=0-19-860446-7|page=877}}</ref> ইয়াৰ পাছতে মিত্ৰশক্তিয়ে পুনৰ জাৰ্মানীত সোমাবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও 'ৰান নদী' পাৰ হবলৈ সক্ষম নহয়। জাৰ্মানীৰ অন্তিম প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনীৰ সন্মুখীন হোৱাৰ ফলত, [[ইটালী]]তো মিত্ৰশক্তিৰ অগ্ৰগতি লেহমীয়া হয়। ২২ জুনত [[বেলাৰুচ]]ত ছোভিয়েট সৈন্যই এক কৌশলগত আক্ৰমণ চলায়, যাৰ ফলশ্ৰুতিত জাৰ্মানীৰ [[আৰ্মি গ্ৰুপ চেণ্টাৰ]] প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>The operation "was the most calamitous defeat of all the German armed forces in World War II" ({{Cite book|last=Zaloga|first=Steven J|title=Bagration 1944: The destruction of Army Group Centre|publisher=Osprey Publishing|year=1996|isbn=1-85532-478-4|page=7}})</ref>তাৰ কিছু পিছতেই চোভিয়েতৰ আন এক কৌশলগত আক্ৰমণে পশ্চিম [[ইউক্ৰেইন]] আৰু পূব-[[পোলেণ্ড]]ৰ পৰা জাৰ্মানীক অপসাৰিত কৰে। চোভিয়েতৰ সফল অগ্ৰগতিয়ে পোলেণ্ডৰ স্থানীয় প্ৰতিৰোধী শক্তি বিলাককো কেইবাটাও বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰিবলৈ উৎসাহ দিয়ে; ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল বাৰ্শ্ব' আৰু দক্ষিণৰ ফালে হোৱা শ্লোভাক বিদ্ৰোহ। অৱশ্যে এই বিদ্ৰোহ বিলাকক ছোভিয়েট সেনাই সহায় কৰা নাছিল, আৰু জাৰ্মান প্ৰশাসনে এই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Berend|first=Ivan T.|title=Central and Eastern Europe, 1944–1993: Detour from the Periphery to the Periphery|isbn=0-521-55066-1|publisher=Cambridge University Press|year=1999|page=8}}</ref>ৰে'ড আৰ্মিৰ পূব ৰোমানিয়াত কৌশলগত আক্ৰমণে তাত থকা জাৰ্মান সামৰিক শক্তিক অৱৰোধ কৰি ধ্বংস কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ৰোমানিয়া আৰু বুলগেৰীয়াত জাৰ্মান সমৰ্থিত চৰকাৰৰ পতন হয় আৰু দুইখন দেশেই মিত্ৰশক্তিৰ লগত হাত মিলায়।<ref name="countrystudies.us">{{cite web|url=http://countrystudies.us/romania/23.htm|title=Armistice Negotiations and Soviet Occupation|publisher=US Library of Congress|accessdate=14 November 2009|quote=The coup speeded the Red Army's advance, and the Soviet Union later awarded Michael the Order of Victory for his personal courage in overthrowing Antonescu and putting an end to Romania's war against the Allies. Western historians uniformly point out that the Communists played only a supporting role in the coup; postwar Romanian historians, however, ascribe to the Communists the decisive role in Antonescu's overthrow}}</ref> [[চিত্ৰ:Warsaw Uprising by Deczkowki - Kolegium A -15861.jpg|thumb|left|ৱাৰ্শ্ব' বিদ্ৰোহৰ সময়ত পোলেণ্ডৰ বিদ্ৰোহী সৈন্য, এই বিদ্ৰোহত ২,০০,০০০ আসামৰিক লোকৰ মৃত্যু হয়। ]] ১৯৪৪ চনত ছেপ্টেম্বৰ মাহত [[ৰে'ড আৰ্মি]] [[যুগোশ্লাভিয়া]]ৰ ফালে অগ্ৰসৰ হয়, আৰু অৱৰোধৰ আশংকাত জাৰ্মান সেনাৰ' E' আৰু' F' গোট, [[গ্ৰীচ]], [[আলবেনিয়া]] আৰু [[যুগোশ্লাভিয়া]]ৰ পৰা আঁতৰি যায়।<ref>{{Cite book|last1=Hastings|first1=Max|last2=Paul Henry|first2=Collier|title=The Second World War: a world in flames|publisher=Osprey Publishing|year=2004|isbn=1-84176-830-8|pages=223–4}}</ref>ইতিমধ্যে, মাৰ্শ্বাল জচিপ ব্ৰ'জ টিটোৰ নেতৃত্বত [[কমিউনিষ্ট]] বিছিন্নতাবাদী সকলে উপৰ্যুপৰি গেৰিলা আক্ৰমণ কৰি [[যুগোশ্লাভিয়া]]ৰ অধিকাংশ ভূ-খণ্ড হস্তগত কৰিছিল আৰু দক্ষিণৰ ফালে জাৰ্মান সৈন্যক ব্যস্ত কৰি ৰাখিছিল। উত্তৰ [[চাৰ্বিয়া]]ত [[বুলগেৰীয়া]]ৰ সৈন্যৰে সমৰ্থিত [[ৰে'ড আৰ্মি]]য়ে বিছিন্নতা বাদী সকলক সহায়ৰ হাত আগবঢ়ায় আৰু ২০ ছেপ্টেম্বৰত ৰাজধানী [[বে'লগ্ৰেড]] অধিকাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। তাৰ কেইদিন মান পিছতে ছোভিয়েট সকলে জাৰ্মান অধিকৃত [[হাংগেৰী]]ৰ ওপৰত ভয়ংকৰ আক্ৰমণ চলায়, আৰু ১৯৪৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[বুডাপেষ্ট]] অধিকাৰ নকৰালৈকে এই আক্ৰমণ অব্যাহত থাকে।<ref>{{Cite book|last1=Wiest|first1=Andrew A|last2=Barbier|first2=M. K|title=Strategy and Tactics Infantry Warfare|publisher=Zenith Imprint|year=2002|isbn=0-7603-1401-2|pages=65–6}}</ref> বালকান অঞ্চলত [[ৰে'ড আৰ্মি]]ৰ আকৰ্ষণীয় বিজয়ৰ বিপৰীতে, [[কাৰেলিয়ান|কাৰেলিয়ান যোজক]] [[যোজক]]ত ফিনলেণ্ডন প্ৰতিৰক্ষা অতিক্ৰম কৰাত ছোভিয়েট সৈন্য বিফল হয় আৰু বাধ্য হৈ 'চোভিয়েত-ফিনলেণ্ড সন্ধিত'[[:en:Moscow Armistice|(Soviet-Finnish armistice)]] স্বাক্ষৰ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Wiktor|first=Christian L|title=Multilateral Treaty Calendar – 1648–1995|publisher=Kluwer Law International|year=1998|isbn=90-411-0584-0|page=426}}</ref><ref name=newton>{{Cite book|first=Steven H|last=Newton|title=Retreat from Leningrad : Army Group North, 1944/1945|publisher=Schiffer Books|location=Atglen, Philadelphia|year=1995|isbn=0-88740-806-0}}</ref> ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ফিনলেণ্ডেও মিত্ৰশক্তিত যোগদান কৰে। জুলাই মাহৰ আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱাত পশ্চিম এছিয়াৰ [[ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সেনা]]ই, [[অসম]]ত জাপানী অৱৰোধ ভংগ কৰে আৰু জাপানী সৈন্যক চিণ্ডৱিন [[:en:Chindwin River|(Chindwin )]] নদীলৈকে অপসাৰিত কৰে,<ref>{{Cite book|last=Marston|first=Daniel|title=The Pacific War Companion: From Pearl Harbor to Hiroshima|publisher=Osprey Publishing|year=2005|isbn=1-84176-882-0|page=120}}</ref> ইতিমধ্যে চীনেও মিটকিনা (Myitkyina) অধিকাৰ কৰে। [[চীন]]ত জাপানী সৈন্যই অধিক সফলতা লাভ কৰে, জুনৰ মাজভাগত তেওঁলিকে [[শ্বাংছা]] অধিকাৰ কৰে আৰু আগষ্টৰ আৰম্ভণিতে হেংয়াং চহৰো হস্তগত কৰে।<ref>{{Harvnb|Jowett|Andrew|2002|p=8}}</ref>ইয়াৰ পাছতে জাপানে চীনৰ গুৱাংঝী প্ৰদেশ আক্ৰমণ কৰে, আৰু চীনা সৈন্যৰ বিৰূদ্ধে গুইলিন আৰু লিউঝ'উ'[[:en:Battle of Guilin-Liuzhou|(Guilin and Liuzhou)]]ত তিনিখন যুদ্ধত জয়লাভ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Howard|first=Joshua H|title=Workers at War: Labor in China's Arsenals, 1937–1953|publisher=Stanford University Press|year=2004|isbn=0-8047-4896-9|page=140}}</ref> ইয়াৰ বিজয়ৰ দ্বাৰা তেওঁলোকে চীন আৰু ইণ্ডোচীনত থকা তেওঁলোকৰ সৈন্যদল সমূহৰ মাজত পোনপটীয়া যোগাযোগ স্থাপন কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite book|last=Drea|first=Edward J|title=In the Service of the Emperor: Essays on the Imperial Japanese Army|publisher=University of Nebraska Press|year=2003|isbn=0-8032-6638-3|page=54}}</ref> ইতিমধ্যে [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চল]]ত আমেৰিকাই জাপানী প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনী ক্ৰমান্বয়ে সংকুচিত কৰি আনে। ১৯৪৪ চনৰ জুন মাহত [[আমেৰিকা]]ই মেৰিয়ানা আৰু পালাউ [[:en: Mariana and Palau Islands campaign|(offensive against the Mariana and Palau islands)]] দ্বীপত আক্ৰমণ চলায়, আৰু ফিলিপাইন সাগৰৰ যুদ্ধত [[:en:Battle of the Philippine Sea|(Battle of the Philippine Sea)]] জাপানৰ বিৰূদ্ধে নিৰ্ণায়ক জয় সাব্যস্ত কৰে। এই পৰাজয়ৰ ফলশ্ৰুতিত জাপানী প্ৰধানমন্ত্ৰী ট'জ' [[:en:Hideki Tōjō|(Tōjō)]] ই পদত্যাগ কৰিব লগাত পৰে আৰু আমেৰিকাই [[জাপান]]ৰ গৃহদ্বীপসমূহত বৃহৎ বিমান আক্ৰমণ চলাব পৰাকৈ কেইবাটাও বিমানঘাটী লাভ কৰে। অক্টোবৰৰ শেষৰ ফালে আমেৰিকান সৈন্যই [[ফিলিপাইনচ]]ৰ লেয়েট দ্বীপ আক্ৰমণ কৰে; আৰু তাৰ কেইদিন পাছতেই মিত্ৰশক্তিৰ নোসেনাই লেয়েট উপসাগৰত এক বৃহৎ বিজয় লাভ কৰে, এই লেয়েট উপসাগৰৰ যুদ্ধক[[:en:Battle of Leyte Gulf|(Battle of Leyte Gulf)]] ইতিহাসৰ সৰ্ববৃহৎ নৌযুদ্ধ সমূহৰ এখন বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite book|last1=Cook|first1=Chris|last2=Bewes|first2=Diccon|title=What Happened Where: A Guide to Places and Events in Twentieth-Century History|page=305|year=1997|publisher=UCL Press|isbn=1-85728-532-8}}</ref> === অক্ষশক্তিৰ পতন আৰু মিত্ৰশক্তিৰ বিজয় === [[চিত্ৰ:AmericanAndSovietAtElbe.jpg|right|thumb|১৯৪৫ চনৰ এপ্ৰিলত এলবে নদীৰ [[:en:Elbe River|(Elbe)]] পূব পাৰে [[আমেৰিকা]] আৰু [[ৰাছিয়া]]ৰ সৈন্যবাহিনী মিলিত হৈছে]] ১৯৪৪ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰ, জাৰ্মানীয়ে নিজৰ অন্তিম সমল আৰু শক্তি একগোট কৰি পশ্চিম প্ৰান্তৰ এদ্ৰেনচত মিত্ৰশক্তিৰ বিৰূদ্ধে এক বৃহৎ প্ৰত্যাক্ৰমণ[[:en:Battle of the Bulge|(a massive counter-offensive in the Ardennes)]] আৰম্ভ কৰে, উদ্দেশ্য আছিল এণ্টৱেৰ্পত[[:en:Antwerp|(Antwerp)]] থকা প্ৰধান যোগান বন্দৰ হস্তগত কৰা আৰু মিত্ৰশক্তিৰ সৈন্যবাহিনীক বেৰি ধৰি তেওঁলোকক এক ৰাজনৈতিক বুজাবুজিলৈ আহিবলৈ বাধ্য কৰা।<ref name="parkerxiii">{{Cite book|last=Parker|first=Danny S|title=Battle of the Bulge: Hitler's Ardennes Offensive, 1944–1945|publisher=Da Capo Press|year=2004|isbn=0-306-81391-2|pages=xiii–xiv, 6–8, 68–70 & 329–330}}</ref>জানুৱাৰী মাহলৈ জাৰ্মানীৰ এই আক্ৰমণ প্ৰত্যাহত কৰা হয় আৰু তেওঁলোকৰ ৰণনৈতিক উদ্দেশ্য সমূলি বিফল হয়।<ref name="parkerxiii"/>ইটালীত জাৰ্মান প্ৰতিৰক্ষা বেষ্টনীৰ সমুখত মিত্ৰশক্তিয়ে স্থিতাৱস্থা বাহাল ৰাখে। ১৯৪৫ৰ জানুৱাৰী মাহৰ মাজভাগত চোভিয়েতে [[পোলেণ্ড]] আক্ৰমণ কৰি ৱিষ্টুলাৰ পৰা [[জাৰ্মানী]]ৰ [[অ'ডেৰ]] নদীলৈকে আগবাঢ়ি যায়, আৰু পূৰ্ব-[[প্ৰুচিয়া]] হস্তগত কৰে।<ref>{{Harvnb|Glantz|2001|p=85}}</ref>৪ ফেব্ৰুৱাৰীত আমেৰিকা, ইংলেণ্ড আৰু ৰাছিয়াৰ নেতা সকল [[য়াল্টা সন্মিলন]]ত মিলিত হয়। .এই সন্মিলনত নেতা সকল, যুদ্ধৰ পৰবৰ্তী কালত জাৰ্মানীৰ ভূ-খণ্ডৰ অধিকাৰ<ref>{{Cite book|last=Solsten|first=Eric|title=Germany: A Country Study|publisher=DIANE Publishing|year=1999|isbn=0-7881-8179-3|pages=76–7}}</ref> আৰু চোভিয়েতে জাপানৰ বিৰূদ্ধে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সময় সম্পৰ্কে একমতত উপনীত হয়।<ref>{{Cite book|year=1967|author=United States Dept. of State|title=The China White Paper, August 1949|page=113|publisher=Stanford University Press|isbn=0-8047-0608-5}}</ref> ফেব্ৰুৱাৰীত চো্ভিয়েতে চিলেচিয়া[[:en:Silesia|(Silesia)]]আৰু পমেৰানিয়া[[:en:Pomerania|(Pomerania)]] আক্ৰমণ কৰে আৰু পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিয়ে পশ্চিম জাৰ্মানীত প্ৰৱেশ কৰি [[ৰাইন নদী]]ৰ ওচৰ চাপে। মাৰ্চ মাহলৈ মিত্ৰশক্তিয়ে ৰুৰ চহৰৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশে [[ৰাইন]] নদী অতিক্ৰম কৰি জাৰ্মান সৈন্যৰ B গোটক বেৰি ধৰে<ref>{{Cite book|last=Buchanan|first=Tom|title=Europe's troubled peace, 1945–2000|publisher=Wiley-Blackwell|year=2006|isbn=0-631-22163-8|page=21}}</ref>,আৰু [[চোভিয়েত]] সৈন্য [[ভিয়েনা]]লৈ অগ্ৰসৰ হয়। এপ্ৰিলৰ আৰম্ভণিতে মিত্ৰশক্তিয়ে ইটালী অতিক্ৰম কৰি পশ্চিম জাৰ্মানীত ভৰি দিয়ে আৰু ছোভিয়েট সৈন্যই বাৰ্লিনৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলায়। এপ্ৰিলৰ আৰম্ভণিতে মিত্ৰশক্তিয়ে ইটালী অতিক্ৰম কৰি পশ্চিম জাৰ্মানীত ভৰি দিয়ে আৰু শেষৰ ফালে ছোভিয়েট সৈন্যই [[বাৰ্লিন]]ৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলায়। ২৫ এপ্ৰিলৰ দিনা দুয়ুদলৰ সৈন্যৰ এলবে নদীৰ পাৰত প্ৰত্যক্ষ ভাৱে মিলিত হয়। ১৯৪৫ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ৰেইখষ্টেগৰ[[:en:Reichstag building|(Reichstag)]] পতন হয়, লগে লগে তৃতীয় ৰেইখৰ পৰাজয়ৰ সংকেতধ্বনি বাজি উঠে।<ref>{{Cite journal|first=Donald E|last=Shepardson|title=The Fall of Berlin and the Rise of a Myth|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-military-history_1998-01_62_1/page/135|journal=The Journal of Military History|volume=62|issue=1|year=1998|pages=135–154|doi=10.2307/120398|jstor=120398}}</ref> [[চিত্ৰ:Destruction in a Berlin street.jpg|left|upright|thumb|[[বাৰ্লিন]]ৰ এক যুদ্ধবিধ্বস্ত ৰাজপথ, ৩ জুলাই ১৯৪৫]] এই কালছোৱাত বিভিন্ন দেশৰ নেতৃত্বৰ সাল সলনি হয়। ১২ এপ্ৰিলত [[ৰুজভেল্ট]]ৰ মৃত্যু হোৱাত [[হে'ৰী ট্ৰুমেন]] [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ৰাষ্ট্ৰপতি অধিষ্ঠিত হয়। ২৮ এপ্ৰিলত ইটালীৰ বিচ্ছিন্নতা বাদী সকলে বেনিট' মুচ'লিনিক হত্যা কৰে।<ref>{{Cite book|last=O'Reilly|first=Charles T|title=Forgotten Battles: Italy's War of Liberation, 1943–1945|publisher=Lexington Books|year=2001|isbn=0-7391-0195-1|page=244}}</ref> দুদিনৰ পিছত হিটলাৰেও আত্মহত্যা কৰে, আৰু গ্ৰেণ্ড এডমিৰেল কাৰ্ল ডনিট্‌জে[[:en:Karl Dönitz|(Karl Dönitz)]] নাজী বাহিনীৰ দ্বায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Harvnb|Kershaw|2001|p=823}}</ref> ২৯ এপ্ৰিলত ইটালীত জাৰ্মান সৈন্যই আত্মসমৰ্পণ কৰে। ৭ মে'ত ৰেইমচত [[:en:Reims|(Reims)]] জাৰ্মান আত্মসমৰ্পণৰ সন্ধি[[:en:German instrument of surrender|(German instrument of surrender)]]স্বাক্ষৰ কৰা হয়<ref>Pinkus, Oscar . The war aims and strategies of Adolf Hitler, McFarland, 2005, ISBN 0-7864-2054-5, ISBN 978-0-7864-2054-4, p. 501-3</ref> আৰু ৮ মে'ত বাৰ্লিনত আনুস্থানিক ভাৱে গ্ৰহণ কৰা হয়। তথাপিও [[প্ৰাগ]]ত জাৰ্মান আৰ্মি গ্ৰুপ চেণ্টাৰে ১১ মে' লৈকে প্ৰতিৰোধ অব্যাহত ৰাখে।<ref name="Glantz">{{Cite book|last=Glantz|first=David M.|title=When Titans Clashed: How the Red Army Stopped Hitler|publisher=[[University Press of Kansas]]|location=Lawrence, Kansas|year=1995|isbn=0-7006-0899-0|page=34}}</ref> প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় ৰণক্ষেত্ৰত, ফিনিপাইনী ৰাষ্ট্ৰমণ্ডল সেনাৰ সহযোগত আমেৰিকান সেনাই অগ্ৰগতি লাভ কৰে আৰু ১৯৪৫ চনৰ এপ্ৰিললৈ লেয়েট পূণৰোদ্ধাৰ[[:en:Battle of Leyte|(clearing Leyte)]] কৰে। কৰে। ১৯৪৫ চনৰ জানুৱাৰীত তেওঁলোকে লুজ'নত ভৰি দিয়ে[[Battle of Luzon|(landed on Luzon)]] আৰু মাৰ্চত [[মেনিলা]] অধিকাৰ কৰে। এই ভয়ংকৰ যু্দ্ধই মেনিলাক ধ্বংসস্তুপত পৰিণত কৰে। তথাপিও লুজ'ন(Luzon), মিনাদানাও(Mindanao), আদি দ্বীপসমূহত মহাসমৰৰ শেষলৈকে চেগা চোৰোকাকৈ যুদ্ধ চলি থাকে।<ref>{{Cite book|last=Chant|first=Christopher|year=1986|title=The Encyclopedia of Codenames of World War II|publisher=Routledge & Kegan Paul|page=118|isbn=0-7102-0718-2}}</ref> [[চিত্ৰ:Nagasakibomb.jpg|thumb|upright|১৯৪৫ চনৰ ৯ আগষ্টত [[নাগাচাকি]]ত [[পাৰমানৱিক বোমা]] বিষ্ফোৰণৰ দৃশ্য। ]] ১৯৪৫ চনৰ মে' মাহত [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ সৈন্যই [[বৰ্ণিঅ']]ত পদাৰ্পন কৰি তাৰ [[তৈলক্ষেত্ৰ]]সমূহ হস্তগত কৰে। [[ইংলেণ্ড]], [[আমেৰিকা]] আৰু [[চীন]]ৰ সন্মিলিত সৈন্য বাহিনীয়ে মাৰ্চ মাহত উত্তৰ [[ব্ৰহ্মদেশ]]ত [[জাপান]]ক পৰাস্ত কৰে আৰু ৩ মে'ত ইংৰাজ সৈন্য [[ৰেংগুন]]ত পদাৰ্পণ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Drea|first=Edward J|title=In the Service of the Emperor: Essays on the Imperial Japanese Army|publisher=University of Nebraska Press|year=2003|isbn=0-8032-6638-3|page=57}}</ref> চীনেও ১৯৪৫ চনৰ ৬ এপ্ৰিলৰ পৰা ৭ জুনলৈকে হোৱা পশ্চিম [[হুনান]] যুদ্ধৰে প্ৰত্যক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। আমেৰিকাৰ সৈন্য জাপানৰ দিশেও অগ্ৰসৰ হৈ, মাৰ্চত 'আইৱ' জিমা'(Iwo Jima) আৰু জুনৰ শেষলৈ অকিনাৱা(Okinawa) অধিকাৰ কৰে।<ref>{{Harvnb|Jowett|Andrew|2002|p=6}}</ref>আমেৰিকাৰ বোমাৰু বিমানে বহুতো জাপানী চহৰ ধ্বংসস্তূপত পৰিণত কৰে আৰু তেওঁলোকৰ চাবমেৰিন বিলাকে [[জাপান]]ৰ আমদানি পথ বিলাক বিচ্ছিন্ন কৰি পেলায়।<ref name="results of german and american submarines">{{cite web|last=Poirier|first=Michel Thomas|title=Results of the German and American Submarine Campaigns of World War II|url=http://www.navy.mil/navydata/cno/n87/history/wwii-campaigns.html|publisher=U.S. Navy|date=20 October 1999|accessdate=13 April 2008|archivedate=9 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080409052122/http://www.navy.mil/navydata/cno/n87/history/wwii-campaigns.html|deadurl=yes}}</ref> ১১ জুলাইত [[মিত্ৰশক্তি]]ৰ নেতৃত্ব [[জাৰ্মানী]]ৰ পট্চডেম সন্মিলনত [[:en:Potsdam Conference|(Potsdam Conference)]] মিলিত হয়। তেওঁলোকে জাৰ্মানীৰ ভূ-খণ্ডৰ আধিকাৰ সম্বন্ধে কৰা আগতীয়া চুক্তিত অটল থাকিবলৈ সিদ্ধান্ত কৰে,<ref>{{Cite book|last=Williams|first=Andrew J|title=Liberalism and War: The Victors and the Vanquished|publisher=Routledge|year=2006|isbn=0-415-35980-5|page=90}}</ref> আৰু জাপানক নিশ্চৰ্ত আত্মসমৰ্পণ কৰিবলৈ পুনৰবাৰ দাবী জনায়, আৰু ইয়াৰ অন্যথা হ'লে জাপান অনতিপলমে সম্পূৰ্ণ ধ্বংস্তূপত পৰিণত হব বুলি বিশেষভাৱে সকীয়াই দিয়ে।<ref>{{Cite book|last=Miscamble|first=Wilson D|title=From Roosevelt to Truman: Potsdam, Hiroshima, and the Cold War|publisher=Cambridge University Press|year=2007|isbn=0-521-86244-2|page=201}}</ref>এই সময়তে ইংলেণ্ডত [[সাধাৰণ নিৰ্বাচন]] অনুষ্ঠিত হয় আৰু [[চাৰ্চিল]]ক অপসাৰিত কৰি [[ক্লীমেণ্ট এট্‌লি]] [[ব্ৰিটেইন]]ৰ [[প্ৰধানমন্ত্ৰী]] পদত অভিষিক্ত হয়।<ref>{{Cite book|last=Miscamble|first=Wilson D|title=From Roosevelt to Truman: Potsdam, Hiroshima, and the Cold War|publisher=Cambridge University Press|year=2007|isbn=0-521-86244-2|pages=203–4}}</ref>জাপানে পট্চডেমৰ চৰ্তসমূহ একেৰাহে উপেক্ষা কৰি অহাত, আগষ্টৰ আৰম্ভণিতে আমেৰিকাই জাপানৰ [[হিৰোছিমা]] আৰু [[নাগাচাকি]] চহৰত [[পাৰমাণৱিক বোমা]] নিক্ষেপ কৰে। এই দুই বোমা পেলোৱাৰ মাজতে [[য়াল্টা চুক্তি]] অনুসৰি [[ছোভিয়েট ৰাছিয়া]]ই [[জাপান]] অধিকৃত [[মাঞ্চুৰিয়া]] আক্ৰমণ কৰে, আৰু জাপানৰ সৰ্ববৃহৎ সামৰিক শক্তি [[ক্বোৱাণ্টাং সেনা]]ক সহজে পৰাস্ত কৰে।<ref>{{Cite journal|last=Glantz|first=David M|title=August Storm: The Soviet Strategic Offensive in Manchuria|work=Leavenworth Papers|publisher=Combined Arms Research Library|url=http://www-cgsc.army.mil/carl/resources/csi/glantz3/glantz3.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080302130751/http://www-cgsc.army.mil/carl/resources/csi/glantz3/glantz3.asp|archivedate=2 March 2008|year=2005|oclc=78918907|accessdate=25 January 2010|ref=harv|deadurl=no}}</ref><ref>{{Cite journal|first=Robert A|last=Pape|title=Why Japan Surrendered|url=https://archive.org/details/sim_international-security_fall-1993_18_2/page/154|journal=International Security|volume=18|issue=2|year=1993|pages=154–201|doi=10.2307/2539100|jstor=2539100}}</ref>ৰে'ড আৰ্মিয়ে চাখালিন[[:en:Sakhalin|(Sakhalin)]] আৰু কুৰিল দ্বীপো [[:en:Kuril Islands|(Kuril Islands)]] জয় কৰে। ১৯৪৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত জাপানে আত্মসমৰ্পণ কৰে, ১৯৪৫ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত আমেৰিকান যুদ্ধজাহাজ ইউ এচএচ মিছৌৰিৰ(USS ''Missouri'') ডেকত আত্মসমৰ্পণ দলিল[[:en:Japanese Instrument of Surrender|(surrender documents)]] স্বাক্ষৰ কৰা হয়, আৰু ইয়াৰ লগে লগে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰে।<ref name="BritWarxiv">{{Cite book|last=Donnelly|first=Mark|title=Britain in the Second World War|publisher=Routledge|year=1999|isbn=0-415-17425-2|page=xiv}}</ref> == যুদ্ধোত্তৰ ঘটনাৱলী == [[File:News. V.E. Day BAnQ P48S1P12270.jpg|thumb|left|''Montreal Daily Star'': "Germany Quit", May 7, 1945]] মিত্ৰশক্তিয়ে অধিকৃত অষ্ট্ৰিয়া আৰু জাৰ্মানীৰ অংশসমূহত প্ৰশাসন আৰম্ভ কৰে। অষ্ট্ৰিয়াক এখন নিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰৰ ৰূপে গণ্য কৰা হয়। আনহাতে জাৰ্মানীক পূব আৰু পশ্চিম এই দুই ভূ-খণ্ডত ভাগ কৰা হয়। পশ্চিম জাৰ্মানীৰ কৰ্তৃত্ব পশ্চিম মিত্ৰশক্তিৰ হাতত আছিল, আৰু পূব জাৰ্মানীৰ কৰ্তৃত্ব দিয়া হৈছিল ছোভিয়েট সংঘ ৰাজ্যক। জাৰ্মানীৰ পৰা নাজীবাদ অপসাৰণ কৰিবলৈ নাজী যুদ্ধ অপৰাধী সকলক [[ন্যুৰেমবাৰ্গ বিচাৰ]]ৰ ([[:en:Nuremberg Trials|Nuremberg Trials]]) জৰিয়তে বিচাৰ কৰা হয়, আৰু ক্ষমতাত থকা নাজীসকলক অপসাৰণ কৰা হয়। অৱশ্যে ক্ৰমান্বয়ে বিচাৰ ব্যৱস্থা ক্ষমাদানৰ প্ৰতি চালিত হয়, আৰু প্ৰাক্তন-নাজী সকলক পশ্চিম জাৰ্মানীৰ মূলসূঁতিৰ লগত চামিল হ'বলৈ দিয়া হয়।<ref>Norbert Frei. Adenauer's Germany and the Nazi Past: The Politics of Amnesty and Integration. Translated by Joel Golb. New York: Columbia University Press. 2002. ISBN 0-231-11882-1, pp. 41–66.</ref> জাৰ্মানীয়ে যুদ্ধৰ আগৰ (১৯৩৭) ভূ-খণ্ডৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ হেৰুৱাব লগীয়া হয়। পূব অংশৰ '[[ছিলেছিয়া]]', '[[নিউমাৰ্ক]]' আৰু '[[পমেৰেনিয়া]]'-ৰ সৰহ অংশই পোলেণ্ডৰ অধীনলৈ আহে। '[[পূব প্ৰুছিয়া]]' পোলেণ্ড আৰু ছোভিয়েট সংঘৰাষ্ট্ৰৰ মাজত দ্বিখণ্ডিত কৰা হয়, আৰু প্ৰায় ৯ নিযুত জাৰ্মান লোকক এই অঞ্চলৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়। চেক'শ্ল'ভাকিয়াৰ অন্তৰ্গত [[ছাডেটেনলেণ্ড]]ৰপৰাও ৩ নিযুত জাৰ্মানক বহিষ্কাৰ কৰা হয়। বহিষ্কৃত জাৰ্মান লোকসকল জাৰ্মানীৰ মূল ভূ-খণ্ডলৈ যাবলগীয়া হৈছিল। ১৯৫০-ৰ দশকত পশ্চিম জাৰ্মানীৰ এক পঞ্চমাংশ লোক এই বহিষ্কৃত সকলৰ একোজন আছিল। ছোভিয়েট সংঘই '[[কাৰ্জন সীমা]]'ৰ ([[:en:Curzon line|Curzon line]]) পূবে অৱস্থিত পোলেণ্ডৰ অংশ অধিগ্ৰহণ কৰি ২ নিযুত পোলেণ্ড-দেশীয় লোকক বহিষ্কাৰ কৰিছিল।<ref name="stalinswars43">{{Cite book|last=Roberts|first=Geoffrey|title=Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953|publisher=Yale University Press|year=2006|isbn=0-300-11204-1|page=43}}</ref>লগতে পূব ৰোমানিয়া,<ref name="stalinswars55">{{Cite book|last=Roberts|first=Geoffrey|title=Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953|publisher=Yale University Press|year=2006|isbn=0-300-11204-1|page=55}}</ref><ref name="shirer794">{{Cite book|last=Shirer|first=William L.|title=The Rise and Fall of the Third Reich: A History of Nazi Germany|publisher=Simon and Schuster|year=1990|isbn=0-671-72868-7|page=794}}</ref> আৰু পূব ফিনলেণ্ডৰ কিছু অংশ<ref name="ckpipe">{{Cite book|last=Kennedy-Pipe|first=Caroline|title=Stalin's Cold War|publisher=Manchester University Press|year=1995|isbn=0-7190-4201-1}}</ref> আৰু তিনিওখন [[বাল্টিক দেশ]] ([[:en:Baltic countries|Baltic states]]) ছোভিয়েট সংঘই অধিগ্ৰহণ কৰে। .<ref name="wettig20">{{Cite book|last=Wettig|first=Gerhard|title=Stalin and the Cold War in Europe|publisher=Rowman & Littlefield|year=2008|isbn=0-7425-5542-9|pages=20–21}}</ref><ref name="senn">{{Cite book|last=Senn|first=Alfred Erich|title=Lithuania 1940: revolution from above|publisher=Rodopi|year=2007|isbn=978-90-420-2225-6}}</ref> [[চিত্ৰ:Winston Churchill waves to crowds in Whitehall in London as they celebrate VE Day, 8 May 1945. H41849.jpg|thumb|ব্ৰিটেইনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[উইনষ্টন চাৰ্চিল]]-এ [[ইউৰোপত বিজয়ৰ দিৱস]]-ৰ দিনটোত লণ্ডনত সমবেত লোকলৈ 'বিজয়-ৰ চিন' "Victory Sign" প্ৰদৰ্শন কৰিছে। ]] যুদ্ধৰ পাছত শান্তি অক্ষুণ্ণ ৰাখিবলৈ<ref>{{Cite book|last=Yoder|first=Amos|title=The Evolution of the United Nations System|publisher=Taylor & Francis|year=1997|isbn=1-56032-546-1|page=39}}</ref> মিত্ৰশক্তিয়ে [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]] গঠন কৰে, আৰু আনুষ্ঠানিক ভাৱে ১৯৪৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰ তাৰিখে 'ৰাষ্ট্ৰসংঘ' স্থাপন কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/aboutun/history.htm|title=History of the UN|publisher=United Nations|accessdate=25 January 2010}}</ref> ১৯৪৮ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘই [[মানৱাধিকাৰৰ সৰ্বজনীন ঘোষণা]] ([[:en:Universal Declaration of Human Rights|Universal Declaration of Human Rights]]) প্ৰকাশ কৰে আৰু সকলো সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে ইয়াক এক সাধাৰণ মান হিচাপে গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web|title=The Universal Declaration of Human Rights, Article 2|url=http://www.un.org/en/documents/udhr/|publisher=United Nations|accessdate=14 November 2009|quote=* Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status. Furthermore, no distinction shall be made on the basis of the political, jurisdictional or international status of the country or territory to which a person belongs, whether it be independent, trust, non-self-governing or under any other limitation of sovereignty}}</ref> বিশ্বযুদ্ধত বিজয়ী মিত্ৰপক্ষৰ শক্তিশালী দেশ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ছোভিয়েট সংঘ, চীন, ব্ৰিটেইন আৰু ফ্ৰান্স ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ '[[নিৰাপত্তা পৰিষদ]]'ৰ স্থায়ী সদস্য নিযুক্ত হয়। যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ আগেয়েই মিত্ৰপক্ষৰ পাশ্চাত্য দেশসমূহ আৰু ছ'ভিয়েট সংঘৰ মাজৰ মিত্ৰতাত যতি পৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last=Kantowicz|first=Edward R|title=Coming Apart, Coming Together|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|year=2000|isbn=0-8028-4456-1|page=6}}</ref> জাৰ্মানীক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰি দুখন স্বাধীন ৰাজ্য, ক্ৰমে '[[পশ্চিম জাৰ্মানী]]' (Federal Republic of Germany) আৰু 'পূব জাৰ্মানী' ([German Democratic Republic]]) গঢ়ি তোলা হৈছিল।<ref name="wettig96">{{Cite book|last=Wettig|first=Gerhard|title=Stalin and the Cold War in Europe|publisher=Rowman & Littlefield|year=2008|isbn=0-7425-5542-9|pages=96–100}}</ref> এই দুই জাৰ্মান দেশৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল পাশ্চাত্য মিত্ৰশক্তি আৰু ছ'ভিয়েট শক্তিয়ে অধিগ্ৰহণ কৰা জাৰ্মান ভূখণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি। ইউৰোপৰ বাকী অংশতো পাশ্চাত্য প্ৰভাৱশালী আৰু ছোভিয়েট প্ৰভাৱশালী অংশ হিচাপে বিজাভিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|first=Marc|last=Trachtenberg|year=1999|title=A Constructed Peace: The Making of the European Settlement, 1945–1963|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-00273-8|page=33}}</ref> পূব আৰু মধ্য ইউৰোপত বেছিভাগ দেশেই ছোভিয়েট প্ৰভাৱান্বিত আছিল আৰু এই দেশসমূহত ছোভিয়েট ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষ পৃষ্ঠপোষকতাত কমিউনিষ্ট শাসন প্ৰচলিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই [[পোলেণ্ড]], [[হাংগেৰী]],<ref name="granville">{{Cite book|last=Granville|first=Johanna|title=The First Domino: International Decision Making during the Hungarian Crisis of 1956|publisher=Texas A&M University Press|year=2004|isbn=1-58544-298-4}}</ref> [[চেক'শ্ল'ভাকিয়া]],<ref>{{Cite book|last=Grenville|first=John Ashley Soames|title=A History of the World from the 20th to the 21st century|publisher=Routledge|year=2005|isbn=0-415-28954-8|pages=370–71}}</ref> [[ৰোমানিয়া]], [[আলবেনিয়া]],<ref name="cook17">{{Cite book|last=Cook|first=Bernard A|title=Europe Since 1945: An Encyclopedia|publisher=Taylor & Francis|year=2001|isbn=0-8153-4057-5|page=17}}</ref> আৰু [[পূব জাৰ্মানী]] দেশকেইখন ছোভিয়েট দেশৰ পুতলা-ৰাজ্য হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। [[যুগোশ্লাভিয়া]]ৰ কমিউনিষ্ট চৰকাৰে সম্পূৰ্ণ স্বাধীন নীতি গ্ৰহণ কৰাৰ বাবে ছোভিয়েটৰ লগত তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কৰ অৱনতি হয়।<ref>Geoffrey Swain. The Cominform: Tito's International? ''The Historical Journal'', Vol. 35, No. 3 (Sep., 1992), pp. 641–663</ref> দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পাছত দুটা বৃহৎ সামৰিক মিত্ৰশক্তি গঢ়ি উঠে, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নেতৃত্ব দিয়া 'নেটো' ([[:en:NATO|NATO]]), আৰু ছোভিয়েট নেতৃত্বাধীন 'ৱাৰ্ছ শক্তি' ([[:en:Warsaw Pact|Warsaw Pact]]);<ref>{{Cite book|last1=Leffler|first1=Melvyn P.|last2=Painter|first2=David S|year=1994|title=Origins of the Cold War: An International History|publisher=Routledge|isbn=0-415-34109-4|page=318}}</ref> এই দুই শক্তিৰ মাজত ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক প্ৰভাৱ বিস্তাৰৰ বাবে হোৱা প্ৰতিযোগিতাৰ ফলতে দীৰ্ঘকালীন '[[শীতল যুদ্ধ]]'ৰ ([[:en: Cold War| Cold War]]) আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite book|last=Bellamy|first=Christopher|title=The Oxford Companion to Military History|year=2001|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-860696-6|editor=Holmes, Richard|location=Oxford|edition=Oxford Reference Online|chapter=Cold War}}</ref> এছিয়া মহাদেশত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই জাপান দখল কৰে আৰু পশ্চিম প্ৰশান্ত মহাসাগৰৰ জাপান শাসিত দ্বীপসমূহৰ প্ৰশাসন নিজৰ হাতলৈ আনে। আনহাতে [[ছাখালিন]] আৰু [[কুৰিল দ্বীপপুঞ্জ]]ক ছোভিয়েট ৰুছিয়াই নিজৰ দেশৰ লগত চামিল কৰে।<ref>Weinberg, Gerhard L. (2005). ''A World At Arms''. Cambridge University Press. p. 911</ref> জাপানৰ দ্বাৰা শাসিত [[কোৰিয়া]]-ক [[দক্ষিণ কোৰিয়া]] আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]ত বিভক্ত কৰি, ক্ৰমে আমেৰিকা আৰু ছোভিয়েট শাসনৰ অধীনলৈ অনা হয়। অৱশ্যে ১৯৪৮ চনত দুয়োখন দেশেই স্বাধীন হয়, আৰু সম্পূৰ্ণ কোৰিয়াৰ ওপৰত নিজৰ শাসনভাৰ দাবী কৰে, আৰু তাৰ পৰিণতিতে '[[কোৰিয়াৰ যুদ্ধ]]' আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite book|last=Connor|first=Mary E.|title=The Koreas|year=2009|publisher=ABC-CLIO|isbn=1-59884-160-2|pages=43–45|url=http://books.google.com/?id=j2gYgXGENM0C|editor=Connor, Mary E.|location=Santa Barbara|chapter=History|series=Asia in Focus}}</ref> ১৯৪৬ চনৰ জুন মাহত, চীনত জাতীয়তাবাদী আৰু কমিউনিষ্ট সকলৰ মাজত গৃহযুদ্ধ আৰম্ভ হয়। কমিউনিষ্টসকল এই গৃহযুদ্ধত বিজয়ী হৈ ১৯৪৯ চনত মূল ভূ-খণ্ডত '[[চীনা প্ৰজা গণৰাজ্য]]' স্থাপন কৰে, আনফালে জাতীয়তাবাদী সকল [[টাইৱান]]ত আৱদ্ধ হৈ ৰয়।<ref>{{Cite book|last=Lynch|first=Michael|title=The Chinese Civil War 1945–49|year=2010|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-84176-671-3|pages=12–13|location=Botley}}</ref> মধ্য প্ৰাচ্যত আৰবসকলে ৰাষ্ট্ৰসংঘই আগবঢ়োৱা 'পেলেষ্টাইন বিভাজন' আৰু 'ইজৰাইল গঠন' আঁচনিৰ বিৰোধিতা কৰে, আৰু দীৰ্ঘকালীন '[[আৰব-ইজৰাইল সংঘাত]]'ৰ সূত্ৰপাত হয়। ইউৰোপৰ ঔপনিৱেশিক শক্তিয়ে নিজৰ উপনিবেশ সমূহ ধৰি ৰাখিবলৈ বিচাৰিছিল যদিও যুদ্ধত হোৱা নৈতিক ক্ষতি বা আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাবে সেয়া সম্ভৱপৰ হোৱা নাছিল। লগে লগে '[[উপনিৱেশবাদৰ অৱসান]]' ([[:en:Decolonization|decolonisation]]) ঘটিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Roberts|first=J.M.|title=The Penguin History of Europe|year=1996|publisher=Penguin Books|isbn=0-14-026561-9|page=589|location=London}}</ref><ref>{{Cite book|last=Darwin|first=John|title=After Tamerlane: The Rise & Fall of Global Empires 1400–2000|year=2007|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-101022-9|pages=441–443, 464–468|location=London}}</ref> [[চিত্ৰ:Colonization 1945_as.png|500px|thumb|upright=1.4|১৯৪৫ চনৰ উপনিবেশবাদৰ সময়চোৱাৰ পৃথিৱীৰ মানচিত্ৰ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পাছতে দেশসমূহৰ স্বাধীনতাৰ যুঁজ আৰম্ভ হয়, আৰু 'ইজৰাইল' গঠিত হয়। ইয়াৰ পাছতে এছিয়া আৰু আফ্ৰিকাৰ উপনিৱেশ সমূহৰ অৱসান ঘটে। ]] গোলকীয় অৰ্থনীতিটো বিশ্বযুদ্ধই গধূৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল, অৱশ্যে ভাগ লোৱা দেশসমূহৰ ভিতৰত প্ৰভাৱ ভিন্নধৰ্মী আছিল। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ লাভ হৈছিল আটাইতকৈ বেছি; দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পাছতে আমেৰিকাত 'শিশুৰ জন্মৰ হাৰ বৃদ্ধি' ([[:en:baby boom|baby boom]]) পায়, আৰু ১৯৫০ চনলৈ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ 'জনেপ্ৰতি ঘৰুৱা উৎপাদন' পৃথিৱীৰ ভিতৰতে সৰ্ব্বোচ্চ হয়, আৰু আমেৰিকাই গোলকীয় অৰ্থনীতিৰ মুখ্য শক্তি হৈ পৰে।<ref>{{cite book|last=Harrison|first=Mark|title=The Economics of World War II: Six great powers in international comparison|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-62046-5|editor=Harrison, Mark|location=Cambridge|chapter=The economics of World WarII: an overview|pages=34–35}}</ref><ref>{{cite book|editor=Dear, I.C.B and Foot, M.R.D.|title=The Oxford Companion to World War II|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|year=2005|page=1006|chapter=World trade and world economy|isbn=978-0-19-280670-3}}</ref> ১৯৪৫ চনৰপৰা ১৯৪৮ চনলৈ ব্ৰিটেইন আৰু আমেৰিকাই পশ্চিম জাৰ্মানীৰ প্ৰতি 'উদ্যোগিক বিকাশৰোধক নীতি' প্ৰনয়ন কৰে।<ref>Nicholas Balabkins, ''"Germany Under Direct Controls: Economic Aspects of Industrial Disarmament 1945–1948"'', Rutgers University Press, 1964 p. 207</ref> এই নীতিৰ ফলত সমগ্ৰ ইউৰোপতে অৰ্থনীতি মন্দা হৈ পৰে আৰু ইউৰোপৰ অৰ্থনীতি থন ধৰি উঠিবলৈ দীঘলীয়া সময় লয়।<ref>Vladimir Petrov, Money and conquest; allied occupation currencies in World War II. Baltimore, Johns Hopkins Press (1967) p. 263</ref><ref>Nicholas Balabkins, ''"Germany Under Direct Controls: Economic Aspects of Industrial Disarmament 1945–1948"'', Rutgers University Press, 1964 p. 208, 209</ref> ১৯৪৮ চনৰ পশ্চিম জাৰ্মানীৰ 'মুদ্ৰা-সংস্কাৰ'-ৰ ([[:en:Deutsche Mark|Deutsche Mark]]) পাছতহে অৰ্থনীতিয়ে কিছু গতি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতে গ্ৰহণ কৰা 'মাৰ্শ্বাল নীতি'ৰ ([[:en:Marshall plan|Marshall plan]]) অধীনৰ 'মুক্ত ইউৰোপীয়ান অৰ্থনৈতিক নীতি'য়ে অৰ্থনৈতিক সংশোধনী প্ৰক্ৰিয়া খৰতকীয়া কৰি তোলে।<ref>Dornbusch, Rüdiger; Nölling, Wilhelm; Layard, P. Richard G (1993). Postwar Economic Reconstruction and Lessons for the East Today. Massachusetts Institute of Technology Press. pp. 190, 191, ISBN 0-262-04136-7.</ref><ref>Nicholas Balabkins, ''"Germany Under Direct Controls: Economic Aspects of Industrial Disarmament 1945-–1948"'', Rutgers University Press, 1964 p. 212</ref> ১৯৪৮ চনৰ পাছত পশ্চিম জাৰ্মানীৰ অৰ্থনৈতিক উন্নতিক 'জাৰ্মান অৰ্থনৈতিক আশ্চৰ্য্য' ([[:en:German economic miracle|German economic miracle]]) বুলি অভিহিত কৰা হৈছে।<ref>Dornbusch, Rüdiger; Nölling, Wilhelm; Layard, P. Richard G (1993). Postwar Economic Reconstruction and Lessons for the East Today. Massachusetts Institute of Technology Press. p29 -p30, 32, ISBN 0-262-04136-7.</ref> ইয়াৰ লগতে ইটালী<ref>{{Cite book|last1=Bull|first1=Martin J.|last2=Newell|first2=James|title=Italian Politics: Adjustment Under Duress|publisher=Polity|year=2005|isbn=0-7456-1299-7|page=20}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Bull|first1=Martin J.|last2=Newell|first2=James|title=Italian Politics: Adjustment Under Duress|publisher=Polity|year=2005|isbn=0-7456-1299-7|page=21}}</ref> আৰু ফ্ৰান্সৰ অৰ্থনীতিও উন্নত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite book|last=Harrop|first=Martin|title=Power and Policy in Liberal Democracies|page=23|publisher=Cambridge University Press|year=1992|isbn=0-521-34579-0}}</ref> ইয়াৰ বিপৰীতে, ব্ৰিটেইনত অৰ্থনৈতিক সংকট নামি আহে,<ref>{{Cite book|last1=Dornbusch|first1=Rüdiger|last2=Nölling|first2=Wilhelm|last3=Layard|first3=P. Richard G|title=Postwar Economic Reconstruction and Lessons for the East Today|page=117|publisher=Massachusetts Institute of Technology Press|year=1993|isbn=0-262-04136-7}}</ref> আৰু পাছৰ কেইবাটাও দশকলৈ অৰ্থনীতিৰ নিম্নগামী অৱস্থা অব্যাহত থাকে।<ref>{{Cite book|last=Emadi-Coffin|first=Barbara|title=Rethinking International Organization: Deregulation and Global Governance|publisher=Routledge|isbn=0-415-19540-3|year=2002|page=64}}</ref> দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত বৃহৎ ক্ষয়-ক্ষতিৰ সন্মুখীন হোৱা ছোভিয়েট সংঘতো, যুদ্ধৰ পাছৰ কালচোৱাত উৎপাদন খৰতকীয়া ভাৱে বৃদ্ধি পায়।<ref>{{Cite book|last=Smith|first=Alan|title=Russia And the World Economy: Problems of Integration|publisher=Routledge|year=1993|isbn=0-415-08924-7|page=32}}</ref> জাপানতো 'আশ্চৰ্য্যজনক অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন' ([[:en:Japanese post-war economic miracle|Japanese post-war economic miracle]]) হয়, আৰু ১৯৮০ চনলৈ জাপান পৃথিৱীৰ ভিতৰত এক উল্লেখযোগ্য অৰ্থনৈতিক শক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite book|last=Harrop|first=Martin|title=Power and Policy in Liberal Democracies|page=49|publisher=Cambridge University Press|year=1992|isbn=0-521-34579-0}}</ref> ১৯৫২ চনত চীনে যুদ্ধৰ আগৰ উদ্যোগিক অৱস্থা ফিৰাই পায়।<ref>{{cite book|last=Genzberger|first=Christine|title=China Business: The Portable Encyclopedia for Doing Business with China|year=1994|publisher=World Trade Press|isbn=0-9631864-3-4|url=http://books.google.com/?id=YSCunEaqnI8C&pg=PA4|location=Petaluma, California|page=4}}</ref> == দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰভাৱ == === হতাহত আৰু যুদ্ধ অপৰাধ === [[চিত্ৰ:World War II Casualties2-as.svg|left|600px|দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত হোৱা মৃত্যুৰ লেখ|thumb]] এই বিশ্বযুদ্ধত সকলো মৃতক বা আহত মানুহৰ হিচাব (record) ৰখা হোৱা নাছিল বা সম্ভৱ নাছিল। সেয়ে সৰ্বমুঠ হতাহতৰ সম্পূৰ্ণ সঠিক হিচাব নাই (estimate)। অনেকৰ মতে প্ৰায় [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ যুদ্ধৰ মৃত্যুসমূহ|২০ মিলিয়ন সৈনিক]] (ইং ৱিকি: [[:en:Battle casualties of World War II|Battle casualties of World War II]]) আৰু প্ৰায় ৪০ মিলিয়ন সাধাৰণ মানুহ মৰিছিল।<ref name="WWII: C&C">{{cite web|last=O'Brien|first=Prof. Joseph V|title=World War II: Combatants and Casualties (1937–1945)|url=http://web.jjay.cuny.edu/~jobrien/reference/ob62.html|work=Obee's{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} History Page|publisher=John Jay College of Criminal Justice|accessdate=20 April 2007|]]){{dead link|date=March 2011|]])</ref><ref>{{cite web|first=Matthew|last=White|title=Source List and Detailed Death Tolls for the Twentieth Century Hemoclysm|url=http://users.erols.com/mwhite28/warstat1.htm#Second|work=Historical Atlas of the Twentieth Century|publisher=Matthew White's Homepage|accessdate=20 April 2007|]])</ref><ref>{{cite web|title=World War II Fatalities|url=http://secondworldwar.co.uk/index.php/fatalities|publisher=secondworldwar.co.uk|accessdate=20{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} April 2007|]])</ref> [[সংক্ৰমণ|ৰোগ]] (ইং ৱিকি: [[:en:Infectious disease|disease]]), অনাহাৰ, [[গণহত্যাৰ তালিকা|গণহত্যা]] (ইং ৱিকি: [[:en:List of massacres|massacre]]), পৰিকল্পিত বোমা আক্ৰমণ (ইং ৱিকি: [[:en:Strategic bombing during World War II|Strategic bombing]]) আৰু ইচ্ছাকৃত [[জাতিহত্যা]] (ইং ৱিকি: [[:en:genocide|genocide]]) আদিত অনেক সাধাৰণ মানুহৰ (civilians) মৃত্যু হয়। [[চোভিয়েৎ গণৰাজ্য|চোভিয়েৎ গণৰাজ্যত (USSR)]] ৮.৭ মিলিয়ন সৈনিক আৰু ১৯ মিলিয়ন নাগৰিককে ধৰি মুঠ ২৭ মিলিয়ন মানুহৰ মৃত্যু হয়।<ref>"''[http://books.google.com/books?id=CDMVMqDvp4QC&pg=PA242 Rulers and victims: the Russians in the Soviet Union]''". Geoffrey A. Hosking (2006). [[Harvard University Press]]. p. 242. ISBN 0-674-02178-9</ref> সৈনিকসকলৰ ভিতৰত বেছিসংখ্যকেই (১,৩৭৭,৪০০) থলুৱা (ethnic) [[ৰুচ]] (ইং ৱিকি: [[:en:Russians|Russian]]) আৰু [[ইউক্ৰেণীয়]] (ইং ৱিকি: [[Ukrainians|Ukrainian]])।<ref>{{cite journal|author=Michael Ellman and S. Maksudov|title=Soviet Deaths in the Great Patriotic War: A Note|journal=Europe-Asia Studies|volume=46|issue=4|year=1994|pages=671–680|pmid=12288331|url=http://sovietinfo.tripod.com/ELM-War_Deaths.pdf|{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]])</ref> চাৰিজনৰ ভিতৰত এজনকৈ চোভিয়েৎবাসী হয়তো যুদ্ধত নিহত বা আহত হৈছিল।<ref>"''[http://books.google.com/books?id=c9bMfZBI8-sC&pg=PA204 The World's Wasted Wealth 2: Save Our Wealth, Save Our Environment]''". J. W. Smith (1994). p. 204. ISBN 0-9624423-2-1</ref> [[জাৰ্মানী]]ৰ ৫.৩ মিলিয়ন সৈনিকৰ মৃত্যুহয়, বেছিভাগৰে হয়তো পূৱ সীমান্তৰ (eastern front) যুদ্ধত অথবা জাৰ্মানীতে, যুদ্ধৰ শেষৰফালে।<ref>{{cite journal|author=Jeffrey Herf|title=The Nazi Extermination Camps and the Ally to the East. Could the Red Army and Air Force Have Stopped or Slowed the Final Solution?|journal=Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History|volume=4|issue=4|year=2003|pages=913–930|doi=10.1353/kri.2003.0059|]])</ref> যুদ্ধৰ মুঠ মৃত্যুৰ প্ৰায় ৮৫% মিত্ৰদেশৰ - বিশেষকৈ ৰাচিয়া বা চীনৰ - আৰু প্ৰায় ১৫% আছিল অক্ষশক্তিৰ। ইয়াৰে অনেক সংখ্যকেই অধিকৃত এলেকাত জাৰ্মান বা জাপানী সেনাৰ যুদ্ধ অপৰাধৰ ফলত ঘটিছিল। নাজী জাৰ্মানীৰ ৰাজনৈতিক দৰ্শনৰ দ্বাৰা প্ৰণোদিত 'হ'ল'কাষ্ট" প্ৰায় ১১ মিলিয়নৰ<ref>{{cite web|author=Florida Center for Instructional Technology|url=http://fcit.usf.edu/Holocaust/people/victims.htm|title=Victims|work=A{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Teacher's Guide to the Holocaust|publisher=[[University of South Florida]]|year=2005|accessdate=2 February 2008|]])</ref> পৰা ১৭ মিলিয়নলৈকে<ref name=Niewyk45>Niewyk, Donald L. and Nicosia, Francis R. [http://books.google.com/books?id=lpDTIUklB2MC ''The Columbia Guide to the Holocaust''], [[Columbia University Press]], 2000, pp. 45–52.</ref> ইহুদী আৰু তাৰ লগতে ৰোমানী (একপ্ৰকাৰ অঘৰী জাতি), সমকামী, শ্লাভ আৰু অন্যান্য জাতিগত সংখ্যালঘু নাগৰিকক হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Todd|first=Allan|title=The Modern World|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=0-19-913425-1|page=121|]])</ref> জাপান অধিকৃত চীনত প্ৰায় ৭.৫ মিলিয়ন,<ref>{{Cite book|first=J.M.|last=Winter|title=Oxford Companion to World War II|editor1-first=I.C.B.|editor1-last=Dear|editor2-first=M.R.D.|editor2-last=Foot|chapter=Demography of the War|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2002|isbn=0-19-860446-7|page=290|]])</ref> আৰু অক্ষশক্তিৰ ([[:en:Axis Power|Axis Power]])মিত্ৰদেশ ক্ৰৱেচিয় (Croatian) ইউটাচে-ৰ ([[:en:Ustaše|Ustaše]])দ্ধাৰা [[য়োগোশ্লাভিয়া]]ত শত-সহস্ৰ (সঠিক সংখ্যা উপলব্ধ নহয়) জাতিগত (ethnic) চাৰ্ব ([[:en:Serbia|Serbia]])নাগৰিকৰ লগতে অনেক ইহুদী, আৰু জীপচীক<ref>{{cite web|url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Holocaust/Jasenovac.html|title=Jasenovac|work=jewishvirtuallibrary.org|publisher=American-Israeli{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Cooperative Enterprise|accessdate=25 January 2010|]])</ref> যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ পাচতেই প্ৰতিহিংসাত ([[:en:Bleiburg tragedy|Bleiburg tragedy]])হত্যা কৰা হয়। [[চিত্ৰ:Chinese civilians to be buried alive.jpg|thumb|চীনৰ অসামৰিক লোকক জাপানী সৈন্য জীৱন্তে সমাধিস্থ কৰিছে]] জাপানী সৈনিকৰ দ্বাৰা কৰা হোৱা এটা কুখ্যত [[গণহত্যা]] ([[:en:Massacre|Massacre]])আছিল চীনৰ নানকিং ([[:en:Nanking|Nanking]])চহৰৰ [[নানকিং গণহত্যা]]। ([[:en:Nanking Massacre|Nanking Massacre]])<ref>{{Cite book|last=Chang|first=Iris|title=The Rape of Nanking: The Forgotten Holocaust of World War II|page=102|publisher=BasicBooks|year=1997|isbn=0-465-06835-9|]])</ref> ইয়াত ৩ মিলিয়নৰ পৰা ১০ মিলিয়ন সাধাৰণ (মুখ্যতঃ) চীনা নাগৰিকক জাপানী সৈনিকৰ দ্বাৰা বলাৎকাৰ আৰু হত্যা কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP3.HTM|title=Statistics|last=Rummell|first=R{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. J|work=Freedom, Democide, War|publisher=The University of Hawaii System|accessdate=25 January 2010|]])</ref>মিতচুয়োচি হিমেতাৰ (Mitsuyoshi Himeta) মতে 'Three Alls Policy/Sankō Sakusen' ([[:en:Three Alls Policy|Three Alls Policy]])ৰ ফলত ২.৭ মিলিয়ন মানুহৰ মৃত্যু হয়। জেনেৰেল য়েচুজি অ'কামুৰা ([[:en:Yasuji Okamura|Yasuji Okamura]])ই এই নীতি হেইপেই (Heipei) আৰু শ্বানতুং ([[:en:Shantung|Shantung]])অত ৰূপায়িত কৰিছিল।<ref>Himeta, Mitsuyoshi (姫田光義) (日本軍による『三光政策・三光作戦をめぐって』) (''Concerning the Three Alls Strategy/Three Alls Policy By the Japanese Forces''), Iwanami Bukkuretto, 1996, Bix, ''Hirohito and the Making of Modern Japan'', 2000</ref> অক্ষশক্তিয়ে কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত [[জৈৱিক যুদ্ধ|জৈৱিক]] ([[:en:Biological warfare|Biological warfare]])আৰু[[ৰাসায়নিক যুদ্ধ|ৰাসায়নিক মাৰণাস্ত্ৰ]]ও ([[:en:Chemical warfare|Chemical warfare]])ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ইটালীয়ান সকলে আবিছিনিয়া জয় কৰিবলৈ দ্ধিতীয় ইটালী-আবিছিনিয়াৰ যুদ্ধত ([[:en: Second Italo-Abyssinian War| Second Italo-Abyssinian War]])[[মাষ্টাৰ্ড গেচ]] ([[:en:Mastard Gas|Mastard Gas]])ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|year=2004|title=Encyclopedia of World War II: A Political, Social, and Military History|publisher=ABC-CLIO|last1=Tucker|first1=Spencer C.|last2=Roberts|first2=Priscilla Mary Roberts|page=319|isbn=1-57607-999-6|]])</ref> তেনেকৈয়ে জাপানী বাহিনীয়ে চীন জয় কৰিবলৈ দ্বিতীয় চীন-জাপানৰ যুদ্ধত ([[:en: Second Sino-Japanese war| Second Sino-Japanese war]])(''[[ইউনিট ৭৩১]] চাওক ([[:en:Unit 731|Unit 731]])'')<ref>{{Cite book|last=Gold|first=Hal|title=Unit 731 testimony|publisher=Tuttle|year=1996|pages=75–7|isbn=0-8048-3565-9|]])</ref><ref>{{Cite book|year=2004|title=Encyclopedia of World War II: A Political, Social, and Military History|publisher=ABC-CLIO|last1=Tucker|first1=Spencer C.|last2=Roberts|first2=Priscilla Mary Roberts|page=320|isbn=1-57607-999-6|]])</ref>আৰু খালকিনৰ যুদ্ধত ([[:en: Battle of Khalkhin Gol| Battle of Khalkhin Gol]])প্ৰথম অৱস্থাত চোভিয়েৎসকলৰ বিৰুদ্ধে অনুৰূপ অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last=Harris|title=Factories of Death: Japanese Biological Warfare, 1932–1945, and the American Cover-up|publisher=Routledge|year=2002|isbn=0-415-93214-9|page=74|]])</ref> অৱশ্যে জাৰ্মান আৰু জাপানী ([[:en:Japanese human experimentation on the Chinese|Japanese human experimentation on the Chinese]])দুইপক্ষই সাধাৰণ নাগৰিক<ref>{{Cite book|last1=Sabella|first1=Robert|last2=Li|first2=Fei Fei|last3=Liu|first3=David|title=Nanking 1937: Memory and Healing|publisher=M.E. Sharpe|year=2002|isbn=0-7656-0816-2|page=69|]])</ref> আৰু কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত যুদ্ধবন্দীসকলৰ ([[:en:prisoner of war|prisoner of war]])ওপৰতো<ref>{{cite web|title=Japan tested chemical weapons on Aussie POW: new evidence|publisher=[[The Japan Times Online]]|date=27 July 2004|url=https://archive.is/20120529003741/search.japantimes.co.jp/member/nn20040727a9.html|accessdate=25 January 2010|]])</ref>এনে অস্ত্ৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলাইছিল যদিও অক্ষশক্তিৰ অনেক দুষ্কাৰ্য্যক পৃথিৱীৰ প্ৰথম আন্তৰ্জাতিক ট্ৰাইবুনেলৰ বিচাৰমঞ্চলৈ অনা হ'ল ([[:en:List of Axis war crime trials|List of Axis war crime trials]])<ref>{{Cite book|last=Aksar|first=Yusuf|title=Implementing International Humanitarian Law: From the Ad Hoc Tribunals to a Permanent International Criminal Court|page=45|year=2004|publisher=[[Routledge]]|isbn=0-7146-8470-8|]])</ref>, মিত্ৰশক্তিৰ অনুৰূপ অনেক ঘটনা ([[:en: Allied war crimes during World War II| Allied war crimes during World War II]])আওকাণ কৰা হ'ল। উদাহৰণ স্বৰূপে চোভিয়েৎ ইউনিয়নৰ গণবিস্থাপন ([[:en:population transfers in the Soviet Union|population transfers in the Soviet Union]]), আমেৰিকাত জাপানী আমেৰিকান নাগৰিকসকলৰ আৱন্ধকৰণ ([[:en:Japanese American internment|Japanese American internment]]), অপাৰেশ্যন কীলহাউল ([[:en:Operation Keelhaul|Operation Keelhaul]]),<ref>{{cite web|first=Jacob|last=Hornberger|title=Repatriation—The Dark Side of World War II|publisher=The Future of Freedom Foundation|date=April 1995|url=http://www.fff.org/freedom/0495a.asp|accessdate=25{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} January 2010|]])</ref>, জাৰ্মান নাগৰিকৰ বহিস্কৰণ ([[:en:expulsion of Germans after World War II|expulsion of Germans after World War II]]), যুদ্ধঅধিকৃত জাৰ্মানীত বলাৎকাৰ ([[:en:rape during the occupation of Germany|rape during the occupation of Germany]]), চোভিয়েৎ ইউনিয়নৰ কেটীন গণহত্যা ([[:en:Katyn massacre|Katyn massacre]]) যাৰ কাৰণে ওলোতাই জাৰ্মান সকলক হে দোষ আৰোপ কৰা হ'ল আদি। অনেক মৃত্যুৰ বাবে আংশিকভাবে যুদ্ধকে দোষাৰোপ কৰা হয়, যেনে [[১৯৪৩ চনৰ বংগৰ দুৰ্ভিক্ষ]] ([[:en:Bengal famine of 1943|Bengal famine of 1943]]), ১৯৪৪-৪৫ চনৰ ভিয়েৎনামৰ দুৰ্ভিক্ষ ([[:en:Vietnamese Famine of 1945|Vietnamese Famine of 1945]])।<ref>{{cite web|first=David|last=Koh|url=http://mailman.anu.edu.au/pipermail/hepr-vn/2008-August/000188.html|date=21{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} August 2008|title=Vietnam needs to remember famine of 1945|publisher=The Straits Times (Singapore)|accessdate=25 January 2010|]])</ref> জৰ্গ ফ্ৰিয়েডৰিখ ([[:en:Jörg Friedrich|Jörg Friedrich]]) আদি বুৰঞ্জীবিদৰ মতে পশ্চিমী মিত্ৰশক্তিৰ দ্বাৰা শত্ৰুপক্ষৰ অঞ্চলসমূহত বহুল মাত্ৰাত বোমা আক্ৰমণ ([[:en:Strategic bombing during World War II|Strategic bombing during World War II]]) যেনে [[জাপান]]ৰ ট'কিঅ' ([[:en:Bombing of Tokyo|Bombing of Tokyo]]) আৰু বিশেষকৈ [[জাৰ্মানী]]ৰ ড্ৰেচডেন ([[:en: bombing of Dresden| bombing of Dresden]]), হামবাৰ্গ, ক'লন ([[:en:Bombing of Cologne in World War II|Bombing of Cologne in World War II]]) আদিকো যুদ্ধ অপৰাধ বুলিয়েই ধৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web|url=http://www.guardian.co.uk/world/2003/oct/22/worlddispatch.germany|title=Germany's {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} forgotten victims|work=The Guardian|location=UK|publisher=[[Guardian News and Media]]|date=22 October 2003|last=Harding|first=Luke|accessdate=21 January 2010|]])</ref> এনে আক্ৰমণত ১০০তকৈও বেছি চহৰ ধ্বংস আৰু ৬ লাখতকৈও সাধাৰণ জাৰ্মান নাগৰিকৰ মৃত্যু হৈছিল। === কনচেণ্ট্ৰেশ্যন কেম্প আৰু দাস কাৰ্য্য === নাজীসকল [[ইহুদী গণহত্যা|হ'ল'কাষ্টৰ]] বাবে কুখ্যাত হয়। ইয়াত মুঠ প্ৰায় ৬ মিলিয়ন ইহুদীৰ (বেছিভাগেই আস্কেনাজী ইহুদী ([[:en:Ashkenazi Jews|Ashkenazi Jews]])) লগতে ২ মিলিয়ন পোল ([[:en:Nazi crimes against ethnic Poles|Nazi crimes against ethnic Poles]]) আৰু অন্যান্য ৪ মিলিয়ন 'জীয়াই থকাৰ অনুপযুক্ত' ([[:en:life unworthy of life|life unworthy of life]]) বুলি ভবা মানুহ - শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম ([[:en:disability|disability]]), মানসিক ৰোগী ([[:en:mentally ill|mentally ill]]), চোভিয়েৎ যুদ্ধবন্দী ([[:en:Nazi crimes against Soviet POWs|Nazi crimes against Soviet POWs]]), সমকামী, ফ্ৰীমেচনসকল ([[:en:Freemasons|Freemasons]]) আৰু ৰোমানীসকলক ([[:en:Romani people|Romani people]]) এক সুপৰিকল্পিত আঁচনিৰ অধীনত হত্যা কৰা হয়। প্ৰায় ১২ মিলিয়নক - যাৰ বেছিভাগেই পূৱ ইউৰোপীয় OST-আৰ্বেটাৰ ([[:en:OST-Arbeiter|OST-Arbeiter]]) - জাৰ্মান যুদ্ধ অৰ্থনীতি সম্বৃদ্ধ কৰিবলৈ বলপ্ৰয়োগ কৰি মজদুৰীৰ কামত ([[:en:forced labor in Germany during World War II|forced labor in Germany during World War II]]) লগোৱা হৈছিল।<ref name="compensation">{{cite web|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html|title=Final{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers|date=27 October 2005|accessdate=19 January 2010|first=Michael|last=Marek|archiveurl=http://www.webcitation.org/5mtTTntBR|archivedate=19{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} January 2010|work=dw-world.de|publisher=Deutsche Welle|]])</ref> [[চিত্ৰ:Some of the bodies being removed by German civilians for decent burial at Gusen Concentration Camp, Muhlhausen, near Linz, Austria.jpg|thumb|left|upright|মথেছেন-গুছেন কনচেণ্ট্ৰেছন কেম্পত উদ্ধাৰ হোৱা মৃতদেহ, এই মৃতদেহ সমূহ ছোভিয়েট [[যুদ্ধবন্দী]] অথবা ৰাজনৈতিক বন্দীৰ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। ]] নাজী [[কন্‌চেণ্ট্ৰেশ্যন কেম্প]] বোৰৰ উপৰিও চোভিয়েৎ [[গুলাগ]] ([[:en:gulag|gulag]]) (শ্ৰমিক কেম্প/labour camp) বোৰতো অধিকৃট পোলেণ্ড, লিথুবানিয়া,লাটভিয়া আৰু ইষ্ট'নিয়া তথা জাৰ্মান যুদ্ধবন্দী আৰু আনকি নাজীৰ সমৰ্থক বুলি সন্দেহ কৰা চোভিয়েৎ নাগৰিকৰো মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.heritage.org/Research/Lecture/Gulag-Understanding-the-Magnitude-of-What-Happened|title=Gulag{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: Understanding the Magnitude of What Happened|first=Anne|last=Applebaum|date=16 October 2003|accessdate=19 January 2010|work=Heritage Foundation|]])</ref> প্ৰায় ৬০% চোভিয়েৎ যুদ্ধবন্দীৰেই মৃত্যু ঘটিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.historynet.com/soviet-prisoners-of-war-forgotten-nazi-victims-of-world-war-ii.htm|title=Soviet{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Prisoners of War: Forgotten Nazi Victims of World War II|first=Jonathan|last=North|date=January 2006|accessdate=19 January 2010|work=HistoryNet.com|publisher=Weider History Group|archiveurl=http://www.webcitation.org/5mtUpwcaB|archivedate=19{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} January 2010|]])</ref> ৰিচাৰ্ড অ'ভেৰীৰ ([[:en:Richard Overy|Richard Overy]]) মতে মুঠ ৫.৫ মিলিয়ন চোভিয়েৎ যুদ্ধবন্দীৰ প্ৰায় ৫৭% - ৩.৬ মিলিয়ন - মৰিছিল অথবা হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book|first=Richard|last=Overy|title=The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia|pages=568–69|publisher=W. W. Norton & Company|year=2004|isbn=0-393-02030-4|]])</ref> ওলাই অহা যুদ্ধবন্দীসকলক নাজীৰ সমৰ্থক বুলি চোভিয়েতত সন্দেহৰ চকুৰে চোৱা হৈছিল আৰু তাৰে কিছুসংখ্যকক NKVD-ৰ ([[:en:NKVD|NKVD]]) (চোভিয়েৎ গুপ্ত পুলিচ) উদ্যোগত গুলাগলৈ নিৰ্বাসন দিয়া হৈছিল।<ref>Zemskov V.N. On repatriation of Soviet citizens. Istoriya SSSR., 1990, No.4, (in Russian). See also [http://scepsis.ru/library/id_1234.html] (online version), and {{cite journal|author=Edwin Bacon|title=Glasnost' and the Gulag: New Information on Soviet Forced Labour around World War II|journal=Soviet Studies|volume=44|issue=6|year=1992|pages=1069–1086|jstor=152330|]]); {{cite journal|author=Michael Ellman|title=Soviet Repression Statistics: Some Comments|journal=Europe-Asia Studies|volume=54|issue=7|year=2002|pages=1151–1172|url=http://artukraine.com/old/famineart/SovietCrimes.pdf|doi=10.1080/0966813022000017177|{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]]) [http://www.docstoc.com/docs/81203576/Soviet-Repression-Statistics-Some-Comments copy]</ref> জাপানী যুদ্ধবন্দী শিবিৰবোৰতো মৃত্যুৰ হাৰ অত্যন্ত বেছি আছিল। ইয়াৰে বহুতকে শ্ৰমিক শিবিৰ (labour camp) হিচাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। 'সূদুৰ প্ৰাচ্যৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মিলিটেৰী ট্ৰাইবুনেলে' পোৱা মতে ইয়াত পশ্চিমীয়া যুদ্ধবন্দীৰ মৃত্যুৰ হাৰ আছিল ২৭.১% (আমেৰিকান ৩৭%)<ref>{{cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/bataan/peopleevents/e_atrocities.html|title=Japanese{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Atrocities in the Philippines|accessdate=18 January 2010|archivedate=19 January 2010|archiveurl=http://www.webcitation.org/5mtVNGYHW|work=American{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Experience: the Bataan Rescue|publisher=PBS Online|]])</ref>, জাৰ্মান আৰু ইটালীয়ানসকলৰ তলত হোৱাতকৈ ৭ গুণ বেছি।<ref>{{Cite book|first=Yuki|last=Tanaka|title=Hidden Horrors: Japanese War Crimes in World War II|year=1996|pages=2–3|publisher=Westview Press|isbn=0-8133-2718-0|]])</ref> ৩৭,৫৮৩ ব্ৰিটিছ, ২৮,৫০০ নেডাৰলেণ্ডৰ, 28,500 আৰু ১৪,৪৭৩ জন আমেৰিকাৰ যুদ্ধবন্দীক জাপানৰ আত্মসমৰ্পণৰ পাচত মুকলি কৰি দিয়া হয়। মাত্ৰ ৫৬ জন চীনা সৈনিকক হে এই শিবিৰবোৰৰ পৰা মুকলি কৰা হয়।<ref>{{Cite book|first=Herbert|last=Bix|title=Hirohito and the Making of Modern Japan|publisher=HarperCollins|year=2001|isbn=0-06-093130-2|page=360|]])</ref> বুৰঞ্জীবিদ ঝিফেন জু (Zhifen Zu)-ৰ মতে ১৯৩৫ ৰ পৰা ১৯৪১ চনৰ ভিতৰত 'পূৱ এছিয়া বিকাশ সমিটি' ([[:en:East Asia Development Board|East Asia Development Board]]) বা ''Kōain'' ৰ দ্ধাৰা উত্তৰ চীন আৰু মাঞ্চুৰীয়াৰ অন্ততঃ ৫ মিলিয়ন সাধাৰণ নাগৰিকক খনি আৰু যুদ্ধ উদ্যোগত দাসত্ত্ব কাৰ্য্য কৰিবলৈ বন্দী কৰা হয়। ১৯৪২ ৰ পাচত ই সংখ্যা ১০ মিলিয়ন হয়।<ref name="zhifen2002">{{cite web|last=Ju|url=http://www.fas.harvard.edu/~asiactr/sino-japanese/session6.htm|first=Zhifen|title=Japan's atrocities of conscripting and abusing north China draughtees after the outbreak of the Pacific war|work=Joint Study of the Sino-Japanese War:Minutes of the June 2002 Conference|publisher=Harvard University Faculty of Arts and Sciences|date=June 2002|accessdate=18 February 2010|]])</ref> আমেৰিকাৰ লাইব্ৰেৰী অব কংগ্ৰেছৰ হিচাব মতে ৪-ৰ পৰা ১০ মিলিয়ন ''ৰ'মুচা'' (জাপানী ভাষাত "manual laborers"), ([[:en:romusha|romusha]]) ক জাপানী সেনাই কাম কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল। প্ৰায় ২৭০,০০০ লোকক উত্তৰ-পূৱ এছিয়াৰ জাপানী অধিকৃত অঞ্চলবোৰত কাম কৰিবলৈ পঠোৱা হয়, ইয়াৰে মাত্ৰ ৫২,০০০ জাভালৈ উভতি আহে।<ref name="indonesiaww2">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+id0029)|title=Indonesia: World War II and the Struggle For Independence, 1942–50; The Japanese Occupation, 1942–45|accessdate=9 February 2007|publisher=Library of Congress|year=1992|]])</ref> ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৪২ চনত আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ৰুজাভেল্টে 'এক্সিকিউটিভ অৰ্ডাৰ ৯০৬৬' অৰ জৰিয়তে যুদ্ধৰ সময়চোৱাত আমেৰিকাত থকা সহস্ৰাধিক জাপানী, ইটালীয়, জাৰ্মান আৰু [[পাৰ্ল হাৰ্বাৰ]]ত ([[:en:Pearl Horber|Pearl Horber]]) জাপানী বোমা আক্ৰমণৰ পাছত পলাই অহা কিছুমান নাগৰিকক অন্তৰীন (intern) কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। আমেৰীকা আৰু কানাডাত ১৫০,০০০ জাপানী-আমেৰিকানক অন্তৰীণ কৰি ৰখা হয়।<ref>{{cite web|title=Manzanar National Historic Site|url=http://www.nps.gov/manz/index.htm|publisher=U.S {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316214447/http://www.nps.gov/manz/index.htm%7Cpublisher=U.S |date=2016-03-16 }}. National Park Service|accessdate=21 February 2012|]])</ref><ref>{{Cite book|publisher=Office of the Prime Minister|date=24 January 1947|work=Department of Labour|title=Report on the Re-establishment of Japanese in Canada, 1944–1946|page=23|isbn=0-405-11266-1|author=Department of Labour of Canada|]])</ref> <!-- better references needed --> তদুপৰি আমেৰিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ভাবুকি হ'ব পাৰে বুলি আশংকা কৰি ১৪,০০০ আৰ্মান আৰু ইটালীয় নাগৰিকক অন্তৰীণ কৰা হয়।<ref>{{cite book|last=Kennedy|first=David M.|title=Freedom From Fear : The American People in Depression and War, 1929–1945|year=2001|publisher=Oxford University Press|location=New York City|isbn=0-19-514403-1|pages=749–750|]])</ref> মিত্ৰশক্তিৰ [[য়াল্টা আলোচনা]] ([[:en:Yalta Conference|Yalta Conference]]) -ৰ চুক্তিমতে চোভিয়েৎ দেশত অনেক মিলিয়ন যুদ্ধবন্দী আৰু নাগৰিকক বলপূৰ্বক শ্ৰমিক হিচাবে ([[:en:Foreign forced labor in the Soviet Union|Foreign forced labor in the Soviet Union]]) ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Eugene Davidson [http://books.google.com/books?id=kEAFk4lce4kC&pg=PA121 "The Death and Life of Germany: an Account of the American Occupation"], University of Missouri Press, 1999 ISBN 0-8262-1249-2, p. 121</ref> হাংগেৰীৰ ক্ষেত্ৰত হাংগেৰীয় সকলকো চোভিয়েতে ১৯৫৫ চনলৈকে বলপূৰ্বক শ্ৰমিক হিচাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল ([[:en:Forced labor of Hungarians in the Soviet Union|Forced labor of Hungarians in the Soviet Union]])।<ref>{{cite web|url=http://www.epa.hu/00400/00463/00007/pdf/155_stark.pdf|title="Malenki{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Robot"&nbsp;– Hungarian Forced Labourers in the Soviet Union (1944–1955)|format=PDF|first=Tamás|last=Stark|work=Minorities Research|accessdate=22 January 2010|]])</ref> === অসামৰিক কৰ্মচাৰী 'home front' আৰু উৎপাদন === [[চিত্ৰ:WorldWarII-GDP-Relations-Allies-Axis-simple-as.svg|thumb|upright=1.5|মিত্ৰশক্তি আৰু অক্ষশক্তিৰ 'মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন'ৰ অনুপাত]] যুদ্ধৰ আৰম্ভণিতে ইউৰোপৰ মিত্ৰশক্তিৰ দেশসমূহ জনসংখ্যা আৰু অৰ্থনৈতিক দিশত অক্ষশক্তিতকৈ বহু গুণে আগবঢ়া আছিল। ১৯৩৮ চনত 'পশ্চিম মিত্ৰশক্তি'ৰ ([[:en:Western Allies|Western Allies]]) (ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, পোলেণ্ড আৰু [[ব্ৰিটিছ ডমিনিয়ন]] ([[:en:dominion|dominion]]) দেশসমূহ (ব্ৰিটিছ কমনৱেল্থৰ অন্তৰ্গত স্বায়িত্বশাসিত ৰাজ্যসমূহ]]) মুঠ জনসংখ্যা আৰু '[[মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন]]'ৰ পৰিমাণ 'ইউৰোপীয় অক্ষশক্তি'তকৈ (জাৰ্মানী আৰু ইটালী) ৩০% অধিক আছিল। মিত্ৰশক্তিৰ উপনিবেশ সমূহো সংলগ্ন কৰিলে জনসংখ্যা ৫ গুণতকৈ বেছি আৰু 'মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন' প্ৰায় দুগুণ বেছি পোৱা যায়।<ref name="6Econ3">{{Cite book|last=Harrison|first=Mark|title=The Economics of World War II: Six Great Powers in International Comparison|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=0-521-78503-0|page=3}}</ref> এছিয়া মহাদেশৰ চীনৰ জনসংখ্যা জাপানতকৈ প্ৰায় ৬ গুণ বেছি আছিল, আৰু মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন আছিল জাপানতকৈ ৮৯% আগবঢ়া। জাপানৰ উপনিবেশসমূহ সংলগ্ন কৰি তুলনা কৰিলে দেখা যায় চীনৰ জনসংখ্য তিনিগুণ আৰু 'মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন' ৩৮ শতাংশ বেছি আছিল।<ref name="6Econ3"/> প্ৰথম অৱস্থাৰ জাৰ্মানীৰ আৰু জাপানৰ 'সৰ্বশক্তি আক্ৰমণ'ৰ (blitzkrieg) আগত মিত্ৰশক্তিৰ পৰাজয় ঘটিলেও, ১৯৪২ চনৰপৰা আমেৰিকা আৰু ছোভিয়েট সংঘৰ যোগদানৰ পাছত মিত্ৰশক্তিৰ অৰ্থনৈতিক আৰু জনসংখ্যাৰ অগ্ৰসৰতাই নিৰ্ণায়ত্মক ভূমিকা লৈছিল।<ref name="6Econ2">{{Cite book|last=Harrison|first=Mark|title=The Economics of World War II: Six Great Powers in International Comparison|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=0-521-78503-0|page=2}}</ref> মিত্ৰশক্তিৰ হাতত প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ দখল বেছিকৈ আছিল বাবে উৎপাদনো বেছি আছিল। কিন্তু ইয়াৰ লগতে আন কিছুমান অৰ্থনৈতিক সিদ্ধান্তৰো ভূমিকা আছিল। জাৰ্মানী আৰু জাপানে যুদ্ধৰ বাবে শ্ৰমিক নিয়োগ কৰোঁতে মহিলা নিয়োগ কৰাৰ পক্ষপাতী নাছিল,<ref>{{Cite book|last=Hughes|first=Matthew|last2=Mann|first2=Chris|title=Inside Hitler's Germany: Life Under the Third Reich|page=148|publisher=Potomac Books Inc|year=2000|isbn=1-57488-281-3}}</ref><ref>{{Cite book|last=Bernstein|first=Gail Lee|title=Recreating Japanese Women, 1600–1945|page=267|publisher=University of California Press|year=1991|isbn=978-0-520-07017-2}}</ref> মিত্ৰশক্তিৰ 'কৌশলগত বোমা বৰ্ষণ'<ref>{{Cite book|last=Hughes|first=Matthew|last2=Mann|first2=Chris|title=Inside Hitler's Germany: Life Under the Third Reich|page=151|publisher=Potomac Books Inc|year=2000|isbn=1-57488-281-3}}</ref><ref>{{Cite book|last=Griffith|first=Charles|title=The Quest: Haywood Hansell and American Strategic Bombing in World War II|isbn=1-58566-069-8|publisher=DIANE Publishing|year=1999|page=203}}</ref> আৰু জাৰ্মানীয়ে বহু পলমকৈ যুদ্ধকালীন অৰ্থনীতি বলৱৎ কৰাও<ref>{{Cite book|last=Overy|first=R.J|title=War and Economy in the Third Reich|page=26|publisher=Oxford University Press, USA|year=1995|isbn=0-19-820599-6}}</ref> উৎপাদন বৃদ্ধিৰ আন কাৰণ আছিল। আনহাতে জাৰ্মানী আৰু জাপান দুয়োখন দেশেই দীৰ্ঘকালীন যুদ্ধৰ বাবে সাজু নাছিল, আৰু তেওঁলোকৰ তেনে প্ৰস্তুতিও নাছিল।<ref>{{Cite book|last=Lindberg|first=Michael|last2=Daniel|first2=Todd|title=Brown-, Green- and Blue-Water Fleets: the Influence of Geography on Naval Warfare, 1861 to the Present|page=126|publisher=Praeger|year=2001|isbn=0-275-96486-8}}</ref><ref>{{Cite book|last=Cox|first=Sebastian|title=The Strategic Air War Against Germany, 1939–1945|page=84|publisher=Frank Cass Publishers|year=1998|isbn=0-7146-4722-5}}</ref> উৎপাদন বৃদ্ধিৰ বাবে জাৰ্মানী আৰু জাপান দুয়োখন দেশেই ঘাইকৈ দাস শ্ৰমিকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল;<ref>{{Cite book|last=Unidas|first=Naciones|title=World Economic And Social Survey 2004: International Migration|page=23|publisher=United Nations Pubns|year=2005|isbn=92-1-109147-0}}</ref> জাৰ্মানীয়ে পূব ইউৰোপৰ প্ৰায় ১২ নিযুত মানুহক দাস শ্ৰমিক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল<ref name="compensation"/>, আনহাতে জাপানে '[[প্ৰান্ত-পূৰ্ব এছিয়া]]'ৰপৰা ([[:en:Far East Asia|Far East Asia]]) ১৮ নিযুত শ্ৰমিক আনিছিল<ref name="zhifen2002"/><ref name="indonesiaww2"/>। === অধিকৰণ (Occupation) === [[চিত্ৰ:Bundesarchiv Bild 101I-031-2436-03A, Russland, Hinrichtung von Partisanen.jpg|right|thumb|জানুৱাৰী, ১৯৪৩ চনত চোভিয়েৎ বিচ্ছিন্নতাবাদী সকলক জাৰ্মান সৈন্যই ফাঁচী দিয়া দৃশ্য]] ইউৰোপৰ অঞ্চলসমূহ দুই প্ৰকাৰে অধিকৰণ কৰা হৈছিল। পশ্চিম, উত্তৰ আৰু মধ্য ইউৰোপত (ফ্ৰান্স, নৰৱে, ডেনমাৰ্ক আৰু নিম্ন দেশসমূহ (low countries) আৰু চেক'শ্ল'ভাকিয়াৰ সংযোগীকৃত (annexed) অঞ্চলসমূহত {{enwiki|Protectorate of Bohemia and Moravia}} জাৰ্মানীয়ে কাঢ়ি লোৱা {{enwiki|Nazi plunder}} ঔদ্যোগিক উৎপাদনসমূহ, সামৰিক সৰঞ্জাম, কেঁচামাল আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীসমূহক বাদ দিও অকল তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতীক নীতিসমূহৰ জৰিয়তেই যুদ্ধৰ শেষ পৰ্যন্ত প্ৰায় ৬৯.৫ বিলিয়ন ৰাইখমাৰ্ক {{enwiki|German Reichsmark}} (২৭.৮ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ) সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last=Liberman|first=Peter|title=Does Conquest Pay?: The Exploitation of Occupied Industrial Societies|publisher=Princeton University Press|year=1998|isbn=0-691-00242-8|page=42}}</ref> এনেদৰে অধিকৃত অঞ্চলসমূহৰ পৰা হোৱা আয়ৰ প্ৰায় ৪০% জাৰ্মানীয়ে কৰ-কাটলৰ দ্বাৰাই সংগ্ৰহ কৰিছিল, যুদ্ধৰ পাছৰফালে ই জাৰ্মানীৰ মুঠ আয়ৰ ৪০৫ হৈছিলগৈ।<ref>{{Cite book|last=Milward|first=Alan S|title=War, Economy, and Society, 1939–1945|publisher=University of California Press|year=1979|isbn=0-520-03942-4|page=138}}</ref> পূৱত, যুদ্ধৰ অস্থিৰ অগ্ৰগতি (fluctuating front line) আৰু ছোভিয়েটে অৱলম্বন কৰা ''ঘৰপোৰা নীতি'' {{enwiki|scorched earth}} -ৰ বাবে ''লেবেন্‌চৰাম'' {{enwiki|Lebensraum}} অভিযানৰ জৰিয়তে বহুপ্ৰত্যাশিত লাভৰ (bounty) পৰা জাৰ্মানী বঞ্চিত হয়।<ref>{{Cite book|last=Milward|first=Alan S|title=War, Economy, and Society, 1939–1945|publisher=University of California Press|year=1979|isbn=0-520-03942-4|page=148}}</ref> এই অঞ্চলসমূহত জাৰ্মানীয়ে 'শ্লেভিক বংশীয় নিম্নখাপৰ মানুহ' {{enwiki|Untermensch}} সকলৰ ওপৰত অধিকৰণৰ পাচতেই অমানুষিক অত্যাচাৰ আৰু গণহত্যা চলাইছিল {{enwiki|Generalplan Ost}}।<ref>{{Cite book|last=Perrie|first=Maureen|last2=Lieven|first2=D. C. B|last3=Suny|first3=Ronald Grigor|title=The Cambridge History of Russia|page=232|publisher=Cambridge University Press|year=2007|isbn=0-521-86194-2}}</ref> স্থানীয় বিৰোধী গোট {{enwiki|Resistance during World War II}} গঠন কৰা হৈছিল যদিও পূৱতেই হওক বা পশ্চিমতে হওক, ১৮৪৩ চনৰ শেষভাগলৈকে এইবোৰে জাৰ্মান অভিযনসমূহত প্ৰভাৱ পেলাব পৰা নাছিল।<ref>{{Cite book|last=Hill|first=Alexander|title=The War Behind The Eastern Front: The Soviet Partisan Movement In North-West Russia 1941–1944|page=5|publisher=Routledge|year=2005|isbn=0-7146-5711-5}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Christofferson|first1=Thomas R|last2=Christofferson|first2=Michael S|title=France During World War II: From Defeat to Liberation|page=156|isbn=978-0-8232-2563-7|publisher=Fordham University Press|year=2006}}</ref> এছিয়াত জাপানে অধিকৃত অঞ্চলসমূহক 'বৃহত্তৰ পূৱ এছিয় সমোন্নয়ন ক্ষেত্ৰ' {{enwiki|Greater East Asia Co-Prosperity Sphere}} বুলিছিল। ইয়াক জাপানে অধিকৃত অঞ্চলৰ জনসাধাৰণৰ {{enwiki|colonised peoples}} মুক্তিৰ বাবে স্থাপন কৰা বুলিলেও প্ৰকৃততে ই ''জাপানী হেগামনি'' {{enwiki|hegemony}} হে আছিল।<ref>{{Cite book|last=Ikeo|first=Aiko|title=Economic Development in Twentieth Century East Asia: The International Context|page=107|publisher=Routledge|year=1997|isbn=0-415-14900-2}}</ref> প্ৰথম অৱস্থাত অনেক ক্ষেত্ৰত স্থানীয় জনসাধাৰণে ইউৰোপীয় শাসনৰ পৰা মুক্তিদাতা হিচাবে জাপানী বাহিনীক আদৰণি জনাইছিল যদিও জাপানী সেনাৰ অত্যাচাৰৰ বাবে কিছুদিনৰ ভিতৰতে তেওঁলোকৰ মনোভাৱ জাপানী বিৰোধী হৈ পৰে।<ref name="GSWW6_266" /> প্ৰথম অৱস্থাত জাপানে মিত্ৰশক্তিৰ সেনাই এৰি যোৱা প্ৰায় {{convert|4000000|oilbbl}} (~5.5×10⁵ টন) তেল পায়। ১৯৪৩ চন পৰ্য্যন্ত জাপানে ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিজৰ উৎপাদনৰ পৰা {{bbl to t|50|mlt=M}} পৰ্য্যন্ত (১৯৪০ চনৰ মুঠ উৎপাদনৰ ৭৫%) আহৰণ কৰে।<ref name="GSWW6_266">{{Cite book|first1=Horst|last1=Boog|first2=Werner|last2=Rahn|first3=Reinhard|last3=Stumpf|first4=Bernd|last4=Wegner|publisher=Oxford: Clarendon Press|title=Militärgeschichtliches Forschungsamt Germany and the Second World War—Volume VI: The Global War|page=266|year=2001|isbn=0-19-822888-0}}</ref> === প্ৰযুক্তি আৰু যুদ্ধ-প্ৰযুক্তিলৈ অৱদান === [[চিত্ৰ:Color Photographed B-17E in Flight.jpg|thumb|আমেৰিকাৰ [[বি-১৭ বয়িং বিমান]] ([[:en:B-17 Flying Fortress|Boeing B-17E]])। ইউৰোপত যুদ্ধ চলি থাকোঁতে মিত্ৰশক্তিয়ে ১,৬০,০০০ সংখ্যক বায়ু-সৈনিক আৰু আৰু ৩৩,৭০০-খন বিমান হেৰুৱায়।<ref>Kenneth K. Hatfield (2003). "''[http://books.google.com/books?id=mtxMN5NdmCsC Heartland heroes: remembering World War II.]''". University of Missouri Press. p. 91. ISBN 0-8262-1460-6</ref>]] বিমানসমূহক যুদ্ধৰ সময়ত বাতৰি সংগ্ৰহ কৰিবলৈ, যুদ্ধ কৰিবলৈ, বোমা পেলোৱাৰ বাবে, লগতে স্থল-বাহিনীক সহায় কৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই প্ৰতিটো বিভাগতে বহুতো উন্নতি দেখা পোৱা গৈছিল। মানুহ আৰু বয়বস্তু অনা-নিয়া কৰা,<ref name="EncWWII_76">{{Cite book|year=2004|title=Encyclopedia of World War II: A Political, Social, and Military History|publisher=ABC-CLIO|last1=Tucker|first1=Spencer C.|last2=Roberts|first2=Priscilla Mary Roberts|page=76|isbn=1-57607-999-6|location=Sanata Barbara, CA}}</ref> আৰু 'কৌশলগত বোমা বৰ্ষণ' (অসামৰিক স্থান আৰু উদ্যোগ আদিত বোমা বৰ্ষণ কৰি অস্থিৰ কৰি তোলা)<ref>{{Cite book|last=Levine|first=Alan J.|title=The Strategic Bombing of Germany, 1940–1945|publisher=Greenwood Press|year=1992|page=217|isbn=0-275-94319-4}}</ref> আদি দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত ব্যৱহৃত নতুন সমৰ কৌশল আছিল। [[বিমান বিধ্বংসী অস্ত্ৰ]]-ৰ ([[:en:Anti-aircraft warfare|Anti-aircraft warfare]] আৱিষ্কাৰৰ লগতে প্ৰতিৰক্ষাৰো নতুন আৱিষ্কাৰ, যেনে, [[ৰাডাৰ]], ভূমিৰপৰা আকাশলৈ নিক্ষেপ কৰিব পৰা মাৰণাস্ত্ৰ (জাৰ্মান ৮৮মিমি বন্দুক) আদিৰ বিকাশ হৈছিল। [[জেট বিমান]]ৰ ([[:en:jet aircraft|jet aircraft]]) ব্যৱহাৰো এই বিশ্বযুদ্ধৰ সময়তে হৈছিল যদিও যুদ্ধৰ শেষৰ বছৰ কেইটাত ওলোৱা বাবে এই বিমানৰ বহুল ব্যৱহাৰ নহ'ল। অৱশ্যে বিশ্বযুদ্ধৰ পাছতে জেট বিমান সকলো দেশৰ বায়ুসেনাৰ মূল অংশ হৈ পৰিল।<ref>{{Cite book|last=Sauvain|first=Philip|title=Key Themes of the Twentieth Century: Teacher's Guide|page=128|publisher=Wiley-Blackwell|year=2005|isbn=1-4051-3218-3}}</ref> নৌ-সেনা বিভাগৰ প্ৰতিটো বিভাগতে ব্যাপক নতুন অৱদান দেখা গৈছিল। বিমান কঢ়িওৱা জাহাজ আৰু [[ছাবমেৰিন]] ইয়াৰে অতি উল্লেখযোগ্য আৱিষ্কাৰ আছিল। যুদ্ধৰ আৰম্ভণিতে বায়ু-নৌ সন্মিলিত অভিযানে বেছি সফলতা পোৱা নাছিল যদিও টাৰাণ্টো, [[পাৰ্ল হাৰ্বাৰ]], দক্ষিণ চীন সাগৰ আৰু ক'ৰাল সাগৰৰ যুদ্ধত 'সামগ্ৰী কঢ়িওৱা জাহাজ'-এ যুদ্ধ জাহাজতকৈ বেছি গুৰুত্ব লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref name="EncWWII_163">{{Cite book|year=2004|title=Encyclopedia of World War II: A Political, Social, and Military History|publisher=ABC-CLIO|last1=Tucker|first1=Spencer C.|last2=Roberts|first2=Priscilla Mary Roberts|page=163|isbn=1-57607-999-6}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Bishop|first1=Chris|last2=Chant|first2=Chris|title=Aircraft Carriers: The World's Greatest Naval Vessels and Their Aircraft|page=7|publisher=Silverdale Books|year=2004|isbn=1-84509-079-9|location=Wigston, Leics}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Chenoweth|first1=H. Avery|last2=Nihart|first2=Brooke|title=Semper Fi: The Definitive Illustrated History of the U.S. Marines|publisher=Main Street|year=2005|isbn=1-4027-3099-3|page=180|location=New York}}</ref> [[চিত্ৰ:U995 2004 1.jpg|thumb|left|জাৰ্মান [[ইউ-৯৯৫ ছাবমেৰিন]] ([[:en:German Type VII submarine|U-995 Type VIIC]]). ১৯৩৯ চনৰপৰা ১৯৪৫ চনলৈ সময়চোৱাত ৩,৫০০খন মিত্ৰশক্তিৰ জাহাজ ডুবোৱা হৈছিল, জাৰ্মান [[ইউ-বোট]] ধ্বংস হৈছিল ৭৮৩ খন। ]] আটলাণ্টিক সাগৰত সুৰক্ষা-জাহাজ সমূহে মিত্ৰশক্তিৰ যুদ্ধ বাহিনীৰ আগমন-নিগমনত বিশেষ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু এই জাহাজসমূহে [[মধ্য-আটলাণ্টিক দূৰত্ব]]-ক ([[:en:Mid-Atlantic gap|Mid-Atlantic gap]]) সংকুচিত কৰি পেলাবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Sumner|first=Ian|last2=Baker|first2=Alix|title=The Royal Navy 1939–45|page=25|publisher=Osprey Publishing|year=2001|isbn=1-84176-195-8}}</ref> সামগ্ৰী কঢ়িওৱা জাহাজৰ ব্যয়ো যুদ্ধ জাহাজতকৈ কম আছিল।<ref>{{Cite book|last=Hearn|first=Chester G.|title=Carriers in Combat: The Air War at Sea|page=14|publisher=Stackpole Books|year=2007|isbn=0-8117-3398-X}}</ref> ছাবমেৰিনৰ উপযোগিতা প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধতে প্ৰমাণিত হৈছিল,<ref>{{Cite book|last=Rydill|first=Louis|title=Concepts in Submarine Design|page=15|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-55926-X|year=1995}}</ref> আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধতো প্ৰতিখন দেশেই পানীৰ তলৰ যুদ্ধৰ বাবে কৌশল প্ৰস্তুত কৰিছিল। ব্ৰিটিছসকলে 'ছাবমেৰিন ধ্বংস কৰিব পৰা অস্ত্ৰ' ([[:en:anti-submarine weapon|weaponry]]) আৰু কৌশল যেনে, '[[ছ'নাৰ]]' ([[:en:sonar|sonar]]) আদিৰ বিকাশত গুৰুত্ব দিছিল। আনহাতে জাৰ্মানীয়ে ছাবমেৰিনক অধিক আক্ৰমণাত্মক কৰিবলৈ নতুন ধৰণৰ কৌশল আহৰণ কৰাত গুৰুত্ব দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Rydill|first=Louis|title=Concepts in Submarine Design|page=16|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-55926-X|year=1995}}</ref> শেষলৈ মিত্ৰশক্তিৰ প্ৰযুক্তিবোৰ, যেনে, 'লে-লাইট' ([[:en:Leigh light|Leigh light]]), হেজহগ ([[:en:Hedgehog (weapon)|hedgehog]]), স্কুইড ([[:en:Squid (weapon)|squid]]), আৰু 'হোমিং টৰ্পিড' ' ([[:en:Mark 24 FIDO Torpedo|homing torpedoes]]) আদি বিজয়ী প্ৰযুক্তি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। স্থল যুদ্ধতো প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ স্থানুৰ সন্মুখ-সমৰৰ সলনি অগা-পিছা কৰি আৰু বিভিন্ন সামৰিক গোটৰ মিশ্ৰ যুদ্ধৰ কৌশল লোৱা হৈছিল। [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ত স্থল-সেনাৰ সহায়ৰ বাবে ব্যৱহাৰ হোৱা [[টেংক]], দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰাথমিক অস্ত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="EncWWII_125">{{Cite book|year=2004|title=Encyclopedia of World War II: A Political, Social, and Military History|publisher=ABC-CLIO|last1=Tucker|first1=Spencer C.|last2=Roberts|first2=Priscilla Mary Roberts|page=125|isbn=1-57607-999-6}}</ref> ১৯৩০ অন্তিম দশকলৈ টেংক-ৰ ডিজাইনত বহুত বিকাশ সাধন কৰা হৈছিল;<ref>{{Cite book|last=Dupuy|first=Trevor Nevitt|title=The Evolution of Weapons and Warfare|publisher=[[Jane's Information Group]]|isbn=0-7106-0123-9|year=1982|page=231}}</ref> আৰু সমগ্ৰ দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ কালচোৱাতে টেংকৰ গতি, শক্তি আৰু প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ বিকাশ সাধন নিৰন্তৰ ভাৱে চলি আছিল। [[চিত্ৰ:RIAN archive 1274 Tanks going to the front.jpg|right|thumb|ছোভিয়েট টি-৩৪, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আটাইতকৈ বেছিকৈ নিৰ্মাণ কৰা টেংক। ১৯৪৫ চনলৈ ৫৭,০০০-তকৈ বেছি এই টেংক নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ]] যুদ্ধৰ আৰম্ভণিলৈ সামৰিক কৌশল হিচাপে বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে শত্ৰুপক্ষৰ টেংকৰ লগত তাতকৈ অধিক শক্তিশালী টেংকেৰে মুখামুখি হোৱাকৈ উত্তম উপায়।<ref name="EncWWII_108">{{Cite book|year=2004|title=Encyclopedia of World War II: A Political, Social, and Military History|publisher=ABC-CLIO|last1=Tucker|first1=Spencer C.|last2=Roberts|first2=Priscilla Mary|page=108|isbn=1-57607-999-6}}</ref> কিন্তু এই কৌশলে সোনকালেই প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হয়, কাৰণ টেংকৰ গোলা নিক্ষেপৰ ক্ষমতা সাধাৰণতে ইয়াৰ প্ৰতিৰোতকৈ কম আছিল। আনহাতে জাৰ্মানসকলে যিমান পাৰি টেংক-বনাম-টেংক যুদ্ধ এৰাই চলিছিল। তাৰ সলনি জাৰ্মানসকলে কেবাধৰণৰ স্থল-কৌশল একেলগ কৰি একেসময়তে 'বিৰাট আক্ৰমণ' ([[:en:blitzkreig|blitzkreig]]) কৰাৰ কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি পোলেণ্ড আৰু ফ্ৰান্স অধিকাৰ কৰিছিল।<ref name="EncWWII_125"/> টেংকৰ বিৰুদ্ধে কেবাধৰণৰ অস্ত্ৰ যেনে, টেংক বিধ্বংসী বন্দুক ([[:en:anti-tank gun|anti-tank gun]]), 'পৰোক্ষ গুলীয়াগুলী' ([[:en:Indirect fire|indirect artillery]]), 'টেংক-ধ্বংসী মাইন', ([[anti-tank mine]]) হ্ৰস্ব দৈৰ্ঘ্যৰ প্ৰতি-টেংক অস্ত্ৰ, টেংকৰ বিৰুদ্ধে টেংক আদিৰ বিকাশ হৈছিল।<ref name="EncWWII_108" /> অৱশ্যে বিৰাট কলা-কৌশলৰ সমৰ-সঁজুলি ব্যৱহৃত হ'লেও স্থল-সেনাই আছিল প্ৰতিটো শক্তিৰ মূল কেন্দ্ৰ<ref name="EncWWII_734">{{Cite book|year=2004|title=Encyclopedia of World War II: A Political, Social, and Military History|publisher=ABC-CLIO|last1=Tucker|first1=Spencer C.|last2=Roberts|first2=Priscilla Mary Roberts|page=734|isbn=1-57607-999-6}}</ref> আৰু স্থল-সেনাৰ হাতত থকা অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ প্ৰায় প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ দৰেই আছিল।<ref name="Comp_221">{{Cite book|last=Cowley|first=Robert|last2=Parker|first2=Geoffrey|title=The Reader's Companion to Military History|publisher=Houghton Mifflin Harcourt|year=2001|isbn=0-618-12742-9|page=221}}</ref> হাতেৰ লৈ ফুৰিব পৰা মেচিন-গানৰ ব্যৱহাৰ বাঢ়ি আহিছিল, জাৰ্মান 'এম.জি.৪২' ([[:en:MG42|MG42]]), আৰু অন্যন্য 'ছাবমেচিন গান' ([[:en:submachine gun|submachine gun]]) চহৰ-হাবি আদিত হোৱা ওচৰা-ওচৰি যুদ্ধত ব্যাপক ভাৱে ব্যৱহাৰ হৈছিল।<ref name="Comp_221" /> যুদ্ধৰ পাছৰ ফালে 'এছল্ট ৰাইফল' ([[:en:assault rifle|assault rifle]]) আটাইকেইটা পক্ষৰে মূল অস্ত্ৰত পৰিগণিত হৈছিল। এইবিধ অস্ত্ৰত ৰাইফল আৰু ছাবমেচিন গান, উভয়ৰে ভাল দিশবোৰ পোৱা গৈছিল।<ref>{{cite web|title=Infantry Weapons Of World War 2|url=http://greyfalcon.us/Infantry%20Weapons%20Of%20World%20War%202.htm|publisher=Grey Falcon (Black Sun)|accessdate=14 November 2009|quote=These all-purpose guns were developed and used by the German army in the 2nd half of World War 2 as a result of studies which showed that the ordinary rifle's long range is much longer than needed, since the soldiers almost always fired at enemies closer than half of its effective range. The assault rifle is a balanced compromise between the rifle and the sub-machine gun, having sufficient range and accuracy to be used as a rifle, combined with the rapid-rate automatic firepower of the sub machine gun. Thanks to these combined advantages, assault rifles such as the American M-16 and the Russian AK-47 are the basic weapon of the modern soldier}}</ref><ref>{{cite web|title=The AK-47: the worlds favourite killing machine|publisher=controlarms.org|first=Oliver|last=Sprague|first2=Hugh|last2=Griffiths|url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/ACT30/011/2006/en/11079910-d422-11dd-8743-d305bea2b2c7/act300112006en.pdf|accessdate=14 November 2009|year=2006|format=PDF|page=1}}</ref> বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত প্ৰেৰিত বাৰ্তাৰ জটিল সংকেত প্ৰস্তুত ([[:en:cryptography|cryptography]]) কৰাৰ বাবে 'সংকেত যন্ত্ৰ' ([[:en:ciphering machine|) ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জাৰ্মানসকলে ব্যৱহাৰ কৰা 'এনিগ্‌মা যন্ত্ৰ' ([[:en:Enigma Machine|Enigma Machine]]) আছিল সৰ্বাধিক জনাজাত।<ref>{{Cite book|last=Ratcliff|first=Rebecca Ann|title=Delusions of Intelligence: Enigma, Ultra and the End of Secure Ciphers|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=0-521-85522-5|page=11}}</ref> প্ৰেৰিত সংকেত পাঠোদ্ধাৰৰ (decryption) বাবে ব্যৱহৃত পদ্ধতিক SIGINT ([[:en:SIGNIT|''sig''nals ''int''elligence]]) নাম দিয়া হৈছিল। মিত্ৰশক্তিয়ে পাঠোদ্ধাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা কেইটামান অতি উল্লেখযোগ্য সাফল্য আছিল, 'জাপানৰ নৌ-সেনা সংকেত'ৰ ([[:en:Japanese naval codes|Japanese naval codes]]) পাঠোদ্ধাৰ<ref name=Schoenherr>{{cite web|title=Code Breaking in World War II|url=http://history.sandiego.edu/gen/WW2Timeline/espionage.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080509054959/http://history.sandiego.edu/gen/WW2Timeline/espionage.html|archivedate=2008-05-09|first=Steven|last=Schoenherr|year=2007|publisher=History Department at the University of San Diego|accessdate=15 November 2009|deadurl=no}}</ref> আৰু 'ব্ৰিটিছ আলট্ৰা'। যুদ্ধৰ আগৰে পৰা এনিগ্‌মা সংকেত পাঠোদ্ধাৰৰ বাবে কাম কৰি থকা পোলেণ্ডৰ সংকেত বাৰ্তা পাঠোদ্ধাৰ বিভাগে ব্ৰিটেইনক দিয়া পদ্ধতিৰ উন্নতি সাধন কৰি ব্ৰিটিছ 'আলট্ৰা' ([[:en:Ultra (cryptography)|Ultra]]) সজা হৈছিল।<ref>{{cite news|author=Macintyre, Ben|title=Bravery of thousands of Poles was vital in securing victory|work=The Times|location=London|date=10 December 2010|page=27}}</ref> মিত্ৰশক্তিয়ে 'চাতুৰী'ৰ ([[:en:deception|deception]]) অতি সফল ব্যৱহাৰ কৰি 'অপাৰেছন মিন্সমিট' ([[:en:Operation Mincemeat|Operation Mincemeat]]) আৰু 'অপাৰেছন বডিগাৰ্ড' [[:en:Operation Bodyguard|Operation Bodyguard]] সম্পন্ন কৰিছিল।<ref name=Schoenherr/><ref>{{cite web|title=Deception for Defense of Information Systems: Analogies from Conventional Warfare|url=http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/nps/mildec.htm|first1=Neil C.|last1=Rowe|first2=Hy|last2=Rothstein|work=Departments of Computer Science and Defense Analysis U.S. Naval Postgraduate School|publisher=Air University|accessdate=15 November 2009|archivedate=23 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101123031630/http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/nps/mildec.htm|deadurl=yes}}</ref> যুদ্ধৰ সময়চোৱাতে পৰোক্ষ ভাৱে বিকাশ হৈছিল প্ৰোগ্ৰাম কৰিব পৰা কম্পিউটাৰ ([[:en:Z3 (computer)|Z3]], [[:en:Colossus computer|Colossus]], আৰু [[:en:ENIAC|ENIAC]]), দিশসম্পন্ন মিছাইল ([[:en:V-1 flying bomb|guided missiles]]), আধুনিক ৰকেট, 'কৃত্ৰিম বন্দৰ' ([[:en:Mulberry harbour|artificial harbours]]), আৰু ইংলিছ প্ৰণালীৰ তলেৰে তেল পৰিবাহী পাইপলাইন ([[:en:Operation Pluto|Operation Pluto]])।<ref>{{cite web|title=Konrad Zuse (1910–1995)|url=http://www.idsia.ch/~juergen/zuse.html|publisher=Istituto Dalle Molle di Studi sull'Intelligenza Artificiale|accessdate=14 November 2009|quote=Konrad Zuse builds Z1, world's first programme-controlled computer. Despite mechanical engineering problems it had all the basic ingredients of modern machines, using the binary system and today's standard separation of storage and control. Zuse's 1936 patent application (Z23139/GMD Nr. 005/021) also suggests a von Neumann architecture (re-invented in 1945) with programme and data modifiable in storage}}</ref> দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়তে পৰমাণু বোমা নিৰ্মাণৰ বাবে আমেৰিকাত '[[মেনহাটান প্ৰকল্প]]' স্থাপিত হয় আৰু [[পৰমাণু বোমা]] নিৰ্মাণ কৰা হয়। == লগতে চাওক == *[[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]] ''তথ্যচিত্ৰসমূহ'' * ''[[Apocalypse: The Second World War]]'' * ''[[Battlefield (TV series)]]'' ডকুমেণ্টাৰি সিৰিজটি প্ৰাথমিকভাৱে 1994-95 চনত প্ৰকাশিত হৈছিল যা দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধেৰ দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ যুদ্ধেৰ সন্ধান কৰে *''[[BBC History of World War&nbsp;II]]'', এটি টেলিভিচন চিৰিজ, যি 1989 থেকে ২005 সাল পৰ্যন্ত শুৰু হৈছিল। * ''[[The World at War]]'' (1974), এটি 26-ভাগ থেমস টেলিভিশন ধাৰাবাহিক যি দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ বেছি ভাগ দিশকে অনেকগুলি দৃষ্টিকোণ থেকে জুড়ে দেয়। যেনে কাৰ্ল ডননিটস, অ্যালবাৰ্ট স্পিয়াৰ এবং এন্থনি ইডেন সহ অনেক গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিত্বেৰ সাক্ষাত্কাৰ ৰয়েছে। == পাদটীকা == {{Reflist|group=nb}} == তথ্য&nbsp;সংগ্ৰহ == <div class="reflist4" style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px noprint" > {{reflist|3}} </div> == গ্ৰন্থ সংযোগ == {{Refbegin|30em}} * {{Cite book|last=Adamthwaite|first=Anthony P|title=The Making of the Second World War|isbn=0-415-90716-0|year=1992|publisher=Routledge|location=New York}} * {{Cite book|first=J Kenneth|last=Brody|title=The Avoidable War: Pierre Laval and the Politics of Reality, 1935–1936|publisher=Transaction Publishers|location=New Brunswick, NJ|year=1999|page=4|isbn=0-7658-0622-3}} * {{Cite book|last=Bullock|first=A.|title=Hitler: A Study in Tyranny|publisher=[[Penguin Books]]|location=London|year=1962|isbn=0-14-013564-2|ref=harv}} * {{Cite book|last=Busky|first=Donald F|title=Communism in History and Theory: Asia, Africa, and the Americas|isbn=0-275-97733-1|year=2002|publisher=Praeger Publishers|location=Westport, CT}} * {{Cite book|last=Davies|first=Norman|title=No Simple Victory: World War II in Europe, 1939–1945|publisher=Penguin Group|location=New York|year=2008|isbn=0-14-311409-3|ref=harv}} * {{cite web|last=Glantz|first=David M.|title=The Soviet-German War 1941–45 Myths and Realities: A Survey Essay|url=http://www.strom.clemson.edu/publications/sg-war41-45.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110617094931/http://www.strom.clemson.edu/publications/sg-war41-45.pdf|archivedate=2011-06-17|year=2001|ref=harv|access-date=2012-08-25|deadurl=no}} * {{Cite book|last=Graham|first=Helen|title=The Spanish Civil War: A Very Short Introduction|publisher=Oxford University Press|location=Oxford and New York|year=2005|isbn=0-19-280377-8}} * {{Cite book|last=Holland|first=J|title=Together We Stand, Turning the Tide in the West:North Africa, 1942–43|publisher=Harper Collins|location=London|year=2006|isbn=}} * {{Cite book|last=Hsiung|first=James Chieh|title=China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937–1945|publisher=M.E. Sharpe|year=1992|isbn=1-56324-246-X|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Jowett|first1=Philip S.|last2=Andrew|first2=Stephen|title=The Japanese Army, 1931–45|publisher=Osprey Publishing|year=2002|isbn=1-84176-353-5|ref=harv}} * {{Cite book|last=Kantowicz|first=Edward R|title=The rage of nations|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|year=1999|isbn=0-8028-4455-3}} * {{Cite book|last1=Kershaw|first1=Ian|title=Hitler, 1936–1945: Nemesis|publisher=W. W. Norton & Company|year=2001|isbn=0-393-32252-1|ref=harv}} * {{Cite book|last=Kitson|first=Alison|title=Germany 1858–1990: Hope, Terror, and Revival|isbn=978-0-19-913417-5|year=2001|publisher=Oxford University Press|location=Oxford}} * {{Cite book|last=Mandelbaum|first=Michael|title=The Fate of Nations: The Search for National Security in the Nineteenth and Twentieth Centuries|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1988|page=96|isbn=0-521-35790-X}} * {{Cite book|last1=Murray|first1=Williamson|last2=Millett|first2=Allan Reed|title=A War to Be Won: Fighting the Second World War|publisher=Harvard University Press|year=2001|isbn=0-674-00680-1|ref=harv}} * {{Cite book|first1=Ramon|last1=Myers|first2=Mark|last2=Peattie|title=The Japanese Colonial Empire, 1895–1945|publisher=[[Princeton University Press]]|year=1987|isbn=0-691-10222-8}} * {{Cite book|last=Preston|first=Peter|title='Pacific Asia in the global system: an introduction'', Wiley-Blackwell|year=1998|isbn=0-631-20238-2|page=104|publisher=Blackwell|location=Oxford}} * {{Cite book|last=Record|first=Jeffery|title=Appeasement Reconsidered: Investigating the Mythology of the 1930s|publisher=DIANE Publishing|year=2005|page=50|isbn=1-58487-216-0|url=http://www.strategicstudiesinstitute.army.mil/pdffiles/PUB622.pdf|format=PDF|accessdate=15 November 2009|archivedate=11 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100411104102/http://www.strategicstudiesinstitute.army.mil/pdffiles/PUB622.pdf}} * {{Cite book|last=Shaw|first=Anthony|title=World War II Day by Day|publisher=MBI Publishing Company|year=2000|isbn=0-7603-0939-6}} * {{Cite book|title=All Riot on the Western Front, Volume 3 |first1=Winston|last1=Smith|first2=Ralph|last2=Steadman|publisher=Last Gasp|year=2004|isbn=0-86719-616-5 }} * {{Cite book|last=Weinberg|first=Gerhard L.|title=A World at Arms: A Global History of World War II|publisher=Cambridge University Press|year=1995|isbn=0-521-55879-4|ref=harv}} * {{Cite book|last=Weinberg|first=Gerhard L.|title=A World at Arms: A Global History of World War II|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|year=2005|isbn=0-521-85316-8|ref=harv|edition=Second}} * {{Cite book|title=Adolf Hitler and the Third Reich in American magazines, 1923–1939|first=Michael|last=Zalampas|year=1989|publisher=Bowling Green University Popular Press|isbn=0-87972-462-5}} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commonscat|World War II|দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ}} * [http://www.westpoint.edu/history/SitePages/WWII%20European%20Theater.aspx West Point Maps of the European War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913030847/http://www.westpoint.edu/history/sitepages/wwii%20european%20theater.aspx |date=2016-09-13 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913030847/http://www.westpoint.edu/history/sitepages/wwii%20european%20theater.aspx |date=2016-09-13 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913030847/http://www.westpoint.edu/history/sitepages/wwii%20european%20theater.aspx |date=2016-09-13 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913030847/http://www.westpoint.edu/history/sitepages/wwii%20european%20theater.aspx |date=2016-09-13 }} * [http://www.westpoint.edu/history/SitePages/WWII%20Asian%20Pacific%20Theater.aspx West Point Maps of the Asian-Pacific War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160914143439/http://www.westpoint.edu/history/sitepages/wwii%20asian%20pacific%20theater.aspx |date=2016-09-14 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160914143439/http://www.westpoint.edu/history/sitepages/wwii%20asian%20pacific%20theater.aspx |date=2016-09-14 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160914143439/http://www.westpoint.edu/history/sitepages/wwii%20asian%20pacific%20theater.aspx |date=2016-09-14 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160914143439/http://www.westpoint.edu/history/sitepages/wwii%20asian%20pacific%20theater.aspx |date=2016-09-14 }} * [http://www.otr.net/?p=news Radio News From 1938 to 1945] * [http://www.psywar.org/leaflets.php World War II Propaganda Leaflet Archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326040930/http://www.psywar.org/leaflets.php |date=2014-03-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326040930/http://www.psywar.org/leaflets.php |date=2014-03-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326040930/http://www.psywar.org/leaflets.php |date=2014-03-26 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326040930/http://www.psywar.org/leaflets.php |date=2014-03-26 }} * [http://www.nationalarchives.gov.uk/theartofwar/ The Art of War Online Exhibition at the UK National Archive] * [http://www.dw-world.de/dw/0,,8150,00.html Deutsche Welle special section on World War II] created by a German public broadcaster on both the war and the world 60 years after. *''[[:wikisource:Atlas of the World Battle Fronts in Semimonthly Phases to August 15, 1945|Atlas of the World Battle Fronts]]'' {{World War II}} [[শ্ৰেণী:দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ|*]] [[শ্ৰেণী:যুদ্ধ]] [[শ্ৰেণী:আধুনিক ইতিহাস]] rt1ivqeo4rs5h4zmmohyujgrfpq6qyl 0 29616 645324 639993 2026-10-15T20:15:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645324 wikitext text/x-wiki {{ভাল প্ৰবন্ধ}} {{Infobox person |নাম = প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা |image = Priyanka-chopra-gesf-2018-7565.jpg |imagesize = 200px |caption = ২০১৮ চনত প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা |occupation = অভিনেত্ৰী |birth_place = জামছেদপুৰ, বিহাৰ, ভাৰত<br/>(বৰ্তমানৰ ঝাৰখণ্ড, [[ভাৰত]]) |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1982|7|18}} |nationality = ভাৰতীয় |years active = ২০০০–বৰ্তমানলৈ |relatives = [[পৰিনীতি চোপ্ৰা]] (সম্বন্ধীয় ভগ্নী) | spouse = {{Marriage|নিক জোনাছ্|2018}} |website = {{URL|http://iampriyankachopra.com}} }} '''প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা''' ({{lang-en|Priyanka Chopra}}; জন্ম: ১৮ জুলাই ১৯৮২) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী।<ref name=bday1>{{cite news|title=Birthday Special: 30 Facts About Priyanka Chopra&nbsp;— Page 1|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-birthday-special-priyanka-chopra/20120718.htm|work=[[Rediff]]|date=18 July 2012|accessdate=18 September 2012}}</ref><ref name=bday2>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx |title=Birthday blast: Priyanka Chopra's Top 30 moments in showbiz |publisher=Hindustan Times |date=17 July 2012 |accessdate=3 September 2012 |archivedate=18 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120718055252/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx |deadurl=yes }}</ref><ref>[http://feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/7883149.cms?curpg=2 Priyanka Chopra&nbsp;– Femina 2000-1991! Contestants&nbsp;– Indiatimes.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328091110/http://www1.feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/7883149.cms?curpg=2 |date=2012-03-28 }} {{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120328091110/http://www1.feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/7883149.cms?curpg=2 |archivedate=2012-03-28 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www1.feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/7883149.cms?curpg=2 |access-date=2023-10-05 |deadurl=unfit}}. Feminamissindia.indiatimes.com. Retrieved 18 July 2012.</ref> অভিনয় জগতত খোজ পেলোৱাৰ আগতে তেওঁ মডেল হিচাপে কাম কৰে আৰু ২০০৮ চনত মিছ ৱৰ্ল্ড খিতাপ জয় কৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=Priyanka admits lapse|url=http://www.tribuneindia.com/2000/20001205/world.htm#9|date=5 December 2000|accessdate=29 August 2009|author=Indo-Asian News Service|work=[[The Tribune]]}}</ref> বৰ্তমানলৈকে তেওঁ এটা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] আৰু চাৰিটাকৈ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] লাভ কৰিছে। তামিল ছবি থামিজানেৰে (Thamizhan­) ছবিজগতত পদাৰ্পন কৰি তেওঁ "দা হিৰো" (২০০৩)ৰ জৰিয়তে বলীউডত অভিষেক ঘটাই আৰু তাৰ পিছত হিন্দী চলচ্চিত্ৰ "অন্দাজ"ত অভিনয় কৰে যাৰ বাবে তেওঁ [[ফিল্মফেয়াৰ]]ৰ শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰীৰ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|বঁটা]] লাভ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ এতৰাজ, মুঝছে শাদী কৰোগী (২০০৪), ক্ৰিশ্ব (২০০৬), ডন (২০০৬) আদি [[চলচ্চিত্ৰ]]ত অভিনয় কৰি সমালোচকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ২০০৮ চনত তেওঁৰ কেৰিয়াৰে এক নতুন মোৰ লয় যেতিয়া তেওঁ [[ফেশ্বন (চলচ্চিত্ৰ)|ফেশ্বন]] ছবিত অভিনয় কৰি [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] আৰু ফিল্মফেয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ কমিনে (২০০৯), হোৱাট্‌ছ ইয়'ৰ ৰাছী (২০০৯) আৰু ৭ খুন মাফ (২০১১)ত অভিনয় কৰে যাৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ সমালোচকৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী বঁটা লাভ কৰে। এনেকৈয়ে তেওঁ বলীউডত এক শীৰ্ষমানৰ প্ৰতিভাৱান অভিনেত্ৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{cite web|author=Masand, Rajeev|title=Priyanka on her best role|url=http://ibnlive.in.com/news/to-catch-a-star-priyanka-on-her-best-role/98858-8.html|publisher=CNN-IBN|date=9 August 2009|accessdate=16 August 2009|archivedate=18 August 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090818004438/http://ibnlive.in.com/news/to-catch-a-star-priyanka-on-her-best-role/98858-8.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Ten Best Bollywood Actresses of 2005 |url=http://specials.rediff.com/yearend/2005/dec/23yend4.htm|publisher=Rediff.com|date=23 December 2005|accessdate=16 August 2009}}</ref><ref>{{cite web|title=Powerlist: Top Bollywood Actresses |url=http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/25sd10.htm|publisher=[[Rediff.com]]|date=25 August 2006|accessdate=26 August 2006}}</ref> চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ উপৰিও তেওঁ [[দূৰদৰ্শন]] আৰু মঞ্চতো অভিনয় কৰিছে। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদপত্ৰত স্তম্ভ লিখনৰ উপৰিও তেওঁ দান-বৰঙনিমূলক কামতো জড়িত। তেওঁক ভাৰতৰ সবাতোকৈ জনপ্ৰিয় চেলিব্ৰেটীসমূহৰ ভিতৰত এগৰাকী হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়। ২০১১ চনত তেওঁ য়ুনিভাৰছেল মিউজিক গ্ৰুপ আৰু "দেশী হিট্‌ছ"ৰ লগত তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক এলবামটো ৰেকৰ্ড আৰু বিশ্বজুৰি মুকলি কৰাৰ বাবে এক চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে। ইয়াৰে প্ৰথম একক "ইন মাই চিটি" ১৩ ছেপ্টেম্বৰ, ২০১২ত মুকলি হয়।<ref name="bollywoodlife1">{{cite web | url = http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/priyanka-chopra-unveils-her-first-single-in-my-city-featuring-will-i-am/ | title = Priyanka Chopra unveils her first single IN MY CITY featuring will.i.am | author = Bollywood Life | accessdate = 14 September 2012 }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু খিতাপ জয়== ১৮ জুলাই ১৯৮২ ত [[ঝাৰখণ্ড]]ৰ জামছেদপুৰত প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰাৰ জন্ম হয়।<ref name=bday1/>তেওঁৰ দেউতাক ড॰ অশোক চোপ্ৰা আৰু মাক ড॰ মধু চোপ্ৰা দুয়ো ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ চিকিৎসক আছিল। তেওঁৰদেউতাক হাৰিয়ানাৰ আম্বালা জিলাৰ এটা পঞ্জাবী পৰিয়ালৰ আছিল আৰু মাক আছিল জামছেদপুৰৰ বিহাৰী কায়স্থ পৰিয়ালৰ। প্ৰিয়ংকাৰ তেওঁতকৈ সাত বছৰে সৰু সিদ্ধাৰ্থ নামৰ ভাতৃ এজনো আছে। অভিনেত্ৰী [[পৰিনীতি চোপ্ৰা]] তেওঁৰ সম্বন্ধীয় ভগ্নী।<ref>{{cite news|title=Divas vs Parineeti Chopra|url=http://www.tehelka.com/story_main52.asp?filename=hub190512Divas.asp|publisher=''Tehelka Magazine''|date=19 May 2012|accessdate=2 September 2012|archivedate=22 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120922025138/http://www.tehelka.com/story_main52.asp?filename=hub190512Divas.asp|deadurl=yes}}</ref> দেউতাক আৰ্মী হোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত তেওঁ ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাই যেনে [[দিল্লী]], পুণে,­ লক্ষৌ, বৰেলী, লা­ডাখ, চণ্ডীগড়, আম্বালা আদিত শৈশৱকাল কটাইছিল।<ref name=inspire>{{cite news|title=Priyanka Chopra first single inspired by her life|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Music/Priyanka-Chopra-first-single-inspired-by-her-life/Article1-925965.aspx|publisher=Hindustan Times|date=7 September 2012|accessdate=16 September 2012|archivedate=8 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120908124028/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Music/Priyanka-Chopra-first-single-inspired-by-her-life/Article1-925965.aspx|deadurl=yes}}</ref>প্ৰথমতে তেওঁ [[লক্ষৌ]]ৰ La Martiniere Girls' School ত আৰু বৰেলীৰ St. Maria Goretti College ত পঢ়ে। তাৰপিছত তেওঁ [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]লৈ যায় আৰু নিউটন, মাছাছুছেটচত থকা নিউটন নৰ্থ হাইস্কুল আৰু চেডাৰ ৰেপিডছ, আয়োৱাত থকা জন এফ. কেনেডী হাইস্কুলত শিক্ষাগ্ৰহণ কৰে।<ref name=PCBIO>{{cite web|title=Priyanka Chopra Biography|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrityprofile/Priyanka_Chopra.htm|publisher=Zee News|accessdate=2 September 2012}}</ref>তেওঁ পিছত কৈছিল "১৩ বছৰ বয়সতে তিনি বছৰৰ কাৰণে বষ্টনলৈ পঢ়িবলৈ যোৱাটো মোৰ বাবে এক অভাৱনীয় সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন আছিল"। চোপ্ৰাৰ মতে তেওঁ কেতিয়াও কেফেটেৰিয়ালৈ নগৈছিল কাৰণ তেওঁ লাইনত থিয় হ'বলৈ নাজানিছিল, ক'ত পইচা দিব লাগে নাজানিছিল আৰু কেনেকে খাব লাগে নাজানিছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ টয়লেটত মনে মনে চিপ্ছ (chips) খাইছিল।<ref>{{cite web|title=When Priyanka Chopra slept in a ‘cage’|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_when-priyanka-chopra-slept-in-a-cage_1285654|publisher=Daily News and Analysis|accessdate=2 September 2012}}</ref> হ'লেও সেই সময়তো তেওঁ গীৰ্জাঘৰত হোৱা অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰি নিঠৰুৱাসকলক সহায় কৰা আদি জনহৈতৈষী কামত হাত আগবঢ়াইছিল। তদুপৰি তেওঁ ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত নেশ্যনেল অপাচ অনাৰ কয়ৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref name=PCBIO/> বষ্টনত থাকোঁতে তেওঁ পশ্চিমীয়া ধ্ৰুপদী সংগীত, কোৰাচ আৰু কয়ৰ সংগীতৰ লগতে কথক নৃত্যৰ শিক্ষা লয়।<ref name=celluloid>{{cite web|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2001/12/14/stories/2001121400720200.htm |title=From beauty pageant to celluloid |publisher=The Hindu |date=14 December 2001 |accessdate=17 September 2012}}</ref>দশম শ্ৰেণী উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পিছত তেওঁ অপৰাধী মনোবৈজ্ঞানিক হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ভাৰতলৈ আহি তেওঁ "আৰ্মী পাব্লিক স্কুল"ত পঢ়িবলৈ লয় আৰু মে' কুইন শীৰ্ষক সৌন্দৰ্য্য প্ৰতিযোগিতাত জয়ী হয়।<ref>{{cite news|title=Granny brought up Priyanka|url=http://www.tribuneindia.com/2000/20001202/main3.htm#3|publisher=''Tribune India''|date= 1 December 2000|accessdate=2 September 2012}}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ জয় হিন্দ কলেজ, [[মুম্বাই]]ত নাম লগাই যদিও [[ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া]] প্ৰতিযোগিতাত যোগ দিবৰ বাবে কলেজীয়া শিক্ষা আধাতে সমাপ্ত কৰে। চোপ্ৰাৰ মাতৃয়ে তেওঁৰ অজানিতে তেওঁৰ ফটো এই প্ৰতিযোগিতালৈ পঠিয়াই দিয়ে আৰু তেনেদৰেই তেওঁ গ্লেমাৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰে। এই ক্ষেত্ৰত দেউতাকেও তেওঁক সহযোগ কৰে।<ref name=MeetPC>{{cite news|url=http://specials.rediff.com/movies/2004/jul/29priyanka.htm |title=Meet Priyanka Chopra |publisher=Rediff|date=|accessdate=7 April 2011}}</ref> এই প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ [[লাৰা দত্ত]]ৰ পিছত আৰু [[দিয়া মিৰ্জা]]ৰ আগত অৰ্থাৎ দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰে। নিয়ম অনুযায়ী তেওঁক মিছ ৱৰ্ল্ড প্ৰতিযোগিতালৈ পঠিওৱা হয় আৰু তেওঁ ২০০০ বৰ্ষৰ মিছ ৱৰ্ল্ড খিতাপৰ লগতে "মিছ ৱৰ্ল্ড কণ্টিনেণ্টেল কুইন অৱ বিউটী-এছিয়া এণ্ড ওছেনিয়া" (MissWorld Continental Queen ofBeauty − Asia & Oceania) খিতাপ জয় কৰে। মানবীয়তাৰ সপক্ষে তেওঁৰ বক্তব্য আৰু [[মাদাৰ টেৰেছা]]ৰ প্ৰতি থকা আনুগত্যই বিচাৰক সকলক মুগ্ধ কৰে। সেই বছৰতে লাৰা দত্তাই মিছ য়ুনিভাৰ্ছ আৰু দিয়া মিৰ্জাই মিছ এছিয়া পেচিফিক খিতাপ জয় কৰে যি এখন দেশৰ কাৰণে এক বিৰল ঘটনা। এই খিতাপ লাভ কৰা তেওঁ পঞ্চম ভাৰতীয় মহিলা আৰু শেহতীয়া সাত বছৰৰ ভিতৰত চতুৰ্থ ভাৰতীয় মহিলা। খিতাপ জয়ৰ পিছত তেওঁ এবছৰ মিছ ৱৰ্ল্ড অৰগেনাইজেশ্যনৰ লগ লাগি বিশ্বভ্ৰমণ কৰে আৰু অভিনেত্ৰী হবলৈ মন থিৰ কৰে। তেওঁ কয় যে মিছ ৱৰ্ল্ড খিতাপে তেওঁক এক পৰিচয় আৰু খ্যাতি আনি দিয়ে আৰু তেওঁলৈ অভিনয়ৰ প্ৰস্তাৱ আহিবলৈ ধৰে। ==অভিনয় কেৰিয়াৰ== ===অভিষেক(২০০২-০৩)=== ২০০২ চনত [[তামিল চলচ্চিত্ৰ|তামিল ছবি]] থামিজানৰ প্ৰিয়াৰ চৰিত্ৰটিৰ জৰিয়তে প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰাই অভিনয় জীৱন আৰম্ভণি কৰে। ছবিখন প্ৰশংসিত হৈছিল যদিও চোপ্ৰাৰ চৰিত্ৰটিৰ গভীৰতা দেখা পোৱা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2002/04/19/stories/2002041900820203.htm|title=Thamizhan|work=[[দ্য হিন্দু]]|date=19 April 2002|accessdate=19 March 2010|location=Chennai, India|archivedate=27 June 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030627181604/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2002/04/19/stories/2002041900820203.htm|deadurl=yes}}</ref> ২০০৩ চনত [[ছানী দেওল]] আৰু [[প্ৰীতি জিণ্টা]] অভিনীত অনিল শৰ্মাৰ ছবি "দ্য হিৰো : লাভ ষ্টৰী অৱ এ স্পাই"ৰ জৰিয়তে তেওঁ বলীউদত খোজ পেলাই। এই চিনেমাখনত তেওঁ শ্বাহিন নামৰ ডাক্তৰ এগৰাকীৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল। সেই বছৰটোৰ সবাতোকৈ বেছি উপাৰ্জন কৰা ছবিসমূহৰ এখন হোৱা সত্ত্বেও সমালোচকসকলে ইয়াক ভালদৰে গ্ৰহণ কৰা নাছিল।<ref name="Box Office 2003">{{cite web|title=Box Office 2003|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=209&catName=MjAwMw==|publisher=Box Office India|accessdate=26 October 2010|archiveurl=https://archive.ph/20120525225820/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=209&catName=MjAwMw==|archivedate=25 May 2012|deadurl=yes}}</ref> হ’লেও চোপ্ৰাই তেওঁৰ প্ৰথম হিন্দী ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে ভাল সহাঁৰিয়েই পাইছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|title=Birthday blast: Priyanka Chopra's Top 30 moments in showbiz|work=[[Hindustan Times]]|date=17 July 2012|accessdate=16 September 2012|archivedate=18 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120718055252/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|deadurl=yes}}</ref> সেই বছৰৰে পিছৰ ফালে তেওঁ ৰাজ কানৱাৰৰ ছবি অন্দাজত জিয়া নামৰ চৰিত্ৰটিত অভিনয় কৰে যিয়ে অক্ষয় কুমাৰে ৰূপায়ণ কৰা ৰাজ মল্হোট্ৰাৰ নামৰ চৰিত্ৰটিৰ প্ৰেমত পৰে। এই ছবিখন বক্স অফিচত সফল হয়<ref name="Box Office 2003"/>আৰু প্ৰিয়ংকাই ইয়াৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰে<ref name=ff1>{{cite web|title=Awards 2003|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/512087.cms|publisher=''Times of India''|accessdate=2 September 2012|archivedate=9 July 2012|archiveurl=https://archive.is/20120709111513/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/512087.cms|deadurl=yes}}</ref> আৰু শ্ৰেষ্ঠ সহঃঅভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=Nominees for the 49th Manikchand Filmfare Awards 2003|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/477096.cms?&fright=1&right=1|publisher=''Times of India''|accessdate=2 September 2012|archivedate=3 January 2013|archiveurl=https://archive.ph/20130103164244/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/477096.cms?&fright=1&right=1|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ চৰিত্ৰটোৰ বিষয়ে আশিস মাগোট্ৰাই ৰেডিফ ডট কমত লিখিছে যে "প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰাই অকলেই দৰ্শকৰ মন সহজে জয় কৰিব পাৰে। তেওঁৰ চুটি চুটি সাজপাৰবোৰক ধন্যবাদ"।<ref>{{cite web|author=Magotra, Ashish|url=http://www.rediff.com/movies/2003/may/23andaaz.htm|title='Andaaz': Flight to boredom|publisher=Rediff.com|date=23 May 2003|accessdate=19 March 2010}}</ref> ===প্ৰাৰম্ভিক সফলতা (২০০৪-০৮)=== ২০০৪ চনত চোপ্ৰাই "প্লেন", "কিস্মত" আৰু "অসম্ভৱ"ত অভিনয় কৰে যিকেইখন বক্স অফিচত বিফল হয়।<ref name=BOI2004/> এই বছৰৰ শেষৰ ফালে তেওঁ [[ডেভিদ ধাৱান]]ৰ হাস্যমধুৰ ছবি "মুঝছে শাদী কৰোগি"ত চলন্ত খান আৰু অক্ষয় কুমাৰৰ বিপৰীতে ৰাণী নামৰ কম বয়সীয়া ফেশ্বন ডিজাইনাৰ এগৰাকীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এই ছবিখন বছৰটিত তৃতীয় সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref name=BOI2004>{{cite web|title=Box Office 2004|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=210&catName=MjAwNA==|publisher=Box Office India|accessdate=26 October 2010|archiveurl=https://archive.ph/20120530223124/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=210&catName=MjAwNA==|archivedate=30 May 2012|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ আব্বাচ মস্তানৰ থ্ৰিলাৰ ছবি "এতৰাজ"ত [[অক্ষয় কুমাৰ]] আৰু [[কৰিণা কাপুৰ]]ৰ লগত অভিনয় কৰে। ইয়াত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ঋণাত্মক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে আৰু তেওঁৰ অভিনয় প্ৰশংসিত হয়।<ref name=BH1>{{cite web|author=Adarsh, Taran|title=Movie Review: Aitraaz|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/200448|publisher=Bollywood Hungama|date=11 November 2004|accessdate=9 September 2012}}</ref> ইয়াৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ খলনায়িকাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰে আৰু শ্ৰেষ্ঠ সহঃ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=Nominees of 50th Filmfare Awards|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-3.cms|publisher=''Times of India''|accessdate=2 September 2012|archivedate=20 July 2012|archiveurl=https://archive.ph/20120720125013/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-3.cms|deadurl=yes}}</ref> তৰণ আদৰ্শই লিখিছে "এতৰাজ সম্পূৰ্ণভাৱে প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰাৰ। ইয়াত দ্বিমত নাই। লাগিলে সেয়া কাহিনীত তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰৱেশ হওক অথবা সেই দৃশ্যটি যত তেওঁ মুকলিকৈ অক্ষয় কুমাৰক যৌনতাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে অথবা কৰীণাৰ সৈতেই হঁওক, প্ৰিয়ংকাই নিজৰ প্ৰতিভা প্ৰদৰ্শনৰ পূৰ্ণ সুযোগ পায় আৰু তেনে কৰোঁতে তেওঁ চৰিত্ৰটো সম্পূৰ্ণভাৱে বুজি লয়।"<ref name=BH1/> ২০০৫ত তেওঁ ৬খন চিনেমাত অভিনয় কৰে। ইয়াৰে ৪ খন, "ব্লেকমেইল", "কৰম", "য়কী­ন", "বৰসাত"এ ভাল ব্যৱসায় কৰিব নোৱাৰিলে।<ref name=BOI2005/> অৱশ্যে "য়কীন"ত চোপ্ৰাৰ অভিনয় প্ৰসংশিত হয়। ৰেডিফ ডট কমৰ মতে "যদিও তেওঁৰ অংশটি কান্দোনতে সীমাবদ্ধ,প্ৰিয়ংকাইভাল কাম কৰিছে "।<ref>{{cite web|title=Yakeen: Predictable fare|publisher=Rediff.com|url=http://in.rediff.com/movies/2005/jul/01yakeen.htm|date=1 June 2005|accessdate=20September 2012}}</ref> বছৰটোৰ বাকী দুখন ছবি "ৱক্ত : দা ৰেচ এগেইন্ষ্ট টাইম" আৰু "ব্লাফমাষ্টাৰ!" আংশিকভাৱে সফল হয়।<ref name=BOI2005>{{cite web|title=Box Office 2005|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=211&catName=MjAwNQ==|publisher=Box Office India|accessdate=19 October 2010|archiveurl=http://archive.is/0hpM|archivedate=5 June 2012}}</ref> সুভাষ কে ঝাই ব্লাফমাষ্টাৰত তেওঁৰ অভিনয়ৰ বিষয়ে লিখিছে "চোপ্ৰাৰ বেছি কৰিবলগীয়া নাই। কিন্তু যিখিনি কৰিছে সেইখিনি দৰ্শকৰ চকু কাঢ়িছে"।<ref>{{cite web|title=Bluffmaster! review|author=Subhash Jha|url=http://www.glamsham.com/movies/reviews/bluffmaster.asp|accessdate=20 September 2012|archivedate=21 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121021223207/http://www.glamsham.com/movies/reviews/bluffmaster.asp|deadurl=yes}}</ref> ২০০৬ত চোপ্ৰাই ৰাকেশ ৰোশনৰ ২০০৪ চনৰ কল্প-বিজ্ঞান ভিত্তিক ছবি "কোই....মিল গয়া"ৰ পৰৱৰ্তী ছবি "ক্ৰিশ্ব্"ত [[হৃত্তিক ৰোশন]] আৰু [[ৰেখা অভিনেত্ৰী)|ৰেখা]]ৰ লগত অভিনয় কৰে। এই ছবিখন ব্লকবাষ্টাৰ হিছাপে পৰিগণিত হয় আৰু সেই বছৰটিৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref>{{cite web|title=Krrish takes flight at Indian box office |url=http://www.screendaily.com/krrish-takes-flight-at-indian-box-office/4027866.article#|publisher=Screen Daily|author=Udita Jhunjhunwala|date=3 July 2006|accessdate=30 August 2012}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ আপ কি খাতিৰ নামৰ ছবিখনত অক্ষয় খান্না আৰু ডিনো ম'ৰিয়াৰ লগত অভিনয় কৰে। ২০০৬ৰ শেষৰফালে তেওঁ ফাৰহান আখতাৰৰ ডনত [[শ্বাহৰুখ খান]]ৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰে। এইখন ১৯৭৮ চনৰ একে নামৰ ছবিখনৰ ৰিমেক আছিল। পুৰণি ছবিখনত জীনত আমনে অভিনয় কৰা ৰোমা নামৰ চৰিত্ৰত চোপ্ৰাই অভিনয় কৰে। ইয়াৰ বাবে খান আৰু চোপ্ৰাই সমৰ কলাৰ বিশেষ শিক্ষা লয় আৰু ছবিখনত নিজেই ষ্টাণ্ট বোৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news|title=Little film action for female stunt artistes|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-01/mumbai/29492819_1_stunts-film-industry-action-scenes|publisher=''Times of India''|author=Bharti Dubey|date=1 May 2011|accessdate=5 September 2012|archivedate=10 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510085423/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-01/mumbai/29492819_1_stunts-film-industry-action-scenes|deadurl=yes}}</ref> এই ছবিখনে [[ভাৰত]]ৰ লগতে বিদেশতো ভাল ব্যৱসায় কৰে আৰু ব্লকবাষ্টাৰ হিছাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|title=Box Office 2006|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=212&catName=MjAwNg==|publisher=Box Office India|accessdate=26 October 2010|archiveurl=https://archive.ph/20120630164624/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=212&catName=MjAwNg==|archivedate=30 June 2012|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ বাহিৰে সেই বছৰতে তিনিখন চিনেমাত তেওঁ বিশেষ ভূমিকাত অভিনয় কৰে। ২০০৭ত তেওঁ নিখিল আদৱানিৰ ''ছলাম-এ-ইস্ক : এ ট্ৰিবিউট টু লাভ''ত অভিনয় কৰে। এই ছবিখন বিফল হয় আৰু চোপ্ৰা তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে সমালোচিত হয়। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী ছবি ''বিগ ব্ৰাডাৰ''-এও ভাল ব্যৱসায় কৰিব নোৱাৰিলে। ২০০৮ত তেওঁ মুঠতে ৬খন ছবিত অভিনয় কৰে। ইয়াৰে "লাভ ষ্টৰী ২০৫০", "চমকু" ,"ড্ৰোনা" আৰু "গড তুচ্ছী গ্ৰেট হো" বিফল হয়। ইয়াৰ লগে লগে সমালোচক সকলে চোপ্ৰাৰ ভুল ছবি নিৰ্বাচন আৰু অভিনয়ৰ ওপৰত আঙুলি টোঁৱাই। অৱশ্যে "ড্ৰোনা"ত তেওঁৰ অভিনয় প্ৰসংশিত হয়। "দা টাইম্ছ অৱ ইণ্ডিয়া"ৰ সমালোচক নিখত কাজমীৰ মতে "প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰাই আগতে কেতিয়াও নেদেখুওৱা প্ৰতিভা দেখুৱালে"। ===সফলতা অৰ্জন (২০০৮- ১১)=== ====২০০৮-২০০৯==== {{Quote box|width=30em|align=right|quote="মই মধুৰ ভাণ্ডাৰকাৰ আৰু দলটিকেই সমস্ত কৃতিত্ব দিম। ৰাষ্ট্ৰীয় পুৰস্কাৰ দেশৰ সবাতোকৈ ডাঙৰ পুৰস্কাৰ আৰু মই বঁটা পাই সঁচাকৈয়ে সন্মানিত হৈছো। "|source=—'ফেশ্বন'(২০০৮) ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পুৰস্কাৰ লাভ কৰি চোপ্ৰাই এনেদৰে কয়।<ref>{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/Ndtv-Show-Special-Story.aspx?ID=76&StoryID=ENTEN20100127357 |title=Priyanka Chopra bags National award for Fashion |publisher=NDTV |date=23 January 2010 |accessdate=7 September 2012 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} বহুকেইখন বিফল ছবিত অভিনয় কৰাৰ পিছত চোপ্ৰাই মধুৰ ভাণ্ডাৰকাৰৰ [[ফেশ্বন (চলচ্চিত্ৰ)|ফেশ্বন]] ছবিত মেঘনা মাথুৰ নামৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰটিত অভিনয়ৰ সুযোগ পাই। এই [[ফেশ্বন (চলচ্চিত্ৰ)|ছবিখন]] তথা চোপ্ৰাৰ অভিনয় যথেষ্ট প্ৰশংসিত হয় আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পুৰস্কাৰ, শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা আদিকে ধৰি অনেক বঁটা বাহন লাভ কৰে।<ref name="NDTV">{{cite web|title=V K Murthy, Priyanka Chopra receive National Awards |url=http://www.rediff.com/movies/report/national-awards-given-away-to-vk-murthy-priyanka-chopra-bala/20100319.htm|publisher=Rediff.com|date=19 March 2010|accessdate=7 September 2012}}</ref><ref name=nat>{{cite news|title=National Film Awards: Priyanka gets best actress, 'Antaheen' awarded best film|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-01-23/india/28125140_1_national-film-awards-hindi-film-film-on-social-issues|publisher=''Times of India''|date=23 January 2010|accessdate=23 January 2010|archivedate=11 August 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811030431/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-01-23/india/28125140_1_national-film-awards-hindi-film-film-on-social-issues|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=56th National Awards: Priyanka Chopra named Best Actress|url=http://www.zeenews.com/news598399.html|publisher=spicezee|date=24 January 2010|accessdate=24 January 2010}}</ref><ref name=ff3>{{cite news|title=Filmfare: 'Jodha...' bags 5, Priyanka, Hrithik shine|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/specials/filmfare/Filmfare-Jodha-bags-5-Priyanka-Hrithik-shine/articleshow/4205152.cms|publisher=''Times of India''|date=1 March 2009|accessdate=1 March 2009}}</ref> ৰাজীৱ মাচাণ্ডে লিখিছে"চোপ্ৰাৰ অভিনয় যথেষ্ট প্ৰশংসনীয় আৰু তেওঁৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়সমূহৰ এটা"। এই [[ফেশ্বন (চলচ্চিত্ৰ)|চলচ্চিত্ৰ]] খনকেই তেওঁৰ অভিনয় জীৱনৰ টাৰ্ণিং পইণ্ট আখ্যা দিয়া হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.rajeevmasand.com/uncategorized/masands-verdict-fashion-is-all-masala-no-reality/ |title=Masand’s Verdict: Fashion is all masala, no reality |publisher=Rajeevmasand.com |date= |accessdate=3 September 2012 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304034243/http://www.rajeevmasand.com/uncategorized/masands-verdict-fashion-is-all-masala-no-reality/ |deadurl=yes }}</ref> সেই বছৰতে তৰুণ মনচুখানিৰ হাস্যমধুৰ ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰ দোস্তানাত [[অভিষেক বচ্চন]] আৰু জন এব্ৰাহামৰ লগত একেলগে অভিনয় কৰে। এই চলচ্চিত্ৰত দুজন ডেকা ল'ৰাই মহিলা এগৰাকীৰ ঘৰ এটা ভাড়াত পাবলৈ সমকামী হোৱাৰ অভিনয় কৰে আৰু দুয়ো একেজনী ছোৱালীৰ প্ৰেমত পৰে যি তেওঁলোকৰ ৰুমমেট তথা মালিকনী গৰাকীৰ সম্বন্ধীয়। ব্যৱসায়িক দিশত ই যথেষ্ট সফল হয় আৰু ২০০৮ বৰ্ষত অষ্টম সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref name="BO-08">{{cite web|publisher=Box Office India|title=Box Office 2008|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215&catName=MjAwOA==|accessdate=7 August 2009|archiveurl=https://archive.ph/20120525230710/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215&catName=MjAwOA==|archivedate=25 May 2012|deadurl=yes}}</ref> চোপ্ৰাই তেওঁৰঅভিনয় তথা সমগ্ৰ ছবিখনত তেওঁৰ সুন্দৰতাৰ বাবে যথেষ্ট প্ৰশংসা পায়।<ref>{{cite web|title=Dostana, a barrel of laughs|author=Masand, Rajeev|publisher=CNN-IBN|url=http://ibnlive.in.com/news/masands-verdict-dostana-a-barrel-of-laughs/78183-8-17.html|date=14 November 2008|accessdate=19 November 2010|archivedate=14 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114044803/http://ibnlive.in.com/news/masands-verdict-dostana-a-barrel-of-laughs/78183-8-17.html|deadurl=yes}}</ref> ২০০৯ চনত তেওঁ বিশাল ভৰদ্বাজৰ কমিনে ত শ্বাহিদ কাপুৰৰ বিপৰীতে ছুইটী নামৰ মাৰাথী ছোৱালী এজনীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। চলচ্চিত্ৰখনৰ লগতে চোপ্ৰাৰ অভিনয়েও যথেষ্ট প্ৰশংসা পায়। তৰণ আদৰ্শই ইয়াক 'প্ৰথম শ্ৰেণীৰ' বুলি অভিহিত কৰি কৈছে যে "তেওঁ চৰিত্ৰটিৰ লগত সম্পূৰ্ণ সমন্বয় ৰাখিছে আৰু চৰিত্ৰটিৰ মহাৰাষ্ট্ৰীয়তা নিখুঁত ভাৱে ফুটাই তুলিব পাৰিছে"।<ref>{{cite web|title=Kaminey Review|author=Adarsh, Taran|publisher=One India Entertainment|url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/reviews/2009/kaminey-review-130809.html|date=13 August 2009|accessdate=3 September 2012|archivedate=22 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022084606/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/reviews/2009/kaminey-review-130809.html|deadurl=yes}}</ref> অনুপমা চোপ্ৰাৰ মতে "দেৱ-ডিৰ পাৰোৰ পিছত ছুইটী এই বৰ্ষৰ আকৰ্ষণীয় হিৰোইন আৰু ইয়াত প্ৰিয়ংকাৰ অভিনয় অনন্য"। এই অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আন বহুতো বঁটাৰ লগতে একেৰাহে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ অপ্সৰা বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=5th Apsara Awards |url=http://www.apsaraawards.org/5th_apsara_awards_winners.html |publisher=[[Apsara Awards]]|accessdate=3 December 2012}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ আশুতোষ গোৱাৰিকৰৰ ছবি "হোৱাট্ছ য়ৰ ৰাছী?" ত সম্পূৰ্ণ স্পষ্ট ১২টা বেলেগ বেলেগ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি গীণিজ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডত নিজৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref>{{cite news|title=Priyanka Chopra may find a place in Guinness Book|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-09-07/news/28443127_1_priyanka-chopra-guinness-book-actress|work=The Economic Times|date=7 September 2009|accessdate=2 September 2012|archivedate=13 May 2017|archiveurl=https://archive.today/20170513155349/http://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/priyanka-chopra-may-find-a-place-in-guinness-book/articleshow/4983080.cms?intenttarget=no|deadurl=yes}}</ref> এই চলচ্চিত্ৰখন বিফল হয় যদিও চোপ্ৰাৰ অভিনয় সফল হয়। চলচ্চিত্ৰ সমালোচক সুভাষ কে ঝাই কয় "ই এক অনন্য কৃতিত্ব। প্ৰিয়ংকা তেওঁ অভিনয় কৰা বাৰটা চৰিত্ৰতেই প্ৰাণ ঢালিছে। সামৰণিৰ এটা গীতত তেওঁ আটাইকেইটা চৰিত্ৰ একেলগো কৰে। প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰ ব্যক্তিত্ব প্ৰদৰ্শনত তেওঁ সফল হৈছে যিয়ে কাহিনীভাগক এক সমসত্ত্ব গতি প্ৰদান কৰিছে। " ====২০১০-২০১১==== ২০১০ত চোপ্ৰাই যুগল হংসৰাজৰ প্যাৰ ইম্পছিবল ত উদয় চোপ্ৰাৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰে। এই ছবিখন বিফল হয়।<ref>"All India 2010". BoxOffice India. Retrieved 25 March2011.</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ আনন্দৰ অনজানা অনজানিত অভিনয় কৰে। সমালোচকৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত ন'হলেও ই ভাল ব্যৱসায় কৰে<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=366&catName=MjAxMA== |title=Boxofficeindia.com |publisher=Boxofficeindia.com |date= |accessdate=2013-01-30 |archiveurl=https://archive.ph/20120722185823/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=366&catName=MjAxMA== |archivedate=2012-07-22 |deadurl=yes }}</ref> আৰু চোপ্ৰাৰ অভিনয়ে মিশ্ৰিত সহাঁৰি পায়। কোমল নেহতাই কৈছে "প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰাক আবেদনময়ী দেখা হৈছে আৰু তেওঁৰ অভিনয়ো সুন্দৰ"।<ref>{{cite web|url=http://www.koimoi.com/reviews/anjaana-anjaani-review-by-komal-nahta/ |title=‘Anjaana Anjaani’ Review By Komal Nahta |publisher=Koimoi.com |date= |accessdate=2013-01-30}}</ref> [[File:Priyanka_Chopra_Promoting_7_khoon_Maaf.jpg|thumb|left|৭ খুন মাফৰ সংগীত উন্মোচনৰ সময়ত প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা]] ২০১১ত চোপ্ৰাই বিশাল ভৰদ্বাজৰ ৭খুন মাফত ছুছানা এনা-মেৰী জোহান্স নামৰ এগৰাকী ইংগ-ভাৰতীয় মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে যিয়ে প্ৰকৃত প্ৰেমৰ সন্ধানত ৭ জনকৈ পতিক হত্যা কৰে। ইয়াত তেওঁৰ অভিনয় প্ৰশংসিত হয় আৰু তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ সমালোচকৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ লগতে আন বহুতো বঁটা লাভ কৰে।<ref>http://indiatoday.intoday.in/story/filmfare-awards-2012-ranbir-kapoor-vidya-balan-the-dirty-picture-rockstar/1/171157.html</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ ফাৰহান আখতাৰৰ "ডন ২"ত শ্বাহৰুখ খানৰ সৈতে অভিনয় কৰে। এই ছবিখন সফল হয় আৰু চোপ্ৰাৰ অভিনয়ে ভাল সঁহাৰি পায়। দা এক্সপ্ৰেছ ট্ৰিবিউনে লিখিছে "চোপ্ৰাৰ অভিনয় সুন্দৰ আৰু তেওঁক একশ্যন হিৰোইনৰ বাবে সম্পূৰ্ণ সঠিক নিৰ্বাচন বুলিব পাৰি। যেতিয়াই তুমি তেওঁক অনায়াসে বদমাচ চৰিত্ৰকেইটিক প্ৰহাৰ কৰা দেখিবা, তুমি অনুভৱ কৰিবা যে তেঁৱেই বলীউডৰ প্ৰকৃত একশ্যন অভিনেত্ৰী। মই আচৰিত নহ'ম যদিহে তেওঁ পৰৱতীঁ লাৰা ক্ৰফ্ট বা চতুৰ্থ চাৰ্লিছ এঞ্জেল্‌ছ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। " এই ছবিখন ব্লকবাষ্টাৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই ছবিখনে বহুতো ৰেকৰ্ড ভাঙে আৰু ২০১১ত সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref>"Top Overseas Grossers 2011:DON 2 Tops Followed By RA.ONE". Box Office India. 4January 2012. Retrieved 20 September 2012.</ref> ===শেহতীয়া সাফল্য (২০১২- বৰ্তমানলৈ)=== ২০১২ৰ আৰম্ভণিতে প্ৰিয়ংকাই লছ এঞ্জেল্‌ছৰ ক্ৰিয়েটিভ আৰ্টিষ্টছ এজেন্সী (চিএএ) নামৰ অনুষ্ঠান এটাৰ লগত চুক্তিবদ্ধ হয়। এই অনুষ্ঠানটোৱে হলীউদত তেওঁৰ অভিনয়মূলক কাম-কাজ চোৱা-চিতা কৰিব।<ref>{{cite news|title=CAA Signs Its First Bollywood Star|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/bollywood-actress-priyanka-chopra-signed-caa-287524|author=Nyay Bhushan|publisher=''Hollywood Reporter''|date=2 July 2012|accessdate=20 September 2012}}</ref> এই বৰ্ষত তেওঁ প্ৰথমতে কৰণ জোহৰৰ অগ্নিপথত হৃত্তিক ৰোশন,সঞ্জয় দত্ত,আৰু ঋষি কাপুৰৰ লগত অভিনয় কৰে যিখন ১৯৯0 চনৰ একে নামৰ ছবিখনৰ ৰিমেক আছিল। এই ছবিখনে সৰ্বাধিক প্ৰথমদিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ গঢ়ে আৰু ই ব্যৱসায়িক ৰূপে সফল হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/npages.php?page=shownews&articleid=3972&nCat= |title=Top Grossing Of All Time Days By A Single Film |publisher=Boxofficeindia.com |date=28 January 2012 |accessdate=4 February 2012|archiveurl=http://archive.is/6fgq|archivedate=24 July 2012}}</ref> বহুকেইজন সমালোচকে চোপ্ৰাৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰে। মায়ংক শেখৰে কৈছে "পুৰুষ কেন্দ্ৰিক ছবি এখনত চোপ্ৰাৰ স্থিতি যথেষ্ট সবল"।<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Mayank-Shekhar-s-review-Agneepath/Article1-802542.aspx|title=Mayank Shekhar's review: Agneepath|author=Mayank Shekhar|work=Hindustan Times|date=26 January 2012|accessdate=10 September 2012|archivedate=27 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120127222630/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Mayank-Shekhar-s-review-Agneepath/Article1-802542.aspx|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Agneepath/movie-review/11640168.cms|title=Agneepath movie review|work=''Times Of India''|author=Avijit Ghosh|date=26 January 2012 |accessdate=10 September 2012}}</ref> কোমল নাহতাই লিখিছে "চোপ্ৰা এই তুলনামূলক ভাৱে সৰু চৰিত্ৰটিৰ মাজেদিও জিলিকি উঠিছে। তেওঁ কালীৰ চৰিত্ৰটিৰ লগত ন্যায় কৰিছে। তেওঁৰ নৃত্যসমূহো সুন্দৰ আৰু আবেগবিহ্বল দৃশ্যসমূহতো তেওঁৰ অভিনয় অনন্য"।<ref>{{cite web|url=http://www.koimoi.com/reviews/agneepath-review/|title=Agneepath Movie Review|publisher=koimoi.com|author=Komal Nahta|date=26 January 2012|accessdate=20 September 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-movie-review-agneepath-2792259.html|title=Movie Review: Agneepath|publisher=Daily Bhaskar|date=26 January 2012|accessdate=20 September 2012|archivedate=16 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120716093902/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-movie-review-agneepath-2792259.html|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰপিছত তেওঁ তিনিটা যুগত বিস্তৃত এটা প্ৰেম কাহিনীৰ ভিত্তিত নিৰ্মিত কুনাল কোহলীৰ "তেৰি মেৰি কাহানী"ত অভিনয় কৰে। এই ছবি খনে মিশ্ৰিত সঁহাৰি লাভ কৰে যদিও শ্বাহিদ কাপুৰৰ লগত তেওঁৰ কেমিষ্ট্ৰী প্ৰশংসিত হয়। তৰণ আদৰ্শই লিখিছে "১৯১০ৰ আৰাধনাই হওক বা ১৯৬০ৰূখচাৰ বা ২০১২ৰ ৰাধাই হওক,প্ৰতিটো চৰিত্ৰত তেওঁৰ অভিনয় জীৱন্ত। অৱশ্যে ব্যক্তিগত ভাৱে মই আৰাধনা চৰিত্ৰটো সবাতোকৈ ভাল পাইছো।"<ref>{{cite web|author=Adarsh, Taran|title= Teri Meri Kahaani Review|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/551914|publisher=Bollywood Hungama|date=22 Jun 2012|accessdate</ref>অৱশ্যে ব্যৱসায়িক দিশত ছবিখন সিমান সফল নহ'ল।<ref>{{cite web|title=Teri Meri Kahaani Box office collections|url=http://www.boxofficeindia.com/overdetail.php?page=shownews&articleid=4666&nCat= |date=11 July 2012|accessdate=20 September 2012|archiveurl=http://archive.is/C62ZQ|archivedate=2 January 2013}}</ref> [[File:Priyanka Chopra, Ranbir Kapoor at the launch of 'Barfi!' promo 05.jpg|thumb|right|বৰ্ফি চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত ৰণবীৰ কাপুৰৰ সৈতে প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা]] ২০১২ ছেপ্টেম্বৰত চোপ্ৰাই [[ৰণবীৰ কাপুৰ]] আৰু ইলিয়ানা ডিক্ৰুজৰ লগত অনুৰাগ বাসুৰ "[[বৰ্ফি! (২০১২ চলচ্চিত্ৰ)|বৰ্ফি!]]"ত অভিনয় কৰে য'ত তেওঁ অষ্টিয়া ৰোগত ভোগা ঝিলমিল চেটাৰ্জীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এই চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ আগতে তেওঁ বহুকেইখন মানসিক চিকিৎসালয়লৈ গৈ অষ্টিয়াত ভোগা ৰোগী কিছুমানক সাক্ষাৎ কৰে। তেওঁ কয় "মই চৰিত্ৰটিত অভিনয় কৰাৰ আগেয়ে কিছু অধ্যয়ন কৰি ল'ব লগা হৈছিল কাৰণ ভাৰতত অষ্টিজম সম্বন্ধে সজাগতা তেনেই কম"।<ref>{{cite web|title=What is Priyanka Chopra’s Kottayam connection?|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/interview_what-is-priyanka-chopras-kottayam-connection_1740013|publisher=DNA India|author=Mahalakshmi Prabhakaran|date=12 September 2012|accessdate=15 September 2012}}</ref> ছবিখন অভাৱনীয় ভাৱে সফল হয় আৰু বহুকেইজন সমালোচকে ইয়াক প্ৰিয়ংকাৰ এতিয়ালৈ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অভিনয় আখ্যা দিয়ে। ইয়াৰ বাবে চোপ্ৰাই ফিল্মফেয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ মনোনয়ন পায়।<ref>{{cite news|title=58th Idea Filmfare Awards nominations are here!|url=http://www.filmfare.com/news/58th-idea-filmfare-awards-nominations-are-here-2123.html|work=Filmfare Magazine|date=13 January 2013|accessdate=13 January 2013}}</ref> [[বৰ্ফি]]ক ৮৫সংখ্যক [[অস্কাৰ বঁটা|একাডেমী এৱাৰ্ডছৰ]] বাবে ভাৰতৰ পৰা প্ৰেৰণ কৰা হয় যদিও ই প্ৰতিযোগিতাৰ দৌৰত বাহিৰ হয়।<ref>{{cite news|title=‘Barfi!’ to represent India at Oscars|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-23/news-interviews/34040221_1_rajmouli-s-eega-official-entry-anhey-ghorhey-da-daan|author=Dubey, Bharti|work=The Times of India|date=22 September 2012|accessdate=23 September 2012|archivedate=7 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121007075519/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-23/news-interviews/34040221_1_rajmouli-s-eega-official-entry-anhey-ghorhey-da-daan|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ পিছত চোপ্ৰা অভিনীত 'দিৱানা ম্যে দিৱানা' মুকলি হ’ব যাৰ চিত্ৰগ্ৰহণ চাৰি বছৰ আগতে হৈ গৈছে। বৰ্তমান তেওঁ হৃত্তিক ৰোশন, [[বিবেক ওবেৰয়]] আৰু কংগণা ৰাণাৱটৰ লগত ২০০৬ ৰ "ক্ৰিশ্ব" ছবিৰ প্ৰিকুৱেল "ক্ৰিশ্ব ৩"ৰ কামত ব্যস্ত আছে য'ত তেওঁ প্ৰিয়াৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref>{{cite news|author=Dubey, Rachana|title=Hrithik, Priyanka pair up again!|url=http://www.hindustantimes.com/Hrithik-Priyanka-pair-up-again/Article1-641497.aspx|work=Hindustan Times|date=22 December 2010|accessdate=22 December 2010|archivedate=26 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101226021859/http://www.hindustantimes.com/Hrithik-Priyanka-pair-up-again/Article1-641497.aspx|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ অপূৰ্ব লাখিয়াৰ "জঞ্জীৰ"ত নৱাগত ৰাম চৰণ তেজ ৰ লগত অভিনয় কৰিব যিখন ১৯৭৩ চনৰ একে নামৰ বোলছবিৰ ৰিমেক। একতা কাপুৰৰ ছবি "মিলান টকিজ" ত অভিনয় কৰিবলৈও তেওঁ চুক্তিবদ্ধ হৈছে।<ref name=mt>{{cite news|title=Priyanka Chopra and Ekta Kapoor, the new friends in B-town|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Priyanka-Chopra-and-Ekta-Kapoor-the-new-friends-in-B-town/Article1-932376.aspx|author=Singh, Prashant|work=Hindustan Times|date=19 September 2012|accessdate=20 September 2012|archivedate=22 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120922021804/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Priyanka-Chopra-and-Ekta-Kapoor-the-new-friends-in-B-town/Article1-932376.aspx|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-21/news-interviews/34607434_1_priyanka-chopra-milan-talkies-tigmanshu-dhulia|title=Ekta Kapooy teams up with Priyanka Chipra|work=The Times of India|date=21 October 2012|accessdate=25 October 2012|archivedate=10 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510070015/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-21/news-interviews/34607434_1_priyanka-chopra-milan-talkies-tigmanshu-dhulia|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ [[য়শ ৰাজ ফিল্মছ]]ৰ বেনাৰত আলি আব্বাছ জাফাৰৰ "গুণ্ডে"ত অৰ্জুন কাপুৰ আৰু ৰণবীৰ সিঙৰ সৈতে অভিনয় কৰিব।<ref name=gd>{{cite news |title=Priyanka Chopra joins 'Gunday' gang |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-16/news-interviews/34497456_1_gunday-breakers-and-coal-thieves-bikram-and-bala |work=The Times of India |date=16 October 2012 |accessdate=25 October 2012 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/news/1575554/Priyanka-Chopra-confirmed-for-YRFs-Gunday |title=Priyanka Chopra confirmed for YRF's Gunday |publisher=Bollywood Hungama|accessdate=25 October 2012}}</ref> তদুপৰি চোপ্ৰাই সঞ্জয় লীলা ভান্সালিয়ে বিশ্ব বক্সিং চেম্পিয়ন মেৰী কমৰ জীৱনৰ আধাৰত নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লোৱা ছবিখনতো মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰিব। ইয়াৰ বাবে তেওঁ মেৰী কমৰ সৈতে কিছু সময় কটাব আৰু চাৰি মাহৰ বক্সিং প্ৰশিক্ষণো গ্ৰহণ কৰিব।<ref name=kom>{{cite news |author=Mumbai Mirror |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-28/news-interviews/35387423_1_priyanka-chopra-mary-kom-olympic-medallist |title=Priyanka Chopra to live like Mary Kom |work=The Times of India |date=28 November 2012 |accessdate=28 November 2012 |archivedate=10 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510085904/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-28/news-interviews/35387423_1_priyanka-chopra-mary-kom-olympic-medallist |deadurl=yes }}</ref> ডিজনীৰ "কাৰ্ছ" আৰু "কাৰ্ছ ২" ৰ শাৰীৰ পৰৱৰ্তী ছবি "প্লেঞ্ছ" ত কণ্ঠ প্ৰক্ষেপ কৰিব বুলিও চোপ্ৰাই নিশ্চিত কৰিছে।<ref name="animation">{{cite news|title=Priyanka Chopra lends voice for Hollywood animated film Planes|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Hollywood/Priyanka-Chopra-lends-voice-for-Hollywood-animated-film-Planes/Article1-1025634.aspx|work=Hindustan Times|date=13 March 2013|accessdate=13 March 2013|archivedate=14 March 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130314100101/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Hollywood/Priyanka-Chopra-lends-voice-for-Hollywood-animated-film-Planes/Article1-1025634.aspx|deadurl=yes}}</ref> ==অন্যান্য প্ৰচেষ্টা== ===সংগীত কেৰিয়াৰ=== চোপ্ৰাই প্ৰায়েই বিভিন্ন সাক্ষাৎকাৰত গান গাবলৈ তেওঁৰ মনত থকা প্ৰবল হাবিয়াসৰ কথা প্ৰকাশ কৰি আহিছে আৰু খিতাপ জয়ৰ কালছোৱাত নিজৰ গায়কী প্ৰতিভা ব্যৱহাৰো কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Priyanka Chopra’s Foray Into Music with Lady Gaga’s Management|url=http://divanee.com/2011/08/11/priyanka-chopras-foray-into-music-with-lady-gaga%E2%80%99s-management/|author=Saniya Tabani|publisher=Divanee.com|date=11 August 2011|accessdate=31 August 2012|archivedate=3 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903012220/http://divanee.com/2011/08/11/priyanka-chopras-foray-into-music-with-lady-gaga%E2%80%99s-management/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ কয় "মই সংগীত ভাল পাওঁ কাৰণ মই ইয়াৰ লগতেই ডাঙৰ দীঘল হৈছো আৰু মোৰ দেউতালৈ ধন্যবাদ যিয়ে গান গাই ভাল পায়। আমি ৰাতিপুৱা গান শুনিয়েই সাৰ পাওঁ। মই পঢ়িবলৈ জনাৰ আগতেই গান গাবলৈ হে জানিছিলোঁ"।<ref>{{cite news|title=Berlin 2012: Priyanka Chopra Talks About Movies Transcending Cultural and Language Barriers (Q&A)|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/berlin-2012-priyanka-chopra-talks-291369|publisher=''Hollywood Reporter''|author=Nyay Bhushan|date=15 February 2012|accessdate=5 September 2012}}</ref>তামিল চলচ্চিত্ৰ থামিজান(২০০২)ৰ 'Ullathai Killadhe' গীতটিত কণ্ঠদান কৰি তেওঁ সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনত খোজ পেলায়।<ref>{{cite news|title=Ushering in the new year|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2002/04/12/stories/2002041201610800.htm|publisher=''The Hindu''|date=12 April 2002|accessdate=30 August 2012|archivedate=4 July 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030704153603/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2002/04/12/stories/2002041201610800.htm|deadurl=yes}}</ref> পিছত তেওঁ অভিনয়ত মনোনিবেশ কৰাৰ উদ্দ্যেশ্যে কৰম(২০০৫) বোলছবি খনত "তিনকা তিনকা" গীতটি গাবলৈ অমান্তি হয় আৰু পিছত [[দূৰদৰ্শন]]ৰ অনুষ্ঠান সা ৰে গা মা পাত গীতটি পৰিবেশন কৰে।<ref>{{cite news|title=Priyanka sings live on TV!|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-24/tv/28237147_1_playback-piggy-chops-priyanka-chopra|work=''Times of India''|date=24 September 2010|accessdate=4 April 2011|archivedate=10 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510085351/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-24/tv/28237147_1_playback-piggy-chops-priyanka-chopra|deadurl=yes}}</ref> ২০১১ৰ আগষ্টত চোপ্ৰাই বিশ্বৰ অগ্ৰণী প্ৰতিষ্ঠান য়ুনিভাৰ্চেল মিউজিক গ্ৰুপ আৰু দেশীহিট্চৰ লগত এক বিশ্বযোৰা বাণীবন্ধন চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে। এই অনুসৰি তেওঁ নিজৰ প্ৰথম এলবামটি উত্তৰ আমেৰিকাত দেশীহিট্চৰ সৈতে ইণ্টাৰস্কোপ ৰেকৰ্ডছৰ দ্বাৰা আৰু বিশ্ব বজাৰত আইলেণ্ড ৰেকৰ্ডছ য়ুকে(ভাৰতত য়ুনিভাৰ্চেল মিউজিক ইণ্ডিয়া) দ্বাৰা মুকলি কৰিব।<ref name=HR1>{{cite news|title=Universal Music Group Signs Bollywood Star Priyanka Chopra to Global Deal|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/universal-music-group-signs-bollywood-219569|work=''Hollywood Reporter''|author=Nyay Bhushan|date=5 August 2011|accessdate=31 August 2012}}</ref> বিশ্বজুৰি তেওঁৰ সংগীত কেৰিয়াৰ পৰিচালনা কৰিবলৈ চোপ্ৰাই এটম ফেক্টৰীৰ চি.ই.অ' ট্ৰয় কাৰ্টাৰক নিযুক্ত কৰিছে। উল্লেখনীয় যে এওঁ লেডী গাগাৰো প্ৰবন্ধক। তেওঁ কয় "মোৰ বহুদিনীয়া এক সপোন বাস্তৱায়িত হোৱাৰ পথত। মোৰ সংগীতক বিশ্বৰ দৰবাৰত উপস্থাপন কৰিবলৈ পাই মই খুবেই উৎকণ্ঠিত।"<ref name=HR1/> বৰ্তমান এই এলবামটিৰ কাম চলি আছে আৰু ডিচেম্বৰ ২০১২ ই মুক্তি লভা কথা।<ref>{{cite web|title=Priyanka Chopra unveils the first look of her debut music album|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?ID=265680&subcatg=&keyword=music&nid=265680|publisher=NDTV|author=Sarika Sharma|date=11 September 2012|accessdate=12 September 2012|archivedate=13 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120913212123/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?ID=265680&subcatg=&keyword=music&nid=265680|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰে প্ৰথমটি একক 'ইন মাই চিটি' যোৱা ১৩ ছেপ্তেম্বৰত মুকলি হয়<ref name="bollywoodlife1"/> য'ত ৰেপাৰ ৱিল.আই.এমে অংশগ্ৰহণ কৰিছে আৰু যাক প্ৰযোজনা কৰিছে ৰেড॰ৱানে। যিহেতু চোপ্ৰাই তেওঁৰ ভাৰতীয় অনুৰাগী সকলে গানটো প্ৰথমতে শুনাটো বিচাৰিছিল,গতিকে ই [[ভাৰত]]ত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]তকৈ ১২ঘণ্টা আগতে মুকলি হয়। জীৱনত তেওঁ ডাঙৰ দীঘল হোৱা বহুতো চহৰ আৰু এখন সৰু চহৰৰ পৰা জগতবিখ্যাতহ'বলৈ তেওঁ কৰা যাত্ৰাই গীতটিৰ প্ৰেৰণা। মুকলি হোৱাৰ কিছু মিনিট পিছতে ই টুইটাৰত এক নম্বৰ হৈ পৰে।<ref>{{cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-09-13/news/33816957_1_atom-factory-priyanka-chopra-troy-carter|title=Priyanka Chopra releases single 'In my City', trends to number one position on Twitter|author=Raghavendra, Nandini|date=13 September 2012|accessdate=20 September 2012|work=The Economic Times|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304231004/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-09-13/news/33816957_1_atom-factory-priyanka-chopra-troy-carter|deadurl=yes}}</ref> প্ৰথম সপ্তাহতে ১৩০,০০০ কপি বিক্ৰীৰে এই গীতটি ব্যৱসায়িক ভাৱে সফল হয়। ,<ref name="latimes">{{cite news|url=http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-1120-bollywood-pop-20121120,0,2846658,full.story|title=Bollywood's Priyanka Chopra as pioneering pop act in U.S.|last=Kennedy|first=Gerrick D.|date=20 November 2012|accessdate=7 December 2012|work=[[Los Angeles Times]]|archivedate=27 January 2013|archiveurl=https://archive.ph/20130127164155/http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-1120-bollywood-pop-20121120,0,2846658,full.story|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=Was too shy to sing in Bollywood: Priyanka Chopra |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_was-too-shy-to-sing-in-bollywood-priyanka-chopra_1756161 |work=Daily News and Analysis|date=25 October 2012|accessdate=14 December 2012}}</ref> " ইন মাই চিটি"ৰ বাবে ৱৰ্ল্ড মিউজিক এৱাৰ্ডত শ্ৰেষ্ঠ মহিলা শিল্পী,শ্ৰেষ্ঠ গীত আৰু শ্ৰেষ্ঠ ভিডিঅ' ৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। .<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Music/Priyanka-Chopra-nominated-for-World-Music-Awards/Article1-970798.aspx|title=Priyanka Chopra nominated for World Music Awards|work=Hindustan Times|date=10 December 2012|5=accessdate|6=10 December 2012|access-date=30 January 2013|archivedate=29 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130129044024/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Music/Priyanka-Chopra-nominated-for-World-Music-Awards/Article1-970798.aspx|deadurl=yes}}</ref> অক্টোবৰ,২০১২ত তেওঁ পিপল্ছ চইজ এৱাৰ্ডত বেষ্ট ইণ্টাৰনেছনেল ডেব্যু এৱাৰ্ড লাভ কৰে।<ref name=pca>{{cite web|title=Gorgeous Chopra Sisters: Priyanka And Parineeti Perform At People’s Choice Awards |url=http://businessofcinema.com/news/gorgeous-chopra-sisters-priyanka-and-parineeti-perform-at-peoples-choice-awards/53236 |publisher=Business of Cinema|date=31 October 2012|accessdate=28 December 2012}}</ref> ২০১২ত চোপ্ৰাই আমেৰিকান ডিস্ক জকী তথা প্ৰযোজক দ্য চেইনস্ম'কাৰৰ "ইৰেজ" শীৰ্ষক গীতটিত 'ফিচাৰ্ড আৰ্টিষ্ট' হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে যিটো ৪ ডিচেম্বৰত আই ট্যুনত মুকলি হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/%22priyanka-chopra-features-in-chainsmokers-album%22/1034894/ |title=Priyanka Chopra features in 'Chainsmokers' album |work=The Indian Express |date=22 November 2012 |accessdate=27 November 2012}}</ref><ref name="iTunes release">{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/erase-feat.-priyanka-chopra/id580669727|title=Erase ft. Priyanka Chopra&nbsp;– Single by The Chainsmokers|publisher=[[iTunes Store]]|accessdate=5 December 2012}}</ref> উল্লেখ্য যে ২৯ জানুৱাৰী,২০১২ত "ইন মাই চিটি"ৰ আনুষ্ঠানিক ভিডিঅ'ই মুক্তি লাভ কৰিছে। ===টেলিভিছন আৰু মঞ্চজগত=== [[File:IPL_5_pohoto(10).jpg|thumb|right|২০১২ত [[ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ]]ৰ পঞ্চম সংস্কৰণৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা অৱস্থাত প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা]] ২০১০ চনত চোপ্ৰা কালাৰ্ছ চেনেলৰ খতৰো কে খিলাড়ীৰ আঁত ধৰোঁতা হয়। বিভিন্ন বিপদজনক দৃশ্যত তেওঁ নিজেই অভিনয় কৰে। এই অনুষ্ঠানটি সফল হয়।<ref>{{cite web|author=Indo-Asian News Service|title=Khatron Ke Khiladi 3 TRPs break record|url=http://www.hindustantimes.com/Khatron-Ke-Khiladi-3-opening-TRP-ratings-breaks-record/Article1-600561.aspx|work=Hindustan Times|date=15 September 2010|accessdate=28 September 2010|archivedate=18 September 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100918001655/http://www.hindustantimes.com/Khatron-Ke-Khiladi-3-opening-TRP-ratings-breaks-record/Article1-600561.aspx|deadurl=yes}}</ref> ইয়াত তেওঁৰ কামেও প্ৰশংসা পাই আৰু তেওঁ সবাতোকৈ প্ৰভাৱশালী টেলিভিছন অভিষেকৰ ইণ্ডিয়ান টেলি এৱাৰ্ড লাভ কৰে।<ref>{{cite news|title=The Tenth Indian Telly Awards|url=http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k10/winners.php|publisher=Telly Awards|accessdate=5 September 2012|archivedate=16 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131016040245/http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k10/winners.php|deadurl=yes}}</ref> চোপ্ৰাই প্ৰায়েই বিভিন্ন মঞ্চত অভিনয় কৰে। ২০০৪ ত তেওঁ শ্বাহৰুখ খান,ৰাণী মুখাৰ্জী,ছেইফ আলী খান আদিৰ লগত গোটেই বিশ্বজুৰি ১৯টা মঞ্চ প্ৰদৰ্শন সামৰি লোৱা এক কনচাৰ্ট টুৰত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web|title=Temptation 2004|url=http://www.sify.com/movies/Temptation-2004-imagegallery-events-jdwmFcichfa.html?html=5|publisher=sify.com|accessdate=19 March 2011}}</ref> ২০১১ ত চোপ্ৰাই শ্বাহৰুখ খান,শ্বাহিদ কাপুৰ আদিৰ লগত ভাৰত দঃ আফ্ৰিকাৰ মাজত থকা সম্পৰ্কৰ ১৫০ বছৰীয়া বৰ্ষপুৰ্তিত ডাবলিনত অনুষ্ঠিত এক বন্ধুত্বপূৰ্ণ কনচাৰ্টত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web|title=Celebrities galore at 150th anniversary in SA|url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/gupshup/2011/anil-shahrukh-priyanka-anniversary-050111.html|publisher=One India|date=5 January 2011|accessdate=5 September 2012|archivedate=22 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022084635/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/gupshup/2011/anil-shahrukh-priyanka-anniversary-050111.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১২ ত তেওঁ [[ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ]]ৰ পঞ্চম সংস্কৰণৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত তেওঁ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|author=Dwaipayan Datta|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl-2012/news/IPL-2012-Opening-Ceremony-IPL-party-begins-with-star-studded-opening-ceremony-as-fans-swoon/articleshow/12524604.cms |title=IPL 2012 Opening Ceremony: IPL party begins with star-studded opening ceremony as fans swoon|publisher="Times of India"|date=4 April 2012|accessdate=14 September 2012}}</ref> ২০০৭ চনত মিছ ইণ্ডিয়া প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ বিচাৰক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ২০০৯ মিছ ইণ্ডিয়া প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ প্ৰদৰ্শনকাৰী হিচাপে ভাগ লয় তথা [[মিছ ৱৰ্ল্ড ২০০৯]] ত বিচাৰকো হয়।<ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/Miss+World+will+not+change+the+world:+Priyanka+Chopra/1/74933.html |title=Miss World will not change the world: Priyanka Chopra |publisher=India Today |date=14 December 2009 |accessdate=9 September 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/Priyanka+is+my+lucky+charm:+Pooja/1/74621.html |title=Priyanka is my lucky charm: Pooja |publisher=India Today |date=11 December 2009 |accessdate=9 September 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/Miss+World+will+not+change+the+world:+Priyanka+Chopra/1/74933.html |title=Miss World will not change the world: Priyanka Chopra : India @ Miss World '09, News - India Today |publisher=Indiatoday.intoday.in |date=2009-12-14 |accessdate=2013-01-30}}</ref> ===স্তম্ভলিখন=== ২০০৯ চনৰ পৰা চোপ্ৰাই হিন্দুস্তান টাইমছ ত 'দা প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা ক'লম' শীৰ্ষক এলানি প্ৰবন্ধ লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই কাম কৰাৰ আনন্দপ্ৰকাশ কৰি তেওঁ কয় "মই মানুহজনী খুবেই ব্যক্তিগত আৰু এনেদৰে মোৰ অনুভৱ বোৰ প্ৰকাশ কৰিব পাৰিম বুলি ভবাই নাছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়াই মই লিখিবলৈ বহোঁ,মোৰ অভ্যন্তৰীণ চিন্তাবোৰ প্ৰকাশ হয়।"<ref>{{cite news |title=Priyanka Chopra turns 50 |url=http://www.hindustantimes.com/Lifestyle/CelebWatch/Priyanka-Chopra-turns-50/Article1-512840.aspx |publisher=''Hindustan Times'' |author=Priyanka Chopra |date=26 February 2102 |accessdate=5 September 2012 |archivedate=19 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130819000208/http://www.hindustantimes.com/Lifestyle/CelebWatch/Priyanka-Chopra-turns-50/Article1-512840.aspx |deadurl=yes }}</ref> ২০০৯ৰ মাৰ্চত এই লিখা পঢ়ি মতামত আগবঢ়োৱা কেইবাজনো পঢ়ুৱৈৰ লগত তেওঁ ব্যক্তিগতভাৱে যোগাযোগ কৰিবলৈ মনস্থ কৰে। তেওঁ কয় "ইয়াৰ দ্বাৰা মই প্ৰমাণ কৰিব বিচাৰোঁ যে সেই লিখনী সমূহ মোৰেই আৰু প্ৰতি সপ্তাহে মোলৈ অহা অসংখ্য চিঠিবোৰ ময়েই পঢ়ো"।<ref>{{cite news|title=Hi, it’s Priyanka|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Hi-it-s-Priyanka/Article1-388701.aspx|publisher=''Hindustan Times''|author=Neha Sharma and Garima Sharma|date=12 March 2009|accessdate=5 September 2012|archivedate=13 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130513065918/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Hi-it-s-Priyanka/Article1-388701.aspx|deadurl=yes}}</ref> ২০১০ত এই প্ৰবন্ধলানি শেষ হয় যদিও তেওঁ লিখিবলৈ এৰি দিয়া নাই। আগষ্ট ২০১২ৰ টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া ত তেওঁ 'নো ৱ'মেন ইন মুম্বাই ফিল্ছ ছেফ এনী লংগাৰ' শীৰ্ষক এক প্ৰবন্ধ লিখে।<ref name="TOI coulmn">{{cite news|title=No woman in Mumbai feels safe any longer: Priyanka Chopra |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/No-woman-in-Mumbai-feels-safe-any-longer-Priyanka-Chopra/articleshow/15545055.cms|publisher=''Times of India''|author=Priyanka Chopra |date=19 August 2012|accessdate=5 September 2012}}</ref> ইয়াত তেওঁ ২৫ বছৰীয়া পল্লৱী পুৰকায়স্থৰ কথা লিখে যাক তেওঁ ডন ২ৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত লগ পাইছিল।<ref>{{cite news|title=No Woman In Mumbai Feels Safe Any Longer: Priyanka Chopra|url=http://www.svnnews.net/no-woman-in-mumbai-feels-safe-any-longer-priyanka-chopra/|publisher=svnnews.org|date=18 August 2012|accessdate=6 September 2012|archivedate=16 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121016135923/http://www.svnnews.net/no-woman-in-mumbai-feels-safe-any-longer-priyanka-chopra/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ কয় "আমি এইটো হ'ব দিব নোৱাঁৰো। যেনেকৈয়ে নহওক আমি এইটো নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে পল্লৱীৰ লগত যি হ'ল সেইটো যাতে আন কাৰোৰে লগত নহয়....আমি মনত ৰাখিব লাগিব যে আমি মহিলাসকল নৱ ভাৰতৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈ আহিছোঁ। স্বাধীন যুৱতীসকলৰ দক্ষতা আৰু আত্মবিশ্বাসৰ পৰাহে প্ৰকৃত শক্তি আহে। ইয়াক পাহৰা উচিত নহয়"।<ref name="TOI coulmn" /> ===লোকহিতকৰ কাম কাজ=== চোপ্ৰাই বিভিন্ন দান বৰঙনিমূলক সংস্থাক সমৰ্থন জনাই আৰু ইয়াৰ ভিতৰত এনডিটিভি ৰ গ্ৰীণান্থনো আছে যিয়ে মানুহক পৰিবেশ-মিত্ৰ হোৱাত সহায় কৰাৰ লগতে গাওঁ সমূহত বিদ্যুৎ সংযোগ হৈছে নে নাই লক্ষ্য কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2011/06/09/stories/2011060951860400.htm |title=Metro Plus Kochi / People : Green agenda |publisher=''The Hindu'' |date=9 June 2011 |accessdate=28 September 2011 |location=Chennai, India}}</ref> ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৫ ত তেওঁ ২০০৪ চনৰভাৰতীয় মহাসাগৰত হোৱা ভূমিকম্পত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা লোকসকলৰ বাবে পুঁজি সংগ্ৰহ কৰিবলৈ অন্যান্য বলিউদ তাৰকাসকলৰ লগত হেল্প! নামৰ অনুষ্ঠানএটাত ভাগ লয়।<ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1050208/asp/nation/story_4351693.asp |title=Bollywood unites to present caring face |publisher=''The Telegraph'' |date=8 February 2005 |accessdate=13 December 2011}}</ref> ২০০৬ চনত ইবেই(eBay)ইণ্ডিয়াই এক অনলাইন নিলামঅনুষ্ঠান পাতে য'ত বিজেতা জনে প্ৰিয়ংকাৰ সৈতে এটা দিন কটোৱাৰ সুযোগ পাব আৰু সংগৃহীত পুঁজি নন্থী কলি নামৰ এটা সংস্থালৈ যাব যিয়ে গাওঁ আৰু নগৰত কন্যা শিশু সকলৰ শিক্ষাৰ অৰ্থে কাম কৰে। ২০০৭ চনত তেওঁ এন ডি টি ভি ৰ জয় জোৱান অনুষ্ঠানৰ অধীনত ১৯৬০ চনৰ ভাৰত-চীন যুদ্ধৰ এক প্ৰয়োজনীয় ঘাটি টেংগা প্ৰদৰ্শন কৰি তাৰ জোৱান সকলৰ মনোবল বৃদ্ধিৰ চেষ্টা চলায়। ২০০৯ত চোপ্ৰাই এলাৰ্ট ইণ্ডিয়া নামৰ অনুষ্ঠান এটাৰ বাবে কুষ্ঠৰোগ সম্পৰ্কে সজাগতা অনাৰ বাবে এক তথ্যচিত্ৰত অভিনয় কৰে। তেওঁ স্ত্ৰী শিক্ষা,শিশু কন্যা হত্যা,কন্যা ভ্ৰুণ হত্যা আদিৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈও বিভিন্ন কাম কৰে। ২০১০ত চোপ্ৰাই 'ৱেভ' নামৰ অনুষ্ঠানৰ লগত হাত মিলাই যিয়ে মহিলা সকলৰ উন্নয়নৰ হকে কাম কৰে। গোটেই বিশ্বত শিশুৰ উন্নয়নৰ বাবে য়ুনিচেফে কৰা কাম-কাজৰ প্ৰতি সহযোগ আগবঢ়োৱা বাবে চোপ্ৰাক ২০১০ চনত য়ুনিচেফৰ "গুডৱিল এম্বেচেদৰ " পতা হয়। এন ডি টি ভিৰ গ্ৰীণান্থনৰ চতুৰ্থ সংস্কৰণৰ আৰম্ভণি হিচাপে চোপ্ৰাই আগ্ৰাৰ যমুনা নদী খনি পৰিষ্কাৰ কৰে। অভিনেতা মিলিন্দ সুমন,মন্ত্ৰী অভিষেক মিশ্ৰা,স্থানীয় সংস্থাসমূহ আৰু বহুতো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে এই কাৰ্য্যত সহযোগ আগবঢ়াই। গোটেই কাৰ্য্যসূচী সমাপ্ত হ'বলৈ প্ৰায় এঘণ্টা লাগে। [[File:Priyanka_Chopra_walks_for_Manish_Malhotra_%26_Shaina_NC%27s_show_for_CPAA_01.jpg|thumb|left|ডিজাইনাৰ মনীষ মালহোট্ৰাৰ সৈতে প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা]] জুলাই,২০১২ত চোপ্ৰাই ডিজাইনাৰ মনীষ মালহোট্ৰা আৰু চাইনা এন.চি.য়ে কেন্সাৰ ৰোগীৰ হকে কাম কৰে সংগঠন এটাৰ সহায়ৰ অৰ্থে পতা ফেশ্বন শ্ব' ত অংশগ্ৰহণ কৰে। [[য়ুনচেফ]]ৰ "গুডৱিল এম্বেচেদৰ" হিচাপে চোপ্ৰাই নিজৰ সকলো অংগ দান কৰিছে আৰু আনকো কৰিবলৈ উৎসাহ যোগায়। তেওঁ কয় "যেতিয়া মোৰ দেউতাক এটা অংগৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ সম্ভাৱনাই দেখা দিলে তেতিয়াহে মই অংগদানৰ মহত্ত্ব বুজিলো। অংগ এটা দান কৰি তুমি প্ৰকৃততে এটা জীৱন ৰক্ষা কৰিব পাৰিবা। গতিকে অংগদান কৰা,এটা পৰিৱৰ্তন আনা,এটা জীৱন বচোৱা" ==স্বাক্ষৰিত চুক্তিসমূহ== চোপ্ৰাই এতিয়ালৈকে অসংখ্য বাণিজ্যিক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছে আৰু বলীউডত এই ক্ষেত্ৰত এক প্ৰকাৰ শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছে।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-13/news-interviews/28685915_1_ad-revenue-ad-vantage-endorsement|title=Ad-vantage B-Town bombshells|work=''The Times of India''|date=13 March 2011|accessdate=20 March 2011|archivedate=21 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130521140632/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-13/news-interviews/28685915_1_ad-revenue-ad-vantage-endorsement|deadurl=yes}}</ref> ২০০৯ত এডএক্স ইণ্ডিয়াই চলোৱা এক সমীক্ষাত তেওঁ বাণিজ্যিক চুক্তি স্বাক্ষৰৰ ক্ষেত্ৰত শ্বাহৰুখ খানৰ পিছতেই স্থান লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/priyanka-chopra-queen-of-endorsements-in-2008/84982-8.html|title=Priyanka Chopra queen of endorsements in 2008|publisher=ibnlive.com|date=10 February 2009|accessdate=17 September 2012|archivedate=14 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114044818/http://ibnlive.in.com/news/priyanka-chopra-queen-of-endorsements-in-2008/84982-8.html|deadurl=yes}}</ref> ২0১0চনত তেওঁ ব্লেণ্ডাৰ্ছ প্ৰাইড ফেশ্বন টুৰ ৰ ব্ৰেণ্ড এম্বেছেদৰ(brand ambassador) হয়। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ লাক্স,পণ্ডছ,চানচিল্ক­,হিৰো হোণ্ডা,নোকিয়া,­টেগ হিউৱেৰ, জে হেম্পষ্টেড,ভাৰ্জিন কমিক,অস্মি জুৱেলাৰী,লেভিছ, ব্ৰু,নিকন<ref>{{cite web |url=http://environment.feedfury.com/content/47100765-brand-endorsed-by-bollywood-actress-priyanka-chopra.html |title=Priyanka Chopra is Nikon’s first-ever female brand ambassador |publisher=feedfury.com |date=28 March 2011 |accessdate=28 September 2011 |archivedate=19 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111119231931/http://environment.feedfury.com/content/47100765-brand-endorsed-by-bollywood-actress-priyanka-chopra.html |deadurl=yes }}</ref> ,গাৰ্ণিয়েৰ<ref>{{cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/news/type/view/id/1313433/sorttype//Priyanka+Chopra+to+be+brand+ambassador+of+Garnier |title=Priyanka Chopra to be brand ambassador of Garnier|publisher=Bollywood Hungama|date=30 January 2012|accessdate=17 September 2012}}</ref> ,[[ডাবৰ]]<ref>{{cite news|title=Dabur signs Priyanka Chopra as brand ambassador for hair oil|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-09-03/news/33563464_1_brand-ambassador-dabur-amla-hair-oil-dabur-india|publisher=''Economic Times''|date=9 September 2012|accessdate=17 September 2012|archivedate=19 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140219181830/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-09-03/news/33563464_1_brand-ambassador-dabur-amla-hair-oil-dabur-india|deadurl=yes}}</ref>, ডিজিটেল ডাইৰেক্ট ব্ৰডকাষ্ট<ref>{{cite web|title=Priyanka Chopra has got another brand under her belt|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20120207700&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=bollywood&nid=236571|publisher=NDTV|date=27 June 2012|accessdate=9 September 2012}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>,পেপছি<ref>{{cite news|title=Priyanka Chopra makes a comeback as Pepsi's brand ambassador |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/cons-products/fmcg/priyanka-chopra-makes-a-comeback-as-pepsis-brand-ambassador/articleshow/16358442.cms |work=''The Economic Times''|date=12 September 2012|accessdate=12 September 2012}}</ref> আদি ব্ৰেণ্ডৰ লগতো জড়িত। [[File:Priyanka_Chopra_in_Jaipur_(4).jpg|thumb|left| এপ্ৰিল,২০১২ত প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা]] ==ভাবমূৰ্ত্তি== চোপ্ৰাক ভাৰতৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় তাৰকাসমূহৰ ভিতৰত স্থান দিয়া হয়।<ref>{{cite news|title=Birthday Special: 30 Facts About Priyanka Chopra&nbsp;— Page 5 |url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-birthday-special-priyanka-chopra/20120718.htm|work=[[Rediff]]|date=18 July 2012|accessdate=18 September 2012}}</ref> তেওঁক ভাৰতৰ সবাতোকৈ আকাংখ্যিত মহিলাসকলৰ এগৰাকী হিচাপে তথা ছেক্স চিম্বল হিচাপেও আখ্যা দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Top Bollywood sex symbols of all time|url=http://www.indiatribune.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4730:top-bollywood-sex-symbols-of-all-time&catid=108:filmi-duniya&Itemid=472|publisher=''India Tribune''|accessdate=5 September 2012}}</ref> সৰল যদিও শৈলীগত ফেশ্বন পদ্ধতিৰ বাবে তেওঁ জনাজাত। ডিজাইনাৰ ফাল্গুনী আৰু শ্বেন পীককে কৈছে "তেওঁ নিজৰ ছালছটাৰেই আৰামদায়ক অনুভৱ কৰে আৰু যি কাপোৰ পিন্ধে সিয়েই তেওঁক শুৱাই, লাগিলে সেয়া বিকিনিয়েই হঁওক,বা আন কোনো সাজ,বা শাৰী"।<ref>{{cite news|title=The femme fatales of Bollywood! |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_the-femme-fatales_1389614|publisher=DNA India|date=30 May 2010|accessdate=31 August 2012}}</ref> বালিঘড়ীৰ দৰে শাৰীৰিক গঠন তথা মৌমাখিৰ শুঙৰ দৰে দুই ওঁঠ আদিয়েই তেওঁৰ ট্ৰেডমাৰ্ক।<ref name=AskMen>{{cite news|title=Top 99 Women of 2012&nbsp;— WHY IS PRIYANKA CHOPRA NO. 70?|url=http://www.askmen.com/specials/2012_top_99/70-priyanka-chopra.html|publisher=Askmen.com|accessdate=31 August 2012}}</ref> তেওঁক প্ৰায়ে পিগ্গি চপ্চ("piggy chops") নামৰ এটা উপনামেৰে সম্বোধিত কৰা হয় যিটো নাম তেওঁৰ সহযোগী সকলে ব্লাফমাষ্টাৰ ছবিৰ চিত্ৰগ্ৰহণস্থলীত দিছিল।<ref>{{cite news|title=Priyanka bored of Piggy Chops|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-28/news-interviews/28257294_1_priyanka-chopra-priyanka-fans-piggy-chops|publisher=''The Times of India''|author=Smrity Sharma|date=28 October 2010|accessdate=14 March 2011|archivedate=7 July 2012|archiveurl=https://archive.is/20120707222019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-28/news-interviews/28257294_1_priyanka-chopra-priyanka-fans-piggy-chops|deadurl=yes}}</ref> ভাৰতৰ সবাতোকৈ শক্তিশালী,জনপ্ৰিয় তথা আকৰ্ষণীয় তাৰকাসমূহৰ ভিতৰত তেওঁৰ স্থান অতি উচ্চ। ২০০৬ চনত ইষ্টাৰ্ণ আই (''[[:en:Eastern Eye (newspaper)|Eastern Eye]]'') নামৰ আলোচনী খনে তেওঁক [[এছিয়া]]ৰ সবাতোকৈ আবেদনময়ী মহিলাৰ খিতাপ দিয়ে।<ref>{{cite web |url=http://specials.rediff.com/movies/2006/sep/20sld1.htm |title=Asia's sexiest women |publisher=Rediff.com |date=20 September 2006 |accessdate=18 September 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=http://specials.rediff.com/movies/2006/sep/20sld5.htm |title=Asia's sexiest women − 1. Priyanka Chopra |publisher=Rediff.com |date=20 September 2006 |accessdate=29 August 2011}}</ref> সেইবছৰতে ইবেই অনলাইন ভোটত তেওঁ "ষ্টাইল দিভা অৱ দা ইয়াৰ" খিতাপ পায়।<ref>{{cite web|title=Priyanka Chopra is eBay India Style Diva|url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/2006/priyanka-chopra-110806.html|publisher=One India|date=11 August 2006|accessdate=18 September 2012|archivedate=22 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022084658/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/2006/priyanka-chopra-110806.html|deadurl=yes}}</ref> ২০০৯ত ৰেডিফে তেওঁক ভাৰতৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক শক্তিশালী অভিনেত্ৰীৰ স্থান দিয়ে।<ref>{{cite web|title=The Most Powerful Actresses in India|url=http://www.rediff.com/movies/2009/apr/06sli3-most-powerful-actresses-in-india.htm|publisher=Rediff.com|date=6 April 2009|accessdate=5 September 2012}}</ref> ২০১০ত তেওঁ টাইম্ছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ ভাৰতৰ ৫0 গৰাকী আবেদনময়ী মহিলাৰ তালিকাত তৃতীয় স্থান লাভ কৰে<ref>{{cite web|title=Times 50 Most Desirable Women|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-09/news-interviews/28375785_1_nicole-faria-vidya-balan-preity-zinta|publisher=''Times of India''|date=9 January 2011|accessdate=1 September 2012|archivedate=25 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120925063854/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-09/news-interviews/28375785_1_nicole-faria-vidya-balan-preity-zinta|deadurl=yes}}</ref> আৰু ২০১১ ত চতুৰ্থ স্থান লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=Times 50 Most Desirable Women of 2011 : The Winners|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Times-50-Most-Desirable-Women-of-2011-The-Winners/articleshow/11753716.cms|publisher=''Times of India''|date=4 February 2012|accessdate=1 September 2012}}</ref> ২০১১ত ভাৰতৰ পিপল আলোচনীয়ে তেওঁক বছৰটোৰ "শ্ৰেষ্ঠ সাজ পাৰ পৰিহিত মহিলা"ৰ<ref>{{cite web|title=Priyanka Chopra named India's Best Dressed|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?ID=ENTEN20110185689&keyword=bollywood&subcatg=MOVIESINDIA&nid=139642|publisher=NDTV|date=8 October 2011|accessdate=17 September 2012|archivedate=14 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114044805/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?ID=ENTEN20110185689&keyword=bollywood&subcatg=MOVIESINDIA&nid=139642|deadurl=yes}}</ref> আৰু মেক্সিম আলোচনীয়ে "হট্টেষ্ট গাৰ্ল অৱ দা ইয়াৰ" খিতাপ দিয়ে।<ref>{{cite web|title=‘Deepika is very hot’, says Priyanka Chopra|url=http://indianherald.com.au/celebrities/priyanka-chopra-interview/583/|publisher=Indian Herald|date=20 October 2011|accessdate=31 August 2012|archivedate=17 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120517120517/http://indianherald.com.au/celebrities/priyanka-chopra-interview/583/|deadurl=yes}}</ref> এপ্ৰিল ২০১২ ত পিনষ্টৰ্ম ইণ্ডিয়াই চলোৱা এক সমীক্ষাত তেওঁ গণ সংযোগ মাধ্যমত সবাতোকৈ বেছি প্ৰভাৱ পেলোৱা তাৰকা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite news|title=Priyanka Chopra beats Big B, Sachin Tendulkar |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Priyanka-Chopra-beats-Big-B-Sachin-Tendulkar/articleshow/12520540.cms|publisher=''Times of India''|date=4 April 2012|accessdate=31 August 2012}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰাৰ পৰিয়ালৰ কোনোজনেই অভিনয়ৰ লগত জড়িত নহয় আৰু এয়া তেওঁ সগৌৰৱে কয়। লগতে তেওঁ নিজ পৰিয়ালক প্ৰয়োজনীয় মানসিক সহযোগ আৰু মৰম দিয়া বাবে প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{cite news|title=I am a self-made woman: Priyanka Chopra |url=http://www.tribuneindia.com/2010/20100411/spectrum/main10.htm|publisher=''Tribune India''|author=Bohni Bandyopadhyay|date=11 April 2010|accessdate=31 August 2012}}</ref> পৰিয়ালৰ লগত তেওঁৰ সম্বন্ধ অতি গভীৰ আৰু তেওঁৰ কাৰণে পৰিয়ালে বহুতখিনি ত্যাগ কৰিছে যাৰ বাবে তেওঁ কৃতজ্ঞ। দা এক্সপ্ৰেছ ট্ৰিবিউনৰ লগত হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ কয় যে এই গোটেই যাত্ৰাত তেওঁ বহুতখিনি শিকিব পাৰিছে। তেওঁ কয় -"এই চিনেমাৰ জগতখনলৈ মই কাকো নজনাকৈয়ে আহিছোঁ। যিমানখিনি শিকিছোঁ মই নিজেই শিকিছোঁ। পৰিলেও নিজেই পৰিছো আৰু ইয়াক লৈ মই গৌৰৱ কৰোঁ।"<ref>{{cite news|title=Great time for Indian actresses: Priyanka Chopra |url=http://tribune.com.pk/story/391649/great-time-for-indian-actresses-priyanka-chopra/|publisher=''Express Tribune''|date=10 June 2012|accessdate=31 August 2012}}</ref> মিডিয়াৰ লগত বহুখিনি মধুৰ সম্পৰ্ক থকা সত্ত্বেও চোপ্ৰাই কেতিয়াও ব্যক্তিগত জীৱনক ৰাজহুৱা কৰা নাই। "মই মোৰ কথা কেতিয়াও ৰাজহুৱা নকৰোঁ। মই যি ইচ্ছা সেয়াই কৰিব পাৰোঁ কিন্তু এটা কাম মই কেতিয়াও কৰা নাই আৰু নকৰোঁ আৰু সেইটো হল নিজা কথা ৰাজহুৱা কৰাটো। এইটো কথাত মই বিশ্বাস নকৰোঁ।"<ref>{{cite news|title=I'll never discuss my personal life online: Priyanka Chopra|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20100156954&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=bollywood&nid=60473|publisher=NDTV|date=18 October 2010|accessdate=31 August 2012}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> অৱশ্যে তেওঁ কৈছে যে যেতিয়াই ক'ব লগীয়া কিবা থাকে তেওঁ ক'ব বুলিয়ে কৈছে।<ref>{{cite news|title=I am very high headed: Priyanka Chopra|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-03/news-interviews/32509477_1_cliques-priyanka-chopra-bollywood|publisher=''Times of India''|author=Kashika Saxena|date=3 July 2012|accessdate=31 August 2012|archivedate=21 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130521135656/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-03/news-interviews/32509477_1_cliques-priyanka-chopra-bollywood|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ তেওঁৰ পোহনীয়া কুকুৰ 'ব্ৰেণ্ডো'ৰ লগত থাকে।<ref>{{cite news|title=Birthday Special: 30 Facts About Priyanka Chopra&nbsp;— Page 22|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-birthday-special-priyanka-chopra/20120718.htm|work=[[Rediff]]|date=18 July 2012|accessdate=18 September 2012}}</ref><ref>{{cite web |title=There's me |url=http://www.iampriyankachopra.com/there_me.php |publisher=iampriyankachopra.com |accessdate=18 September 2012 |archivedate=12 September 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120912022427/http://www.iampriyankachopra.com/there_me.php |deadurl=yes }}</ref> ==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| বৰ্ষ !scope="col"| চলচ্চিত্ৰ !scope="col"| চৰিত্ৰ !scope="col"| টোকা |- | ২০০২ !scope="row"| ''থামিজান'' | প্ৰিয়া | [[তামিল ভাষা|তামিল]] চলচ্চিত্ৰ |- | ২০০৩ !scope="row"| ''দা হিৰো :লাভ ষ্টৰী অৱ এ স্পাই'' | শ্বাহিন জাকাৰিয়া | |- | ২০০৩ !scope="row"| ''অন্দাজ'' | জিয়া | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা<br /> মনোনীত—শ্ৰেষ্ঠ সহঃ অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |- | ২০০৪ !scope="row"| ''[[Plan (film)|প্লান]]'' | ৰাণী | |- | ২০০৪ !scope="row"| ''[[Kismat (2004 film)|কিস্মত]]'' | স্বপ্না | |- | ২০০৪ !scope="row"| ''অসম্ভৱ'' | আলিছা | |- | ২০০৪ !scope="row"| ''মুঝছে শাদী কৰোগী'' | ৰাণী সিং | |- | ২০০৪ !scope="row"| ''এতৰাজ'' | মিছেছ ছোনিয়া ৰয় | ঋণাত্মক চৰিত্ৰত কৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়ৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা<br /> মনোনীত—শ্ৰেষ্ঠ সহঃ অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |- | ২০০৫ !scope="row"| ''[[Blackmail (2005 film)|ব্লেকমেইল]]'' | মিছেছ ৰাথোড় | |- | ২০০৫ !scope="row"| ''[[Karam (film)|কৰম]]'' | শ্বালিনী | |- | ২০০৫ !scope="row"| ''ৱক্ত : দা ৰেচ এগেইনষ্ট টাইম'' | পূজা (মিতালি) | |- | ২০০৫ !scope="row"| ''[[Yakeen (2005 film)|য়কীন]]'' | চিমৰ | |- | ২০০৫ !scope="row"| ''[[Barsaat (2005 film)|বৰষাত]]'' | কাজল | |- | ২০০৫ !scope="row"| ''ব্লাফমাষ্টাৰ!'' | চিম্মি আহুজা | |- | ২০০৬ !scope="row"| ''টেক্সি নং ৯২১১'' | | বিশেষ ভূমিকা |- | ২০০৬ !scope="row"| ''৩৬ চাইনা টাউন'' | সীমা | বিশেষ ভূমিকা |- | ২০০৬ !scope="row"| ''অলগ'' | | "চবচে অলগ" গানটিত বিশেষ ভূমিকা |- | ২০০৬ !scope="row"| ''[[ক্ৰিশ্ব]]'' | প্ৰিয়া | |- | ২০০৬ !scope="row"| ''[[:en:Aap Ki Khatir (2006 film)|আপ কি খাতিৰ]]'' | অনু | |- | ২০০৬ !scope="row"| ''[[:en:Don (2006 Hindi film)|ডন]]'' | ৰোমা | |- | ২০০৭ !scope="row"| ''[[ছলাম-এ-ইস্ক: এ ট্ৰিবিউট টু লাভ]]'' | কামিনী | |- | ২০০৭ !scope="row"| ''[[:en:Big Brother (2007 film)|বিগ ব্ৰাদাৰ]]'' | আৰতি শৰ্মা | |- | ২০০৭ !scope="row"| ''[[ওম শান্তি ওম]]'' | নিজৰ চৰিত্ৰ |"দিৱানগী দিৱানগী"গানটিত বিশেষ ভূমিকা |- | ২০০৮ !scope="row"| ''[[:en:My Name Is Anthony Gonsalves (film)|মাই নেম ইজ এন্থনী গোঞ্জালভেছ]]'' | নিজা চৰিত্ৰ | বিশেষ ভূমিকা |- | ২০০৮ !scope="row"| ''[[লাভ ষ্টৰী ২০৫০]]'' | চানা / জাইশ্বা | |- | ২০০৮ !scope="row"| ''[[গড তুচ্ছী গ্ৰেট হো]]'' | আলিয়া কাপুৰ | |- | ২০০৮ !scope="row"| ''চমকু'' | শুভী | |- | ২০০৮ !scope="row"| ''[[:en:Drona (2008 film)|ড্ৰোনা]]'' | ছনিয়া | |- | ২০০৮ !scope="row"| ''[[:en:Fashion (film)|ফেশ্বন]]'' | মেঘনা মাথুৰ | [[শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পুৰস্কাৰ]]<br /> শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |- | ২০০৮ !scope="row"| ''[[:en:Dostana (2008 film)|দোস্তানা]]'' | নেহা মালৱানী | |- | ২০০৯ !scope="row"| ''[[বিল্লু]]'' | নিজৰ চৰিত্ৰ | "য়ু গেট মি ৰকিং এণ্ড ৰিলিং"গানটিত বিশেষ ভূমিকা |- | ২০০৯ !scope="row"| ''[[কমিনে]]'' | ছুইটী শেখৰ <br />ভোপে | মনোনীত—শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |- | ২০০৯ !scope="row"| ''[[হোৱাট্চ ইয়ৰ ৰাছী?]]'' | ১২টা চৰিত্ৰ | অঞ্জলি / বিশাখা / কাজল / হন্সা / মল্লিকা / পূজা / ৰজনী /<br /> নন্দিনী / ভাৱনা / ঝংখনা / সঞ্জনা / চন্দ্ৰিকা |- | ২০১০ !scope="row"| ''[[প্যাৰ ইমপছিবল!]]'' | আলিছা মাৰছেণ্ট | |- | ২০১০ !scope="row"| ''[[জানে কাহা চে আয়ী হে]]'' | নিজৰ চৰিত্ৰ | বিশেষ ভূমিকা |- | ২০১০ !scope="row"| ''[[অঞ্জানা অঞ্জানী]]'' | কিয়াৰা মল্হোট্ৰা | |- | ২০১১ !scope="row"| ''[[৭ খুন মাফ]]'' | চুচানা এন-মেৰি <br />জোহান্স | ফিল্মফেয়াৰ সমালোচকৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী বঁটা<br> মনোনীত—শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা |- | ২০১১ !scope="row"| ''[[ৰা. ৱান]]'' | দেশী গাৰ্ল | বিশেষ ভূমিকা |- | ২০১১ !scope="row"| ''[[ডন ২]]'' | ৰোমা | |- | ২০১২ !scope="row"| ''[[:en:Agneepath (2012 film)|অগ্নিপথ]]'' | কালী গাৱড়ে | |- | ২০১২ !scope="row"| ''তেৰি মেৰি কাহানী'' | ৩টা চৰিত্ৰ | ৰুকচাৰ / ৰাধা / আৰাধনা |- | ২০১২ !scope="row"| ''বৰ্ফী'' | ঝিলমিল চেটাৰ্জী | |- | ২০১২ !scope="row"| ''দিৱানা মে দিৱানা'' | | ২৮ ছেপ্তেম্বৰ ২০১২ত মুকলি হ'ব |- | ২০১৩ !scope="row"| ''ক্ৰিশ্ব ৩'' | প্ৰিয়া মেহৰা | |- | ২০১৩ !scope="row"| ''[[:en:Zanjeer (2013 film)|জঞ্জীৰ]]'' | মালা | |- | ২০১8 !scope="row"| ''মিলান টকিজ'' | | নিৰ্মীয়মান<ref>{{cite web |url=http://www.iampriyankachopra.com/there_me.php |title=Priyanka Chopra :: There's Me |publisher=Iampriyankachopra.com |date= |accessdate=2013-01-30 |archivedate=2013-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130127091933/http://iampriyankachopra.com/there_me.php |deadurl=yes }}</ref> |- | ২০১৩ !scope="row"|''গুণ্ডে'' | | |- | ২০১8 !scope="row"| ''মেৰী কম বায়পিক'' |মেৰী কম | নিৰ্মীয়মান<ref name=kom/> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== <div class="reflist4" style="height: 400px; overflow: auto; padding: 3px noprint" > {{reflist|30em}} </div> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Priyanka Chopra|প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা}} * [http://www.iampriyankachopra.com/ Official Website] * {{IMDb name|id=1231899|name=প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা}} * {{Twitter|priyankachopra|প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰা}} {{Navboxes | title = প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰাই লাভ কৰা উল্লেখযোগ্য বঁটা আৰু সন্মানসমূহ | list = {{National Film Award for Best Actress}} {{FilmfareAwardBestFemaleDebut}} {{FilmfareAwardBestActress 2001-2020}} {{FilmfareCriticsAwardBestActress}} {{IIFAAwardBestActress}} {{Filmfare Award for Best Actress}} {{Filmfare Award for Best Supporting Actress}} }} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:হলিউড অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] i4cmobl6bo093o98qfl2bhrigbfope6 0 30179 645317 515450 2026-10-15T18:38:03Z ~2026-55683-22 52337 /* কাহিনী */ 645317 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = কণিকাৰ ৰামধেনু<br> (Ride on the Rainbow) | image = konikar_ramdhenu.jpg | image size = | alt = | caption = চলচ্চিত্ৰখনৰ পোষ্টাৰ | director = [[জাহ্নু বৰুৱা]] | producer = শৈলধৰ বৰুৱা | writer = জাহ্নু বৰুৱা | narrator = | starring = [[বিষ্ণু খাৰঘৰীয়া]]<br> [[মলয়া গোস্বামী]]<br> দিনেশ দাস<br> ৰণিক<br> অভিনাশ শৰ্মা <br> অশ্বিনী ভূঞা<br> ইন্দ্ৰানী গগৈ | music = ৰীতা দাস বৰুৱা<br> ৱাই. এছ. মূল্কী | cinematography = পি. ৰঞ্জন | editing = হেউ-এন বৰুৱা | studio = | distributor = ডলফিন ফিল্মছ প্ৰাইভেট লিমিটেড {{enwiki|Dolphin Films Pvt. Ltd}} | released = ২০ ডিচেম্বৰ, ২০০২<ref name="প্ল'ট">{{cite web | url=http://jahnubarua.com/import/KonikarRamdhenu.html | title=কণিকাৰ ৰামধেনুৰ প্ল'ট | publisher=Jahnu Barua | date=২০১১ | accessdate=October 13, 2012 | archivedate=October 21, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20121021063958/http://www.jahnubarua.com/import/KonikarRamdhenu.html | deadurl=yes }}</ref> | runtime = ১১২ মিনিট | country = {{flag|India}} | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | budget = ২৫ লাখ (আনুমানিক)<ref name="বাজেট">{{cite web | url=http://www.imdb.com/title/tt0399254/ | title=কণিকাৰ ৰামধেনুৰ বাজেট | publisher=IMDb.com, Inc. | accessdate=October 13, 2012}}</ref> | gross = }} '''কণিকাৰ ৰামধেনু''' (''{{lang-en|Konikar Ramdhenu}}'') হৈছে [[জাহ্নু বৰুৱা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন [[অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]]। ২০০২ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰত এই ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="ab">{{cite web|url=http://www.nfdcindia.com/view_film.php?film_id=146&categories_id=6|title=Konikar Ramdhenu|publisher=NFDC|accessdate=19 January 2010}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="cd">{{cite web |url=http://www.financialexpress.com/printer/news/76246/|title=A Cinematic Ode To Blemished Childhood|date=(Mar 16, 2003) |publisher=The Financial Express|accessdate=19 January 2010}}</ref><ref name="ef">{{cite web |url=http://dff.nic.in/konikar.htm |title=Konikar Ramdhenu (Ride on the Rainbow)|date=(Sep 26, 2002)|accessdate=19 January 2010}}</ref><ref name="gh">{{cite web|url=http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=4098|title=Jahnu Barua’s Assamese film ridicules juvenile home|last=Biswas|first=Pradip|date=Friday, May 30, 2003|publisher=Screen India|accessdate=19 January 2010}}{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০০২ চনৰ অক্টোবৰত [[দিল্লী]]ৰ ''আই এফ এফ আই''ৰ ইণ্ডিয়ান পেনোৰোমাত<ref name="gh" /> আৰু ২০০৩ চনৰ ''মুম্বাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱ''ত<ref name="ab" /> এই চলচ্চিত্ৰ খন প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল। ==কাহিনী== চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনী ১১ বছৰীয়া মেধাৱী ল'ৰা কুকৈ ওপৰত কেন্দ্ৰিত। সি গাঁৱৰ ঘৰৰ পৰা পলাই গৈ এটা মটৰ গেৰেজত কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এদিন মালিকে তাৰ ওপৰত অত্য্যাচাৰ চলায়। আত্মৰক্ষাৰ বাবে সি এটুকুৰা লোৰ ৰডৰ দ্বাৰা মালিকক প্ৰহাৰ কৰে। ফলত মালিকৰ থিতাতে মৃত্যু হয়। কুকৈৰ ওপৰত ইয়াৰ বিচাৰ চলে আৰু তাক অপৰাধী কিশোৰ থকা ঘৰ (juvenile home)লৈ পঠোৱা হ'ল। তাত সি মনত আঘাত পায়। তাৰ অধীক্ষক, বিশ্ব বড়োৱে তাক ফুচুলাই দণ্ডাধিকাৰী সন্মুখত ঘটনাৰ স্বীকাৰোক্তি দিয়ায়। দণ্ডাধিকাৰীয়ে কুকৈক তাৰ অভিভাৱকৰ হাতত গতাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।কুকৈৰ গাঁৱলৈ গৈ গম পায় কুকৈয়ে তাতকৈ ডাঙৰ ছোৱালী এজনীক ভাল পায়!<ref name="ab" /><ref name="cd" /><ref name="ef" /><ref name="gh" /> বিশ্ব কুকৈৰ গাঁৱলৈ যায় আৰু গম পায় যে তাৰ মাতৃৰ এবছৰ পূৰ্বে মৃত্যু হৈছে। সতীয়া দেউতাকেও (stepfather) তাৰ দায়িত্ব ল'বলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিশ্বৰ নিজৰ কোনো সন্তান নাছিলআৰু কুকৈক তুলি ল'বলৈ সিদ্ধান্ত লয়।<ref name="ab" /><ref name="ef" /><ref name="gh" /> ==গৱেষণা== পৰিচালক জাহ্নু বৰুৱাই চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰাৰ পূৰ্বে ১২টা অপৰাধী কিশোৰ থকা ঘৰ (Juvenile Home) ভ্ৰমণ কৰে। ইয়াৰ পৰা তেওঁ গম পায় যে, ৮০% শতাংশৰো অধিক ঘটনাৰ মীমাংসা নেতিবাচক হয়।<ref name="cd" /><ref name="gh" /> ==অভিনয়ত== {{refbegin|2}} * [[বিষ্ণু খাৰঘৰীয়া]] * [[মলয়া গোস্বামী]] * [[দিনেশ দাস]] * ৰণিক (কুকৈ) * অভিনাশ শৰ্মা * অশ্বিনী ভূঞা * ইন্দ্ৰানী গগৈ * [[ৰেবা ফুকন]] {{refend}} ==বঁটা== * ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ (২০০২) ==লগতে চাওক== *[[পখী (চলচ্চিত্ৰ)]] *[[সাগৰলৈ বহু দূৰ]] * [[জাহ্নু বৰুৱা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{IMDb title|0399254}} {{জাহ্নু বৰুৱা|state=expanded}} {{অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পেনোৰামালৈ নিৰ্বাচিত অসমীয়া ছবি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পেনোৰামালৈ নিৰ্বাচিত অসমৰ ছবি]] [[শ্ৰেণী:২০০০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০০২ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:জাহ্নু বৰুৱা পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ]] nhl0zl7k4ju0quunmpt5dw36d4ixz5w 0 30182 645274 508355 2026-10-15T16:39:45Z Afughat 28718 645274 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name =পখী<br> (And The River Flows…) | image = pokhi_screenshot.jpg | image size = | alt = | caption = চলচ্চিত্ৰখনৰ এটা স্ক্ৰীনশ্বট | director = [[জাহ্নু বৰুৱা]]<ref name="প্ল'ট"/> | producer = [[শৈলধৰ বৰুৱা]] | writer = [[জাহ্নু বৰুৱা]] | narrator = | starring = বিষ্ণু খাৰঘৰীয়া<br> হৰমোহন দাস<br> গাৰ্গী<br> বিনা পটংগীয়া<br> ৰাজীৱ ক্ৰ'<br> গোপাল খাৰঘৰীয়া<br> সঞ্জয় খাৰঘৰীয়া<br> ৰীতা দাস বৰুৱা | music = ৱাই. এছ. মূল্কী | cinematography = পি. ৰঞ্জন | editing = হেউ-এন বৰুৱা | studio = | distributor = [[ডলফিন ফিল্মছ প্ৰাইভেট লিমিটেড]] | released = ৭ এপ্ৰিল, ২০০০<ref name="প্ল'ট"/> | runtime = | country ={{flag|India}} | language = [[অসমীয়া ভাষা]] | budget = | gross = }} '''পখী''' ({{lang-en|''Pokhi''}}) হৈছে [[জাহ্নু বৰুৱা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন [[অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]]। ২০০০ চনত এই ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়। ২০০০ চনত এই চলচ্চিত্ৰখনে আঞ্চলিক ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.financialexpress.com/printer/news/76246/|title=A Cinematic Ode To Blemished Childhood|date=Mar 16, 2003 |publisher=The Financial Express|accessdate=25 February 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=4098|title=Jahnu Barua’s Assamese film ridicules juvenile home|last=Biswas|first=Pradip|date=Friday, May 30, 2003|publisher=Screen India|accessdate=25 February 2010}}{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==প্ল'ট== চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীটো ''পখী'' নামৰ ছোৱালী এজনীৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত। পিতৃ-মাতৃহীন পখীক তাইৰ খুড়াক আৰু খুড়ীয়েকে ডাঙৰ-দীঘল কৰে। তেওঁলোকে অসমৰ এখন ভিতৰুৱা গাঁৱত বাস কৰে। পখীৰ খুড়াক-খুড়ীয়েক চহৰলৈ গুচি যায় আৰু পখীক ল'ৰা-ছোৱালী নথকা এটা সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ হাতত থৈ যায়।<ref name="প্ল'ট">{{cite web | url=http://www.jahnubarua.com/import/andtheriverflows.html | title=পখী (চলচ্চিত্ৰ)ৰ প্ল'ট | publisher=Jahnu Barua | date=২০১১ | accessdate=October 13, 2012 | archivedate=October 21, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20121021064006/http://www.jahnubarua.com/import/andtheriverflows.html | deadurl=yes }}</ref> ==অভিনয়ত== <table align="center" width="60%" border=2 cellspace=5 cellpadding=5> <tr bgcolor="yellow"> <th> ক্ৰম <th> অভিনেতা / অভিনেত্ৰীৰ নাম <th> চৰিত্ৰ </td> <tr><td> ১ <td> [[বিষ্ণু খাৰঘৰীয়া]] <td> ..... </td> <tr><td> ২ <td> গাৰ্গী <td> ...... </td> <tr><td> ৩ <td> বিনা পটংগীয়া <td> ..... </td> <tr><td> ৪ <td> গোপাল খাৰঘৰীয়া <td> ...... </td> <tr><td> ৫ <td> ৰাজীৱ ক্ৰ' <td> ...... </td> <tr><td> ৬ <td> সঞ্জয় খাৰঘৰীয়া <td> ....</td> <tr><td> ৭ <td> ৰীতা দাস বৰুৱা <td> ....</td> <tr><td> ৮ <td> বীৰেণ শইকীয়া <td> ...... </td> </table> ==কাৰিকৰী খুঁটি-নাটি== *ফিল্ম: ৩৫ মিমি *পৰ্দাৰ অনুপাত: ১:১.৬৬<ref name="প্ল'ট"/> ==লগতে চাওক== *[[কণিকাৰ ৰামধেনু]] *[[সাগৰলৈ বহুদূৰ]] * [[জাহ্নু বৰুৱা]] {{-}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{জাহ্নু বৰুৱা|state=expanded}} {{অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পেনোৰামালৈ নিৰ্বাচিত অসমীয়া ছবি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পেনোৰামালৈ নিৰ্বাচিত অসমৰ ছবি]] [[শ্ৰেণী:২০০০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০০০ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:জাহ্নু বৰুৱা পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ]] r8qrb99hrzpfjur5ms38l66oddj56c5 645275 645274 2026-10-15T16:42:38Z Afughat 28718 add character names 645275 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name =পখী<br> (And The River Flows…) | image = pokhi_screenshot.jpg | image size = | alt = | caption = চলচ্চিত্ৰখনৰ এটা স্ক্ৰীনশ্বট | director = [[জাহ্নু বৰুৱা]]<ref name="প্ল'ট"/> | producer = [[শৈলধৰ বৰুৱা]] | writer = [[জাহ্নু বৰুৱা]] | narrator = | starring = বিষ্ণু খাৰঘৰীয়া<br> হৰমোহন দাস<br> গাৰ্গী<br> বিনা পটংগীয়া<br> ৰাজীৱ ক্ৰ'<br> গোপাল খাৰঘৰীয়া<br> সঞ্জয় খাৰঘৰীয়া<br> ৰীতা দাস বৰুৱা | music = ৱাই. এছ. মূল্কী | cinematography = পি. ৰঞ্জন | editing = হেউ-এন বৰুৱা | studio = | distributor = [[ডলফিন ফিল্মছ প্ৰাইভেট লিমিটেড]] | released = ৭ এপ্ৰিল, ২০০০<ref name="প্ল'ট"/> | runtime = | country ={{flag|India}} | language = [[অসমীয়া ভাষা]] | budget = | gross = }} '''পখী''' ({{lang-en|''Pokhi''}}) হৈছে [[জাহ্নু বৰুৱা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন [[অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]]। ২০০০ চনত এই ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়। ২০০০ চনত এই চলচ্চিত্ৰখনে আঞ্চলিক ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.financialexpress.com/printer/news/76246/|title=A Cinematic Ode To Blemished Childhood|date=Mar 16, 2003 |publisher=The Financial Express|accessdate=25 February 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=4098|title=Jahnu Barua’s Assamese film ridicules juvenile home|last=Biswas|first=Pradip|date=Friday, May 30, 2003|publisher=Screen India|accessdate=25 February 2010}}{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==প্ল'ট== চলচ্চিত্ৰখনৰ কাহিনীটো ''পখী'' নামৰ ছোৱালী এজনীৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত। পিতৃ-মাতৃহীন পখীক তাইৰ খুড়াক আৰু খুড়ীয়েকে ডাঙৰ-দীঘল কৰে। তেওঁলোকে অসমৰ এখন ভিতৰুৱা গাঁৱত বাস কৰে। পখীৰ খুড়াক-খুড়ীয়েক চহৰলৈ গুচি যায় আৰু পখীক ল'ৰা-ছোৱালী নথকা এটা সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ হাতত থৈ যায়।<ref name="প্ল'ট">{{cite web | url=http://www.jahnubarua.com/import/andtheriverflows.html | title=পখী (চলচ্চিত্ৰ)ৰ প্ল'ট | publisher=Jahnu Barua | date=২০১১ | accessdate=October 13, 2012 | archivedate=October 21, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20121021064006/http://www.jahnubarua.com/import/andtheriverflows.html | deadurl=yes }}</ref> ==অভিনয়ত== <table align="center" width="60%" border=2 cellspace=5 cellpadding=5> <tr bgcolor="yellow"> <th> ক্ৰম <th> অভিনেতা / অভিনেত্ৰীৰ নাম <th> চৰিত্ৰ </td> <tr><td> ১ <td> [[বিষ্ণু খাৰঘৰীয়া]] <td> দয়ানন্দ (ককা) </td> <tr><td> ২ <td> গাৰ্গী <td> পখী </td> <tr><td> ৩ <td> বিনা পটংগীয়া <td> তৰাদৈ (আইতা) </td> <tr><td> ৪ <td> গোপাল খাৰঘৰীয়া <td> নীলম্বৰ </td> <tr><td> ৫ <td> ৰাজীৱ ক্ৰ' <td> নীলম্বৰৰ পুতেক </td> <tr><td> ৬ <td> সঞ্জয় খাৰঘৰীয়া <td> নীলম্বৰৰ পুতেক</td> <tr><td> ৭ <td> ৰীতা দাস বৰুৱা <td> পখীৰ মামীয়েক</td> <tr><td> ৮ <td> বীৰেন শৰ্মা <td> পখীৰ মোমায়েক </td> </table> ==কাৰিকৰী খুঁটি-নাটি== *ফিল্ম: ৩৫ মিমি *পৰ্দাৰ অনুপাত: ১:১.৬৬<ref name="প্ল'ট"/> ==লগতে চাওক== *[[কণিকাৰ ৰামধেনু]] *[[সাগৰলৈ বহুদূৰ]] * [[জাহ্নু বৰুৱা]] {{-}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{জাহ্নু বৰুৱা|state=expanded}} {{অসমীয়া ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পেনোৰামালৈ নিৰ্বাচিত অসমীয়া ছবি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পেনোৰামালৈ নিৰ্বাচিত অসমৰ ছবি]] [[শ্ৰেণী:২০০০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:২০০০ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:জাহ্নু বৰুৱা পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰ]] rvqpfbhr4x5vbhtjh5gn43sdhdvbco3 0 32849 645360 632746 2026-10-16T00:47:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645360 wikitext text/x-wiki {{Infobox book| <!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --> | name = ব্ৰেকিং ড'ন | title_orig = | translator = | image = [[File:Breaking Dawn cover.jpg|250px|ষ্টিফেনি মেয়াৰৰ ব্ৰেকিং ড'ন]] | image_caption = | author = ষ্টিফেনি মেয়াৰ | illustrator = | cover_artist = গেইল ডুবিনিন (শৈলী)<br>ৰজাৰ হেগাডন (চিত্ৰ) | country =[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | language = [[ইংৰাজী ভাষা| ইংৰাজী]] | series = টোৱাইলাইট শৃংখলা | subject = | genre = অপ্ৰাকৃতিক প্ৰেমকাহিনী, চেমনীয়া কল্পকাহিনী | publisher = লিটল, ব্ৰাউন এণ্ড কোম্পানী | pub_date =২০০৮ চনৰ ২ আগষ্ট (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ)<br />২০০৮ চনৰ ৪ আগষ্ট (যুক্তৰাজ্য, অষ্ট্ৰেলিয়া) | media_type = মুদ্ৰণ (পকাবন্ধা, কেচাঁবন্ধা) | pages = ৭৫৬ (পকাবন্ধা) | isbn = ISBN 0-316-06792-X | preceded_by = [[ইক্লিপ্স (উপন্যাস)|ইক্লিপ্স]] }} '''ব্ৰেকিং ড'ন''' ({{lang-en|Breaking Dawn}}) আমেৰিকান ঔপন্যাসিকা [[ষ্টিফেনি মেয়াৰ]]ৰ [[টোৱাইলাইট শৃংখলা]]ৰ চতুৰ্থ আৰু অন্তিমখনি উপন্যাস। তিনিটা খণ্ডত বিভক্ত এই উপন্যাসখনৰ প্ৰথম আৰু তৃতীয় খণ্ডটি বেলা স্বানৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা আৰু দ্বিতীয় খণ্ডটি জেকব ব্লেকৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা ৰচনা কৰা হৈছে। তৃতীয় উপন্যাস [[ইক্লিপ্স (উপন্যাস)|ইক্লিপ্স]]ৰ ঠিক পিছৰেপৰাই ইয়াৰ কাহিনীভাগ আৰম্ভ হৈছে য'ত বেলা আৰু এডৱাৰ্ড কালেন বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় ফলত জেকব ব্লেক মৰ্মাহত হৈ পৰে। যেতিয়া বেলাই এক অপ্ৰত্যাশিত পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হয়,তাইৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে কৰণীয়খিনি কৰে আৰু তাইৰ প্ৰেমৰ হকে অন্তিম যুদ্ধখন যুঁজিবলৈ সাজু হয়। মেয়াৰে ২০০৩ চনতেই কিতাপখনৰ খচৰা লিখি উলিয়াই যদিও ইয়াক বিকশিত আৰু পৰিৱৰ্তিত কৰে কাৰণ ইয়াৰ মাজতে তেওঁ [[নিউ মুন]] আৰু [[ইক্লিপ্স (উপন্যাস)|ইক্লিপ্স]] লিখে, অৱশ্যে মুখ্য আৰু বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশখিনিৰ কোনো পৰিৱৰ্তন নহয়। লিটল,ব্ৰাউন এণ্ড কোম্পানীয়ে কিতাপখনৰ কথাবোৰ বাহিৰ হৈ নাযাবলৈ বিভিন্ন ব্যৱস্থা হাতত লয়। ২০০৮ চনৰ ২ আগষ্টত আমেৰিকাৰ প্ৰায় ৪,০০০ কিতাপৰ দোকানত মধ্যৰাত্ৰিৰ প্ৰকাশ অনুষ্ঠানত ব্ৰেকিং ড'নে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="Falconer">{{cite news |authors=Dan Glaister and Sarah Falconer |title=Mormon who put new life into vampires |url=http://www.guardian.co.uk/books/2008/jul/20/news.booksforchildrenandteenagers |publisher=The Observer |date=2008-07-20 |accessdate=2009-09-19 | location=London}}</ref> প্ৰথম ২৪ ঘন্টাতেই '''ব্ৰেকিং ড'ন'''ৰ প্ৰথম প্ৰকাশৰ ৩.৭ মিলিয়নৰ ১.৩ মিলিয়ন কিতাপ কেৱল আমেৰিকা আৰু ২০,০০০ কিতাপ য়ুকেত বিক্ৰী হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা ই হেচ্চেটে বুক গ্ৰুপ য়ুএচএ ৰ বাবে প্ৰথম দিনৰ বিক্ৰীৰ এক অভিলেখ গঢ়ে।<ref name="Milliot">{{cite news | author=Jim Milliot | url=http://www.publishersweekly.com/article/CA6584007.html?nid=2286&source=title&rid=&q=twilight | title='Breaking Dawn' Breaks Hachette Records | date=2008-08-04 | publisher=[[Publishers Weekly]] | accessdate=2008-10-18 | archivedate=2008-12-17 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20081217125306/http://www.publishersweekly.com/article/CA6584007.html?nid=2286&source=title&rid=&q=twilight | deadurl=yes }}</ref> এই কিতাপখন যথেষ্ট সফল হয়। ২০০৮ত ইয়াৰ ৬ মিলিয়ন কিতাপ বিক্ৰী হয় আৰু [[টোৱাইলাইট (উপন্যাস)|টোৱাইলাইট]], [[নিউ মুন]]ৰ পিছত ২০০৮ৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কিতাপ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ব্ৰেকিং ড'নে সমালোচকৰ পৰা মিশ্ৰিত সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু অধিক বয়স্ক বিষয় তথা ধাৰণা সম্পন্ন হোৱা হেতুকে শৃংখলাটিৰ আটাইতকৈ বিতৰ্কিত কিতাপ হৈ পৰে। অৱশ্যে কিতাপখনে "চিলড্ৰেনছ বুক অফ দ্য ইয়েৰ"ৰ "ব্ৰিটিছ বুক এৱাৰ্ড" লাভ কৰে। ই প্ৰায় ৩৮টা ভাষালৈ অনুদিত হয় আৰু ইয়াৰ স্বত্ব প্ৰায় ৫০খন দেশত বিক্ৰী হয়। এই কিতাপখনৰ পৰা দুটা খণ্ডৰ এখন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মিত হয় যাৰ প্ৰথম খণ্ডটিয়ে ১৮ নৱেম্বৰ, ২০১১ত আৰু দ্বিতীয় খণ্ডটিয়ে ১৬ নৱেম্বৰ, ২০১২ত মুক্তি লাভ কৰে। ==কাহিনীৰ সাৰাংশ== ব্ৰেকিং ড'ন তিনিটা ভাগত বিভক্ত। ইয়াৰ প্ৰথম ভাগত বেলা আৰু এডৱাৰ্ডৰ বিয়া তথা ব্ৰাজিলৰ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত,কাৰ্লাইলে এস্মেৰ কাৰণে কিনা এক ব্যক্তিগত দ্বীপ 'আইলেণ্ড এস্মে'ত তেওঁলোকে কটোৱা মধুচন্দ্ৰিকাৰ বৰ্ণনা আছে। মধুচন্দ্ৰিকাৰ দ্বিতীয় সপ্তাহতেই বেলাই আৱিষ্কাৰ কৰে যে আধা-মানুহ আধা-ভেম্পায়াৰ সন্তান এটিৰে তাই গৰ্ভৱতী আৰু এই ভ্ৰূণটি এক অপ্ৰাকৃতিক গতিত বাঢ়িবলৈ ধৰিছে। কাৰ্লাইলৰ সৈতে সম্পৰ্ক কৰাত তেওঁ বেলাৰ গৰ্ভাৱস্থা নিশ্চিত কৰে আৰু দুয়ো লগে লগে ফোৰ্কছ,ৱাছিংটনলৈ ঘূৰি আহে। ভ্ৰূণটি অসাধাৰণ গতিত বাঢ়িবলৈ ধৰা দেখি এডৱাৰ্ড বেলাৰ স্বাস্থ্য সম্পৰ্কে সজাগ হয় আৰু ভ্ৰূণটিয়ে বেলাক ধ্বংস কৰি পেলাব বুলি ভাবি বেলাক গৰ্ভপাত কৰাবলৈ জোৰ কৰে। কিন্তু গৰ্ভস্থ সন্তানটিৰ লগত এক সম্পৰ্ক অনুভৱ কৰি বেলাই গৰ্ভপাত কৰাবলৈ অমান্তি হয়। কিতাপখনৰ দ্বিতীয় খণ্ডটি আকাৰ পৰিৱৰ্তক জেকব ব্লেকৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা ৰচিত আৰু ই বেলাৰ গৰ্ভাৱস্থা তথা সন্তানজন্মক সামৰি লয়। ইপিনে জেকবৰ কুইলেট কুকুৰনেছীয়া বাঘৰ দলটিয়ে নিৰাপত্তাৰ খাতিৰত বেলা আৰু সন্তানটিক হত্যা কৰিবলৈ থিৰ কৰে। জেকব এই সিদ্ধান্তত মান্তি নহয় আৰু ছেথ তথা লী ক্লিয়েৰৱাটাৰেৰে সৈতে নিজাকৈ এক দল গঠন কৰে। এটা সময়ত বেলাই সন্তান জন্ম দিয়ে। ই বেলাৰ ৰাজহাড়কে ধৰি বেছিভাগ হাড়েই ভাগি পেলাই লগতে বেলাই এক বুজন পৰিমাণৰ তেজ হেৰুৱাই। বেলাক জীয়াই ৰাখিবলৈ এডৱাৰ্ডে বেলাৰ কলিজাত নিজৰ বিষ বিয়পাই দিয়ে। বেলাক মৃত বুলি ভাবি জেকবে নৱজাতিকা ৰেণেস্মেক হত্যা কৰিবলৈ আহে কিন্তু ৰেণেস্মেত সি নিজৰ সাঁচ অংকিত হোৱা (Imprint) দেখা পায়-যি হ'ল এটা প্ৰক্ৰিয়া যাৰ দ্বাৰা স্বয়ংক্ৰিয় ভাৱে কুকুৰনেছীয়া মানুহবোৰে সিহঁতৰ জীৱনসংগী বিচাৰি পায়। বেলাৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা ৰচিত তৃতীয় খণ্ডটিত এক ভেম্পায়াৰলৈ বেলাৰ যন্ত্ৰণাময় ৰূপান্তৰ তথা নতুন জীৱনত বেলাই নিজৰ নতুন শক্তিসমূহক লৈ কৰা অনুভৱৰ বৰ্ণনা আছে। ইপিনে ইৰিণা নামৰ ভেম্পায়াৰ এজনীয়ে ৰেণেস্মেক ভুলক্ৰমে "অমৰ শিশু" অৰ্থাৎ জন্মৰ পিছত ভেম্পায়াৰ হোৱা শিশু বুলি ভাবে। অমৰ শিশুবোৰ অনিয়ন্ত্ৰণশীল হোৱা বাবে "অমৰ শিশু"ৰ নিৰ্মাণ ভল্ট্চুৰিৰ মতে অপৰাধ। ইৰিণাই ৰেণেস্মেৰ কথা ভল্ট্চুৰিক কোৱাত ভল্ট্চুৰিয়ে ৰেণেস্মেৰ লগতে কালেন পৰিয়ালক ধ্বংস কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত কৰে। ৰেণেস্মে যে "অমৰ শিশু" নহয় সেয়া ভল্ট্চুৰিক বিশ্বাস জন্মাবলৈ কালেন পৰিয়ালে গোটেই পৃথিৱীৰ পৰা বিভিন্ন ভেম্পায়াৰ দলক নিমন্ত্ৰণ কৰে। সকলো সাক্ষ্য গ্ৰহণৰ পিছত ভল্ট্চুৰিয়ে তেওঁলোকক যে ভুল তথ্য দিয়া হৈছিল সেয়া বুজি পায় আৰু ইৰিণাক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়। অৱশ্যে ভল্ট্চুৰিয়ে ৰেণেস্মেক হত্যা কৰা উচিত নে অনুচিত তাক লৈ সন্দিহান হয়। সেই সময়তে এলিছ আৰু জেস্পাৰে নেহুৱেল নামৰ ১৫০ বছৰীয়া ৰেণেস্মেৰ দৰে মানুহ আৰু ভেম্পায়াৰৰ বৰ্ণসংকৰ এজনক লগত লৈ তাত উপস্থিত হয়। নেহুৱেলে কয় যে বৰ্ণসংকৰবোৰে কোনো বিপদ কঢ়িয়াই নানে আৰু তেতিয়া ভল্ট্চুৰি সেই ঠাই এৰি গুচি যায়। এডৱাৰ্ড,বেলা আৰু ৰেণেস্মেয়ে সম্প্ৰীতিৰে ঘৰমুৱা হয়। ==পটভূমি== ===বিকাশ=== প্ৰথমতে মেয়াৰে ফৰেভাৰ ড'ন নামৰ এখন কিতাপ লিখিছিল যি আছিল টোৱাইলাইটৰ ছিকুৱেল।<ref name="forever">{{cite web |url=http://www.stepheniemeyer.com/otherprojects_craptastic.html |title=Forever Dawn |publisher=StephenieMeyer.com |accessdate=2008-09-07 |archivedate=2008-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081004225340/http://www.stepheniemeyer.com/otherprojects_craptastic.html |deadurl=yes }}</ref> মূল কাহিনীটো একে ৰাখি ফৰেভাৰ ড'ন সম্পূৰ্ণৰূপে বেলাৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা ৰচিত হৈছিল য'ত জেকব আৰু কুকুৰনেছীয়া মানুহৰ কথাবোৰ সামান্যতম হে উল্লেখিত হৈছিল,য'ত ভিক্টোৰিয়া আৰু লৰেণ্ট জীৱিত আছিল আৰু ইয়াৰ এক উপসংহাৰো আছিল।<ref name="moviefilm"/> কিতাপখনৰ যিটো অংশ লিখিবলৈ মেয়াৰক আটাইতকৈ বেছি সময় লাগিছিল সেইখিনি আছিল এক ভেম্পায়াৰলৈ বেলাৰ ৰূপান্তৰৰ পিছৰ তিনিমাহৰ বৰ্ণনা,কাৰণ "সেই অংশৰ প্ৰতিটো শব্দ লিখিবলৈ যিমান সময় খৰচ কৰা হৈছিল সেয়া সম্ভৱতঃ বাকী অংশত খৰচ কৰা সময়ৰ প্ৰায় দহগুণ আছিল"।<ref>{{cite book|title=The Twilight Saga: The Official Illustrated Guide|url=https://archive.org/details/twilightsagaoffi0000meye|first=Stephenie|last=Meyer|authorlink=Stephenie Meyer|publisher=Little, Brown and Company|month=April|year=2011|isbn=978-0-316-04312-0|chapter=A Conversation with Shannon Hale, On Finding Story Ideas}}</ref> ২০০৩ চনত ভেম্পায়াৰৰ বিষয়ে গৱেষণা কৰি থাকোতে তেওঁৰ ইনকিউবাচ নামৰ এক সন্তান জন্ম দিব পৰা পিশাচৰ লগত পৰিচিতি ঘটে আৰু তেতিয়াই তেওঁৰ মনলৈ বেলা গৰ্ভৱতী হোৱাৰ চিন্তা আহে।<ref name="moviefilm"/> নিজৰ সন্তানটিক হত্যা নকৰিবলৈ বেলাৰ সিদ্ধান্ত মেয়াৰৰ পৰাই অনুপ্ৰাণিত আছিল কাৰণ মেয়াৰক যদি কোনোবাই তেওঁ নিজে জীয়াই থাকিবলৈ তেওঁৰ সন্তানটিক হত্যা কৰিবলৈ ক'লেহেতেন,তেওঁ ফলাফলৰ কথা চিন্তা নকৰি কেৱল তাক জন্ম দিলেহেতেন।<ref name="Chicago">{{cite web|url=http://www.twilightlexicon.com/the-lexicon/personal-correspondence/the-breaking-dawn-concert-tour-chicago-qa/|title=The Breaking Dawn Concert Tour-Chicago Q&A|publisher=Twilight Lexicon|accessdate=July 6, 2011}}</ref> মেয়াৰে বেলাৰ ভেম্পায়াৰ হোৱাৰ পিছৰ অনুভৱ বোৰৰ বিষয়ে আৰু অধিক লিখিব খুজিছিল। সেয়া লিখি তেওঁ "খুব আনন্দ পাইছিল" আৰু কিতাপখন বেলাৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা শেষ কৰিব বিচাৰিছিল কিন্তু ইয়াক "কিছু কঠিন" বুলিও ভাবিছিল কাৰণ তেওঁ কাহিনীটো আৰু সলনি কৰিব নোৱাৰে।<ref name="Seattle">{{cite web|url=http://www.twilightlexicon.com/the-lexicon/personal-correspondence/the-breaking-dawn-concert-tour-seattle-qa/|title=The Breaking Dawn Concert Tour-Seattle Q&A |publisher=Twilight Lexicon|accessdate=July 6, 2011}}</ref> ৰেণেস্মেৰ ব্যতিক্ৰম নামটোৰ কথা সোধাত মেয়াৰে কয় যে "তাইৰ নাম জেনিফাৰ বা এছলী ৰাখিব নোৱাৰি। পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বেছি ব্যতিক্ৰমী শিশুটোক তুমি কি নাম দিবা? বহুতো শিশু নামৰ ৱেবচাইট বিচাৰি মই চলাথ কৰিছিলো। কিন্তু শেষত ভাবিলো যে কোনো মানুহৰ নামেই ইয়াত খাপ নাখাব আৰু প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰি নিজেই নামটি সৃষ্টি কৰিলো। "<ref name="moviefilm"/> শৃংখলাটি শেষ হোৱাৰ প্ৰসংগত মেয়াৰে কয় <blockquote>টোৱাইলাইট শৃংখলাটি প্ৰকৃতাৰ্থত বেলাৰ কাহিনী আৰু তাইৰ কাহিনী শেষ হোৱাৰ ইয়েই স্বাভাৱিক ঠাই। পথৰ সকলো বাধা আঁতৰাই অৱশেষত তাই চিৰবাঞ্চিত ঠাইত উপস্থিত হয়। মই এই কাহিনীটো আৰু দীঘল কৰি নিব পাৰিলোহেতেন কিন্তু আৰু লিখি থকাটো মোৰ বাবে আনন্দদায়ক নহ'লহেতেন। কাহিনীবোৰত সংঘাত থকাটো প্ৰয়োজনীয় আৰু বেলা কেন্দ্ৰিত সকলো সংঘাতৰ মীমাংসা হৈ গ'ল।<ref name="moviefilm" /></blockquote> ===প্ৰভাৱ=== শ্বেইকছপীয়েৰৰ মাৰ্চেন্ট অৱ ভেনিচ আৰু এ মিডছামাৰ নাইটছ ড্ৰীমে ব্ৰেকিং ড'নক প্ৰভাৱান্বিত কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.stepheniemeyer.com/bd_faq.html|title=Twilight Series - Breaking Dawn - FAQ|publisher=StephenieMeyer.com|accessdate=June 1, 2011|archivedate=July 12, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160712215353/http://stepheniemeyer.com/bd_faq.html|deadurl=yes}}</ref> মেয়াৰে সিদ্ধান্ত কৰে যে এলিছে তেওঁৰ নিৰ্দেশসমূহ মাৰ্চেন্ট অৱ ভেনিচৰ পৃষ্ঠা এটাত লিখিব আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা এয়া ঈংগিত দিয়া হয় যে নাটক খনৰ দৰেই কিতাপখনৰো শেষত এক মানসিক যুঁজ হে হ'ব,শাৰীৰিক নহয়, তদুপৰি মাৰ্চেন্ট অৱ ভেনিচৰ দৰেই ইয়াতো সকলোৰে এক সুখময় পৰিসমাপ্তি ঘটিব। প্ৰথমতে এলিছে চাৰ্লট ব্ৰন্টেৰ জেন আয়াৰ উপন্যাসৰ এটা পৃষ্ঠা ছিঙা কথা আছিল যদিও কাহিনীৰ লগত জেন আয়াৰৰ কোনো সম্পৰ্ক নথকা বাবে মেয়াৰে ইয়াক সলনি কৰে।<ref>{{cite book|title=The Twilight Saga: The Official Illustrated Guide|url=https://archive.org/details/twilightsagaoffi0000meye|first=Stephenie|last=Meyer|authorlink=Stephenie Meyer|publisher= Little, Brown and Company|month=April|year=2011|isbn=978-0-316-04312-0|chapter=A Conversation with Shannon Hale, On Literary Inspirations}}</ref> ফৰেভাৰ ড'নতো উল্লেখ থকা সাঁচ অংকিত হোৱা (Imprint) ধাৰণা টো এ মিডছামাৰ নাইটছ ড্ৰীমৰ পৰা লোৱা। মেয়াৰৰ মতে এয়া "সকলো সমস্যা ঠিক কৰি পেলোৱা এক যাদু-যি বাস্তৱ জীৱনত সংঘটিত নহয়,যি এক অলীক কল্পনা" আৰু তেওঁ ইয়াক ইক্লিপ্সতেই প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰে যাতে পিছত আৰু বৰ্ণনা কৰিবলগীয়া নহয়।<ref>{{cite book|title=The Twilight Saga: The Official Illustrated Guide|url=https://archive.org/details/twilightsagaoffi0000meye|first=Stephenie|last=Meyer|authorlink=Stephenie Meyer|publisher=Little, Brown and Company|month=April|year=2011|isbn=978-0-316-04312-0|chapter=A Conversation with Shannon Hale, On Literary Inspirations}}</ref> ===বেটুপাত=== মেয়াৰে কয় যে ইয়াৰ "বেটুপাতটি খুবেই অৰ্থপূৰ্ণ" আৰু ইয়াক দেখি তেওঁ "খুবেই আনন্দিত" হৈছিল।<ref name="Los Angles">{{cite web|url=http://www.twilightlexicon.com/the-lexicon/personal-correspondence/breaking-dawn-concert-tour-los-angles-qa/|title=Breaking Dawn Concert Tour-Los Angles Q&A|publisher=Twilight Lexicon|accessdate=July 7, 2011}}</ref> বেটুপাতটো প্ৰকৃতাৰ্থত গোটেই শৃংখলাটিত বেলাৰ উত্তৰণৰ এক প্ৰতীক,দবাখেলৰ সকলোতকৈ দূৰ্বল খেলুৱৈ এটা সৈনিক ৰূপে যাত্ৰাৰম্ভ কৰি বেলাই শেষত আটাইতকৈ শক্তিশালী খেলুৱৈ,ৰাণী হৈ পৰে।<ref name="moviefilm">{{cite web|url=http://www.stepheniemeyer.com/bd_faq.html|title=Breaking Dawn FAQ|publisher=StephenieMeyer.com|accessdate=2008-09-07|archivedate=2016-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160712215353/http://stepheniemeyer.com/bd_faq.html|deadurl=yes}}</ref> বেটুপাতৰ ডবাখেলৰ পৃষ্ঠখনেও এয়া সূচায় যে "ভল্ট্চুৰিৰে সৈতে শেষৰ যুজঁখন বুদ্ধি আৰু যুক্তিৰেহে যুঁজিব পৰা যাব,শাৰীৰিক শক্তিৰে নহয়। "<ref>{{cite book|title=The Twilight Saga: The Official Illustrated Guide|url=https://archive.org/details/twilightsagaoffi0000meye|first=Stephenie|last=Meyer|authorlink=Stephenie Meyer|publisher= Little, Brown and Company|month=April|year=2011|isbn=978-0-316-04312-0|chapter=Frequently Asked Questions}}</ref> ===শীৰ্ষক=== "ব্ৰেকিং ড'ন" অৰ্থাৎ দোকমোকালিয়ে এক নৱজন্মা ভেম্পায়াৰ ৰূপে বেলাৰ নতুন জীৱনৰ আৰম্ভণিৰ কথা বুজাইছে।<ref name="moviefilm"/> প্ৰথমতে মেয়াৰে ইয়াৰ নাম ফৰেভাৰ ড'ন ৰাখিব খুজিছিল যদিও নামটো খুব "সস্তীয়া" যেন লগাত তাক বাদ দিয়ে। কিতাপখনৰ কাহিনী অনুসৰি ইয়াৰ নামটোত এক "বিপদৰ উমান" দিবলৈ তেওঁ "ব্ৰেকিং ড'ন" নামটো পছন্দ কৰে। কিতাপখনৰ এইটো নাম ৰখাৰ অন্য এক কাৰণ হ'ল ই কিতাপখনৰ কাহিনীভাগৰ লগত মিল খায়,যিটো কেন্দ্ৰিত হয় "এক নৱজাগৰণ তথা নতুন দিনৰ দিশে আৰু য'ত বহুতো সমস্যা লুকাই আছে"।<ref name="Los Angles"/> ==মুক্তি== ===ব্যৱসায়=== ৩০ মে',২০০৮ত এণ্টাৰটেইনমেণ্ট ৱিকলী আলোচনীয়ে ব্ৰেকিং ড'নৰ এক ঊদ্ধৃতি প্ৰকাশ কৰে।<ref name="excerpt">{{cite news|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20203238,00.html?iid=top25-20080530-Stephenie+Meyer%3A+Exclusive+book+preview|title=EW.com Excerpt|publisher=[[Entertainment Weekly]]|accessdate=2008-09-07|date=2008-08-05|archivedate=2008-09-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080912020027/http://www.ew.com/ew/article/0,,20203238,00.html?iid=top25-20080530-Stephenie+Meyer%3A+Exclusive+book+preview|deadurl=yes}}</ref> ২ আগষ্ট,২০০৮ত ইয়াৰ প্ৰকাশৰ প্ৰায় তিনিসপ্তাহ আগৰে পৰা মেয়াৰে ব্ৰেকিং ড'নৰ পৰা "দিনটোৰ উক্তি" হিচাপে প্ৰতিদিনে একোটা উক্তি প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰে প্ৰথম উক্তিটো মেয়াৰৰ ৱেবচাইটত ১২ জুলাই তাৰিখে প্ৰকাশিত হয়।<ref name="quoteaday">{{cite web|url=http://www.stepheniemeyer.com/bd_quotes.html|title=Breaking Dawn Quotes|publisher=StephenieMeyer.com|accessdate=2008-09-07|archivedate=2008-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080820071626/http://www.stepheniemeyer.com/bd_quotes.html|deadurl=yes}}</ref> [[ইক্লিপ্স (উপন্যাস)|ইক্লিপ্স]]ৰ এক বিশেষ সংস্কৰণত ব্ৰেকিং ড'নৰ প্ৰথম অধ্যায় "এংগেজ্ড" প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref name="release">{{cite web|url=http://www.stepheniemeyer.com/breakingdawn.html|title=Breaking Dawn Release Party.|publisher=StephenieMeyer.com|accessdate=2008-09-07|archivedate=2008-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081213002514/http://www.stepheniemeyer.com/breakingdawn.html|deadurl=yes}}</ref> ২ আগষ্ট,২০০৮ত প্ৰায় ৪,০০০ কিতাপৰ দোকানত মধ্যৰাত্ৰি প্ৰকাশ অনুষ্ঠান পাতি আনুষ্ঠানিক ভাৱে ব্ৰেকিং ড'নক মুক্তি দিয়া হয়<ref name="Falconer"/> যাৰ অধিকাংশতেই সাজ-সজ্জা,তথ্য প্ৰতিযোগিতা,হস্তকলা,ফেচ পেইণ্টিং আদি অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{cite web |author=Lauren Wilson |title=Teens clamoring for the next 'Twilight' book |url=http://www.ocregister.com/articles/series-breaking-dawn-2110774-book-twilight |publisher=[[The Orange County Register|OC Register]] |date=2008-07-31 |accessdate=2009-09-19 |archivedate=2009-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090120093335/http://www.ocregister.com/articles/series-breaking-dawn-2110774-book-twilight |deadurl=yes }}</ref> চকলেট নিৰ্মাণকাৰী সংস্থা গ'ডিভা ই টোৱাইলাইটক বিষয় হিচাপে লৈ এক চকলেট বাৰো নিৰ্মাণ কৰে যাক বাৰ্ণছ এণ্ড নোবেলছৰ কিতাপৰ দোকানত প্ৰকাশ অনুষ্ঠানৰ দিনা মুকলি কৰা হয়।<ref name="chocolate">{{cite web|url=http://moviesblog.mtv.com/2008/07/30/take-a-bite-out-of-the-twilight-chocolate-bar/|title=Twilight Chocolate|publisher=MTV|accessdate=2008-09-07|archivedate=2008-09-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080906210932/http://moviesblog.mtv.com/2008/07/30/take-a-bite-out-of-the-twilight-chocolate-bar/|deadurl=yes}}</ref> ===প্ৰকাশ=== '''ব্ৰেকিং ড'ন''' মুকলি হোৱাৰ আগতেই টোৱাইলাইট শৃংখলাৰ অন্য তিনিখন কিতাপৰ আমেৰিকাত ৮.৫ মিলিয়ন<ref name="Milliot"/> আৰু য়ুকেত ২ মিলিয়ন<ref>{{cite web |title=Breaking Dawn wins Children's Book of the Year Galaxy British Book Award for Stephenie Meyer |url=http://www.littlebrown.co.uk/NewsEvents/News-Archive/Breaking-Dawn-wins-Children-s-Book-of-the-Year |publisher=Little, Brown |accessdate=2009-09-19 |archivedate=2012-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120406191554/http://www.littlebrown.co.uk/NewsEvents/News-Archive/Breaking-Dawn-wins-Children-s-Book-of-the-Year |deadurl=yes }}</ref> কিতাপ বিক্ৰী হৈছিল। ব্ৰেকিং ড'ন ২০০৮ৰ এক অতি প্ৰত্যাশিত উপন্যাস আছিল যাৰ কথা দ্য গাৰ্ডিয়ানে এনেদৰে লিখিছিল "গোটেই পৃথিৱীৰ চেমনীয়াসকলে ষ্টিফেনি মেয়াৰৰ ভেম্পায়াৰ শৃংখলাৰ পৰৱৰ্তী উপন্যাসখনৰ বাবে অধীৰ আগ্ৰহেৰে বাট চাই আছে"।<ref name="Falconer"/> এই উচ্চ চাহিদা পূৰাবলৈ লিটল,ব্ৰাউন এণ্ড কোম্পানীয়ে ৫০০,০০০খন কিতাপ বেচিকৈ প্ৰকাশ কৰি প্ৰথম প্ৰকাশতেই ৩.৭ মিলিয়ন কিতাপ মুকলি কৰি দিয়ে।<ref name="Milliot"/> প্ৰথম ২৪ ঘন্টাতেই ইয়াৰ আমেৰিকাত ১.৩ মিলিয়ন<ref name="Milliot"/> আৰু য়ুকে ত ২০,০০০ কিতাপ বিক্ৰী হয়<ref>,{{cite news |author=Alison Flood |title=Dream sales for new children's fantasy |url=http://www.guardian.co.uk/books/2008/sep/23/booksforchildrenandteenagers.publishing |publisher=The Guardian |date=2008-09-23 |accessdate=2009-09-19 | location=London}}</ref>লগতে কানাডাত প্ৰথমটো সপ্তাহান্তত ১০০,০০০ কিতাপ বিক্ৰী হয়।<ref>{{cite news |title=Disappointed Breaking Dawn fans organize protest |url=http://www.cbc.ca/arts/books/story/2008/08/08/meyer-protest.html |publisher=[[CBC News]] |date=2008-08-08 |accessdate=2009-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080819230540/http://www.cbc.ca/arts/books/story/2008/08/08/meyer-protest.html |archivedate=2008-08-19 |deadurl=no }}</ref> ব্ৰেকিং ড'নে ইউএচএ টুডেৰ 'শীৰ্ষ ১৫০ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কিতাপৰ তালিকা'ত প্ৰথম স্থানত অভিষিক্ত হয় আৰু সেই তালিকাত ই প্ৰায় ৫৮ সপ্তাহ কটায়।<ref>{{cite news |title=This week's top 150 best sellers |url=http://content.usatoday.com/life/books/booksdatabase/default.aspx |publisher=USA Today |date=2009-09-13 |accessdate=2009-09-19 }}</ref> ৬মিলিয়নতকৈও অধিক বিক্ৰীৰে ই ২০০৮ৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা শিশু গ্ৰন্থ হিচাপে চিহ্নিত হয়।<ref>{{cite web |author=Diane Roback |title=Bestselling Children's Books 2008: Meyer's Deep Run |url=http://www.publishersweekly.com/article/CA6645692.html?q=Stephenie+Meyer+ |publisher=Publishers Weekly |date=2009-03-23 |accessdate=2009-09-19 |archivedate=2012-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121008103738/http://www.publishersweekly.com/article/CA6645692.html?q=Stephenie+Meyer+ |deadurl=yes }}</ref> ৪ আগষ্ট,২০০৯ত ব্ৰেকিং ড'নৰ এক বিশেষ সংস্কৰণ মুকলি হয় যাৰ লগত ব্ৰেকিং ড'ন কনচাৰ্ট শৃংখলা আৰু মেয়াৰৰ সৈতে এক সাক্ষাৎকাৰৰ ডিভিডি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Breaking Dawn Special Edition |url=http://www.amazon.com/dp/031604461X |publisher=Amazon.com |date=2009-08-04 |accessdate=2009-11-15 }}</ref> ==সঁহাৰি== ব্ৰেকিং ড'নে মিশ্ৰিত সঁহাৰি লাভ কৰে। লেভ গ্ৰচমেনে লিখিছে "প্ৰথমতে,যিহেতু এমাজনত বহুতো একতাৰকাযুক্ত মতামত প্ৰকাশ পাইছে,মই সমুখ সমৰত কওঁ : মই ব্ৰেকিং ড'ন ভাল পাইছো"।<ref>{{cite news |1=Lev Grossman |title=Twilight of the Idols: The Breaking Dawn Review (spoilers) |url=http://nerdworld.blogs.time.com/2008/08/04/twilight_of_the/ |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |date=2008-08-04 |accessdate=2009-09-19 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> স্কুল লাইব্ৰেৰী জাৰ্ণালৰ কাৰা ভণ ৰেংগল কিনছেয়ে কিতাপখনক মুগ্ধকৰ বুলি কৈ ধনাত্মক মন্তব্য দিয়ে আৰু কয় "এই উপন্যাসখনি আগৰকেইখনতকৈ অধিক ৰহস্যঘন,মেয়াৰৰ কাহিনীৰ ছাকনৈয়া বোৰ চৰিত্ৰৰ বাহিৰ হৈ নাযায়"।<ref>{{cite web |author=Cara von Wrangel |title=Breaking Dawn by Stephenie Meyer |url=http://www.schoollibraryjournal.com/article/CA6586098.html?q=breaking+dawn+captivating |publisher=School Library Journal |date=2008-08-11 |accessdate=2009-09-19 }}</ref> দ্য চাৰ্লট অৱজাৰ্ভাৰে ইয়াক "খুব ভালকৈ গুঠা হৈছে" বুলি কয় যদিও ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্যক সমালোচনা কৰি কয় "মই ভাবো (ষ্টিফেনি মেয়াৰে) ইমানবোৰ কথা এখন কিতাপত লিখাটো উচিত নাছিল। ই দুখন কিতাপ হ'ব লাগিছিল। "<ref>{{cite web |author=Lilah Lohr |title=Last 'Twilight' bite has lots to chew on |url=http://www.charlotteobserver.com/books/story/115578.html?q=stephenie%20meyer |publisher=The Charlotte Observer |date=2008-08-12 |accessdate=2009-09-19 }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> চিকাগো ট্ৰিবিউনৰ মেৰী হেৰিছ ৰাছেলে ইয়াক আনন্দদায়ক অধ্যয়ন আখ্যা দি কয় যে ষ্টিফেনি মেয়াৰে "পৰিয়াল,চেমনীয়াসকল আৰু জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিৰ বিষয়ে তেওঁৰ ৰসাল লিখনিৰ ধাৰাবাহিকতা বজাই ৰাখিছে",<ref>{{cite news |author=Mary Harris Russell |title="Breaking Dawn," by Stephenie Meyer |url=http://www.chicagotribune.com/entertainment/books/chi-stephenie-meyer-09aug09,0,6606840.story |publisher=Chicago Tribune |date=2008-08-09 |accessdate=2009-09-19 }}</ref> য'তনেকি টাইমে ইয়াক "বেলা আৰু এডৱাৰ্ডৰ মালিতাৰ এক বন্য কিন্তু সন্তোষদায়ক সামৰণি" বুলি অভিহিত কৰি ইয়াক A- ৰ মৰ্যাদা দিয়ে।<ref>{{cite news |title=Breaking Dawn |url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1623143_1830841_1830843,00.html |publisher=Time |date=2009-08-07 |accessdate=2009-09-19 |archivedate=2009-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090615070032/http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1623143_1830841_1830843,00.html |deadurl=yes }}</ref> পাব্লিছাৰ্চ ৱিকলীৰ মতে ব্ৰেকিং ড'নৰ প্ৰধান সমস্যাটো হ'ল "আৱশ্যকীয় ভাৱে,ইয়াত সকলোৱে যি বিচাৰে তাকেই পায়,কিন্তু তেওঁলোকৰ ইচ্ছাই দৰাচলতে এক সবল চৰিত্ৰায়ণ অথবা পৃষ্ঠকাহিনীৰ এক পৰিচয় দাবী কৰে। কোনোৱে একো ত্যাগ কৰিবলগীয়া নহয় আৰু কোনোৱে দীঘলীয়া সময়ৰ কাৰণে একো সহিব লগীয়াও নহয়,এক কথাত ক'বলৈ গ'লে ইয়াৰ কোনো মহত্ত্ব নাই"।<ref name="PW">{{cite web |url=http://www.amazon.com/dp/031606792X|title=Publishers Weekly review|publisher=Amazon.com|accessdate=2008-09-07}}</ref> দ্য এছোছিয়েটেড প্ৰেছ ত প্ৰকাশিত এক প্ৰবন্ধত সাংবাদিক ছাৰা ৰোজে কয় যে এই শৃংখলাৰ অনুৰাগীসকলে "ব্যস্ত চৰিত্ৰবোৰ,উৎকৃষ্ট হাস্যৰস,মনোযোগ আড়ষ্ট কৰা এক ধুনীয়া চিন্তাগ্ৰস্ততা,অনুভূতিৰ খুটিনাটিত প্ৰয়োগ কৰা মনোযোগ" ভাল পাব যদিও "সাধাৰণ পাঠকসকলে অধিক নিৰ্মাণ আৰু কম কাৰ্য্য দেখি হতাশ হ'ব পাৰে"।<ref name="newsok">{{cite web |url=http://newsok.com/breaking-dawn-has-surprises-but-little-action-as-saga-ends/article/3280307|title=NewsOK.com article|publisher=NewsOK.com|accessdate=2008-09-07}}</ref> এন্টাৰটেইনমেন্ট ৱিকলীয়ে ইয়াক 'D'ৰ মৰ্যাদা দিয়ে আৰু জন্মৰ দৃশ্যটো সমালোচনা কৰি কয় যে বেলাৰ মাত্ৰ "এডৱাৰ্ডৰ বাবে এক স্থিৰ অনুৰাগ" আছে, তাৰ বাহিৰে অন্য উদ্দেশ্য নাই।<ref name="EW">{{cite news|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20217628,00.html?xid=rss-books-reviews-20080808-Breaking+Dawn|title=EW Review|publisher=[[Entertainment Weekly]]|accessdate=2008-09-07|date=2008-08-08|archivedate=2013-06-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130603011107/http://www.ew.com/ew/article/0,,20217628,00.html?xid=rss-books-reviews-20080808-Breaking+Dawn|deadurl=yes}}</ref> দ্য ৱাছিংটন পোষ্টেও ইয়াক ঋণাত্মক ভাৱে সমালোচনা কৰি "মেয়াৰে তেওঁৰ নিজৰে প্ৰিয় সৃষ্টিৰ কলিজাৰে এডাল শেল মাৰি পঠিয়াইছে","ব্ৰেকিং ড'নত এটা শিশুৰ জন্মৰ দৃশ্য আছে যিয়ে সংবেদনশীল লিখনিক জীৱনজুৰি বৰ্জন কৰিবলৈ ইচ্ছা জগাব পাৰে" আদি মন্তব্য দিয়ে।<ref name="stake">{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/07/AR2008080702528.html|title=Washington Post Review|publisher=The Washington Post|accessdate=2008-09-07 | first=Elizabeth | last=Hand | date=2008-08-10}}</ref> এন্টাৰটেইনমেন্ট ৱিকলীৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত মেয়াৰে কিতাপখনৰ প্ৰতি বহু অনুৰাগীৰ ঋণাত্মক সঁহাৰিক "ৰব প্ৰভাৱ" বুলি অভিহিত কৰে,অৰ্থাং যিদৰে অনুৰাগীসকলে ৰবাৰ্ট পেটিনছনে টোৱাইলাইট চলচ্চিত্ৰত এডৱাৰ্ডৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰা কথাটো সহজভাৱে লব পৰা নাছিল,একেদৰে ব্ৰেকিং ডনৰ সামৰণিটো গ্ৰহণ কৰিবলৈও তেওঁলোকক কিছু সময় লাগিব।<ref name="video">{{cite news |url=http://www.ew.com/ew/video/exclusives?lineupId=1155151521&videoId=1717903074|title=First looks|publisher=EW.com|accessdate=2008-09-07}}</ref> ===পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান=== ব্ৰেকিং ড'নে "চিলড্ৰেনছ বুক অফ দ্য ইয়েৰ"ৰ "ব্ৰিটিছ বুক এৱাৰ্ড" লাভ কৰে।<ref>{{cite news | author=Hephzibah Anderson | title=Obama's 'Dreams,' Meyer's Vampires Capture 'Nibbie' Book Awards | url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601088&sid=atco4IDHLk44&refer=home | publisher=Bloomberg.com | date=2009-04-03 | accessdate=2009-04-11 }}</ref> ২০০৯ৰ "চিলড্ৰেনছ চইজ বুক এৱাৰ্ডছ"ত এই উপন্যাসখন "টীন চইজ বুক অৱ দ্য ইয়েৰ" হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় আৰু মেয়াৰে 'বছৰটোৰ লেখক' বা 'অথৰ অৱ দ্য ইয়েৰ' বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Children's Choice Book Award Winners Announced |url=http://www.cbcbooks.org/NewsEvent/details.aspx?id=17 |publisher=Children's Book Council |date=2009-05-13 |accessdate=2009-05-14 |archivedate=2009-05-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090515022500/http://www.cbcbooks.org/NewsEvent/details.aspx?id=17 |deadurl=yes }}</ref> ==চলচ্চিত্ৰ অভিযোজন== ছাম্মিট এন্টাৰটেইনমেন্টে ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰে যে তেওঁলোকে মেয়াৰৰ চতুৰ্থ উপন্যাস '''ব্ৰেকিং ড'ন'''ৰ স্বত্ব লাভ কৰিছে।<ref>{{cite news |author=Steven Zeitchik |title='Twilight' film franchise looks ahead |url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/film/news/e3ifc7bb2290700c27f4a0ada4363d9b59e |publisher=The Hollywood Reporter |date=2008-11-14 |accessdate=2008-12-13 |archivedate=2008-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081204062709/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/film/news/e3ifc7bb2290700c27f4a0ada4363d9b59e |deadurl=yes }}</ref> এপ্ৰিল,২০১০ত তেওঁলোকে "টোৱাইলাইট ছাগা : ব্ৰেকিং ড'ন"ৰ চলচ্চিত্ৰ অভিযোজন নিৰ্মাণৰ সেউজ সংকেত দিয়ে। এই ছবিখন দুটা ভাগত নিৰ্মিত হয় যাৰ প্ৰথম ভাগটিয়ে ১৮ নৱেম্বৰ,২০১১ মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://thresq.hollywoodreporter.com/2010/05/twilight-breaking-dawn-rob-pattinson-taylor-lautner.html |title=Breaking Legal News & Entertainment Law Blog - THR, ESQ |publisher=Thresq.hollywoodreporter.com |date= |accessdate=2011-06-19 |archivedate=2010-05-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100514143051/http://thresq.hollywoodreporter.com/2010/05/twilight-breaking-dawn-rob-pattinson-taylor-lautner.html |deadurl=yes }}</ref> ৬ আগষ্ট,২০১০,শুক্ৰবাৰে ছাম্মিট এন্টাৰটেইনমেন্টে ঘোষণা কৰে যে ইয়াৰ দ্বিতীয় ভাগটি ১৬ নৱেম্বৰ,২০১২ ত মুকলি হ'ব।<ref>{{cite web|url=http://ourtwilightchronicles.blogspot.com/2010/08/final-installment-of-breaking-dawn.html |title=Our Twilight Chronicles: Final Installment of Breaking Dawn Release Date: 11/16/12 - Yikes! |publisher=Ourtwilightchronicles.blogspot.com |date=2010-08-06 |accessdate=2011-06-19}}</ref> বিল কনডনে ইয়াৰ দুয়োটা ভাগৰ নিৰ্দেশনা কৰিব আৰু কাৰেন ৰোজেনফেল্ট তথা ৱিক গডফ্ৰেইৰ লগতে ষ্টিফেনি মেয়াৰেও ইয়াৰ সহঃপ্ৰযোজনা কৰিব।<ref name = "Condon">{{cite news | author=Nicole Sperling | title=It's official: Bill Condon will direct Breaking Dawn | url=http://hollywoodinsider.ew.com/2010/04/28/bill-condon-will-direct-twilights-final-chapter-breaking-dawn/ | publisher=Entertainment Weekly | date=2010-04-28 | accessdate=2010-04-28 }}</ref> অভিনেত্ৰী মেগী গ্ৰেচে ইয়াত ইৰিণাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হৈছে আৰু মেকেঞ্জি ফয়ে এডৱাৰ্ড-বেলাৰ আধা ভেম্পায়াৰ-আধা মানুহ সন্তান ৰেণেস্মেৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হৈছে।<ref>{{cite news |title=Mackenzie Foy & Maggie Grace to Play in The Twilight Saga: Breaking Dawn |url=http://thenewsoftoday.com/mackenzie-foy-maggie-grace-to-play-in-the-twilight-saga-breaking-dawn/2795/ |publisher=TheNewsOfToday.com |date=2010-09-28 |accessdate=2010-09-28 |archivedate=2010-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101002142447/http://thenewsoftoday.com/mackenzie-foy-maggie-grace-to-play-in-the-twilight-saga-breaking-dawn/2795/ |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.stepheniemeyer.com/breakingdawn.html ''Breaking Dawn'' page at StephenieMeyer.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081213002514/http://www.stepheniemeyer.com/breakingdawn.html |date=2008-12-13 }} {{Twilight (series)}} [[শ্ৰেণী:ইংৰাজী গ্ৰন্থ]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকান উপন্যাস]] oux7rvdt3kv0ht59ew8456anpmvgx30 0 35800 645268 622271 2026-10-15T16:09:16Z Kandarpajit Kallol 6257 645268 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = বিজনী | native_name = | native_name_lang = as | other_name = | nickname = | settlement_type = নগৰ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Assam | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]]ত বিজনীৰ অৱস্থান | latd = 26.52 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 90.67 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = [[অসমৰ জিলাসমূহ|জিলা]] | subdivision_name2 = [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]][B.T.A.D.] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 53 | population_total = 12607 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''বিজনী'''({{Lang-en|Bijni}}) [[অসম]]ৰ [[চিৰাং জিলা]] ত অৱস্থিত এখন চহৰ৷ ==ভৌগোলিক বিৱৰণ== বিজনী {{Coord|26.52|N|90.67|E|}} ত অৱস্থিত৷ <ref>{{Cite web |title=Falling Rain Genomics, Inc - Bijni |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Bijni.html |access-date=2014-01-21 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924140731/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Bijni.html |deadurl=yes }}</ref> সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় ৫৩ মিটাৰ (১৭৩ ফুট)৷ [[File:Bijni railway station.JPG|thumbnail|বিজনী ৰেলৱে ষ্টেচন]] [[File:Bijni Namghar.jpg|thumbnail|বিজনী নামঘৰৰ ভিতৰভাগ]] বিজনীৰ আশে পাশে থকা গাওঁসমূহ হৈছে-ভেটাগাওঁ, বাটবাৰী, ছাতিয়ানগুৰী, লেচিয়াগাওঁ, আমগুৰী, পুৰাণ বিজনী, গেৰুকাবাৰী, শাকতোলা,গৰৈমাৰি, বাঘমাৰা, মাজৰাবাৰী, পানবাৰী আদি৷ ==ইতিহাস== ১৬৭১ চনৰ পৰা ১৮৬৪ লৈ বিজনী কোঁচ শাসনৰ অধীনষ্ঠ ৰাজধানী আছিল বুলি জনা যায়৷ পৰৱৰ্ত্তী কালত ভূটানৰ ঝালিয়া মেছ (Jhawlia Mech) নামৰ শাসকজনে এই স্থান অধিকাৰ কৰাত ৰাজধানী দুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়৷ ১৮৯৭ চনৰ ভূইকঁপৰ ফলত বহুতো ৰাজকীয় অট্টালিকাৰ ক্ষতিসাধন হোৱাত পুনৰ ৰাজধানীৰ পৰিৱৰ্ত্তন হয়৷ ১৯৫৬ চনত বিজনীত কোঁচ শাসনৰ অন্ত পৰে৷ ==জনসংখ্যা== ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি<ref>{{GR|India}}</ref> বিজনীৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১২,৬০৭ জন৷ ইয়াৰে ৫২% পুৰুষ আৰু ৪৮% মহিলা৷ বিজনীৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৯%, পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ক্ৰমান্বয়ে ৮৪% আৰু ৭৩%৷ ইয়াৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১১% ছয় বছৰৰ অনুৰ্ধৰ৷ ==ৰাজনীতি== বিজনী [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত৷ <ref>{{cite web | url = http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | title = List of Parliamentary & Assembly Constituencies | accessdate = 2008-10-05 | work = Assam | publisher = Election Commission of India | archivedate = 2006-05-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060504181808/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S03/AS_ACPC.pdf | deadurl = yes }}</ref> ==আলোকচিত্ৰৰ ভঁৰাল== <gallery> File:Bijni_rail-001.JPG|বিজনী ৰেলৱে ষ্টেচনৰ প্লেটফৰ্ম </gallery> ==আৰু চাওক== *[[লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] [[শ্ৰেণী:বঙাইগাঁও জিলা]] 3yejd7e8162swizoswzxjz6kgdekgj6 0 36369 645395 639448 2026-10-16T04:16:11Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645395 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = অসমীয়া জাতি |native_name = অসমীয়া {{unicode|Assamese}} |population = ১৩,২৬৮,৪৮৪ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>{{cite web|url=http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |title=Archived copy |accessdate=2016-05-17 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160609213014/http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |archivedate=2016-06-09 |df= }}</ref> |region1 = {{flag|India}} |pop1 = ১৩,১৩৩,২৩৭ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160907221310/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece |date=2016-09-07 }} Less than 50 per cent Assamese speakers in Assam, The Hindu, January 9, 2008.</ref> |ref1 = |region2 = {{flag|Bangladesh}} |pop2 = ২২,৪৫৬ (২০০১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref2 = |region3 = {{flag|Bhutan}} |pop3 = ৫৪,২৬৮ (২০১১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref3 = |region4 = |pop4 = |ref4 = |region5 = |pop5 = |ref5 = |region6 = |pop6 = |ref6 = |region7 = |pop7 = |ref7 = |region8 = |pop8 = |ref8 = |region9 = |pop9 = |ref9 = |region10 = |pop10 = |ref10 = |languages = [[File:Assamese Bengali letter A (red).png|15px]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (''<small>আৰু উপভাষা; [[কামৰূপী ভাষা|কামৰূপী]] • [[গোৱালপৰীয়া ভাষা|গোৱালপৰীয়া]]</small>'') |religions = ''সংখ্যাগুৰু:'' [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] (প্ৰধানকৈ''[[File:Sankaradeva.jpg|17px]][[একশৰণ নাম ধৰ্ম]]) [[অসমৰ জনজাতীয় ধৰ্ম]]: • [[ফুৰালুঙ ধৰ্ম]] •[[File:Flag of Donyi-Polo.svg|17px]] [[ডনি পল]] •[[File:Bathouism flag.svg|17px]] [[বাথৌ ধৰ্ম]] •[[তিৱা জনজাতীয় ধৰ্ম]] ''অন্যান্য:''[[File:Allah-green.svg|17px]] [[ইছলাম]] • [[File:Christianity Symbol.svg|17px]] [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] • [[File:Khanda.svg|17px]] [[শিখ ধৰ্ম|শিখ]]<ref>{{cite web |last1=Mar 14 |first1=Yudhvir Rana / TNN / |title=Mission roots brings Assamese Sikhs to Punjab {{!}} India News - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Mission-roots-brings-Assamese-Sikhs-to-Punjab/articleshow/4262528.cms |website=The Times of India |language=en}}</ref> |related = [[চীনা-তিব্বতীয়]] ([[বড়ো-কছাৰী]], [[টানি জাতি]], [[কাৰ্বি]]), [[টাই জাতি]], [[আৰ্য-ভাৰতীয়]], [[অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]] |footnotes = }} '''অসমীয়া জাতি''' হৈছে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] সৈতে জড়িত এক সামাজিক-জাতিগত ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ সমুহ।<ref>Deka 2005:190</ref><ref name=":0">Saikia, Yasmin (2004). Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India. Duke University Press. <nowiki>ISBN 978-0822386162</nowiki>. </ref><ref>Baruah 1994:654</ref> বেছিভাগ অসমীয়াই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] বাস কৰে, য'ত তেওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫৬%।<ref>[https://www.indiatvnews.com/opinion/news-battleground-assam-a-tale-of-two-valleys-and-the-caa-quandary-assam-bengal-polls-2021-685761 "Battleground Assam a tale of two valleys and the CAA quandary Assam bengal polls 2021 | Opinion News – India TV"]</ref> '''অসমীয়া''' শব্দটো প্ৰচলন হোৱাৰ আগতে '''অসমৰ বাসিন্দাক''' বুজাবলৈও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Deka 2005:192</ref> ই [[:en:Austroasiatic_languages|অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]], [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা-তিব্বতীয়]], [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য]] আৰু [[টাই জাতি|টাই]] জনসংখ্যাক সামৰা ই এক বৈচিত্ৰময় জাতি।<ref name=":0" /> [[অসম|অসমত]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষীৰ]] মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৫.০৯ নিযুত যি ২০১১ চনৰ ভাষা লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৪৮.৩৮%। [[চ্যু-কা-ফা|চাওলুং চ্যু-কা-ফাক]] অসমীয়া জাতিৰ পিতৃ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>[https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/kamrup-metropolitan/asom-divas-2022-celebrated-in-assam/assam20221202133253239239671 Asom Divas 2022 : অসমীয়া জাতিৰ পিতৃপুৰুষ চুকাফাক ৰাজ্যজুৰি স্মৰণ]</ref> == নাম == প্ৰথম অৱস্থাত অসম বা আছাম শব্দটো [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু ইয়াৰ বাসিন্দাসকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাছলৈ আহোম ৰাজ্যই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ এক বৃহৎ অংশ জয় কৰাৰ পাছত এই শব্দটো প্ৰচলন বৃদ্ধি পায়। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰত্যয় - ীয়া লগ লাগি পাছলৈ অসম ৰাজ্যৰ বাসিন্দা সকলক অসমীয়া বুলি জনা যায়। ইংৰাজীৰ ''Assamese'' শব্দটো ১৯ আৰু ২০ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সময়ত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>Grierson 1903:393</ref> ব্ৰিটিছ সকলৰ Assamese (এছেমিজৰ) বৰ্ণনা অনুযায়ী অসমীয়াসকলে বৰ্তমানৰ অসমীয়া ভাষা (উল্লেখ অনুসৰি বঙালী ভাষাৰ সৈতে মিল থকা এটা ভাষা) কৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত ইণ্ড-চীনা জনগোষ্ঠীৰ মিশ্ৰণ আছে বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>"...speak a language very similar to Bengali, but have a large mixture of Indo-Chinese blood..." {{Cite book |last=Waterfield |first=Henry |title=Memorandum on the Census of British India of 1871–72 |publisher=|location=London |date=1875 |url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/memorandum-on-the-census-of-british-india-of-1871-72/ |language=en |access-date=2026-07-04 |page=19}}</ref> ==অসমীয়া জাতি সম্বন্ধে বুৰঞ্জীবিদসমূহৰ ভাষ্য== সত্যেন বৰকটকীৰ মতে, "খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দুহেজাৰ চনৰ সময়ৰ পৰা চীন দেশৰ [[হোৱাংহো নদী|হোৱাংহো]] আৰু ইয়াং চিকিয়াং নদীৰ পাৰৰ পৰা অসমৰ মাজেদি ভাৰতলৈ এক জনপ্ৰৱাহ চলি আছিল। এই মংগোল লোকসকল আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ উত্তৰ অঞ্চলৰ পৰা দেশান্তৰিত হৈ অহা লোকসকলে অসমৰ মুঠ অধিবাসীসকলৰ এটা প্ৰধান অংশ অধিকাৰ কৰি আছে।{{cn}} অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, সৎনামী, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিল আৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাবিবৰ থল আছে আৰু সেয়েহে তেওঁলোকে অসমৰ মুল অধিবাসী। ==অসমৰ আদিম বাসিন্দা== অতি প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমত নানা জাতিৰ লোকে বসতি কৰি আছে। সেয়েহে অসমৰ আদিম বাসিন্দা কোন তাৰ কোনো প্ৰামণিক আৰু বৈজ্ঞানিক তথ্য-সমল নাই। কোনো নিৰ্দিষ্ট জনগোষ্ঠীকেই মূল অসমীয়া বা অসমৰ আদিম বাসিন্দা বুলি চিহ্নিত কৰিব নোৱাৰি। অসমত প্ৰত্ন-প্ৰস্তৰ যুগত মানুহ বাস কৰাৰ কোনো বস্তুনিষ্ঠ প্ৰমাণ নাই। নৱপ্ৰস্তৰ যুগত এই ভূখণ্ডত মানুহ বসবাস কৰাৰ কিছু প্ৰমাণ পোৱা গ'লেও তাৰ পৰা সেইসময়ত ইয়াত বসবাস কৰা মানুহৰ আৱয়বিক গঠন স্পষ্টকৈ নিৰ্ণয় কৰিব পৰা হোৱা নাই। ==অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাস== অসমৰ সমূহ বাসিন্দা ঘাইকৈ প্ৰব্ৰজনকাৰী। অসমলৈ প্ৰথম আহে অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোক, তাৰপাছত আহে দ্ৰাবিড়, তাৰ পাছত আহে মংগোলীয়সকল আৰু তাৰ পাছত আহে আৰ্যসকল। ===অষ্ট্ৰিকসকলৰ অসম আগমণ=== অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। এই প্ৰজাতিৰ লোকসকল আছিল চুটি-চাপৰ আৰু ক্ষীণ, গাৰ বৰণ ক'লা। চুলিৰ ৰং তামবৰণীয় আৰু কেঁকোৰা। মূৰবোৰ দীঘল, নাক চেপেটা আৰু বহল। মুখ সৰু আৰু ঠেক। এই মানুহবোৰৰ বৰ ঘন দাঢ়ি-গোঁফ আৰু শৰীৰত বহুত নোম আছিল। সাধাৰণতে পাহাৰৰ নামনি অংশত বা নামনি অসমত এই লোকসকলে বাস কৰিছিল। এনে আকাৰ-প্ৰকাৰৰ পুৰণি মানুহ এতিয়া পাবলৈ নাই। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিলআৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাৱিবৰ থল আছে। ===মংগোলীয়সকলৰ অসম আগমণ=== {{Main|অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী}} ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৱ কোণৰ তিব্বত, নেপাল, ভূটান আদিৰ গিৰি পথবোৰেদি, পাটকাই পৰ্বত অতিক্ৰমি আহিছিল মংগোলীয়সকল। তেওঁলোকৰ গাৰ ৰং আছিল হালধীয়া ধৰণৰ, চুলি ক'লা, খহটীয়া আৰু থিয়। মুখবোৰ চেপেটা আৰু বহল, চকু সৰু আৰু পোত খোৱা, দাঢ়ি-গোঁফ পাতল, গালৰ হাড় ওখ। বৰ্তমানৰ আহোম, কছাৰী, কোঁচ, ৰাভা, মেছ, মিকিৰ(কাৰ্বি), লালুং(তিৱা), গাৰো, নগা, লোচাই,কুকি, চুতীয়া, খামটি, চিংফৌ, আদি, অকা, ডফলা, মিচিং, বড়ো আদি লোকসকল মংগোলীয় বংশধৰ। অৱশ্যে মংগোলীয় লক্ষণ যে এই লোকসকলৰ মাজতহে আছে এনে নহয়। আন জাতি জনজাতিৰ অসমীয়া হিন্দু আৰু মুছলমান লোকৰ মাজতো মংগোলীয় লক্ষণ দেখা যায়। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোকসকল মূলতঃ মংগোলীয় প্ৰজাতিৰ। খ্ৰীষ্টীয় সোতৰ শতিকা পৰ্যন্ত অসমলৈ মংগোলীয় প্ৰৱজনৰ সোঁত বৈ আছিল। প্ৰায় ২০০০ বছৰ ধৰি নানান ধৰণে তেজৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাত আজি সাধাৰণভাৱে অসমৰ অসমীয়া বুলি চিনাকি দিয়া বহু মানুহৰ গাত মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। কোনো কোনো পণ্ডিতৰ মতে মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ আগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ দ্ৰাবিড় জাতিৰ এচাম লোক অসমলৈ আহিছিল যেনে ডুম বা নাদিয়াল আৰু তেওঁলোক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰিছিল। পাছত মংগোলীয়সকল অহাত এওঁলোকে মংগোলীয়সকলৰ লগত মিলি পৰিল আৰু এতিয়া মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। এওঁলোকে নিজৰ প্ৰয়োজনীয় সাজপাৰ নিজে প্ৰস্তুত কৰে। ===আৰ্যসকলৰ অসম আগমন=== মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ সময়ত আৰ্যসকলেও উত্তৰ-পশ্চিম কোণেদি ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। স্থানীয় দ্ৰাবিড় অধিবাসীসকলক দক্ষিণলৈ খেদি দি তেওঁলোক গাংগেয় সমভূমি/গংগা উপত্যকা অতিক্ৰম কৰি ক্ৰমে ক্ৰমে সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বিয়পি হ'ল। ইয়াৰে কিছুমান আৰ্যই পূব ফাললৈ অগ্ৰসৰ হৈ বিহাৰ আৰু উত্তৰ বংগৰ মাজেদি আহি অৱশেষত অসমত প্ৰৱেশ কৰিলে। অৱশ্যে শাৰীৰিক লক্ষণ বিচাৰ কৰিলে অসমত আৰ্য ৰক্তৰ পৰিমাণ সতকাই চকুত নপৰে। বিশুদ্ধ আৰ্য তেজৰ অসমীয়া ঘাইকৈ ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতসকলৰ বংশধৰসকলৰ মাজতহে সেৰেঙাকৈ দেখা যায়। এই পণ্ডিতসকলক তেওঁলোকৰ জ্ঞান গৰিমা আৰু উন্নত সংস্কৃতিৰ কাৰণে অসমৰ আৰ্যোতৰ ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ নিজৰ বাসভৱনলৈ অনাইছিল। আনহাতে আৰ্যসকলৰ লগত স্থানীয় মহিলাৰ বৈবাহিক মিলনৰ ফলতো এটা নতুন সম্প্ৰদায়ৰ সৃষ্টি হৈছিল। এনেদৰেই অসমত আৰ্য সভ্যতাই বিস্তাৰ আৰু প্ৰধান্য লাভ কৰিছিল। অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ঘাইকৈ আৰ্য-বংশোদ্ভত লোকৰ বসতি দেখা যায়। ===ইংৰাজৰ শাসনকালত অসমলৈ প্ৰব্ৰজন=== অসমত ইংৰাজৰ শাসনৰ কালতো বহু লোক অসমলৈ আহে। এইসকললোকক থোৰতে তিনি ভাগত ভগাব পাৰি : (১) পূৰ্ব বংগৰ (বৰ্তমান বাংলাদেশ)পৰা অহা খেতিয়ক শ্ৰেণীৰ লোকসকল, (২) বিহাৰ, ছত্তিশগড়, ঝাৰখণ্ড, উত্তৰ প্ৰদেশ, উত্তৰ প্ৰদেশ, উৰিষ্যা আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকল আৰু (৩) নেপালৰ পৰা অহা লোকসকল। উনবিংশ শতিকাত অসমলৈ পূৰ্ব বংগৰ পৰা বহু লোক আহিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিক সংখ্যকেই পোনতেই গোৱালপাৰা জিলাত বসবাস আৰম্ভ কৰি পাছলৈ অসমৰ আন আন ঠাইতো বিয়পি পৰিছিল। এনে প্ৰবৰ্জন বৰ্তমানেও চলি আছে। এইদৰে অহা লোকসকলৰ বহুতে খেতি-বাতি কৰিবলৈ লয় আৰু বহুতে বিভিন্ন আৰু কাৰ্যালয় আদিত সোমাই পৰেহি। পূৰ্ববংগৰ পৰা অহা আগতে অহা মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে বিশেষকৈ খেতি-বাতি কৰি পেট প্ৰৱৰ্তাবলৈ ধৰে। ইংৰাজৰ দিনতে অসমত চাহ খেতিৰ বহুল প্ৰসাৰ হয়। বিহাৰ, উৰিষ্যা, উত্তৰ-প্ৰদেশ আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকলে ঘাইকৈ চাহ বনুৱা হিচাপে অসমৰ চাহ বাগিচাসমূহত নিযুক্তি লাভ কৰিছিলহি। ইয়াৰ বাহিৰেও সময়ে সময়ে ৰাজস্থান, পঞ্জাৱকে আদি কৰি ভাৰতৰ অন্যান্য ৰাজ্য আৰু নেপালৰ পৰাও বহু সংখ্যক লোক আহি নানান ধৰণৰ বেহা-বেপাৰ কৰি অসমত থাকিবলৈ লয়। নেপালৰ পৰা অহা লোকসকলে বিশেষকৈ গাখীৰৰ ব্যৱসায় কৰি লাভৱান হোৱা দেখা গৈছিল। এনেদৰে যুগে যুগে চামে চামে অহা মানুহবোৰ নিজা নিজা মাত-কথা, ধৰণ-কৰণ, এৰা-ধৰা আৰি দিয়া-লোৱা প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজতেই বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ় লৈ উঠিছে। ==স্বাধীনতা-উত্তৰ কালত অসমীয়া জাতি== ইংৰাজসকল অসমৰ পৰা যোৱাৰ পাচত অসমতো বহুতো পৰিৱৰ্তন ঘটিল। প্ৰতিটো প্ৰধান পাৰ্বত্য গোষ্ঠীয়ে অসমৰ পৰা আঁতৰি গৈ নিজৰ নিজৰ সুকীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিলে। লগে লগে অসমীয়া জাতিৰ প্ৰসাৰতাটো ইয়াৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ পৰিল। অসম বুলি থাকিলগৈ পাতল জনবসতিৰে মিকিৰ পাহাৰ (বৰ্তমানৰ কাৰ্বি আংলং)আৰু উত্তৰ কাছাৰ অঞ্চল, কাছাৰ জিলা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকাকে বুজায়। অসমৰ কোনো এটা [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] মানুহে অসমীয়া জাতিৰ মানুহ। <ref> অসম অভিধান, শান্তনু কৌশিক বৰুৱা, বনলতা,২০০১,পৃষ্ঠা-২৬-২৯ (১)</ref> ==অসমীয়া জাতিত ভাঙোন== মূলতঃ ছবছৰীয়া অসম আন্দোলনৰ পাচৰ সময়ছোৱাৰ পৰাই অসমীয়া জাতিৰ ৰাজহাড়স্বৰূপ জনগোষ্ঠীসমূহৰৰ মাজত বিভিন্ন ধৰণৰ অসন্তুষ্টিয়ে গা কৰি উঠিছে। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে অসমীয়া জাতি ৰূপে নিজৰ পৰিচয় পৰিত্যাগ কৰি নিজস্ব স্বকীয় জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় দিবলৈ আগ্ৰহী হৈ উঠিছে। তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক অনগ্ৰসৰতা আৰু কিছুমান সুবিধাবাদী ৰাজনীতিবিদৰ কাৰুকাৰ্যই এইক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পৰিমাণে উদগণি জগাই আহিছে। অৱশ্যে অসমৰ কেইবাজনো ৰাজনৈতিক নেতাই কৰা অদূৰদৰ্শী আৰু অপৰিপক্ব সিদ্ধান্তসমূহেও এই ভাঙোনত অৰিহনা যোগাইছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==উৎস প্ৰসংগ== #Baruah, Sanjib (1994). "'Ethnic' Conflict as State—Society Struggle: The Poetics and Politics of Assamese Micro-Nationalism". Modern Asian Studies. 28 (3): 649–671. doi:[[doi:10.1017/S0026749X00011896|10.1017/S0026749X00011896]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/313047 313047]. S2CID [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:144065698 144065698]. #Cantile, Audrey (1984). The Assamese. Curzon Press. #Deka, Harekrishna (2005). "The Assamese Mind: contours of a landscape". India International Centre Quarterly. 32 (2/3): 189–202. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/23006027 23006027]. #Grierson, G A, ed. (1903). [https://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=5-1&pages=463#page/1/mode/1up Linguistic Survey of India: Indo-Aryan Family Eastern Group]. Vol. V. #Guha, Amalendu (December 1983), [https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)"] (PDF), Social Scientist, 11 (12): 3–34, doi:10.2307/3516963, JSTOR 3516963 #Guha, Amalendu (1984). "Nationalism: Pan-Indian and Regional in a Historical Perspective". Social Scientist. 12 (2): 42–65. doi:[[doi:10.2307/3517093|10.2307/3517093]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/3517093 3517093]. #Misra, Udayon (1999). "Immigration and Identity Transformation in Assam". Economic and Political Weekly. 34 (21): 1264–1271. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/4407987 4407987]. #Sharma, Chandan Kumar (2009). "Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity". In Medhi, B.K (ed.). Tribes of North-East India: Issues and Challenges. Delhi: Omsons Publications. pp. 354–366. #Urban, Hugh B. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/270529066 "The Womb of Tantra: Goddesses, Tribals, and Kings in Assam"]. The Journal of Hindu Studies. 4 (3): 231–247. doi:[[doi:10.1093/jhs/hir034|10.1093/jhs/hir034]]. ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:অসম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সামাজিক সম্প্ৰদায়সমূহ]] 9vci1egetu0m82oygw1nkdr4cvnpmjk 645396 645395 2026-10-16T04:17:20Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645396 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = অসমীয়া জাতি |native_name = অসমীয়া {{unicode|Assamese}} |population = ১৩,২৬৮,৪৮৪ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>{{cite web|url=http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |title=Archived copy |accessdate=2016-05-17 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160609213014/http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |archivedate=2016-06-09 |df= }}</ref> |region1 = {{flag|India}} |pop1 = ১৩,১৩৩,২৩৭ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160907221310/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece |date=2016-09-07 }} Less than 50 per cent Assamese speakers in Assam, The Hindu, January 9, 2008.</ref> |ref1 = |region2 = {{flag|Bangladesh}} |pop2 = ২২,৪৫৬ (২০০১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref2 = |region3 = {{flag|Bhutan}} |pop3 = ৫৪,২৬৮ (২০১১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref3 = |region4 = |pop4 = |ref4 = |region5 = |pop5 = |ref5 = |region6 = |pop6 = |ref6 = |region7 = |pop7 = |ref7 = |region8 = |pop8 = |ref8 = |region9 = |pop9 = |ref9 = |region10 = |pop10 = |ref10 = |languages = [[File:Assamese Bengali letter A (red).png|15px]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (''<small>আৰু উপভাষা; [[কামৰূপী উপভাষা|কামৰূপী]] • [[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]</small>'') |religions = ''সংখ্যাগুৰু:'' [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] (প্ৰধানকৈ''[[File:Sankaradeva.jpg|17px]][[একশৰণ নাম ধৰ্ম]]) [[অসমৰ জনজাতীয় ধৰ্ম]]: • [[ফুৰালুঙ ধৰ্ম]] •[[File:Flag of Donyi-Polo.svg|17px]] [[ডনি পল]] •[[File:Bathouism flag.svg|17px]] [[বাথৌ ধৰ্ম]] •[[তিৱা জনজাতীয় ধৰ্ম]] ''অন্যান্য:''[[File:Allah-green.svg|17px]] [[ইছলাম]] • [[File:Christianity Symbol.svg|17px]] [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] • [[File:Khanda.svg|17px]] [[শিখ ধৰ্ম|শিখ]]<ref>{{cite web |last1=Mar 14 |first1=Yudhvir Rana / TNN / |title=Mission roots brings Assamese Sikhs to Punjab {{!}} India News - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Mission-roots-brings-Assamese-Sikhs-to-Punjab/articleshow/4262528.cms |website=The Times of India |language=en}}</ref> |related = [[চীনা-তিব্বতীয়]] ([[বড়ো-কছাৰী]], [[টানি জাতি]], [[কাৰ্বি]]), [[টাই জাতি]], [[আৰ্য-ভাৰতীয়]], [[অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]] |footnotes = }} '''অসমীয়া জাতি''' হৈছে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] সৈতে জড়িত এক সামাজিক-জাতিগত ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ সমুহ।<ref>Deka 2005:190</ref><ref name=":0">Saikia, Yasmin (2004). Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India. Duke University Press. <nowiki>ISBN 978-0822386162</nowiki>. </ref><ref>Baruah 1994:654</ref> বেছিভাগ অসমীয়াই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] বাস কৰে, য'ত তেওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫৬%।<ref>[https://www.indiatvnews.com/opinion/news-battleground-assam-a-tale-of-two-valleys-and-the-caa-quandary-assam-bengal-polls-2021-685761 "Battleground Assam a tale of two valleys and the CAA quandary Assam bengal polls 2021 | Opinion News – India TV"]</ref> '''অসমীয়া''' শব্দটো প্ৰচলন হোৱাৰ আগতে '''অসমৰ বাসিন্দাক''' বুজাবলৈও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Deka 2005:192</ref> ই [[:en:Austroasiatic_languages|অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]], [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা-তিব্বতীয়]], [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য]] আৰু [[টাই জাতি|টাই]] জনসংখ্যাক সামৰা ই এক বৈচিত্ৰময় জাতি।<ref name=":0" /> [[অসম|অসমত]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষীৰ]] মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৫.০৯ নিযুত যি ২০১১ চনৰ ভাষা লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৪৮.৩৮%। [[চ্যু-কা-ফা|চাওলুং চ্যু-কা-ফাক]] অসমীয়া জাতিৰ পিতৃ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>[https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/kamrup-metropolitan/asom-divas-2022-celebrated-in-assam/assam20221202133253239239671 Asom Divas 2022 : অসমীয়া জাতিৰ পিতৃপুৰুষ চুকাফাক ৰাজ্যজুৰি স্মৰণ]</ref> == নাম == প্ৰথম অৱস্থাত অসম বা আছাম শব্দটো [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু ইয়াৰ বাসিন্দাসকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাছলৈ আহোম ৰাজ্যই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ এক বৃহৎ অংশ জয় কৰাৰ পাছত এই শব্দটো প্ৰচলন বৃদ্ধি পায়। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰত্যয় - ীয়া লগ লাগি পাছলৈ অসম ৰাজ্যৰ বাসিন্দা সকলক অসমীয়া বুলি জনা যায়। ইংৰাজীৰ ''Assamese'' শব্দটো ১৯ আৰু ২০ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সময়ত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>Grierson 1903:393</ref> ব্ৰিটিছ সকলৰ Assamese (এছেমিজৰ) বৰ্ণনা অনুযায়ী অসমীয়াসকলে বৰ্তমানৰ অসমীয়া ভাষা (উল্লেখ অনুসৰি বঙালী ভাষাৰ সৈতে মিল থকা এটা ভাষা) কৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত ইণ্ড-চীনা জনগোষ্ঠীৰ মিশ্ৰণ আছে বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>"...speak a language very similar to Bengali, but have a large mixture of Indo-Chinese blood..." {{Cite book |last=Waterfield |first=Henry |title=Memorandum on the Census of British India of 1871–72 |publisher=|location=London |date=1875 |url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/memorandum-on-the-census-of-british-india-of-1871-72/ |language=en |access-date=2026-07-04 |page=19}}</ref> ==অসমীয়া জাতি সম্বন্ধে বুৰঞ্জীবিদসমূহৰ ভাষ্য== সত্যেন বৰকটকীৰ মতে, "খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দুহেজাৰ চনৰ সময়ৰ পৰা চীন দেশৰ [[হোৱাংহো নদী|হোৱাংহো]] আৰু ইয়াং চিকিয়াং নদীৰ পাৰৰ পৰা অসমৰ মাজেদি ভাৰতলৈ এক জনপ্ৰৱাহ চলি আছিল। এই মংগোল লোকসকল আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ উত্তৰ অঞ্চলৰ পৰা দেশান্তৰিত হৈ অহা লোকসকলে অসমৰ মুঠ অধিবাসীসকলৰ এটা প্ৰধান অংশ অধিকাৰ কৰি আছে।{{cn}} অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, সৎনামী, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিল আৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাবিবৰ থল আছে আৰু সেয়েহে তেওঁলোকে অসমৰ মুল অধিবাসী। ==অসমৰ আদিম বাসিন্দা== অতি প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমত নানা জাতিৰ লোকে বসতি কৰি আছে। সেয়েহে অসমৰ আদিম বাসিন্দা কোন তাৰ কোনো প্ৰামণিক আৰু বৈজ্ঞানিক তথ্য-সমল নাই। কোনো নিৰ্দিষ্ট জনগোষ্ঠীকেই মূল অসমীয়া বা অসমৰ আদিম বাসিন্দা বুলি চিহ্নিত কৰিব নোৱাৰি। অসমত প্ৰত্ন-প্ৰস্তৰ যুগত মানুহ বাস কৰাৰ কোনো বস্তুনিষ্ঠ প্ৰমাণ নাই। নৱপ্ৰস্তৰ যুগত এই ভূখণ্ডত মানুহ বসবাস কৰাৰ কিছু প্ৰমাণ পোৱা গ'লেও তাৰ পৰা সেইসময়ত ইয়াত বসবাস কৰা মানুহৰ আৱয়বিক গঠন স্পষ্টকৈ নিৰ্ণয় কৰিব পৰা হোৱা নাই। ==অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাস== অসমৰ সমূহ বাসিন্দা ঘাইকৈ প্ৰব্ৰজনকাৰী। অসমলৈ প্ৰথম আহে অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোক, তাৰপাছত আহে দ্ৰাবিড়, তাৰ পাছত আহে মংগোলীয়সকল আৰু তাৰ পাছত আহে আৰ্যসকল। ===অষ্ট্ৰিকসকলৰ অসম আগমণ=== অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। এই প্ৰজাতিৰ লোকসকল আছিল চুটি-চাপৰ আৰু ক্ষীণ, গাৰ বৰণ ক'লা। চুলিৰ ৰং তামবৰণীয় আৰু কেঁকোৰা। মূৰবোৰ দীঘল, নাক চেপেটা আৰু বহল। মুখ সৰু আৰু ঠেক। এই মানুহবোৰৰ বৰ ঘন দাঢ়ি-গোঁফ আৰু শৰীৰত বহুত নোম আছিল। সাধাৰণতে পাহাৰৰ নামনি অংশত বা নামনি অসমত এই লোকসকলে বাস কৰিছিল। এনে আকাৰ-প্ৰকাৰৰ পুৰণি মানুহ এতিয়া পাবলৈ নাই। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিলআৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাৱিবৰ থল আছে। ===মংগোলীয়সকলৰ অসম আগমণ=== {{Main|অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী}} ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৱ কোণৰ তিব্বত, নেপাল, ভূটান আদিৰ গিৰি পথবোৰেদি, পাটকাই পৰ্বত অতিক্ৰমি আহিছিল মংগোলীয়সকল। তেওঁলোকৰ গাৰ ৰং আছিল হালধীয়া ধৰণৰ, চুলি ক'লা, খহটীয়া আৰু থিয়। মুখবোৰ চেপেটা আৰু বহল, চকু সৰু আৰু পোত খোৱা, দাঢ়ি-গোঁফ পাতল, গালৰ হাড় ওখ। বৰ্তমানৰ আহোম, কছাৰী, কোঁচ, ৰাভা, মেছ, মিকিৰ(কাৰ্বি), লালুং(তিৱা), গাৰো, নগা, লোচাই,কুকি, চুতীয়া, খামটি, চিংফৌ, আদি, অকা, ডফলা, মিচিং, বড়ো আদি লোকসকল মংগোলীয় বংশধৰ। অৱশ্যে মংগোলীয় লক্ষণ যে এই লোকসকলৰ মাজতহে আছে এনে নহয়। আন জাতি জনজাতিৰ অসমীয়া হিন্দু আৰু মুছলমান লোকৰ মাজতো মংগোলীয় লক্ষণ দেখা যায়। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোকসকল মূলতঃ মংগোলীয় প্ৰজাতিৰ। খ্ৰীষ্টীয় সোতৰ শতিকা পৰ্যন্ত অসমলৈ মংগোলীয় প্ৰৱজনৰ সোঁত বৈ আছিল। প্ৰায় ২০০০ বছৰ ধৰি নানান ধৰণে তেজৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাত আজি সাধাৰণভাৱে অসমৰ অসমীয়া বুলি চিনাকি দিয়া বহু মানুহৰ গাত মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। কোনো কোনো পণ্ডিতৰ মতে মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ আগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ দ্ৰাবিড় জাতিৰ এচাম লোক অসমলৈ আহিছিল যেনে ডুম বা নাদিয়াল আৰু তেওঁলোক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰিছিল। পাছত মংগোলীয়সকল অহাত এওঁলোকে মংগোলীয়সকলৰ লগত মিলি পৰিল আৰু এতিয়া মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। এওঁলোকে নিজৰ প্ৰয়োজনীয় সাজপাৰ নিজে প্ৰস্তুত কৰে। ===আৰ্যসকলৰ অসম আগমন=== মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ সময়ত আৰ্যসকলেও উত্তৰ-পশ্চিম কোণেদি ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। স্থানীয় দ্ৰাবিড় অধিবাসীসকলক দক্ষিণলৈ খেদি দি তেওঁলোক গাংগেয় সমভূমি/গংগা উপত্যকা অতিক্ৰম কৰি ক্ৰমে ক্ৰমে সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বিয়পি হ'ল। ইয়াৰে কিছুমান আৰ্যই পূব ফাললৈ অগ্ৰসৰ হৈ বিহাৰ আৰু উত্তৰ বংগৰ মাজেদি আহি অৱশেষত অসমত প্ৰৱেশ কৰিলে। অৱশ্যে শাৰীৰিক লক্ষণ বিচাৰ কৰিলে অসমত আৰ্য ৰক্তৰ পৰিমাণ সতকাই চকুত নপৰে। বিশুদ্ধ আৰ্য তেজৰ অসমীয়া ঘাইকৈ ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতসকলৰ বংশধৰসকলৰ মাজতহে সেৰেঙাকৈ দেখা যায়। এই পণ্ডিতসকলক তেওঁলোকৰ জ্ঞান গৰিমা আৰু উন্নত সংস্কৃতিৰ কাৰণে অসমৰ আৰ্যোতৰ ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ নিজৰ বাসভৱনলৈ অনাইছিল। আনহাতে আৰ্যসকলৰ লগত স্থানীয় মহিলাৰ বৈবাহিক মিলনৰ ফলতো এটা নতুন সম্প্ৰদায়ৰ সৃষ্টি হৈছিল। এনেদৰেই অসমত আৰ্য সভ্যতাই বিস্তাৰ আৰু প্ৰধান্য লাভ কৰিছিল। অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ঘাইকৈ আৰ্য-বংশোদ্ভত লোকৰ বসতি দেখা যায়। ===ইংৰাজৰ শাসনকালত অসমলৈ প্ৰব্ৰজন=== অসমত ইংৰাজৰ শাসনৰ কালতো বহু লোক অসমলৈ আহে। এইসকললোকক থোৰতে তিনি ভাগত ভগাব পাৰি : (১) পূৰ্ব বংগৰ (বৰ্তমান বাংলাদেশ)পৰা অহা খেতিয়ক শ্ৰেণীৰ লোকসকল, (২) বিহাৰ, ছত্তিশগড়, ঝাৰখণ্ড, উত্তৰ প্ৰদেশ, উত্তৰ প্ৰদেশ, উৰিষ্যা আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকল আৰু (৩) নেপালৰ পৰা অহা লোকসকল। উনবিংশ শতিকাত অসমলৈ পূৰ্ব বংগৰ পৰা বহু লোক আহিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিক সংখ্যকেই পোনতেই গোৱালপাৰা জিলাত বসবাস আৰম্ভ কৰি পাছলৈ অসমৰ আন আন ঠাইতো বিয়পি পৰিছিল। এনে প্ৰবৰ্জন বৰ্তমানেও চলি আছে। এইদৰে অহা লোকসকলৰ বহুতে খেতি-বাতি কৰিবলৈ লয় আৰু বহুতে বিভিন্ন আৰু কাৰ্যালয় আদিত সোমাই পৰেহি। পূৰ্ববংগৰ পৰা অহা আগতে অহা মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে বিশেষকৈ খেতি-বাতি কৰি পেট প্ৰৱৰ্তাবলৈ ধৰে। ইংৰাজৰ দিনতে অসমত চাহ খেতিৰ বহুল প্ৰসাৰ হয়। বিহাৰ, উৰিষ্যা, উত্তৰ-প্ৰদেশ আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকলে ঘাইকৈ চাহ বনুৱা হিচাপে অসমৰ চাহ বাগিচাসমূহত নিযুক্তি লাভ কৰিছিলহি। ইয়াৰ বাহিৰেও সময়ে সময়ে ৰাজস্থান, পঞ্জাৱকে আদি কৰি ভাৰতৰ অন্যান্য ৰাজ্য আৰু নেপালৰ পৰাও বহু সংখ্যক লোক আহি নানান ধৰণৰ বেহা-বেপাৰ কৰি অসমত থাকিবলৈ লয়। নেপালৰ পৰা অহা লোকসকলে বিশেষকৈ গাখীৰৰ ব্যৱসায় কৰি লাভৱান হোৱা দেখা গৈছিল। এনেদৰে যুগে যুগে চামে চামে অহা মানুহবোৰ নিজা নিজা মাত-কথা, ধৰণ-কৰণ, এৰা-ধৰা আৰি দিয়া-লোৱা প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজতেই বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ় লৈ উঠিছে। ==স্বাধীনতা-উত্তৰ কালত অসমীয়া জাতি== ইংৰাজসকল অসমৰ পৰা যোৱাৰ পাচত অসমতো বহুতো পৰিৱৰ্তন ঘটিল। প্ৰতিটো প্ৰধান পাৰ্বত্য গোষ্ঠীয়ে অসমৰ পৰা আঁতৰি গৈ নিজৰ নিজৰ সুকীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিলে। লগে লগে অসমীয়া জাতিৰ প্ৰসাৰতাটো ইয়াৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ পৰিল। অসম বুলি থাকিলগৈ পাতল জনবসতিৰে মিকিৰ পাহাৰ (বৰ্তমানৰ কাৰ্বি আংলং)আৰু উত্তৰ কাছাৰ অঞ্চল, কাছাৰ জিলা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকাকে বুজায়। অসমৰ কোনো এটা [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] মানুহে অসমীয়া জাতিৰ মানুহ। <ref> অসম অভিধান, শান্তনু কৌশিক বৰুৱা, বনলতা,২০০১,পৃষ্ঠা-২৬-২৯ (১)</ref> ==অসমীয়া জাতিত ভাঙোন== মূলতঃ ছবছৰীয়া অসম আন্দোলনৰ পাচৰ সময়ছোৱাৰ পৰাই অসমীয়া জাতিৰ ৰাজহাড়স্বৰূপ জনগোষ্ঠীসমূহৰৰ মাজত বিভিন্ন ধৰণৰ অসন্তুষ্টিয়ে গা কৰি উঠিছে। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে অসমীয়া জাতি ৰূপে নিজৰ পৰিচয় পৰিত্যাগ কৰি নিজস্ব স্বকীয় জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় দিবলৈ আগ্ৰহী হৈ উঠিছে। তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক অনগ্ৰসৰতা আৰু কিছুমান সুবিধাবাদী ৰাজনীতিবিদৰ কাৰুকাৰ্যই এইক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পৰিমাণে উদগণি জগাই আহিছে। অৱশ্যে অসমৰ কেইবাজনো ৰাজনৈতিক নেতাই কৰা অদূৰদৰ্শী আৰু অপৰিপক্ব সিদ্ধান্তসমূহেও এই ভাঙোনত অৰিহনা যোগাইছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==উৎস প্ৰসংগ== #Baruah, Sanjib (1994). "'Ethnic' Conflict as State—Society Struggle: The Poetics and Politics of Assamese Micro-Nationalism". Modern Asian Studies. 28 (3): 649–671. doi:[[doi:10.1017/S0026749X00011896|10.1017/S0026749X00011896]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/313047 313047]. S2CID [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:144065698 144065698]. #Cantile, Audrey (1984). The Assamese. Curzon Press. #Deka, Harekrishna (2005). "The Assamese Mind: contours of a landscape". India International Centre Quarterly. 32 (2/3): 189–202. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/23006027 23006027]. #Grierson, G A, ed. (1903). [https://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=5-1&pages=463#page/1/mode/1up Linguistic Survey of India: Indo-Aryan Family Eastern Group]. Vol. V. #Guha, Amalendu (December 1983), [https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)"] (PDF), Social Scientist, 11 (12): 3–34, doi:10.2307/3516963, JSTOR 3516963 #Guha, Amalendu (1984). "Nationalism: Pan-Indian and Regional in a Historical Perspective". Social Scientist. 12 (2): 42–65. doi:[[doi:10.2307/3517093|10.2307/3517093]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/3517093 3517093]. #Misra, Udayon (1999). "Immigration and Identity Transformation in Assam". Economic and Political Weekly. 34 (21): 1264–1271. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/4407987 4407987]. #Sharma, Chandan Kumar (2009). "Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity". In Medhi, B.K (ed.). Tribes of North-East India: Issues and Challenges. Delhi: Omsons Publications. pp. 354–366. #Urban, Hugh B. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/270529066 "The Womb of Tantra: Goddesses, Tribals, and Kings in Assam"]. The Journal of Hindu Studies. 4 (3): 231–247. doi:[[doi:10.1093/jhs/hir034|10.1093/jhs/hir034]]. ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:অসম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সামাজিক সম্প্ৰদায়সমূহ]] nynr3wlhm79jwt7b54pe42t1jz91ayc 645397 645396 2026-10-16T04:18:53Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645397 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = অসমীয়া জাতি |native_name = অসমীয়া {{unicode|Assamese}} |population = ১৩,২৬৮,৪৮৪ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>{{cite web|url=http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |title=Archived copy |accessdate=2016-05-17 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160609213014/http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |archivedate=2016-06-09 |df= }}</ref> |region1 = {{flag|India}} |pop1 = ১৩,১৩৩,২৩৭ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160907221310/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece |date=2016-09-07 }} Less than 50 per cent Assamese speakers in Assam, The Hindu, January 9, 2008.</ref> |ref1 = |region2 = {{flag|Bangladesh}} |pop2 = ২২,৪৫৬ (২০০১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref2 = |region3 = {{flag|Bhutan}} |pop3 = ৫৪,২৬৮ (২০১১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref3 = |region4 = |pop4 = |ref4 = |region5 = |pop5 = |ref5 = |region6 = |pop6 = |ref6 = |region7 = |pop7 = |ref7 = |region8 = |pop8 = |ref8 = |region9 = |pop9 = |ref9 = |region10 = |pop10 = |ref10 = |languages = [[File:Assamese Bengali letter A (red).png|15px]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (''<small>[[কামৰূপী উপভাষা|কামৰূপী]], [[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]] আদি উপভাষা</small>'') |religions = ''সংখ্যাগুৰু:'' [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] (প্ৰধানকৈ''[[File:Sankaradeva.jpg|17px]][[একশৰণ নাম ধৰ্ম]]) [[অসমৰ জনজাতীয় ধৰ্ম]]: • [[ফুৰালুঙ ধৰ্ম]] •[[File:Flag of Donyi-Polo.svg|17px]] [[ডনি পল]] •[[File:Bathouism flag.svg|17px]] [[বাথৌ ধৰ্ম]] •[[তিৱা জনজাতীয় ধৰ্ম]] ''অন্যান্য:''[[File:Allah-green.svg|17px]] [[ইছলাম]] • [[File:Christianity Symbol.svg|17px]] [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] • [[File:Khanda.svg|17px]] [[শিখ ধৰ্ম|শিখ]]<ref>{{cite web |last1=Mar 14 |first1=Yudhvir Rana / TNN / |title=Mission roots brings Assamese Sikhs to Punjab {{!}} India News - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Mission-roots-brings-Assamese-Sikhs-to-Punjab/articleshow/4262528.cms |website=The Times of India |language=en}}</ref> |related = [[চীনা-তিব্বতীয়]] ([[বড়ো-কছাৰী]], [[টানি জাতি]], [[কাৰ্বি]]), [[টাই জাতি]], [[আৰ্য-ভাৰতীয়]], [[অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]] |footnotes = }} '''অসমীয়া জাতি''' হৈছে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] সৈতে জড়িত এক সামাজিক-জাতিগত ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ সমুহ।<ref>Deka 2005:190</ref><ref name=":0">Saikia, Yasmin (2004). Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India. Duke University Press. <nowiki>ISBN 978-0822386162</nowiki>. </ref><ref>Baruah 1994:654</ref> বেছিভাগ অসমীয়াই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] বাস কৰে, য'ত তেওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫৬%।<ref>[https://www.indiatvnews.com/opinion/news-battleground-assam-a-tale-of-two-valleys-and-the-caa-quandary-assam-bengal-polls-2021-685761 "Battleground Assam a tale of two valleys and the CAA quandary Assam bengal polls 2021 | Opinion News – India TV"]</ref> '''অসমীয়া''' শব্দটো প্ৰচলন হোৱাৰ আগতে '''অসমৰ বাসিন্দাক''' বুজাবলৈও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Deka 2005:192</ref> ই [[:en:Austroasiatic_languages|অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]], [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা-তিব্বতীয়]], [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য]] আৰু [[টাই জাতি|টাই]] জনসংখ্যাক সামৰা ই এক বৈচিত্ৰময় জাতি।<ref name=":0" /> [[অসম|অসমত]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষীৰ]] মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৫.০৯ নিযুত যি ২০১১ চনৰ ভাষা লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৪৮.৩৮%। [[চ্যু-কা-ফা|চাওলুং চ্যু-কা-ফাক]] অসমীয়া জাতিৰ পিতৃ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>[https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/kamrup-metropolitan/asom-divas-2022-celebrated-in-assam/assam20221202133253239239671 Asom Divas 2022 : অসমীয়া জাতিৰ পিতৃপুৰুষ চুকাফাক ৰাজ্যজুৰি স্মৰণ]</ref> == নাম == প্ৰথম অৱস্থাত অসম বা আছাম শব্দটো [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু ইয়াৰ বাসিন্দাসকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাছলৈ আহোম ৰাজ্যই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ এক বৃহৎ অংশ জয় কৰাৰ পাছত এই শব্দটো প্ৰচলন বৃদ্ধি পায়। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰত্যয় - ীয়া লগ লাগি পাছলৈ অসম ৰাজ্যৰ বাসিন্দা সকলক অসমীয়া বুলি জনা যায়। ইংৰাজীৰ ''Assamese'' শব্দটো ১৯ আৰু ২০ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সময়ত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>Grierson 1903:393</ref> ব্ৰিটিছ সকলৰ Assamese (এছেমিজৰ) বৰ্ণনা অনুযায়ী অসমীয়াসকলে বৰ্তমানৰ অসমীয়া ভাষা (উল্লেখ অনুসৰি বঙালী ভাষাৰ সৈতে মিল থকা এটা ভাষা) কৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত ইণ্ড-চীনা জনগোষ্ঠীৰ মিশ্ৰণ আছে বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>"...speak a language very similar to Bengali, but have a large mixture of Indo-Chinese blood..." {{Cite book |last=Waterfield |first=Henry |title=Memorandum on the Census of British India of 1871–72 |publisher=|location=London |date=1875 |url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/memorandum-on-the-census-of-british-india-of-1871-72/ |language=en |access-date=2026-07-04 |page=19}}</ref> ==অসমীয়া জাতি সম্বন্ধে বুৰঞ্জীবিদসমূহৰ ভাষ্য== সত্যেন বৰকটকীৰ মতে, "খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দুহেজাৰ চনৰ সময়ৰ পৰা চীন দেশৰ [[হোৱাংহো নদী|হোৱাংহো]] আৰু ইয়াং চিকিয়াং নদীৰ পাৰৰ পৰা অসমৰ মাজেদি ভাৰতলৈ এক জনপ্ৰৱাহ চলি আছিল। এই মংগোল লোকসকল আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ উত্তৰ অঞ্চলৰ পৰা দেশান্তৰিত হৈ অহা লোকসকলে অসমৰ মুঠ অধিবাসীসকলৰ এটা প্ৰধান অংশ অধিকাৰ কৰি আছে।{{cn}} অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, সৎনামী, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিল আৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাবিবৰ থল আছে আৰু সেয়েহে তেওঁলোকে অসমৰ মুল অধিবাসী। ==অসমৰ আদিম বাসিন্দা== অতি প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমত নানা জাতিৰ লোকে বসতি কৰি আছে। সেয়েহে অসমৰ আদিম বাসিন্দা কোন তাৰ কোনো প্ৰামণিক আৰু বৈজ্ঞানিক তথ্য-সমল নাই। কোনো নিৰ্দিষ্ট জনগোষ্ঠীকেই মূল অসমীয়া বা অসমৰ আদিম বাসিন্দা বুলি চিহ্নিত কৰিব নোৱাৰি। অসমত প্ৰত্ন-প্ৰস্তৰ যুগত মানুহ বাস কৰাৰ কোনো বস্তুনিষ্ঠ প্ৰমাণ নাই। নৱপ্ৰস্তৰ যুগত এই ভূখণ্ডত মানুহ বসবাস কৰাৰ কিছু প্ৰমাণ পোৱা গ'লেও তাৰ পৰা সেইসময়ত ইয়াত বসবাস কৰা মানুহৰ আৱয়বিক গঠন স্পষ্টকৈ নিৰ্ণয় কৰিব পৰা হোৱা নাই। ==অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাস== অসমৰ সমূহ বাসিন্দা ঘাইকৈ প্ৰব্ৰজনকাৰী। অসমলৈ প্ৰথম আহে অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোক, তাৰপাছত আহে দ্ৰাবিড়, তাৰ পাছত আহে মংগোলীয়সকল আৰু তাৰ পাছত আহে আৰ্যসকল। ===অষ্ট্ৰিকসকলৰ অসম আগমণ=== অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। এই প্ৰজাতিৰ লোকসকল আছিল চুটি-চাপৰ আৰু ক্ষীণ, গাৰ বৰণ ক'লা। চুলিৰ ৰং তামবৰণীয় আৰু কেঁকোৰা। মূৰবোৰ দীঘল, নাক চেপেটা আৰু বহল। মুখ সৰু আৰু ঠেক। এই মানুহবোৰৰ বৰ ঘন দাঢ়ি-গোঁফ আৰু শৰীৰত বহুত নোম আছিল। সাধাৰণতে পাহাৰৰ নামনি অংশত বা নামনি অসমত এই লোকসকলে বাস কৰিছিল। এনে আকাৰ-প্ৰকাৰৰ পুৰণি মানুহ এতিয়া পাবলৈ নাই। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিলআৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাৱিবৰ থল আছে। ===মংগোলীয়সকলৰ অসম আগমণ=== {{Main|অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী}} ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৱ কোণৰ তিব্বত, নেপাল, ভূটান আদিৰ গিৰি পথবোৰেদি, পাটকাই পৰ্বত অতিক্ৰমি আহিছিল মংগোলীয়সকল। তেওঁলোকৰ গাৰ ৰং আছিল হালধীয়া ধৰণৰ, চুলি ক'লা, খহটীয়া আৰু থিয়। মুখবোৰ চেপেটা আৰু বহল, চকু সৰু আৰু পোত খোৱা, দাঢ়ি-গোঁফ পাতল, গালৰ হাড় ওখ। বৰ্তমানৰ আহোম, কছাৰী, কোঁচ, ৰাভা, মেছ, মিকিৰ(কাৰ্বি), লালুং(তিৱা), গাৰো, নগা, লোচাই,কুকি, চুতীয়া, খামটি, চিংফৌ, আদি, অকা, ডফলা, মিচিং, বড়ো আদি লোকসকল মংগোলীয় বংশধৰ। অৱশ্যে মংগোলীয় লক্ষণ যে এই লোকসকলৰ মাজতহে আছে এনে নহয়। আন জাতি জনজাতিৰ অসমীয়া হিন্দু আৰু মুছলমান লোকৰ মাজতো মংগোলীয় লক্ষণ দেখা যায়। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোকসকল মূলতঃ মংগোলীয় প্ৰজাতিৰ। খ্ৰীষ্টীয় সোতৰ শতিকা পৰ্যন্ত অসমলৈ মংগোলীয় প্ৰৱজনৰ সোঁত বৈ আছিল। প্ৰায় ২০০০ বছৰ ধৰি নানান ধৰণে তেজৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাত আজি সাধাৰণভাৱে অসমৰ অসমীয়া বুলি চিনাকি দিয়া বহু মানুহৰ গাত মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। কোনো কোনো পণ্ডিতৰ মতে মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ আগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ দ্ৰাবিড় জাতিৰ এচাম লোক অসমলৈ আহিছিল যেনে ডুম বা নাদিয়াল আৰু তেওঁলোক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰিছিল। পাছত মংগোলীয়সকল অহাত এওঁলোকে মংগোলীয়সকলৰ লগত মিলি পৰিল আৰু এতিয়া মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। এওঁলোকে নিজৰ প্ৰয়োজনীয় সাজপাৰ নিজে প্ৰস্তুত কৰে। ===আৰ্যসকলৰ অসম আগমন=== মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ সময়ত আৰ্যসকলেও উত্তৰ-পশ্চিম কোণেদি ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। স্থানীয় দ্ৰাবিড় অধিবাসীসকলক দক্ষিণলৈ খেদি দি তেওঁলোক গাংগেয় সমভূমি/গংগা উপত্যকা অতিক্ৰম কৰি ক্ৰমে ক্ৰমে সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বিয়পি হ'ল। ইয়াৰে কিছুমান আৰ্যই পূব ফাললৈ অগ্ৰসৰ হৈ বিহাৰ আৰু উত্তৰ বংগৰ মাজেদি আহি অৱশেষত অসমত প্ৰৱেশ কৰিলে। অৱশ্যে শাৰীৰিক লক্ষণ বিচাৰ কৰিলে অসমত আৰ্য ৰক্তৰ পৰিমাণ সতকাই চকুত নপৰে। বিশুদ্ধ আৰ্য তেজৰ অসমীয়া ঘাইকৈ ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতসকলৰ বংশধৰসকলৰ মাজতহে সেৰেঙাকৈ দেখা যায়। এই পণ্ডিতসকলক তেওঁলোকৰ জ্ঞান গৰিমা আৰু উন্নত সংস্কৃতিৰ কাৰণে অসমৰ আৰ্যোতৰ ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ নিজৰ বাসভৱনলৈ অনাইছিল। আনহাতে আৰ্যসকলৰ লগত স্থানীয় মহিলাৰ বৈবাহিক মিলনৰ ফলতো এটা নতুন সম্প্ৰদায়ৰ সৃষ্টি হৈছিল। এনেদৰেই অসমত আৰ্য সভ্যতাই বিস্তাৰ আৰু প্ৰধান্য লাভ কৰিছিল। অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ঘাইকৈ আৰ্য-বংশোদ্ভত লোকৰ বসতি দেখা যায়। ===ইংৰাজৰ শাসনকালত অসমলৈ প্ৰব্ৰজন=== অসমত ইংৰাজৰ শাসনৰ কালতো বহু লোক অসমলৈ আহে। এইসকললোকক থোৰতে তিনি ভাগত ভগাব পাৰি : (১) পূৰ্ব বংগৰ (বৰ্তমান বাংলাদেশ)পৰা অহা খেতিয়ক শ্ৰেণীৰ লোকসকল, (২) বিহাৰ, ছত্তিশগড়, ঝাৰখণ্ড, উত্তৰ প্ৰদেশ, উত্তৰ প্ৰদেশ, উৰিষ্যা আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকল আৰু (৩) নেপালৰ পৰা অহা লোকসকল। উনবিংশ শতিকাত অসমলৈ পূৰ্ব বংগৰ পৰা বহু লোক আহিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিক সংখ্যকেই পোনতেই গোৱালপাৰা জিলাত বসবাস আৰম্ভ কৰি পাছলৈ অসমৰ আন আন ঠাইতো বিয়পি পৰিছিল। এনে প্ৰবৰ্জন বৰ্তমানেও চলি আছে। এইদৰে অহা লোকসকলৰ বহুতে খেতি-বাতি কৰিবলৈ লয় আৰু বহুতে বিভিন্ন আৰু কাৰ্যালয় আদিত সোমাই পৰেহি। পূৰ্ববংগৰ পৰা অহা আগতে অহা মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে বিশেষকৈ খেতি-বাতি কৰি পেট প্ৰৱৰ্তাবলৈ ধৰে। ইংৰাজৰ দিনতে অসমত চাহ খেতিৰ বহুল প্ৰসাৰ হয়। বিহাৰ, উৰিষ্যা, উত্তৰ-প্ৰদেশ আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকলে ঘাইকৈ চাহ বনুৱা হিচাপে অসমৰ চাহ বাগিচাসমূহত নিযুক্তি লাভ কৰিছিলহি। ইয়াৰ বাহিৰেও সময়ে সময়ে ৰাজস্থান, পঞ্জাৱকে আদি কৰি ভাৰতৰ অন্যান্য ৰাজ্য আৰু নেপালৰ পৰাও বহু সংখ্যক লোক আহি নানান ধৰণৰ বেহা-বেপাৰ কৰি অসমত থাকিবলৈ লয়। নেপালৰ পৰা অহা লোকসকলে বিশেষকৈ গাখীৰৰ ব্যৱসায় কৰি লাভৱান হোৱা দেখা গৈছিল। এনেদৰে যুগে যুগে চামে চামে অহা মানুহবোৰ নিজা নিজা মাত-কথা, ধৰণ-কৰণ, এৰা-ধৰা আৰি দিয়া-লোৱা প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজতেই বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ় লৈ উঠিছে। ==স্বাধীনতা-উত্তৰ কালত অসমীয়া জাতি== ইংৰাজসকল অসমৰ পৰা যোৱাৰ পাচত অসমতো বহুতো পৰিৱৰ্তন ঘটিল। প্ৰতিটো প্ৰধান পাৰ্বত্য গোষ্ঠীয়ে অসমৰ পৰা আঁতৰি গৈ নিজৰ নিজৰ সুকীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিলে। লগে লগে অসমীয়া জাতিৰ প্ৰসাৰতাটো ইয়াৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ পৰিল। অসম বুলি থাকিলগৈ পাতল জনবসতিৰে মিকিৰ পাহাৰ (বৰ্তমানৰ কাৰ্বি আংলং)আৰু উত্তৰ কাছাৰ অঞ্চল, কাছাৰ জিলা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকাকে বুজায়। অসমৰ কোনো এটা [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] মানুহে অসমীয়া জাতিৰ মানুহ। <ref> অসম অভিধান, শান্তনু কৌশিক বৰুৱা, বনলতা,২০০১,পৃষ্ঠা-২৬-২৯ (১)</ref> ==অসমীয়া জাতিত ভাঙোন== মূলতঃ ছবছৰীয়া অসম আন্দোলনৰ পাচৰ সময়ছোৱাৰ পৰাই অসমীয়া জাতিৰ ৰাজহাড়স্বৰূপ জনগোষ্ঠীসমূহৰৰ মাজত বিভিন্ন ধৰণৰ অসন্তুষ্টিয়ে গা কৰি উঠিছে। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে অসমীয়া জাতি ৰূপে নিজৰ পৰিচয় পৰিত্যাগ কৰি নিজস্ব স্বকীয় জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় দিবলৈ আগ্ৰহী হৈ উঠিছে। তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক অনগ্ৰসৰতা আৰু কিছুমান সুবিধাবাদী ৰাজনীতিবিদৰ কাৰুকাৰ্যই এইক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পৰিমাণে উদগণি জগাই আহিছে। অৱশ্যে অসমৰ কেইবাজনো ৰাজনৈতিক নেতাই কৰা অদূৰদৰ্শী আৰু অপৰিপক্ব সিদ্ধান্তসমূহেও এই ভাঙোনত অৰিহনা যোগাইছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==উৎস প্ৰসংগ== #Baruah, Sanjib (1994). "'Ethnic' Conflict as State—Society Struggle: The Poetics and Politics of Assamese Micro-Nationalism". Modern Asian Studies. 28 (3): 649–671. doi:[[doi:10.1017/S0026749X00011896|10.1017/S0026749X00011896]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/313047 313047]. S2CID [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:144065698 144065698]. #Cantile, Audrey (1984). The Assamese. Curzon Press. #Deka, Harekrishna (2005). "The Assamese Mind: contours of a landscape". India International Centre Quarterly. 32 (2/3): 189–202. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/23006027 23006027]. #Grierson, G A, ed. (1903). [https://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=5-1&pages=463#page/1/mode/1up Linguistic Survey of India: Indo-Aryan Family Eastern Group]. Vol. V. #Guha, Amalendu (December 1983), [https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)"] (PDF), Social Scientist, 11 (12): 3–34, doi:10.2307/3516963, JSTOR 3516963 #Guha, Amalendu (1984). "Nationalism: Pan-Indian and Regional in a Historical Perspective". Social Scientist. 12 (2): 42–65. doi:[[doi:10.2307/3517093|10.2307/3517093]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/3517093 3517093]. #Misra, Udayon (1999). "Immigration and Identity Transformation in Assam". Economic and Political Weekly. 34 (21): 1264–1271. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/4407987 4407987]. #Sharma, Chandan Kumar (2009). "Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity". In Medhi, B.K (ed.). Tribes of North-East India: Issues and Challenges. Delhi: Omsons Publications. pp. 354–366. #Urban, Hugh B. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/270529066 "The Womb of Tantra: Goddesses, Tribals, and Kings in Assam"]. The Journal of Hindu Studies. 4 (3): 231–247. doi:[[doi:10.1093/jhs/hir034|10.1093/jhs/hir034]]. ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:অসম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সামাজিক সম্প্ৰদায়সমূহ]] 0qryec6b8g7d00dusteid52540rp3mw 645398 645397 2026-10-16T04:20:30Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645398 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = অসমীয়া জাতি |native_name = অসমীয়া {{unicode|Assamese}} |population = ১৩,২৬৮,৪৮৪ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>{{cite web|url=http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |title=Archived copy |accessdate=2016-05-17 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160609213014/http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |archivedate=2016-06-09 |df= }}</ref> |region1 = {{flag|India}} |pop1 = ১৩,১৩৩,২৩৭ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160907221310/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece |date=2016-09-07 }} Less than 50 per cent Assamese speakers in Assam, The Hindu, January 9, 2008.</ref> |ref1 = |region2 = {{flag|Bangladesh}} |pop2 = ২২,৪৫৬ (২০০১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref2 = |region3 = {{flag|Bhutan}} |pop3 = ৫৪,২৬৮ (২০১১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref3 = |region4 = |pop4 = |ref4 = |region5 = |pop5 = |ref5 = |region6 = |pop6 = |ref6 = |region7 = |pop7 = |ref7 = |region8 = |pop8 = |ref8 = |region9 = |pop9 = |ref9 = |region10 = |pop10 = |ref10 = |languages = [[File:Assamese Bengali letter A (red).png|15px]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (''<small>[[কামৰূপী উপভাষা|কামৰূপী]], [[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]], [[নলবৰীয়া উপভাষা|নলবৰীয়া]] আদি উপভাষা</small>'') |religions = ''সংখ্যাগুৰু:'' [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] (প্ৰধানকৈ''[[File:Sankaradeva.jpg|17px]][[একশৰণ নাম ধৰ্ম]]) [[অসমৰ জনজাতীয় ধৰ্ম]]: • [[ফুৰালুঙ ধৰ্ম]] •[[File:Flag of Donyi-Polo.svg|17px]] [[ডনি পল]] •[[File:Bathouism flag.svg|17px]] [[বাথৌ ধৰ্ম]] •[[তিৱা জনজাতীয় ধৰ্ম]] ''অন্যান্য:''[[File:Allah-green.svg|17px]] [[ইছলাম]] • [[File:Christianity Symbol.svg|17px]] [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] • [[File:Khanda.svg|17px]] [[শিখ ধৰ্ম|শিখ]]<ref>{{cite web |last1=Mar 14 |first1=Yudhvir Rana / TNN / |title=Mission roots brings Assamese Sikhs to Punjab {{!}} India News - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Mission-roots-brings-Assamese-Sikhs-to-Punjab/articleshow/4262528.cms |website=The Times of India |language=en}}</ref> |related = [[চীনা-তিব্বতীয়]] ([[বড়ো-কছাৰী]], [[টানি জাতি]], [[কাৰ্বি]]), [[টাই জাতি]], [[আৰ্য-ভাৰতীয়]], [[অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]] |footnotes = }} '''অসমীয়া জাতি''' হৈছে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] সৈতে জড়িত এক সামাজিক-জাতিগত ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ সমুহ।<ref>Deka 2005:190</ref><ref name=":0">Saikia, Yasmin (2004). Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India. Duke University Press. <nowiki>ISBN 978-0822386162</nowiki>. </ref><ref>Baruah 1994:654</ref> বেছিভাগ অসমীয়াই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] বাস কৰে, য'ত তেওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫৬%।<ref>[https://www.indiatvnews.com/opinion/news-battleground-assam-a-tale-of-two-valleys-and-the-caa-quandary-assam-bengal-polls-2021-685761 "Battleground Assam a tale of two valleys and the CAA quandary Assam bengal polls 2021 | Opinion News – India TV"]</ref> '''অসমীয়া''' শব্দটো প্ৰচলন হোৱাৰ আগতে '''অসমৰ বাসিন্দাক''' বুজাবলৈও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Deka 2005:192</ref> ই [[:en:Austroasiatic_languages|অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]], [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা-তিব্বতীয়]], [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য]] আৰু [[টাই জাতি|টাই]] জনসংখ্যাক সামৰা ই এক বৈচিত্ৰময় জাতি।<ref name=":0" /> [[অসম|অসমত]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষীৰ]] মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৫.০৯ নিযুত যি ২০১১ চনৰ ভাষা লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৪৮.৩৮%। [[চ্যু-কা-ফা|চাওলুং চ্যু-কা-ফাক]] অসমীয়া জাতিৰ পিতৃ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>[https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/kamrup-metropolitan/asom-divas-2022-celebrated-in-assam/assam20221202133253239239671 Asom Divas 2022 : অসমীয়া জাতিৰ পিতৃপুৰুষ চুকাফাক ৰাজ্যজুৰি স্মৰণ]</ref> == নাম == প্ৰথম অৱস্থাত অসম বা আছাম শব্দটো [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু ইয়াৰ বাসিন্দাসকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাছলৈ আহোম ৰাজ্যই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ এক বৃহৎ অংশ জয় কৰাৰ পাছত এই শব্দটো প্ৰচলন বৃদ্ধি পায়। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰত্যয় - ীয়া লগ লাগি পাছলৈ অসম ৰাজ্যৰ বাসিন্দা সকলক অসমীয়া বুলি জনা যায়। ইংৰাজীৰ ''Assamese'' শব্দটো ১৯ আৰু ২০ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সময়ত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>Grierson 1903:393</ref> ব্ৰিটিছ সকলৰ Assamese (এছেমিজৰ) বৰ্ণনা অনুযায়ী অসমীয়াসকলে বৰ্তমানৰ অসমীয়া ভাষা (উল্লেখ অনুসৰি বঙালী ভাষাৰ সৈতে মিল থকা এটা ভাষা) কৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত ইণ্ড-চীনা জনগোষ্ঠীৰ মিশ্ৰণ আছে বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>"...speak a language very similar to Bengali, but have a large mixture of Indo-Chinese blood..." {{Cite book |last=Waterfield |first=Henry |title=Memorandum on the Census of British India of 1871–72 |publisher=|location=London |date=1875 |url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/memorandum-on-the-census-of-british-india-of-1871-72/ |language=en |access-date=2026-07-04 |page=19}}</ref> ==অসমীয়া জাতি সম্বন্ধে বুৰঞ্জীবিদসমূহৰ ভাষ্য== সত্যেন বৰকটকীৰ মতে, "খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দুহেজাৰ চনৰ সময়ৰ পৰা চীন দেশৰ [[হোৱাংহো নদী|হোৱাংহো]] আৰু ইয়াং চিকিয়াং নদীৰ পাৰৰ পৰা অসমৰ মাজেদি ভাৰতলৈ এক জনপ্ৰৱাহ চলি আছিল। এই মংগোল লোকসকল আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ উত্তৰ অঞ্চলৰ পৰা দেশান্তৰিত হৈ অহা লোকসকলে অসমৰ মুঠ অধিবাসীসকলৰ এটা প্ৰধান অংশ অধিকাৰ কৰি আছে।{{cn}} অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, সৎনামী, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিল আৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাবিবৰ থল আছে আৰু সেয়েহে তেওঁলোকে অসমৰ মুল অধিবাসী। ==অসমৰ আদিম বাসিন্দা== অতি প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমত নানা জাতিৰ লোকে বসতি কৰি আছে। সেয়েহে অসমৰ আদিম বাসিন্দা কোন তাৰ কোনো প্ৰামণিক আৰু বৈজ্ঞানিক তথ্য-সমল নাই। কোনো নিৰ্দিষ্ট জনগোষ্ঠীকেই মূল অসমীয়া বা অসমৰ আদিম বাসিন্দা বুলি চিহ্নিত কৰিব নোৱাৰি। অসমত প্ৰত্ন-প্ৰস্তৰ যুগত মানুহ বাস কৰাৰ কোনো বস্তুনিষ্ঠ প্ৰমাণ নাই। নৱপ্ৰস্তৰ যুগত এই ভূখণ্ডত মানুহ বসবাস কৰাৰ কিছু প্ৰমাণ পোৱা গ'লেও তাৰ পৰা সেইসময়ত ইয়াত বসবাস কৰা মানুহৰ আৱয়বিক গঠন স্পষ্টকৈ নিৰ্ণয় কৰিব পৰা হোৱা নাই। ==অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাস== অসমৰ সমূহ বাসিন্দা ঘাইকৈ প্ৰব্ৰজনকাৰী। অসমলৈ প্ৰথম আহে অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোক, তাৰপাছত আহে দ্ৰাবিড়, তাৰ পাছত আহে মংগোলীয়সকল আৰু তাৰ পাছত আহে আৰ্যসকল। ===অষ্ট্ৰিকসকলৰ অসম আগমণ=== অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। এই প্ৰজাতিৰ লোকসকল আছিল চুটি-চাপৰ আৰু ক্ষীণ, গাৰ বৰণ ক'লা। চুলিৰ ৰং তামবৰণীয় আৰু কেঁকোৰা। মূৰবোৰ দীঘল, নাক চেপেটা আৰু বহল। মুখ সৰু আৰু ঠেক। এই মানুহবোৰৰ বৰ ঘন দাঢ়ি-গোঁফ আৰু শৰীৰত বহুত নোম আছিল। সাধাৰণতে পাহাৰৰ নামনি অংশত বা নামনি অসমত এই লোকসকলে বাস কৰিছিল। এনে আকাৰ-প্ৰকাৰৰ পুৰণি মানুহ এতিয়া পাবলৈ নাই। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিলআৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাৱিবৰ থল আছে। ===মংগোলীয়সকলৰ অসম আগমণ=== {{Main|অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী}} ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৱ কোণৰ তিব্বত, নেপাল, ভূটান আদিৰ গিৰি পথবোৰেদি, পাটকাই পৰ্বত অতিক্ৰমি আহিছিল মংগোলীয়সকল। তেওঁলোকৰ গাৰ ৰং আছিল হালধীয়া ধৰণৰ, চুলি ক'লা, খহটীয়া আৰু থিয়। মুখবোৰ চেপেটা আৰু বহল, চকু সৰু আৰু পোত খোৱা, দাঢ়ি-গোঁফ পাতল, গালৰ হাড় ওখ। বৰ্তমানৰ আহোম, কছাৰী, কোঁচ, ৰাভা, মেছ, মিকিৰ(কাৰ্বি), লালুং(তিৱা), গাৰো, নগা, লোচাই,কুকি, চুতীয়া, খামটি, চিংফৌ, আদি, অকা, ডফলা, মিচিং, বড়ো আদি লোকসকল মংগোলীয় বংশধৰ। অৱশ্যে মংগোলীয় লক্ষণ যে এই লোকসকলৰ মাজতহে আছে এনে নহয়। আন জাতি জনজাতিৰ অসমীয়া হিন্দু আৰু মুছলমান লোকৰ মাজতো মংগোলীয় লক্ষণ দেখা যায়। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোকসকল মূলতঃ মংগোলীয় প্ৰজাতিৰ। খ্ৰীষ্টীয় সোতৰ শতিকা পৰ্যন্ত অসমলৈ মংগোলীয় প্ৰৱজনৰ সোঁত বৈ আছিল। প্ৰায় ২০০০ বছৰ ধৰি নানান ধৰণে তেজৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাত আজি সাধাৰণভাৱে অসমৰ অসমীয়া বুলি চিনাকি দিয়া বহু মানুহৰ গাত মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। কোনো কোনো পণ্ডিতৰ মতে মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ আগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ দ্ৰাবিড় জাতিৰ এচাম লোক অসমলৈ আহিছিল যেনে ডুম বা নাদিয়াল আৰু তেওঁলোক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰিছিল। পাছত মংগোলীয়সকল অহাত এওঁলোকে মংগোলীয়সকলৰ লগত মিলি পৰিল আৰু এতিয়া মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। এওঁলোকে নিজৰ প্ৰয়োজনীয় সাজপাৰ নিজে প্ৰস্তুত কৰে। ===আৰ্যসকলৰ অসম আগমন=== মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ সময়ত আৰ্যসকলেও উত্তৰ-পশ্চিম কোণেদি ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। স্থানীয় দ্ৰাবিড় অধিবাসীসকলক দক্ষিণলৈ খেদি দি তেওঁলোক গাংগেয় সমভূমি/গংগা উপত্যকা অতিক্ৰম কৰি ক্ৰমে ক্ৰমে সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বিয়পি হ'ল। ইয়াৰে কিছুমান আৰ্যই পূব ফাললৈ অগ্ৰসৰ হৈ বিহাৰ আৰু উত্তৰ বংগৰ মাজেদি আহি অৱশেষত অসমত প্ৰৱেশ কৰিলে। অৱশ্যে শাৰীৰিক লক্ষণ বিচাৰ কৰিলে অসমত আৰ্য ৰক্তৰ পৰিমাণ সতকাই চকুত নপৰে। বিশুদ্ধ আৰ্য তেজৰ অসমীয়া ঘাইকৈ ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতসকলৰ বংশধৰসকলৰ মাজতহে সেৰেঙাকৈ দেখা যায়। এই পণ্ডিতসকলক তেওঁলোকৰ জ্ঞান গৰিমা আৰু উন্নত সংস্কৃতিৰ কাৰণে অসমৰ আৰ্যোতৰ ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ নিজৰ বাসভৱনলৈ অনাইছিল। আনহাতে আৰ্যসকলৰ লগত স্থানীয় মহিলাৰ বৈবাহিক মিলনৰ ফলতো এটা নতুন সম্প্ৰদায়ৰ সৃষ্টি হৈছিল। এনেদৰেই অসমত আৰ্য সভ্যতাই বিস্তাৰ আৰু প্ৰধান্য লাভ কৰিছিল। অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ঘাইকৈ আৰ্য-বংশোদ্ভত লোকৰ বসতি দেখা যায়। ===ইংৰাজৰ শাসনকালত অসমলৈ প্ৰব্ৰজন=== অসমত ইংৰাজৰ শাসনৰ কালতো বহু লোক অসমলৈ আহে। এইসকললোকক থোৰতে তিনি ভাগত ভগাব পাৰি : (১) পূৰ্ব বংগৰ (বৰ্তমান বাংলাদেশ)পৰা অহা খেতিয়ক শ্ৰেণীৰ লোকসকল, (২) বিহাৰ, ছত্তিশগড়, ঝাৰখণ্ড, উত্তৰ প্ৰদেশ, উত্তৰ প্ৰদেশ, উৰিষ্যা আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকল আৰু (৩) নেপালৰ পৰা অহা লোকসকল। উনবিংশ শতিকাত অসমলৈ পূৰ্ব বংগৰ পৰা বহু লোক আহিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিক সংখ্যকেই পোনতেই গোৱালপাৰা জিলাত বসবাস আৰম্ভ কৰি পাছলৈ অসমৰ আন আন ঠাইতো বিয়পি পৰিছিল। এনে প্ৰবৰ্জন বৰ্তমানেও চলি আছে। এইদৰে অহা লোকসকলৰ বহুতে খেতি-বাতি কৰিবলৈ লয় আৰু বহুতে বিভিন্ন আৰু কাৰ্যালয় আদিত সোমাই পৰেহি। পূৰ্ববংগৰ পৰা অহা আগতে অহা মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে বিশেষকৈ খেতি-বাতি কৰি পেট প্ৰৱৰ্তাবলৈ ধৰে। ইংৰাজৰ দিনতে অসমত চাহ খেতিৰ বহুল প্ৰসাৰ হয়। বিহাৰ, উৰিষ্যা, উত্তৰ-প্ৰদেশ আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকলে ঘাইকৈ চাহ বনুৱা হিচাপে অসমৰ চাহ বাগিচাসমূহত নিযুক্তি লাভ কৰিছিলহি। ইয়াৰ বাহিৰেও সময়ে সময়ে ৰাজস্থান, পঞ্জাৱকে আদি কৰি ভাৰতৰ অন্যান্য ৰাজ্য আৰু নেপালৰ পৰাও বহু সংখ্যক লোক আহি নানান ধৰণৰ বেহা-বেপাৰ কৰি অসমত থাকিবলৈ লয়। নেপালৰ পৰা অহা লোকসকলে বিশেষকৈ গাখীৰৰ ব্যৱসায় কৰি লাভৱান হোৱা দেখা গৈছিল। এনেদৰে যুগে যুগে চামে চামে অহা মানুহবোৰ নিজা নিজা মাত-কথা, ধৰণ-কৰণ, এৰা-ধৰা আৰি দিয়া-লোৱা প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজতেই বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ় লৈ উঠিছে। ==স্বাধীনতা-উত্তৰ কালত অসমীয়া জাতি== ইংৰাজসকল অসমৰ পৰা যোৱাৰ পাচত অসমতো বহুতো পৰিৱৰ্তন ঘটিল। প্ৰতিটো প্ৰধান পাৰ্বত্য গোষ্ঠীয়ে অসমৰ পৰা আঁতৰি গৈ নিজৰ নিজৰ সুকীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিলে। লগে লগে অসমীয়া জাতিৰ প্ৰসাৰতাটো ইয়াৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ পৰিল। অসম বুলি থাকিলগৈ পাতল জনবসতিৰে মিকিৰ পাহাৰ (বৰ্তমানৰ কাৰ্বি আংলং)আৰু উত্তৰ কাছাৰ অঞ্চল, কাছাৰ জিলা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকাকে বুজায়। অসমৰ কোনো এটা [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] মানুহে অসমীয়া জাতিৰ মানুহ। <ref> অসম অভিধান, শান্তনু কৌশিক বৰুৱা, বনলতা,২০০১,পৃষ্ঠা-২৬-২৯ (১)</ref> ==অসমীয়া জাতিত ভাঙোন== মূলতঃ ছবছৰীয়া অসম আন্দোলনৰ পাচৰ সময়ছোৱাৰ পৰাই অসমীয়া জাতিৰ ৰাজহাড়স্বৰূপ জনগোষ্ঠীসমূহৰৰ মাজত বিভিন্ন ধৰণৰ অসন্তুষ্টিয়ে গা কৰি উঠিছে। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে অসমীয়া জাতি ৰূপে নিজৰ পৰিচয় পৰিত্যাগ কৰি নিজস্ব স্বকীয় জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় দিবলৈ আগ্ৰহী হৈ উঠিছে। তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক অনগ্ৰসৰতা আৰু কিছুমান সুবিধাবাদী ৰাজনীতিবিদৰ কাৰুকাৰ্যই এইক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পৰিমাণে উদগণি জগাই আহিছে। অৱশ্যে অসমৰ কেইবাজনো ৰাজনৈতিক নেতাই কৰা অদূৰদৰ্শী আৰু অপৰিপক্ব সিদ্ধান্তসমূহেও এই ভাঙোনত অৰিহনা যোগাইছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==উৎস প্ৰসংগ== #Baruah, Sanjib (1994). "'Ethnic' Conflict as State—Society Struggle: The Poetics and Politics of Assamese Micro-Nationalism". Modern Asian Studies. 28 (3): 649–671. doi:[[doi:10.1017/S0026749X00011896|10.1017/S0026749X00011896]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/313047 313047]. S2CID [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:144065698 144065698]. #Cantile, Audrey (1984). The Assamese. Curzon Press. #Deka, Harekrishna (2005). "The Assamese Mind: contours of a landscape". India International Centre Quarterly. 32 (2/3): 189–202. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/23006027 23006027]. #Grierson, G A, ed. (1903). [https://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=5-1&pages=463#page/1/mode/1up Linguistic Survey of India: Indo-Aryan Family Eastern Group]. Vol. V. #Guha, Amalendu (December 1983), [https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)"] (PDF), Social Scientist, 11 (12): 3–34, doi:10.2307/3516963, JSTOR 3516963 #Guha, Amalendu (1984). "Nationalism: Pan-Indian and Regional in a Historical Perspective". Social Scientist. 12 (2): 42–65. doi:[[doi:10.2307/3517093|10.2307/3517093]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/3517093 3517093]. #Misra, Udayon (1999). "Immigration and Identity Transformation in Assam". Economic and Political Weekly. 34 (21): 1264–1271. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/4407987 4407987]. #Sharma, Chandan Kumar (2009). "Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity". In Medhi, B.K (ed.). Tribes of North-East India: Issues and Challenges. Delhi: Omsons Publications. pp. 354–366. #Urban, Hugh B. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/270529066 "The Womb of Tantra: Goddesses, Tribals, and Kings in Assam"]. The Journal of Hindu Studies. 4 (3): 231–247. doi:[[doi:10.1093/jhs/hir034|10.1093/jhs/hir034]]. ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:অসম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সামাজিক সম্প্ৰদায়সমূহ]] 4k3gyhd1c18bq9m4bhvzjlzid0t9rz4 645399 645398 2026-10-16T04:22:12Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645399 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = অসমীয়া জাতি |native_name = অসমীয়া {{unicode|Assamese}} |population = ১৩,২৬৮,৪৮৪ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>{{cite web|url=http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |title=Archived copy |accessdate=2016-05-17 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160609213014/http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |archivedate=2016-06-09 |df= }}</ref> |region1 = {{flag|India}} |pop1 = ১৩,১৩৩,২৩৭ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160907221310/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece |date=2016-09-07 }} Less than 50 per cent Assamese speakers in Assam, The Hindu, January 9, 2008.</ref> |ref1 = |region2 = {{flag|Bangladesh}} |pop2 = ২২,৪৫৬ (২০০১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref2 = |region3 = {{flag|Bhutan}} |pop3 = ৫৪,২৬৮ (২০১১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref3 = |region4 = |pop4 = |ref4 = |region5 = |pop5 = |ref5 = |region6 = |pop6 = |ref6 = |region7 = |pop7 = |ref7 = |region8 = |pop8 = |ref8 = |region9 = |pop9 = |ref9 = |region10 = |pop10 = |ref10 = |languages = [[File:Assamese Bengali letter A (red).png|15px]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (''<small>[[কামৰূপী উপভাষা|কামৰূপী]], [[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]], [[দেৱান উপভাষা|কাছাৰী]], [[নলবৰীয়া উপভাষা|নলবৰীয়া]] আদি উপভাষা</small>'') |religions = ''সংখ্যাগুৰু:'' [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] (প্ৰধানকৈ''[[File:Sankaradeva.jpg|17px]][[একশৰণ নাম ধৰ্ম]]) [[অসমৰ জনজাতীয় ধৰ্ম]]: • [[ফুৰালুঙ ধৰ্ম]] •[[File:Flag of Donyi-Polo.svg|17px]] [[ডনি পল]] •[[File:Bathouism flag.svg|17px]] [[বাথৌ ধৰ্ম]] •[[তিৱা জনজাতীয় ধৰ্ম]] ''অন্যান্য:''[[File:Allah-green.svg|17px]] [[ইছলাম]] • [[File:Christianity Symbol.svg|17px]] [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] • [[File:Khanda.svg|17px]] [[শিখ ধৰ্ম|শিখ]]<ref>{{cite web |last1=Mar 14 |first1=Yudhvir Rana / TNN / |title=Mission roots brings Assamese Sikhs to Punjab {{!}} India News - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Mission-roots-brings-Assamese-Sikhs-to-Punjab/articleshow/4262528.cms |website=The Times of India |language=en}}</ref> |related = [[চীনা-তিব্বতীয়]] ([[বড়ো-কছাৰী]], [[টানি জাতি]], [[কাৰ্বি]]), [[টাই জাতি]], [[আৰ্য-ভাৰতীয়]], [[অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]] |footnotes = }} '''অসমীয়া জাতি''' হৈছে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] সৈতে জড়িত এক সামাজিক-জাতিগত ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ সমুহ।<ref>Deka 2005:190</ref><ref name=":0">Saikia, Yasmin (2004). Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India. Duke University Press. <nowiki>ISBN 978-0822386162</nowiki>. </ref><ref>Baruah 1994:654</ref> বেছিভাগ অসমীয়াই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] বাস কৰে, য'ত তেওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫৬%।<ref>[https://www.indiatvnews.com/opinion/news-battleground-assam-a-tale-of-two-valleys-and-the-caa-quandary-assam-bengal-polls-2021-685761 "Battleground Assam a tale of two valleys and the CAA quandary Assam bengal polls 2021 | Opinion News – India TV"]</ref> '''অসমীয়া''' শব্দটো প্ৰচলন হোৱাৰ আগতে '''অসমৰ বাসিন্দাক''' বুজাবলৈও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Deka 2005:192</ref> ই [[:en:Austroasiatic_languages|অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]], [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা-তিব্বতীয়]], [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য]] আৰু [[টাই জাতি|টাই]] জনসংখ্যাক সামৰা ই এক বৈচিত্ৰময় জাতি।<ref name=":0" /> [[অসম|অসমত]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষীৰ]] মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৫.০৯ নিযুত যি ২০১১ চনৰ ভাষা লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৪৮.৩৮%। [[চ্যু-কা-ফা|চাওলুং চ্যু-কা-ফাক]] অসমীয়া জাতিৰ পিতৃ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>[https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/kamrup-metropolitan/asom-divas-2022-celebrated-in-assam/assam20221202133253239239671 Asom Divas 2022 : অসমীয়া জাতিৰ পিতৃপুৰুষ চুকাফাক ৰাজ্যজুৰি স্মৰণ]</ref> == নাম == প্ৰথম অৱস্থাত অসম বা আছাম শব্দটো [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু ইয়াৰ বাসিন্দাসকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাছলৈ আহোম ৰাজ্যই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ এক বৃহৎ অংশ জয় কৰাৰ পাছত এই শব্দটো প্ৰচলন বৃদ্ধি পায়। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰত্যয় - ীয়া লগ লাগি পাছলৈ অসম ৰাজ্যৰ বাসিন্দা সকলক অসমীয়া বুলি জনা যায়। ইংৰাজীৰ ''Assamese'' শব্দটো ১৯ আৰু ২০ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সময়ত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>Grierson 1903:393</ref> ব্ৰিটিছ সকলৰ Assamese (এছেমিজৰ) বৰ্ণনা অনুযায়ী অসমীয়াসকলে বৰ্তমানৰ অসমীয়া ভাষা (উল্লেখ অনুসৰি বঙালী ভাষাৰ সৈতে মিল থকা এটা ভাষা) কৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত ইণ্ড-চীনা জনগোষ্ঠীৰ মিশ্ৰণ আছে বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>"...speak a language very similar to Bengali, but have a large mixture of Indo-Chinese blood..." {{Cite book |last=Waterfield |first=Henry |title=Memorandum on the Census of British India of 1871–72 |publisher=|location=London |date=1875 |url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/memorandum-on-the-census-of-british-india-of-1871-72/ |language=en |access-date=2026-07-04 |page=19}}</ref> ==অসমীয়া জাতি সম্বন্ধে বুৰঞ্জীবিদসমূহৰ ভাষ্য== সত্যেন বৰকটকীৰ মতে, "খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দুহেজাৰ চনৰ সময়ৰ পৰা চীন দেশৰ [[হোৱাংহো নদী|হোৱাংহো]] আৰু ইয়াং চিকিয়াং নদীৰ পাৰৰ পৰা অসমৰ মাজেদি ভাৰতলৈ এক জনপ্ৰৱাহ চলি আছিল। এই মংগোল লোকসকল আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ উত্তৰ অঞ্চলৰ পৰা দেশান্তৰিত হৈ অহা লোকসকলে অসমৰ মুঠ অধিবাসীসকলৰ এটা প্ৰধান অংশ অধিকাৰ কৰি আছে।{{cn}} অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, সৎনামী, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিল আৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাবিবৰ থল আছে আৰু সেয়েহে তেওঁলোকে অসমৰ মুল অধিবাসী। ==অসমৰ আদিম বাসিন্দা== অতি প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমত নানা জাতিৰ লোকে বসতি কৰি আছে। সেয়েহে অসমৰ আদিম বাসিন্দা কোন তাৰ কোনো প্ৰামণিক আৰু বৈজ্ঞানিক তথ্য-সমল নাই। কোনো নিৰ্দিষ্ট জনগোষ্ঠীকেই মূল অসমীয়া বা অসমৰ আদিম বাসিন্দা বুলি চিহ্নিত কৰিব নোৱাৰি। অসমত প্ৰত্ন-প্ৰস্তৰ যুগত মানুহ বাস কৰাৰ কোনো বস্তুনিষ্ঠ প্ৰমাণ নাই। নৱপ্ৰস্তৰ যুগত এই ভূখণ্ডত মানুহ বসবাস কৰাৰ কিছু প্ৰমাণ পোৱা গ'লেও তাৰ পৰা সেইসময়ত ইয়াত বসবাস কৰা মানুহৰ আৱয়বিক গঠন স্পষ্টকৈ নিৰ্ণয় কৰিব পৰা হোৱা নাই। ==অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাস== অসমৰ সমূহ বাসিন্দা ঘাইকৈ প্ৰব্ৰজনকাৰী। অসমলৈ প্ৰথম আহে অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোক, তাৰপাছত আহে দ্ৰাবিড়, তাৰ পাছত আহে মংগোলীয়সকল আৰু তাৰ পাছত আহে আৰ্যসকল। ===অষ্ট্ৰিকসকলৰ অসম আগমণ=== অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। এই প্ৰজাতিৰ লোকসকল আছিল চুটি-চাপৰ আৰু ক্ষীণ, গাৰ বৰণ ক'লা। চুলিৰ ৰং তামবৰণীয় আৰু কেঁকোৰা। মূৰবোৰ দীঘল, নাক চেপেটা আৰু বহল। মুখ সৰু আৰু ঠেক। এই মানুহবোৰৰ বৰ ঘন দাঢ়ি-গোঁফ আৰু শৰীৰত বহুত নোম আছিল। সাধাৰণতে পাহাৰৰ নামনি অংশত বা নামনি অসমত এই লোকসকলে বাস কৰিছিল। এনে আকাৰ-প্ৰকাৰৰ পুৰণি মানুহ এতিয়া পাবলৈ নাই। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিলআৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাৱিবৰ থল আছে। ===মংগোলীয়সকলৰ অসম আগমণ=== {{Main|অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী}} ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৱ কোণৰ তিব্বত, নেপাল, ভূটান আদিৰ গিৰি পথবোৰেদি, পাটকাই পৰ্বত অতিক্ৰমি আহিছিল মংগোলীয়সকল। তেওঁলোকৰ গাৰ ৰং আছিল হালধীয়া ধৰণৰ, চুলি ক'লা, খহটীয়া আৰু থিয়। মুখবোৰ চেপেটা আৰু বহল, চকু সৰু আৰু পোত খোৱা, দাঢ়ি-গোঁফ পাতল, গালৰ হাড় ওখ। বৰ্তমানৰ আহোম, কছাৰী, কোঁচ, ৰাভা, মেছ, মিকিৰ(কাৰ্বি), লালুং(তিৱা), গাৰো, নগা, লোচাই,কুকি, চুতীয়া, খামটি, চিংফৌ, আদি, অকা, ডফলা, মিচিং, বড়ো আদি লোকসকল মংগোলীয় বংশধৰ। অৱশ্যে মংগোলীয় লক্ষণ যে এই লোকসকলৰ মাজতহে আছে এনে নহয়। আন জাতি জনজাতিৰ অসমীয়া হিন্দু আৰু মুছলমান লোকৰ মাজতো মংগোলীয় লক্ষণ দেখা যায়। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোকসকল মূলতঃ মংগোলীয় প্ৰজাতিৰ। খ্ৰীষ্টীয় সোতৰ শতিকা পৰ্যন্ত অসমলৈ মংগোলীয় প্ৰৱজনৰ সোঁত বৈ আছিল। প্ৰায় ২০০০ বছৰ ধৰি নানান ধৰণে তেজৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাত আজি সাধাৰণভাৱে অসমৰ অসমীয়া বুলি চিনাকি দিয়া বহু মানুহৰ গাত মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। কোনো কোনো পণ্ডিতৰ মতে মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ আগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ দ্ৰাবিড় জাতিৰ এচাম লোক অসমলৈ আহিছিল যেনে ডুম বা নাদিয়াল আৰু তেওঁলোক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰিছিল। পাছত মংগোলীয়সকল অহাত এওঁলোকে মংগোলীয়সকলৰ লগত মিলি পৰিল আৰু এতিয়া মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। এওঁলোকে নিজৰ প্ৰয়োজনীয় সাজপাৰ নিজে প্ৰস্তুত কৰে। ===আৰ্যসকলৰ অসম আগমন=== মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ সময়ত আৰ্যসকলেও উত্তৰ-পশ্চিম কোণেদি ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। স্থানীয় দ্ৰাবিড় অধিবাসীসকলক দক্ষিণলৈ খেদি দি তেওঁলোক গাংগেয় সমভূমি/গংগা উপত্যকা অতিক্ৰম কৰি ক্ৰমে ক্ৰমে সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বিয়পি হ'ল। ইয়াৰে কিছুমান আৰ্যই পূব ফাললৈ অগ্ৰসৰ হৈ বিহাৰ আৰু উত্তৰ বংগৰ মাজেদি আহি অৱশেষত অসমত প্ৰৱেশ কৰিলে। অৱশ্যে শাৰীৰিক লক্ষণ বিচাৰ কৰিলে অসমত আৰ্য ৰক্তৰ পৰিমাণ সতকাই চকুত নপৰে। বিশুদ্ধ আৰ্য তেজৰ অসমীয়া ঘাইকৈ ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতসকলৰ বংশধৰসকলৰ মাজতহে সেৰেঙাকৈ দেখা যায়। এই পণ্ডিতসকলক তেওঁলোকৰ জ্ঞান গৰিমা আৰু উন্নত সংস্কৃতিৰ কাৰণে অসমৰ আৰ্যোতৰ ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ নিজৰ বাসভৱনলৈ অনাইছিল। আনহাতে আৰ্যসকলৰ লগত স্থানীয় মহিলাৰ বৈবাহিক মিলনৰ ফলতো এটা নতুন সম্প্ৰদায়ৰ সৃষ্টি হৈছিল। এনেদৰেই অসমত আৰ্য সভ্যতাই বিস্তাৰ আৰু প্ৰধান্য লাভ কৰিছিল। অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ঘাইকৈ আৰ্য-বংশোদ্ভত লোকৰ বসতি দেখা যায়। ===ইংৰাজৰ শাসনকালত অসমলৈ প্ৰব্ৰজন=== অসমত ইংৰাজৰ শাসনৰ কালতো বহু লোক অসমলৈ আহে। এইসকললোকক থোৰতে তিনি ভাগত ভগাব পাৰি : (১) পূৰ্ব বংগৰ (বৰ্তমান বাংলাদেশ)পৰা অহা খেতিয়ক শ্ৰেণীৰ লোকসকল, (২) বিহাৰ, ছত্তিশগড়, ঝাৰখণ্ড, উত্তৰ প্ৰদেশ, উত্তৰ প্ৰদেশ, উৰিষ্যা আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকল আৰু (৩) নেপালৰ পৰা অহা লোকসকল। উনবিংশ শতিকাত অসমলৈ পূৰ্ব বংগৰ পৰা বহু লোক আহিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিক সংখ্যকেই পোনতেই গোৱালপাৰা জিলাত বসবাস আৰম্ভ কৰি পাছলৈ অসমৰ আন আন ঠাইতো বিয়পি পৰিছিল। এনে প্ৰবৰ্জন বৰ্তমানেও চলি আছে। এইদৰে অহা লোকসকলৰ বহুতে খেতি-বাতি কৰিবলৈ লয় আৰু বহুতে বিভিন্ন আৰু কাৰ্যালয় আদিত সোমাই পৰেহি। পূৰ্ববংগৰ পৰা অহা আগতে অহা মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে বিশেষকৈ খেতি-বাতি কৰি পেট প্ৰৱৰ্তাবলৈ ধৰে। ইংৰাজৰ দিনতে অসমত চাহ খেতিৰ বহুল প্ৰসাৰ হয়। বিহাৰ, উৰিষ্যা, উত্তৰ-প্ৰদেশ আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকলে ঘাইকৈ চাহ বনুৱা হিচাপে অসমৰ চাহ বাগিচাসমূহত নিযুক্তি লাভ কৰিছিলহি। ইয়াৰ বাহিৰেও সময়ে সময়ে ৰাজস্থান, পঞ্জাৱকে আদি কৰি ভাৰতৰ অন্যান্য ৰাজ্য আৰু নেপালৰ পৰাও বহু সংখ্যক লোক আহি নানান ধৰণৰ বেহা-বেপাৰ কৰি অসমত থাকিবলৈ লয়। নেপালৰ পৰা অহা লোকসকলে বিশেষকৈ গাখীৰৰ ব্যৱসায় কৰি লাভৱান হোৱা দেখা গৈছিল। এনেদৰে যুগে যুগে চামে চামে অহা মানুহবোৰ নিজা নিজা মাত-কথা, ধৰণ-কৰণ, এৰা-ধৰা আৰি দিয়া-লোৱা প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজতেই বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ় লৈ উঠিছে। ==স্বাধীনতা-উত্তৰ কালত অসমীয়া জাতি== ইংৰাজসকল অসমৰ পৰা যোৱাৰ পাচত অসমতো বহুতো পৰিৱৰ্তন ঘটিল। প্ৰতিটো প্ৰধান পাৰ্বত্য গোষ্ঠীয়ে অসমৰ পৰা আঁতৰি গৈ নিজৰ নিজৰ সুকীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিলে। লগে লগে অসমীয়া জাতিৰ প্ৰসাৰতাটো ইয়াৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ পৰিল। অসম বুলি থাকিলগৈ পাতল জনবসতিৰে মিকিৰ পাহাৰ (বৰ্তমানৰ কাৰ্বি আংলং)আৰু উত্তৰ কাছাৰ অঞ্চল, কাছাৰ জিলা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকাকে বুজায়। অসমৰ কোনো এটা [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] মানুহে অসমীয়া জাতিৰ মানুহ। <ref> অসম অভিধান, শান্তনু কৌশিক বৰুৱা, বনলতা,২০০১,পৃষ্ঠা-২৬-২৯ (১)</ref> ==অসমীয়া জাতিত ভাঙোন== মূলতঃ ছবছৰীয়া অসম আন্দোলনৰ পাচৰ সময়ছোৱাৰ পৰাই অসমীয়া জাতিৰ ৰাজহাড়স্বৰূপ জনগোষ্ঠীসমূহৰৰ মাজত বিভিন্ন ধৰণৰ অসন্তুষ্টিয়ে গা কৰি উঠিছে। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে অসমীয়া জাতি ৰূপে নিজৰ পৰিচয় পৰিত্যাগ কৰি নিজস্ব স্বকীয় জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় দিবলৈ আগ্ৰহী হৈ উঠিছে। তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক অনগ্ৰসৰতা আৰু কিছুমান সুবিধাবাদী ৰাজনীতিবিদৰ কাৰুকাৰ্যই এইক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পৰিমাণে উদগণি জগাই আহিছে। অৱশ্যে অসমৰ কেইবাজনো ৰাজনৈতিক নেতাই কৰা অদূৰদৰ্শী আৰু অপৰিপক্ব সিদ্ধান্তসমূহেও এই ভাঙোনত অৰিহনা যোগাইছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==উৎস প্ৰসংগ== #Baruah, Sanjib (1994). "'Ethnic' Conflict as State—Society Struggle: The Poetics and Politics of Assamese Micro-Nationalism". Modern Asian Studies. 28 (3): 649–671. doi:[[doi:10.1017/S0026749X00011896|10.1017/S0026749X00011896]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/313047 313047]. S2CID [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:144065698 144065698]. #Cantile, Audrey (1984). The Assamese. Curzon Press. #Deka, Harekrishna (2005). "The Assamese Mind: contours of a landscape". India International Centre Quarterly. 32 (2/3): 189–202. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/23006027 23006027]. #Grierson, G A, ed. (1903). [https://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=5-1&pages=463#page/1/mode/1up Linguistic Survey of India: Indo-Aryan Family Eastern Group]. Vol. V. #Guha, Amalendu (December 1983), [https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)"] (PDF), Social Scientist, 11 (12): 3–34, doi:10.2307/3516963, JSTOR 3516963 #Guha, Amalendu (1984). "Nationalism: Pan-Indian and Regional in a Historical Perspective". Social Scientist. 12 (2): 42–65. doi:[[doi:10.2307/3517093|10.2307/3517093]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/3517093 3517093]. #Misra, Udayon (1999). "Immigration and Identity Transformation in Assam". Economic and Political Weekly. 34 (21): 1264–1271. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/4407987 4407987]. #Sharma, Chandan Kumar (2009). "Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity". In Medhi, B.K (ed.). Tribes of North-East India: Issues and Challenges. Delhi: Omsons Publications. pp. 354–366. #Urban, Hugh B. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/270529066 "The Womb of Tantra: Goddesses, Tribals, and Kings in Assam"]. The Journal of Hindu Studies. 4 (3): 231–247. doi:[[doi:10.1093/jhs/hir034|10.1093/jhs/hir034]]. ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:অসম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সামাজিক সম্প্ৰদায়সমূহ]] 3c81hk79pisngzco3uwaa1f3dbn6wvx 645400 645399 2026-10-16T04:22:51Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645400 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = অসমীয়া জাতি |native_name = অসমীয়া {{unicode|Assamese}} |population = ১৩,২৬৮,৪৮৪ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>{{cite web|url=http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |title=Archived copy |accessdate=2016-05-17 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160609213014/http://www.ciil-lisindia.net/Assamese/Assa_demo.html |archivedate=2016-06-09 |df= }}</ref> |region1 = {{flag|India}} |pop1 = ১৩,১৩৩,২৩৭ (২০০১ জণগণনামতে)<ref>https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160907221310/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/less-than-50-per-cent-assamese-speakers-in-assam/article1175679.ece |date=2016-09-07 }} Less than 50 per cent Assamese speakers in Assam, The Hindu, January 9, 2008.</ref> |ref1 = |region2 = {{flag|Bangladesh}} |pop2 = ২২,৪৫৬ (২০০১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref2 = |region3 = {{flag|Bhutan}} |pop3 = ৫৪,২৬৮ (২০১১){{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} |ref3 = |region4 = |pop4 = |ref4 = |region5 = |pop5 = |ref5 = |region6 = |pop6 = |ref6 = |region7 = |pop7 = |ref7 = |region8 = |pop8 = |ref8 = |region9 = |pop9 = |ref9 = |region10 = |pop10 = |ref10 = |languages = [[File:Assamese Bengali letter A (red).png|15px]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (''<small>[[কামৰূপী উপভাষা|কামৰূপী]], [[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]], [[দেৱান উপভাষা|দেৱান]], [[নলবৰীয়া উপভাষা|নলবৰীয়া]] আদি উপভাষা</small>'') |religions = ''সংখ্যাগুৰু:'' [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] (প্ৰধানকৈ''[[File:Sankaradeva.jpg|17px]][[একশৰণ নাম ধৰ্ম]]) [[অসমৰ জনজাতীয় ধৰ্ম]]: • [[ফুৰালুঙ ধৰ্ম]] •[[File:Flag of Donyi-Polo.svg|17px]] [[ডনি পল]] •[[File:Bathouism flag.svg|17px]] [[বাথৌ ধৰ্ম]] •[[তিৱা জনজাতীয় ধৰ্ম]] ''অন্যান্য:''[[File:Allah-green.svg|17px]] [[ইছলাম]] • [[File:Christianity Symbol.svg|17px]] [[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] • [[File:Khanda.svg|17px]] [[শিখ ধৰ্ম|শিখ]]<ref>{{cite web |last1=Mar 14 |first1=Yudhvir Rana / TNN / |title=Mission roots brings Assamese Sikhs to Punjab {{!}} India News - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Mission-roots-brings-Assamese-Sikhs-to-Punjab/articleshow/4262528.cms |website=The Times of India |language=en}}</ref> |related = [[চীনা-তিব্বতীয়]] ([[বড়ো-কছাৰী]], [[টানি জাতি]], [[কাৰ্বি]]), [[টাই জাতি]], [[আৰ্য-ভাৰতীয়]], [[অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]] |footnotes = }} '''অসমীয়া জাতি''' হৈছে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] সৈতে জড়িত এক সামাজিক-জাতিগত ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ সমুহ।<ref>Deka 2005:190</ref><ref name=":0">Saikia, Yasmin (2004). Fragmented Memories: Struggling to be Tai-Ahom in India. Duke University Press. <nowiki>ISBN 978-0822386162</nowiki>. </ref><ref>Baruah 1994:654</ref> বেছিভাগ অসমীয়াই [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা|ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত]] বাস কৰে, য'ত তেওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৫৬%।<ref>[https://www.indiatvnews.com/opinion/news-battleground-assam-a-tale-of-two-valleys-and-the-caa-quandary-assam-bengal-polls-2021-685761 "Battleground Assam a tale of two valleys and the CAA quandary Assam bengal polls 2021 | Opinion News – India TV"]</ref> '''অসমীয়া''' শব্দটো প্ৰচলন হোৱাৰ আগতে '''অসমৰ বাসিন্দাক''' বুজাবলৈও ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Deka 2005:192</ref> ই [[:en:Austroasiatic_languages|অষ্ট্ৰ'এছিয়াটিক]], [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা-তিব্বতীয়]], [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰত-আৰ্য]] আৰু [[টাই জাতি|টাই]] জনসংখ্যাক সামৰা ই এক বৈচিত্ৰময় জাতি।<ref name=":0" /> [[অসম|অসমত]] [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষীৰ]] মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৫.০৯ নিযুত যি ২০১১ চনৰ ভাষা লোকপিয়ল অনুসৰি ৰাজ্যখনৰ জনসংখ্যাৰ ৪৮.৩৮%। [[চ্যু-কা-ফা|চাওলুং চ্যু-কা-ফাক]] অসমীয়া জাতিৰ পিতৃ বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>[https://www.etvbharat.com/assamese/assam/state/kamrup-metropolitan/asom-divas-2022-celebrated-in-assam/assam20221202133253239239671 Asom Divas 2022 : অসমীয়া জাতিৰ পিতৃপুৰুষ চুকাফাক ৰাজ্যজুৰি স্মৰণ]</ref> == নাম == প্ৰথম অৱস্থাত অসম বা আছাম শব্দটো [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু ইয়াৰ বাসিন্দাসকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাছলৈ আহোম ৰাজ্যই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ এক বৃহৎ অংশ জয় কৰাৰ পাছত এই শব্দটো প্ৰচলন বৃদ্ধি পায়। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰত্যয় - ীয়া লগ লাগি পাছলৈ অসম ৰাজ্যৰ বাসিন্দা সকলক অসমীয়া বুলি জনা যায়। ইংৰাজীৰ ''Assamese'' শব্দটো ১৯ আৰু ২০ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সময়ত আৰম্ভ হৈছিল।<ref>Grierson 1903:393</ref> ব্ৰিটিছ সকলৰ Assamese (এছেমিজৰ) বৰ্ণনা অনুযায়ী অসমীয়াসকলে বৰ্তমানৰ অসমীয়া ভাষা (উল্লেখ অনুসৰি বঙালী ভাষাৰ সৈতে মিল থকা এটা ভাষা) কৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত ইণ্ড-চীনা জনগোষ্ঠীৰ মিশ্ৰণ আছে বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>"...speak a language very similar to Bengali, but have a large mixture of Indo-Chinese blood..." {{Cite book |last=Waterfield |first=Henry |title=Memorandum on the Census of British India of 1871–72 |publisher=|location=London |date=1875 |url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/memorandum-on-the-census-of-british-india-of-1871-72/ |language=en |access-date=2026-07-04 |page=19}}</ref> ==অসমীয়া জাতি সম্বন্ধে বুৰঞ্জীবিদসমূহৰ ভাষ্য== সত্যেন বৰকটকীৰ মতে, "খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দুহেজাৰ চনৰ সময়ৰ পৰা চীন দেশৰ [[হোৱাংহো নদী|হোৱাংহো]] আৰু ইয়াং চিকিয়াং নদীৰ পাৰৰ পৰা অসমৰ মাজেদি ভাৰতলৈ এক জনপ্ৰৱাহ চলি আছিল। এই মংগোল লোকসকল আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ উত্তৰ অঞ্চলৰ পৰা দেশান্তৰিত হৈ অহা লোকসকলে অসমৰ মুঠ অধিবাসীসকলৰ এটা প্ৰধান অংশ অধিকাৰ কৰি আছে।{{cn}} অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, সৎনামী, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিল আৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাবিবৰ থল আছে আৰু সেয়েহে তেওঁলোকে অসমৰ মুল অধিবাসী। ==অসমৰ আদিম বাসিন্দা== অতি প্ৰাচীন কালৰে পৰা অসমত নানা জাতিৰ লোকে বসতি কৰি আছে। সেয়েহে অসমৰ আদিম বাসিন্দা কোন তাৰ কোনো প্ৰামণিক আৰু বৈজ্ঞানিক তথ্য-সমল নাই। কোনো নিৰ্দিষ্ট জনগোষ্ঠীকেই মূল অসমীয়া বা অসমৰ আদিম বাসিন্দা বুলি চিহ্নিত কৰিব নোৱাৰি। অসমত প্ৰত্ন-প্ৰস্তৰ যুগত মানুহ বাস কৰাৰ কোনো বস্তুনিষ্ঠ প্ৰমাণ নাই। নৱপ্ৰস্তৰ যুগত এই ভূখণ্ডত মানুহ বসবাস কৰাৰ কিছু প্ৰমাণ পোৱা গ'লেও তাৰ পৰা সেইসময়ত ইয়াত বসবাস কৰা মানুহৰ আৱয়বিক গঠন স্পষ্টকৈ নিৰ্ণয় কৰিব পৰা হোৱা নাই। ==অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাস== অসমৰ সমূহ বাসিন্দা ঘাইকৈ প্ৰব্ৰজনকাৰী। অসমলৈ প্ৰথম আহে অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোক, তাৰপাছত আহে দ্ৰাবিড়, তাৰ পাছত আহে মংগোলীয়সকল আৰু তাৰ পাছত আহে আৰ্যসকল। ===অষ্ট্ৰিকসকলৰ অসম আগমণ=== অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। এই প্ৰজাতিৰ লোকসকল আছিল চুটি-চাপৰ আৰু ক্ষীণ, গাৰ বৰণ ক'লা। চুলিৰ ৰং তামবৰণীয় আৰু কেঁকোৰা। মূৰবোৰ দীঘল, নাক চেপেটা আৰু বহল। মুখ সৰু আৰু ঠেক। এই মানুহবোৰৰ বৰ ঘন দাঢ়ি-গোঁফ আৰু শৰীৰত বহুত নোম আছিল। সাধাৰণতে পাহাৰৰ নামনি অংশত বা নামনি অসমত এই লোকসকলে বাস কৰিছিল। এনে আকাৰ-প্ৰকাৰৰ পুৰণি মানুহ এতিয়া পাবলৈ নাই। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে কেওঁট, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত মংগোলীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিলআৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাৱিবৰ থল আছে। ===মংগোলীয়সকলৰ অসম আগমণ=== {{Main|অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী}} ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৱ কোণৰ তিব্বত, নেপাল, ভূটান আদিৰ গিৰি পথবোৰেদি, পাটকাই পৰ্বত অতিক্ৰমি আহিছিল মংগোলীয়সকল। তেওঁলোকৰ গাৰ ৰং আছিল হালধীয়া ধৰণৰ, চুলি ক'লা, খহটীয়া আৰু থিয়। মুখবোৰ চেপেটা আৰু বহল, চকু সৰু আৰু পোত খোৱা, দাঢ়ি-গোঁফ পাতল, গালৰ হাড় ওখ। বৰ্তমানৰ আহোম, কছাৰী, কোঁচ, ৰাভা, মেছ, মিকিৰ(কাৰ্বি), লালুং(তিৱা), গাৰো, নগা, লোচাই,কুকি, চুতীয়া, খামটি, চিংফৌ, আদি, অকা, ডফলা, মিচিং, বড়ো আদি লোকসকল মংগোলীয় বংশধৰ। অৱশ্যে মংগোলীয় লক্ষণ যে এই লোকসকলৰ মাজতহে আছে এনে নহয়। আন জাতি জনজাতিৰ অসমীয়া হিন্দু আৰু মুছলমান লোকৰ মাজতো মংগোলীয় লক্ষণ দেখা যায়। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনজাতীয় লোকসকল মূলতঃ মংগোলীয় প্ৰজাতিৰ। খ্ৰীষ্টীয় সোতৰ শতিকা পৰ্যন্ত অসমলৈ মংগোলীয় প্ৰৱজনৰ সোঁত বৈ আছিল। প্ৰায় ২০০০ বছৰ ধৰি নানান ধৰণে তেজৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাত আজি সাধাৰণভাৱে অসমৰ অসমীয়া বুলি চিনাকি দিয়া বহু মানুহৰ গাত মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। কোনো কোনো পণ্ডিতৰ মতে মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ আগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ দ্ৰাবিড় জাতিৰ এচাম লোক অসমলৈ আহিছিল যেনে ডুম বা নাদিয়াল আৰু তেওঁলোক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰিছিল। পাছত মংগোলীয়সকল অহাত এওঁলোকে মংগোলীয়সকলৰ লগত মিলি পৰিল আৰু এতিয়া মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। এওঁলোকে নিজৰ প্ৰয়োজনীয় সাজপাৰ নিজে প্ৰস্তুত কৰে। ===আৰ্যসকলৰ অসম আগমন=== মংগোলীয়সকল অসমলৈ অহাৰ সময়ত আৰ্যসকলেও উত্তৰ-পশ্চিম কোণেদি ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। স্থানীয় দ্ৰাবিড় অধিবাসীসকলক দক্ষিণলৈ খেদি দি তেওঁলোক গাংগেয় সমভূমি/গংগা উপত্যকা অতিক্ৰম কৰি ক্ৰমে ক্ৰমে সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বিয়পি হ'ল। ইয়াৰে কিছুমান আৰ্যই পূব ফাললৈ অগ্ৰসৰ হৈ বিহাৰ আৰু উত্তৰ বংগৰ মাজেদি আহি অৱশেষত অসমত প্ৰৱেশ কৰিলে। অৱশ্যে শাৰীৰিক লক্ষণ বিচাৰ কৰিলে অসমত আৰ্য ৰক্তৰ পৰিমাণ সতকাই চকুত নপৰে। বিশুদ্ধ আৰ্য তেজৰ অসমীয়া ঘাইকৈ ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিতসকলৰ বংশধৰসকলৰ মাজতহে সেৰেঙাকৈ দেখা যায়। এই পণ্ডিতসকলক তেওঁলোকৰ জ্ঞান গৰিমা আৰু উন্নত সংস্কৃতিৰ কাৰণে অসমৰ আৰ্যোতৰ ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ নিজৰ বাসভৱনলৈ অনাইছিল। আনহাতে আৰ্যসকলৰ লগত স্থানীয় মহিলাৰ বৈবাহিক মিলনৰ ফলতো এটা নতুন সম্প্ৰদায়ৰ সৃষ্টি হৈছিল। এনেদৰেই অসমত আৰ্য সভ্যতাই বিস্তাৰ আৰু প্ৰধান্য লাভ কৰিছিল। অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ঘাইকৈ আৰ্য-বংশোদ্ভত লোকৰ বসতি দেখা যায়। ===ইংৰাজৰ শাসনকালত অসমলৈ প্ৰব্ৰজন=== অসমত ইংৰাজৰ শাসনৰ কালতো বহু লোক অসমলৈ আহে। এইসকললোকক থোৰতে তিনি ভাগত ভগাব পাৰি : (১) পূৰ্ব বংগৰ (বৰ্তমান বাংলাদেশ)পৰা অহা খেতিয়ক শ্ৰেণীৰ লোকসকল, (২) বিহাৰ, ছত্তিশগড়, ঝাৰখণ্ড, উত্তৰ প্ৰদেশ, উত্তৰ প্ৰদেশ, উৰিষ্যা আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকল আৰু (৩) নেপালৰ পৰা অহা লোকসকল। উনবিংশ শতিকাত অসমলৈ পূৰ্ব বংগৰ পৰা বহু লোক আহিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিক সংখ্যকেই পোনতেই গোৱালপাৰা জিলাত বসবাস আৰম্ভ কৰি পাছলৈ অসমৰ আন আন ঠাইতো বিয়পি পৰিছিল। এনে প্ৰবৰ্জন বৰ্তমানেও চলি আছে। এইদৰে অহা লোকসকলৰ বহুতে খেতি-বাতি কৰিবলৈ লয় আৰু বহুতে বিভিন্ন আৰু কাৰ্যালয় আদিত সোমাই পৰেহি। পূৰ্ববংগৰ পৰা অহা আগতে অহা মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে বিশেষকৈ খেতি-বাতি কৰি পেট প্ৰৱৰ্তাবলৈ ধৰে। ইংৰাজৰ দিনতে অসমত চাহ খেতিৰ বহুল প্ৰসাৰ হয়। বিহাৰ, উৰিষ্যা, উত্তৰ-প্ৰদেশ আৰু মাদ্ৰাজৰ পৰা অহা লোকসকলে ঘাইকৈ চাহ বনুৱা হিচাপে অসমৰ চাহ বাগিচাসমূহত নিযুক্তি লাভ কৰিছিলহি। ইয়াৰ বাহিৰেও সময়ে সময়ে ৰাজস্থান, পঞ্জাৱকে আদি কৰি ভাৰতৰ অন্যান্য ৰাজ্য আৰু নেপালৰ পৰাও বহু সংখ্যক লোক আহি নানান ধৰণৰ বেহা-বেপাৰ কৰি অসমত থাকিবলৈ লয়। নেপালৰ পৰা অহা লোকসকলে বিশেষকৈ গাখীৰৰ ব্যৱসায় কৰি লাভৱান হোৱা দেখা গৈছিল। এনেদৰে যুগে যুগে চামে চামে অহা মানুহবোৰ নিজা নিজা মাত-কথা, ধৰণ-কৰণ, এৰা-ধৰা আৰি দিয়া-লোৱা প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজতেই বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ় লৈ উঠিছে। ==স্বাধীনতা-উত্তৰ কালত অসমীয়া জাতি== ইংৰাজসকল অসমৰ পৰা যোৱাৰ পাচত অসমতো বহুতো পৰিৱৰ্তন ঘটিল। প্ৰতিটো প্ৰধান পাৰ্বত্য গোষ্ঠীয়ে অসমৰ পৰা আঁতৰি গৈ নিজৰ নিজৰ সুকীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিলে। লগে লগে অসমীয়া জাতিৰ প্ৰসাৰতাটো ইয়াৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ পৰিল। অসম বুলি থাকিলগৈ পাতল জনবসতিৰে মিকিৰ পাহাৰ (বৰ্তমানৰ কাৰ্বি আংলং)আৰু উত্তৰ কাছাৰ অঞ্চল, কাছাৰ জিলা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক উপত্যকাকে বুজায়। অসমৰ কোনো এটা [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী]] মানুহে অসমীয়া জাতিৰ মানুহ। <ref> অসম অভিধান, শান্তনু কৌশিক বৰুৱা, বনলতা,২০০১,পৃষ্ঠা-২৬-২৯ (১)</ref> ==অসমীয়া জাতিত ভাঙোন== মূলতঃ ছবছৰীয়া অসম আন্দোলনৰ পাচৰ সময়ছোৱাৰ পৰাই অসমীয়া জাতিৰ ৰাজহাড়স্বৰূপ জনগোষ্ঠীসমূহৰৰ মাজত বিভিন্ন ধৰণৰ অসন্তুষ্টিয়ে গা কৰি উঠিছে। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে অসমীয়া জাতি ৰূপে নিজৰ পৰিচয় পৰিত্যাগ কৰি নিজস্ব স্বকীয় জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় দিবলৈ আগ্ৰহী হৈ উঠিছে। তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক অনগ্ৰসৰতা আৰু কিছুমান সুবিধাবাদী ৰাজনীতিবিদৰ কাৰুকাৰ্যই এইক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পৰিমাণে উদগণি জগাই আহিছে। অৱশ্যে অসমৰ কেইবাজনো ৰাজনৈতিক নেতাই কৰা অদূৰদৰ্শী আৰু অপৰিপক্ব সিদ্ধান্তসমূহেও এই ভাঙোনত অৰিহনা যোগাইছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==উৎস প্ৰসংগ== #Baruah, Sanjib (1994). "'Ethnic' Conflict as State—Society Struggle: The Poetics and Politics of Assamese Micro-Nationalism". Modern Asian Studies. 28 (3): 649–671. doi:[[doi:10.1017/S0026749X00011896|10.1017/S0026749X00011896]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/313047 313047]. S2CID [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:144065698 144065698]. #Cantile, Audrey (1984). The Assamese. Curzon Press. #Deka, Harekrishna (2005). "The Assamese Mind: contours of a landscape". India International Centre Quarterly. 32 (2/3): 189–202. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/23006027 23006027]. #Grierson, G A, ed. (1903). [https://dsal.uchicago.edu/books/lsi/lsi.php?volume=5-1&pages=463#page/1/mode/1up Linguistic Survey of India: Indo-Aryan Family Eastern Group]. Vol. V. #Guha, Amalendu (December 1983), [https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/123456789/3259/1/OP_64_The_ahom_political_system.pdf "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)"] (PDF), Social Scientist, 11 (12): 3–34, doi:10.2307/3516963, JSTOR 3516963 #Guha, Amalendu (1984). "Nationalism: Pan-Indian and Regional in a Historical Perspective". Social Scientist. 12 (2): 42–65. doi:[[doi:10.2307/3517093|10.2307/3517093]]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/3517093 3517093]. #Misra, Udayon (1999). "Immigration and Identity Transformation in Assam". Economic and Political Weekly. 34 (21): 1264–1271. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/4407987 4407987]. #Sharma, Chandan Kumar (2009). "Tribe Caste Continuum and the Formation of Assamese Identity". In Medhi, B.K (ed.). Tribes of North-East India: Issues and Challenges. Delhi: Omsons Publications. pp. 354–366. #Urban, Hugh B. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/270529066 "The Womb of Tantra: Goddesses, Tribals, and Kings in Assam"]. The Journal of Hindu Studies. 4 (3): 231–247. doi:[[doi:10.1093/jhs/hir034|10.1093/jhs/hir034]]. ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:অসম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সামাজিক সম্প্ৰদায়সমূহ]] 4oy34hueogtru23tvbw1qqnix8zadep 0 38552 645354 644149 2026-10-15T23:41:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645354 wikitext text/x-wiki {{ভাল প্ৰবন্ধ}} {{Infobox cricket tournament | name = বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট ২০১৫ | image = 2015 Cricket World Cup Logo.svg | imagesize = | caption = বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট ২০১৫ৰ আনুষ্ঠানিক ল'গ' | fromdate = ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী | todate = ২৯ মাৰ্চ | administrator = [[আন্তৰ্জাতিক ক্ৰিকেট পৰিষদ]] | cricket format = এদিনীয়া আন্তৰ্জাতিক | tournament format = ৰাউণ্ড-ৰবিন আৰু নকআউট | host = [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]<br />[[নিউজিলেণ্ড]] | champions = | runners-up = | count = | participants = ১৪ | matches = ৪৯ | venues = | attendance = | player of the series = | most runs = | most wickets = | website = [http://www.cricketworldcup.com www.cricketworldcup.com] | previous_year = ২০১১ | previous_tournament = বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট ২০১১ | next_year = ২০১৯ | next_tournament = বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট ২০১৯ }} '''বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট ২০১৫''' হৈছে একাদশ ''[[এদিনীয়া আন্তৰ্জাতিক ক্ৰিকেট|এদিনীয়া আন্তৰ্জাতিক]]'' [[বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট]] প্ৰতিযোগিতা। ২০১৫ চনৰ ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীৰপৰা ২৯ মাৰ্চলৈকে [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আৰু [[নিউজিলেণ্ড]]ত যুটীয়াভাৱে এই প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই প্ৰতিযোগিতাত মুঠ ১৪খন ষ্টেডিয়ামত ৪৯খন খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল। অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ৭খন ষ্টেডিয়ামত ২৬খন খেল আৰু নিউজিলেণ্ডৰ ৭খন ষ্টেডিয়ামত ২৩খন খেল অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=ICC Cricket World Cup 2015 Launched |url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/211591-icc-world-cup-2015-launched-india-pakistan-grouped-together |access-date=2015-02-08 |archivedate=2013-08-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130804040405/http://sports.ndtv.com/cricket/news/211591-icc-world-cup-2015-launched-india-pakistan-grouped-together |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=ICC Cricket World Cup 2015 Schedule |url=http://www.cricket.com.pk/worldcup/schedule/ |access-date=2015-02-08 |archivedate=2015-02-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150208070212/http://www.cricket.com.pk/worldcup/schedule/ |deadurl=yes }}</ref> [[:en:Melbourne Cricket Ground|মেলব'ৰ্ণ]]ত প্ৰতিযোগিতাৰ ফাইনেল খেলখন অনুষ্ঠিত হৈছিল। ১৯৯২ চনৰ পাছত সেয়া দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু নিউজিলেণ্ডত বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট অনুষ্ঠিত হয়। ২০১১ চনৰ বিশ্বকাপৰ দৰে সেইবাৰো [[International Cricket Council|আই চি চি]]য়ে [[শচীন তেণ্ডুলকাৰ]]ক ২০১৫ চনৰ বিশ্বকাপ ক্ৰিকেটৰ দূত (ambassador) হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref name="affairscloud1">[http://www.affairscloud.com/sachin-tendulkar-named-as-2015-cricket-world-cup-ambassador/ "Sachin Tendulkar Named As 2015 Cricket World Cup Ambassador"], "Affairscloud", 22 December 2014.</ref> ২০১১ চনত জয়লাভ কৰি [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পুৰুষ ক্ৰিকেট দল|ভাৰতে]] ডিফেণ্ডিং চেম্পিয়ন হিচাপে এইবাৰ বিশ্বকাপত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। পুল বি-ত স্থান পোৱা ভাৰতৰ প্ৰথমখন খেল ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে [[পাকিস্তান]]ৰ বিৰুদ্ধে অনুষ্ঠিত হয়। টিকট মুকলিৰ ১২ মিনিটৰ ভিতৰতে এই খেলখনৰ টিকট বিক্ৰী শেষ হৈ যায়।<ref>{{Cite web |title=World Cup 2015: Tickets of India-Pakistan clash sold out in 12 minutes |url=http://www.hindustantimes.com/sports-news/cricketnews/world-cup-2015-95-days-to-go-australia-already-minting-money/article1-1285115.aspx |access-date=2015-02-08 |archivedate=2014-11-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141112064855/http://www.hindustantimes.com/sports-news/cricketnews/world-cup-2015-95-days-to-go-australia-already-minting-money/article1-1285115.aspx |deadurl=yes }}</ref> ==আয়োজক দেশ নিৰ্বাচন== ২০০৬ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ২০১১, ২০১৫ আৰু ২০১৯ চনৰ বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট আয়োজক দেশৰ নাম ঘোষণা কৰা হয়। অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু নিউজিলেণ্ডে ২০১১ চনৰ বিশ্বকাপ আয়োজনৰ অনুমতি বিচাৰিছিল আৰু ২০০৬ চনৰ ১ মাৰ্চৰ সময়সীমাৰ আগত এই অনুমতি বিচৰা মাত্ৰ তেওঁলোকেই আছিল।<ref>{{cite news |title=Asia to host 2011 World Cup |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/245789.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=30 April 2006 |accessdate=31 July 2013 }}</ref> কিন্তু এছীয় দেশকেইখনেও পাছত আগ্ৰহ দেখুৱাই অতিৰিক্ত সময় বিচাৰে। আয়োজক নিৰ্বাচনৰ বাবে হোৱা ভোটদানত এছীয় দেশকেইখন ৭-৪ ভোটত বিজয়ী হয়<ref>{{cite news |url=http://www.dawn.com/2006/05/02/spt1.htm |title=Asia promises spectacular World Cup |work=Dawn |date=2 May 2005 |accessdate=2 May 2005}}</ref> আৰু ফলত [[ভাৰত]], [[শ্ৰীলংকা]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ক ২০১১ চনৰ বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট আয়োজন কৰিব দিয়া হয়। অৱশ্যে ২০০৯ চনত পাকিস্তানত শ্ৰীলংকা ক্ৰিকেট দলৰ ওপৰত হোৱা সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ ফলত পাকিস্তান আয়োজক দেশৰ তালিকাৰপৰা বাদ পৰে। অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু নিউজিলেণ্ডক ২০১১ চনৰ সলনি ২০১৫ চনত আৰু [[ইংলেণ্ড]]ক ২০১৯ চনত বিশ্বকাপ আয়োজন কৰিবলৈ অনুমোদন জনোৱা হয়।<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/4956010.stm | title=England lands Cricket World Cup | date=30 April 2006 | accessdate=6 January 2015 | archivedate=7 January 2019 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107023601/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/4956010.stm%20/default.stm | deadurl=yes }}</ref> ==প্ৰতিযোগিতাৰ ধৰণ== ২০১১ চনৰ নিচিনাকৈ এইবাৰো মূল প্ৰতিযোগিতাখনত ১৪টা দলে অংশগ্ৰহ কৰে। আই চি চিৰ সহযোগী (associate and affiliate) সদস্য দেশসমূ্হকো প্ৰতিযোগিতাত অংশ লোৱাৰ সুযোগ দিয়া হয়।<ref>{{cite news |first=K.R. |last=Nayar |title=International Cricket Council approves 14-team cup |url=http://gulfnews.com/sport/cricket/international-cricket-council-approves-14-team-cup-1.829620 |work=[[Gulf News]] |date=29 June 2011 |accessdate=29 June 2011 }}</ref> প্ৰতিযোগিতাৰ ধৰণটোও ২০১১ চনৰ সৈতে একে। প্ৰথম পৰ্যায়ত ১৪টা দলে ৭ দলীয়া ২টা গোটত বিভক্ত হৈ অংশগ্ৰহণ কৰে। প্ৰতি দলে নিজৰ গোটৰ আন ৬টা দলৰ বিৰুদ্ধে এখনকৈ খেলত অংশ লোৱাৰ পাছত প্ৰতি গোটৰ শীৰ্ষৰ ৪টা দলে কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেললৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিব আৰু তাৰ পাছত নক আউট ব্যৱস্থাৰে কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেল, ছেমি ফাইনেল আৰু ফাইনেল অনুষ্ঠিত হ'ব॥ ২০১৫ চনৰ ২৯ জানুৱাৰী তাৰিখে আই চি চিয়ে ঘোষণা কৰে যে যদি বিশ্বকাপ ক্ৰিকেটৰ ফাইনেল খেলখন অমীমাংসিত হৈ ৰয় তেন্তে [[ছুপাৰ অ'ভাৰ]]ৰ ব্যৱস্থা কৰা হ'ব। এই ব্যৱস্থা ২০১৫ চনৰ বিশ্বকাপৰপৰা বলবৎ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/news/2015/media-releases/84891/outcomes-from-icc-board-and-committee-meetings |title=OUTCOMES FROM ICC BOARD AND COMMITTEE MEETINGS |publisher=ICC |date=29 January 2015 |accessdate=29 January 2015 |archivedate=7 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107023603/https://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/news/2015/media-releases/84891/outcomes-from-icc-board-and-committee-meetings |deadurl=yes }}</ref> ==যোগ্যতা অৰ্জন== [[File:2015 ICC World Cup Participating Nations.png|360px|thumb|হাইলাইট কৰা দেশকেইখনে ২০১৫ চনৰ বিশ্বকাপ ক্ৰিকেটত অংশগ্ৰহণ কৰে। {{legend|#008000|[[আই চি চিৰ পূৰ্ণ সদস্য]] হিচাপে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা দেশ। }} {{legend|#00FF00|WCLৰ দ্বাৰা বা কোৱালিফায়াৰৰদ্বাৰা যোগ্যতা অৰ্জন কৰা দেশ। }} {{legend|#FF0000|কোৱালিফায়াৰত অংশগ্ৰহণ কৰা কিন্তু যোগ্যতা অৰ্জন নকৰা দেশ। }}]] {{main|:en:2011–13 ICC World Cricket League Championship|:en:2014 Cricket World Cup Qualifier}} আই চি চিৰ নিৰ্দেশনা মতে, আই চি চিৰ পূৰ্ণ সদস্য ১০খন দেশে পোনপটীয়াকৈ এই প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰে। ২০১১ চনৰ বিশ্বকাপৰ পাছতে সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল যে পাছৰবাৰৰ বিশ্বকাপত মাত্ৰ পূৰ্ণ সদস্য দেশকেইখনেহে অংশগ্ৰহণ কৰিব।<ref>{{cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/509530.html |title=ICC news: ICC confirms 10 teams for next two World Cups |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=29 June 2011}}</ref> আই চি চিৰ বহুকেইখন সহযোগী সদস্য্ দেশে, বিশেষকৈ ২০০৭ আৰু ২০১১ চনৰ বিশ্বকাপত ভাল প্ৰদৰ্শন আগবঢ়োৱা [[আয়াৰলেণ্ড]] ক্ৰিকেট দলে এই সিদ্ধান্তৰ ঘোৰ সমালোচনা কৰে। আই চি চি ক্ৰিকেট কমিটীয়ে এক যোগ্যতা অৰ্জনকাৰী পদ্ধতিৰ সমৰ্থন কৰাত,<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/13365391.stm Irish handed further World Cup boost after ICC meeting]</ref> ২০১১ চনৰ জুন মাহত আই চি চিয়ে নিজৰ সিদ্ধান্ত সলনি কৰি ২০১৫ চনৰ বিশ্বকাপত ৪খন সহযোগী সদস্য দেশৰ দলসহ ১৪টা দলৰ অংশগ্ৰহণৰ সুবিধা কৰে।<ref>{{cite news |title=ICC annual conference: Associates included in 2015 World Cup |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/current/story/521049.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=28 June 2011 |accessdate=29 June 2011}}</ref> ২০১১ চনৰ চেপ্তেম্বৰ মাহত আই চি চিৰ কাৰ্যকৰী বৈঠকত আই চি চিয়ে এক নতুন যোগ্যতা অৰ্জনকাৰী পদ্ধতিৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই সিদ্ধান্ত আছিল যে [[:en:2011–13 ICC World Cricket League Championship|২০১১-১৩ চনৰ ৱৰ্ল্ড ক্ৰিকেট লীগ চেম্পিয়নশ্বিপ]]ৰ শীৰ্ষৰ দল দুটাই পোনপটীয়াকৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিব। বাকী থকা ৬টা দলে [[:en:2011 ICC World Cricket League Division Two|২০১১ আই চি চি ৱৰ্ল্ড ক্ৰিকেট লীগ ডিভিজন ২]]ৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ স্থানৰ দল দুটা আৰু [[:en:2013 ICC World Cricket League Division Three|২০১৩ ৱৰ্ল্ড ক্ৰিকেট লীগ ডিভিজন ৩]]ৰ শীৰ্ষৰ দল দুটাৰ সৈতে মিলি এক ১০-দলীয়া [[:en:2014 Cricket World Cup Qualifier|বিশ্বকাপ যোগ্যতা অৰ্জনকাৰী প্ৰতিযোগিতা]]ত (World Cup Qualifier) অংশগ্ৰহণ কৰিব আৰু এই প্ৰতিযোগিতাৰ শীৰ্ষৰ দুটা দলে বিশ্বকাপ ২০১৫ত অংশগ্ৰহণ কৰিব।<ref>{{cite web |title=Results of the ICC Chief Executives' Committee meeting in London |url=http://icc-cricket.yahoo.net/newsdetails.php?newsId=17042_1315836720 |date=12 September 2011 |accessdate=13 September 2011 }}</ref><ref>{{cite news |title=ICC spells out 2015 WC qualification plan |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/current/story/535977.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=11 October 2011 |accessdate=11 October 2011 }}</ref> ২০১৩ চনৰ ৯ জুলাই তাৰিখে আয়াৰলেণ্ডে প্ৰথমখন দেশ হিচাপে ২০১৫ বিশ্বকাপলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।<ref>{{cite news |title=Ireland become first team to qualify for the 2015 Cricket World Cup |url=http://www.independent.ie/sport/ireland-become-first-team-to-qualify-for-the-2015-cricket-world-cup-29407714.html |work=Independent.ie |publisher=Independent News & Media |date=9 July 2013 |accessdate=30 July 2013 }}</ref> ২০১৩ চনৰ ৪ অক্টোবৰ তাৰিখে [[আফগানিস্তান|আফগানিস্তানে]] লীগৰ দ্বিতীয় স্থান দখল কৰি পোন প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট খেলাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।<ref>{{cite news |title=Afghanistan celebrates cricket World Cup qualification |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24404178 |work=BBC News |publisher=British Broadcasting Corporation |date=4 October 2013 |accessdate=29 December 2013 }}</ref> ২০১৪ চনত অনুষ্ঠিত বিশ্বকাপ যোগ্যতা অৰ্জনকাৰী প্ৰতিযোগিতাৰ ফাইনেলত [[স্কটলেণ্ড|স্কটলেণ্ডে]] [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]]ক পৰাস্ত কৰে আৰু শীৰ্ষৰ দুটা দল হিচাপে দুয়োটা দলে বিশ্বকাপলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে। {| class="wikitable sortable" |- ! দল ! যোগ্যতা অৰ্জন কৰা পদ্ধতি ! বিশ্বকাপত অংশগ্ৰহণ ! আগৰবাৰ অংশগ্ৰহণ ! পূৰ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শন ! ৰেংক{{refn|group=nb|পূৰ্ণ সদস্য দেশৰ ৰেংকসমূহ ২০১২ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰ মতে}} ! গ্ৰুপ |- |{{cr|ENG}} |rowspan=10|পূৰ্ণ সদস্য |১০ বাৰ |২০১১ |ৰাণাৰ্ছ আপ {{small|(১৯৭৯, ১৯৮৭, ১৯৯২) |১<!-- **PLEASE DO NOT CHANGE THESE RANKINGS** THEY ARE THE RANKINGS FROM 31 DECEMBER 2012, WHICH WERE USED TO DETERMINE WHICH TEAMS WENT INTO WHICH GROUP. IT IS NOT SUPPOSED TO REFLECT THE CURRENT RANKINGS --> |A |- |{{cr|RSA}} |৬ বাৰ |২০১১ |ছেমি ফাইনেল {{small|(১৯৯২, ১৯৯৯, ২০০৭))}} |২ |B |- |{{cr|IND}} |১০ বাৰ |২০১১ |'''বিজয়ী''' {{small|([[বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট ১৯৮৩|১৯৮৩]], [[বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট ২০১১|২০১১]])}} |৩ |B |- |{{cr|AUS}} |১০ বাৰ |২০১১ |'''বিজয়ী''' {{small|১৯৮৭, ১৯৯৯, ২০০৩, ২০০৭)}} |৪ |A |- |{{cr|SRI}} |১০ বাৰ |২০১১ |'''বিজয়ী''' {{small|(১৯৯৬)}} |৫ |A |- |{{cr|PAK}} |১০ বাৰ |২০১১ |'''বিজয়ী''' {{small|(১৯৯২)}} |৬ |B |- |{{cr|WIN}} |১০ বাৰ |২০১১ |'''বিজয়ী''' {{small|(১৯৭৫, ১৯৭৯)}} |৭ |B |- |{{cr|BAN}} |৪ বাৰ |২০১১ |ছুপাৰ ৮ {{small|(২০০৭)}} |৮ |A |- |{{cr|NZL}} |১০ বাৰ |২০১১ |ছেমি ফাইনেল {{small|(১৯৭৫, ১৯৭৯, ১৯৯২, ১৯৯৯, ২০০৭, ২০১১)}} |৯ |A |- |{{cr|ZIM}} |৮ বাৰ |২০১১ |ছুপাৰ ৬ {{small|(১৯৯৯, ২০০৩)}} |১০ |B |- |{{cr|IRE}} |rowspan=2|[[:en:2011–13 ICC World Cricket League Championship|WCL চেম্পিয়নশ্বিপ]] |২ বাৰ |২০১১ |ছুপাৰ ৮ {{small|(২০০৭)}} |১১ |B |- |{{cr|AFG}} |০ |— |— |১২ |A |- |{{cr|SCO}}<ref>{{cite news|title=Scotland Win World Cup Qualifier|url=http://www.cricketworld.com/scotland-win-world-cup-qualifier/36502.htm|accessdate=17 July 2014|work=Cricket World Media}}</ref> |rowspan=2|[[:en:2014 Cricket World Cup Qualifier|বিশ্বকাপ কোৱালিফায়াৰ]] |২ বাৰ |২০০৭ |গ্ৰুপ পৰ্যায় {{small|(১৯৯৯, ২০০৭)}} |১৩ |A |- |{{cr|UAE}} |১ বাৰ |১৯৯৬ |গ্ৰুপ পৰ্যায় {{small|(১৯৯৬)}} |১৪ |B |} {{reflist|group=nb}} ==পুৰস্কাৰৰ ধন== ইণ্টাৰনেচনেল ক্ৰিকেট কাউন্সিলে প্ৰতিযোগিতাখনৰ কাৰণে সৰ্বমুঠ ১০ নিযুত ডলাৰ পুৰস্কাৰৰ ধন (প্ৰাইজ মানি) ঘোষণা কৰে। এই ধন ২০১১ চনৰ বিশ্বকাপতকৈ ২০% বেছি। এই ধন তলত দিয়া তালিকা অনুসৰি বিতৰণ কৰা হ'ব।<ref>{{cite web|title=ICC raises prize pool for World Cup|url=http://www.cricket.com.au/news/icc-cricket-world-cup-prizemoney-increases/2014-11-11|publisher=Cricket Australia|accessdate=13 November 2014}}</ref> {| class="wikitable" |- ! প্ৰদৰ্শন!! পুৰস্কাৰৰ ধন (US$)!! সৰ্বমুঠ |- | বিজয়ী || $৩,৯৭৫,০০০ || $৩,৯৭৫,০০০ |- | ৰাণাৰ-আপ || $১,৭৫০,০০০ || $১,৭৫০,০০০ |- | ছেমি ফাইনেলত পৰাজিত || $৬০০,০০০ || $১,২০০,০০০ |- | কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত পৰাজিত || $৩০০,০০০ || $১,২০০,০০০ |- | গ্ৰুপ পৰ্যায়ৰ খেলত জয়ী (প্ৰতিখন) || $৪৫,০০০ || $১,৮৯০,০০০ |- | গ্ৰুপ পৰ্যায়ত বিদায় লোৱা দল || $৩৫,০০০ || $২১০,০০০ |- | '''সৰ্বমুঠ''' || || $১০,২২৫,০০০ |} অৰ্থাৎ প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ী দলে যদি গ্ৰুপ পৰ্য্যায়ৰ প্ৰতিখন খেলত জয়লাভ কৰে তেন্তে তেওঁলোকে মুঠ $৪,২৪৫,০০০ লাভ কৰিব আৰু গ্ৰুপ পৰ্যায়ত এখনো খেলত জয়লাভ নকৰাকৈ বিদায় লোৱা দলে $৩৫,০০০ লাভ কৰিব। == খেলপথাৰ সমূহ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; margin:0 auto; clear:both" |- | <big>'''ছিডনী''' </big> || <big>'''মেলব'ৰ্ণ'''</big> || <big>'''এডিলেইড''' </big> || <big>'''ব্ৰিচবে'ন'''</big> |<big>'''পাৰ্থ''' </big> |- | ছিডনী ক্ৰিকেট খেলপথাৰ || মেলব'ৰ্ণ ক্ৰিকেট খেলপথাৰ || এডিলেইড অ'ভেল || দ্য গব্বা || WACA খেলপথাৰ |- | ক্ষমতা : ৪৮,০০০ || ক্ষমতা : ১,০০,০২৪ || ক্ষমতা : ৫৩,৫০০ || ক্ষমতা : ৪২,০০০ || ক্ষমতা : ২৪,৫০০ |- | [[File:Ashes 2010-11 Sydney Test final wicket.jpg|160px]] || [[File:MCG_(Melbourne_Cricket_Ground).jpg| 160px]] || [[File:Completed_Adelaide_Oval_2014_-_cropped_and_rotated.jpg|160px]] || [[File:Australia_vs_South_Africa.jpg|160px]] || [[File:3rd_Test,_Perth,_15Dec2006.jpg|160px]] |- | <big>'''হ'বাৰ্ট'''</big> ! rowspan=8 colspan=2|{{location map+|Australia|width=300|float=center|caption=অষ্ট্ৰেলিয়াৰ খেলপথাৰসমূহৰ অৱস্থিতি|places= {{Location map~|Australia|lat_deg=-31|lat_min=-57|lon_deg=115|lon_min=52|position=right|background=|label=[[:en:Perth|পাৰ্থ]]}} {{Location map~|Australia|lat_deg=-37|lat_min=-49|lon_deg=144|lon_min=59|position=left|background=|label=[[:en:Melbourne|মেলব'ৰ্ণ]]}} {{Location map~|Australia|lat_deg=-33|lat_min=-53|lon_deg=151|lon_min=13|position=left|background=|label=[[:en:Sydney|ছিডনী]]}} {{Location map~|Australia|lat_deg=-42|lat_min=-52|lon_deg=147|lon_min=22|position=left|background=|label=[[:en:Hobart|হ'বাৰ্ট]]}} {{Location map~|Australia|lat_deg=-27|lat_min=-29|lon_deg=153|lon_min=2|position=left|background=|label=[[:en:Brisbane|ব্ৰিছবে'ন]]}} {{Location map~|Australia|lat_deg=-34|lat_min=-54|lon_deg=138|lon_min=35|position=left|background=|label=[[:en:Adelaide|এডিলেইড]]}} {{Location map~|Australia|lat_deg=-35|lat_min=-19|lon_deg=149|lon_min=8|position=left|background=|label=[[:en:Canberra|কেনবেৰা]]}} }} ! rowspan="8"|{{location map+|New Zealand|width=150|float=center|caption=নিউজিলেণ্ডৰ খেলপথাৰসমূহৰ অৱস্থিতি|places= {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-36|lat_min=-52|lon_deg=174|lon_min=44|position=left|background=|label=[[:en:Auckland|অকলেণ্ড]]}} {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-43|lat_min=-42|lon_deg=172|lon_min=39|position=bottom|background=|label=[[:en:Christchurch|খ্ৰাইষ্টচাৰ্চ]]}} {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-45|lat_min=-53|lon_deg=170|lon_min=29|position=bottom|background=|label=[[:en:Dunedin|ডুনেদিন]]}} {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-37|lat_min=-47|lon_deg=175|lon_min=16|position=left|background=|label=[[:en:Hamilton, New Zealand|হেমিল্টন]]}} {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-39|lat_min=-30|lon_deg=176|lon_min=54|position=left|background=|label=[[:en:Napier, New Zealand|নেপিয়েৰ]]}} {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-41|lat_min=-16|lon_deg=173|lon_min=16|position=left|background=|label=[[:en:Nelson, New Zealand|নেলছন]]}} {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-41|lat_min=-18|lon_deg=174|lon_min=46|position=bottom|background=|label=[[:en:Wellington|ৱেলিংটন]]}} }} | <big>'''কেনবেৰা'''</big> |- | বেলেৰিভ অ'ভেল || মানুকা অ'ভেল |- | ক্ষমতা: ২০,০০০ || ক্ষমতা: ১৩,৫৫০ |- | [[File:Bellerive_oval_hobart.jpg|160px]] || [[File:Manuka_Oval.JPG |160px]] |- | <big>'''অকলেণ্ড'''</big> || <big>'''খ্ৰাইষ্টচাৰ্চ'''</big> |- | ইডেন পাৰ্ক || হেগলী অ'ভেল |- | ক্ষমতা: ৫০,০০০ || ক্ষমতা: ২০,০০০ |- | [[File:Eden_Park_at_Dusk,_2013,_cropped.jpg| 160px]] || [[File:Hagley_Oval_2007_-_from_HagleyParkAerialPhoto.jpg| 160px]] |- | <big>'''হেমিল্টন'''</big> || <big>'''নেপিয়েৰ'''</big> || <big>'''ৱেলিংটন'''</big> ||<big>'''নেলছন'''</big> ||<big>'''ডুনেদিন'''</big> |- |ছেদ্দন পাৰ্ক||মেকলিন পাৰ্ক || ৱেলিংটন ৰিজিয়নেল খেলপথাৰ || ছেক্সটন অ'ভেল || ইউনিভাৰ্চিটি অ'ভেল |- | ক্ষমতা: ১২,০০০ || ক্ষমতা: ২২,৫০০ || ক্ষমতা: ৩৭,০০০ || ক্ষমতা: ৫,০০০ || ক্ষমতা: ৬,০০০ |- | [[File:Waikato_cricket_ground.jpg|160px]] || [[File:McLean_Park,_Napier.jpg|160px]] || [[File:Westpac_Stadium_Cricket_luving_Crowd.jpg|160px]] || [[File:Saxton_oval_panorama_cropped.jpg|160px]] || [[File:New_Zealand_vs_Pakistan,_University_Oval,_Dunedin,_New_Zealand.jpg|160px]] |} ==গ্ৰুপ পৰ্য্যায়== প্ৰতিযোগিতাখনৰ গ্ৰুপ পৰ্যায়ত মুঠ ৪২খন খেল অনুষ্ঠিত হয়। পুল এ-ত নিউজিলেণ্ডে আৰু পুল বি-ত ভাৰতে নিজৰ আটাইকেইখন খেলত জয়লাভ কৰি নিজ নিজ পুলৰ শীৰ্ষস্থান অধিকাৰ কৰে। প্ৰতি পুলৰ শীৰ্ষৰ ৪টা দল হিচাপে পুল এ-ৰ পৰা নিউজিলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া, শ্ৰীলংকা, বাংলাদেশ আৰু পুল বি-ৰ পৰা ভাৰত, দক্ষিণ আফ্ৰিকা, পাকিস্তান আৰু ৱেষ্ট ইণ্ডিজে কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত প্ৰৱেশ কৰে। ====পুল এ==== {{2015 Cricket World Cup Group A}} {{hidden begin |title = পুল এ-ৰ খেলসমূহ |titlestyle = background:lightblue; }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match1}} ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|NZL}} | team2 = {{cr|SRI}} | score1 = ৩৩১/৬ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২৩৩ (৪৬.১ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Corey Anderson|ক'ৰী এণ্ডাৰছন]] ৭৫ (৪৬) | wickets1 = [[:en:Jeevan Mendis|জীৱন মেণ্ডিছ]] ২/৫ (২ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Lahiru Thirimanne|লহিৰু থিৰিমানে]] ৬৫ (৬০) | wickets2 = [[:en:Daniel Vettori|ডেনিয়েল ভেট্টৰি]] ২/৩৪ (১০ অ'ভাৰ) | result = নিউজিলেণ্ড ৯৮ ৰাণত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656399.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Hagley Oval|হেগলী অ'ভেল]], [[:en:Christchurch|খ্ৰাইষ্টচাৰ্চ]] | umpires = [[:en:Marais Erasmus|মাৰাইছ ইৰাছমাছ]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) আৰু [[:en:Nigel Llong|নাইজেল লং]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[:en:Corey Anderson|কৰী এণ্ডাৰছন]] (নিউজিলেণ্ড) | toss = শ্ৰীলংকাই টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = [[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]] (শ্ৰীলংকা) এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহকাৰী ৰূপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/237528-kumar-sangakkara-becomes-second-highest-odi-run-getter |access-date=2015-02-27 |archivedate=2016-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160805094430/http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/237528-kumar-sangakkara-becomes-second-highest-odi-run-getter |deadurl=yes }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match2}} ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ৩৪২/৯ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২৩১ (৪১.৫ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Aaron Finch|আৰণ ফিঞ্চ]] ১৩৫ (১২৮) | wickets1 = [[:en:Steven Finn (cricketer)|ষ্টিভেন ফিন]] ৫/৭১ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:James Taylor (cricketer, born 1990)|জেম্‌ছ টেইলৰ]] ৯৮* (৯০) | wickets2 = [[:en:Mitchell Marsh|মিচ্চেল মাৰ্শ্ব]] ৫/৩৩ (৯ অ'ভাৰ) | result = অষ্ট্ৰেলিয়া ১১১ ৰাণত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Melbourne Cricket Ground|মেলব'ৰ্ণ ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[:en:Melbourne|মেলব'ৰ্ণ]] | umpires = [[:en:Aleem Dar|আলীম দাৰ]] (পাকিস্তান) and [[:en:Kumar Dharmasena|কুমাৰ ধৰ্মসেনা]] (শ্ৰীলংকা) | motm = [[:en:Aaron Finch|আৰন ফিঞ্চ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | toss = ইংলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = [[:en:Steven Finn (cricketer)|ষ্টিভেন ফিন]]ৰ হেট্ৰিক। উইকেটসমূহ ক্ৰমে [[:en:Brad Haddin|ব্ৰেড হেডিন]], [[:en:Glenn Maxwell|গ্লেন মেক্সৱেল]] আৰু [[:en:Mitchell Johnson|মিচ্চেল জনছন]]।<ref>{{cite news |title=Cricket World Cup 2015: Steven Finn takes hat-trick |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31468542 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=14 February 2015 |accessdate=14 February 2015 }}</ref>'' *খেলৰ অন্তিম বলত [[:en:James Taylor (cricketer, born 1990)|জেম্‌ছ টেইলৰ]]ক আম্পায়াৰে এল বি ডব্লিউ আউট ঘোষণা কৰে কিন্তু ইংলেণ্ডে ডি আৰ এছৰ সুবিধা লোৱাত এই সিদ্ধান্ত পুনঃপৰিদৰ্শন কৰি নট আউট ঘোষণা কৰা হয়। কিন্তু একেটা বলতে [[:en:James Anderson (cricketer)|জেম্‌ছ এণ্ডাৰছন]]ক আম্পায়াৰে ৰাণ আউট ঘোষণা কৰে। খেলৰ শেষত আই চি চিয়ে ৰাণ আউটৰ সিদ্ধান্ত ভুল আছিল বলি স্বীকাৰ কৰে কিয়নো Decision Review System Playing Conditionsৰ ষষ্ঠ পৰিশিষ্টৰ ৩.৬a দফামতে টেইলৰৰ এল বি ডব্লিউৰ সিদ্ধান্ত উঠাই লোৱাৰ পাছত বলটো dead ঘোষণা কৰা উচিত আছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/831485.html |title=ICC accepts umpiring error on Anderson run-out |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=14 February 2015 |accessdate=14 February 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match6}} ১৭ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = ১৪২ (৩৬.২ অ'ভাৰ) | score2 = ১৪৬/৭ (২৪.৫ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Matt Machan|মেট মচন]] ৫৬ (৭৯) | wickets1 = [[:en:Daniel Vettori|ডেনিয়েল ভেট্ট'ৰি]] ৩/২৪ (৮.২ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Kane Williamson|কে'ন উইলিয়ামছন]] ৩৮ (৪৫) | wickets2 = [[:en:Josh Davey|জ'শ্ব ডেভী]] ৩/৪০ (৭ অ'ভাৰ) | result = নিউজিলেণ্ড ৩ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656409.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:University Oval, Dunedin|ইউনিভাৰ্ছিটী অ'ভেল]], [[:en:Dunedin|ডুনেদিন]] | umpires = [[:en:Simon Fry|ছাইমন ফ্ৰাই]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) আৰু [[:en:Nigel Llong|নাইজেল লং]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[:en:Trent Boult|ট্ৰেণ্ট ব'ল্ট]] (নিউজিলেণ্ড) | toss = নিউজিলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে | rain = | notes = স্কটলেণ্ডৰ ৪জন খেলুৱৈ প্ৰথম বলতে শূন্য ৰাণ কৰি আউট হয় আৰু বিশ্বকাপৰ ইতিহাসত এয়া প্ৰথম এনে ঘটনা।<ref>{{cite news |title=Fort Dunedin and golden ducks |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/833427.html |publisher=ESPN Cricinfo |date=14 February 2015 |accessdate=17 February 2015 }}</ref> স্কটলেণ্ডৰ ক্ৰিকেট ইতিহাসৰ সৰ্বাধিক ৫জন খেলুৱৈ শূন্য ৰান কৰি আউট হয়।<ref>{{cite web |title=Records / One-Day Internationals / Team records / Most ducks in an innings |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283039.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=17 February 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match7}} ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = ২৬৭ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ১৬২ (৪২.৫ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Mushfiqur Rahim|মুশ্বফিকুৰ ৰহিম]] ৭১ (৫৬) | wickets1 = [[:en:Shapoor Zadran|শ্বাপুৰ জাদ্ৰান]] ২/২০ (৭ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Mohammad Nabi|মহম্মদ নবি]] ৪৪ (৪৩) | wickets2 = [[:en:Mashrafe Mortaza|মাশ্ৰাফী ম'ৰ্টাজা]] ৩/২০ (৯ অ'ভাৰ) | result = বাংলাদেশ ১০৫ ৰাণত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656411.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Manuka Oval|মানুকা অ'ভেল]], [[:en:Canberra|কেনবেৰা]] | umpires = [[:en:Steve Davis (umpire)|ষ্টিভ ডেভিছ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) আৰু [[:en:Joel Wilson (umpire)|জোৱেল উইলছন]] (ৱেষ্ট ইণ্ডিজ) | motm = [[:en:Mushfiqur Rahim|মুশ্বফিকুৰ ৰহিম]] (বাংলাদেশ) | toss = বাংলাদেশে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = [[:en:Shakib Al Hasan|শ্বাকিব অল হাছান]] এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ৪০০০ ৰাণ কৰা বাংলাদেশৰ প্ৰথমজন ক্ৰিকেটাৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite news |title=ICC World Cup: Shakib Al Hasan First Bangladesh Batsman to Cross 4000 ODI Runs |url=http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/237726-icc-world-cup-shakib-al-hasan-first-bangladesh-batsman-to-cross-4000-odi-runs |work=NDTV Sports |publisher=NDTV Convergence |date=19 February 2015 |accessdate=19 February 2015 |archivedate=19 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150219140501/http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/237726-icc-world-cup-shakib-al-hasan-first-bangladesh-batsman-to-cross-4000-odi-runs |deadurl=yes }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match9}} ২০ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৪:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = ১২৩ (৩৩.২ অ'ভাৰ) | score2 = ১২৫/২ (১২.২ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Joe Root|জ' ৰোট]] ৪৬ (৭০) | wickets1 = [[:en:Tim Southee|টিম ছাউডী]] ৭/৩৩ (৯ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Brendon McCullum|ব্ৰেণ্ডন মেক্‌কুলাম]] ৭৭ (২৫) | wickets2 = [[:en:Chris Woakes|ক্ৰিছ ৱ'ক্স]] ২/৮ (৩ অ'ভাৰ) | result = নিউজিলেণ্ড ৮ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Wellington Regional Stadium|ৱেলিংটন ৰিজিঅ'নেল ষ্টেডিয়াম]], [[:en:Wellington|ৱেলিংটন]] | umpires = [[:en:Paul Reiffel|প'ল ৰীফেল]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) আৰু [[:en:Rod Tucker|ৰড টাকাৰ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[:en:Tim Southee|টিম ছাউদি]] (নিউজিলেণ্ড) | toss = ইংলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = [[:en:Tim Southee|টিম ছাউডী]]ৰ এই বলিং প্ৰদৰ্শন বিশ্বকাপৰ কোনো ইনিংছৰ তৃতীয় শ্ৰেষ্ঠ বলিং প্ৰদৰ্শন আৰু এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ কোনো ইনিংছত নিউজিলেণ্ডৰ কোনো বলাৰৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শন।<ref name="NZ-Eng">{{cite news |title=Southee, McCullum trample England |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/835003.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=20 February 2015 |accessdate=20 February 2015 }}</ref>'' *''[[:en:Brendon McCullum|ব্ৰেণ্ডন মেক্‌কুলামে]] ১৮টা বলত নিজৰ অৰ্ধশতৰাণ সম্পূৰ্ণ কৰে। এই অৰ্ধশতৰাণ বিশ্বকাপৰ দ্ৰুততম, এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ তৃতীয় দ্ৰুততম আৰু নিউজিলেণ্ডৰ কোনো খেলুৱৈৰ এদিনীয়া ক্ৰিকেটত দ্ৰুততম অৰ্ধশতৰাণ।<ref name="NZ-Eng"/> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match11}} ২১ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৩:৩০ ({{tooltip|AEST|Australian Eastern Standard Time (UTC+10:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score2 = | runs1 = | wickets1 = | runs2 = | wickets2 = | result = এটাও বল নেখেলাকৈ খেলখন পৰিত্যক্ত ঘোষিত হয়। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656419.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Brisbane Cricket Ground|ব্ৰিছবে'ন ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[:en:Brisbane|ব্ৰিছবে'ন]] | umpires = [[:en:Billy Bowden|বিলী বাউডেন]] (নিউজিলেণ্ড)ডাৰু [[:en:Kumar Dharmasena|কুমাৰ ধৰ্মসেনা]] (শ্ৰীলংকা) | motm = | toss = টছ নহ'ল। | rain = ধাৰাষাৰ বৰষুণৰ বাবে খেলখন ১৬:৪২ বজাত পৰিত্যক্ত ঘোষণা কৰা হয়। | notes = বিশ্বকাপৰ ইতিহাসত এটাও বল নেখেলাকৈ পৰিত্যক্ত হোৱা এইখন দ্বিতীয়খন খেল।<ref>{{cite news |title=Cricket World Cup 2015: Australia v Bangladesh washed out by rain |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31545382 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=21 February 2015 |accessdate=21 February 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match12}} ২২ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|SRI}} | score1 = ২৩২ (৪৯.৪ অ'ভাৰ) | score2 = ২৩৬/৬ (৪৮.২ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Asghar Stanikzai|আছগৰ ষ্টানিক্‌জাই]] ৫৪ (৫৭) | wickets1 = [[:en:Angelo Mathews|এঞ্জেল' মেথিউজ]] ৩/৪১ (৭ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Mahela Jayawardene|মাহেলা জয়াৱৰ্দেনে]] ১০০ (১২০) | wickets2 = [[:en:Hamid Hassan|হামিদ হাছান]] ৩/৪৫ (৯ অ'ভাৰ) | result = শ্ৰীলংকা ৪ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656421.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:University Oval, Dunedin|ইউনিভাৰ্ছিটী অ'ভেল]], [[:en:Dunedin|ডুনেদিন]] | umpires = [[:en:Chris Gaffaney|ক্ৰিছ গফানী]] (নিউজিলেণ্ড) আৰু [[:en:Richard Illingworth|ৰিচাৰ্ড ইলিংৱৰ্থ]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[:en:Mahela Jayawardene|মাহেলা জয়াৱৰ্দেনে]] (শ্ৰীলংকা) | toss = শ্ৰীলংকাই টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = শ্ৰীলংকাৰ দুইজন অ'পেনাৰ ([[:en:Lahiru Thirimanne|লহিৰু থিৰিমানে]] আৰু [[:en:Tillakaratne Dilshan|তিলকৰত্নে দিলশ্বান]]) গ'ল্ডেন ডাকত (শূন্য ৰাণ কৰি প্ৰথম বলত আউট) আউট হয় আৰু এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ ইতিহাসত ই দ্বিতীয় এনে ঘটনা।<ref name="Afg-SL">{{cite news |title=Golden ducks for openers, and Mahela on song |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/836525.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=22 February 2015 |accessdate=22 February 2015 }}</ref>'' *''[[:en:Hamid Hassan|হামিদ হাছান]] এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ৫০ উইকেট লোৱা প্ৰথমজন আফগান বলাৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ই এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ সপ্তম দ্ৰুততম ৫০ উইকেট।<ref name="Afg-SL"/> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match14}} ২৩ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = ৩০৩/৮ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ১৮৪ (৪২.২ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Moeen Ali|মঈন আলি]] ১২৮ (১০৭) | wickets1 = [[:en:Josh Davey|জ'শ্ব ডেভী]] ৪/৬৮ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Kyle Coetzer|কাইল কোৱেট্‌জাৰ]] ৭১ (৮৪) | wickets2 = [[:en:Steven Finn (cricketer)|ষ্টিভেন ফিন]] ৩/২৬ (৯ অ'ভাৰ) | result = ইংলেণ্ড ১১৯ ৰাণত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Hagley Oval|হেগলী অ'ভেল]], [[:en:Christchurch|খ্ৰাইষ্টচাৰ্চ]] | umpires = [[:en:S. Ravi (umpire)|এছ ৰবি]] (ভাৰত) আৰু [[:en:Rod Tucker|ৰড টাকাৰ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[:en:Moeen Ali|মঈন আলি]] (ইংলেণ্ড) | toss = স্কটলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match17}} ২৬ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = ২১০ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২১১/৯ (৪৯.৩ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Matt Machan|মেট মচন]] ৩১ (২৮) | wickets1 = [[:en:Shapoor Zadran|শ্বাপুৰ জাদ্ৰান]] ৪/৩৮ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Samiullah Shenwari|ছামিউল্লা শ্বেনৱাৰি]] ৯৬ (১৪৭) | wickets2 = [[:en:Richie Berrington|ৰিচি বেৰিংটন]] ৪/৪০ (১০ অ'ভাৰ) | result = আফগানিস্তান ১ উইকেটত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656431.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:University Oval, Dunedin|ইউনিভাৰ্ছিটী অ'ভেল]], [[:en:Dunedin|ডুনেদিন]] | umpires = [[:en:Simon Fry|ছাইমন ফ্ৰাই]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) আৰু [[:en:Ruchira Palliyaguruge|ৰুচিৰা পাল্লিয়াগুৰুগে]] (শ্ৰীলংকা) | motm = [[:en:Samiullah Shenwari|ছামিউল্লা শ্বেনৱাৰি]] (আফগানিস্তান) | toss = আফগানিস্তানে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = স্কটলেণ্ডে প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বকাপৰ কোনো ইনিংছত ২০০ ৰাণ অতিক্ৰম কৰে।<ref name="ScovsAfg">{{cite web |first=Andrew |last=McGlashan |title=History for Afghanistan, heartbreak for Scotland |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/838807.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=26 February 2015 |accessdate=26 February 2015 }}</ref> *''[[:en:Alasdair Evans|এলেছদেয়াৰ ইভান্স]] আৰু [[:en:Majid Haq|মজিদ হকে]] নৱম উইকেটৰ যুটীত ৬২ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰি স্কটলেণ্ডৰ শ্ৰেষ্ঠ নৱম উইকেটৰ যুটী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ''<ref name="ScovsAfg"/> *''আফগানিস্তানে প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বকাপৰ কোনো খেলত জয়লাভ কৰে।<ref name="ScovsAfg"/> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match18}} ২৬ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|SRI}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = ৩৩২/১ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২৪০ (৪৭ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Tillakaratne Dilshan|তিলকৰত্নে দিলশ্বান]] ১৬১* (১৪৬)<br/>[[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]] ১০৫* (৭৬) | wickets1 = [[:en:Rubel Hossain|ৰুবেল হুছেইন]] ১/৬২ (৯ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Sabbir Rahman|সব্বিৰ ৰহমান]] ৫৩ (62) | wickets2 = [[:en:Lasith Malinga|লাছিথ মালিংগা]] ৩/৩৫ (৯ অ'ভাৰ) | result = শ্ৰীলংকা ৯২ ৰাণত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656433.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Melbourne Cricket Ground|মেলব'ৰ্ণ ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[:en:Melbourne|মেলব'ৰ্ণ]] | umpires = [[:en:Aleem Dar|আলীম দাৰ]] (পাকিস্তান) আৰু [[:en:Paul Reiffel|প'ল ৰীফেল]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[:en:Tillakaratne Dilshan|তিলকৰত্নে দিলশ্বান]] (শ্ৰীলংকা) | toss = শ্ৰীলংকাই টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = [[:en:Tillakaratne Dilshan|তিলকৰত্নে দিলশ্বান]] আৰু [[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]]ৰ মাজত হোৱা অপৰাজিত ২১০ ৰাণৰ যুটী এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ কোনো ইনিংছত দ্বিতীয় উইকেটৰ বাবে শ্ৰীলংকাৰ সৰ্বাধিক ৰাণৰ যুটী।<ref>{{cite news |first=Shiva |last=Jayaraman |title=Sangakkara marks landmark game with fastest ton |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/839379.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=26 February 2015 }}</ref> *''এইখন [[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]]ৰ ৪০০তম এদিনীয়া আন্তৰ্জাতিক খেল। *''[[:en:Tillakaratne Dilshan|তিলকৰত্নে দিলশ্বান]]ৰ ১৬১ ৰাণ হৈছে এদিনীয়া ক্ৰিকেটত কোনো অ'ভাৰ বাউণ্ডেৰী (ছিক্স) অবিহনে কৰা ব্যক্তিগত সৰ্বাধিক স্ক'ৰ।<ref>{{cite web |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting records |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2; filter=advanced; orderby=batted_score; qualmax1=0; qualmin1=0; qualval1=sixes; template=results; type=batting; view=innings |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=26 February 2015 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match20}} ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৪:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = ১৫১ (৩২.২ অ'ভাৰ) | score2 = ১৫২/৯ (২৩.১ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Brad Haddin|ব্ৰেড হেডিন]] ৪৩ (৪১) | wickets1 = [[:en:Trent Boult|ট্ৰেণ্ট ব'ল্ট]] ৫/২৭ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Brendon McCullum|ব্ৰেণ্ডন মেক্‌কুলাম]] ৫০ (২৪) | wickets2 = [[:en:Mitchell Starc|মিচ্চেল ষ্টাৰ্ক]] ৬/২৮ (৯ অ'ভাৰ) | result = নিউজিলেণ্ড ১ উইকেটত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656437.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Eden Park|ইডেন পাৰ্ক]], [[:en:Auckland|অকলেণ্ড]] | umpires = [[:en:Marais Erasmus|মাৰাইছ ইৰাছমাছ]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) আৰু [[:en:Richard Illingworth|ৰিচাৰ্ড ইলিংৱৰ্থ]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[:en:Trent Boult|ট্ৰেণ্ট ব'ল্ট]] (নিউজিলেণ্ড) | toss = অষ্ট্ৰেলিয়াই টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = বিশ্বকাপত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নিজৰ সৰ্বনিম্ন স্ক'ৰ।<ref>{{cite web|first=Justin|last=Goulding|title= Cricket World Cup: New Zealand beat Australia by one wicket|url= http://www.dailytelegraph.com.au/sport/cricket/cricket-world-cup-2015-australia-loses-an-incredible-8-for-26-in-49-frenetic-minutes/story-fnq1ugvm-1227242684116| publisher= BBC Sport|date=28 February 2015|accessdate= 28 February 2015}}</ref> *''খেলৰ মধ্যভাগত অষ্ট্ৰেলিয়াই ২৬ ৰাণত ৮ উইকেট হেৰুৱায়। অষ্ট্ৰেলিয়াৰ এদিনীয়া ক্ৰিকেট ইতিহাসৰ নিকৃষ্টতম বেটিং বিপৰ্যয়।<ref>{{cite web|first=Dan|last=Walsh|title= Cricket World Cup 2015: Australia loses an incredible 8 for 26 in 49 frenetic minutes|url= http://www.dailytelegraph.com.au/sport/cricket/cricket-world-cup-2015-australia-loses-an-incredible-8-for-26-in-49-frenetic-minutes/story-fnq1ugvm-1227242684116| publisher= The Daily Telegraph|date=28 February 2015|accessdate= 28 February 2015}}</ref> *''বিশ্বকাপৰ এই খেলখন [[:en:Chappell-Hadlee Trophy|চেপেল-হেডলী ট্ৰফী]]ৰ বাবেও খেলা হৈছিল। এই ট্ৰফীৰ বাবে সাধাৰণতে এক সুকীয়া ছিৰিজ বা খেল অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.cricket.com.au/news/chappell-hadlee-trophy-up-for-grabs-in-australia-new-zealand-world-cup-clash/2015-02-24|author=Martin Smith|title=Chappell-Hadlee trophy back up for grabs|date=24 February 2015|accessdate=28 February 2015|publisher=Cricket Australia}}</ref> *''<span style="color:green">এই খেলত জয়লাভ কৰি নিউজিলেণ্ডে কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত স্থান সুনিশ্চিত কৰে। </span><ref>{{cite web|url= http://www.hindustantimes.com/cricket-world-cup-2015/worldcup2015-topstories/live-world-cup-2015-score-and-updates-new-zealand-vs-australia-in-auckland-michael-clarke/article1-1321444.aspx|title= World Cup: New Zealand book quarter-final slot after thrilling win against Australia|publisher= Hindustan Times|date= 28 February 2015|accessdate= 28 February 2015|archivedate= 28 February 2015|archiveurl= https://web.archive.org/web/20150228103827/http://www.hindustantimes.com/cricket-world-cup-2015/worldcup2015-topstories/live-world-cup-2015-score-and-updates-new-zealand-vs-australia-in-auckland-michael-clarke/article1-1321444.aspx|deadurl= yes}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match22}} ১ মাৰ্চ | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SRI}} | score1 = ৩০৯/৬ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ৩১২/১ (৪৭.২ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Joe Root|জ' ৰোট]] ১২১ (১০৮) | wickets1 = [[:en:Tillakaratne Dilshan|তিলকৰত্নে দিলশ্বান]] ১/৩৫ (৮.২ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Lahiru Thirimanne|লহিৰু থিৰিমানে]] ১৩৯* (১৪৩)<br/>[[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]] ১১৭* (৮৬) | wickets2 = [[:en:Moeen Ali|মঈন আলি]] ১/৫০ (১০ অ'ভাৰ) | result = শ্ৰীলংকা ৯ উইকেটত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656441.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Wellington Regional Stadium|ৱেলিংটন ৰিজিঅ'নেল ষ্টেডিয়াম]], [[:en:Wellington|ৱেলিংটন]] | umpires = [[:en:Bruce Oxenford|ব্ৰুচ অক্সেনফ'ৰ্ড]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) আৰু [[:en:Rod Tucker|ৰড টাকাৰ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]] (শ্ৰীলংকা) | toss = ইংলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = [[:en:Joe Root|জ' ৰোট]] বিশ্বকাপত শতৰাণ কৰা ইংলেণ্ডৰ সবাতোকৈ কম বয়সীয়া খেলুৱৈৰূপে পৰিগণিত হয়।<ref name="EngvsSL">{{cite web|url= http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/841203.html|title=Youngest World Cup centurions for England and Sri Lanka|publisher=ESPN Cricinfo|date=1 March 2015|accessdate= 3 March 2015}}</ref> *''[[:en:Lahiru Thirimanne|লহিৰু থিৰিমানে]] বিশ্বকাপত শতৰাণ কৰা শ্ৰীলংকাৰ সবাতোকৈ কম বয়সীয়া খেলুৱৈৰূপে পৰিগণিত হয়।<ref name="EngvsSL"/> *''বিশ্বকাপত ১ উইকেটৰ বিনিময়ত বিপক্ষৰ ৩০০ বা ততোধিক ৰাণ অতিক্ৰম কৰি জয়লাভ কৰা শ্ৰীলংকা প্ৰথম দল হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Eng-SL">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31680377|title=England thrashed by Sri Lanka in World Cup in Wellington|publisher=BBC Sport|date=1 March 2015|accessdate=1 March 2015}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match26}} ৪ মাৰ্চ | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AWST|Australian Western Standard Time (UTC+08:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = ৪১৭/৬ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ১৪২ (৩৭.৩ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:David Warner (cricketer)|ডেভিদ ৱাৰ্ণাৰ]] ১৭৮ (১৩৩) | wickets1 = [[:en:Shapoor Zadran|শ্বাপুৰ জাদ্ৰান]] ২/৮৯ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Nawroz Mangal|নৌৰোজ মংগল]] ৩৩ (৩৫) | wickets2 = [[:en:Mitchell Johnson (cricketer)|মিচ্চেল জনছন]] ৪/২২ (৭.৩ অ'ভাৰ) | result = অষ্ট্ৰেলিয়া ২৭৫ ৰাণত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:WACA Ground|WACA গ্ৰাউণ্ড]], [[:en:Perth|পাৰ্থ]] | umpires = [[:en:Kumar Dharmasena|কুমাৰ ধৰ্মসেনা]] (শ্ৰীলংকা) আৰু [[:en:Michael Gough (cricketer)|মাইকেল গফ]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[:en:David Warner (cricketer)|ডেভিদ ৱাৰ্ণাৰ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | toss = আফগানিস্তানে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = অষ্ট্ৰেলিয়াই বিশ্বকাপৰ এটা ইনিংছত সৰ্বাধিক ৰাণৰ (৪১৭/৬) অভিলেখ গঢ়ে।<ref name="Aus-Afg">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31727203|title=Australia post Cricket World Cup record score v Afghanistan|publisher=BBC Sport|date=4 March 2015|accessdate=4 March 2015}}</ref> *''[[:en:Dawlat Zadran|দৌলত জাদ্ৰান]] (আফগানিস্তান) বিশ্বকাপৰ এটা ইনিংছত ১০০ বা ততোধিক ৰাণ দিয়া তৃতীয়জন বলাৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। .<ref name="Aus-Afg"></ref> *''অষ্ট্ৰেলিয়াই ২৭৫ ৰাণত জয়লাভ কৰি বিশ্বকাপত সৰ্বাধিক ৰাণত জয়লাভ কৰাৰ অভিলেখ গঢ়ে।<ref>{{cite web|url= http://www.theguardian.com/sport/2015/mar/04/cricket-world-cup-australia-record-afghanistan|title=Australia post Cricket World Cup record score in victory over Afghanistan|publisher=The Guardian|date=4 March 2015|accessdate=4 March 2015}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match27}} ৫ মাৰ্চ | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = ৩১৮/৮ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ৩২২/৪ (৪৮.১ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Kyle Coetzer|কাইল কোৱেটজাৰ]] ১৫৬ (১৩৪) | wickets1 = [[:en:Taskin Ahmed|তাস্কিন আহমেদ]] ৩/৪৩ (৭ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Tamim Iqbal|তামিম ইকবাল]] ৯৫ (১০০) | wickets2 = [[:en:Josh Davey|জশ্ব ডেভী]] ২/৬৮ (১০ অ'ভাৰ) | result = বাংলাদেশ ৬ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656451.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Saxton Oval|ছেক্সটন অ'ভেল]], [[:en:Nelson, New Zealand|নেলছন]] | umpires = [[:en:Simon Fry|ছাইমন ফ্ৰাই]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) আৰু [[:en:Bruce Oxenford|ব্ৰুচ আক্সেনফ'ৰ্ড]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[:en:Kyle Coetzer|কাইল কোৱেটজাৰ]] (স্কটলেণ্ড) | toss = বাংলাদেশে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = স্কটলেণ্ডে প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বকাপত ৩০০ বা ততোধিক ৰাণ কৰে। *''[[:en:Kyle Coetzer|কাইল কোৱেটজাৰে]] বিশ্বকাপত স্কটলেণ্ডৰ খেলুৱৈৰ প্ৰথমটো শতৰাণ কৰে আৰু লগতে যিকোনো সহযোগী দেশৰ খেলুৱৈৰ বিশ্বকাপৰ এক ইনিংছত সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে।<ref name="Ban-Sco">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31743440|title=Scotland's Cricket World Cup hopes ended by Bangladesh|publisher=BBC Sport|date=5 March 2015|accessdate=5 March 2015}}</ref> *''বাংলাদেশে নিজৰ ইতিহাসৰ সৰ্বাধিক ৰাণৰ লক্ষ্য অতিক্ৰম কৰে।<ref name="ESPNBan-Sco">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/843327.html|title=Seniors set up Bangladesh's highest chase|publisher=ESPN Cricinfo|date=5 March 2015|accessdate=5 March 2015}}</ref> *''<span style="color:red">এইখন খেলত পৰাস্ত হৈ স্কটলেণ্ডে কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত স্থান নোপোৱাটো সুনিশ্চিত হয়। </span><ref name="Ban-Sco"></ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match31}} ৮ মাৰ্চ | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = ১৮৬ (৪৭.৪ অ'ভাৰ) | score2 = ১৮৮/৪ (৩৬.১ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Najibullah Zadran|নাজিবুল্লা জাদ্ৰান]] ৫৬ (৫৬) | wickets1 = [[:en:Daniel Vettori|ডেনিয়েল ভেট্ট'ৰি]] ৪/১৮ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Martin Guptill|মাৰ্টিন গুপ্তিল]] ৫৭ (৭৬) | wickets2 = [[:en:Shapoor Zadran|শ্বাপুৰ জাদ্ৰান]] ১/৪৫ (১০ অ'ভাৰ) | result = নিউজিলেণ্ড ৬ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656459.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:McLean Park|মেকলীন পাৰ্ক]], [[:en:Napier, New Zealand|নেপিয়েৰ]] | umpires = [[:en:Johan Cloete|জোহান ক্লোৱেট]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) আৰু [[:en:Marais Erasmus|মাৰাইছ ইৰাছমাছ]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) | motm = [[:en:Daniel Vettori|ডেনিয়েল ভেট্ট'ৰি]] (নিউজিলেণ্ড) | toss = আফগানিস্তানে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = নিউজিলেণ্ডৰ [[:en:Daniel Vettori|ডেনিয়েল ভেট্ট'ৰি]]য়ে এইখন খেলতে নিজৰ এদিনীয়া কেৰিয়াৰৰ ৩০০তম উইকেটটো লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=Vettori's 300, and Shenwari's fifties |url= http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/845531.html|publisher=ESPN Cricinfo|date=8 March 2015|accessdate=8 March 2015}}</ref> *''<span style="color:red">এইখন খেলত পৰাস্ত হোৱাত আফগানিস্তানৰ কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলৰ পথ ৰুদ্ধ হয়। </span><ref>{{cite web|first=Mark|last= Mitchener|title=Cricket World Cup 2015: New Zealand beat Afghanistan |url= http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31785955|publisher=BBC Sport|date=8 March 2015|accessdate=8 March 2015}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match32}} ৮ মাৰ্চ | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|SRI}} | score1 = ৩৭৬/৯ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ৩১২/৯ (৪৬.২ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Glenn Maxwell|গ্লেন মেক্সৱেল]] ১০২ (৫৩) | wickets1 = [[:en:Lasith Malinga|লাচিথ মালিংগা]] ২/৫৯ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]] ১০৪ (১০৭) | wickets2 = [[:en:James Faulkner (cricketer)|জেম্‌ছ ফকনাৰ]] ৩/৪৮ (৯ অ'ভাৰ) | result = অষ্ট্ৰেলিয়া ৬৪ ৰাণত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656461.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Sydney Cricket Ground|ছিডনী ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[:en:Sydney|ছিডনী]] | umpires = [[:en:Aleem Dar|আলীম দাৰ]] (পাকিস্তান) আৰু [[:en:Ian Gould|ইয়ান গ'ল্ড]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[:en:Glenn Maxwell|গ্লেন মেক্সৱেল]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | toss = অষ্ট্ৰেলিয়াই টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = [[:en:Ian Gould|ইয়ান গ'ল্ড]]ৰ আম্পায়াৰ হিচাপে শততম খেল।<ref name="Gould">{{cite web|url=http://www.cricketcountry.com/news/ian-gould-officiates-his-100th-odi-in-australia-sri-lanka-match-in-icc-cricket-world-cup-2015-261322 |title=Ian Gould officiates his 100th ODI in Australia-Sri Lanka match in ICC Cricket World Cup 2015 |publisher=Cricket Country |date=8 March 2015 |accessdate=8 March 2015}}</ref> *''[[:en:Glenn Maxwell|গ্লেন মেক্সৱেলে]]ৰ এদিনীয়া ক্ৰিকেটত প্ৰথমটো শতৰাণ। এই শতৰাণ বিশ্বকাপৰ দ্বিতীয় দ্ৰুতবেগী শতৰাণ আৰু বিশ্বকাপত কোনো অষ্ট্ৰেলিয়ান খেলুৱৈৰ দ্ৰুততম শতৰাণ। (৫১ বলত)<ref name="ESPNAus-Sri">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/845535.html|title=Maxwell's maiden ton takes Australia to 376|publisher=ESPN Cricinfo|date=8 March 2015|accessdate=8 March 2015}}</ref> *''[[:en:Tillakaratne Dilshan|তিলকৰত্নে দিলশ্বানে]] [[:en:Mitchell Johnson (cricketer)|মিচ্চেল জনছন]]ৰ ১ অ'ভাৰত ৬টা চাৰি কোবায়। বিশ্বকাপৰ ইতিহাসত এনে ঘটনা এয়ে প্ৰথম।<ref>{{cite web|url=http://www.cricketcountry.com/news/tillakaratne-dilshan-hits-six-fours-off-a-mitchell-johnson-over-in-australia-vs-sri-lanka-icc-cricket-world-cup-2015-pool-a-match-32-261525|title=Tillakaratne Dilshan hits six fours off a Mitchell Johnson over|publisher=CricketCountry Staff|date=8 March 2015|accessdate=8 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150312125839/http://www.cricketcountry.com/news/tillakaratne-dilshan-hits-six-fours-off-a-mitchell-johnson-over-in-australia-vs-sri-lanka-icc-cricket-world-cup-2015-pool-a-match-32-261525|archivedate=12 March 2015|deadurl=yes}}</ref> *''[[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]]ই দ্বিতীয়জন বেট্‌ছমেন হিচাপে এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ১৪,০০০ ৰাণ সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11414007|title=Sangakkara becomes only 2nd batsman to pass 14,000 ODI runs|publisher=The New Zealand Herald|date=8 March 2015|accessdate=8 March 2015|archivedate=3 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150403011523/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11414007|deadurl=yes}}</ref> লগতে তেওঁ বিশ্বকাপৰ ক্ৰমাগত তিনিখন খেলত তিনিটা শতৰাণ কৰাৰ অভিলেখ গঢ়ে।<ref name="BBC">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31787939|title=Cricket World Cup 2015: Australia overcome Sri Lanka in Sydney|publisher=BBC Sport|date= 8 March 2015|accessdate=8 March 2015}}</ref> *''[[:en:Dinesh Chandimal|দীনেশ চণ্ডিমলে]] ৫২ ৰাণ কৰি খেলি থাকোঁতে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ পেভিলিয়নলৈ উভতে আৰু তেওঁ খেলখনত পুনৰ বেটিং কৰিবলৈ সমৰ্থ নহ'ল।<ref name="BBC"/> *''<span style="color:green">খেলখনত জয়লাভ কৰি অষ্ট্ৰেলিয়াই কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেললৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে। </span><ref name="BBC"/> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match33}} ৯ মাৰ্চ | time = ১৪:০০ ({{tooltip|ACDT|Australian Central Daylight Time (UTC+10:30)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ২৭৫/৭ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২৬০ (৪৮.৩ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Mahmudullah Riyad|মেহমুদুল্লা ৰিয়াদ]] ১০৩ (১৩৮) | wickets1 = [[:en:James Anderson (cricketer)|জেম্‌ছ এণ্ডাৰছন]] ২/৪৫ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Jos Buttler|জছ বাটলাৰ]] ৬৫ (৫২) | wickets2 = [[:en:Rubel Hossain|ৰুবেল হুছেইন]] ৪/৫৩ (৯.৩ অ'ভাৰ) | result = বাংলাদেশ ১৫ ৰাণত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656463.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Adelaide Oval|এডিলেইড অ'ভেল]], [[:en:Adelaide|এডিলেইড]] | umpires = [[:en:Billy Bowden|বিলী বাউডেন]] (নিউজিলেণ্ড) আৰু [[:en:Paul Reiffel|পল ৰীফেল]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[:en:Mahmudullah Riyad|মেহমুদুল্লা ৰিয়াদ]] (বাংলাদেশ) | toss = ইংলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = বিশ্বকাপ ক্ৰিকেটত বাংলাদেশৰ খেলুৱৈৰ প্ৰথমটো শতৰাণ ([[:en:Mahmudullah Riyad|মেহমুদুল্লা ৰিয়াদ]])<ref name="EngBang">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/846263.html|title=Mahmudullah ton lifts Bangladesh to 275|publisher=ESPN Cricinfo|date=9 March 2015|accessdate=9 March 2015}}</ref> *''বিশ্বকাপ ক্ৰিকেটত যিকোনো উইকেটৰ যুটীত বাংলাদেশৰ হৈ সৰ্বাধিক ৰাণ - [[:en:Mahmudullah Riyad|মেহমুদুল্লা ৰিয়াদ]] আৰু [[:en:Mushfiqur Rahim|মুশ্বফিকুৰ ৰহিম]] (১৪১ ৰাণ)<ref>{{cite web|url=http://thedailynewnation.com/news/45736/bangladesh-reach-world-cup-quarter-final.html|title=Bangladesh reach World Cup quarter-final|pubisher=The New Nation|date=9 March 2015|accessdate=9 March 2015|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402130936/http://thedailynewnation.com/news/45736/bangladesh-reach-world-cup-quarter-final.html|deadurl=yes}}</ref> লগতে ই ইংলেণ্ডৰ বিপক্ষে বাংলাদেশৰ এদিনীয়াত সৰ্বোচ্চ ৰাণৰ যুটী।<ref>Cricinfo - Bangladesh's Highest Partnerships by Runs http://stats.espncricinfo.com/bangladesh/engine/records/fow/highest_partnerships_for_any_wicket.html?class=2{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; id=25; type=team</ref> *''ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে এদিনীয়া ক্ৰিকেটত বাংলাদেশৰ সৰ্বাধিক স্ক'ৰ।<ref name="EngBang"></ref> *''<span style="color:green">এইখন খেলৰ ফলাফলৰ লগে লগে বাংলাদেশ আৰু শ্ৰীলংকাই কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেললৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে। </span><ref>{{cite news|title=2015 Cricket World Cup pools and venues revealed|url=http://www.heraldsun.com.au/sport/cricket/cricket-world-cup-pools-and-venues-revealed/story-fni2usfi-1226688015038|accessdate=3 March 2014|newspaper=Herald Sun|date=July 30, 2013}}</ref> *''<span style="color:red">এইখন খেলত পৰাস্ত হোৱাৰ লগে লগে ইংলেণ্ডৰ কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলৰ পথ ৰুদ্ধ হয়। </span><ref name="EngOut">{{cite web|url= http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31792930|title= Cricket World Cup 2015: England knocked out by Bangladesh|publisher=BBC Sport|date=9 March 2015|accessdate=9 March 2015}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match35}} ১১ মাৰ্চ | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|SRI}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = ৩৬৩/৯ (৫০ অ’ভাৰ) | score2 = ২১৫ (৪৩.১ অ’ভাৰ) | runs1 = [[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]] ১২৪ (৯৫) | wickets1 = [[:en:Josh Davey|জশ্ব ডেভী]] ৩/৬৩ (৮ অ’ভাৰ) | runs2 = [[:en:Freddie Coleman|ফ্ৰেড্ডী ক’লমেন]] ৭০ (৭৪) | wickets2 = [[:en:Nuwan Kulasekara|নুৱান কুলাছেকেৰা]] ৩/২০ (৭ অ’ভাৰ) | result = শ্ৰীলংকা ১৪৮ ৰাণত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656467.html স্ক’ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Bellerive Oval|বেলেৰিভ অ'ভেল]], [[হ'বাৰ্ট]] | umpires = [[:en:Richard Illingworth|ৰিচাৰ্ড ইলিংৱৰ্থ]] (ইংলেণ্ড) আৰু [[:en:Joel Wilson (umpire)|জোৱেল উইলচন]] (ৱেষ্ট ইণ্ডিজ) | motm = [[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]] (শ্ৰীলংকা) | toss = শ্ৰীলংকাই টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = কুমাৰ ছাংগাক্কাৰাই একেলেঠাৰিয়ে চতুৰ্থটো এদিনীয়া শতক অৰ্জন কৰে।<ref name="SL-Sco">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/847779.html|title=Most consecutive ODI hundreds, and a WC record for Sangakkara|publisher=ESPN Cricinfo|date=11 March 2015|accessdate=11 March 2015}}</ref> *''ছাংগাক্কাৰাই উইকেট কীপাৰ হিচাপে ৫৪টা উইকেট লাভ কৰে, বিশ্বকাপত যিকোনো উইকেট কীপাৰৰ এইয়া সৰ্বোচ্চ।<ref name="SL-Sco"></ref> *''এঞ্জেল’ মেথিউজে শ্ৰীলংকাৰ বিশ্বকাপৰ দ্ৰুততম‌ অৰ্ধশতক, আৰু যিকোনো এদিনীয়া খেলৰ দ্বিতীয় দ্ৰুততম অৰ্ধশতক (২০টা বলত) অৰ্জন কৰে।<ref name="SL-Sco"></ref> *''এইয়া আছিল স্কটলেণ্ডৰ বিপক্ষে এতিয়ালৈকে কোনো দলে কৰা সৰ্বোচ্চ স্ক’ৰ।<ref>Cricinfo Database http://stats.espncricinfo.com/scotland/engine/records/team/highest_innings_totals.html?class=2{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; id=30; type=opposition</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match37}} ১৩ মাৰ্চ | time = ১৪:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = ২৮৮/৭ (৫০ অ’ভাৰ) | score2 = ২৯০/৭ (৪৮.৫ অ’ভাৰ) | runs1 = [[:en:Mahmudullah Riyad|মেহমুদুল্লা ৰিয়াদ]] ১২৮[[নট আউট|*]] (১২৩) | wickets1 = [[:en:Corey Anderson|ক’ৰী এণ্ডাৰচন]] ২/৪৩ (১০ অ’ভাৰ) | runs2 = [[:en:Martin Guptill|মাৰ্টিন গুপ্‌টিল]] ১০৫ (১০০) | wickets2 = [[:en:Shakib Al Hasan|শ্বাকিব অল হাচান]] ৪/৫৫ (৮.৫ overs) | result = নিউজিলেণ্ড ৩ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656471.html স্ক’ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Seddon Park|ছেদ্দন পাৰ্ক]], [[Hamilton, New Zealand|হেমিল্টন]] | umpires = [[:en:Kumar Dharmasena|কুমাৰ ধৰ্মসেনা]] (শ্ৰীলংকা) আৰু [[:en:Richard Kettleborough|ৰিচাৰ্ড কেট্‌লব'ৰ']] (ইংলেণ্ড) | motm = [[:en:Martin Guptill|মাৰ্টিন গুপ্‌টিল]] (নিউজিলেণ্ড) | toss = নিউজিলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = মেহমুদুল্লা ৰিয়াদ বিশ্বকাপৰ দুখন খেলত একেলেঠাৰিয়ে শতক অৰ্জন কৰা প্ৰথম বাংলাদেশী খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="NZ-BAN">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/848791.html|title=Mahmudullah's twin tons, and Taylor's slow fifty|publisher=ESPN Cricinfo|date=13 March 2015|accessdate=13 March 2015}}</ref> *''[[:en:Ross Taylor|ৰছ টেইলৰ]] এদিনীয়া আন্তৰ্জাতিক খেলত ৫,০০০ বা অধিক ৰাণ কৰা চতুৰ্থজন নিউজিলেণ্ডৰ বেট্‌ছমেন।<ref name="NZ-BAN"></ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match38}} ১৩ মাৰ্চ | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ১১১/৭ (৩৬.২ অ'ভাৰ) | score2 = ১০১/১ (১৮.১ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Shafiqullah (cricketer)|শ্বফিকুল্লা]] ৩০ (৬৪) | wickets1 = [[:en:Chris Jordan (cricketer)|ক্ৰিছ জৰ্ডান]] ২/১৩ (৬.২ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Ian Bell|ইয়ান বেল]] ৫২* (৫৬) | wickets2 = [[:en:Hamid Hassan|হামিদ হাছান]] ১/১৭ (৫ অ'ভাৰ) | result = ইংলেণ্ড ৯ উইকেটত বিজয়ী ([[ডি/এল পদ্ধতি]]) | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Sydney Cricket Ground|ছিডনী ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[ছিডনী]] | umpires = [[:en:Billy Bowden|বিলী বাউডেন]] (নিউজিলেণ্ড) আৰু [[:en:S. Ravi (umpire)|এচ ৰবি]] (ভাৰত) | motm = [[:en:Chris Jordan (cricketer)|ক্ৰিছ জৰ্ডান]] (ইংলেণ্ড) | toss = ইংলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = বৰষুণৰ বাবে আফগানিস্তানৰ ইনিংছ ৩৭তম অ'ভাৰত শেষ কৰি ডাকৱৰ্থ/লুইছ পদ্ধতিৰে ইংলেণ্ডক ২৫ অ'ভাৰত ১০১ ৰাণৰ লক্ষ্য দিয়া হয়। | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match40}} ১৪ মাৰ্চ | time = 14:30 ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ১৩০ (২৫.৪ অ’ভাৰ) | score2 = ১৩৩/৩ (১৫.২ অ’ভাৰ) | runs1 = [[:en:Matt Machan|মেট মচান]] ৪০ (৩৫) | wickets1 = [[:en:Mitchell Starc|মিচ্চেল ষ্টাৰ্ক]] ৪/১৪ (৪.৪ অ’ভাৰ) | runs2 = [[:en:Michael Clarke (cricketer)|মাইকেল ক্লাৰ্ক]] ৪৭ (৪৭) | wickets2 = [[:en:Robert Taylor (cricketer, born 1989)|ৰব টেইলৰ]] ১/২৯ (৫ অ’ভাৰ) | result = অষ্ট্ৰেলিয়া ৭ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656477.html স্ক’ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Bellerive Oval|বেলেৰিভ অ'ভেল]], [[:en:Hobart, Australia|হ'বাৰ্ট]] | umpires = [[:en:Ian Gould|ইয়ান গ'ল্ড]] (ইংলেণ্ড) আৰু [[:en:Richard Illingworth|ৰিচাৰ্ড ইলিংৱৰ্থ]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[:en:Mitchell Starc|মিচ্চেল ষ্টাৰ্ক]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | toss = অষ্ট্ৰেলিয়াই টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = }} {{hidden end}} ====পুল বি==== {{2015 Cricket World Cup Group B}} {{hidden begin |title = পুল বি-ৰ খেলসমূহ |titlestyle = background:lightblue; }} {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match3}} ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৪:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = ৩৩৯/৪ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২৭৭ (৪৮.২ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:David Miller (cricketer)|ডেভিদ মিলাৰ]] ১৩৮* (৯২)<br/>[[:en:JP Duminy|জে পি ডুমিনী]] ১১৫* (১০০) | wickets1 = [[:en:Elton Chigumbura|এল্টন চিগুম্বুৰা]] ১/৩০ (৪ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Hamilton Masakadza|হেমিল্টন মাছাকাদ্‌জা]] ৮০ (৭৪) | wickets2 = [[:en:Imran Tahir|ইমৰাণ তাহিৰ]] ৩/৩৬ (১০ অ'ভাৰ) | result = দক্ষিণ আফ্ৰিকা ৬২ ৰাণত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656403.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Seddon Park|ছেদ্দন পাৰ্ক]], [[:en:Hamilton, New Zealand|হেমিল্টন]] | umpires = [[:en:Ranmore Martinesz|Ranmore Martinesz]] (শ্ৰীলংকা) আৰু [[:en:Rod Tucker|ৰড টাকাৰ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[:en:David Miller (cricketer)|ডেভিদ মিলাৰ]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) | toss = জিম্বাবোৱেই টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = [[:en:David Miller (cricketer)|ডেভিদ মিলাৰ]] আৰু [[:en:JP Duminy|জে পি ডুমিনী]]য়ে এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ এক ইনিংছত পঞ্চম উইকেটৰ যুটীত সৰ্বাধিক ২৫৬* ৰাণৰ অভিলেখ গঢ়ে।<ref>{{cite news |first=Mark |last=Mitchener |title=World Cup 2015: South Africa beat Zimbabwe after record stand |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31476376 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=15 February 2015 |accessdate=15 February 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match4}} ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৪:০০ ({{tooltip|ACDT|Australian Central Daylight Time (UTC+10:30)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = ৩০০/৭ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২২৪ (৪৭ অ'ভাৰ) | runs1 = [[বিৰাট কোহলি]] ১০৭ (১২৬) | wickets1 = [[:en:Sohail Khan (cricketer)|ছ'হেইল খান]] ৫/৫৫ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Misbah-ul-Haq|মিছবাহ-উল-হক]] ৭৬ (৮৪) | wickets2 = [[মহম্মদ শ্বামি]] ৪/৩৫ (৯ অ'ভাৰ) | result = ভাৰত ৭৬ ৰাণত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656405.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Adelaide Oval|এডিলেইড অ'ভেল]], [[:en:Adelaide|এডিলেইড]] | umpires = [[:en:Ian Gould|Ian Gould]] (ইংলেণ্ড)ডাৰু [[:en:Richard Kettleborough|ৰিচাৰ্ড কেট্‌লব'ৰ']] (ইংলেণ্ড) | motm = [[বিৰাট কোহলি]] (ভাৰত) | toss = ভাৰতে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match5}} ১৬ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = ৩০৪/৭ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ৩০৭/৬ (৪৫.৫ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Lendl Simmons|লেণ্ড্‌ল ছিমন্স]] ১০২ (৮৪) | wickets1 = [[:en:George Dockrell|জৰ্জ ডক্ৰেল]] ৩/৫০ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Paul Stirling|প'ল ষ্টাৰ্লিং]] ৯২ (৮৪) | wickets2 = [[:en:Jerome Taylor|জেৰ'ম টেইলৰ]] ৩/৭১ (৮.৫ অ'ভাৰ) | result = আয়াৰলেণ্ড ৪ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656407.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Saxton Oval|ছেক্সটন অ'ভেল]], [[:en:Nelson, New Zealand|নেলছন]] | umpires = [[:en:Richard Illingworth|ৰিচাৰ্ড ইলিংৱৰ্থ]] (ইংলেণ্ড) আৰু [[:en:Bruce Oxenford|ব্ৰুচ অক্সেনফ'ৰ্ড]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[:en:Paul Stirling|প'ল ষ্টাৰ্লিং]] (আয়াৰলেণ্ড) | toss = আয়াৰলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match8}} ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = ২৮৫/৭ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২৮৬/৬ (৪৮ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Shaiman Anwar|শ্বাইমন আনৱাৰ]] ৬৭ (৫০) | wickets1 = [[:en:Tendai Chatara|টেণ্ডাই চাতাৰা]] ৩/৪২ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Sean Williams (cricketer)|ছন উইলিয়ামছ]] ৭৬* (৬৫) | wickets2 = [[:en:Mohammad Tauqir|মহম্মদ তৌকিৰ]] ২/৫১ (৯ অ'ভাৰ) | result = জিম্বাবৱে ৪ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656413.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Saxton Oval|ছেক্সটন অ'ভেল]], [[:en:Nelson, New Zealand|নেলছন]] | umpires = [[:en:Johan Cloete|জোহান ক্ল'ৱেট]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) আৰু [[:en:Chris Gaffaney|ক্ৰিছ গফানী]] (NZ) | motm = [[:en:Sean Williams (cricketer)|ছন উইলিয়ামছ]] (জিম্বাবৱে) | toss = জিম্বাবৱেই টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = সংযুক্ত আৰব আমিৰাতে এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ কোনো ইনিংছত নিজৰ সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে।<ref>{{cite news |first=Jonathan |last=Jurejko |title=Cricket World Cup 2015: Zimbabwe avoid UAE loss |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31529167 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=19 February 2015 |accessdate=19 February 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match10}} ২১ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = ৩১০/৬ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ১৬০ (৩৯ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Denesh Ramdin|দীনেশ ৰামদিন]] ৫১ (৪৩) | wickets1 = [[:en:Haris Sohail|হৰিছ ছ'হেইল]] ২/৬২ (৯ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Umar Akmal|উমৰ আকমল]] ৫৯ (৭১) | wickets2 = [[:en:Jerome Taylor|জেৰ'ম টেইলৰ]] ৩/১৫ (৭ অ'ভাৰ) | result = ৱেষ্ট ইণ্ডিজ ১৫০ ৰাণত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656417.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Hagley Oval|হেগলী অ'ভেল]], [[:en:Christchurch|খ্ৰাইষ্টচাৰ্চ]] | umpires = [[:en:Marais Erasmus|মাৰাইছ ইৰাছমাছ]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) আৰু [[:en:Nigel Llong|নাইজেল লং]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[:en:Andre Russell|আন্দ্ৰে ৰাছেল]] (ৱেষ্ট ইণ্ডিজ) | toss = পাকিস্তানে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = পাকিস্তানে ১ ৰাণত প্ৰথম ৪টা উইকেট হেৰুৱায় আৰু ই এদিনীয়া ক্ৰিকেট ইতিহাসৰ কোনো ইনিংছৰ নিকৃষ্টতম আৰম্ভণি।<ref>{{cite news |title=Russell leads rout of sloppy Pakistan |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/835501.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=21 February 2015 |accessdate=21 February 2015 }}</ref>'' *''ৰাণৰ হিচাপত ই আছিল এদিনীয়া ক্ৰিকেটত পাকিস্তানৰ বিৰুদ্ধে ৱেষ্ট ইণ্ডিজৰ বৃহত্তম বিজয়।<ref>{{cite web |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2; opposition=7; orderby=amount; result=1; team=4; template=results; type=team; view=results |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=21 February 2015 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match13}} ২২ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = ৩০৭/৭ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ১৭৭ (৪০.২ অ'ভাৰ) | runs1 = [[শিখৰ ধৱন]] ১৩৭ (১৪৬) | wickets1 = [[:en:Morne Morkel|মৰ্ণি মৰ্কেল]] ২/৫৯ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Faf du Plessis|ফাফ ডুপ্লেছি]] ৫৫ (৭১) | wickets2 = [[ৰবিচন্দ্ৰন অশ্বিন]] ৩/৪১ (১০ অ'ভাৰ) | result = ভাৰত ১৩০ ৰাণত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656423.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Melbourne Cricket Ground|মেলব'ৰ্ণ ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[:en:Melbourne|মেলব'ৰ্ণ]] | umpires = [[:en:Aleem Dar|আলীম দাৰ]] (পাকিস্তান) আৰু [[:en:Richard Kettleborough|ৰিচাৰ্ড কেট্‌লব'ৰ']] (ইংলেণ্ড) | motm = [[শিখৰ ধৱন]] (ভাৰত) | toss = ভাৰতে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ বিশ্বকাপৰ কোনো খেলত ভাৰতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে দক্ষিণ আফ্ৰিকাক পৰাস্ত কৰে।<ref>{{cite news |first=Sidharth |last=Monga |title=Dhawan hundred sets up another big-day win |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/836119.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=22 February 2015 |accessdate=22 February 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match15}} ২৪ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = ৩৭২/২ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২৮৯ (৪৪.৩ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Chris Gayle|ক্ৰিছ গেইল]] ২১৫ (১৪৭)<br/>[[:en:Marlon Samuels|মাৰ্ল'ন ছেমুৱেল্‌ছ]] ১৩৩* (১৫৬) | wickets1 = [[:en:Hamilton Masakadza|হেমিল্টন মাছাকাদ্‌জা]] ১/৩৯ (৬.২ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Sean Williams (cricketer)|ছন উইলিয়াম্‌ছ]] ৭৬ (৬১) | wickets2 = [[:en:Jerome Taylor|জেৰ'ম টেইলৰ]] ৩/৩৮ (১০ অ'ভাৰ) | result = ৱেষ্ট ইণ্ডিজ ৭৩ ৰাণত বিজয়ী ([[ডাকৱৰ্থ-লুইছ পদ্ধতি|D/L পদ্ধতি]]) | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656427.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Manuka Oval|মানুকা অ'ভেল]], [[:en:Canberra|কেনবেৰা]] | umpires = [[:en:Steve Davis (umpire)|ষ্টিভ ডেভিছ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) আৰু [[:en:Ian Gould|ইয়ান গ'ল্ড]] ডিংলেণ্ড) | motm = [[:en:Chris Gayle|ক্ৰিছ গেইল]] (ৱেষ্ট ইণ্ডিজ) | toss = ৱেষ্ট ইণ্ডিজে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = বৰষুণৰ বাবে ডাকৱৰ্থ-লুইছ পদ্ধতিৰে জিম্বাবৱেক ৪৮ অ'ভাৰত ৩৬৩ ৰাণৰ লক্ষ্য দিয়া হয়। | notes = [[:en:Chris Gayle|ক্ৰিছ গেইলে]] এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ৯০০০ ৰাণ অতিক্ৰম কৰা দ্বিতীয়জন ৱেষ্ট ইণ্ডিজৰ খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হয় (প্ৰথম [[:en:Brian Lara|ব্ৰায়ান লাৰা]])।<ref>{{cite news |title=Gayle enters 9000 runs: Records / Leading Run Scorers |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/83548.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=24 February 2015 }}</ref> গেইলে বিশ্বকাপত দ্বিশতৰাণ কৰা প্ৰথম খেলুৱৈ আৰু এদিনীয়া ক্ৰিকেটত দ্বিশতৰাণ কৰা প্ৰথমজন অভাৰতীয় খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite news |title=Gayle becomes first batsman to score double ton in world cup |url=http://www.sportsmirchi.com/gayle-becomes-first-batsman-to-score-double-ton-in-world-cup/ |publisher=SportsMirchi.com |access-date=2015-02-27 |archivedate=2015-02-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150224101651/http://www.sportsmirchi.com/gayle-becomes-first-batsman-to-score-double-ton-in-world-cup/ |deadurl=yes }}</ref> গেইলৰ দ্বিশতৰাণ আছিল এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ দ্ৰুততম দ্বিশতৰাণ।<ref>{{cite news |first=Karthik |last=Krishnaswamy |title=Gayle, Samuels smash Zimbabwe and records |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/837549.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=24 February 2015 |accessdate=24 February 2015 }}</ref> সম্পূৰ্ণ ইনিংছটোত গেইলে ১৬টা ছয় কোবাই [[ৰোহিত শৰ্মা]] আৰু [[:en:AB de Villiers|এবি ডেভিলিয়াৰ্ছ]]ৰ এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ কোনো ইনিংছত সৰ্বাধিক ছয় কোবোৱাৰ ৰেকৰ্ড স্পৰ্শ কৰে।<ref>{{cite web |title=Most sixes in an innings |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283127.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=24 February 2015 }}</ref> *''গেইলে [[:en:Marlon Samuels|মাৰ্ল'ন ছেমুৱেল্‌ছ]]ৰ সৈতে দ্বিতীয় উইকেটত ৩৭২ ৰাণৰ যুটী গঢ়ে আৰু ই এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ কোনো ইনিংছৰ যিকোনো উইকেটৰ যুটীৰ সৰ্বাধিক ৰাণ। ''<ref>{{cite web |title=Highest partnership ever for Chris Gayle and Marlon Samuels |url=http://stats.espncricinfo.com/momentum-one-day-cup-2014-15/content/records/283574.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=24 February 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match16}} ২৫ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৩:৩০ ({{tooltip|AEST|Australian Eastern Standard Time (UTC+10:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = ২৭৮/৯ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২৭৯/৮ (৪৯.২ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Shaiman Anwar|শ্বাইমন আনৱাৰ]] ১০৬ (৮৩) | wickets1 = [[:en:Paul Stirling|প'ল ষ্টাৰ্লিং]] ২/২৭ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Gary Wilson (cricketer)|গেৰী উইলছন]] ৮০ (৬৯) | wickets2 = [[:en:Amjad Javed|আমজাদ জাভেদ]] ৩/৬০ (১০ অ'ভাৰ) | result = আয়াৰলেণ্ড ২ উইকেটত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656429.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Brisbane Cricket Ground|ব্ৰিছবে'ন ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[:en:Brisbane|ব্ৰিছবে'ন]] | umpires = [[:en:Michael Gough (cricketer)|মাইকেল গফ]] (ইংলেণ্ড) আৰু [[:en:Nigel Llong|নাইজেল লং]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[:en:Gary Wilson (cricketer)|গেৰী উইলছন]] (আয়াৰলেণ্ড) | toss = আয়াৰলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = [[:en:Shaiman Anwar|শ্বাইমন আনৱাৰ]] বিশ্বকাপত শতৰাণ কৰা সংযুক্ত আৰব আমিৰাতৰ প্ৰথমজন খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="IrevsUAE">{{cite news |title=Wilson, K O'Brien seal tense win |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/838183.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=25 February 2015 |accessdate=25 February 2015 }}</ref> * ''[[:en:Shaiman Anwar|শ্বাইমন আনৱাৰ]] আৰু [[:en:Amjad Javed|আমজাদ জাভেদে]] সপ্তম উইকেটৰ যুটীত বিশ্বকাপৰ সৰ্বাধিক ১০৭ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে।<ref name="IrevsUAE"/> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match19}} ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ৪০৮/৫ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ১৫১ (৩৩.১ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:AB de Villiers|এবি ডেভিলিয়াৰ্ছ]] ১৬২* (৬৬) | wickets1 = [[:en:Chris Gayle|ক্ৰিছ গেইল]] ২/২১ (৪ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Jason Holder|জেছন হ'ল্ডাৰ]] ৫৬ (৪৮) | wickets2 = [[:en:Imran Tahir|ইমৰাণ তাহিৰ]] ৫/৪৫ (১০ অ'ভাৰ) | result = দক্ষিণ আফ্ৰিকা ২৫৭ ৰাণত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656435.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Sydney Cricket Ground|ছিডনী ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[:en:Sydney|ছিডনী]] | umpires = [[:en:Steve Davis (umpire)|ষ্টিভ ডেভিছ]] (অষ্ট্ৰেলি্য়া) আৰু [[:en:Ian Gould|ইয়ান গ'ল্ড]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[:en:AB de Villiers|এবি ডেভিলিয়াৰ্ছ]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) | toss = দক্ষিণ আফ্ৰিকাই টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = [[:en:AB de Villiers|এবি ডেভিলিয়াৰ্ছে]] এদিনীয়া ক্ৰিকেটৰ দ্ৰুততম (৬৪ বলত) ১৫০ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে। ''<ref>{{cite web |title=De Villiers 162* off 66, WI 151 all out |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/839693.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=27 February 2015 }}</ref> *''ৰাণৰ হিচাপত এই বিজয় (২৫৭ ৰাণৰ) যুটীয়াভাৱে বিশ্বকাপৰ ইতিহাসৰ বৃহত্তম বিজয়। ''<ref>{{cite web |title=15 overs, 222 runs |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/840037.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=27 February 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match21}} ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AWST|Australian Western Standard Time (UTC+08:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ১০২ (৩১.৩ অ'ভাৰ) | score2 = ১০৪/১ (১৮.৫ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Shaiman Anwar|শ্বাইমন আনৱাৰ]] ৩৫ (৪৯) | wickets1 = [[ৰবিচন্দ্ৰন অশ্বিন]] ৪/২৫ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[ৰোহিত শৰ্মা]] ৫৭* (৫৫) | wickets2 = [[:en:Mohammad Naveed|মহম্মদ নাভীদ]] ১/৩৫ (৫ অ'ভাৰ) | result = ভাৰত ৯ উইকেটত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656439.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:WACA Ground|WACA গ্ৰাউণ্ড]], [[:en:Perth|পাৰ্থ]] | umpires = [[:en:Billy Bowden|বিলী বাউডেন]] (নিউজিলেণ্ড) আৰু [[:en:Michael Gough (cricketer)|মাইকেল গফ]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[ৰবিচন্দ্ৰন অশ্বিন]] (ভাৰত) | toss = সংযুক্ত আৰব এমিৰেটে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match23}} ১ মাৰ্চ | time = ১৩:৩০ ({{tooltip|AEST|Australian Eastern Standard Time (UTC+10:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = ২৩৫/৭ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২১৫ (৪৯.৪ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Misbah-ul-Haq|মিছবাহ-উল-হক]] ৭৩ (১২১) | wickets1 = [[:en:Tendai Chatara|টেণ্ডাই চাতাৰা]] ৩/৩৫ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Brendan Taylor|ব্ৰেণ্ডন টেইলৰ]] ৫০ (৭২) | wickets2 = [[:en:Mohammad Irfan|মহম্মদ ইৰফান]] ৪/৩০ (১০ অ'ভাৰ) | result = পাকিস্তান ২০ ৰাণত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656443.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Brisbane Cricket Ground|ব্ৰিছবে'ন ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[:en:Brisbane|ব্ৰিছবে'ন]] | umpires = [[:en:Richard Kettleborough|ৰিচাৰ্ড কেট্‌লব'ৰ']] (ইংলেণ্ড) আৰু [[:en:Joel Wilson (umpire)|জোৱেল উইলছন]] (ৱেষ্ট ইণ্ডিজ) | motm = [[:en:Wahab Riaz। ৱাহাব ৰিয়াজ]] (পাকিস্তান) | toss = পাকিস্তানে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = বিশ্বকাপৰ এখন খেলত ৫০ ৰাণ আৰু ৪টা উইকেট লোৱা [[:en:Wahab Riaz|ৱাহাব ৰিয়াজ]] প্ৰথমজন পাকিস্তানৰ খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Pak-Zim">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31681255|title=Cricket World Cup: Pakistan beat Zimbabwe to keep hopes alive|publisher=BBC Sport|date=1 March 2015|accessdate=1 March 2015}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match24}} ৩ মাৰ্চ | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = ৪১১/৪ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২১০ (৪৫ আ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Hashim Amla|হাছিম আমলা]] ১৫৯ (১২৮)<br/>[[:en:Faf du Plessis|ফাফ ডুপ্লেছি]] ১০৯ (১০৯) | wickets1 = [[:en:Andrew McBrine|এন্দ্ৰিউ মেকব্ৰাইন]] ২/৬৩ (১০ আ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Andrew Balbirnie|এন্দ্ৰিউ বলব্ৰাইন]] ৫৮ (৭১) | wickets2 = [[:en:Kyle Abbott (cricketer)|কাইল এবট]] ৪/২১ (৮ অ'ভাৰ) | result = দক্ষিণ আফ্ৰিকা ২০১ ৰাণত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656445.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Manuka Oval|মানুকা অ'ভেল]], [[:en:Canberra|কেনবেৰা]] | umpires = [[:en:Steve Davis (umpire)|ষ্টিভ ডেভিছ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) আৰু [[:en:Ranmore Martinesz|ৰণম'ৰ মাৰ্টিনেছ]] (শ্ৰীলংকা) | motm = [[:en:Hashim Amla|হাছিম আমলা]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) | toss = দক্ষিণ আফ্ৰিকাই টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = দুখন ক্ৰমাগত এদিনীয়া ক্ৰিকেট খেলত ৪০০ ৰাণ কৰা দক্ষিণ আফ্ৰিকা প্ৰথমটো দল হিচাপে পৰিগণিত হয়। বিশ্বকাপ ক্ৰিকেটৰ এটা ইনিংছত দক্ষিণ আফ্ৰিকাই দ্বিতীয় সৰ্বাধিক ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে।<ref>{{cite news |title=Amla fastest to 20 ODI tons |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/842419.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=3 March 2015 |accessdate=3 March 2015 }}</ref>'' *''দ্বিতীয় উইকেটৰ যুটীত এদিনীয়া ক্ৰিকেটত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সৰ্বাধিক ২৪৭ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰে [[:en:Hashim Amla|হাছিম আমলা]] আৰু [[:en:Faf du Plessis|ফাফ ডুপ্লেছিয়ে]]।<ref name="SA-Irl">{{cite web|url=http://www.bbc.com/sport/0/cricket/31707106|title=Cricket World Cup: South Africa beat Ireland by 201 runs|publisher=BBC Sport|date=3 March 2015|accessdate=3 March 2015}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match25}} ৪ মাৰ্চ | time = ১৪:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = ৩৩৯/৬ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২১০/৮ (৫০ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Ahmed Shehzad|আহমেদ শ্বেহজাদ]] ৯৩ (১০৫) | wickets1 = [[:en:Manjula Guruge|মঞ্জুলা গুৰুগে]] ৪/৫৬ (৮ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Shaiman Anwar|শ্বাইমন আনৱাৰ]] ৬২ (৮৮) | wickets2 = [[:en:Shahid Afridi|শ্বাহিদ আফ্ৰিদি]] ২/৩৫ (১০ অ'ভাৰ) | result = পাকিস্তান ১২৯ ৰাণত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656447.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:McLean Park|মেকলীন পাৰ্ক]], [[:en:Napier, New Zealand|নেপিয়েৰ]] | umpires = [[:en:Johan Cloete|জোহান ক্লোৱেট]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) আৰু [[:en:S. Ravi (umpire)|এচ ৰবি]] (ভাৰত) | motm = [[:en:Ahmed Shehzad|আহমেদ শ্বেহজাদ]] (পাকিস্তান) | toss = সংযুক্ত আৰব এমিৰেটে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = এদিনীয়া ক্ৰিকেটত ৮০০০ ৰাণ সংগ্ৰহ কৰা [[:en:Shahid Afridi|শ্বাহিদ আফ্ৰিদি]] পাকিস্তানৰ চতুৰ্থ খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite news |title=Afridi's 8000, and Misbah's quick fifties |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/842825.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=4 March 2015 |accessdate=4 March 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match28}} ৬ মাৰ্চ | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AWST|Australian Western Standard Time (UTC+08:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ১৮২ (৪৪.২ অ'ভাৰ) | score2 = ১৮৫/৬ (৩৯.১ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Jason Holder|জেছন হ'ল্ডাৰ]] ৫৭ (৬৪) | wickets1 = [[মহম্মদ শ্বামি]] ৩/৩৫ (৮ অ'ভাৰ) | runs2 = [[মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি]] ৪৫* (৫৬) | wickets2 = [[:en:Jerome Taylor|জেৰ'ম টেইলৰ]] ২/৩৩ (৮ অ'ভাৰ) | result = ভাৰত ৪ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:WACA Ground|WACA গ্ৰাউণ্ড]], [[:en:Perth|পাৰ্থ]] | umpires = [[:en:Kumar Dharmasena|কুমাৰ ধৰ্মসেনা]] (শ্ৰীলংকা) আৰু [[:en:Nigel Llong|নাইজেল লং]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[মহম্মদ শ্বামি]] (ভাৰত) | toss = ৱেষ্ট ইণ্ডিজে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = <span style="color:green">এইখন খেলত জয়লাভ কৰাৰ লগে লগে ভাৰতে কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত স্থান সুনিশ্চিত কৰে। </span><ref>{{cite web|url= http://www.theguardian.com/sport/2015/mar/06/india-west-indies-cricket-world-cup-match-report| title=India defeat West Indies to reach the Cricket World Cup quarter-finals|publisher=The Guardian|date=6 March 2015|accessdate=6 March 2015}}</ref> *''বিশ্বকাপত ভাৰতৰ এয়া ক্ৰমাগত অষ্টম বিজয়। ইয়াৰ আগতেও ভাৰতে বিশ্বকাপত ক্ৰমাগত সৰ্বাধিক ৮খন খেলত জয়লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Dhoni, bowlers extend World Cup streak |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/843961.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=6 March 2015 |accessdate=6 March 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match29}} ৭ মাৰ্চ | time = ১৪:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = ২২২ (৪৬.৪ অ'ভাৰ) | score2 = ২০২ (৩৩.৩ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Misbah-ul-Haq|মিছবাহ-উল-হক]] ৫৬ (৮৬) | wickets1 = [[:en:Dale Steyn|ডেল ষ্টেইন]] ৩/৩০ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:AB de Villiers|এবি ডেভিলিয়াৰ্ছ]] ৭৭ (৫৮) | wickets2 = [[:en:Rahat Ali|ৰাহত আলি]] ৩/৪০ (৮ অ'ভাৰ) | result = পাকিস্তান ২৯ ৰাণত বিজয়ী। ([[ডাকৱৰ্থ/লুইছ পদ্ধতি|ডি/এল পদ্ধতি]]) | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656455.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Eden Park|ইডেন পাৰ্ক]], [[:en:Auckland|অকলেণ্ড]] | umpires = [[:en:Richard Kettleborough|ৰিচাৰ্ড কেট্‌লব'ৰ']] (ইংলেণ্ড) আৰু [[:en:Bruce Oxenford|ব্ৰুচ অক্সেনফ'ৰ্ড]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[:en:Sarfraz Ahmed|ছৰফৰাজ আহমেদ]] (পাকিস্তান) | toss = দক্ষিণ আফ্ৰিকাই টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = খেলৰ মধ্যভাগত হোৱা বৰষুণৰ বাবে খেলখন ৪৭ অ'ভাৰলৈ হ্ৰাস কৰা হয় আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাক ২৩২ ৰাণৰ লক্ষ্য নিৰ্দ্ধাৰণ কৰি দিয়া হয়। | notes = বিশ্বকাপত প্ৰথমবাৰৰ বাবে পাকিস্তানে দক্ষিণ আফ্ৰিকাক পৰাস্ত কৰে। {{citation needed|date=March 2015}} }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match30}} ৭ মাৰ্চ | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score1 = ৩৩১/৮ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ৩২৬ (৪৯.৩ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Ed Joyce|এড জইচ]] ১১২ (১০৩) | wickets1 = [[:en:Tendai Chatara|টেণ্ডাই চাতাৰা]] ৩/৬১ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Brendan Taylor|ব্ৰেণ্ডন টেইলৰ]] ১২১ (৯১) | wickets2 = [[:en:Alex Cusack|এলেক্স কুছেক]] ৪/৩২ (৯.৩ অ'ভাৰ) | result = আয়াৰলেণ্ড ৫ ৰাণত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656457.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Bellerive Oval|বেলেৰিভ অ'ভেল]], [[:en:Hobart|হ'বাৰ্ট]] | umpires = [[:en:Ruchira Palliyaguruge|ৰুচিয়া পালিয়াগুৰুগে]] (শ্ৰীলংকা) আৰু [[:en:Paul Reiffel|পল ৰীফেল]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[:en:Ed Joyce|এড জইচ]] (আয়াৰলেণ্ড) | toss = জিম্বাবৱেই টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = <span style="color:red">এইখন খেলৰ ফলাফলৰ লগে লগে জিম্বাবৱে আৰু সংযুক্ত আৰব এমিৰেটৰ কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলৰ পথ ৰুদ্ধ হয়। </span><ref>{{cite web|first=Andrew|last=Drummond|url=https://au.sports.yahoo.com/cricket/news/article/-/26550312/ireland-beat-zimbabwe-by-five-runs/|title=Ireland beat Zimbabwe by five runs|publisher=Yahoo Sports Australia|date=7 March 2015|accessdate=7 March 2015|archivedate=7 March 2015|archiveurl=https://archive.is/20150307173143/https://au.sports.yahoo.com/cricket/news/article/-/26550312/ireland-beat-zimbabwe-by-five-runs/|deadurl=yes}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match34}} ১০ মাৰ্চ | time = ১৪:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ২৫৯ (৪৯ অ'ভাৰ) | score2 = ২৬০/২ (৩৬.৫ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Niall O'Brien (cricketer)|নাইল অ'ব্ৰাইন]] ৭৫ (৭৫) | wickets1 = [[মহম্মদ শ্বামি]] ৩/৪১ (৯ অ'ভাৰ) | runs2 = [[শিখৰ ধৱন]] ১০০ (৮৫) | wickets2 = [[:en:Stuart Thompson|ষ্টুৱাৰ্ট থম্পছন]] ২/৪৫ (৬ অ'ভাৰ) | result = ভাৰত ৮ উইকেটত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656465.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Seddon Park|ছেদ্দন পাৰ্ক]], [[হেমিল্টন]] | umpires = [[:en:Kumar Dharmasena|কুমাৰ ধৰ্মসেনা]] (শ্ৰীলংকা) আৰু [[:en:Richard Kettleborough|ৰিচাৰ্ড ইলিংৱৰ্থ]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[শিখৰ ধৱন]] (ভাৰত) | toss = আয়াৰলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = এই খেলৰ ফলাফলৰ লগে লগে পুল এত ভাৰতে শীৰ্ষস্থান লাভ কৰাটো নিশ্চিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31811867| title=Cricket World Cup 2015: Ireland dealt qualification blow by India|publisher=BBC Sport|date=10 March 2015|accessdate=10 March 2015}}</ref> *''বিশ্বকাপত একেলেথাৰিয়ে ভাৰতৰ বিজয় ৯খন খেললৈ বৃদ্ধি হয় (ভাৰতৰ সৰ্বাধিক আৰু বিশ্বকাপৰ দইতীয় সৰ্বাধিক)।<ref>{{cite news |title=Ashwin, Dhawan make it nine in a row |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/846849.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=6 March 2015 |accessdate=10 March 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match36}} ১২ মাৰ্চ | time = ১৪:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = ৩৪১/৬ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ১৯৫ (৪৭.৩ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:AB de Villiers|এ বি ডেভিলিয়াৰ্ছ]] ৯৯ (৮২) | wickets1 = [[:en:Mohammad Naveed|মহম্মদ নাভীদ]] ৩/৬৩ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Swapnil Patil|স্বপ্নিল পাটিল]] ৫৭* (১০০) | wickets2 = [[:en:AB de Villiers|এ বি ডেভিলিয়াৰ্ছ]] ২/১৫ (৩ অ'ভাৰ) | result = দক্ষিণ আফ্ৰিকা ১৪৬ ৰাণত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656469.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Wellington Regional Stadium|ৱেলিংটন ৰিজিঅ'নেল ষ্টেডিয়াম]], [[ৱেলিংটন]] | umpires = [[:en:Steve Davis (umpire)|ষ্টিভ ডেভিছ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) আৰু [[:en:Rod Tucker|ৰড টাকাৰ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[:en:AB de Villiers|এ বি ডেভিলিয়াৰ্ছ]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) | toss = সংযুক্ত আৰব এমিৰেটে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = [[:en:AB de Villiers|এ বি ডেভিলিয়াৰ্ছ]]ৰ এখন বিশ্বকাপত সৰ্বাধিক ছয় (২০) আৰু বিশ্বকাপত সৰ্বাধিক ছয় (৩৬)।<ref>{{cite news |title=Anwar's record and de Villiers' sixes |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/848297.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=12 March 2015 |accessdate=12 March 2015 }}</ref> *''<span style="color:green">দক্ষিণ আফ্ৰিকাই কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেললৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে। </span><ref>{{cite news |title=Cricket World Cup 2015: South Africa ease into quarter-finals |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31846582 |work=BBC Sport |publisher=BBC Sport |date=12 March 2015 |accessdate=12 March 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match39}} ১৪ মাৰ্চ | time = ১৪:00 ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|ZIM}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ২৮৭ (৪৮.৫ অ’ভাৰ) | score2 = ২৮৮/৪ (৪৮.৮ অ’ভাৰ) | runs1 = [[:en:Brendan Taylor|ব্ৰেণ্ডণ টেইলৰ]] ১৩৮ (১১০) | wickets1 = [[উমেশ যাদৱ]] ৩/৪৩ (৯.৫ অ’ভাৰ) | runs2 = [[সুৰেশ ৰাইনা]] ১১০[[অপৰাজিত|*]] (১০৪) | wickets2 = [[:en:Tinashe Panyangara|টিনাচে পানয়াংগাৰা]] ২/৫৩ (৮.৪ অ’ভাৰ) | result = ভাৰত ৬ উইকেটত বিজয়ী। | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656475.html স্ক’ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Eden Park|ইডেন পাৰ্ক]], [[:en:Auckland|অকলেণ্ড]] | umpires = [[:en:Chris Gaffaney|ক্ৰিছ গফানী]] (নিউজিলেণ্ড) আৰু [[:en:Bruce Oxenford|ব্ৰুচ অক্সেনফ'ৰ্ড]] (আষ্ট্ৰেলিয়া) | motm = [[সুৰেশ ৰাইনা]] (ভাৰত) | toss = ভাৰতে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = বিশ্বকাপত ভাৰতৰ ৫ম উইকেটৰ যুটীত সৰ্বাধিক ৰাণ - [[সুৰেশ ৰাইনা]] আৰু [[মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি]] (১৯৬*) }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match41}} ১৫ মাৰ্চ | time = ১১:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ১৭৫ (৪৭.৪ অ'ভাৰ) | score2 = ১৭৬/৪ (৩০.৩ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Nasir Aziz|নাচিৰ আজিজ]] ৬০ (৮৬) | wickets1 = [[:en:Jason Holder|জেচন হ'ল্ডাৰ]] ৪/২৭ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Johnson Charles|জনচন চাৰ্লচ]] ৫৫ (৪০) | wickets2 = [[:en:Amjad Javed|আমজাদ জাভেদ]] ২/২৯ (৮ অ'ভাৰ) | result = ৱেষ্ট ইণ্ডিজ ৬ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656479.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:McLean Park|মেকলীন পাৰ্ক]], [[:en:Napier, New Zealand|নেপিয়েৰ]] | umpires = [[:en:Aleem Dar|আলীম দাৰ]] (পাকিস্তান) আৰু [[:en:Ranmore Martinesz|ৰণম'ৰ মাৰ্টিনেছ]] (শ্ৰীলংকা) | motm = [[:en:Jason Holder|জেচন হ'ল্ডাৰ]] (ভাৰত) | toss = ৱেষ্ট ইণ্ডিজে টছত জিকি প্ৰথমে ফিল্ডিং কৰে। | rain = | notes = কোনো এখন বিশ্বকাপত কোনো সহযোগী দেশৰ খেলুৱৈৰ সৰ্বাধিক মুঠ ৰাণ - [[:en:Shaiman Anwar|শ্বাইমন আনৱাৰ]] (সংযুক্ত আৰব আমিৰাত) *''বিশ্বকাপৰ সপ্তম উইকেটত সৰ্বাধিক ৰাণৰ যুটী আৰু কোনো টেষ্ট খেলা দেশৰ বিৰুদ্ধে যিকোনো উইকেটৰ যুটীত সংযুক্ত আৰব আমিৰাতৰ সৰ্বাধিক ৰাণ - [[:en:Amjad Javed|আমজাদ জাভেদ]] আৰু [[:en:Nasir Aziz|নাচিৰ আজিজ]] (১০৭)<ref>{{cite news |title=WI in quarter-final barring Adelaide tie |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/850289.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=15 March 2015 |accessdate=15 March 2015 }}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = {{anchor|match42}} ১৫ মাৰ্চ | time = ১৪:০০ ({{tooltip|ACDT|Australian Central Daylight Time (UTC+10:30)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = ২৩৭ (৫০ অ'ভাৰ) | score2 = ২৪১/৩ (৪৬.১ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:William Porterfield|উইলিয়াম প'ৰ্টাৰফিল্ড]] ১০৭ (১৩১) | wickets1 = [[:en:Wahab Riaz|ৱাহাব ৰিয়াজ]] ৩/৫৪ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Sarfraz Ahmed|চৰফৰাজ আহমেদ]] ১০১* (১২৪) | wickets2 = [[:en:Alex Cusack|এলেক্স কুচেক]] ১/৪৩ (১০ অ'ভাৰ) | result = পাকিস্তান ৭ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656481.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Adelaide Oval|এডিলেইড অ'ভেল]], [[:en:Adelaide|এডিলেইড]] | umpires = [[:en:Marais Erasmus|মাৰাইচ ইৰাচমাচ]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) আৰু [[:en:Ruchira Palliyaguruge|ৰুচিৰা পাল্লিয়াগুৰুগে]] (শ্ৰীলংকা) | motm = [[:en:Sarfraz Ahmed|চৰফৰাজ আহমেদ]] (পাকিস্তান) | toss = আয়াৰলেণ্ডে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = <span style="color:green">এই খেলৰ ফলাফলৰ লগে লগে পাকিস্তান আৰু ৱেষ্ট ইণ্ডিজে কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেললৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে। </span> *''<span style="color:red">এই খেলৰ ফলাফলৰ লগে লগে আয়াৰলেণ্ডৰ কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলৰ পথ ৰুদ্ধ হয়। </span> *''বিশ্বকাপৰ খেলত শতৰাণ কৰা পাকিস্তানৰ প্ৰথম উইকেটৰক্ষক বেট্‌ছমেন হিচাপে পৰিগণিত হয় [[চৰফৰাজ আহমেদ]]।<ref>{{cite news |title=First World Cup ton by Pakistan wicketkeeper |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/850865.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=15 March 2015 |accessdate=15 March 2015 }}</ref> }} {{hidden end}} ==নক্‌-আউট পৰ্ব== {{2015 Cricket World Cup knockout stage bracket}} ===কোৱাৰ্টাৰ-ফাইনেল=== {{Limited overs matches | date = {{anchor|match43}} ১৮ মাৰ্চ | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|SRI}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = ১৩৩ (৩৭.২ অ'ভাৰ) | score2 = ১৩৪/১ (১৮ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]] ৪৫ (৯৬) | wickets1 = [[:en:Imran Tahir|ইমৰাণ তাহিৰ]] ৪/২৬ (৮.২ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Quinton de Kock|কুইণ্টন ডি কক]] ৭৮ [[অপৰাজিত|*]] (৫৭) | wickets2 = [[:en:Lasith Malinga|লাচিথ মালিংগা]] ১/৪৩ (৬ অ'ভাৰ) | venue = [[:en:Sydney Cricket Ground|ছিডনী ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[ছিডনী]] | toss = শ্ৰীলংকাই টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | motm = [[:en:Imran Tahir|ইমৰাণ তাহিৰ]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) | umpires = [[:en:Nigel Llong|নাইজেল লং]] (ইংলেণ্ড) আৰু [[:en:Rod Tucker|ৰড টাকাৰ]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656483.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | result = দক্ষিণ আফ্ৰিকা ৯ উইকেটত বিজয়ী। | rain = | notes = [[:en:Tharindu Kaushal|থাৰিন্দু কৌশল]]ৰ (শ্ৰীলংকা)ৰ এদিনীয়া অভিষেক। আনহাতে শ্ৰীলংকাৰে [[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]] আৰু [[:en:Mahela Jayawardene|মাহেলা জয়াৱৰ্দেনে]]ৰ অন্তিম এদিনীয়া আন্তৰ্জাতিক খেল। '' *''বিশ্বকাপত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খেলুৱৈৰ প্ৰথম হেট্ৰিক। [[:en:JP Duminy|জে পি ডুমিনী]]য়ে দুটা অ'ভাৰত একেলেথাৰিয়ে [[:en:Angelo Mathews|এঞ্জেল' মেথিউজ]], [[:en:Nuwan Kulasekara|নুৱান কুলাচেকেৰা]] আৰু [[:en:Tharindu Kaushal|থাৰিন্দু কৌশল]]ৰ উইকেট লৈ এই কৃতিত্ব লাভ কৰে।<ref>{{cite web| url= http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/239238-jp-duminy-becomes-first-south-african-to-claim-world-cup-hat-trick| title= JP Duminy Becomes First South African to Claim World Cup Hat-Trick| publisher= NDTV| accessdate= 18 March 2015| archivedate= 4 March 2016| archiveurl= https://web.archive.org/web/20160304033137/http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/239238-jp-duminy-becomes-first-south-african-to-claim-world-cup-hat-trick| deadurl= yes}}</ref> *''বিশ্বকাপৰ কোনো নক আউট খেলত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ প্ৰথম জয়লাভ।<ref>{{cite web |url=http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/239222-icc-world-cup-2015-live-cricket-score-south-africa-vs-sri-lanka |title=South Africa beat Sri Lanka for their first-ever World Cup knockout win |publisher=NDTV |accessdate=18 March 2015 |archivedate=18 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150318102712/http://sports.ndtv.com/icc-cricket-world-cup-2015/news/239222-icc-world-cup-2015-live-cricket-score-south-africa-vs-sri-lanka |deadurl=yes }}</ref> *''বিশ্বকাপৰ ইতিহাসৰ নক আউট পৰ্যায়ৰ আটাইতকৈ চুটি খেল।<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/851553.html |title=SA v SL (Scorecard and ball-by-ball details) |publisher=[[ESPN]] |accessdate=18 March 2015 }}</ref> }} {{Limited overs matches | date = {{anchor|match44}} ১৯ মাৰ্চ | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = ৩০২/৬ (৫০ অ’ভাৰ) | score2 = ১৯৩ (৪৫ অ’ভাৰ) | runs1 = [[ৰোহিত শৰ্মা]] ১৩৭ (১২৬) | wickets1 = [[:en:Taskin Ahmed|তাস্কিন আহমেদ]] ৩/৬৯ (১০ অ’ভাৰ) | runs2 = [[:en:Nasir Hossain|নাচিৰ হুছেইন]] ৩৫ (৩৪) | wickets2 = [[উমেশ যাদৱ]] ৪/৩১ (9 অ’ভাৰ) | result = ভাৰত ১০৯ ৰাণত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656485.html স্ক’ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Melbourne Cricket Ground|মেলব'ৰ্ণ ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[মেলব'ৰ্ণ]] | umpires = [[:en:Aleem Dar|আলীম দাৰ]] (পাকিস্তান) আৰু [[:en:Ian Gould|ইয়ান গ'ল্ড]] (ইংলেণ্ড) | motm = [[ৰোহিত শৰ্মা]] (ভাৰত) | toss = ভাৰতে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = ভাৰতৰ অধিনায়ক হিচাপে [[মহেন্দ্ৰ সিং ধোনি]]ৰ এইয়া আছিল ১০০তম জয়।<ref>{{cite web|url= http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31948172|title=India beat Bangladesh to reach Cricket World Cup semi-finals|publisher=BBC Sport|date=19 March 2015|accessdate=19 March 2015}}</ref> *''ভাৰতে ক্ৰমাগত সাতখন খেলত বিপক্ষৰ আটাইকেটা উইকেট দখল কৰে; বিশ্বকাপৰ অভিলেখ।<ref>{{cite web|url= http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/852667.html|title=India 11, Dhoni 100|publisher=ESPN Cricinfo|date=19 March 2015|accessdate=19 March 2015}}</ref> *''কেইটামান বিতৰ্কিত সিদ্ধান্তৰ বাবে আম্পায়াৰদ্বয় সমালোচনাৰ সন্মুখীন হয়।<ref>{{cite news |title=Responsible Rohit sees off Bangladesh threat |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/852251.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=19 March 2015 |accessdate=19 March 2015 }}</ref><ref>{{cite news |title=World Cup 2015: Protests in Bangladesh over 'biased' umpiring |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/icc-world-cup-2015/top-stories/World-Cup-2015-Protests-in-Bangladesh-over-biased-umpiring/articleshow/46624112.cms |work=[[Agence France-Presse|AFP]] |date=19 March 2015 |accessdate=19 March 2015 }}</ref> [[আই চি চি]]ৰ অধ্যক্ষ [[:en:Mustafa Kamal (politician)|মুস্তাফা কমালে]] কয় যে আম্পায়াৰৰ এই সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে বাংলাদেশে আই চি চিৰ ব'ৰ্ড মিটিঙত আপীল কৰিব।<ref>{{cite news |title=Bangladesh to challenge umpires’ decision |url=http://bdnews24.com/cricket/2015/03/19/bangladesh-to-challenge-umpires-decision |work=[[bdnews24.com]] |date=19 March 2015 |accessdate=19 March 2015 }}</ref> *''মন্থৰ অ'ভাৰ ৰেটৰ বাবে বাংলাদেশৰ অধিনায়ক [[:en:Mashrafe Mortaza|মাশ্ৰাফী ম'ৰ্টাজা]] এখন এদিনীয়াৰপৰা নিলম্বিত হয় আৰু মেচ ফীৰ ৪০% জৰিমণা দিবলগীয়া হয়। বাংলাদেশৰ আনসকল খেলুৱৈয়ো মেচ ফীৰ ২০% জৰিমণা ভৰে।<ref>{{cite news |title=Responsible Rohit sees off Bangladesh threat |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/852251.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=19 March 2015 |accessdate=19 March 2015 }}</ref> }} {{Limited overs matches | date = {{anchor|match45}} ২০ মাৰ্চ | daynight = yes | time = ১৪:০০ ({{tooltip|ACDT|Australian Central Daylight Time (UTC+10:30)}}) | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ২১৩ (৪৯.৫ অ'ভাৰ) | score2 = ২১৬/৪ (৩৩.৫ অ'ভাৰ) | runs1 = [[:en:Haris Sohail|হৰিছ ছ'হেইল]] ৪১ (৫৭) | wickets1 = [[:en:Josh Hazlewood|জশ্ব হেজ্‌লউড]] ৪/৩৫ (১০ অ'ভাৰ) | runs2 = [[:en:Steve Smith (cricketer, born 1989)|ষ্টীভ স্মিথ]] ৬৫ (৬৯) | wickets2 = [[:en:Wahab Riaz|ৱাহাব ৰিয়াজ]] ২/৫৪ (৯ অ'ভাৰ) | result = অষ্ট্ৰেলিয়া ৬ উইকেটত বিজয়ী | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656487.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | venue = [[:en:Adelaide Oval|এডিলেইড অ'ভেল]], [[:en:Adelaide|এডিলেইড]] | umpires = [[:en:Kumar Dharmasena|কুমাৰ ধৰ্মসেনা]] (শ্ৰীলংকা) আৰু [[:en:Marais Erasmus|মাৰাই ইৰাছমাছ]] (দক্ষিণ আফ্ৰিকা) | motm = [[:en:Josh Hazlewood|জশ্ব হেজ্‌লউড]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) | toss = পাকিস্তানে টছত জিকি প্ৰথমে বেটিং কৰে। | rain = | notes = পাকিস্তানৰ [[:en:Shahid Afridi|শ্বাহিদ আফ্ৰিদি]] আৰু [[:en:Misbah-ul-Haq|মিছবাহ-উল-হক]]ৰ অন্তিম এদিনীয়া আন্তৰ্জাতিক।<ref>{{cite news |title=Smith, Hazlewood book semi-final berth |url=http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/852819.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=20 March 2015 |accessdate=20 March 2015 }}</ref> * ''খেলৰ মধ্যভাগত কৰা মৌখিক সংঘৰ্ষৰ বাবে পাকিস্তানৰ [[:en:Wahab Riaz|ৱাহাব ৰিয়াজ]]ক মেচ ফীৰ ৫০% আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ [[:en:Shane Watson|শ্বেন ৱাটছন]]ক মেচ ফীৰ ১৫% জৰিমণা বিহা হয়।<ref>{{cite news |title=Cricket World Cup 2015: Wahab Riaz and Shane Watson punished |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/31999085 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=21 March 2015 |accessdate=21 March 2015 }}</ref> }} {{Limited overs matches | date = {{anchor|match46}} ২১ মাৰ্চ | time = ১৪:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|NZL}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | score2 = | runs1 = | wickets1 = | runs2 = | wickets2 = | venue = [[:en:Wellington Regional Stadium|ৱেলিংটন ৰিজিঅ'নেল ষ্টেডিয়াম]], [[ৱেলিংটন]] | toss = | motm = | umpires = [[:en:Bruce Oxenford|ব্ৰুচ অক্সেনফ'ৰ্ড]] (অষ্ট্ৰেলিয়া) আৰু [[:en:Richard Kettleborough|ৰিচাৰ্ড কেট্‌লব'ৰ']] (ইংৱলেণ্ড) | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656489.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | result = চতুৰ্থ কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেল }} ===ছেমি-ফাইনেল=== {{Limited overs matches | date = {{anchor|match47}} ২৪ মাৰ্চ | time = ১৪:০০ ({{tooltip|NZDT|New Zealand Daylight Time (UTC+13:00)}}) | daynight = yes | team1 = চতুৰ্থ কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলৰ বিজয়ী | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = | score2 = | runs1 = | wickets1 = | runs2 = | wickets2 = | venue = [[:en:Eden Park|ইদেন পাৰ্ক]], [[অকলেণ্ড]] | toss = | motm = | umpires = | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656491.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | result = প্ৰথম ছেমি ফাইনেল | notes = }} {{Limited overs matches | date = {{anchor|match48}} ২৬ মাৰ্চ | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = তৃতীয় কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলৰ বিজয়ী | score1 = | score2 = | runs1 = | wickets1 = | runs2 = | wickets2 = | venue = [[:en:Sydney Cricket Ground|ছিডনী ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[ছিডনী]] | toss = | motm = | umpires = | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656493.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | result = দ্বিতীয় ছেমি ফাইনেল | notes = }} ===ফাইনেল=== {{Limited overs matches | date = {{anchor|match49}} ২৯ মাৰ্চ | time = ১৪:৩০ ({{tooltip|AEDT|Australian Eastern Daylight Time (UTC+11:00)}}) | daynight = yes | team1 = প্ৰথম ছেমি ফাইনেলৰ বিজয়ী | team2 = দ্বিতীয় ছেমি ফাইনেলৰ বিজয়ী | score1 = | score2 = | runs1 = | wickets1 = | runs2 = | wickets2 = | venue = [[:en:Melbourne Cricket Ground|মেলব'ৰ্ণ ক্ৰিকেট গ্ৰাউণ্ড]], [[মেলব'ৰ্ণ]] | toss = | motm = | umpires = | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656495.html স্ক'ৰকাৰ্ড] | result = ফাইনেল }} ==পৰিসংখ্যা== {{main|:en:List of 2015 Cricket World Cup statistics}} === সৰ্বাধিক ৰাণ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! class="unsortable"|খেলুৱৈ ! দল ! {{Tooltip|খেল|মুঠ খেল}} ! {{Tooltip|ইনিংছ|মুঠ ইনিংছ}} ! ৰাণ ! {{Tooltip|গড়|গড় ৰাণ}} ! {{Tooltip|SR|ষ্ট্ৰাইক ৰে'ট}} ! {{Tooltip|HS|সৰ্বোচ্চ স্ক'ৰ}} ! {{Tooltip|১০০|শতৰাণ}} ! {{Tooltip|৫০|অৰ্ধশতৰাণ}} ! {{Tooltip|৪|মুঠ বাউণ্ডেৰী}} ! {{Tooltip|৬|মুঠ অ'ভাৰ বাউণ্ডেৰী}} |- |style="text-align:left"|'''[[:en:Kumar Sangakkara|কুমাৰ ছাংগাক্কাৰা]]''' |style="text-align:left"|'''{{cr|SRI}}''' |'''৭'''||'''৭'''||'''৫৪১'''||'''১০৮.২০'''||'''১০৫.৮৭'''||'''১২৪'''||'''৪'''||'''০'''||'''৫৭'''||'''৭''' |- |style="text-align:left"|[[:en:Brendan Taylor|ব্ৰেণ্ডন টেইলৰ]] |style="text-align:left"|{{cr|ZIM}} |৬||৬||৪৩৩||৭২.১৬||১০৬.৯১||১৩৮||২||১||৪৩||১২ |- |style="text-align:left"|[[:en:AB de Villiers|এ বি ডিভিলিয়াৰ্ছ]] |style="text-align:left"|{{cr|RSA}} |৭||৬||৪১৭||৮৩.৪০||১৪৪.২৯||১৬২*||১||২||৩৫||২০ |- |style="text-align:left"|[[:en:Tillakaratne Dilshan|তিলকৰত্নে দিলশ্বান]] |style="text-align:left"|{{cr|SRI}} |৭||৭||৩৯৫||৬৫.৮৩||৯৬.৫৭||১৬১*||২||১||৪৬||৩ |- |style="text-align:left"|[[শিখৰ ধৱন]] |style="text-align:left"|{{cr|IND}} |৭||৭||৩৬৭||৫২.৪২||৮৯.৯৫||১৩৭||২||১||৪২||৮ |- ! colspan=12|''অন্তিম সম্পাদনা: ১৯ মাৰ্চ ২০১৫''<ref>{{cite web |title=Records / ICC Cricket World Cup, 2014/15 / Most runs |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=6537; type=tournament |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=15 March 2015 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} === সৰ্বাধিক উইকেট === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! class="unsortable"|খেলুৱৈ ! দল ! {{Tooltip|খেল|মুঠ খেল}} ! {{Tooltip|ইনিংছ|মুঠ ইনিংছ}} ! {{Tooltip|উইকেট|মুঠ উইকেট}} ! গড় ! {{Tooltip|ইক'|ইক'ন'মি ৰে'ট}} ! {{Tooltip|BBI|শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শন }} ! {{Tooltip|SR|ষ্ট্ৰাইক ৰে'ট}} |- |style="text-align:left"|'''[[মহম্মদ শ্বামি]]''' |style="text-align:left"|'''{{cr|IND}}''' |'''৬'''||'''৬'''||'''১৭'''||'''১৩.২৯'''||'''৪.৪৩'''||'''৪/৩৫'''||'''১৮.০০''' |- |style="text-align:left"|[[:en:Mitchell Starc|মিচ্চেল ষ্টাৰ্ক]] |style="text-align:left"|{{cr|AUS}} |৫||৫||১৬||৮.৫০||৩.৬৭||৬/২৮||১৩.৮০ |- |style="text-align:left"|[[:en:Trent Boult|ট্ৰেণ্ট ব'ল্ট]] |style="text-align:left"|{{cr|NZL}} |৬||৬||১৫||১৫.৬০||৪.১৭||৫/২৭||২২.৪৯ |- |style="text-align:left"|[[:en:Imran Tahir|ইমৰাণ তাহিৰ]] |style="text-align:left"|{{cr|RSA}} |৭||৭||১৫||১৮.৮৬||৪.২০||৫/৪৫||২৬.৯০ |- |style="text-align:left"|[[:en:Josh Davey|জশ্ব ডেভী]] |style="text-align:left"|{{cr|SCO}} |৬||৬||১৫||২০.৭৩||৬.২২||৪/৬৮||২০.০০ |- ! colspan=9|''অন্তিম সম্পাদনা: ১৯ মাৰ্চ ২০১৫''<ref>{{cite web |title=Records / ICC Cricket World Cup, 2014/15 / Most wickets |url=http://stats.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=6537; type=tournament |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=13 March 2015 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|3}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[http://www.cricketworldcup.com Official 2015 World Cup site] *[http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup Cricket World Cup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190114194116/https://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup |date=2019-01-14 }} at icc-cricket.com [[শ্ৰেণী:ক্ৰিকেট]] [[শ্ৰেণী:২০১৫ চন]] mu9g0i4jbw023e5cxcf1aqwfl2toyla 0 41197 645413 616792 2026-10-16T07:41:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645413 wikitext text/x-wiki [[File:Li-1st, the first Li-Fi product.jpg|thumb|''Li-1st'', প্ৰথমটো ''Li-Fi'' সঁজুলি]] '''লাই-ফাই''' (Li-Fi বা '''Light Fidelity''') [[ৱাই-ফাই]]ৰ দৰে এক [[:en:duplex (telecommunications)|দ্বিদিশীয়]], উচ্চ গতিৰ সম্পূৰ্ণ নে'টৱৰ্ক সংযোজিত তাঁৰহীন যোগাযোগ প্ৰযুক্তি। প্ৰফেচাৰ হেলণ্ড হাছে নাম উদ্ভাৱন কৰা<ref>{{cite web|url=http://www.ted.com/talks/harald_haas_wireless_data_from_every_light_bulb|title=Harald Haas: Wireless data from every light bulb |author=Harald Haas|work=ted.com}}</ref> লাই-ফাই আলোকীয় তাঁৰহীন যোগাযোগ (optical wireless communications)ৰ এটা উপ-সংহতি। ই ৰেডিঅ' ফ্ৰিকুৱেঞ্চীৰ (ৱাই-ফাই বা চেলুলাৰ নে'টৱৰ্ক) পৰিপূৰক হিচাপে কাম কৰাৰ লগতে তথ্য সৰবৰাহত (data broadcasting) কামত আহিব পাৰে। প্ৰতি ছেকেণ্ডত ২২৪ গিগাবাইট পৰ্যন্ত গতিৰে ই ৱাই-ফাইতকৈ প্ৰায় ১০০ গুণ ক্ষিপ্ৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/lifi-internet-first-real-world-usage-boasts-speed-100-times-faster-wifi-1530021 |title=LiFi internet: First real-world usage boasts speed 100 times faster than WiFi |author=Anthony Cuthbertson |date=23 November 2015 |accessdate=3 December 2015}}</ref> ৰেডিঅ' ফ্ৰিকুৱেঞ্চী তৰংগৰ বিপৰীতে তাঁৰহীন এই প্ৰযুক্তিত [[দৃশ্যমান পোহৰ যোগাযোগ]] বা অৱলোহিত আৰু প্ৰায় অতিবেঙুণী ব্যৱহাৰ হয়। আলোকীয় তাঁৰহীন যোগাযোগৰ এই অংশই বহু তথ্য বহন কৰিব পাৰে আৰু [[:en:bandwidth allocation#Bandwidth limitations|RF-bandwidth limitations]]ৰ অসুবিধা দূৰ কৰাৰ বাবে ই সহায়ক হ'ব।<ref name="Tsonev">{{cite journal |last1=Tsonev |first1=Dobroslav |last2=Videv |first2=Stefan |last3=Haas |first3=Harald |title=Light fidelity (Li-Fi): towards all-optical networking |journal=Proc. SPIE |date=December 18, 2013 |volume=9007 |issue=2 |doi=10.1117/12.2044649 |publisher=Broadband Access Communication Technologies VIII}}</ref> <!-- == Technology details == This OWC technology uses light from [[light-emitting diode]]s (LEDs) as a medium to deliver networked, mobile, high-speed communication in a similar manner to [[Wi-Fi]].<ref>{{cite web |last=Sherman |first=Joshua |url=http://www.digitaltrends.com/mobile/light-bulb-li-fi-wireless-internet/|title=How LED Light Bulbs could replace Wi-Fi |date=30 October 2013 |work=Digital Trends |accessdate=29 November 2015}}</ref> The Li-Fi market is projected to have a [[compound annual growth rate]] of 82% from 2013 to 2018 and to be worth over $6 billion per year by 2018.<ref name="international.to">{{cite web |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/global-visible-light-communication-vlcli-fi-technology-market-worth-613802-million-by-2018-186272641.html |title=Global Visible Light Communication (VLC)/Li-Fi Technology Market worth $6,138.02 Million by 2018|publisher=MarketsandMarkets |date=10 January 2013 |accessdate=29 November 2015}}</ref> Visible light communications (VLC) works by switching the current to the LEDs off and on at a very high rate,<ref name=nanoseconds>{{cite web |last=Coetzee |first=Jacques |url=http://gearburn.com/2014/01/lifi-beats-wi-fi-with-1gb-wireless-speeds-over-pulsing-leds/ |title=LiFi beats Wi-Fi with 1Gb wireless speeds over pulsing LEDs |date=13 January 2013 |work=Gearburn |accessdate=29 November 2015}}</ref> too quick to be noticed by the human eye. Although Li-Fi LEDs would have to be kept on to transmit data, they could be dimmed to below human visibility while still emitting enough light to carry data.<ref name="Condliffe">{{cite news| url=http://www.newscientist.com/article/mg21128225.400-will-lifi-be-the-new-wifi.html |title=Will Li-Fi be the new Wi-Fi? |work=[[New Scientist]] |first=Jamie |last=Condliffe |date=28 July 2011 }}</ref> The light waves cannot penetrate walls which makes a much shorter range, though more secure from hacking, relative to Wi-Fi.<ref name="the-gadgeteer.com">[http://the-gadgeteer.com/2011/08/29/li-fi-internet-at-the-speed-of-light/ Li-Fi&nbsp; – Internet at the Speed of Light, by Ian Lim, the gadgeteer, dated 29 August 2011]</ref><ref name="economist">{{cite news| title=Visible-light communication: Tripping the light fantastic: A fast and cheap optical version of Wi-Fi is coming |work=[[The Economist]] | date=28 January 2012 |url=http://www.economist.com/node/21543470 |accessdate=22 October 2013}}</ref> Direct line of sight isn't necessary for Li-Fi to transmit a signal; light reflected off the walls can achieve 70 [[Mbit/s]].<ref>[http://www.abc.net.au/radionational/programs/scienceshow/the-internet-on-beams-of-led-light/5134888 The internet on beams of LED light], The Science Show, 7 December 2013</ref><ref>{{cite web|url=http://www.adsadvance.co.uk/purelifi-aims-at-combating-cyber-crime.html|title=ADS Advance&nbsp; — PureLiFi aims at combating cyber crime|work=adsadvance.co.uk}}</ref> Li-Fi has the advantage of being useful in electromagnetic sensitive areas such as in aircraft cabins, hospitals and nuclear power plants{{citation needed|date=December 2013}} without causing [[electromagnetic interference]].<ref name="the-gadgeteer.com"/><ref name="economist" /> Both Wi-Fi and Li-Fi transmit data over the [[electromagnetic spectrum]], but whereas Wi-Fi utilizes radio waves, Li-Fi uses visible light. While the US Federal Communications Commission has warned of a potential spectrum crisis because Wi-Fi is close to full capacity, Li-Fi has almost no limitations on capacity.<ref name="caledonianmercury.com">{{cite web |url=http://caledonianmercury.com/2013/11/29/the-futures-bright-the-futures-li-fi/0043351 |title=The Future's Bright - The Future's Li-Fi |work=The Caledonian Mercury |accessdate=29 November 2015 |date=29 November 2013}}</ref> The visible light spectrum is 10,000 times larger than the entire [[radio frequency]] spectrum.<ref>{{cite journal |last1=Haas |first1=Harald |title=High-speed wireless networking using visible light |journal=SPIE Newsroom |date=19 April 2013 |doi=10.1117/2.1201304.004773 |accessdate=29 November 2015}}</ref> Researchers have reached data rates of over 10 [[Gbit/s]], which is much faster than typical fast [[broadband]] in 2013.<ref>{{cite web|url=http://www.independent.co.uk/news/science/li-fi-revolution-internet-connections-using-light-bulbs-are-250-times-faster-than-broadband-8909320.html|title=Li-Fi revolution: internet connections using light bulbs are 250 times|last=Vincent |first=James |date=29 October 2013 |work=The Independent |accessdate=29 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/technology-24711935 |title='Li-fi' via LED light bulb data speed breakthrough |date=28 October 2013 |work=BBC News |accessdate=29 November 2015}}</ref> Li-Fi is expected to be ten times cheaper than Wi-Fi.<ref name="Condliffe"/> Short range, low reliability and high installation costs are the potential downsides.<ref name="international.to"/><ref name=nanoseconds/> ''PureLiFi'' demonstrated the first commercially available Li-Fi system, the Li-1st, at the 2014 [[Mobile World Congress]] in Barcelona.<ref>{{cite web |url=http://www.virtual-strategy.com/2014/02/19/purelifi-demonstrate-first-ever-li-fi-system-mobile-world-congress#axzz3sutgmdn1 |title=pureLiFi to demonstrate first ever Li-Fi system at Mobile World Congress |date=19 February 2014 |publisher=Virtual-Strategy Magazine |accessdate=29 November 2015}}</ref> Bg-Fi is a Li-Fi system consisting of an application for a mobile device, and a simple consumer product, like an IoT (Internet of Things) device, with color sensor, microcontroller, and embedded software. Light from the mobile device display communicates to the color sensor on the consumer product, which converts the light into digital information. Light emitting diodes enable the consumer product to communicate synchronously with the mobile device.<ref>{{cite document |title=Low-Complexity Visible Light Networking with LED-to-LED Communication |last1=Giustiniano |first1=Domenico |last2=Tippenhauer |first2=Nils Ole |last3=Mangold |first3=Stefan |url=http://people.ee.ethz.ch/~dgiustin/images/LED-to-LED.pdf |location=Zurich, Switzerland}}</ref><ref>{{cite document |title=Very Low-Cost Sensing and Communication Using Bidirectional LEDs |last1=Dietz |first1=Paul |last2=Yerazunis |first2=William |last3=Leigh |first3=Darren |date=July 2003 |url=http://www.merl.com/publications/docs/TR2003-35.pdf}}</ref> --> ==প্ৰযুক্তিৰ বিৱৰণ== [[File:View-of-two-tabletop-modules-under-the-narrow-c-O-20-cm-single-working-space-optical.png|thumb|লাই-ফাই মডিউলসমূহ]] লাই-ফাই হৈছে [[অপটিকেল বেতাঁৰ যোগাযোগ]] (OWC) প্ৰযুক্তিৰ ব্যুৎপত্তি, যিয়ে পোহৰ নিৰ্গত কৰা ডাইঅ’ড (LED)ৰ পৰা পোহৰক মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি ৱাই-ফাইৰ দৰেই নেটৱৰ্ক, মোবাইল, দ্ৰুতবেগী যোগাযোগ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |last=Sherman |first=Joshua |url=http://www.digitaltrends.com/mobile/light-bulb-li-fi-wireless-internet/ |title=How LED Light Bulbs could replace Wi-Fi |date=30 October 2013 |work=Digital Trends |access-date=29 November 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151127092751/http://www.digitaltrends.com/mobile/light-bulb-li-fi-wireless-internet/ |archive-date=27 November 2015 }}</ref> লাই-ফাই বজাৰৰ ২০১৩ চনৰ পৰা ২০১৮ চনলৈকে ৮২% চক্ৰবৃদ্ধিৰ বাৰ্ষিক বৃদ্ধিৰ হাৰ হ'ব আৰু ২০১৮ চনৰ ভিতৰত ইয়াৰ মূল্য প্ৰতি বছৰে ৬ বিলিয়ন ডলাৰৰ ওপৰত হ'ব বুলি প্ৰকল্প কৰা হৈছিল।<ref name="international.to">{{cite web |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/global-visible-light-communication-vlcli-fi-technology-market-worth-613802-million-by-2018-186272641.html |title=Global Visible Light Communication (VLC)/Li-Fi Technology Market worth $6,138.02 Million by 2018 |publisher=MarketsandMarkets |date=10 January 2013 |access-date=29 November 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208141937/http://www.prnewswire.com/news-releases/global-visible-light-communication-vlcli-fi-technology-market-worth-613802-million-by-2018-186272641.html |archive-date=8 December 2015 }}</ref> কিন্তু বজাৰখন তেনেদৰে বিকশিত হোৱা নাই আৰু লাই-ফাই এটা নিৰ্দিষ্ট প্ৰযুক্তি হৈয়েই আছে।<ref>{{Cite web |title=LiFi : Mainstream or niche technology? – Novus Light Today |url=https://www.novuslight.com/lifi-mainstream-or-niche-technology_N8784.html |access-date=2022-06-14 |website=novuslight.com|date=12 December 2018 }}</ref> [[দৃশ্যমান পোহৰৰ যোগাযোগ]] (VLC) যে মানুহৰ চকুৰ লক্ষ্য কৰাৰ ক্ষমতাৰ বাহিৰত অতি উচ্চ গতিৰে LED সমূহলৈ কাৰেণ্ট বন্ধ আৰু অন কৰি কাম কৰে।<ref name="nanoseconds">{{cite web |last=Coetzee |first=Jacques |url=http://gearburn.com/2014/01/lifi-beats-wi-fi-with-1gb-wireless-speeds-over-pulsing-leds/ |title=LiFi beats Wi-Fi with 1Gb wireless speeds over pulsing LEDs |date=13 January 2013 |work=Gearburn |access-date=29 November 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151205172115/http://gearburn.com/2014/01/lifi-beats-wi-fi-with-1gb-wireless-speeds-over-pulsing-leds/ |archive-date=5 December 2015 |archivedate=5 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151205172115/http://gearburn.com/2014/01/lifi-beats-wi-fi-with-1gb-wireless-speeds-over-pulsing-leds/ |deadurl=yes }}</ref> যিবোৰ প্ৰযুক্তিয়ে বিভিন্ন Li-Fi কোষৰ মাজত ৰোমিং কৰাৰ অনুমতি দিয়ে, যাক হেণ্ডঅভাৰ বুলিও কোৱা হয়, সেইবোৰে এনে কোষৰ মাজত নিৰৱচ্ছিন্ন পৰিৱৰ্তনৰ অনুমতি দিব পাৰে। পোহৰৰ তৰংগই দেৱালত প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰে যাৰ ফলত ৱাই-ফাইৰ তুলনাত বহুত কম দূৰত্ব আৰু হেকিং সম্ভাৱনা কম।<ref name="the-gadgeteer.com">[http://the-gadgeteer.com/2011/08/29/li-fi-internet-at-the-speed-of-light/ Li-Fi&nbsp;– Internet at the Speed of Light, by Ian Lim, the gadgeteer, dated 29 August 2011] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120201211115/http://the-gadgeteer.com/2011/08/29/li-fi-internet-at-the-speed-of-light/ |date=1 February 2012 }}</ref><ref name="economist">{{cite news |title=Visible-light communication: Tripping the light fantastic: A fast and cheap optical version of Wi-Fi is coming |newspaper=[[The Economist]] |date=28 January 2012 |url=https://www.economist.com/science-and-technology/2012/01/28/tripping-the-light-fantastic|access-date=2021-03-09|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021055042/http://www.economist.com/node/21543470|archive-date=21 October 2013 }}</ref> লাই-ফাইৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ দৃষ্টিৰেখা সদায় প্ৰয়োজনীয় নহয় আৰু দেৱালৰ পৰা প্ৰতিফলিত হোৱা পোহৰে ৭০ মেগাবিট/ছেকেণ্ড লাভ কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/radionational/programs/scienceshow/the-internet-on-beams-of-led-light/5134888 |title=The internet on beams of LED light |work=The Science Show |date=7 December 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722001301/http://www.abc.net.au/radionational/programs/scienceshow/the-internet-on-beams-of-led-light/5134888 |archive-date=22 July 2017 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.adsadvance.co.uk/purelifi-aims-at-combating-cyber-crime.html|title=PureLiFi aims at combating cyber crime|work=Ads Advance|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009194654/http://www.adsadvance.co.uk/purelifi-aims-at-combating-cyber-crime.html|archive-date=9 October 2017|access-date=6 December 2015|archivedate=9 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171009194654/http://www.adsadvance.co.uk/purelifi-aims-at-combating-cyber-crime.html|deadurl=yes}}</ref> গৱেষকসকলে ২২৪ Gbit/s তকৈ অধিক তথ্যৰ হাৰত উপনীত হৈছে,<ref>{{Cite web | url=http://www.ibtimes.co.uk/lifi-internet-breakthrough-224gbps-connection-broadcast-led-bulb-1488204 | title=LiFi internet breakthrough: 224Gbps connection broadcast with an LED bulb| date=16 February 2015}}</ref> যিটো ২০১৩ চনত সাধাৰণ দ্ৰুত ব্ৰডবেণ্ডতকৈ বহু বেছি দ্ৰুত আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/science/li-fi-revolution-internet-connections-using-light-bulbs-are-250-times-faster-than-broadband-8909320.html |title=Li-Fi revolution: internet connections using light bulbs are 250 times |last=Vincent |first=James |date=29 October 2013 |work=The Independent|location=London |access-date=29 November 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151201045915/http://www.independent.co.uk/news/science/li-fi-revolution-internet-connections-using-light-bulbs-are-250-times-faster-than-broadband-8909320.html |archive-date=1 December 2015 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/technology-24711935 |title='LiFi is high speed bi-directional networked and mobile communication of data using light. LiFi {{sic|comprises |hide=y|of}} multiple light bulbs that form a wireless network, offering a substantially similar user experience to Wi-Fi except using the light spectrum.Li-fi' via LED light bulb data speed breakthrough |date=28 October 2013 |publisher=BBC News |access-date=29 November 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101234412/http://www.bbc.com/news/technology-24711935 |archive-date=1 January 2016 }}</ref> ৱাই-ফাইতকৈ লাই-ফাই দহগুণ কম খৰচী হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল।<ref name="Condliffe">{{cite news |last=Condliffe |first=Jamie |date=28 July 2011 |title=Will Li-Fi be the new Wi-Fi? |work=[[New Scientist]] |url=https://www.newscientist.com/article/mg21128225.400-will-lifi-be-the-new-wifi.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531023651/http://www.newscientist.com/article/mg21128225.400-will-lifi-be-the-new-wifi.html |archive-date=31 May 2015}}</ref> ২০১৪ চনত বাৰ্চিলোনাত অনুষ্ঠিত হোৱা ম’বাইল ৱৰ্ল্ড কংগ্ৰেছত প্ৰথমটো বাণিজ্যিকভাৱে উপলব্ধ লাই-ফাই ব্যৱস্থা উপস্থাপন কৰা হৈছিল। ===সুবিধা=== লাই-ফাইৰ সুবিধা হৈছে যে ই বিদ্যুৎচুম্বকীয় সংবেদনশীল অঞ্চল যেনে বিমানৰ কেবিন, চিকিৎসালয় আৰু পাৰমাণৱিক শক্তি কেন্দ্ৰত [[বিদ্যুৎচুম্বকীয় হস্তক্ষেপ]]ৰ সৃষ্টি নকৰাকৈ উপযোগী।<ref name="the-gadgeteer.com" /><ref>{{Cite web|url = http://www.livemint.com/Opinion/tFei3PUmaFtGO3T2hDSciN/LiFi-A-green-avatar-of-WiFi.html|title = Li-Fi: A green avatar of Wi-Fi|date = 9 January 2016|access-date = 24 February 2016|newspaper = Mint|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20160225100519/http://www.livemint.com/Opinion/tFei3PUmaFtGO3T2hDSciN/LiFi-A-green-avatar-of-WiFi.html|archive-date = 25 February 2016}}</ref><ref name="economist" /> ৱাই-ফাই আৰু লাই-ফাই দুয়োটাই ইলেক্ট্ৰ'মেগনেটিক স্পেকট্ৰমৰ জৰিয়তে তথ্য প্ৰেৰণ কৰে, কিন্তু ৱাই-ফাইয়ে ৰেডিঅ' তৰংগ ব্যৱহাৰ কৰে, লাই-ফাইয়ে দৃশ্যমান, অতিবেঙুনীয়া আৰু অতি ৰঙা পোহৰ ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{cite journal |last1=Haas |first1=Harald |title=High-speed wireless networking using visible light |journal=SPIE Newsroom |date=19 April 2013 |doi=10.1117/2.1201304.004773 |s2cid=54687970 }}</ref> ===অসুবিধা=== যদিও তথ্য প্ৰেৰণ কৰিবলৈ লি-ফাই এল ই ডি অন কৰিব লাগিব, তথাপিও ইয়াক মানুহৰ দৃশ্যমানতাৰ তলত ম্লান কৰিব পাৰি আৰু তথাপিও তথ্য প্ৰেৰণ কৰিবলৈ যথেষ্ট পোহৰ নিৰ্গত কৰিব পাৰি<ref name="Condliffe"/> দৃশ্যমান বৰ্ণালীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰযুক্তিৰ এইটোও এটা ডাঙৰ বটলনেক, কিয়নো ই আলোকসজ্জাৰ উদ্দেশ্যত সীমাবদ্ধ আৰু আদৰ্শগতভাৱে মোবাইল যোগাযোগৰ উদ্দেশ্যত সামঞ্জস্য কৰা নহয়, যিহেতু পোহৰৰ অন্যান্য উৎস, যেনে সূৰ্য্যই সংকেতত বাধা দিব।<ref>{{Cite web |title=What are the advantages and disadvantages of Li-Fi technolog |url=http://www.techopedia.com/7/31772/technology-trends/what-are-the-advantages-and-disadvantages-of-li-fi-technology |access-date=2022-06-14 |website=Techopedia.com |date=6 July 2020 }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ইতিহাস== [[দৃশ্যমান পোহৰৰ যোগাযোগ]] বা ভিজিবল লাইট কমিউনিকেচন (VLC)ৰ ওপৰত প্ৰাৰম্ভিক গৱেষণা ২০০৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ফ্ৰাউনহ'ফাৰ ইনষ্টিটিউট ফৰ টেলিকমিউনিকেচনে প্ৰকাশ কৰিছিল, য'ত এটা মানক বগা এল ই ডি ব্যৱহাৰ কৰি ৫ মিটাৰ দূৰত্বত ১২৫ Mbit/s তথ্যৰ হাৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |url=https://ieeexplore.ieee.org/document/5287385 |title=125 Mbit/s over 5 m wireless distance by use of OOK-Modulated phosphorescent white LEDs |date=2009-09-20 |access-date=2024-09-11 |website=IEEE Xplore|pages=1–2 }}</ref> ২০১০ চনত ইতিমধ্যে ডিএমটি মডুলেচন ফৰ্মেট ব্যৱহাৰ কৰি সংক্ৰমণৰ হাৰ ৫১৩ এমবিট/ছেকেণ্ডলৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |url=https://ieeexplore.ieee.org/document/5608481 |title=513 Mbit/s Visible Light Communications Link Based on DMT-Modulation of a White LED |date=2010-10-25 |access-date=2024-09-11 |journal=Journal of Lightwave Technology|doi=10.1109/JLT.2010.2089602 |bibcode=2010JLwT...28.3512V |last1=Vucic |first1=Jelena |last2=Kottke |first2=Christoph |last3=Nerreter |first3=Stefan |last4=Langer |first4=Klaus-Dieter |last5=Walewski |first5=Joachim W. |volume=28 |issue=24 |page=3512 }}</ref> ২০১১ চনৰ টেড গ্ল'বেল টকৰ সময়ত এডিনবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মোবাইল যোগাযোগ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক হেৰাল্ড হাছে "প্ৰতিটো পোহৰৰ পৰা বেতাঁৰ তথ্য"ৰ ধাৰণাটোৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ সময়ত "লাই-ফাই" শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.ted.com/talks/harald_haas_wireless_data_from_every_light_bulb?language=en |title=Wireless data from every light bulb |date=2 August 2011 |access-date=2016-02-02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202003048/http://www.ted.com/talks/harald_haas_wireless_data_from_every_light_bulb?language=en |archive-date=2 February 2016 }}</ref> সাধাৰণ শব্দ [[দৃশ্যমান পোহৰ যোগাযোগ]] (VLC) যাৰ ইতিহাস ১৮৮০ চনৰ পৰাই আৰম্ভ হয়, ইয়াৰ ভিতৰত তথ্য প্ৰেৰণৰ বাবে বিদ্যুৎচুম্বকীয় বৰ্ণালীৰ দৃশ্যমান পোহৰৰ অংশৰ যিকোনো ব্যৱহাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ২০১০ চনৰ জানুৱাৰীৰ পৰা ২০১২ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে এডিনবাৰ্গৰ ইনষ্টিটিউট ফৰ ডিজিটেল কমিউনিকেচনত পুঁজিৰে চলি থকা ডি-লাইট প্ৰকল্পটোৱে এই প্ৰযুক্তিৰ উন্নতিত সহায় কৰিছিল, ইয়াৰ বাণিজ্যিকীকৰণৰ বাবে এটা কোম্পানী স্থাপনতো হাছে অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{cite web |url= http://visiblelightcomm.com/about-2/ |title= About Visible Light Communications |publisher= pureVLC |first= Gordon |last= Povey |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20130818101056/http://visiblelightcomm.com/about-2/ |archive-date= 18 August 2013 |access-date= 22 October 2013 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130818101056/http://visiblelightcomm.com/about-2/ |archivedate= 18 August 2013 |deadurl= yes }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.ted.com/talks/harald_haas_wireless_data_from_every_light_bulb | title=Wireless data from every light bulb | first=Harald | last=Haas | work=[[TED Global]] | location=[[Edinburgh]], [[Scotland]] | date=July 2011 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20170608024336/https://www.ted.com/talks/harald_haas_wireless_data_from_every_light_bulb | archive-date=8 June 2017 }}</ref> ২০১১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ফ্ৰাউনহ’ফাৰ আইপিএমএছ গৱেষণা সংস্থা আৰু উদ্যোগৰ অংশীদাৰসকলে উচ্চ গতিৰ অপটিকেল বেতাঁৰ ব্যৱস্থাক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ আৰু বিদ্যুৎচুম্বকীয় বৰ্ণালীৰ সম্পূৰ্ণ বেলেগ অংশক শোষণ কৰি উপলব্ধ সীমিত পৰিমাণৰ ৰেডিঅ’ ভিত্তিক বেতাঁৰ বৰ্ণালী অতিক্ৰম কৰিবলৈ লাই-ফাই কনচৰ্টিয়াম গঠন কৰে।<ref>{{cite web | url=http://visiblelightcomm.com/li-fi-consortium-is-launched/ | title=Li-Fi Consortium is Launched | publisher=D-Light Project | first=Gordon | last=Povey | date=19 October 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20130818120053/http://visiblelightcomm.com/li-fi-consortium-is-launched/ | archive-date=18 August 2013 | access-date=22 October 2013 | archivedate=18 August 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130818120053/http://visiblelightcomm.com/li-fi-consortium-is-launched/ | deadurl=yes }}</ref> লাই-ফাই<ref>{{cite news | url=https://www.wired.co.uk/article/the-lightbulb-moment | title=Meet Li-Fi, the LED-based alternative to household Wi-Fi | work=[[Wired Magazine]] | first=Michael | last=Watts | date=31 January 2012 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20160525013908/http://www.wired.co.uk/magazine/archive/2012/02/features/the-lightbulb-moment | archive-date=25 May 2016 }}</ref> ব্যৱহাৰ কৰি VLC প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰিক প্ৰদৰ্শন ২০১২ চনত হৈছিল, পৰীক্ষাগাৰৰ পৰিস্থিতিত ১ Gbit/s তকৈ অধিক সংক্ৰমণৰ হাৰ লাভ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news | url=https://ieeexplore.ieee.org/document/6706295 | title=1.25 Gbit/s visible light WDM link based on DMT modulation of a single RGB LED luminary | work=[[IEEE Xplore]] | first=Christoph | last=Kottke | date=2012-09-16 | pages=We.3.B.4 | doi=10.1364/ECEOC.2012.We.3.B.4 | isbn=978-1-55752-950-3 }}</ref>২০১৩ চনত পৰীক্ষাগাৰৰ পৰীক্ষাত ১০ জিবিট/ছেকেণ্ড পৰ্যন্ত গতি লাভ কৰা হৈছিল। ২০১৩ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে এটা ৰঙীন এল ই ডিৰ ওপৰত প্ৰায় ১.৬ জিবিট/ছেকেণ্ডৰ তথ্যৰ হাৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |title= pureVLC Demonstrates Li-Fi Streaming along with Research Supporting World's Fastest Li-Fi Speeds up to 6&nbsp;Gbit/s |author= pureVLC |location= Edinburgh |date= 6 August 2012 |work= Press release |url= http://www.businesswire.com/news/home/20130806006140/en/pureVLC-Demonstrates-Li-Fi-Streaming-Research-Supporting-World%E2%80%99s |access-date= 22 October 2013 |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20131023061546/http://www.businesswire.com/news/home/20130806006140/en/pureVLC-Demonstrates-Li-Fi-Streaming-Research-Supporting-World%E2%80%99s |archive-date= 23 October 2013 }}</ref> ২০১৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত এটা উল্লেখযোগ্য মাইলৰ খুঁটিত উপনীত হয় যেতিয়া কোৱা হৈছিল যে লি-ফাই বা সাধাৰণতে ভিএলচি ব্যৱস্থাৰ বাবে দৃষ্টিৰেখাৰ অৱস্থাৰ একেবাৰেই প্ৰয়োজন নাই।<ref>{{Cite news|url=http://purelifi.com/purevlc-demonstrates-li-fi-using-reflected-light/|title=pureVLC Demonstrates Li-Fi Using Reflected Light|date=10 September 2013|location=Edinburgh|author=purelifi.com |access-date=17 June 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160629185604/http://purelifi.com/purevlc-demonstrates-li-fi-using-reflected-light/|archive-date=29 June 2016}}</ref> ২০১৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[চীন]]ৰ নিৰ্মাতাসকলে লাই-ফাই ডেভেলপমেণ্ট কিটৰ কাম কৰি থকাৰ খবৰ আহিছিল।<ref>{{Cite news |title=Forget Wi-Fi, boffins get 150Mbps Li-Fi connection from lightbulbs: Many (Chinese) hands make light work |work=The Register |last=Thomson |first=Iain |date=18 October 2013 |url=https://www.theregister.co.uk/2013/10/18/forget_wifi_chinese_boffins_get_150mbps_lifi_connection_from_a_lightbulb |access-date=22 October 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022015500/http://www.theregister.co.uk/2013/10/18/forget_wifi_chinese_boffins_get_150mbps_lifi_connection_from_a_lightbulb |archive-date=22 October 2013 }}</ref> ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত [[ৰাছিয়া]]ৰ কোম্পানী ষ্টিন্স ক’মানে বিমকাষ্টাৰ লি-ফাই বেতাঁৰ স্থানীয় নেটৱৰ্ক ঘোষণা কৰে, যিয়ে প্ৰতি ছেকেণ্ডত ১.২৫ গিগাবাইট (জিবি/ছেকেণ্ড) পৰ্যন্ত ডাটা ট্ৰেন্সফাৰৰ গতি কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে অদূৰ ভৱিষ্যতে ৫ জিবি/ছেকেণ্ডলৈকে গতি বৃদ্ধি কৰাৰ পূৰ্বানুমান কৰিছে। <ref>{{cite web | url=https://www.rbth.com/economics/2014/07/01/li-fi_internet_solution_from_russian_company_attracting_foreign_cli_36347 | title=Li-Fi internet solution from Russian company attracting foreign clients | date=July 2014 }}</ref> একে বছৰতে মেক্সিকান কোম্পানী Sisoft এ এল ই ডি লেম্পৰ দ্বাৰা নিৰ্গত পোহৰৰ বৰ্ণালীত ১০ জিবি/ছেকেণ্ড পৰ্যন্ত গতিৰে তথ্য স্থানান্তৰ কৰি এক নতুন অভিলেখ গঢ়িছিল।<ref>{{cite web |last=Vega |first=Anna |url=http://eandt.theiet.org/news/2014/jul/li-fi-sisoft.cfm |title=Li-fi record data transmission of 10GBps set using LED lights |date=14 July 2014 |work=Engineering and Technology Magazine |access-date=29 November 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151125094221/http://eandt.theiet.org/news/2014/jul/li-fi-sisoft.cfm |archive-date=25 November 2015 |archivedate=25 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151125094221/http://eandt.theiet.org/news/2014/jul/li-fi-sisoft.cfm |deadurl=yes }}</ref> গেইগাৰ-ম'ডত এপিডিৰ দৰে ডিটেক্টৰসমূহক একক ফ'টন হিমস্খলন ডাইঅ'ড (SPAD) হিচাপে অপাৰেটিং কৰাৰ সুবিধাসমূহ ২০১৪ চনৰ মে' মাহত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল, যিয়ে বৰ্ধিত শক্তিৰ কাৰ্যক্ষমতা আৰু গ্ৰাহকৰ সংবেদনশীলতাক উজ্জ্বল কৰি তুলিছিল। <ref>{{Cite journal|last1=Chitnis|first1=D.|last2=Collins|first2=S.|date=2014-05-01|title=A SPAD-Based Photon Detecting System for Optical Communications|journal=Journal of Lightwave Technology|volume=32|issue=10|pages=2028–2034|doi=10.1109/JLT.2014.2316972|issn=0733-8724|bibcode=2014JLwT...32.2028.|doi-access=free}}</ref> এই কাৰ্য্যকৰী পদ্ধতিয়ে কোৱাণ্টাম-সীমিত সংবেদনশীলতাকও সহজ কৰি তুলিছিল, যাৰ ফলত ৰিচিভাৰসকলে যথেষ্ট দূৰৰ পৰা দুৰ্বল সংকেত ধৰা পেলাব পাৰে।<ref name=":0">{{Cite news |date=2015-07-03 |title=Highly Sensitive Photon Counting Receivers for Li-Fi Systems – Lifi Research and Development Centre |newspaper=Lifi Research and Development Centre |url=http://www.lifi-centre.com/highly-sensitive-photon-counting-receivers-for-li-fi-systems/ |url-status=live |access-date=2016-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117144841/http://www.lifi-centre.com/highly-sensitive-photon-counting-receivers-for-li-fi-systems/ |archive-date=17 November 2016 |archivedate=2016-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161117144841/http://www.lifi-centre.com/highly-sensitive-photon-counting-receivers-for-li-fi-systems/ |deadurl=yes }}</ref> ==সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগসমূহ== ===ঘৰ আৰু বিল্ডিং অটোমেচন=== বহু বিশেষজ্ঞই ঘৰত লাই-ফাইৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতেই অনুমান কৰে কাৰণ ইয়াৰ দ্ৰুত গতিৰ সম্ভাৱনা আছে আৰু প্ৰযুক্তিয়ে কেনেকৈ কাম কৰে তাৰ সৈতে ইয়াৰ সুৰক্ষাৰ সুবিধা আছে। যিহেতু পোহৰে তথ্য প্ৰেৰণ কৰে, সেয়েহে নেটৱৰ্কটোক এটা ভৌতিক কোঠা বা বিল্ডিঙত ৰাখিব পাৰি যাৰ ফলত দূৰৱৰ্তী নেটৱৰ্ক আক্ৰমণৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস পায়। যদিও ইয়াৰ প্ৰভাৱ উদ্যোগ আৰু অন্যান্য খণ্ডত অধিক, ঘৰুৱা স্বয়ংক্ৰিয়কৰণৰ উত্থানৰ লগে লগে ঘৰুৱা ব্যৱহাৰ আগুৱাই নিব পাৰে যাৰ বাবে স্থানীয় নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে বৃহৎ পৰিমাণৰ তথ্য স্থানান্তৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref>{{Cite web|title=LiFi Technology|url=https://purelifi.com/lifi-technology/|access-date=2021-04-16|website=pureLiFi}}</ref> ===পানীৰ তলত প্ৰয়োগ=== বেছিভাগ দূৰৈৰ পৰা চলোৱা পানীৰ তলৰ বাহন (ROV) তাঁৰযুক্ত সংযোগৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হয়। ইহঁতৰ কেবলিঙৰ দৈৰ্ঘ্যই ইহঁতৰ কাৰ্য্যকৰী পৰিসৰৰ ওপৰত এটা কঠিন সীমা ৰাখে, আৰু অন্যান্য সম্ভাৱ্য কাৰক যেনে কেবলৰ ওজন আৰু ভংগুৰতা নিষিদ্ধ হ'ব পাৰে। যিহেতু পোহৰে পানীৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰিব পাৰে, লাই-ফাই ভিত্তিক যোগাযোগে বহুত বেছি গতিশীলতা প্ৰদান কৰিব পাৰে। <ref>{{Cite journal|title=Li – Fi Technology, Implementations and Applications|url=https://www.irjet.net/archives/V3/i4/IRJET-V3I4274.pdf|journal=International Research Journal of Engineering and Technology|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117211027/https://www.irjet.net/archives/V3/i4/IRJET-V3I4274.pdf|archive-date=17 November 2016}}</ref> পোহৰে পানীত প্ৰৱেশ কৰিব পৰা দূৰত্বৰ বাবে লাই-ফাইৰ উপযোগিতা সীমিত। উল্লেখযোগ্য পৰিমাণৰ পোহৰ ২০০ মিটাৰৰ অধিক দূৰলৈ সোমাই নাযায়। ১০০০ মিটাৰ পাৰ হৈ গ'লে কোনো পোহৰ সোমাই নাযায়।<ref>{{cite web |url=http://oceanservice.noaa.gov/facts/light_travel.html |title=How far does light travel in the ocean? |access-date=2017-02-04 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170131072651/http://oceanservice.noaa.gov/facts/light_travel.html |archive-date=31 January 2017 }}</ref> ===বিমান পৰিবহণ=== লাই-ফাই ব্যৱহাৰ কৰা বাণিজ্যিক যাত্ৰীবাহী বিমানৰ দৰে আকাশী পৰিৱেশত তথ্যৰ দক্ষ যোগাযোগ সম্ভৱ। এই পোহৰ ভিত্তিক তথ্য সঞ্চাৰণ ব্যৱহাৰ কৰিলে বিমানখনৰ ৰেডিঅ’ তৰংগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল সঁজুলি যেনে ইয়াৰ ৰাডাৰ লাই-ফাই সংযোগত বাধা নাহে।<ref name=":2">{{Cite journal|last1=Ayara|first1=W. A.|last2=Usikalu|first2=M. R.|last3=Akinyemi|first3=M. L.|last4=Adagunodo|first4=T. A.|last5=Oyeyemi|first5=K. D.|date=July 2018|title=Review on Li-Fi: an advancement in wireless network communication with the application of solar power|journal=IOP Conference Series: Earth and Environmental Science|volume=173|issue=1|pages=012016|doi=10.1088/1755-1315/173/1/012016|issn=1755-1315|bibcode=2018E&ES..173a2016A|doi-access=free}}</ref> ===চিকিৎসালয়=== ক্ৰমান্বয়ে চিকিৎসা সুবিধাসমূহত দূৰৱৰ্তী পৰীক্ষা আনকি পদ্ধতিও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। লি-ফাই ব্যৱস্থাপ্ৰণালীয়ে কম বিলম্ব, উচ্চ আয়তনৰ তথ্য নেটৱৰ্কসমূহৰ মাজেৰে প্ৰেৰণ কৰিবলৈ এটা উন্নত ব্যৱস্থাপ্ৰণালী আগবঢ়াব পাৰে। পোহৰৰ তৰংগে অধিক গতি প্ৰদান কৰাৰ উপৰিও চিকিৎসা সঁজুলিৰ ওপৰতো প্ৰভাৱ কমায়। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হ'ব এম আৰ আইত বেতাঁৰ ডিভাইচসমূহ একে ধৰণৰ ৰেডিঅ' সংবেদনশীল পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ সম্ভাৱনা।<ref name=":2" /> চিকিৎসালয়ত লিফাইৰ আন এটা প্ৰয়োগ হ’ল সম্পত্তি আৰু কৰ্মীৰ স্থানীয়কৰণ।<ref>{{Cite web|title=Ellipz LiFi medical – real time indoor positioning (RTLS) with LiFi|url=https://medicallifi.io/|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224100136/https://medicallifi.io/|url-status=usurped|archive-date=24 December 2021|access-date=2021-12-24|website=medicallifi.io|archivedate=2021-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211224100136/https://medicallifi.io/|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কম্পিউটাৰ নে'টৱৰ্কিং]] 5ayyr8a111ugsig179jnouxzd3iuis7 0 50921 645414 527993 2026-10-16T07:44:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645414 wikitext text/x-wiki {{Infobox boxer (amateur)|name=লাইশ্ৰাম চৰিতা দেৱী|image=|image_size=|alt=|caption=|fullname=|nickname=|nationality=ভাৰতীয়|birth_name=|birth_date={{birth date and age|df=yes|1982|3|1}}|birth_place=[[থৌবাল জিলা]], [[মণিপুৰ]], [[ভাৰত]]|death_date=|death_place=|height=১৬৮ ছেমি|weight=৬০ কিগ্ৰা|weight_class=[[Lightweight]]|club=All India Police|medaltemplates={{MedalSport| Women's [[amateur boxing]] }} {{MedalCountry| {{IND}} }} {{MedalCompetition| [[World Amateur Boxing Championships|World Championships]] }} {{MedalGold| [[2006 Women's World Amateur Boxing Championships|2006 New Delhi]] | – 52 kg}} {{MedalBronze| [[2005 Women's World Amateur Boxing Championships|2005 Podolsk]] | – 54 kg}} {{MedalBronze| [[2008 AIBA Women's World Boxing Championships|2008 Ningbo]] | – 52 kg}} {{MedalCompetition| [[Asian Amateur Boxing Championships|Asian Championships]] }} {{MedalGold| [[2003 Asian Women's Amateur Boxing Championships|2003 Hisar]] | Bantamweight (54 kg) }} {{MedalGold| [[2005 Asian Women's Amateur Boxing Championships|2005 Kaohsiung City]] | Bantamweight (54 kg) }} {{MedalGold| [[2008 Asian Women's Amateur Boxing Championships|2008 Guwahati]] | {{nowrap|Super Flyweight (52 kg)}} }} {{MedalGold| [[2010 Asian Women's Amateur Boxing Championships|2010 Astana]] | Flyweight (51 kg) }} {{MedalSilver| [[2001 Asian Women's Amateur Boxing Championships|2001 Bangkok]] | Featherweight (57 kg) }} {{MedalCompetition| [[Boxing at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze| [[2014 Asian Games|2014 Incheon]]|[[Boxing at the 2014 Asian Games – Women's 60 kg|Lightweight (60 kg)]]}} {{MedalCompetition| [[Boxing at the Commonwealth Games|Commonwealth Games]]}} {{MedalSilver| [[2014 Commonwealth Games|2014 Glasgow]]|[[Boxing at the 2014 Commonwealth Games – Women's lightweight|Lightweight]]}}}} '''লাইশ্ৰাম চৰিতা দেৱী''' ( জন্ম ১ মাৰ্চ, ১৯৮২) মণিপুৰৰ এগৰাকী ভাৰতীয় বক্সাৰ। তেওঁ এগৰকী জাতীয় চেম্পিয়ন আৰু প্ৰাক্তন আন্তৰাষ্ট্ৰীয় চেম্পিয়ন। <ref>{{cite web|title=Laishram Sarita Devi defeats Alexandra Kuleshova of Russia in Boxing World Championships|url=http://www.sportskeeda.com/boxing/world-champion-laishram-sarita-devi-defeats-alexandra-kuleshova-of-russia|publisher=''sportskeeda.com''|date=11 September 2010|accessdate=1 October 2014}}</ref> ২০০৯ চনত তেওঁ ক্ৰীড়াৰ জগতলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ভাৰত চৰকাৰে ’অৰ্জুন বঁটা’ প্ৰদান কৰে।<ref name="newstrackindia">{{cite web|title=Mary Kom and Sarita Devi receive Awards|url=http://www.newstrackindia.com/newsdetails/122791|publisher=newstrackindia|date=14 September 2009|access-date=30 March 2019|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006123633/http://www.newstrackindia.com/newsdetails/122791|deadurl=yes}}</ref> == শৈশৱ == চৰিতা দেৱীৰ জন্ম হৈছিল মণিপুৰৰ [[থৌবাল জিলা]]ত। কৃষক পৰিয়য়ালৰ আঠোটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ ষষ্ঠ আছিল। তেওঁৰ শৈশৱৰ প্ৰায়ভাগ সময় অতিবাহিত হৈছিল খেতি পথাৰত মাক দেউতাকক সহায় কৰি।<ref name="E-Pao">{{cite web|last=E-Pao!|title=Laishram Sarita Devi - 'Arjuna Award' Awardee in the field of Women Boxing -|url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=features.Profile_of_Manipuri_Personalities.Jimmy_Leivon.Laishram_Sarita_Boxing|work=About Sarita Devi|publisher=E-Pao!|accessdate=8 June 2012}}</ref> তেওঁ মণিপুৰৰ ৱাইথৌ মপল উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (Waithou Mapal High School) আৰু থৌবালৰ বাল বিদ্যামন্দিৰত স্কুলীয়া শিক্ষা সাং কৰে। পৰৱৰ্ত্তী সময়ত বক্সিঙৰ কাৰ্য্যক্ৰমণিকাৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱাৰ অৰ্থে তেওঁ মুক্ত শিক্ষা লৈ উচ্চতৰ মাধ্যমিক শ্ৰেণী সম্পূৰ্ণ কৰে। <ref name="E-Pao" /> == কেৰিয়াৰ == দেৱীয়ে ২০০০ চনত বক্সিঙত যোগদান কৰে। ইয়াৰ পৰৱৰ্ত্তী বছৰটোতে তেওঁ বেংককত অনুষ্ঠিত এছিয়ান বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপত ভাৰতত প্ৰতিনিধিত্ব কৰি ৰূপৰ পদক লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=Woman boxer Laishram Sarita Devi crowned with Arjuna Award|url=http://news.oneindia.in/2009/08/29/womanboxer-laishram-sarita-devi-crowned-with-arjunaaward.html|publisher=''oneindia.in''|date=29 August 2009|accessdate=1 October 2014|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006132616/http://news.oneindia.in/2009/08/29/womanboxer-laishram-sarita-devi-crowned-with-arjunaaward.html|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ বিভিন্ন আন্তৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাত পদক লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হৈছে- * সোণৰ পদক, আন্তৰাষ্ট্ৰীয় চেম্পিয়নশ্বিপ, ২০০৬, নতুন দিল্লী * ব্ৰঞ্জৰ পদক, তৃতীয় আন্তৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা চেম্পিয়নশ্বিপ, ২০১০, ৰাছিয়া<ref>{{Cite web|url=http://www.e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=features.Profile_of_Manipuri_Personalities.Jimmy_Leivon.Laishram_Sarita_Boxing|title=profile of sarita|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref> * ৰূপৰ পদক, কমনৱেলথ গেমছ, ২০১৪, গ্লাছগ’<ref>{{cite web|title=CWG Silver Medallist Boxer Sarita Devi To Quit After Olympics 2016|url=http://sports.ndtv.com/commonwealth-games-2014/news/228566-cwg-silver-medallist-boxer-sarita-devi-to-quit-after-olympics-2016|publisher=''NDTV''|date=20 August 2014|accessdate=1 October 2014|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006150413/http://sports.ndtv.com/commonwealth-games-2014/news/228566-cwg-silver-medallist-boxer-sarita-devi-to-quit-after-olympics-2016|deadurl=yes}}</ref> * ৰূপৰ পদক, ভাৰতীয় মুক্ত আন্তৰাষ্ট্ৰীয় চেম্পিয়নশ্বিপ (Indian Open International Championships), ২০১৮, নতুন দিল্লী * সোণৰ পদক, ৰাষ্ট্ৰীয় বক্সিং চেম্পিয়নশ্বিপ (Sr. National Boxing Championships), ৰ’হটক<ref>{{Cite web|url=http://indpaedia.com/ind/index.php/Laishram_Sarita_Devi|title=L sarita devi|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190330084147/http://indpaedia.com/ind/index.php/Laishram_Sarita_Devi|archivedate=2019-03-30|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/sports/report-women-s-world-boxing-rookie-veteran-set-the-tone-2686486|title=women world championship|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref> দেৱীয়ে ২০১৬ চনৰ ৰিয়’ অলিম্পিকৰ বাবে নিৰ্বচিত হ’বলৈ সক্ষম নহ’ল।<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/sports/mary-kom-rio-olympics-world-boxing-championship-rio-2016-2792870.html|title=2016 Rio Olympics|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref> == ২০১৪ চনৰ এছিয়ান গেমছ বিতৰ্ক == দেৱীয়ে ২০১৪ চনত দক্ষিণ কোৰিয়াত অনুষ্ঠিত এছিয়ান গেমছৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয় ( 2014 Asian Games lightweight) কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত ৩-০ ৰে জিকি ৩০ ছেপ্টেম্বৰৰ দিনা তেওঁ ছেমিফাইনেলত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ পাৰ্ক জি-না (Park Ji-Na) বিৰুদ্ধে খেলে। খেলখনৰ শেষত তেওঁক বিচাৰক মণ্ডলীয়ে ০-৩ ত পৰাজিত হোৱা বুলি ৰায় দিয়ে। এই ৰায়ে যথেষ্ট বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ কাৰণ আছিল, দেৱীয়ে তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ ৰাউণ্ডত দেৱীয়ে পাৰ্কক পৰাজিত কৰিছিল আৰু প্ৰথম দুটা ৰাউণ্ডতো পাৰ্কক ধৰাসায়ী কৰে।<ref>{{cite web|title=Asian Games: Sarita Devi loses controversial bout, settles for bronze|url=http://indiatoday.intoday.in/story/asian-games-sarita-devi-loses-controversial-bout-settles-for-bronze/1/393454.html|publisher=''India Today''|date=30 September 2014|accessdate=1 October 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Asian Games 2014: Sarita Devi Loses Controversial Boxing Semifinal, Husband Loses Cool|url=http://sports.ndtv.com/asian-games-2014/news/230674-asian-games-2014-sarita-devi-loses-controversial-boxing-semifinal-bout|publisher=''NDTV''|date=30 September 2014|accessdate=1 October 2014|archivedate=3 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141003022109/http://sports.ndtv.com/asian-games-2014/news/230674-asian-games-2014-sarita-devi-loses-controversial-boxing-semifinal-bout|deadurl=yes}}</ref> এই ঘটনাৰ পিছত ভাৰতীয় দলে বিচাৰকৰ সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ দাখিল কৰে কিন্তু টেকনিকেল কমিটিয়ে সেই আবেদন খাৰিজ কৰে।<ref>{{cite web|title=Indian boxing team protest against Sarita’s loss rejected|url=http://www.thehindu.com/sport/other-sports/asian-games-2014-indian-boxing-contingent-files-protest-against-saritas-loss/article6461475.ece|publisher=''The Hindu''|date=1 October 2014|accessdate=1 October 2014}}</ref> বঁটা বিতৰণীত দেৱীয়ে ব্ৰঞ্জৰ পদক গ্ৰহণ নকৰে বুলি ঘোষণা কৰি ৰূপৰ পদক লাভ কৰা পাৰ্কক এই পদক ল’বলৈ আহ্বান জনায়।<ref>{{cite web|title=Inconsolable Sarita refuses bronze, medal with organisers|url=http://www.thehindu.com/sport/other-sports/incheon-asian-games-2014-inconsolable-sarita-refuses-bronze-medal-with-organisers/article6464951.ece|publisher=''The Hindu''|date=1 October 2014|accessdate=1 October 2014}}</ref> অৱশ্যে পিছত তেওঁ পদকটো গ্ৰহণ কৰিবলৈ মান্তি হয়।<ref>{{cite web|title=Boxer Sarita Devi Accepts Bronze Medal After Olympic Council of Asia Hearing|url=http://sports.ndtv.com/asian-games-2014/news/230790-sarita-devi-s-asian-games-bronze-reinstated-after-hearing|publisher=''NDTV''|date=3 October 2014|accessdate=1 October 2014|archivedate=2 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141002211342/http://sports.ndtv.com/asian-games-2014/news/230790-sarita-devi-s-asian-games-bronze-reinstated-after-hearing|deadurl=yes}}</ref> এই ঘটনাৰ পিছত টেকনিকেল কমিটিয়ে এবছৰৰ বাবে দেৱীৰ অংশগ্ৰহণ বাতিল কৰে আৰু তেওঁৰ ক’চকো অব্যাহতি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.tribuneindia.com/news/sport/sarita-let-off-with-one-year-ban/19613.html|title=Sarita let off with one-year ban|newspaper=The Tribune|last=|first=|date=18 December 2014|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=8 December 2018|archivedate=17 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181117193347/https://www.tribuneindia.com/news/sport/sarita-let-off-with-one-year-ban/19613.html|deadurl=yes}}</ref> == তথ্যউৎস == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মণিপুৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অৰ্জুন বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বক্সাৰ]] 8fsutyrf4v0yc83zr7959gy03b5f99x 0 51201 645353 463725 2026-10-15T23:40:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645353 wikitext text/x-wiki '''বিশ্ব হাঁহি দিৱস''' প্ৰতিবছৰে মে' মাহৰ প্ৰথম দেওবাৰে পালন কৰা হয়।<ref>{{Cite news | accessdate = 2009-05-06 | date = 2009-05-01 | url = http://blog.seattlepi.com/thebigblog/archives/167831.asp?from=blog_last3 | work = Seattle Post-Intelligencer | title = আৰ্কাইভ কপি | archivedate = 2012-07-12 | archiveurl = https://archive.is/20120712143911/http://blog.seattlepi.com/thebigblog/archives/167831.asp?from=blog_last3 | deadurl = yes }}</ref> ১৯৯৮ চনৰ ১০ মে' তাৰিখে [[মুম্বাই]]ত পোনপ্ৰথম বাৰৰ বাবে বিশ্বব্যাপী হাস্য যোগ আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ড° মদন কাটাৰীয়ায়ে এই দিৱস উদযাপন কৰিছিল।<ref name=HuffPost>{{cite web|last1=Nerenberg|first1=Albert|title=World Laughter Day: How a Laughing Fit Sparked an International Movement|url=http://www.huffingtonpost.ca/albert-nerenberg/world-laughter-day_b_3179514.html|website=Huffingtonpost.com|accessdate=July 24, 2015}}</ref> ফেচিয়েল ফিডবেক হাইপ’থেচিছ'ৰ দ্বাৰা তেওঁ অনুপ্ৰাণিত হৈ ''লাফটাৰ যোগ'' বা ''হাস্য যোগ'' আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছিল। ফেচিয়েল ফিডবেক হাইপ’থেচিছ'ৰ ধাৰণা অনুসৰি মানুহ এজনৰ মুখৰ অভিব্যক্তিয়ে তেওঁৰ আবেগক প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে। বিশ্ব হাঁহি দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে হাঁহিৰ জৰিয়তে ভাতৃত্ব আৰু বন্ধুত্বৰ বিশ্বজনীন সজাগতা সৃষ্টি কৰা। এই দিৱসটো সাধাৰণতে ৰাজহুৱা স্থানত হঁহাৰ উদ্দেশ্যে মানুহ একত্ৰিত হৈ পালন কৰে। বৰ্তমান গোটেই বিশ্বতে এই দিৱস পালন কৰা হয়।<ref name=HuffPost /><ref name="The National">{{cite web|last1=Ritman|first1=Alex|title=It's World Laughter Day|url=http://www.thenational.ae/lifestyle/well-being/its-world-laughter-day|website=The National|accessdate=July 24, 2015|date=May 6, 2012}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৯৮ চনত ভাৰতৰ [[মুম্বাই]] চহৰত ডাঃ মদন কটাৰিয়াই বিশ্ব হাস্য দিৱসৰ পাতনি মেলিছিল। ফেচিয়েল ফিডবেক হাইপ’থেচিছ'ৰ দ্বাৰা তেওঁ অনুপ্ৰাণিত হৈ “লাফটাৰ যোগ” আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name=HuffPost /><ref>{{cite web|last1=Grinnell|first1=Renee|title=Facial Feedback Hypothesis|url=http://psychcentral.com/encyclopedia/2009/facial-feedback-hypothesis/|website=psychcentral.com|accessdate=July 24, 2015|archivedate=January 11, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111151442/http://psychcentral.com/encyclopedia/2009/facial-feedback-hypothesis/|deadurl=yes}}</ref> ফেচিয়েল ফিডবেক হাইপ’থেচিছ'ৰ ধাৰণা অনুসৰি মানুহ এজনৰ মুখৰ অভিব্যক্তিয়ে তেওঁৰ আবেগক প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে। বৰ্তমান গোটেই বিশ্বৰ ১০৫খন দেশৰ লাফিং ক্লাৱে লাফটাৰ যোগ আন্দোলনৰ লগত জড়িত। ==উদযাপন== বিশ্ব হাস্য দিৱস উদযাপন সাধাৰণ নিয়ম অনুসৰি উক্ত দিনটোত লাফটাৰ ক্লাৱৰ সদস্যসকলে পৰিয়াল আৰু বন্ধু-বান্ধৱৰ সৈতে চহৰৰ কোনো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান যেনে ৰাজহুৱা উদ্যান অথবা প্ৰেক্ষাগৃহ আদিত লগ হৈ একেলগে হাঁহে। সেইদিনা তেওঁলোকে বিশ্বশান্তিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু ডাঃ কটাৰিয়াৰ বাৰ্তা পঢ়ে। ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://eventofday.com/world-laughter-day/ বিশ্ব হাঁহি দিৱসৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019155541/http://eventofday.com/world-laughter-day |date=2018-10-19 }} * [https://web.archive.org/web/20090429002832/http://www.worldlaughterday.org/ বিশ্ব হাঁহি দিৱসৰ চৰকাৰী ৱেবচাইট] [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] k20ubve6gh9ywedcmmyni7z89tndw3b 0 51641 645342 602504 2026-10-15T21:53:59Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645342 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |name= ববচা বন |status=|image=Eleusine indica, closeup.jpg |image_caption= |domain= |regnum=Plantae |divisio=Angiosperms |classis= |ordo= Poales |familia=Poaceae |genus=Eleusine |species=''Eleusine indica'' |binomial=''Eleusine indica'' |binomial_authority= |range_map= |range_map_caption= |image2= |image2_caption= |synonyms=}} '''ববচা বন''' (বৈজ্ঞানিক নাম: ''Eleusine indica'', ইংৰাজী নাম: Indian goosegrass,<ref>{{PLANTS|id=ELIN3|taxon=Eleusine indica|accessdate=18 January 2016}}</ref> yard-grass,<ref name="BSBI07">{{cite web|title=BSBI List 2007|publisher=Botanical Society of Britain and Ireland|url=http://www.bsbi.org.uk/BSBIList2007.xls|format=xls|archive-url=https://www.webcitation.org/6VqJ46atN?url=http://www.bsbi.org.uk/BSBIList2007.xls|archive-date=2015-01-25|accessdate=2014-10-17|deadurl=yes|df=|archivedate=2014-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141023044910/http://www.bsbi.org.uk/BSBIList2007.xls}}</ref> goosegrass, wiregrass, বা crowfootgras; হিন্দী নাম: মালুকুৰি) হৈছে প’এচি (Poaceae) পৰিয়ালৰ অন্তৰ্ভুক্ত এবিধ বন। == বিস্তৃতি == ববচা বন পৃথিৱীৰ প্ৰায়বোৰ নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চলত বিস্তৃত হৈ আছে। কিছু অঞ্চলত এই ঘাঁহ বহিৰাগত প্ৰজাতি (invasive species) হিচাপেও পৰিগণিত হৈছে। == বিৱৰণ == ববচা বন মূলতে এবছৰহে জীয়াই থাকে যদিও কোনো কোনো অঞ্চলত ই এবছৰৰ অধিক জীয়াই থকাও দেখা যায়। এই বনৰ পুলিটো ডাঙৰ হৈ শাখা-প্ৰশাখা ওলাই জোপোহা ৰূপো ধাৰণ কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ শিপাবোৰ চুলি একোছাৰ দৰে।<ref name=":0">ফটিক চন্দ্ৰ গগৈ (ডিছেম্বৰ ২০০৭). ''অসমৰ উদ্ভিদ কোষ''. অসম প্ৰকাশন পৰিষদ</ref> ববচা বনৰ ফুলৰ বৰণ সেউজবুলিয়া। ইয়াৰ পুষ্প গুচ্ছ সামান্য হয়।<ref name=":0" /> == ব্যৱহাৰ == ববচা বনৰ গুটি খাব পাৰি। এই বন বহু খেতি পথাৰ, ফুলনি আদিত অপতৃণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অসমৰ বহুতো ঠাইত ববচা বন বৰশীৰ মাছ গাঁথিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰশীৰে ধৰা মাছৰ কাণেদি ভৰাই মুখেদি উলিয়াই গাঁথি লয়।{{cn}} তেনেদৰে ববচা বনবোৰৰ আগটো কাটি জোৰা দি দীঘলীয়া কৰি লৈ তলসৰা শেৱালি আৰু বকুল ফুলৰ মালাও গঁথা যায়! বিশেষকৈ ব'হাগৰ দ্বিতীয় দিনৰ 'গোঁসাই বিহু' ত অসমীয়াই ববচা বনেৰে গঁথা বকুলৰ মালা গোঁসাইঘৰত আঁৰি থোৱাৰ পৰম্পৰা আছে।{{cn}} == তথ্যউৎস == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commonscat|Eleusine indica|ববচা বন}} * [https://web.archive.org/web/20220302114927/https://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?8738,8961,8962 Jepson Manual Treatment] * [http://herbarium.usu.edu/webmanual/info2.asp?name=Eleusine_indica&type=treatment Grass Manual Treatment] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Eleusine+indica Photo gallery] * [http://weedipedia.net/wiki/index.php5?title=Eleusine_indica weedipedia.net]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Taxonbar|from=Q1148930}} [[শ্ৰেণী:তৃণ]] 62lk3qluvqckq4fkfpfxb290hgefi4j 0 52227 645408 532117 2026-10-16T06:22:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645408 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মেঘনাদ সাহা | honorific-suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100%|FRS}} | image = Dr-Meghnad-Saha.jpg | image_size = 220px | caption = মেঘনাদ সাহা | birth_date = ৬ অক্টোবৰ,১৮৯৩ | birth_place = সাউৰাতলি, [[ঢাকা জিলা|ঢাকা]], বংগ প্ৰেচিডেঞ্চি, ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়া (বৰ্তমানৰ বাংলাদেশ) | death_date = ১৬ ফেব্ৰুৱাৰি,১৯৫৬ | death_place = নতুন দিল্লী, ভাৰত | nationality = ভাৰতীয় | alma_mater = [[ঢাকা কলেজ]]<br />[[কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়]] | known_for = তাপীয় আয়নীকৰণ<br />সাহা আয়নীকৰণ সমীকৰণ | awards = | footnotes = | module = {{Infobox scientist | embed = yes | fields = [[পদাৰ্থবিজ্ঞান]] | workplaces = এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়<br/>কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়<br />লণ্ডনৰ ইম্পিৰিয়েল কলেজ<br />বিজ্ঞান-চৰ্চাৰ অৰ্থে ভাৰতীয় সংঘ(Indian Association for the Cultivation of Science) | academic_advisors = [[জগদীশ চন্দ্ৰ বসু]]<br />[[প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ ৰায়]] | doctoral_students = দৌলত সিং কোঠাৰী | signature= Meghnad-Saha signature.svg }} }} '''মেঘনাদ সাহা''' (৬ অক্টোবৰ ১৮৯৩–১৬ ফেব্ৰুৱাৰি ১৯৫৬) এজন ভাৰতীয় জ্যোতিপদাৰ্থবিজ্ঞানী।<ref>http://www.britannica.com/biography/Meghnad-N-Saha</ref><ref>http://physicstoday.scitation.org/doi/10.1063/PT.3.3267</ref> মেঘনাদ সাহাৰ জীৱনৰ অনন্য কৃতি হৈছে ''সাহা আয়নীকৰণ সমীকৰণ'' যিটো সূত্ৰৰ দ্বাৰা নক্ষত্ৰৰ ৰাসায়নিক আৰু ভৌতিক অৱস্থা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। এইটো সূত্ৰৰ জ্যোতিপদাৰ্থবিজ্ঞানত উল্লেখনীয় গুৰুত্ব আছে।<ref>http://www.sciencehistory.org/distillations/magazine/a-forgotten-star</ref> [[তাপগতিবিজ্ঞান]] আৰু [[পৰমাণুতত্ত্ব|পৰমাণুতত্ত্বৰ]] সহায় লৈ তেওঁ সূৰ্য আৰু অন্যান্য জ্যোতিষ্কবিলাকৰ উষ্ণতা, আয়নীকৰণ আদিৰ সম্পৰ্ক গাণিতিকভাৱে উপস্থাপন কৰিছিল।<ref name="মেঘ">{{cite book | title=বিশ্বৰ বৰেণ্য বিজ্ঞানী | publisher=জ্যোতি প্ৰকাশন | author=বৰ্মন, ড॰ শিৱনাথ | authorlink=মেঘনাদ সাহা | year=২০১২ | pages=২২০-২২৪}}</ref> নক্ষত্ৰৰ বৰ্ণালী আৰু উষ্ণতাৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা মেঘনাদ সাহাই হৈছে প্ৰথমজন বিজ্ঞানী। ৰাজনৈতিকভাৱে সক্ৰিয় মেঘনাদ সাহাক ১৯৫২ চনত ভাৰতীয় সংসদলৈ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref>http://www.sciencehistory.org/distillations/magazine/a-forgotten-star</ref> ==শৈশৱ আৰু শিক্ষা== বৰ্তমানৰ বাংলাদেশৰ ঢাকাস্থিত সাউৰাতলি নামৰ এখন গাঁৱত মেঘনাদ সাহাৰ জন্ম হৈছিল। দেউতাকৰ নাম আছিল জগন্নাথ সাহা আৰু মাতৃ আছিল ভুৱনেশ্বৰী দেৱী।<ref name="মেঘ"/> মেঘনাদ এটি দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ সন্তান হোৱা হেতুকে জীৱনত যথেষ্ট সংগ্ৰাম কৰিবলগীয়া হৈছিল। স্বদেশী আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে তেওঁক ঢাকা কলেজিয়েট স্কুলৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। <ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170110232853/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Saha,_Meghnad |archivedate=2017-01-10 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Saha,_Meghnad |access-date=2019-07-13 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ দেউতাকৰ আৰ্থিক অৱস্থা একেবাৰেই শোচনীয় আছিল। দেউতাকৰ দোকানত সা-সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰিয়েই তেওঁ প্ৰাথমিক পৰীক্ষা পাছ কৰিছিল আৰু সাতমাইল আঁতৰত থকা ইংৰাজী বিদ্যালয়ত নাম লগাইছিল। পঢ়া-শুনাত তেও বৰ চোকা আছিল। তেওঁৰ প্ৰতিভাত বিমুগ্ধ হৈ অনন্ত কুমাৰ দাস নামৰ স্কুলৰ ওচৰৰ এজন লোকে মেঘনাদক নিজৰ ঘৰতে খোৱা আৰু থকাৰ ব্যৱস্থা কৰি দিলে। তেওঁৰ ঘৰত থাকিয়েই মেঘনাদে ১৯০৫ চনত ঢাকা অঞ্চলৰ পৰা প্ৰথম হৈ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় আৰু এটা বৃত্তিও লাভ কৰে। ১৯০৯ চনত তেওঁ ঢাকাৰে আন এখন স্কুলৰ পৰা প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষা দিয়ে আৰু ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত তৃতীয় স্থান দখল কৰিবলৈ সক্ষম হয়। তাৰপিছত তেওঁ ঢাকা কলেজৰ বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে আৰু তাৰ দুবছৰৰ পিছত তৃতীয় স্থান লাভ কৰি ইণ্টাৰমিডিয়েট পৰীক্ষা পাছ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ বি.এছ.চি পঢ়িবলৈ কলিকতাৰ প্ৰেচিডেঞ্চি কলেজলৈ আহে।<ref name="মেঘ"/> ==কলিকতাৰ শিক্ষা-জীৱন== [[File:SahaInBerlin.jpg|left|thumb|বাৰ্লিনত সাহা, ১৯২১]] কলিকতাৰ প্ৰেচিডেঞ্চি কলেজত বি.এছ.চি আৰু এম.এছ.চি পঢ়োঁতে তেওঁ লগ পাইছিল বংগদেশৰ আন এজন খ্যাতনামা পদাৰ্থবিদ [[সত্যেন্দ্ৰনাথ বসু]]ক। দুয়োয়ে গণিতত অনাৰ্ছ লৈছিল আৰু একেলগে ''ফলিত গণিত'' অধ্যয়ন কৰিছিল। মেঘনাদে দুয়োটা পৰীক্ষাতে প্ৰথম শ্ৰেণীৰ দ্বিতীয় স্থান পাইছিল। অৱশ্যে সকলো সময়তে কেৱল পঢ়াৰ মাজতে আৱদ্ধ হৈ নাথাকি মেঘনাদে সামাজিক কৰ্মবোৰতো আগভাগ লৈছিল। সেই সময়ত ভাৰতত দেখা দিয়া স্বদেশী আন্দোলনতো মেঘনাদ জড়িত হৈ পৰিছিল। বংগদেশৰ অন্যতম বিপ্লৱী ''বাঘা যতীন'' তেওঁৰ অন্তৰংগ বন্ধু আছিল। কলিকতাত তেওঁ প্ৰসিদ্ধ বিজ্ঞানী [[জগদীশ চন্দ্ৰ বসু]] আৰু [[প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ ৰায়]]কো লগ পায়। তেওঁলোক আছিল মেঘনাদৰ শিক্ষক। সেই সময়ত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাধ্যক্ষ আছিল [[ছাৰ আশুতোষ মুখাৰ্জী]]। তেঁৱেই মেঘনাদক ১৯১৮ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সদ্যপ্ৰতিষ্ঠিত 'ইউনিভাৰ্ছিটি কলেজ অৱ চায়েন্স'ত পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক হিচাপে নিয়োগ কৰে। <ref name="মেঘ" /> ==কৰ্মজীৱন== সাহাৰ প্ৰথমটো বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ ১৯১৭ চনত প্ৰকাশ পায়, ব্ৰিটেইনৰ বিখ্যাত 'ফিল'ছফিকেল মেগাজিন'ত। ১৯১৮ চনত বিদ্যুৎ চুম্বকীয় তত্ত্বৰ বিষয়ে কৰা কেতবোৰ কামৰ বাবে তেওঁক স্বীকৃতি দি কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ে ডি.এছ.চি. উপাধি প্ৰদান কৰে। ১৯১৯ চনত 'হাৰ্ভাৰ্ড ক্লাছিফিকেশ্যন অব্ ষ্টেলাৰ স্পেট্ৰা' নামৰ এখন গৱেষণা গ্ৰন্থৰ বাবে তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেমচান্দ-ৰায়চা্ন্দ বৃত্তি লাভ কৰে। কিন্তু তেওঁক বিশ্বৰ বিজ্ঞান সমাজত অধিক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে ১৯২০ চনত ফিল'ছফিকেল মেগাজিন'ত প্ৰকাশিত অইন এটা নিবন্ধইহে। তেওঁৰ তেতিয়া বয়স মাথোন সাতাইছ বছৰ। তেওঁৰ সেই আৱিষ্কাৰটো আছিল তাপীয় আয়নীকৰণ তত্ত্ব অৰ্থাৎ ''Theory of Thermal Ionisation''.(। ) এই তত্ত্বক আধাৰ হিচাপে লৈয়েই তেওঁ '''সাহা আয়নীকৰণ সূত্ৰ'''ৰ ভেটি নিৰ্মাণ কৰিছিল। সাহাৰ এই সূত্ৰটোৰ সহায়ত নক্ষত্ৰ-সৃষ্টিৰ নানানটা উপাদানৰ আয়নীকৰণ অৱস্থাৰ বতৰা লোৱাটো সম্ভৱপৰ হৈছিল। মেঘনাদ সাহাৰ এই কামটো পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত ৰাল্ফ এইচ্ছ. ফাউলাৰ আৰু এডৱাৰ্ড আৰ্থাৰ মিলেনেই পৰিৱৰ্ধন কৰিছিল। <ref>John B. Hearnshaw, The Analysis of Starlight: Two Centuries of Astronomical Spectroscopy (2014) p.136</ref> [[File:M N Saha, J C Bose, J C Ghosh,Snehamoy Dutt, S N Bose, D M Bose, N R Sen, J N Mukherjee, N C Nag.jpg|thumbnail|কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ত কেইগৰাকীমান বিজ্ঞানীৰ সৈতে]] সত্যেন্দ্ৰনাথ বসুৰ লগ লাগি তেওঁ তাপবিজ্ঞান সম্পৰ্কে এটি মূল্যৱান নিবন্ধ লিখি উলিয়াইছিল। সেই সূত্ৰটো গেছীয় পদাৰ্থৰ অৱস্থা সম্পৰ্কে আছিল-যাক '''সাহা-বোস অৱস্থা সমীকৰণ'''(Saha-Bose Equation of State) বুলি জনা যায়। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোকে দুয়ো মিলি আইনষ্টাইনৰ আপেক্ষিকতাবাদ সম্পৰ্কীয় একাধিক মৌলিক নিবন্ধ জাৰ্মানীৰ পৰা ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰিছিল। <ref name="মেঘ"/> সৌৰ ৰশ্মিৰ ওজন আৰু চাপ জুখিবৰ বাবে সাহাই এক বিশেষ ধৰণৰ আহিলা উদ্ভাৱন কৰি উলিয়াইছিল। যন্ত্ৰটোৰ নাম আছিল চাইক্ক'ট্ৰন।<ref name="মেঘ"/> কেইবাখনো বিজ্ঞান অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান গঢ়াৰ আঁৰতো মেঘনাদ সাহাৰ অনবদ্য ভূমিকা আছে। তাৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে এলাহাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদাৰ্থবিজ্ঞান বিভাগ আৰু কলিকতাৰ নিউক্লিয়াৰ পদাৰ্থবিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান। ''বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি''(Science and Culture) নামৰ পত্ৰিকাখন তেওঁৱেই পোনপ্ৰথমে প্ৰকাশ কৰিছিল। মৃত্যুৰ সময়লৈকে তেওঁ সেই পত্ৰিকাখনৰ সম্পাদক আছিল। সেইসময়ৰ কেইবাখনো বিজ্ঞান-মঞ্চ, সভা প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ মূল প্ৰেৰণা আছিল মেঘনাদ সাহা। তাৰ ভিতৰত ১৯৩০ চনত স্থাপিত হোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমী, ১৯৩৪ চনত স্থাপিত হোৱা ভাৰতীয় পদাৰ্থবিজ্ঞান সমাজ আৰু ১৯৩৫ চনত স্থাপিত হোৱা ভাৰতীয় বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান অন্যতম। ''বিজ্ঞান-চৰ্চাৰ অৰ্থে ভাৰতীয় সংঘ''নামৰ বহুজনসমাদৃত মঞ্চখনত তেওঁ সঞ্চালকৰ (১৯৫৩-১৯৫৬) পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। ১৯৪৩ চনত কলিকতাত স্থাপিত হোৱা '''সাহা নিউক্লিয়াৰ পদাৰ্থবিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান''' এইজনা বিজ্ঞানীৰেই দীৰ্ঘস্থায়ী কীৰ্তিস্তম্ভ। <ref>Anderson, Robert S. (2010). Nucleus and Nation Scientists, International Networks, and Power in India. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 9780226019772</ref>. [[File:MNSaha.jpg|thumb|'বিজ্ঞান-চৰ্চাৰ অৰ্থে ভাৰতীয় সঙ্ঘ'ৰ প্ৰাংগনত সাহাৰ আবক্ষ মূৰ্তি]] [[File:Statue of Meghnad Saha.jpg|thumb|বিজ্ঞান,প্ৰযুক্তিবিদ্যা আৰু কৃষি বিশ্ববিদ্যালয় কলেজত সাহাৰ মূৰ্তি]] [[File:Meghnad Saha bust BITM.JPG|thumb|বিৰলা উদ্যোগিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা সংগ্ৰাহালয়ত সাহাৰ আবক্ষ মূৰ্তি]] ==উল্লেখযোগ্য সন্মান আৰু স্বীকৃতি== #১৯৩০,'৩৭, '৩৯.'৪০,'৫১,'৫৫ চনত পদাৰ্থ বিজ্ঞানত ন'বেল বঁটাৰ বাবে একাধিকবাৰ নাম প্ৰস্তাৱ। কিন্তু ন'বেল সমিতিয়ে সেই প্ৰস্তাৱক 'প্ৰায়োগিক দিশ আছে,কিন্তু এইয়া উদ্ভাৱন নহয়' বুলি কৈ প্ৰত্যেকবাৰেই প্ৰত্যাখ্যান কৰে।<ref>http://www.shaker.de/de/content/catalogue/index.asp?lang=de&ID=8&ISBN=978-3-8440-2654-2</ref> #১৯২৭ চনত ৰয়েল ছ'ছাইটিৰ সভ্য। #১৯২১ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ত 'খাইৰা প্ৰফেচাৰ' পদ। #১৯৫২ চনত লোকসভাৰ সাংসদ নিৰ্বাচিত। #আমেৰিকা আৰু ফ্ৰান্সৰ 'জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান সন্থা'ৰ সদস্য। #'আমেৰিকান একাডেমী অব্ ছায়েন্স'ৰ আজীৱন সদস্য। #১৯০৩ চনত 'এছিয়াটিক ছ'চাইটি'ৰ সভ্য। দুবছৰ সভাপতি। #১৯৩৮ চনত 'ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ'ৰ সন্মানীত সভ্য। #১৯২৬ চনত 'ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ'ৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰ গণিত শাখাৰ সভাপতিত্ব। #১৯৩৪ চনত 'ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ'ৰ মূল সভাৰ সভাপতিত্ব।<ref name="মেঘ" /> ==ধৰ্মীয় বিচাৰধাৰা== মেঘনাদ সাহাই ঈশ্বৰৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰা নাছিল। তেওঁ এজন নাস্তিক আছিল। <ref>Chatterjee, Santimay; Chatterjee, Enakshi (1984). Meghnad Saha, scientist with a vision. National Book Trust, India. p. 5. Even though he later came to be known as an atheist, Saha was well-versed in all religious texts— though his interest in them was purely academic.</ref><ref>Robert S. Anderson (2010). Nucleus and Nation: Scientists, International Networks, and Power in India. University of Chicago Press. p. 602. ISBN 9780226019758. a self-described atheist, saha loved swimming in the river and his devout wife loved the sanctity of the spot. swimming and walking were among the few things they could do together.</ref> ==মৃত্যু== এইজনা স্মৰণীয় বিজ্ঞান-মনিষীৰ ১৯৫৬ চনৰ ১৬ ফেব্ৰুৱাৰিত নতুন দিল্লীত পৰলোকপ্ৰাপ্তি ঘটে। দিল্লীৰ পৰিকল্পনা আয়োগৰ কাৰ্যালয়লৈ গৈ থকা সময়ত তেওঁৰ হৃদযন্ত্ৰৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হৈ পৰে আৰু তেওঁ মৃত্যুক সাবটি লয়। <ref name="মেঘ" /><ref>"Nation Mourns Meghnad Saha". The Indian Express. 17 February 1956. pp. 1, 7.</ref> মৃত্যুৰ সময়ত মেঘনাদ সাহাৰ বয়স আছিল ৬৩ বছৰ। তাৰ পিছদিনা কলিকতাৰ কেউৰাতলা শ্মশানস্থলীত তেখেতৰ দেহ সৎকাৰ কৰা হয়। <ref>"Saha's Remains Cremated". The Indian Express. 18 February 1956.</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:পদাৰ্থ বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় বিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:নাস্তিকতাবাদী]] ksbb5bw7786abmo1tkq30vdtjs15r4p 0 55217 645449 537557 2026-10-16T10:02:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645449 wikitext text/x-wiki [[File:শ্রীকৃষ্ণকীর্ত্তন-বসন্তরঞ্জন রায়.djvu|thumb|১৯১৬ চনত প্ৰকাশিত শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তনৰ বেটুপাত]] '''শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন''' এখন প্ৰাচীন নাট্যধৰ্মী গীতিকাব্য।<ref name=s1/> ইয়াত মুঠ ১৩টা খণ্ড আৰু ৪১৮ টা গীত আছে। এই গ্ৰন্থখনৰ কবি [[চণ্ডীদাস|বড়ু চণ্ডীদাস]]। গ্ৰন্থখন উদ্ধাৰ কৰিছিল [[বাংলা ভাষা|বঙালী]] পণ্ডিত [[বসন্তৰঞ্জন ৰায়|বসন্তৰঞ্জন ৰায়ে]]।<ref>''বাংলা সাহিত্যেৰ ইতিবৃত্ত'', প্ৰথম খণ্ড, অসিতকুমাৰ বন্দ্যোপাধ্যায়, মডাৰ্ণ বুক এজেন্সী প্ৰাইভেট লিমিটেড, কলকাতা, ২০০৬, পৃ. ২২৮-২৯</ref> [[বাঁকুৰা জিলা]]ৰ এজন ব্ৰাহ্মণৰ ঘৰত এই পুথিখন উদ্ধাৰ হয়। এই পুথিখনক উদ্ভৱকালীন বাঙালি ভাষাৰ দ্বিতীয় সাহিত্যিক নিদৰ্শন বুলি কোৱা হয়। ১৯১৬ চনত বসন্তৰঞ্জন ৰায়ৰ সম্পাদনাত বংগীয় সাহিত্য পৰিষদৰ পৰা এই পুথিখনৰ প্ৰথম সংখ্যা এটি ছপা হৈ ওলায়। [[ভাষাবিদ]] সকলৰ অনুমান ভিত্তিত এই কাব্য গ্ৰন্থ খন ৰচনা কৰা হৈছিল ত্ৰয়োদশ-চতুৰ্দশ শতিকাত। গ্ৰন্থখনৰ ভাষা [[পুৰণি বাঙালি ভাষা]]।{{citation needed}} ==বৈশিষ্ট্য== শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন উদ্ভৱকালীন অসমীয়া ভাষাৰ দ্বিতীয় সাহিত্যিক নিদৰ্শন। বিষয় বস্তুৰ ফালৰ পৰা এই কাব্য গ্ৰন্থ খন ৰাধা-কৃষ্ণৰ লৌকিক পৰকীয়া প্ৰেম লীলাক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচনা কৰা।<ref>{{cite book |last=Bhowmik |first=Dulal |year=2012 |chapter=Srikrishnakirtan |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Srikrishnakirtan |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250413015749/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Srikrishnakirtan |archivedate=2025-04-13 |access-date=2019-11-18}}</ref> এই কাব্য গ্ৰন্থখন আদিৰসৰ। ড॰ [[লীলাৱতী শইকীয়া]]ৰ সম্পাদনাত এই কাব্যগ্ৰন্থ খনৰ এটা সম্পাদিত ৰূপ অসমীয়া ভাষাত প্ৰকাশ পাইছে। গ্ৰন্থখনৰ মুঠ খণ্ডৰ সংখ্যা ১৩টা এই তেৰটা খণ্ডত মুঠ ৪১৮টা গীত আছে। প্ৰথমৰ জন্মখণ্ডৰ প্ৰথম গীতটোৰ প্ৰথম পাঁচটা পদ নাই। শেষৰ ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ডটোৰো শেষৰ কেইশাৰীমান নাই। এই কাব্যগ্ৰন্থ খনত ৩২টা ৰাগ আৰু ১৫টা তালৰ উল্লেখ আছে।<ref name=Stewart1986>{{cite journal | last1 = Stewart | first1 = T. K. | year = 1986 | title = Book Review: Singing the Glory of Lord Krishna: The "Śrīkṛṣṇakīrtana" | journal = [[Asian Folklore Studies]] | publisher = [[Nanzan Institute for Religion and Culture]] | volume = 45 | issue = 1 | pages = 152–154 | doi = 10.2307/1177851 | jstor=1177851 }}</ref> মুঠ ১৬১টা শ্লোকৰ ভিতৰত ২৮টা শ্লোকৰ পুনৰাবৃত্তি ঘটিছে। দেশীয় ভাষাৰ উপাদানৰ পৰ্যাপ্ততা কেৱল শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তনতেই বৰ্তমানলৈকে লক্ষ্য কৰা হৈছে। শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তনৰ আধাৰ গ্ৰন্থ প্ৰধানকৈ বিষ্ণু পুৰাণ।<ref name=s1>Sen, Sukumar (1991, reprint 2007). ''Bangala Sahityer Itihas'', Vol.I, Kolkata: Ananda Publishers, {{ISBN|81-7066-966-9}}, pp.120-154</ref> ==বিষয়বস্তু== শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তনৰ মুখ্য চৰিত্ৰ মাত্ৰ তিনিটা- [[শ্ৰীকৃষ্ণ]], [[ৰাধা]] আৰু [[বড়ায়ি]]। গ্ৰন্থখনৰ মুঠ তেৰটা খণ্ড হৈছে ক্ৰমে- জন্মখণ্ড, তাম্বুলখণ্ড, দানখণ্ড, নৌকাখণ্ড, ভাৰখণ্ড, ছত্ৰখণ্ড, বৃন্দাবনখণ্ড, কালীয় দমন খণ্ড, বস্ত্ৰহৰণ খণ্ড, বাণখণ্ড, বংশী খণ্ড, ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ড আৰু ৰাধা বিৰহ খণ্ড।<ref name=s1/> জন্মখণ্ডত দেৱতা সকলৰ প্ৰাৰ্থনাত জগতৰ ভাৰ নোহোৱা কৰিবলৈ কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ জন্ম কথা বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তাম্বুলখণ্ডত ৰাধাৰ সৌন্দৰ্য্যৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ বড়ায়িৰ হাতত তাম্বুল পঠিয়াই [[ৰাধা]]ক কৃষ্ণই প্ৰেমৰ প্ৰস্তাৱ দিছে। দানখণ্ডত ৰাধাক পাবলৈ [[শ্ৰীকৃষ্ণ]]ই [[যমুনা]] নদীৰ পাৰত দানীৰ অভিনয় আৰু ৰাধা-কৃষ্ণৰ মিলনৰ বৰ্ণনা আছে। নৌকাখণ্ডত আছে শ্ৰী কৃষ্ণই ঘটোৱালৰ ৰূপ ধৰি ৰাধাৰ সৈতে কৰা জলকেলিৰ বৰ্ণনা। ভাৰখণ্ডত ৰাধাৰ হাতৰ পৰা গাখীৰৰ কলহ কৃষ্ণই কঢ়িয়াই নিয়াৰ কথা আছে। ছত্ৰখণ্ডত মথুৰালৈ যোৱাৰ বাটত শ্ৰীকৃষ্ণই ৰাধাৰ বাবে ছাতি ধৰি দিছে। বৃন্দাবনখণ্ডত গোপী আৰু ৰাধাৰ সৈতে গান-নাচত ব্যস্ত হৈছে। কালীয় দমন খণ্ডত কালী সাপক মাৰি কালীহ্ৰদৰ পানী পৰিষ্কাৰ কৰাৰ কথা আছে। বস্ত্ৰহৰণ খণ্ডত কৃষ্ণই গা-ধুই থকা গোপী সকলৰ কাপোৰ লুকুৱাইছে। বাণখণ্ডত শ্ৰীকৃষ্ণই ৰাধালৈ মদন বান অৰ্থাৎ কাঁড় মাৰিছে। বংশী খণ্ডত শ্ৰী কৃষ্ণৰ বাঁহীৰ মাতত ৰাধাৰ উৎকণ্ঠা, বড়ায়িৰ উচতনিত ৰাধাই বাঁহী লুকুৱা আৰু পুনৰ ঘূৰাই দিয়া আদিৰ বৰ্ণনা আছে আৰু শেষৰ ৰাধা বিৰহ খণ্ডত ৰাধাৰ দুখ প্ৰকাশ, ৰাধা-কৃষ্ণৰ মিল আৰু কৃষ্ণই মথুৰালৈ কৰা যাত্ৰা সম্পৰ্কে উল্লেখ আছে। ==সম্পাদনা আৰু প্ৰকাশ== এই গ্ৰন্থখনৰ কবি বড়ু চণ্ডীদাস। গ্ৰন্থখন উদ্ধাৰ কৰিছিল বঙালী পণ্ডিত বসন্তৰঞ্জন ৰায়ে।<ref name=Banglapedia>{{cite book |last=Devnath |first=Samaresh |year=2012 |chapter=Chandidas |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chandidas |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}}</ref> বাঁকুৰা জিলাৰ এজন ব্ৰাহ্মণৰ ঘৰত এই পুথিখন উদ্ধাৰ হয়। ১৯১৬ চনত বসন্তৰঞ্জন ৰায়ৰ সম্পাদনাত বঙ্গীয় সাহিত্য পৰিষদৰ পৰা এই পুথিখনৰ প্ৰথম সংখ্যা এটি ছপা হৈ ওলায়। ভাষাবিদ সকলৰ অনুমান ভিত্তিত এই কাব্য গ্ৰন্থ খন ৰচনা কৰা হৈছিল ত্ৰয়োদশ-চতুৰ্দশ শতিকাত। বসন্তৰঞ্জন ৰায়ৰ সম্পাদনাত গ্ৰন্থখনৰ মুঠ নটা আৰু পিছত অমিত্ৰসূদনৰ সম্পাদনাত আঠটা সংস্কৰণ প্ৰকাশ পাইছে। আনহাতে ড॰ লীলাৱতী শইকীয়াৰ সম্পাদনত এই কাব্যগ্ৰন্থ খনৰ এটা সম্পাদিত ৰূপ অসমীয়া ভাষাত প্ৰকাশ পাইছে। ==কবি== শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন' কাব্যৰ ৰচক বড়ুচণ্ডীদাস। যদিও তেওঁৰ আত্মপৰিচয় বা জীৱনকথা জাতীয় বিশেষ পোৱা নাযায় সেয়ে তেওঁৰ প্ৰকৃত পৰিচয় ধোঁৱাচ্ছন্ন বুলি কোৱা হয়। কাব্যত তেওঁৰ তিনিটা বিশেষণ পোৱা যায় – 'বড়ুচণ্ডীদাস', 'চণ্ডীদাস' আৰু 'আনন্ত বড়ুচণ্ডীদাস'। ইয়াৰে মাজৰ 'বড়ুচণ্ডীদাস' নামটো কাব্যৰ ২৯৮টা স্থানত আৰু 'চণ্ডীদাস' নামটো আছে ১০৭ বাৰ। ৭টি পদত 'অনন্ত' শব্দটিৰ ব্যৱহাৰ মন কৰিব পাৰি। ড॰ মিহিৰ চৌধুৰী কামিল্যাৰ মতে, চণ্ডীদাসৰ নাম আৰু বড়ু প্ৰকৃতপক্ষে তেওঁৰ কৌলিক উপাধি বাঁড়ুজ্য বা বন্দ্যোপাধ্যায়ৰ অপভ্ৰংশ। কবি চৈতন্য পূৰ্বৱৰ্তী কালৰ মানুহ। সম্ভৱত পঞ্চদশ শতাব্দীৰ প্ৰথম চোৱাত তেওঁ জীৱিত আছিল। বঙালী সাহিত্যত চণ্ডীদাস সমস্যা আৰু পদাৱলিত চণ্ডীদাসৰ জন্মভূমি বাঁকুড়া আৰু বীৰভূমিৰ মাজত যিমানেই বিবাদ নাথাকক কিয়, ড॰ মিহিৰ চৌধুৰী কামিল্যৰ ভাষাতাত্ত্বিক তথ্যপ্ৰমাণৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত হয় যে, 'শ্ৰীকৃষ্ণকীৰ্তন'ৰ ৰচয়িতা বড়ুচণ্ডীদাস বাঁকুৰা জিলাৰ সদৰ মহকুমা ছাতনাৰ অধিবাসী আছিল। বড়ুচণ্ডীদাস বাসুলী দেৱীৰ উপাসক আছিল আৰু দেৱীমন্দিৰৰ নিকটবৰ্তী স্থানত তেওঁৰ 'চিত্ৰনাটগীতি' পৰিবেশনৰ নাট্যশালা আছিল। এই বাসলী দেৱী প্ৰকৃতপক্ষে শক্তিদেৱী চণ্ডী অথবা মনসাৰ অন্য নাম। সম্ভৱত বাসলী দেৱীৰ পূজাত গীত পৰিবেশনৰ উদ্দেশ্যে দেৱীৰ স্বপ্নাদেশত তেওঁ এই কাব্য ৰচনা কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:বঙালী গ্ৰন্থ]] mgx4j719khfu9h8hfsevmu410nonv8d 0 55592 645436 640237 2026-10-16T09:29:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645436 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}} '''শেখ মুজিবুৰ ৰহমানৰ হত্যাকাণ্ড''' আছিল, বাংলাদেশৰ তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানক পৰিয়ালসহ কৰা হত্যাকাণ্ড। ১৯৭৫ চনত ১৫ আগষ্টৰ পুৱাতে [[বাংলাদেশ]] সেনাবাহিনীৰ এদল বিপথগামী সদস্যই সামৰিক অভ্যুত্থান সংগঠিত কৰে আৰু শেখ মুজিবুৰ ৰহমানক তেওঁৰ ধানমণ্ডি-৩২ ৰ বাসভৱনত হত্যা কৰে। তাৰ পিছত ১৫ আগষ্ট ১৯৭৫ পৰা ৬ নৱেম্বৰ ১৯৭৫ চনলৈকে খন্দকাৰ মোস্তাক আহমেদে অঘোষিতভাৱে বাংলাদেশৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref name=":3">{{সংবাদ উদ্ধৃতি|শিৰোনাম=১৫ অগাষ্ট: কী ছিল সেদিনেৰ পত্ৰিকায়|ইউআৰএল=https://bangla.bdnews24.com/bangladesh/article1379504.bdnews|সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=১৬ আগষ্ট ২০১৮|কৰ্ম=বিডিনিউজ টোয়েণ্টিফোৰ ডটকম|তাৰিখ=2017-08-14|আৰ্কাইভেৰ-তাৰিখ=২০১৯-০৩-০৫|আৰ্কাইভেৰ-ইউআৰএল=https://web.archive.org/web/20190305170237/https://bangla.bdnews24.com/bangladesh/article1379504.bdnews|ইউআৰএল-অবস্থা=অকাৰ্যকৰ}}</ref> শেখ মুজিবুৰ ৰহমানৰ হত্যাকাণ্ডৰ দ্বাৰা বাংলাদেশৰ অসামৰিক প্ৰশাসনকেন্দ্ৰিক ৰাজনীতিত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সামৰিক ক্ষমতাৰ প্ৰত্যক্ষ হস্তক্ষেপ ঘটে।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআৰএল=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/bengali/news/2015/08/150815_mh_speical_report_on_15th_august.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQHKAFQArABIA%3D%3D#aoh=16133793353510&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fbengali%2Fnews%2F2015%2F08%2F150815_mh_speical_report_on_15th_august|শিৰোনাম=প্ৰথম অভ্যুত্থান যেভাবে পাল্টে দেয় বাংলাদেশেৰ গতিপথ|শেষাংশ=কল্লোল|প্ৰথমাংশ=কাদিৰ|তাৰিখ=2015-08-15|কৰ্ম=বিবিসি বাংলা|সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=2021-02-15}}</ref> এই হত্যাকাণ্ডটো বাংলাদেশৰ আদৰ্শৰ পট-পৰিৱৰ্তন হিচাপে বিবেচিত। লৰেন্স লিফশুলৎজে এই হত্যাকাণ্ডৰ সমাগ্ৰিক ঘটনাৱলীক মাৰ্কিন-পাকিস্তানপন্থী আৰু ভাৰত-ছোভিয়েতপন্থী দুই অক্ষশক্তিৰ কৰ্তৃত্ব প্ৰতিষ্ঠাৰ স্নায়ুযুদ্ধৰ সহিংস বহিৰ্প্ৰকাশ হিচাপে আখ্যায়িত কৰিছে।<ref>{{বই উদ্ধৃতি |শেষাংশ1=লিফশুলৎজ |প্ৰথমাংশ1=লৰেন্স |শেষাংশ2=হোসেন |প্ৰথমাংশ2=মুনীৰ |শিৰোনাম=অসমাপ্ত বিপ্লব - তাহেৰেৰ শেষকথা| ইউআৰএল= https://pdfcoffee.com/qdownload/359-pdf-pdf-free.html |তাৰিখ=ডিসেম্বৰ ২০১৪ |প্ৰকাশক=নওৰোজ কিতাবিস্তান |অবস্থান=বাংলাবাজাৰ, ঢাকা |আইএসবিএন=978-984-400-061-2 |পাতাসমূহ=৪৯-৫৩ |সংস্কৰণ=দ্বিতীয় |সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=৭ জানুয়াৰি ২০২৩}}</ref> বৰ্তমান ১৫ আগষ্টৰ দিনটো বাংলাদেশৰ ‘জাতীয় শোক দিৱস’ হিচাপে পালন কৰা হয়।<ref>{{সংবাদ উদ্ধৃতি|ইউআৰএল=https://www-prothomalo-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.prothomalo.com/amp/story/bangladesh/%E0%A6%86%E0%A6%9C-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%B6%E0%A7%8B%E0%A6%95-%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%B8?usqp=mq331AQSKAFQApgB6c2ToPTBjuFasAEg&amp_js_v=a6&amp_gsa=1#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&csi=0&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.prothomalo.com%2Fbangladesh%2F%25E0%25A6%2586%25E0%25A6%259C-%25E0%25A6%259C%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25A4%25E0%25A7%2580%25E0%25A7%259F-%25E0%25A6%25B6%25E0%25A7%258B%25E0%25A6%2595-%25E0%25A6%25A6%25E0%25A6%25BF%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%25B8|শিৰোনাম=আজ জাতীয় শোক দিবস|তাৰিখ=আগষ্ট ১৫, ২০১৭|কৰ্ম=দৈনিক প্ৰথম আলো}}</ref> ==পটভূমি== ১৯৭০ চনৰ পাকিস্তানৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত শ্বেখ মুজিবৰ দল আৱামী লীগে (পূৰ্বতে আৱামী মুছলিম লীগ নামেৰে জনাজাত) পাকিস্তানী ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ আসন লাভ কৰে। দলে ১৬২ খন সাধাৰণ আসনৰ ভিতৰত ১৬০ খন আৰু পূব পাকিস্তানৰ ৭ খন মহিলাৰ আসনৰ আটাইকেইখনতে তেওঁলোকে জয়লাভ কৰে,<ref>Baxter, C. (1971). Pakistan Votes -- 1970. ''Asian Survey'', ''11''(3), 197–218. {{doi|10.2307/3024655}}</ref> যিবোৰ আসন পিছলৈ পশ্চিম পাকিস্তানৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হোৱাৰ পিছত বাংলাদেশলৈ পৰিণত হয়। পাকিস্তানৰ সামৰিক চৰকাৰে ক্ষমতা হস্তান্তৰ কৰাত পলম কৰাৰ পাছতো মাৰ্চ মাহৰ ভিতৰত মুজিবৰ বাসগৃহ পূৱ পাকিস্তানৰ বাস্তৱিক চৰকাৰৰ মুৰব্বী হৈ পৰিছিল। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ আৰম্ভণিতে [[বাংলাদেশ]]ৰ স্বাধীনতা ঘোষণা কৰাৰ ঠিক পিছতেই ২৫ মাৰ্চৰ মাজনিশা পাকিস্তানী সৈন্যই তেওঁক গৃহবন্দী কৰি ৰাখে।<ref name="www-bbc-com.cdn.ampproject.org">{{cite news |url=https://www.bbc.com/bengali/news-47704274 |script-title=bn:স্বাধীনতা যুদ্ধ ১৯৭১: বিবিসি ও অন্যান্য আন্তর্জাতিক গণমাধ্যমে কতটা এসেছিলো বাংলাদেশের স্বাধীনতার ঘোষণা? |language=bn |newspaper=BBC News বাংলা}}</ref><ref name="m-bdnews24-com.cdn.ampproject.org">{{cite news |url=https://m.bdnews24.com/amp/bn/detail/mujib100-sobisesh/1738926 |script-title=bn:সে রাতে যেভাবে মুজিব স্বাধীনতার ঘোষণা পাঠান |work=bdnews24.com |language=bn |title=Home |access-date=2024-06-15 |archivedate=2022-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220705223532/https://m.bdnews24.com/amp/bn/detail/mujib100-sobisesh/1738926 |deadurl=yes }}</ref><ref name="ittefaq.com.bd">{{cite news |url=https://www.ittefaq.com.bd/opinion/205476/%E0%A6%AC%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A7%E0%A7%80%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%98%E0%A7%8B%E0%A6%B7%E0%A6%A3%E0%A6%BE-%E0%A6%97%E0%A6%A3%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A6%A6-%E0%A6%93-%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%A8 |script-title=bn:বঙ্গবন্ধুর স্বাধীনতার ঘোষণা: গণপরিষদ ও সংবিধান |work=The Daily Ittefaq |language=bn}}</ref> সেই বছৰৰ ১০ এপ্ৰিলত বাংলাদেশী বিদ্ৰোহীৰ অস্থায়ী চৰকাৰ, যাক জনপ্ৰিয়ভাৱে ''মুজিবনগৰ চৰকাৰ'' বুলি জনা যায়, মুজিবক বাংলাদেশী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ মুৰব্বী নেতা হিচাপে লৈ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref name=":2">{{cite book |last=Harun-or-Rashid |year=2012 |chapter=Rahman, Bangabandhu Sheikh Mujibur |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rahman,_Bangabandhu_Sheikh_Mujibur |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171213024229/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rahman,_Bangabandhu_Sheikh_Mujibur |archivedate=2017-12-13 |access-date=2024-06-15}}</ref> ১৯৭১ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰত পাকিস্তানী বাহিনীৰ পৰাজয়ৰ পিছত ১৯৭১ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত পাকিস্তানত বন্দী শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানক লণ্ডনৰ পৰা মুকলি কৰি দিয়া হয়, য’ৰ পৰা তেওঁ ভাৰতলৈ উৰা মাৰিছিল, আৰু তাৰ পিছত বাংলাদেশলৈ গৈছিল। বাংলাদেশে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছৰ তিনি বছৰ তেওঁ বাংলাদেশৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে চৰকাৰৰ নেতৃত্ব দিছিল।<ref name=":2" /> ==বাঁওপন্থীৰ বিদ্ৰোহ== ১৯৭২ চনৰ পৰা ১৯৭৫ চনলৈকে বাওঁপন্থী বিদ্ৰোহক এই হত্যাকাণ্ডৰ কাৰণে হোৱা পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টিৰ বাবে বহুলভাৱে দায়ী বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Awami League will have to atone for making a JaSoD leader minister, says Syed Ashraf |url=http://bdnews24.com/politics/2016/06/13/awami-league-will-have-to-atone-for-making-a-jasod-leader-minister-says-syed-ashraf |newspaper=bdnews24.com |date=13 June 2016 |access-date=11 July 2016}}</ref><ref>{{cite news |title=Clarify your role in Bangabandhu killing, BNP to Inu |url=http://en.prothom-alo.com/bangladesh/news/76721/No-lecture-on-democracy-please-BNP-to-Inu |newspaper=[[Prothom Alo]] |date=24 August 2015 |access-date=11 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161012181457/http://en.prothom-alo.com/bangladesh/news/76721/No-lecture-on-democracy-please-BNP-to-Inu |archive-date=12 October 2016 |url-status=dead |archivedate=12 October 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161012181457/http://en.prothom-alo.com/bangladesh/news/76721/No-lecture-on-democracy-please-BNP-to-Inu |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=No law of 'illegitimate govt' will last, says Khaleda |url=http://bdnews24.com/politics/2014/08/25/no-law-of-illegitimate-govt-will-last-says-khaleda |newspaper=bdnews24.com |date=25 August 2015 |access-date=11 July 2016}}</ref> ১৯৭২ চনত বাংলাদেশ আৱামী লীগৰ ছাত্ৰ শাখা “বাংলাদেশ ছাত্ৰ লীগ’’ৰ বিভাজন হৈ “জাতীয় সমাজতান্ত্ৰিক দল’’(JSD) নামৰ এটা বাওঁপন্থী গোট প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref>{{cite news |last1=Hossain |first1=Kazi Mobarak |title=Hasanul Haq Inu's JaSoD splits as he names Shirin general secretary |url=http://bdnews24.com/politics/2016/03/12/hasanul-haq-inus-jasod-splits-as-he-names-shirin-general-secretary |newspaper=bdnews24.com |date=13 March 2016 |access-date=11 July 2016}}</ref> কৰ্ণেল আবু তাহেৰ আৰু ৰাজনীতিবিদ হাছানুল হক ইনুৰ নেতৃত্বত নিজৰ সশস্ত্ৰ শাখা সেনাবাহিনীৰ জৰিয়তে জেএছডিয়ে চৰকাৰৰ সমৰ্থক, আৱামী লীগৰ সদস্য আৰু আৰক্ষীৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক হত্যাকাণ্ড আৰম্ভ কৰে।<ref name=":0">{{cite news |title=JS sees debate over role of Gono Bahini |url=http://www.thedailystar.net/js-sees-debate-over-role-of-gono-bahini-31691 |newspaper=The Daily Star |access-date=9 July 2015}}</ref><ref>{{cite news |title=Inu, Khairul to be tried in people's court: BNP |url=http://www.newstoday.com.bd/index.php?option=details&news_id=2434364&date=2016-02-03 |newspaper=The News Today |agency=UNB |date=15 June 2016 |access-date=11 July 2016 |archive-date=18 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818104302/http://www.newstoday.com.bd/index.php?option=details&news_id=2434364&date=2016-02-03 |url-status=dead |archivedate=18 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160818104302/http://www.newstoday.com.bd/index.php?option=details&news_id=2434364&date=2016-02-03 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ এই অভিযানে দেশৰ আইন-শৃংখলা বিভাজনত অৰিহণা যোগাইছিল<ref name=":0" /> আৰু মুজিবুৰ হত্যাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=JSD, NAP, left parties also behind the killing of Bangabandhu |url=http://thedailynewnation.com/news/64702/jsd-nap-left-parties-also-behind-the-killing-of-bangabandhu.html |newspaper=The New Nation |date=26 August 2015 |access-date=13 July 2016 |archivedate=17 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160817104434/http://thedailynewnation.com/news/64702/jsd-nap-left-parties-also-behind-the-killing-of-bangabandhu.html |deadurl=yes }}</ref> পিছত হাছানুল হুক ইনুৱে [[শ্বেখ হাছিনা]]ৰ দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় মন্ত্ৰীসভাৰ অধীনত তথ্য মন্ত্ৰীৰ পদত অধিষ্ঠিত হয়। ==ষড়যন্ত্ৰকাৰীসকল== মেজৰ চৈয়দ ফাৰুক ৰহমান; খাণ্ডাকেৰ আব্দুৰ ৰছিদ; শ্বৰিফুল হক ডালিম; মহিউদ্দিন আহমেদ; আৰু ৰাছেদ চৌধুৰীৰ লগতে এ.কে.এম. মহিউদ্দিন আহমেদ, বাজলুল হুদা, আৰু এছ.এইচ.এম.বি নূৰ চৌধুৰী(বাংলাদেশৰ সেনাবাহিনীৰ তিনিজন মেজৰ) আদিয়ে চৰকাৰখন ওফোৰাই নিজাকৈ সামৰিক চৰকাৰ গঠন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। তেওঁলোকে পূৰ্বে বিৰোধী ''বাংলাদেশ কৃষক শ্ৰমিক আৱামী লীগ''ৰ অংশ আছিল আৰু চৰকাৰক ভাৰতৰ অত্যধিক নিৰ্ভৰশীল আৰু বাংলাদেশৰ সামৰিক বাহিনীৰ প্ৰতি ভাবুকি হিচাপে গণ্য কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Farooq's confession |url=http://www.thedailystar.net/august-15-special-coverage/farooqs-confession-1269634 |newspaper=The Daily Star |date=19 November 2009 |access-date=2 January 2017}}</ref> এন্থনী মাস্কাৰেনহাছৰ মতে, ফাৰুকে মেজৰ জিয়াউৰ ৰহমানক পৰোক্ষভাৱে এই পৰিকল্পনাত অংশগ্ৰহণৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু তেওঁক পতিয়ন নিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও জিয়াই চতুৰতাৰে বিষয়টো এৰাই চলিছিল। ফাৰুকৰ মতে, জিয়াৰ এই ইংগিতৰ অৰ্থ আছিল: “মই এজন জ্যেষ্ঠ বিষয়া। মই এনে কামত জড়িত হ'ব নোৱাৰোঁ। যদি আপোনালোক কনিষ্ঠ বিষয়াসকলে কৰিব বিচাৰে তেন্তে আগবাঢ়ি যাওক। ’’<ref name="Balb"/><ref>{{Cite news |date=2009-11-19 |title=A glimpse into the dark design |url=https://www.thedailystar.net/august-15-special-coverage/glimpse-the-dark-design-1269631 |access-date=2023-07-18 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> অৱশ্যে হত্যাকাৰী লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল [[খাণ্ডেকৰ আব্দুৰ ৰছিদ]]ৰ পত্নী আৰু অভিযুক্ত জোবাইদা ৰছিদে তেওঁৰ জবানবন্দীত কয় যে,"সেনাৰ বাহিৰেও ৰক্ষী বাহিনী গঠন কৰি অধিক সা-সুবিধা প্ৰদান কৰাৰ বাবে সেনা বিষয়াসকলৰ মাজত সমালোচিত হৈছিল।" এইবোৰ কথা ফাৰুকৰ পৰা শুনিছোঁ। মেজৰ ফাৰুক সৰুৰে পৰা জেনেৰেল জিয়াৰ সৈতে যোগাযোগত আছে। তেওঁ আছিল জিয়াৰ আগৰেই চিনাকি। এদিন ৰাতি মেজৰ ফাৰুক জিয়াৰ ঘৰৰ পৰা উভতি আহি মোৰ স্বামীক ক’লে যে, চৰকাৰ সলনি হ’লে জিয়াই ৰাষ্ট্ৰপতি হ’ব বিচাৰে। জিয়াই কয়, "মোৰ ওচৰলৈ অহাটো মোৰ সফলতা। যদি ব্যৰ্থ হোৱা তেন্তে মোক জড়িত নকৰিবা। শ্বেখ মুজিবুৰক জীয়াই ৰাখি চৰকাৰ সলনি কৰাটো সম্ভৱ নহয়।" <ref name=Boss>{{cite news |author=আসাদুজ্জামান (Asaduzzaman) |script-title=bn:বস সবকিছুৰ ব্যবস্থা নিচ্ছেন (The boss is taking care of everything) |url=https://www.prothomalo.com/life/%E0%A6%AC%E0%A6%B8-%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%9B%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%AC%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8 |access-date=10 October 2020 |work=[[Prothom Alo]] |date=15 August 2018 |location=Dhaka |language=bn |archive-date=14 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220314112240/https://www.prothomalo.com/life/%E0%A6%AC%E0%A6%B8-%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%9B%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%AC%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8 |url-status=dead |title=আৰ্কাইভ কপি |archivedate=14 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220314112240/https://www.prothomalo.com/life/%E0%A6%AC%E0%A6%B8-%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%9B%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%AC%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BE-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8 |deadurl=yes }}</ref> মেজৰ জেনেৰেল (অৱসৰপ্ৰাপ্ত) এম খলিলুৰ ৰহমানে (তেতিয়াৰ বিডিআৰৰ সঞ্চালক) সাক্ষ্য দিছিল, "জেনেৰেল জিয়াৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত জেনেৰেল ছাফিউল্লাক ছিনিয়ৰ হোৱাৰ পিছতো সেনা প্ৰধান হিচাপে নিযুক্তি নোপোৱাৰ বাবে কিছুমান সেনা বিষয়া বিভাজিত হৈ পৰিল।" শুনিছোঁ যে, জেনেৰেল জিয়াই সেনাবাহিনীৰ পৰা অৱসৰ ল’ব আৰু তেওঁক ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে বিদেশলৈ পঠিওৱা হ’ব।” কেবিনেটৰ শপত খোৱাৰ পিছত এটা সময়ত মেজৰ ৰছিদে মোক তেওঁৰ পত্নীৰ লগত চিনাকি কৰাই দিলে। মই মেজৰ ৰছিদক অলপ গৌৰৱান্বিত যেন দেখিলোঁ, তেওঁ ক’লে "তেওঁ মোৰ পত্নী। আমি যি কৰিছোঁ তাৰ মাষ্টাৰমাইণ্ড মোৰ পত্নী।" <ref name=Boss/> হত্যাকাৰীসকলে বিফলতাৰ সম্ভাৱ্য কাৰণসমূহ বিবেচনা কৰিলে আৰু মুজিবুৰ হত্যাৰ পিছত আহিবলগীয়া সময়ৰ বাবে তেওঁলোকে মুজিবুৰৰ আৱামী লীগৰ এজন শুভাকাংক্ষী আৰু ইচ্ছা কৰিলে সময়মতে আঁতৰাই পেলাব পৰা ব্যক্তিক ব্যৱহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়, যাতে সম্ভাৱ্য ভাৰতীয় হস্তক্ষেপ, আৱামী লীগৰ প্ৰতিশোধমূলক সশস্ত্ৰ বিৰোধিতা, আৱামী লীগ বিৰোধীৰ সম্ভাৱ্য স্বেচ্ছাচাৰীতা বৃদ্ধি পোৱা আৰু পৰিস্থিতি সাময়িকভাৱে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰা যায়। কিছু সময়ৰ অনুসন্ধানৰ অন্তত মুজিবৰ চৰকাৰৰ আৱামী লীগৰ কেবিনেট মন্ত্ৰী খাণ্ডাকাৰ মোস্তাক আহমেদে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ দায়িত্ব ল’বলৈ সন্মত হয়। সাংবাদিক লৰেন্স লিফশ্বাল্টজে অৱশ্যে এই ষড়যন্ত্ৰৰ এখন বিকল্প ছবি অংকন কৰিছে, য’ত মোস্তাক আৰু আমেৰিকাৰ কেন্দ্ৰীয় চোৰাংচোৱা সংস্থা (চিআইএ) জড়িত হৈ আছে। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে "ঢাকাৰ চিআইএ ষ্টেচনৰ মুৰব্বী ফিলিপ চেৰী জাতীয় পিতৃ—বংগবন্ধু শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানক হত্যা কৰাত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল।" তেওঁৰ দাবীসমূহ অৱশ্যে এজন বেনামী ব্যৱসায়ীৰ সাক্ষ্যৰ ওপৰত বহুলাংশে নিৰ্ভৰশীল আছিল।<ref>[http://www.daily-sun.com/post/66979/Long-shadow-of-the-August-1975-coup Long shadow of the August 1975 coup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220707044554/https://www.daily-sun.com/post/66979/Long-shadow-of-the-August-1975-coup |date=2022-07-07 }} ''[[Daily Sun (Bangladesh)|Daily Sun]]'', 14 August 2015.</ref><ref>{{cite journal |last=Nagarajan |first=K. V. |date=September 1982 |title=Review: Bangladesh: The Unfinished Revolution by Lawrence Lifschultz |journal=The Annals of the American Academy of Political and Social Science |publisher=Sage Publications |volume=463 |pages=169–170 |doi=10.1177/0002716282463001029 |jstor=1043636 |s2cid=220852483}}</ref><ref>[http://archive.thedailystar.net/2005/08/15/d5081501033.htm The past is never dead – The long shadow of the August 1975 coup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023174955/http://www.thedailystar.net/2005/08/15/d5081501033.htm |date=2012-10-23 }} {{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121023174955/http://www.thedailystar.net/2005/08/15/d5081501033.htm |archivedate=2012-10-23 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.thedailystar.net/2005/08/15/d5081501033.htm |access-date=2024-06-17 |deadurl=unfit}}. By Lawrence Lifschultz. ''[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]'', vol. 5 # 434, 15 August 2005.</ref> অভিযোগ কৰা হৈছে যে, সেনাবাহিনীৰ মুৰব্বী মেজৰ জেনেৰেল কাজী মহম্মদ শ্বাফিউল্লাহ আৰু বাহিনী সঞ্চালকালয়ৰ চোৰাংচোৱা সঞ্চালক এয়াৰ ভাইচ মাৰ্শ্বাল আমিনুল ইছলাম খানে এই ষড়যন্ত্ৰৰ বিষয়ে অৱগত আছিল।<ref>[http://www.akhonsamoy.com/back/Vol10/102/pages/Page_01.htm Ziaur Rahman informed Sheikh Mujibur Rahman earlier about coup threat] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130605203008/http://www.akhonsamoy.com/back/Vol10/102/pages/Page_01.htm |date=5 June 2013 }}</ref> মেজৰ ফাৰুকে এন্থনী মাস্কাৰেনহাছক জনায় যে, তেওঁ চট্টগ্ৰামৰ এজন অন্ধ সন্ত ''আন্ধা হাফিজ''ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰণ কৰি এই হত্যাকাণ্ড সংঘটিত কৰিছিল আৰু তেওঁৰ পত্নী ফাৰিদাই তেওঁক সন্তজনৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাত সহায় কৰিছিল। পীৰ উপাধিৰ এই সাধুজনে তেওঁক ইছলামৰ স্বাৰ্থত হত্যা কৰিবলৈ কৈছিল, ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ পৰিত্যাগ কৰি সঠিক সময়ত হত্যাকাণ্ড সম্পন্ন কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল।<ref name="Balb"/><ref>{{cite news |last1=Singh |first1=Ajay |last2=Murtaza Ali |first2=Syed |title=CLOSING A BLOODY CHAPTER: A landmark ruling convicts Mujib's assassins |url=http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/98/1120/nat6.html |access-date=15 August 2020 |publisher=[[CNN]] |archivedate=27 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210127142557/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/98/1120/nat6.html |deadurl=yes }}</ref> কিন্তু পিছত আন্ধা হাফিজে সাপ্তাহিক বিচিন্তাৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত এই দাবী অস্বীকাৰ কৰে।<ref>{{cite web |last1=Dewan |first1=Amlan |script-title=bn:আন্ধা হাফিজেৰ সাক্ষাৎকাৰ – অম্লান দেওয়ান (Interview with Andha Hafiz – Amlan Dewan) |url=https://www.liberationwarbangladesh.org/?p=6728 |website=মুক্তিযুদ্ধ ই-আৰ্কাইভ (Liberation War E-Archieve) |access-date=15 August 2020 |language=bn |date=8 May 2020}}</ref> ==ঘটনা-প্ৰবাহ== ১৯৭৫ চনৰ ১৫ আগষ্ট পুৱতিনিশাত ষৰযন্ত্ৰকাৰিহতে চাৰিটা ভাগত বিভক্ত হয়। সিহঁতৰ এদল আছিল মেজৰ হুদাৰ অধীনত বেঙ্গল লেন্সাৰেৰ ফাৰ্ষ্ট আৰ্মড ডিভিশন আৰু ৫৩৫ পদাতিক ডিভিশনৰ সদস্য যিহতে মুজিবুৰৰ বাসভৱনত আক্ৰমণ কৰে। বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধৰ সময় আৰু ১৯৪৭ লৈকে ঢাকাত অবস্থানৰত আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকাৰ সাংবাদিক সুখৰঞ্জন দাশগুপ্ত তাইৰ "মিডনাইট ম্যাসাকাৰ ইন ঢাকা" কিতাপখনত লিখে যে, মুজিব হত্যাকাণ্ডৰ প্ৰকৃত বৰ্ণনা সদায় ৰহস্যৰ আড়ালত থাকিব। সি আৰু লিখে যে মুজিবুৰ বাসভৱনত ৰক্ষাত নিয়োজিত আৰ্মি প্লাটুন সেনাবাহিনীক প্ৰতিৰোধ কৰাৰ বাবে একো প্ৰচেষ্টা কৰা নাছিল। মজিবুৰৰ পুতেক, শেখ কামালক বাসভৱনৰ নিচতলত গুলি কৰা হয়। মুজিবক পদত্যাগ কৰিবলৈ চিন্তা কৰিবলৈ কয় আক্ৰাান্তকাৰিহতে। আৰু তেতিয়া মুজিব চৰকাৰ বাহিনীৰ প্ৰধান, কাৰ্নেল জামিলক টেলিফোন কৰি সহায় বিচাৰে। জামিল ঘটনাস্থলত আহি তাত থকা সৈন্যবিলাকক সেনানিবাসত যাবলে নিৰ্দেশ দিয়াত সৈন্যদলে তাতে অজামিল আৰু মুজিবুৰক একেলগে গুলি কৰি হত্যা কৰে। হত্যাকাণ্ডত মুজিবুৰৰ স্ত্ৰী শেখ ফজিলাতুন্নেছা মুজিব, মুজিবুৰৰ সৰু ভাই শেখ নাসেৰ, দুইজন চাকৰ, শেখ জামাল, শেখ ৰাসেল আৰু মুজিবুৰৰ দুই পুত্ৰক হত্যা কৰা হয়। সেই সময়ত [[শেখ হাছিনা]] আৰু শেখ ৰেহানা পশ্চিম জাৰ্মানিত আছিল। পিছত সিহঁতে ভাৰত চৰকাৰৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰি ভাৰতত গুচি আহে। দুটা সৈনিক দল মুজিবুৰৰ ভাগিন আৰু আৱামী লীগৰ প্ৰভাৱশালী নেতা শেখ নজৰুল হকক তাঁৰ অন্তঃসত্ত্বা স্ত্ৰীৰ লগত ১৩/১, ধানমণ্ডি আৰু মুজিবুৰৰ ভগ্নিপতি আৰু চৰকাৰৰ এজন মন্ত্ৰী আব্দুল ৰব সেৰনিয়াবিতক তাৰ পৰিবাৰৰ ১৩জন সদস্য লগত মিণ্টু ৰোডত হত্যা কৰে। আৱামী লগৰ চাৰিজন প্ৰতিষ্ঠাতা সদস্য, বাংলাদেশৰ প্ৰথম প্ৰধান মন্ত্ৰী তাজউদ্দীন আহমেদ, মনসুৰ আলি, সৈয়দ নজৰুল ইসলাম আৰু আহম কামৰুজ্জামানক আটক কৰা হয়। সিহঁতক তিনি মাহ পিছত ১৯৭৫ চনৰ ৩ নভেম্বৰ তাৰিখত ঢাকা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰত হত্যা কৰা হয়। বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিবুৰ ৰহমান আৰু তাৰ পৰিবাৰবৰ্গৰ হত্যাকাণ্ডৰ লগত জড়িত ব্যক্তিসকলৰ আইনী ব্যৱস্থাৰ পৰা ৰেহাই দিবলৈ বাংলাদেশত ইনডেমনিটি অধ্যাদেশ আইন প্ৰনয়ন কৰা হৈছিল। ১৯৭৫ চনৰ ২৬ চেপ্তেম্বৰ তাৰিখত তৎকালীন ৰাষ্ট্ৰপতি খন্দকাৰ মোশতাক আহমেদ ইনডেমনিটি অধ্যাদেশ জাৰি কৰে। ==হত্যাকাণ্ড বিচাৰ== বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিবুৰ ৰহমানৰ হত্যাৰ ২১ বছৰ পিছত ১৯৬৬ চনৰ ১২ নভেম্বৰ ইনডেমনিটি আইন বাতিল কৰি আৱামী লীগ চৰকাৰ আৰু ১৯৬৬ চনৰ ২অক্টোবৰত ধানমণ্ডি থানাত বঙ্গবন্ধুৰ ব্যক্তিগত সহকাৰী আফম মহিতুল ইসলাম বঙ্গবন্ধুৰ হত্যাকাণ্ডৰ বাবে মামলা কৰে। ২০০১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিল তাৰিখে তৃতীয় বিচাৰক মোহম্মদ ফোজলুল কৰিম ২৫ দিন শুনানিৰ পাছত ২১ জনক মৃত্যুদণ্ডাদেশ নিশ্চিত কৰে। ১৯৯৮ চনৰ ৮ নভেম্বৰৰ পৰা ২০০৯ চনৰ ২৪আগষ্ট লৈকে বাদী বিবাদীৰ আপিলৰ প্ৰেক্ষিতত চাৰি দফাত ৰায় প্ৰকাশ হয়। সৰ্বশেষ আপিল বিভাগে ২০০৯ চনৰ ৫ অক্টোবৰত পৰা একচেটিয়া ২৯ দিন শুনানি হোৱাৰ পিছত ১৯ নভেম্বৰত চূড়ান্ত ৰায় ঘোষিত হয়। এই ৰায়ৰ মাধ্যমে দীৰ্ঘ ১৩ বছৰ ধৰি চলা বঙ্গবন্ধুৰ হত্যাকাণ্ডৰ আইনী আৰু বিচাৰিক কাৰ্য শেষ হয়। ==ৰায় কাৰ্যকৰ== ২০১০ চনৰ ২৮ জানুৱাৰী মাহত বঙ্গবন্ধুৰ ৫জন খুনিৰ ফাঁচী হয়। সিহঁতে হল- কৰ্নেল সুলতান শাহৰিয়াৰ ৰছিদ খান, মেজৰ বজলুক হুদা, শেখ কৰ্নেল মহিউদ্দিন আহমেদ আৰু লে কৰ্নেল এ.কে.এম মহিউদ্দিন আহমেদ। ইয়াৰ উপৰিও ১২ জনৰ মাজত ৬জন বিদেশত পলাই গৈছে। সিহঁতৰ আটাইবিলাক হল-খন্দকাৰ আব্দুল ৰশিদ, লে কৰ্নেল শৰিফুল হক ডালিম, লে কৰ্নেল এ.এম ৰাশেদ চৌধুৰী, ৰিসালদাৰ মোসলেস উদ্দিন, লে কৰ্নেল এস.এইচ নূৰ চৌধুৰী আৰু অৱসৰপ্ৰাপ্ত কৰ্নেল আব্দুল মাজেদ। ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অপৰাধ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰাজনীতি]] n9fyz0wq9ig8u89lpsumtreqf69rwui 0 58011 645258 643332 2026-10-15T16:01:33Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645258 wikitext text/x-wiki {{Infobox University |name = নটৰ ডেম কলেজ |native_name = {{lang-bn|নটব় ডেম কলেজ}} |logo= [[চিত্ৰ:নটৰ ডেম কলেজৰ প্ৰতীক.svg|150px]] |image_name = Father timm bhaban.jpg|alt=Father Timm Building |image_size = |caption = ফাদাৰ টিম ভৱন |latin_name = |motto = ''Diligite Lumen Sapientiae'' |mottoeng = Love The Light Of Wisdom |established = ১৯৪৯ |closed = |type = বেচৰকাৰী মহাবিদ্যালয় |affiliation = |endowment = |officer_in_charge = |chairman = |chancellor = |president = |vice-president = |superintendent = |provost = |vice_chancellor = |rector = |principal = ড° ফাদাৰ হেমন্ত পিউছ ৰোজাৰিঅ', চিএচচি<ref name="New Principal Appointed in Notre Dame College">{{cite news | title=New Principal Appointed in Notre Dame College | url=http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=103806 | date=13 December 2012 | accessdate=9 July 2015 | newspaper=Daily Sangram | archive-url=https://web.archive.org/web/20150710021422/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=103806 | archive-date=10 July 2015 | url-status=dead | archivedate=10 July 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150710021422/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=103806 | deadurl=yes }}</ref> |dean = |director = |head_label =ভাইচ প্ৰিন্সিপাল |head =লিঅ'নাৰ্ড শংকৰ ৰ'জাৰিয়া |faculty = |staff = |students = ৬৫৮৯ |undergrad = |postgrad = |doctoral = |other = |city = [[ঢাকা]] |state = |province = |country = [[বাংলাদেশ]] | coordinates = {{coord|23.7304|90.4207|type:edu_region:BD|display=inline,title}} |coor = | campus = [[চহৰ]] |former_names = চেণ্ট গ্ৰেগৰী কলেজ | language = [[বাংলা]] আৰু [[ইংৰাজী]] মাধ্যম |free_label = |free = |sports = |colors ={{color box|NavajoWhite|border=silver}} [[ক্ৰিম]] (চাৰ্ট)<br/>{{color box|Black|border=silver}} [[ক'লা]] (পেণ্ট) |colours = |nickname = এন.ডি.চি (NDC) |mascot = |athletics = |religious_affiliation = ক্যাথলিক চাৰ্চ |affiliations = {{plainlist| * [[মাধ্যমিক আৰু উচ্চমাধ্যমিক শিক্ষা বোৰ্ড, ঢাকা]] * [[জাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, বাংলাদেশ]] }} | website = {{URL|https://ndc.edu.bd/}} | footnotes = মানচিত্ৰত নটৰ ডেম কলেজৰ স্থান }} [[File:Lumen Sapientiae.webm|thumbtime=1:07|thumb|ঢাকাৰ নটৰ ডেম কলেজৰ সৈতে এখন চিনেমাটোগ্ৰাফী]] '''নটৰ ডেম কলেজ''' ({{lang-bn|নটব় ডেম কলেজ}}, {{lang-en|Notre Dame College}}) [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ঢাকা]]ৰ পুৰণি শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৪৯ চনত এইখন চেণ্ট গ্ৰেগৰী কলেজ হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছিল। নটৰ ডেম কলেজত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য তিনিওটা শাখা উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ পৰা ডিগ্ৰী পৰ্যন্ত অধ্যয়ন কৰাৰ সুবিধা আছে। ==অধ্যক্ষৰ তালিকা== {| class="wikitable" |- ! ক্ৰমিক নং ! অধ্যক্ষ ! কাৰ্যকাল |- | ১ |জন হ্যাৰিংটন | ১৯৪৯–১৯৫৪ |- | ২ | জেমছ মাৰ্টিন | ১৯৫৪–১৯৬০ |- | ৩ | থিওটোনিয়াছ অমল গাঙ্গুলী | মাৰ্চ ১৯৬০ – অক্টোবৰ ১৯৬০ |- | ৪ | উইলিয়াম গ্ৰাহাম | ১৯৬০–১৯৬৭ |- | ৫ |জন ভ্যাণ্ডেন বোস | ১৯৬৭–১৯৬৯ |- | ৬ | জোছেফ পিশোতো | ১৯৬৯–১৯৭০ |- | ৭ | [[ৰিচাৰ্ড উইলিয়াম টিম]]<ref name="Timm, Richard William:CITATION">{{cite web | title=Timm, Richard William:CITATION | url=http://www.rmaf.org.ph/newrmaf/main/awardees/awardee/profile/295 | access-date=2020-03-27 | archivedate=2015-09-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924114121/http://www.rmaf.org.ph/newrmaf/main/awardees/awardee/profile/295 | deadurl=yes }}</ref> | ১৯৭০–১৯৭১ |- | ৮ | অ্যামব্ৰোছ হুইলাৰ | ১৯৭১–১৯৭৬ |- | ৯ | জোছেফ পিশোতো | ১৯৭৬–১৯৯৮ |- | ১০ | বেঞ্জামিন কস্তা | ১৯৯৮–২০১২ |- | ১১ | হেমন্ত পিউছ ৰোজাৰিঅ'<ref name="New Principal Appointed in Notre Dame College"/> | ২০১২– |} ==তথ্য উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক লিংক== {{commonscat|Notre Dame College, Dhaka|নটৰ ডেম কলেজ}} *[https://notredamecollege-dhaka.com/ Official website] *[https://ndscbd.org Notre Dame Science Club] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200327173034/https://ndscbd.org/ |date=2020-03-27 }} *[https://web.archive.org/web/20200327135910/http://ndiurc.weebly.com/ Notre Dame International Understanding and Relation Club] *[https://web.archive.org/web/20200327135910/https://ndrc-bd.weebly.com/ Rotaract Club of Notre Dame College] *[https://nditc.org Notre Dame IT Club] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200327141633/https://nditc.org/ |date=2020-03-27 }} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান]] [[শ্ৰেণী:পোখালি]] bznp4i7lgxtmnsyn72bzk8yv0neczwp 0 59036 645429 440786 2026-10-16T08:54:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645429 wikitext text/x-wiki {{Assamesecalendar|32|month=শাওণ|monthstart=17 july 2024|float={{{float|right}}}|clear={{{clear|none}}}}} '''শাওণ''' অসমীয়া বৰ্ষপঞ্জীৰ চতুৰ্থ মাহ আৰু ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় শকাব্দৰ পঞ্চম মাহ। ই অসমীয়া পঞ্জিকাৰ বাৰটা মাহ, ক্ৰমে [[ব'হাগ]], [[জেঠ]], [[আহাৰ]], [[শাওণ]], [[ভাদ]], [[আহিন]], [[কাতি]], [[আঘোণ]], [[পুহ]], [[মাঘ]], [[ফাগুন]] আৰু [[চ'ত]]ৰ অন্যতম।<ref>http://hindupad.com/assamese-months/</ref> শাওণত ৩২ দিন থাকে।<ref>বৰকটকী কোম্পানী, যোৰহাট</ref> [[১]][[শাওণ]] হ'ল এই মাহৰ প্ৰথম দিন। শ্ৰবণা নক্ষত্ৰৰ সূৰ্য অৱস্থানৰ বাবে এই মাহৰ নাম শ্ৰাৱণ বা শাওণ হৈছে। [[File:Rain in rainy season in Bangladesh.jpg|240px|শাওণ মাহত হোৱা ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ দৃশ্য।]] ==অন্য পঞ্জিকাত শাওণৰ সমসাময়িক মাহ== অসমীয়া পঞ্জিকাত শাওণ মাহ চলি থাকোঁতে [[গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জী|গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকা]]ত [[জুলাই]] আৰু [[আগষ্ট]] হয়। শাওণ [[১৬ জুলাই|১৬]] বা [[১৭ জুলাই]]ত আৰম্ভ হয় আৰু আগষ্টৰ মধ্যলৈকে থাকে।<ref>বৰকটকী কোম্পানী, যোৰহাট</ref> শাওণ মাহ চলি থকাৰ সময়ত অন্য কিছু ভাৰতীয় হিন্দু পঞ্জিকাত [[আষাড় মাহ|আষাড়]] মাহ চলি থাকে।<ref>http://hindupad.com/assamese-months/</ref> এই মাহত শিল্পী সকলে দুৰ্গাপূজা , কালিপূজাৰ বাবে মূৰ্তি বনাবলৈ আৰম্ভ কৰে। <ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-8288|title=Idols have name, fame but artisans see no future|date=2007-10-22|work=The Daily Star|access-date=2017-04-18|language=en}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক পৰিৱৰ্তন== এই মাহ 'বৰ্ষা' ঋতুৰ সময়।<ref>{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabda|title=Bangabda - Banglapedia|website=en.banglapedia.org|language=en|access-date=2017-04-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180105070149/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabda|archivedate=2018-01-05|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-4503|title=Shurolok's tribute to Abdul Ahad|date=2007-09-19|work=The Daily Star|access-date=2017-04-18|language=en}}</ref> এই সময়ত অসমত ধাৰাসাৰ বৰষুণ হয়। অসমৰ বহু অঞ্চল [[বানপানী]]ৰ দ্বাৰা ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। অসমৰ খেতি পথাৰত ৰোৱা কঠীয়াই পোখা মেলিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ধান গছৰ পাতৰ বৰণ গাঢ় সেউজীয়া হয়। ==উৎসৱ-পাৰ্বন== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমীয়া মাহ]] 2eevkmuqle3hw7jyydrd285mzrfgc42 0 59046 645338 623840 2026-10-15T21:10:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645338 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|current_awards=<!-- ৬৫ তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা -->|image=|imagesize=100px|caption=বঁটা ট্ৰফী|description=চলচ্চিত্ৰিক কৃতিত্বৰ মাজত দক্ষতা|presenter=''[[ফিল্মফেয়াৰ]]''|country=[[ভাৰত]]|network=[[চনী এণ্টাৰটেইনমেণ্ট টেলিভিচন (ভাৰত)]] (২০০০-২০১৭)<br/>[[কালাৰচ টিভি]]<br> (২০১৮-বৰ্তমান)|year=[[১ম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|{{Start date|df=y|1954|03|21}}]]|year2=[[৬৫তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|{{Start date|df=y|2020|02|15}}]]|website={{url|http://www.filmfare.com/}}}} '''ফিল্মফেয়াৰ বঁটা''' হৈছে [[হিন্দী ভাষা]]ৰ [[চলচ্চিত্ৰ]] উদ্যোগৰ শৈল্পিক আৰু প্ৰযুক্তিগত প্ৰতিভাৰ সম্মানাৰ্থে প্ৰদান কৰা এক বঁটা। ফিল্মফেয়াৰ অনুষ্ঠানটো [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অন্যতম উল্লেখযোগ্য চলচ্চিত্ৰ অনুষ্ঠান।<ref name="Mishra 9">Al{{citation|first=Vijay|last=Mishra|title=Bollywood Cinema: A Critical Genealogy|page=9|publisher=[[Victoria University of Wellington]]|url=http://www.victoria.ac.nz/slc/asi/publications/17-bollywood.pdf|accessdate=2011-02-24}}</ref><ref name="Mehta 2005 135–154 145">{{citation|first=Monika|last=Mehta|title=Globalizing Bombay Cinema: Reproducing the Indian State and Family|journal=Cultural Dynamics|year=2005|volume=17|pages=135–154 [145]|doi=10.1177/0921374005058583|issue=2}}</ref><ref name="Boltin 52–5">{{citation|last=Boltin|first=Kylie|title=Saathiya: South Asian Cinema Otherwise Known as 'Bollywood'|journal=[[Metro (magazine)|Metro Magazine: Media & Education Magazine]]|issue=136|date=Autumn 2003|issn=0312-2654|pages=52–5}}</ref> বঁটাবোৰ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৫৪ চনত টাইমচ গ্ৰুপৰ দ্বাৰা [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰাথমিকভাৱে তেওঁলকৰ ''টাইমচ অফ ইণ্ডিয়াৰ'' সম্পাদক ''ক্লিয়াৰ মেণ্ডোনকাৰ'' পিছত ''"ক্লিয়াৰ ৱায়াৰ্ডচ"'' বা ''"দি ক্লাৰচ"'' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল। ১৯৫৬ চনত এখন দ্বৈত ভোটিং চিষ্টেম তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। এই চিষ্টেমৰ অধীনত, ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাবোৰৰ বিপৰীতত, যিবিলাক ভাৰত চৰকাৰ কৰ্তৃক নিযুক্ত এখন পেনেলৰ দ্বাৰা সিদ্ধান্ত লোৱা হয়, ফিল্মফেয়াৰ বঁটাবোৰ জনসাধাৰণ আৰু বিশেষজ্ঞসকলৰ এটা কমিটি উভয়ই ভোট দিয়ে। এই অনুষ্ঠানতো অতীতত বিভিন্ন বেচৰকাৰী সংস্থাসমূহৰ লগতে বৰ্তমান বিধানবোৰত স্পনচৰ কৰা হৈছিল। নব্বৈৰ দশকত ভালেমান বছৰ সময় ধৰি টেলিভিচন প্ৰেমী ৰাইজৰ বাবে এটা পোনে পোনে অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰিত হৈছিল কিন্তু পিছত নজনা কাৰণত এইটো বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। ২০০০ চনৰ পৰা, বঁটা অনুষ্ঠানৰ ৰেকৰ্ড কৰা আৰু সম্পাদিত সংস্কৰণটো ইতিমধ্যে অনুষ্ঠানটো অনুষ্ঠিত হোৱাৰ এক-দুই'সপ্তাহ পিছত এচইটি(SET)-ত টেলিভিচন কৰা হৈছিল। ২০১৮ চনৰ পৰা, অনুষ্ঠানটো ৰং চ্যানেলবোৰত প্ৰচাৰিত হৈছে। ৬৫তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা ইভেণ্টটো ২০২০ চনৰ ১৬ ফেব্ৰুৱাৰী [[গুৱাহাটী]]ৰ সৰুসজাই ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://in.news.yahoo.com/stage-set-65th-filmfare-night-023403416.html|title=Stage set for 65th Filmfare night in Guwahati|website=in.news.yahoo.com|language=en-IN|access-date=2020-02-16}}</ref> ফিল্মফেয়াৰ বঁটাবোৰ প্ৰায়ভাগ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[অস্কাৰ বঁটা]] সমতুল্য হিচাপে বিবেচিত হয়। {{citation needed}} ১৯৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগত লৈকে মুম্বাইত আৰু কিছুমান বঁটা বিয়পাই পৰা লৈকে ফিল্মফেয়াৰ বঁটাবোৰ বলিউডৰ প্ৰধান আৰু আটাইতকৈ স্বীকৃত বঁটা আছিল। এইটো ২০০০-ৰ দশকৰ পিছৰ পৰা দৰিদ্ৰ দৰ্শনৰ ফলস্বৰূপ।<ref name="Mishra 9" /><ref name="Mehta 2005 135–154 145" /><ref name="Boltin 52–5" /><ref>{{cite web|url=http://spicezee.zeenews.com/articles/story80738.htm|title=Filmfare Awards have lost their gleam over the years|accessdate=8 March 2011|quote=The Filmfare is equivalent to the Oscars for India.|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110816141312/http://zeenews.india.com/entertainment/articles/story80738.htm|archivedate=16 August 2011|df=dmy-all}}</ref> ফ্লেগশিপ ইভেণ্টৰ লগতে ফিল্মফেয়াৰৰ অন্যান্য ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ শিল্পৰো ৰূপ আছে, যেনে- দক্ষিণ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ, মাৰাঠি চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ মাৰাঠি বঁটা আৰু পূৱ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা পূৱ।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/filmfare-marathi-nominations-2016/articleshow/55576778.cms|title=Filmfare Marathi: Nominations are out - Times of India|website=The Times of India}}</ref> == ইতিহাস == === ভূমিকা === ফিল্মফেয়াৰ বঁটা প্ৰথম ১৯৫৪ চনত আৰম্ভ হৈছিল। ''টাইমচ অফ ইণ্ডিয়া'' সমালোচক Clare Mendonca-ৰ নাম অনুসৰি এই Clares বঁটাৰ আচল নাম আছিল। ফিল্মফেয়াৰৰ পাঠকসকলে বিজয়ীসকলৰ সিদ্ধান্ত ল'ব পাৰিছিল, আৰু গোটেই [[ভাৰত]]ত বিয়পি পৰা ২০,০০০-তকৈ বেছি পাঠকসকলে নিৰ্বাচনত অংশ লৈছিল; জনপ্ৰিয় ভোটৰ বিজয়ীসকলক ট্ৰফি দিয়া হৈছিল। ১৯৮৪ চনৰ ২১ মাৰ্চ [[মুম্বাই|মুম্বই]]ৰ মেট্ৰো থিয়েটাৰত অনুষ্ঠিত প্ৰথম বঁটা অনুষ্ঠানত, কেৱল পাঁচখন বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক, শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা, শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী আৰু শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক। "''দো বিঘা জমিন"'' প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ যিটো শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। বেলেগ চাৰি বিভাগৰ বাবে প্ৰথম বিজয়ীসকল হ’ল: ''দো বিঘা জমিনেৰ'' পৰিচালক বিমল ৰায়, ''"দাগ"'' অভিনয়ৰ বাবে [[দিলীপ কুমাৰ]], ''"বৈজু বাউৰা"ত'' অভিনয়ৰ বাবে ''"মীনা কুমাৰী"'' আৰু ''"বৈজু বাউৰাত"'' তেওঁৰ সংগীতৰ বাবে ''"নওচাদ আলী"''। ফিল্মফেয়াৰ বঁটা জোঠত [[বিদ্যা বালান]] আৰু "''গৌৰী শিণ্ডি"ৰ'' লগতে ২০১৭ চনত সৰু ফিল্ম বিভাগও প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। শ্ৰেষ্ঠ সৰু ফিল্মৰ পিপলচ চয়েচ বঁটা ''খামখা-ৰ'' পৰা উপস্থাপিত হৈছিল। ''চাটনি'', ''মেতিতালি কুষ্টি'' আৰু ''তাণ্ডৱৰ'' নিচিনা স্বল্পদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ বঁটাও জিকিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2017/winners|title='WINNERS OF THE FILMFARE AWARDS 2017' – Film fare|publisher=filmfare.com}}</ref> হলিউড তাৰকা গ্ৰেগৰি পেকক ১৯৫৪ চনৰ ২১ মাৰ্চ মুম্বাইৰ মেট্ৰো থিয়েটাৰত প্ৰথম বঁটাৰ বাবে অতিথি হিচাপে উপস্থিত হোৱাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল, কিন্তু কলম্বোৰ পৰা তেওঁৰ বিমানটো পলম হোৱাৰ বাবে অনুষ্ঠানত অংশ লব নোৱাৰিছিল। কিন্তু, পেক মুম্বাইৰ ৱেলিংটন ক্লাবত (জিমখানা) ৱায়াৰ্ড নাইটৰ পিছত তেওঁ ভোজন সভাত অংশ লৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/calcutta-times/I-behaved-like-Gregory-Peck-to-impress-Suraiya/articleshow/22778.cms|title='I behaved like Gregory Peck to impress Suraiya' – The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|date=2003-06-14|accessdate=2012-09-30}}</ref><ref name="liveindia1">{{cite web|author=|url=http://www.liveindia.com/news/Filmfare_Awards_facts.html|title=Filmfare Awards Facts|publisher=Liveindia.com|date=|accessdate=2012-09-30|archivedate=2018-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225233814/http://www.liveindia.com/news/Filmfare_Awards_facts.html%20|deadurl=yes}}</ref><ref name="liveindia1" /> === ১৯৮৬ আৰু ১৯৮৭-ত স্থগিতকৰণ === ১৯৮৫ চনৰ বিজয়ীসকলৰ ১৯৮৬ চনত ঘোষণা কৰা হৈছিল আৰু ১৯৮৬ চনৰ ডিচেম্বৰত ব্ৰেবৰ্ণ ষ্টেডিয়ামত এই অনুষ্ঠানটো অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা আছিল। দুৰ্ভাগ্যবশতঃ, 'বোম্বাই ফিল্ম ইণ্ডাষ্ট্ৰি'-ৰ পিছত ভাল বিতৰ্কিত হোৱাৰ বাবে মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰৰ লগতে ইচ্যুবোৰ ১৯৮৬ চনত ধৰ্মঘটত গৈছিল। গতিকে অনুষ্ঠানটো পিছৰ বছৰত হেঁচাঁ দিয়া হৈছিল। ১৯৮৫ চনৰ বিজয়ীসকলক সুৰক্ষাৰ কাৰণে ১৯৮৮ চনৰ [[২৮ জানুৱাৰী|২৮ জানুৱাৰীত]] বঁটা দিয়া হৈছিল, ১৯৮৬ আৰু ১৯৮৭ চনৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দিয়া হোৱা নাই।<ref>{{cite web|url=http://www.hamaraforums.com/index.php?showtopic=3477&st=30|title=50 years of Filmfare awards|publisher=Hamara Forums|date=|accessdate=2012-09-30|archivedate=2018-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225233807/http://www.hamaraforums.com/index.php?showtopic=3477&st=30%20|deadurl=yes}}</ref> === ফিল্মফেয়াৰ মূৰ্তিকা === আঙুলৰ স্পৰ্শত এগৰাকী মহিলাৰ হাত নৃত্যৰ সংখ্যাত উত্থিত হৈছে এনে চিত্ৰিত এই মূৰ্তিকাটোত সাধাৰণত "দি ব্লাক লেডি" (বা "দি ব্লাক ইন লেডি") বোলা হয়। মূলত এন.জি. পাঞ্চাৰে ডিজাইন কৰিছে টাইমচ অফ ইণ্ডিয়াৰ আৰ্ট ডিৰেক্টৰ ৱাল্টাৰ লেংহেমাৰ-ৰ তত্ত্বাবধানত, এইটো সাধাৰণত ব্ৰোঞ্জ দি তৈয়াৰ কৰা হয়, ইয়াৰ উচ্চতা ৪৬.৫ চেণ্টিমিটাৰ আৰু ওজন প্ৰায় পাঁচ কেজি।<ref>{{cite journal|author=Pinto, Jerry|journal=Filmfare|date=April 1997|title=Tangy titbits from the Filmfare past|url=http://www.filmfare.com/site/apr97/fact1.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/19980705041114/http://www.filmfare.com/site/apr97/fact1.htm|archivedate=5 July 1998|accessdate=2012-01-13|url-status=dead}}</ref> বঁটাৰ ২৫ তম বছৰ উৎযাপনৰ বাবে, মূৰ্তিকাবোৰ [[ৰূপ]]ৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল আৰু ৫০ তম বছৰ উৎযাপনৰ বাবে মূৰ্তিকাবোৰ [[সোণ]]ৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|newspaper=[[The Hindu]]|title=A golden glow for Filmfare|date=2005-01-28|url=http://www.hindu.com/2005/01/28/stories/2005012811310500.htm|agency=[[Press Trust of India|PTI]]|accessdate=2011-01-26|archivedate=2005-03-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050302190604/http://www.hindu.com/2005/01/28/stories/2005012811310500.htm|deadurl=yes}}</ref> ফিল্মফেয়াৰ ট্ৰ’ফিটো ২০০০ চনৰ পৰা দি এৱাৰ্ড গেলাৰী দ্বাৰা নিৰ্মিত ২০১২ লকে ত্ৰ’ফিটোত কিছু পৰিবৰ্তন হৈছিল। কিন্তু শেহতীয়া, ২০১৩ লৈকে, ট্ৰ’ফিটোক থ্ৰী-ডি নিহাৰ দিয়াৰ বাবে এখন বিশাল পৰিবৰ্তন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|author=|url=http://www.ibtimes.co.in/articles/533252/20140107/59th-idea-filmfare-awards-2014-priyanka-chopra.htm|title=Filmfare Award 2014: Priyanka Chopra Unveils Special 3D Trophy [PHOTOS&#93;|publisher=Ibtimes.co.in|date=2014-01-07|accessdate=2014-08-05}}</ref> এই পৰিবৰ্তনৰ বাবে দুটা কাৰণ দিয়া হৈছিল। আয়োজসকলে বিশ্বাস কৰে যে আজিৰ বিশ্বত প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত বহু অগ্ৰগতিৰ লগত এইটো মিলাই লোৱা প্ৰয়োজন আছিল যিটো অহা বছৰসমূহতো আৰু অধিক অগ্ৰসৰ হব। ইয়াৰ উপৰিও, এইটো আছিল মুম্বাইৰ ফিল্মফেয়াৰত ২০১৩ চনৰ বঁটাৰ সংহতিৰ মূল প্ৰতিপাদ্য কৰাৰ চেষ্টা: ভবিষ্যতত এশ বছৰৰ জাপ দিয়া।<ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{cite web|author=|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Filmfare-Awards-to-be-held-on-January-24/articleshow/28488771.cms|title=Filmfare Awards to be held on January 24 - The Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|date=2014-01-07|accessdate=2014-08-05}}</ref> === ৰেড কাৰ্পেট === ৰেড কাৰ্পেট এনে এখন অংশ যিটো আচল অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভ হোৱাৰ আগত ঘটে। এইটো তেতিয়াই হয় যেতিয়া ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত অৱদান ৰাখিছে অভিনেতা, অভিনেত্ৰী, প্ৰযোজক, পৰিচালক, গায়ক, সুৰকাৰ আৰু বেলেগে।<ref>{{cite web|author=Kritika Ajmani|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/59th-idea-filmfare-awards-2013-amitabh-bachchan-salman-khan-priyanka-chopra-sizzle-on-the-red-carpet-view-pics/#!1/amitabh-priyanka-salman/|title=59th Idea Filmfare Awards 2013: Amitabh Bachchan, Salman Khan, Priyanka Chopra sizzle on the red carpet. View pics! – Bollywood News & Gossip, Movie Reviews, Trailers & Videos at|publisher=Bollywoodlife.com|date=2014-01-25|accessdate=2014-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225233759/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/59th-idea-filmfare-awards-2013-amitabh-bachchan-salman-khan-priyanka-chopra-sizzle-on-the-red-carpet-view-pics/#!1/amitabh-priyanka-salman/|archivedate=2018-12-25|deadurl=yes}}</ref> হোষ্টবোৰ আসন্ন পাৰফৰ্মেঞ্চ সম্পৰ্কত চেলিব্ৰিটিসকলৰ সোধপোচ কৰে আৰু তেওঁলোক ভাবে যে ব্লাক লেডিক ঘৰতে লৈ যোৱাৰ উপযুক্ত।<ref>{{cite web|url=http://blogs.thenational.ae/arts-culture/scene-heard/tonight-at-7-30pm-weblog-live-well-not-really-about-the-Filmfare-awards|title=Tonight at 7.30pm: we live blog (well, not really) about the Filmfare Awards &#124; The National|publisher=Blogs.thenational.ae|date=2014-01-26|accessdate=2014-08-05}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ২০১৩ চনত === ২০১৩ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটাবোৰ মুম্বাইত অন্ধেৰীৰ যশৰাজ ষ্টুডিঅ’ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। এইটোৰ ঘোষণাৰ বাবে এটা বিশেষ সংবাদ সম্মেলন অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু এইটো মুম্বাইৰ চহৰতলিৰ হোটেলতো হৈছিল। বছৰৰ থিমটো ভৱিষ্যতত এশ বছৰ আছিল এই বছৰ থিমটো অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কাৰণ আছিল এইটো পূৰ্বৱৰ্তী বছৰৰ থিমৰ ধাৰাবাহিকতা আছিল য’ত ভ্ৰাতৃত্ববোধ বক্স অফিচত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত এশ বছৰ পূৰ্ণ হোৱাৰ উৎযাপন কৰিছিল।<ref name="timesofindia.indiatimes.com" /> == বঁটাসমূহ == === মেধা বঁটা === {{Columns-list| * [[শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ]] * [[শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক]] * [[শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা]] * [[শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী]] * [[শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেতাৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেতা]] * [[শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেত্ৰীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেত্ৰী]] * [[নেতিবাচক ভূমিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ পাৰফৰ্মেঞ্চৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা| নেতিবাচক ভূমিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ পাৰফৰ্মেঞ্চ]] (১৯৯২-২০০৭) * [[কমিকৰ ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়ৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|এটা কমিকৰ ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ পাৰফৰ্মেঞ্চ]] (১৯৬৭-২০০৭) * [[শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ আত্মপ্ৰকাশৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পুৰষ আত্মপ্ৰকাশ]] * [[শ্ৰেষ্ঠ মহিলা আত্মপ্ৰকাশৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ মহিলা আত্মপ্ৰকাশ]] * [[শ্ৰেষ্ঠ অভিষেক পৰিচালক হিচাপে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিষেক পৰিচালক]] * [[শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা]] * [[শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ]] * [[শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক]] * [[শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়ক]]|colwidth=30em}} === সমালোচকসকলৰ বঁটা === * [[Filmfare Critics Award for Best Film|সমালোচক বঁটা শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ]] * [[Filmfare Critics Award for Best Actor|সমালোচ্ক বঁটা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা]] * [[Filmfare Critics Award for Best Actress|সমালোচক বঁটা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী]] * [[Filmfare Award for Best Documentary|শ্ৰেষ্ঠ তথ্যচিত্ৰ]] (১৯৬৭-১৯৯৭) === প্ৰযুক্তিগত বঁটা === {{Columns-list| * [[শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ কাহিনী]] * [[শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য]] * [[শ্ৰেষ্ঠ সংলাপৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সংলাপ]] * [[শ্ৰেষ্ঠ একচনৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ একচন]] * [[শ্ৰেষ্ঠ আৰ্ট পৰিচালনাৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ আৰ্ট পৰিচালনা]] * [[শ্ৰেষ্ঠ পটভূমি স্কোৰৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পটভূমি স্কোৰ]] * [[শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰকাৰৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰকাৰ]] * [[শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদনাৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সম্পাদনা]] * [[শ্ৰেষ্ঠ কোৰিঅ’গ্ৰাজীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ কোৰিঅ’গ্ৰাফী]] * [[শ্ৰেষ্ঠ চাউণ্ডৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ চাউণ্ড ডিজাইন]] * [[শ্ৰেষ্ঠ বিশেষ ইফেক্টবোৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ বিশেষ ইফেক্ট]] * [[শ্ৰেষ্ঠ পোচাক ডিজাইনৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পোচাক ডিজাইন]]|colwidth=30em}} === বিশেষ বঁটা === * [[Filmfare Lifetime Achievement Award|লাইফটাইম এচিভমেণ্ট]] *[[নতুন সংগীত প্ৰতিভাৰ বাবে আৰ.ডি. বৰ্মণ বঁটা]] * [[Filmfare Special Award|বিশেষ পাৰফৰ্মেঞ্চ বঁটা]] * [[Filmfare Award for Best Scene of the Year|বছৰৰ শ্ৰেষ্ঠ দৃশ্য]] (১৯৯৮-২০১২) * [[Filmfare Power Award|পাৱাৰ বঁটা]] (২০০৩-২০০৭) === শৰ্ট ফিল্মৰ বঁটা === * শ্ৰেষ্ঠ শৰ্ট ফিল্মৰ বাবে জনগণৰ পছন্দৰ বঁটা * শ্ৰেষ্ঠ কাল্পনিক শৰ্ট ফিল্ম * শ্ৰেষ্ঠ অ-কাল্পনিক শৰ্ট ফিল্ম * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা পুৰুষ শৰ্ট ফিল্ম * শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা মহিলা শৰ্ট ফিল্ম == ৰেকৰ্ডসমূহ == === একক শ্ৰেণী সকলো মনোনয়ন সহ শিল্পীসকল === <gallery class="center"> চিত্ৰ:Mohammed Rafi 2016 postcard of India crop-flip.jpg|[[মহম্মদ ৰফি|মহাম্মদ ৰফি]](১৯৬০) চিত্ৰ:Asha Bhosle at Bhubaneswar.jpg|[[আশা ভোঁচলে]](১৯৭৩) চিত্ৰ:Kishore Kumar 2016 postcard of India (cropped).jpg|[[কিশোৰ কুমাৰ]](১৯৮৫) চিত্ৰ:Alka Yagnik.jpg|[[অলকা য়াগনিক|অলকা য়াগনিক]](১৯৯৪) চিত্ৰ:Javed Aktar 2010.jpg|[[Javed Akhtar|জাবেদ আখতাৰ]](২০০৫) </gallery> {| class="wikitable" !মনোনয়ন !শ্ৰেণী !বঁটা !চন |- |[[Meena Kumari|মীনা কুমাৰী]] |[[Filmfare Best Actress Award|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী]] |[[১০ম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|১০ম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] |1963 |- |[[মহম্মদ ৰফি|মহাম্মদ ৰফি]] |[[Filmfare Award for Best Male Playback Singer|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক]] |[[১৬ তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|১৬ তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] |1969 |- |[[আশা ভোঁচলে]] |[[Filmfare Award for Best Female Playback Singer|শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়ক]] |[[২০ তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০ তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] |1973 |- |[[কিশোৰ কুমাৰ]] |[[Filmfare Award for Best Male Playback Singer|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক]] |[[৩২ তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|৩২ তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] |1985 |- |[[অলকা য়াগনিক|অলকা য়াগনিক]] |[[Filmfare Award for Best Female Playback Singer|শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়ক]] |[[৩৯ তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] |1994 |- |[[Javed Akhtar|জাবেদ আখতাৰ]] |[[শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ]] |[[৫০ তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] |2005 |} {{col-begin}} {{col-break}} ===একক চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সৰ্বাধিক বঁটা=== {|class="wikitable" ! চলচ্চিত্ৰ!! চন!! বঁটা সংখ্যা |- | ''[[গিল্লী বয়]]'' || [[৬৫তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০২০]] || 13<ref>{{cite news |title=Farhan Akhtar ecstatic as Gully Boy breaks record to win most awards for a single film ever at Filmfare 2020 |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/farhan-akhtar-ecstatic-gully-boy-breaks-record-win-most-awards-single-film-ever-filmfare-2020-508270 |accessdate=14 March 2020 |work=PINKVILLA |language=en |archivedate=24 March 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200324095823/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/farhan-akhtar-ecstatic-gully-boy-breaks-record-win-most-awards-single-film-ever-filmfare-2020-508270 |deadurl=yes }}</ref> |- | ''[[ব্লেক (২০০৫ চলচ্চিত্ৰ)|ব্লেক]]'' || [[৫১তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০০৬]] || ১১ |- | ''[[দিলৱালে দুলহানীয়া লে জায়েংগে]]'' || [[৪১তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|১৯৯৬]] || rowspan=2| ১০ |- | ''[[দেৱদাস (২০০২ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|দেৱদাস]]'' || [[৪৮তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০০৩]] |- | ''[[মধুমতি]]'' || [[৫ম ফিম্লফেয়াৰ বঁটা|১৯৫৮]] || rowspan=5| ৯ |- | ''[[১৯৪২: এ লাভ ষ্টোৰি]]'' || [[৪০তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|১৯৯৫]] |- | ''[[কহো না… প্যাৰ হ্যে]]'' || [[৪৬তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০০১]] |- | ''[[ঔমকাৰা (২০০৬ চলচ্চিত্ৰ)|ঔমকাৰা]]'' || [[৫২তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০০৭]] |- | ''[[বাজিৰাও মাস্তানি]]'' || [[৬১তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০১৬]] |- |} {{col-break|width=50%}} ===একক চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সৰ্বাধিক মনোনয়ন === {| class="wikitable" ! চলচ্চিত্ৰ!! চন!! মনোনয়নৰ সংখ্যা |- |''[[ৰঙ দে বাসন্তী]]'' |[[৫২তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০০৭]] |21 |- |''[[Gully Boy]]'' | [[65th Filmfare Awards|2020]] |19 |- |''[[পদ্মৱতী]]'' |[[৬৪তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০১৯]] |১৮ |- |''[[কুচ কুচ হোতা হ্যঁ]]'' |[[৪৪তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|১৯৯৯]] | rowspan="2" |১৭ |- |[[দেৱদাস (২০০২ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ)|''দেৱদাস'']] |[[৪৮তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০০৩]] |- |''[[হম দিল দে চুকে চনম]]'' |[[৪৫তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০০০]] | ১৬ |- |[[কভী খুচি কভী গম...|''কভী খুচি কভী গম..''.]] |[[৪৭তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০০২]] | rowspan="4" | ১৫ |- |''[[বীৰ-যাৰা]]'' |[[৫০তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০০৫]] |- |[[ঔমকাৰা (২০০৬ চলচ্চিত্ৰ)|''ঔমকাৰা'']] |[[৫২তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০০৭]] |- |''[[ৰাজি]]'' |[[৬৪তম ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|২০১৯]] |- |} {{col-end}}{{col-begin}} {{col-break|width=50%}} === সৰ্বাধিক পুৰুষৰ দ্বাৰা জয়ী বঁটা === {|class="wikitable" ! প্ৰাপক!! ধৰণ!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[গুলজাৰ]] || {{ubl|[[শ্ৰেষ্ঠ সংলাপৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সংলাপ]] (৪)|[[ফিল্মফেয়াৰ সমালোচকসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সমালোচকসকৰ বঁটা]] (১)|[[শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক]] (১)|[[শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ]] (১২)|[[শ্ৰেষ্ঠ ডকুমেণ্টাৰিৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ ডকুমেণ্টাৰি]] (1)|[[শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ কাহিনী]] (১)|[[ফিল্মফেয়াৰ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা|লাইফটাইম এচিভমেণ্ট বঁটা]] (১)}} || ২১ |- | [[এ. আৰ. ৰহমান]] || {{ubl|[[ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা]] (১০)|[[নতুন সংগীত প্ৰতিভাৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ আৰ.ডি বৰ্মণ বঁটা|আৰ. ডি বৰ্মণ বঁটা]] (১)|[[শ্ৰেষ্ঠ পটভূমি স্কোৰৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পটভূমি স্কোৰ]] (৪)}} || rowspan=3| ১৫ |- | [[অমিতাভ বচ্চন]] || {{ubl|[[শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা]] (৫)|[[ফিল্মফেয়াৰ সমালোচকসকলৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (সমালোচক)]] (৩)|[[শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেতাৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেতা]] (৩)|[[ফিল্মফেয়াৰ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড | লাইফটাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড]] (১)|[[ফিল্মফেয়াৰ পাৱৰ বঁটা|পাৱৰ বঁটা]] (১)|[[ফিল্মফেয়াৰ বিশেষ বঁটা|মিলেনিয়াম বঁটাৰ চপাৰষ্টাৰ]] (1)|[[ফিল্মফেয়াৰ বিশেষ বঁটা|৪০ বছৰ পূৰ্ণ কৰাৰ বাবে বিশেষ বঁটা]] (১)}} |- | [[শ্বাহৰুখ খান]] || {{ubl|[[শ্ৰেষ্ঠ অভিনাতাৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা]] (৮)|[[শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ সমালোচকসকলৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (সমালোচক)]] (২)|[[নেতিবাচক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়ৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ ভিলেন]] (১)|[[শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ আত্মপ্ৰকাশৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ আত্মপ্ৰকাশ]] (১)|[[ফিল্মফেয়াৰ পাৱাৰ এৱাৰ্ড|পাৱৰ এৱাৰ্ড]] (২)|[[ফিল্মফেয়াৰ বিশেষ বঁটা|বিশেষ বঁটা চুইচ কনচুলেট ট্ৰ’ফী]] (১)}} |} {{col-break|width=50%}} ===সৰ্বাধিক মহিলাৰ দ্বাৰা জয়ী বঁটা=== {| class="wikitable" ! প্ৰাপক !শ্ৰেণী !বঁটাৰ সংখ্যা |- |[[আশা ভোঁচলে]] | {{ubl|[[শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়ক]] (৭)|[[ফিল্মফেয়াৰ বিশেষ বঁটা|বিশেষ বঁটা]] (১)|[[ফিল্মফেয়াৰ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড|লাইফটাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড]] (১)}} | rowspan="2" |৯ |- |[[জয়া বচ্চন]] | {{ubl|[[শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী]] (৩)|[[শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেত্ৰী]] (৩)|[[ফিল্মফেয়াৰ বিশেষ বঁটা|বিশেষ বঁটা]] (২)|[[ফিল্মফেয়াৰ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড|লাইফটাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড]] (১)}} |- |[[সৰজ খান]] |{{ubl|[[শ্ৰেষ্ঠ কোৰিঅ’গ্ৰাজীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ কোৰিঅ’গ্ৰাফী]] (8)}} || 8 |- |[[লতা মংগেশকাৰ]] | {{ubl|[[শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়ক]] (৪)|[[ফিল্মফেয়াৰ বিশেষ বঁটা|বিশেষ বঁটা]] (২)|[[ফিল্মফেয়াৰ লাইফটাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড|লাইফটাইম এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড]] (১)}} | rowspan="4" |7 |- |[[অলকা য়াগনিক]] | {{ubl|[[শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়ক]] (7)}} |- |[[ৰাণী মুখাৰ্জী]] | {{ubl|[[শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী]] (২)|[[ফিল্মফেয়াৰ সমালোচকসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে সমালোচক বঁটা]] (২)|[[শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেত্ৰী]] (৩)}} |- |[[শ্ৰেয়া ঘোষাল]] | {{ubl|[[শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়ক]] (৬)|[[নতুন সংগীত প্ৰতিভাৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ আৰ.ডি. বৰ্মণ বঁটা]] (১)}} |} {{col-end}}{{col-begin}} {{col-break|width=50%}} ===সৰ্বাধিক বঁটাৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক]] === {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[বিমল ৰয়]] || ৭ |- | [[যশ চোপ্ৰা]] || rowspan=3 | ৪ |- | [[ৰাজ কাপুৰ]] |- | [[চঞ্জয় লীলা বনশালী]] |} {{col-begin}} {{col-break}} ===সৰ্বাধিক বঁটাৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা]]=== {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[দিলিপ কুমাৰ]] || rowspan=2| ৮ |- | [[শ্বাহৰুখ খান]] |- | [[অমিতাভ বচ্চন]] || ৫ |- |} {{col-break|width=50%}} ===সৰ্বাধিক বঁটাৰ বাবে [[ফিল্মফেয়াৰ সমালোচকসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (সমালোচক)]]=== {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[অমিতাভ বচ্চন]] || rowspan=2| ৩ |- | [[মনজ বাজপাই]] |} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-break|width=50%}} ===সৰ্বাধিক বঁটাৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী]]=== {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[নুতন]] || rowspan=2| ৫ |- | [[কাজল]] |- | [[মীনা কুমাৰী]] || rowspan=3 | ৪ |- | [[মাধুৰী দিক্ষিত]] |- | [[বিদ্যা বালান]] |} {{col-break|width=50%}} ===সৰ্বাদিক বঁটাৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ সমালোচকসকলৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (সমালোচক)]]=== {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[তবু (অভিনেত্ৰী)|তবু]] || ৪ |- | [[মনিষা কৈৰালা]] || ৩ |} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-break|width=50%}} ===সৰ্বাধিক বঁটাৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেতা]]=== {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[প্ৰাণ (অভিনেতা)|প্ৰাণ]] || rowspan=5 | ৩ |- | [[অম্ৰেশ পুৰি]] |- | [[অমিতাভ বচ্চন]] |- | [[অভিষেক বচ্চন]] |- | [[অনিল কাপুৰ]] |} {{col-break|width=50%}} ===সৰ্বাধিক বঁটাৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেত্ৰী]]=== {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[নিৰুপা ৰয়]] || rowspan=5 | ৩ |- | [[ফৰিদা জালাল]] |- | [[জয়া বচ্চন]] |- | [[ৰাণী মুখাৰ্জী]] |- | [[সুপ্ৰিয়া পাঠক]] |} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-break|width=50%}} ===সৰ্বাধিক বঁটাৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক]]=== {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[এ. আৰ. ৰহমান]] || ১০ |- | [[শংকৰ জয়কিষাণ]] || ৯ |} {{col-break|width=50%}} ===সৰ্বাধিক বঁটাৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ]]=== {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[গুলজাৰ]] || ১২ |- | [[জাবেদ আখতাৰ]] || ৮ |} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-break|width=50%}} ===সৰ্বাধিক বঁটাৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক]]=== {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[কিশোৰ কুমাৰ]] || ৮ |- | [[মহাম্মদ ৰফি]] | rowspan="2"| ৬ |- | [[আৰ্জিত সিংহ]] |} {{col-break|width=50%}} ===সৰ্বাধিক বঁটাৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়ক]]=== {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[আশা ভোঁচলে]] || rowspan=2| ৭ |- | [[অলকা য়াগনিক]] |- | [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]] || ৬ |} {{col-end}} ===সৰ্বাধিক বঁটাৰ বাবে [[শ্ৰেষ্ঠ কোৰিঅ’গ্ৰাফীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ কোৰিঅ’গ্ৰাফী]]=== {| class="wikitable" !প্ৰাপক!! বঁটাৰ সংখ্যা |- | [[সৰজ খান]] || ৮ |- | [[ফৰাহ খান]] || ৬ |} ===একক বিভাগত সৰ্বাধিক একেৰাহে জয়=== {| * [[কুমাৰ চানু]] একাধাৰে ৫ বাৰ জয়ৰ ৰেকৰ্ড [[শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক]] ১৯৯১ আৰু ১৯৯৫-ৰ মাজত বঁটা জিকিছে। * [[আৰ্জিত সিংহ]] একাধাৰে ৫ বাৰ জয়ৰ ৰেকৰ্ড [[শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক]] ২০১৬ আৰু ২০২০-ৰ মাজত বঁটা জিকিছে। * [[আশা ভোঁচলে]] একাধাৰে ৪ বাৰ জয়ৰ ৰেকৰ্ড [[শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য গায়ক]] ১৯৭২ আৰু ১৯৭৫-ৰ মাজত বঁটা জিকিছে। * [[লক্ষ্মীকান্ত প্ৰেলাল]] একাধাৰে ৪ বাৰ জয়ৰ ৰেকৰ্ড [[শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক]] ১৯৭৮ আৰু ১৯৮১-ৰ মাজত বঁটা জিকিছে। * [[কিশোৰ কুমাৰ]] একাধাৰে ৪ বাৰ জয়ৰ ৰেকৰ্ড [[শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক]] ১৯৮৩ আৰু ১৯৮৬-ৰ মাজত বঁটা জিকিছে। * [[এ. আৰ. ৰহমান]] একাধাৰে ৪ বাৰ জয়ৰ ৰেকৰ্ড [[শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক]] ২০০৭ আৰু ২০১০-ৰ মাজত বঁটা জিকিছে। |} ==অধিক চাওক== * [[বলিউড]] * [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] * [[ফিল্মফেয়াৰ]] * [[ফিল্মফেয়াৰ সৰু চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==বহিঃ সংযোগ== {{commons category|Filmfare Awards|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা}} * [https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ীসকল (১৯৫৩-২০১৮)] * [https://www.filmfare.com/filmfare-awards-2016 ফিল্মফেয়াৰ বঁটা ২০১৬] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190706065215/https://www.filmfare.com/filmfare-awards-2016 |date=2019-07-06 }} * [https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2017/ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা ২০১৭] * [https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2018/ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা ২০১৮] * [https://www.filmfare.com/awards/short-films-2018/ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা ২০১৯] * [https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2017/ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ ২০১৭] * [https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-east-2017/ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা পূৱ ২০১৭] * [https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-punjabi-2017/ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা পঞ্জাবী২০১৭] * [https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2017/winners ফিল্মফেয়াৰ বঁটা ২০১৭ বিজয়ী] *[http://deep750.googlepages.com/FilmfareAwards.pdf ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ীসকলৰ আৰু মনোনয়নৰ তালিকা, ১৯৫৩-২০০৫] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090612065210/http://deep750.googlepages.com/FilmfareAwards.pdf |date=2009-06-12 }} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] b3htc66dgtcpwp9qp88kcdruhnl2xw9 0 60961 645321 430468 2026-10-15T19:35:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645321 wikitext text/x-wiki {{Infobox former subdivision |conventional_long_name =পূৰ্ব বংগ আৰু অসম |common_name = পূৰ্ব বংগ আৰু অসম |status_text =ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ প্ৰদেশ |era = নৱ সাম্ৰাজ্যবাদ |year_start = ১৬ অক্টোবৰ ১৯০৫ |date_start = |event_start= প্ৰথম বংগ বিভাজন |year_end = ২১ মাৰ্চ ১৯১২ |date_end = |event_end= [[বিহাৰ আৰু উৰিষ্যা প্ৰদেশ]] আৰু [[অসম]] |image_flag =British Raj Red Ensign.svg |image_coat = India House, London 20130414 118 - Copy.jpg |image_map =Bengal gazetteer 1907-9.jpg |image_map_caption = ১৯০৭ত পূৰ্ব বংগ আৰু অসম, চাৰিসীমাত আছে [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি]],<br/>[[নেপাল]], [[ভূটান]], ব্ৰিটিশ শাসিত ব্ৰহ্মদেশ আৰু [[তিব্বত]] |title_leader = [[:en:List of lieutenant-governors of Eastern Bengal and Assam|লেফটেনেণ্ট গৱৰ্ণৰ]] |leader1 = [[:en:Bampfylde Fuller|চাৰ বেম্পফিল্ড ফুলাৰ]] |year_leader1 = ১৯০৫-১৯০৬ |leader2 = [[:en:Charles Stuart Bayley| চাৰ চাৰ্লছ ষ্টুৱাৰ্ট বেইলী]] |year_leader2 = ১৯১১-১৯১২ |legislature = বিধান পৰিষদ |stat_year1 = |stat_pop1 = |footnotes = |today = [[বাংলাদেশ]]<br>[[ভাৰত]] |demonym=|capital=[[Dacca]]|native_name=|government_type=|p1=Bengal Presidency|s1=Bengal Presidency|flag_p1=British Raj Red Ensign.svg|flag_s1=British Raj Red Ensign.svg|s2=Assam Province|p2=North-East Frontier|flag_s2=British Raj Red Ensign.svg|flag_p2=British Raj Red Ensign.svg|life_span=1905–1912}} '''পূৰ্ববংগ আৰু অসম''' ({{lang-bn|পূৰ্ববঙ্গ ও আসাম}}; {{lang-en|Eastern Bengal and Assam}}) ১৯০৫ৰ পৰা ১৯১২লৈ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ এটা প্ৰশাসনিক ভাগ (প্ৰদেশ) আছিল। প্ৰদেশখনৰ ৰাজধানী আছিল [[ঢাকা]]। বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]], [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]] আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ৰ উত্তৰ অংশক সামৰি এই প্ৰদেশ গঠন কৰা হৈছিল। == ইতিহাস == [[File:Joppen1907BritishBengalBritishBurmaA.jpg|left|thumb|ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ১৭৬৫ চনত বংগ আৰু ১৮৩৮ চনত অসমক অধিগ্ৰহণ কৰে.]] [[চিত্ৰ:George_Curzon2.jpg|thumb|পূৰ্ববংগ আৰু অসম গঠনৰ মুখ্য উদ্যোক্তা লৰ্ড কাৰ্জন]] [[চিত্ৰ:All_India_Muslim_league_conference_1906_attendees_in_Dhaka.jpg|thumb|ঢাকাত ১৯০৬ চনত অনুষ্ঠিত মুছলিম লীগৰ প্ৰথম বৈঠক]] ১৮৬৮ চনতৰ আৰম্ভণিতে চৰকাৰে [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি]]ৰ পূব অংশত স্বতন্ত্ৰ প্ৰশাসনৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ কৰে। তেওঁলোকে ভাবিছিল যে ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাজধানী কলকাতাৰ ফ’ৰ্ট উইলিয়ামত ইতিমধ্যে অতিমাত্ৰা বোজা পৰিছে। ১৯০৩ চনলৈ বংগ বিভাজন আৰু অসমৰ বাণিজ্যিক সম্প্ৰসাৰণৰ সম্ভাৱনা সৃষ্টিৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা চৰকাৰে ভাবিবলৈ লয়। পূৰ্ব বংগ আৰু অসম নামৰ নতুন প্ৰদেশখনত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ ক্ষেত্ৰত বিনিয়োগ বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া হয়। <ref name="encyclo">{{cite web | access-date=01-09-2024 | url=http://www.theodora.com/encyclopedia/e/eastern_bengal_and_assam.html | title=Eastern Bengal and Assam - Encyclopedia | publisher=Theodora.com}}</ref> ভাৰতৰ ভাইচৰয় [[লৰ্ড কাৰ্জন|লৰ্ড কাৰ্জনে]] [[বংগ বিভাজন (১৯০৫)|বংগ বিভাজন]]ৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায় আৰু ১৯০৫ চনৰ ১৬ অক্টোবৰৰ পৰা ইয়াক কাৰ্যকৰী কৰে। বংগৰ পূৰ্বৰ মোগলৰ ৰাজধানী ঢাকাই চৰকাৰৰ আসন হিচাপে পুনৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে। চাৰ বেম্পফিল্ড ফুলাৰ আছিল প্ৰদেশখনৰ প্ৰথম লেফটেনেণ্ট গৱৰ্ণৰ। তেওঁ এবছৰ কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, আৰু [[লৰ্ড মিণ্টো]]ৰ সৈতে মতানৈক্য আৰু ব্ৰিটিছ সংসদৰ হেঁচাত ১৯০৬ চনত পদত্যাগ কৰে। তেওঁৰ পিছত ছাৰ লেঞ্চলেট হেৰে (১৯০৬–১৯১১) দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু তেওঁৰ পিছত ছাৰ চাৰ্লছ ষ্টুৱাৰ্ট বেইলীয়ে (১৯১১–১৯১২) দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। এই বিভাজনে ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদীসকলৰ মাজত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰে আৰু তেওঁলোকে ইয়াক বঙালী গৃহভূমিক "বিভাজনৰ দ্বাৰা শাসন" কৰাৰ প্ৰয়াস বুলি অভিহিত কৰে। <ref name="banglapedia1">{{cite web |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Eastern_Bengal_and_Assam |title=Eastern Bengal and Assam - Banglapedia |publisher=En.banglapedia.org |date=2014-05-05 |access-date=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817193242/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Eastern_Bengal_and_Assam |archivedate=2018-08-17 |deadurl=yes}}</ref> কলকাতাৰ বণিক শ্ৰেণীটোৱেও অঞ্চলটোত নিজৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰভাৱ হেৰুৱাৰ আশংকা কৰিছিল। ১৯০৬ চনত হিন্দু জাতীয়তাবাদৰ উত্থানৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সৰ্বভাৰতীয় মহম্মদী শৈক্ষিক সন্মিলনৰ চলি থকাৰ সময়ত ঢাকাত অল ইণ্ডিয়া মুছলিম লীগ গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত পাছলৈ সৰ্বভাৰতীয় [[হিন্দু মহাসভা]]ৰ সৃষ্টি হয়। ১৯১১ চনত দিল্লী দৰবাৰত ৰজা-সম্ৰাট পঞ্চম জৰ্জে ঘোষণা কৰে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে বিভাজন বাতিল কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছে। এই পদক্ষেপক গোড়া সাম্প্ৰদায়িক শক্তিৰ তুষ্টিকৰণৰ প্ৰয়াস হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। পূৰ্ব বংগক পশ্চিমৰ বঙালী জিলাসমূহৰ সৈতে পুনৰ একত্ৰিত কৰা হয় আৰু অসমক মুখ্য আয়ুক্তৰ অধীনস্থ প্ৰদেশ হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হয়। == ভৌগোলিক বিৱৰণ == পূৰ্ববংগ আৰু অসম ১১১,৫৬৯ বৰ্গ মাইল অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত আছিল। প্ৰদেশখনৰ চাৰিসীমা আছিল উত্তৰে ভূটান আৰু তিব্বত, পূবে ব্ৰিটিছ ব্ৰহ্মদেশ আৰু দক্ষিণে [[বংগোপসাগৰ|বংগ-উপসাগৰ]]। ৰাজশাসিত ত্ৰিপুৰা, কোচবিহাৰ আৰু মণিপুৰ প্ৰদেশখনৰ ভৌগোলিক পৰিসীমাৰ ভিতৰত আছিল যদিও প্ৰশাসনিকভাৱে ইয়াৰ ভিতৰুৱা নাছিল। == প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা == [[চিত্ৰ:Assam.jpg|thumb|পূৰ্ববংগ আৰু অসমৰ চাহ খেতি]] প্ৰদেশখনৰ মুখ্য প্ৰশাসনিক বিষয়া আছিল লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল। ভাইচৰয় আছিল ব্ৰিটিছ ৰাজতন্ত্ৰৰ প্ৰতিনিধি। [[ঢাকা]] আছিল প্ৰাদেশিক ৰাজধানী। প্ৰদেশখনৰ নিজৰ উচ্চ ন্যায়ালয় আৰু বিধান-পৰিষদ (৪০ সদস্যবিশিষ্ট) আছিল। লেফটেনেণ্ট জেনেৰেলৰ অধীনত পাঁচজন কমিছনাৰে শাসন ব্যৱস্থা পৰিচালনা কৰিছিল। প্ৰদেশখনৰ গ্ৰীষ্ম ৰাজধানী আছিল [[ছিলং]]<ref name="wsimag1">{{Cite web|url=http://wsimag.com/travel/13269-searching-for-shillong|title=Searching for Shillong - Wall Street International|publisher=Wsimag.com|date=2015-04-04|accessdate=2015-09-24}}</ref> প্ৰদেশখনৰ প্ৰশাসনিক ভাগ(ডিভিজন)সমূহ আছিল- * ঢাকা ডিভিজন * চিট্টাগং ডিভিজন * ৰাজচাহী ডিভিজন * অসম ভেলী ডিভিজন * সুৰমা ভেলী আৰু পাৰ্বত্য জিলা ডিভিজন প্ৰদেশখনৰ মুঠ জিলাৰ সংখ্যা আছিল ৩০ খন। == জনগাঁথনি == ১৯০১ চনৰ লোকপিয়ল মতেপূৰ্ববংগ আৰু অসমৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৩০,৯৬১,৪৫৯ জন। <ref name="theodora1">{{Cite web|url=http://www.theodora.com/encyclopedia/e/eastern_bengal_and_assam.html|title=Eastern Bengal and Assam - Encyclopedia|publisher=Theodora.com|date=|accessdate=2015-09-24}}</ref> ভাষিক বিভাজন- * বঙালী- ২৭,২৭২,৮৯৫ জন * অসমীয়া- ১,৩৪৯,৭৮৪জন পাৰ্বত্য জিলাকেইখন তিব্বত-বৰ্মী জনগোষ্ঠী বিশেষকৈ মিজো, নগা, গাৰো, বড়ো, চাকমা আদিৰ বাসস্থান আছিল। ধৰ্মীয় বিভাজন * হিন্দু- ১২,০৩৬,৫৩৮ জন * মুছলমান- ১৮,০৩৬,৬৮৮ জন * অন্যান্য- বৌদ্ধ, খ্ৰীষ্টিয়ান, প্ৰকৃতিপূজক পূৰ্ববংগ আৰু অসমৰ ভূমি অতি সাৰুৱা আৰু ই ধান আৰু মৰাপাট খেতিৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। পুৰ্ববংগই পৃথিৱীৰ ৮০% মৰাপাট উৎপাদন কৰিছিল। অসম উপত্যকাই চাহ আৰু পেট্ৰলিয়ামৰ উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। চিট্টাগং বন্দৰৰ জৰিয়তে প্ৰদেশখনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সম্পাদন কৰিছিল। বন্দৰটো অসম-বেংগল ৰে'লৱেৰ দ্বাৰা ভিতৰুৱা অঞ্চলসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। == পৰিবহণ == * [[ইষ্টাৰ্ণ বেংগল ৰেলৱে]] * [[আসাম বেংগল ৰে’লৱে]] * জল-পৰিৱহণ * পথ-পৰিৱহণ == সামৰিক ব্যৱস্থা == * '''ব্ৰিটিছ-ইণ্ডিয়ান আৰ্মী'''- ঢাকা, চিট্টাগং,ছিলং, কুমিল্লা, গুৱাহাটী * '''অসম ৰাইফলছ'''- পূব সীমান্ত * '''গোৰ্খা ৰেজিমেণ্ট আৰু বেংগল-মিলিটাৰী পুলিচ'''- উত্তৰ সীমান্ত ==লগতে চাওক== *[[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি]] *[[অসম প্ৰদেশ]] ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} ==অধিক জানিবলৈ পঢ়ক== *{{Cite EB1911|wstitle=Eastern Bengal and Assam|volume=8|pages=830–831}} This includes a detailed account of the events from 1903 to 1906, from a contemporaneous point of view. {{Presidencies and provinces of British India}} [[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ প্ৰদেশ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] qk5hw4cgiymgpvas7g6t4c7bs7fulbv 0 61293 645315 615313 2026-10-15T18:09:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645315 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = পদ্ম কৈৰী | image =পদ্মনাথ কৈৰী.jpg | imagesize = 200px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name =পদ্মনাথ কৈৰী | birth_date = ১৯৫২<ref name="জনমভূমি">{{Cite web|last= |first= |title= প্ৰাক্তন বিধায়ক, অভিনেতা-প্ৰযোজক পদ্মনাথ কৈৰীৰ মৃত্যু|url= https://janambhumi.in/VGxSQmVrMXFSVDA9/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%95%2C-%E0%A6%85%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%AF%E0%A7%8B%E0%A6%9C%E0%A6%95-%E0%A6%AA%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5-%E0%A6%95%E0%A7%88%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81.html|access-date= 2020-06-12|archivedate= 2020-06-12|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200612155405/https://janambhumi.in/VGxSQmVrMXFSVDA9/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%95,-%E0%A6%85%E0%A6%AD%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%AF%E0%A7%8B%E0%A6%9C%E0%A6%95-%E0%A6%AA%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5-%E0%A6%95%E0%A7%88%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%B0-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81.html|deadurl= yes}}</ref> | birth_place = সাকোমঠা চাহ বাগিচা, [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]], [[শোণিতপুৰ জিলা]] (বৰ্তমান [[বিশ্বনাথ জিলা]]) | death_date = ৮ জুন ২০২০ | death_place = ডাউন টাউন হস্পিটেল, [[গুৱাহাটী]], [[অসম]] | resting_place = | occupation = চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, ৰাজনৈতিক নেতা, সমাজকৰ্মী, অভিনেতা, কণ্ঠশিল্পী | language = | nationality = ভাৰতীয় {{flagicon|IND}} | ethnicity = | citizenship = ভাৰতীয় | education = | alma_mater =বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয় | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse =লিলি কৈৰী | parents = বালুৱ কৈৰী (পিতৃ)<br>কাঞ্চন কৈৰী (মাতৃ) | children = পুত্ৰ: ৰাজীৱ কৈৰী, সঞ্জীৱ কৈৰী<br>কন্যা: সংগীতা কৈৰী | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''পদ্ম কৈৰী''' ({{lang-en|Padma Koiri}}, ১৯৫২ - ৮ জুন ২০২০) এগৰাকী [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] নিৰ্মাতা, ৰাজনৈতিক নেতা, সমাজকৰ্মী, অভিনেতা তথা কণ্ঠশিল্পী। তেওঁ ১৯৮৫ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত বিশ্বনাথ সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি [[অসম বিধানসভা]]লৈ বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Biswanath Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/biswanath-assam-assembly-constituency |access-date=2023-05-22 |website=resultuniversity.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230522092854/https://resultuniversity.com/election/biswanath-assam-assembly-constituency |archivedate=2023-05-22 |deadurl=yes}}</ref><ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/> তেওঁ [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী]]ৰ এগৰাকী জনপ্ৰিয় কণ্ঠশিল্পী আৰু ছবি নিৰ্মাতা আছিল। তেওঁ 'বুধু অৰ্জুন' চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰি চাহ জনগোষ্ঠীৰ প্ৰথম গৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা">{{cite news| url=https://niyomiyabarta.org/assam/padma-koreai-death/| title=প্ৰাক্তন বিধায়ক–সম আন্দোলনৰ নেতা–পৰিচালক পদ্ম কৈৰীৰ বিয়োগ| work=নিয়মীয়া বাৰ্তা| date=9 June 2020| accessdate=12 June 2020| author=niyomiyabarta.org| archivedate=12 June 2020| archiveurl=https://web.archive.org/web/20200612155309/https://niyomiyabarta.org/assam/padma-koreai-death/| deadurl=yes}}</ref> পৰিচালক তথা অভিনেতা পদ্ম কৈৰীয়ে 'ৰঙানদী', 'ৰতনলাল', 'মায়া', 'মা' আদি চিনেমা নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াৰে কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তদুপৰি জনপ্ৰিয় ধাৰাবাহিক 'শিৰীষ' প্ৰযোজনা, পৰিচালনা কৰাৰ লগতে কেইবাটাও খণ্ডত অভিনয় কৰিছিল।<ref name="অসমীয়া প্ৰতিদিন">{{Cite web|last= |first= |title= বিশিষ্ট শিল্পী, অভিনেতা, ছবি নিৰ্মাতা, চাহ জনগোষ্ঠীৰ প্ৰথমগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক তথা বিশ্বনাথৰ প্ৰাক্তন নিৰ্দলীয় বিধায়ক পদ্ম কৈৰীৰ মৃত্যু…|url= https://www.asomiyapratidin.in/padma-kairi-is-no-more/|access-date= 2020-06-12|archivedate= 2020-06-12|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200612180152/https://www.asomiyapratidin.in/padma-kairi-is-no-more/|deadurl= yes}}</ref> তেওঁ [[অসম আন্দোলন]]ৰ অন্যতম সক্ৰিয় নেতা আছিল। ১৯৭৯ চনত [[বিশ্বনাথ চাৰিআলি]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[অসম জাতীয়তাবাদী যুৱ ছাত্ৰ পৰিষদ]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য পদ্মনাথ কৈৰী বিশ্বনাথ [[অসম চাহ জনজাতি ছাত্ৰ সন্থা]]ৰ লগতো জড়িত আছিল।<ref name="অসম বুলেটিন"/> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৫২ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ বিশ্বনাথৰ সাকোমঠা চাহ বাগিচাত পদ্মনাথ কৈৰীৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="জনমভূমি"/> তেওঁৰ পিতৃ বালুৱ কৈৰী আৰু মাতৃ কাঞ্চন কৈৰী চাহ বাগিচাৰ শ্ৰমিক আছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/> পদ্ম কৈৰী তেওঁলোকৰ তৃতীয় সন্তান আছিল। তেওঁ সাকোমঠা চাহ বাগিচাৰ বিদ্যালয়তে প্ৰাথমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। সৰুৰে পৰা তেওঁৰ অভিনয়ৰ প্ৰতি ৰাপ আছিল। হাইস্কুলত পঢ়ি থকা সময়ত বিদ্যালয় সপ্তাহত কেইবাখনো তেওঁ নাটকত অভিনয় কৰিছিল। বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি থকা সময়ত অধ্যাপক ৰাজেন বৰঠাকুৰৰ তত্ত্বাৱধানত কেইবাখনো জনপ্ৰিয় নাটকত পদ্ম কৈৰীয়ে অভিনয় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/> ১৯৭১ চনত হিন্দী চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ আশাৰে [[মুম্বাই]]লৈ যায় আৰু হিন্দী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক তথা অভিনেতা প্ৰেমনাথৰ ঘৰত প্ৰায় ৯ বছৰ লগুৱা হিচাপে থাকে। কিন্তু চলচ্চিত্ৰত অভিনয়ৰ সুযোগ নাপাই তেওঁ অসমলৈ ঘূৰি আহে। ==কৰ্মজীৱন== ১৯৭৯ চনত [[মুম্বাই]]ৰ পৰা ঘূৰি আহি পদ্ম কৈৰীয়ে সদৌ অসম চাহ জনজাতি সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী নামেৰে এক অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰি অসমত নাট্যযাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল। পিছলৈ [[অসম আন্দোলন]]ৰ বাবে তেওঁ সেই অনুষ্ঠানটো বন্ধ কৰি আন্দোলনত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ পৰে। তেওঁ অসম আন্দোলনৰ ফলত [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে অসম ত্যাগ কৰিব লাগিব বুলি বাগিচাত চলা অপপ্ৰচাৰ ব্যৰ্থ কৰাত সক্ৰিয় ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ চাহ বাগিচাৰ যুৱক–যুৱতীসকলক অসম আন্দোলনত সহযোগিতা আগবঢ়াবলৈ প্ৰেৰণা আগবঢ়াইছিল। তদুপৰি তেওঁ বাগিচা অঞ্চলৰ উপৰি অন্যান্য ঠাইতো সভা–সমিতি অনুষ্ঠিত কৰি ৰাইজৰ মাজত এগৰাকী যুৱ নেতা হিচাপে পৰিচয় লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। অসম আন্দোলনৰ অন্তত ১৯৮৫ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত তেওঁ বিশ্বনাথ সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে।<ref name="নিউজ ১৮">{{Cite web |last=|first=|title= পদ্ম কৈৰীৰ দেহাৱসান|url=https://assam.news18.com/amp/news/assam/ex-mla-and-noted-artist-of-assam-padma-koiri-passes-away-skd-61465.html}}</ref>তেওঁৰ জনপ্ৰিয়তাৰ বাবে চৌদিশে [[অসম গণ পৰিষদ]]ৰ জয়জয়–ময়ময় অৱস্থাতো নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে [[অসম বিধানসভা]]লৈ নিৰ্বাচিত হ'বলৈ সক্ষম হয়। বিধায়ক হিচাপে পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালত তেওঁ চাহ জনজাতিৰ কল্যাণৰ বাবে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/> ১৯৭৯ চনত বিশ্বনাথ চাৰিআলিত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা [[ অসম জাতীয়তাবাদী যুৱ ছাত্ৰ পৰিষদ]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য পদ্মনাথ কৈৰী বিশ্বনাথ আটছাৰ লগতো জড়িত আছিল।<ref name="জনমভূমি"/> তেওঁ চাহ জনগোষ্ঠীয় ধাৰাবাহিক 'শিৰীষ' পৰিচালনা কৰিছিল। তাৰপিছত পদ্ম কৈৰীয়ে 'বুধু অৰ্জুন' ছবিখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name="নিউজ ১৮"/> এই ছবিখন অত্যন্ত জনপ্ৰিয় হৈছিল আৰু সেই সময়ত একো একোটা চিত্ৰগৃহত দুমাহপৰ্যন্ত চলিছিল। তেওঁৰ আন এখন কথাছবি 'মা' একক প্ৰচেষ্টাৰে নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত আন কেইখনমান ছবি হৈছে ক্ৰমে 'ৰঙানদী', 'ৰতনলাল' আৰু 'মায়া'।<ref name="ৰূপালী পৰ্দা">{{Cite web |last=|first=|title= চাহ জনগোষ্ঠীৰ প্ৰথম গৰাকী পৰিচালক পদ্ম কৈৰীৰ মৃত্যুঃ|url=http://rupaliparda.com/archives/16177}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী দূৰদৰ্শন যোগে প্ৰচাৰিত 'শিৰীষ'ৰ পাছত ক্ৰমে 'দয়াৰাম', 'মন ফুলাৰ মালা', 'চাহ বাগান মোৰ মা' আদি ধাৰাবাহিকৰ প্ৰযোজনা–পৰিচালন কৰাৰ লগতে অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ 'ব'হাগতে চিত', 'ত্ৰিকাল', 'মণ্ডিৰ ৰাধাচূড়া কি ফুল', 'ৰাম চৰণৰ সংসাৰ' আৰু 'লালটেলি' ধাৰাবাহিকত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ 'অভিযান', 'অনুতাপ', 'ৰতনলাল', 'দূৰণিৰ ৰং', 'ঊৰ্ৱশী', 'বুধু অৰ্জুন', 'মা', 'মায়া' আৰু 'দেখৱ–চুনৱ'ত অভিনয় কৰিছিল। তদুপৰি তেওঁ অসমীয়া ভিচিডি ছবি 'চম্পা', 'পেহলা প্যাৰ', 'ঝুমকা', 'চম্পাফুল', 'হাচিনা', 'চামেলীৰ মন', 'হীৰা' আৰু 'চলগ'ৰি' আদিতো অভিনয় কৰিছিল। ১৯৮০ চনৰ পৰা গুৱাহাটী আৰু ডিব্ৰুগড় অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰযোগে তেওঁৰ কেইবাখনো নাটক সম্প্ৰচাৰ হৈছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/><ref name="ৰূপালী পৰ্দা"/> সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা জীৱনজোৰা সাধনাৰ বাবেই অসম চৰকাৰৰ চাহ জনজাতি কল্যাণ বিভাগৰ উদ্যোগত অবিভক্ত শোণিতপুৰ জিলা ভিত্তিত অনুষ্ঠিত চাহ জনগোষ্ঠীয় সমাৰোহ 'কাচা সনা–২০২০' শীৰ্ষক অনুষ্ঠানত মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল|সৰ্বানন্দ সোণোৱালে]] তেওঁক চেনিৰাম কুৰ্মী সোঁৱৰণী সাংস্কৃতিক বঁটা প্ৰদান কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল।<ref name="নিয়মীয়া বাৰ্তা"/> ==ব্যক্তিগত জীৱন== পদ্মনাথ কৈৰীয়ে লিলি কৈৰীৰ লগত বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল। লিলি কৈৰী এগৰাকী অভিনেত্ৰী। তেওঁলোকৰ দুগৰাকী পুত্ৰ ৰাজীৱ কৈৰী আৰু সঞ্জীৱ কৈৰী আৰু কন্যা সংগীতা কৈৰী। ==মৃত্যু== ২০২০ চনৰ ৮ জুন তাৰিখে ৬৮ বছৰ বয়ত পুৱা গুৱাহাটীৰ ডাউন টাউন হাস্পতালত দেহাৱসান ঘটে।<ref name="অসম বুলেটিন">{{Cite web|last= |first= |title= বিশিষ্ট অভিনেতা, ছবি নিৰ্মাতা, প্ৰাক্তন বিধায়ক পদ্ম কৈৰীৰ বিয়োগ|url= https://www.assambulletin.com/assam/renowned-film-producer-actor-and-former-mla-padma-koiri-dies-at-the-of-70/|access-date= 2020-06-12|archivedate= 2020-06-12|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200612175752/https://www.assambulletin.com/assam/renowned-film-producer-actor-and-former-mla-padma-koiri-dies-at-the-of-70/|deadurl= yes}}</ref> বিশ্বনাথৰ গোপ সাধাৰু নদীৰ পাৰত ৰাজ্যিক মৰ্যাদাৰে শেষকৃত্য সম্পন্ন হয়।<ref name="জনমভূমি"/> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিক]] [[শ্ৰেণী:চাহ জনগোষ্ঠীৰ ব্যক্তি]] m3k3kgyg57gv8ckyhvzz4xmutd2w5c0 0 63449 645390 632744 2026-10-16T04:00:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645390 wikitext text/x-wiki [[File:Real GDP of the United States from 1910-1960.svg|thumb|upright=1.5|১৯১০ চনৰ পৰা ১৯৬০ চনলৈ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বাৰ্ষিক প্ৰকৃত মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন (জিডিপি), মহামন্দাৰ বছৰবোৰ (১৯২৯-১৯৩৯) ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে]] '''মহামন্দা''' বা '''বৃহৎ অৰ্থনৈতিক পতন''' ({{Lang-en|Great Depression}}) আছিল এক গুৰুতৰ বিশ্বজুৰা তীব্ৰ অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থা যি ১৯৩০-ৰ দশকত ঘটিছিল। ইয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত। সমগ্ৰ বিশ্বত মহামন্দাৰ সময় বিভিন্ন আছিল; বেছিভাগ দেশত, ই ১৯২৯ চনত আৰম্ভ হৈছিল আৰু ১৯৩০ দশকৰ শেষভাগলৈ আছিল।<ref>John A. Garraty, ''The Great Depression'' (1986)</ref> ই আছিল বিংশ শতিকাৰ আটাইতকৈ দীৰ্ঘতম, গভীৰতম, আৰু আটাইতকৈ বিস্তৃত মন্দাৱস্থা।<ref name="ReferenceA">Charles Duhigg, "Depression, You Say? Check Those Safety Nets", ''The New York Times'', March 23, 2008.</ref> বিশ্বব্যাপী অৰ্থনীতি কিমান তীব্ৰভাৱে হ্ৰাস হ'ব পাৰে তাৰ উদাহৰণ হিচাপে সাধাৰণতে মহামন্দাক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>Barry Eichengreen, ''Hall of Mirrors: The Great Depression, The Great Recession, and the Uses-and Misuses-of History'' (2014)</ref> ১৯২৯ চনৰ ৪ ছেপ্টেম্বৰত আৰম্ভ হোৱা হ্ৰাসমান ষ্টকৰ মূল্যৰ পিছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত মহামন্দা আৰম্ভ হৈছিল, আৰু ১৯২৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰৰ ষ্টক বজাৰ পতনৰ সৈতে সৰ্বত্ৰে বাতৰি হৈ পৰিছিল (এই দিনটোক '''কলা মঙলবাৰ''' বুলি কোৱা হয়)। ১৯২৯ আৰু ১৯৩২ চনৰ ভিতৰত, বশ্বব্যাপী [[মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন]] (জিডিপি)-ৰ আনুমানিক ১৫% হ্ৰাস হৈছিল। তুলনা কৰিলে দেখা যায় যে, ২০০৮-২০০৯ চনৰ মন্দাৱস্থাৰ সময়ত বশ্বব্যাপী জিডিপি ১% তকৈ কম হ্ৰাস হয়।<ref>Roger Lowenstein, "History Repeating," [https://www.wsj.com/articles/book-review-hall-of-mirrors-by-barry-eichengreen-1421192283 ''Wall Street Journal'' Jan 14, 2015]</ref> কিছুমান অৰ্থনীতি ১৯৩০ৰ মাজভাগৰ ভিতৰত সুস্থ হবলৈ আৰম্ভ কৰে। অৱশ্যে, বহুতো দেশত মহামন্দাৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ আৰম্ভণিলৈকে আছিল।<ref>Garraty, ''Great Depression'' (1986) ch1</ref> মহামন্দাই ধনী আৰু দৰিদ্ৰ দুয়োধৰণৰ দেশতে এক বিপৰ্যয়ৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ব্যক্তিগত উপাৰ্জন, কৰ ৰাজহ, লাভ আৰু মূল্য হ্ৰাস পাইছিল, আনহাতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য ৫০%ৰ অধিক হ্ৰাস পাইছিল। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত নিবনুৱাৰ হাৰ ২৩% লৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু কিছুমান দেশত ৩৩% লৈকে বৃদ্ধি পাইছিল।<ref name="Frank_Bernanke">{{cite book|last1=Frank|first1=Robert H.|last2=Bernanke|first2=Ben S.|title= Principles of Macroeconomics|publisher=McGraw-Hill/Irwin|year=2007|edition=3rd|page=[https://archive.org/details/principlesofmicr0000fran_y7c5/page/98 98]|isbn=978-0-07-319397-7|volume=|url=https://archive.org/details/principlesofmicr0000fran_y7c5|accessdate=|location=Boston}}</ref> বিশ্বৰ চহৰবোৰত, বিশেষকৈ গধুৰ উদ্যোগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল চহৰবোৰত, গভীৰভাৱে প্ৰভাৱ পৰিছিল। বহুতো দেশত নিৰ্মাণ কাৰ্য প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ হৈ পৰিছিল। শস্যৰ মূল্য প্ৰায় ৬০% হ্ৰাস হোৱাৰ বাবে কৃষি সম্প্ৰদায় আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলসমূহ ভুগিছিল।<ref name="USBLS">{{cite web|url=http://www.bls.gov/data/|title= Commodity Data|publisher=US Bureau of Labor Statistics|accessdate=November 30, 2008}}</ref><ref>{{cite journal|author=Cochrane, Willard W.|title=Farm Prices, Myth and Reality|year=1958|page=15|ref= harv}}</ref><ref>{{cite journal|journal=[[League of Nations]]|title=World Economic Survey 1932–33| page=43|ref=harv}}</ref> চাকৰিৰ মাত্ৰ কেইটামান বৈকল্পিক উৎসৰ সৈতে হ্ৰাসমান চাহিদাৰ ফলত প্ৰাথমিক খণ্ডৰ উদ্যোগ যেনে খনন আৰু কাঠৰ উদ্যোগসমূহ সৰ্বাধিক ক্ষতি বহন কৰিছিল।<ref>Mitchell, ''Depression Decade''</ref> ==আৰম্ভ== [[File:Crowd outside nyse.jpg|thumb|১৯২৯ চনৰ ৱাল ষ্ট্ৰিট পতনৰ পাছত ৱাল ষ্ট্ৰিট আৰু ব্ৰড ষ্ট্ৰিটত মানুহ ভীৰ দেখা গৈছে]] অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে মহামন্দাৰ অনুপ্ৰেৰক হিচাপে ১৯২৯ চনৰ ২৪ অক্টোবৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আমেৰিকান ষ্টক বজাৰৰ মূল্যৰ আকস্মিক পতনক গণ্য কৰে। অৱশ্যে,<ref name=Britannica>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/243118/Great-Depression Great Depression], Encyclopædia Britannica</ref> কিছুমানে এই সিদ্ধান্তত বিবাদ কৰে আৰু ষ্টক বিপৰ্যয়ক এক কাৰণৰ সলনি মহামন্দাৰ এক লক্ষণ হিচাপে গণ্য কৰে।<ref name="Frank_Bernanke"/><ref>{{cite news|title=Economics focus: The Great Depression|magazine=The Economist}}</ref> ১৯২৯ চনৰ ৱাল ষ্ট্ৰিট বিপৰ্যয়ৰ পাছতো কিছু সময়ৰ বাবে আশা অব্যাহত আছিল। জন ডি ৰকফেলাৰে কৈছিল "এইবোৰ দিনত বহুতে নিৰুৎসাহিত হয়। মোৰ জীৱনৰ ৯৩ বছৰত, মন্দাৱস্থা আহিছে আৰু গৈছে। ভাৱ অৱস্থা সদায় ঘুৰি আহে আৰু ঘুৰি আহিবই।"<ref>{{cite web|url=http://us.history.wisc.edu/hist102/lectures/lecture18.html |title=Crashing Hopes: The Great Depression |accessdate=March 13, 2008 |last=Schultz |first=Stanley K. |year=1999 |work=American History 102: Civil War to the Present |publisher=University of Wisconsin–Madison |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080323120342/http://us.history.wisc.edu/hist102/lectures/lecture18.html |archivedate=March 23, 2008 |df= }}</ref> ১৯৩০ চনৰ আৰম্ভণিতে ষ্টক বজাৰ পুণৰ ওপৰলৈ উঠে কিন্তু এপ্ৰিলৰ ভিতৰত পুণৰ ১৯২৯ চনৰ আৰম্ভণিলৈ অৱস্থালৈ ঘূৰি যায়। এয়া তেতিয়াও ১৯২৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ প্ৰায় ৩০% তলত আছিল।<ref>{{cite web|accessdate=May 22, 2008 |url=http://www.gold-eagle.com/editorials_98/vronsky060698.html |title=1998/99 Prognosis Based Upon 1929 Market Autopsy |publisher=Gold Eagle |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517075810/http://www.gold-eagle.com/editorials_98/vronsky060698.html |archivedate=May 17, 2008 }}</ref> চৰকাৰ আৰু ব্যৱসায়সমূহে একেলগে ১৯৩০ চনৰ প্ৰথমাৰ্ধত আগৰ বছৰৰ সংশ্লিষ্ট সময়তকৈ অধিক খৰচ কৰিছিল। ইফালে, গ্ৰাহকসকল, যিসকলৰ বহুতে যোৱা বছৰ ষ্টক বজাৰত গুৰুতৰ ক্ষতিৰ সন্মুখীন হৈছিল, তেওঁলোকৰ ব্যয় ১০% হ্ৰাস হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও, ১৯৩০-ৰ মাজভাগত দেখা দিয়া এক গুৰুতৰ খৰাং বতৰে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ খেতিয়ক সমস্যাত পেলাইছিল।<ref name=drought>{{cite web |url=http://www.ncdc.noaa.gov/paleo/drought/drght_history.html |title=Drought: A Paleo Perspective&nbsp;– 20th Century Drought |publisher=National Climatic Data Center |accessdate=April 5, 2009 |last= |first= |archivedate=February 8, 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170208062959/https://www.ncdc.noaa.gov/paleo/drought/drght_history.html |deadurl=yes }}</ref> ১৯৩০ চনৰ মাজভাগলৈ সূতৰ হাৰ নিম্ন স্তৰলৈ হ্ৰাস পাইছিল, কিন্তু বিষ্কাৰ আৰু ঋণ ল'বলৈ মানুহৰ নিৰন্তৰ অমনোযোগৰ অৰ্থ হৈছিল যে গ্ৰাহক ব্যয় আৰু বিনিয়োগ হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite journal|first=James|last=Hamilton|title=Monetary Factors in the Great Depression|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-monetary-economics_1987-03_19_2/page/145|journal=Journal of Monetary Economics|volume=19|issue=2|pages=145–69|year=1987|doi= 10.1016/0304-3932(87)90045-6|ref=harv}}</ref> ১৯৩০ চনৰ মে' মাহলৈ অটোমোবাইল বিক্ৰী ১৯২৮ চনতকৈ কমি গৈছিল। সাধাৰণতে দাম হ্ৰাস হ'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, যদিও ১৯৩০ চনত মজুৰি স্থিৰ হৈ আছিল। তাৰ পিছত ১৯৩১ চনত এক বিমুদ্ৰাস্ফীতি আৰম্ভ হৈছিল। কৃষকসকলে এক বেয়া সময়ৰ সন্মুখীন হৈছে; শস্যৰ মূল্য হ্ৰাস হোৱা আৰু এক খৰাং বতৰে তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক স্থিতি বেয়া কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://drought.unl.edu/DroughtBasics/DustBowl/TheGreatDepression.aspx|title=The Great Depression|website=drought.unl.edu|language=en-US|access-date=March 29, 2018}}</ref> আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ অৰ্থনীতি হ্ৰাস হোৱাৰ ফলতে আন বেছিভাগ দেশতো ইয়াৰ প্ৰভাৱ পৰিছিল; তাৰ পিছত, প্ৰতিখন দেশত আভ্যন্তৰীণ দুৰ্বলতা বা শক্তিয়ে পৰিস্থিতি বেয়া বা উন্নত কৰি তুলিছিল। দেশবোৰে ব্যক্তিগতভাৱে সংৰক্ষণবাদী নীতিৰ যোগেৰে তেওঁলোকৰ ব্যৱসায়বোৰৰ উন্নতি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। উদাহৰণ স্বৰূপে, ১৯৩০ চনৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ স্মুট-হাৱলি টেৰিফ আইন আৰু আন দেশৰ প্ৰতিশোধকৰ শুল্কৰ ফলত বিশ্ব বাণিজ্যত অধিক ক্ষতিগ্ৰস্থ হৈছিল, যাৰ ফলত মন্দাৱস্থাৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি হৈছিল।<ref>{{cite book|last1=Richard|first1=Clay Hanes (editor)|title=Historic Events for Students: The Great Depression|date=July 2002|publisher=Gale|isbn=978-0-7876-5701-7|edition=Volume I}}</ref> ১৯৩৩ চনৰ ভিতৰত, অৰ্থনৈতিক হ্ৰাসৰ ফলত বিশ্ব বাণিজ্য মাত্ৰ চাৰি বছৰ আগতে ইয়াৰ স্তৰৰ এক তৃতীয়াংশলৈ নামি গৈছিল।<ref>{{Cite book|title=Worlds together, worlds apart: a history of the world from the beginnings of humankind to the present|url=https://archive.org/details/worldstogetherwo0000tign_s6m3|last=Tignor|first=Tignor, Robert L.|isbn=978-0-393-92207-3|edition=Fourth|location=New York|oclc=854609153|date = October 28, 2013}}</ref> ==কাৰণ== মহামন্দাৰ কাৰণৰ দুটা প্ৰধান প্ৰতিযোগী অৰ্থনৈতিক তত্ত্ব হৈছে কেইনচিয়ান ({{Lang|en|Keynesian}}; চাহিদা-চালিত) আৰু মুদ্ৰাবিদ ব্যাখ্যা ({{Lang|en|monetarist explanation}})। এনে আন কিছু তত্বও আছে যিবোৰে কেইনচিয়ান আৰু মুদ্ৰাবিদ ব্যাখ্যাবোৰক অস্বীকাৰ কৰে। দাবী-চালিত তত্ববোৰৰ মাজত সহমত আছে যে এক বৃহৎ পৰিমাণৰ আত্মবিশ্বাস হেৰুওৱাৰ ফলত হঠাৎ ব্যৱহাৰ আৰু বিনিয়োগ ব্যয় হ্ৰাস হৈছিল। এবাৰ আতংক আৰু বিমুদ্ৰাস্ফীতি আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত, বহু লোকে বিশ্বাস কৰিছিল যে তেওঁলোকে বজাৰৰ পৰা আঁতৰত কৰি অধিক ক্ষতি পৰিহাৰ কৰিব পাৰিব। দাম হ্ৰাস হোৱাৰ ফলত ধন ধৰি ৰখাটো লাভজনক হৈছিল আৰু নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ ধনৰ বাবদ অধিক সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰা কৰিব পাৰিছিল, যাৰ ফলত চাহিদা হ্ৰাস হয়। মুদ্ৰাবিদসকলে বিশ্বাস কৰে যে মহামন্দা এক সাধাৰণ মন্দা হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল, কিন্তু ধন যোগান সংকুচিত হোৱাৰ ফলত অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি অধিক বেয়া কৰিছিল, যাৰ ফলত এই মন্দাৱস্থা মহামন্দালৈ পৰিণত হৈছিল। মহামন্দাৰ কাৰণ বাখ্যাৰ এই দুই তত্ত্বক লৈ অৰ্থনীতিবিদ আৰু অৰ্থনৈতিক ইতিহাসবিদসকল প্ৰায় সমভাৱে বিভক্ত হৈছে। প্ৰথমটোৱে মুদ্ৰাবিদ ব্যাখ্যা অনুসৰি বিত্তীয় শক্তিবোৰ মহামন্দাৰ প্ৰাথমিক কাৰণ বুলি কৈছে, আনহাতে দ্বিতীয়টোৱে পাৰম্পৰিক কেইনচিয়ান ব্যাখ্যা অনুসৰি স্বায়ত্ত্ব ব্যয়, বিশেষকৈ বিনিয়োগত হ্ৰাস হোৱাটোক মহামন্দাৰ প্ৰথমিক কাৰণ বুলি কৈছে।<ref name="in JSTOR">{{cite journal|at=p. 150|jstor=2123771|url=http://www.employees.csbsju.edu/jolson/ECON315/Whaples2123771.pdf|title=Where is There Consensus Among American Economic Historians? The Results of a Survey on Forty Propositions|journal=The Journal of Economic History|volume=55|issue=1|last1=Whaples|first1=Robert|year=1995|doi=10.1017/S0022050700040602|citeseerx=10.1.1.482.4975}}</ref> বৰ্তমানে ঋণ বিমুদ্ৰাস্ফীতি তত্ত্ব আৰু আকাংক্ষা প্ৰতিপাদ্যৰ প্ৰতি গুৰুত্বপূৰ্ণ শৈক্ষিক সমৰ্থন আছে। এই তত্ত্বই মিল্টন ফ্ৰাইডমেন আৰু আনা শ্বাৰ্টজৰ বিত্তীয় ব্যাখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাৰ লগতে অনা-বিত্তীয় ব্যাখ্যাও যোগ কৰে।<ref>{{Cite journal|last1=Mendoza|first1=Enrique G.|last2=Smith|first2=Katherine A.|date=2006-09-01|title=Quantitative implications of a debt-deflation theory of Sudden Stops and asset prices|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S002219960500098X|journal=Journal of International Economics|language=en|volume=70|issue=1|pages=82–114|doi=10.1016/j.jinteco.2005.06.016|issn=0022-1996}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Buraschi|first1=Andrea|last2=Jiltsov|first2=Alexei|date=2005-02-01|title=Inflation risk premia and the expectations hypothesis|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0304405X04001333|journal=Journal of Financial Economics|language=en|volume=75|issue=2|pages=429–490|doi=10.1016/j.jfineco.2004.07.003|issn=0304-405X}}</ref> এক সহমত আছে যে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফেডাৰেল ৰিজাৰ্ভ প্ৰণালীয়ে ধন যোগান সম্প্ৰসাৰিত কৰি আৰু অন্তিম পন্থা ঋণদাতা হিচাপে কাম কৰি বিত্তীয় বিমুদ্ৰাস্ফীতি আৰু বেঙ্কিং পতনৰ প্ৰক্ৰিয়া হ্ৰাস কৰিব লাগে। যদি তেওঁলোকে এনে কৰিলেহেতে, অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থা বহু কম গুৰুতৰ আৰু বহু কম হ'লহেতেন।<ref>{{cite journal|at=p. 143|jstor=2123771|url=http://www.employees.csbsju.edu/jolson/ECON315/Whaples2123771.pdf|title=Where is There Consensus Among American Economic Historians? The Results of a Survey on Forty Propositions|journal=The Journal of Economic History|volume=55|issue=1|last1=Whaples|first1=Robert|year=1995|doi=10.1017/S0022050700040602|citeseerx=10.1.1.482.4975}}</ref> আধুনিক মূলধাৰাৰ অৰ্থনীতিবিদসকলৰ অনুদৰি মহামন্দা কাৰণবোৰ হৈছে: * ব্যক্তিগত খণ্ডৰ পৰা অপৰ্যাপ্ত চাহিদা আৰু অপৰ্যাপ্ত বিত্তীয় ব্যয় (কেইনচিয়ান)। * এক ধন যোগান হ্ৰাস (মুদ্ৰাবিদ) আৰু সেয়েহে এক বেঙ্কিং সংকট, ঋণ হ্ৰাস হোৱা আৰু দেউলিয়া হোৱা। ==টাৰ্ণিং পইণ্ট আৰু পুনৰুদ্ধাৰ== বিশ্বৰ বেছিভাগ দেশে ১৯৩৩ চনত মহামন্দাৰ পৰা পুনৰুদ্ধাৰ হ'বলৈ আৰম্ভ হৈছিল।<ref name= Britannica/> আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ১৯৩৩ চনৰ আৰম্ভণিতে পুনৰুদ্ধাৰ আৰম্ভ হয়,<ref name=Britannica/> কিন্তু এক দশকৰ অধিক কাল ধৰি ১৯২৯ চনৰ মুঠ ৰাষ্ট্ৰীয় পণ্য (জিএনপি)-লৈ অস্থালৈ ঘূৰি অহা নাছিল আৰু তেতিয়াও ১৯৪০ চনত প্ৰায় ১৫% নিবনুৱাৰ হাৰ আছিল, যদিও ই ১৯৩৩ চনত ২৫% উচ্চ হাৰৰ পৰা তললৈ নামিছিল। [[ফ্ৰেঙ্কলিন ৰুজাভেল্ট]]ৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ কাৰ্যকালৰ বেছিভাগ সময়ৰ মাজেৰে অব্যাহত থকা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰসাৰণৰ (যদিও ১৯৩৭ চনৰ মন্দাই ইয়াক বাধা দিয়াছিল) কাৰক শক্তি সম্পৰ্কে অৰ্থনীতিবিদসকলৰ মাজত কোনো সহমত নাই। বেছিভাগ অৰ্থনীতিবিদৰ মাজত মত আছিল যে ৰুজভেল্টৰ নতুন চুক্তি নীতিবোৰে মহামন্দো পৰা পুনৰুদ্ধাৰ হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক দ্ৰুতমান কৰি তুলিছিল, যদিও অৰ্থনীতিক সম্পূৰ্ণৰূপে মন্দাৱস্থাৰ পৰা বাহিৰ লৈ আনিবলৈ তেওঁৰ নীতিবোৰ কেতিয়াও যথেষ্ট শক্তিশালী নাছিল। কিছুমান অৰ্থনীতিবিদে {{lang|en|reflation}}-ৰ আকাংক্ষা আৰু নামমাত্ৰ সূদৰ হাৰ বৃদ্ধি ৰখাৰ ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ প্ৰতিও মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিছে যি ৰুজাভেল্টৰ কথা আৰু কামবোৰ পৰা প্ৰভাৱত হৈছিল।<ref>Gauti B. Eggertsson, "Great Expectations and the End of the Depression," ''American Economic Review'' 98, No. 4 (Sep 2008): 1476–1516</ref><ref>"Was the New Deal Contractionary?" Federal Reserve Bank of New York Staff Report 264, Oct 2006, [http://www.newyorkfed.org/research/staff_reports/sr264.html Gauti B. Eggertsson]</ref> সেই একেই {{lang|en|reflationary}} নীতিৰ ওভতাই লোৱাৰ ফলতেই ১৯৩৭ চনৰ শেষৰ ফালে আৰম্ভ হোৱা এক মন্দাৱস্থা বন্ধ হৈ পৰিছিল।<ref>"The Mistake of 1937: A General Equilibrium Analysis," ''Monetary and Economic Studies'' 24, No. S-1 (December 2006), [http://www.imes.boj.or.jp/english/publication/mes/2006/abst/me24-s1-8.html Boj.or.jp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811112759/http://www.imes.boj.or.jp/english/publication/mes/2006/abst/me24-s1-8.html |date=2015-08-11 }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Eggertsson | first1 = Gauti B. | year = | title = A Reply to Steven Horwitz's Commentary on 'Great Expectations and the End of the Great Depression,' | url = http://econjwatch.org/articles/a-reply-to-steven-horwitz-s-commentary-on-great-expectations-and-the-end-of-the-depression- | journal = Econ Journal Watch | volume = 7 | issue = 3| pages = 197–204 }}</ref> {{lang|en|reflation}} বিপৰীত হোৱা এক অৱদানকাৰী নীতি আছিল ১৯৩৫ চনৰ বেঙ্কিং আইন, যি কাৰ্যকৰীভাৱে সংৰক্ষিত প্ৰয়োজনীয়তা বৃদ্ধি কৰিছিল, যাৰ ফলত এক বিত্তীয় সংকোচন হয় যি পুনৰুদ্ধাৰ বিফল কৰাত সহায় কৰিছিল।<ref>Steven Horwitz, "Unfortunately Unfamiliar with Robert Higgs and Others: A Rejoinder to Gauti Eggertsson on the 1930s," ''Econ Journal Watch'' 8(1), 2, January 2011. [http://econjwatch.org/articles/unfortunately-unfamiliar-with-robert-higgs-and-others-a-rejoinder-to-gauti-eggertsson-on-the-1930s]</ref> ১৯৩৮ চনত জিডিপিৰ উৰ্দ্ধমুখী গতি পুণৰ আৰম্ভ হয়।<ref name=":0">Per-capita GDP data from [http://www.measuringworth.org/usgdp/ MeasuringWorth: What Was the U.S. GDP Then?]</ref> ক্ৰিষ্টিনা ৰোমাৰ মতে, বিশাল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় [[সোণ]]ৰ প্ৰবাহৰ ফলত হোৱা ধন যোগান বৃদ্ধি আছিল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ অৰ্থনীতিৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস, ফলত অৰ্থনীতিয়ে আত্ম-সংশোধনৰ সামান্য লক্ষণ দেখুৱাইছিল। সোণৰ প্ৰবাহৰ কাৰণ আছিল দুটা: প্ৰথমটো আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ডলাৰৰ মূল্যৰ অৱনতি আৰু আনটো [[ইউৰোপ]]ৰ ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিৰ অৱনতি।<ref>{{Cite journal|last=Romer|first=Christina D.|date=December 1992|title=What Ended the Great Depression|url=http://elsa.berkeley.edu/~cromer/What%20Ended%20the%20Great%20Depression.pdf|url-status=dead|journal=Journal of Economic History|volume=52|issue=4|pages=757–84|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117093624/http://elsa.berkeley.edu/~cromer/What%20Ended%20the%20Great%20Depression.pdf|archive-date=January 17, 2013|quote=monetary development were crucial to the recovery implies that self-correction played little role in the growth of real output|via=|doi=10.1017/S002205070001189X|citeseerx=10.1.1.207.844|access-date=October 3, 2020|archivedate=November 3, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111103085053/http://elsa.berkeley.edu/%7Ecromer/What%20Ended%20the%20Great%20Depression.pdf|deadurl=yes}}</ref> ''মানিটেৰি হিষ্টৰী অফ ইউনাইটেড ষ্টেটচ্'' নামৰ গ্ৰন্থখনত মিল্টন ফ্ৰাইডমেন আৰু আনা শ্বাৰ্টজে মতপোষণ কৰিছে যে বিত্তীয় কাৰকসমূহক পুনৰুদ্ধাৰ কাৰণ হিচাপে চিহ্নিত কৰিছে, আৰু ফেডাৰেল ৰিজাৰ্ভ ছিষ্টেমৰ দ্বাৰা ধনৰ দুৰ্বল ব্যৱস্থাপনাৰ দ্বাৰা পুনৰুদ্ধাৰ যথেষ্ট লেহেম হোৱা কথাৰ কথা কৈছে। ফেডাৰেল ৰিজাৰ্ভৰ পূৰ্বৰ অধ্যক্ষ বেন বাৰ্নানকে সন্মতি জনাই কৈছিল যে বিত্তীয় কাৰকবোৰে বিশ্বজুৰী অৰ্থনৈতিক হ্ৰাস আৰু শেষত পুনৰুদ্ধাৰ দুয়োটাৰ ক্ষেত্ৰতে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>Ben Bernanke. ''Essays on the Great Depression''. Princeton University Press. {{ISBN|978-0-691-01698-6}}. p. 7</ref> বাৰ্নানকে আনুষ্ঠানিক কাৰকাসমূহ, বিশেষকৈ বিত্তীয় প্ৰণালীৰ পুনৰ্নিমাণ আৰু পুনৰ্সংস্থানেও এক শক্তিশালী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি মতপোষণ কৰে<ref>Ben S. Bernanke, "Nonmonetary Effects of the Financial Crisis in the Propaga-tion of the Great Depression," ''The American Economic Review 73'', No. 3 (June 1983): 257–76, available from the St. Louis Federal Reserve Bank collection at [https://fraser.stlouisfed.org/scribd/?item_id=2348&filepath=/docs/publications/aer/aer_1983_bernanke_nonmonetary_effects.pdf Stlouisfed.org]</ref> আৰু ইংগিত দিছিল যে মহামন্দাক এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দৃষ্টিকোণত পৰীক্ষা কৰিব লাগে।<ref>{{cite journal|url=https://fraser.stlouisfed.org/scribd/?item_id=2399&filepath=/docs/meltzer/bermac95.pdf |title=Ben S. Bernanke, "The Macroeconomics of the Great Depression: A Comparative Approach," ''Journal of Money, Credit, and Banking'' 27, No. 1 (February 1995): 1–28 |journal=Journal of Money, Credit and Banking |publisher=Fraser.stlouisfed.org |date= February 1995|accessdate=October 16, 2014}}</ref> ==আৰ্থ-সামাজিক প্ৰভাৱ== বেছিভাগ দেশে ৰিলিফ কাৰ্য্যসূচী স্থাপন কৰিছিল আৰু কিছু ধৰণৰ ৰাজনৈতিক অভ্যুত্থান হৈছিল, যি তেওঁলোকক সোঁফাপন্থালৈ ঠেলি দিছিল। ইউৰোপ আৰু [[লেটিন আমেৰিকা]]ৰ বহুতো গণতান্ত্ৰীক দেশত গণতন্ত্ৰৰ পতন ঘটিছিল আৰু একনায়কত্বৰ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হৈছে ১৯৩৩ চনত [[জাৰ্মানী]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱা একনায়কত্ববাদ। আনহাতে, ডম'নিয়'ন অৱ নিউফাউণ্ডলেণ্ডে স্বেচ্ছাই গণতন্ত্ৰ এৰি দিছিল। মহামন্দাৰ প্ৰভাৱ [[ভাৰত]]ত কিমান পৰিছিল সেয়া বিতৰ্কৰ বিষয়। ইতিহাসবিদসকলে যুক্তি দিছে যে মহামন্দাই দীৰ্ঘম্যাদী ঔদ্যোগিক বিকাশ লেহেম কৰিছিল।<ref>{{cite book|title=A Colonial Economy in the Great Depression, Madras (1929–1937)|first=K. A. |last=Manikumar|year=2003|ref=Manikumar}}</ref> মৰাপাট আৰু কয়লা, এই দুটা খণ্ডৰ বাহিৰে আন ক্ষেত্ৰৰ অৰ্থনীতিত সামান্যভাৱেহে প্ৰভাৱ পৰিছিল। অৱশ্যে, মৰাপাট উদ্যোগৰ ওপৰত গুৰুতৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল, কিয়নো বিশ্বৰ চাহিদা হ্ৰাস হৈছিল আৰু মূল্য হ্ৰাস হৈছিল।<ref>Samita Sen, "Labour, Organization and Gender: The Jute Industry in India in the 1930s," in Helmut Konrad and Wolfgang Maderthaner, eds. ''Routes Into the Abyss: Coping with Crises in the 1930s'' (2013) pp. 152–66.</ref> অন্যথা, পৰিস্থিতি যথেষ্ট স্থিৰ আছিল। কৃষি আৰু ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ স্থানীয় বজাৰবোৰে সামান্য লাভো দেখুৱাইছিল।<ref>{{Cite journal |jstor = 312643|title = The Great Depression and Indian Industry: Changing Interpretations and Changing Perceptions|url = https://archive.org/details/sim_modern-asian-studies_1987-07_21_3/page/585|journal = Modern Asian Studies|volume = 21|issue = 3|pages = 585–623|last1 = Simmons|first1 = Colin|year = 1987|doi = 10.1017/S0026749X00009215}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist|40em}} ==অতিৰিক্ত পঠন== {{Refbegin|40em}} * Ambrosius, G. and W. Hibbard, ''A Social and Economic History of Twentieth-Century Europe'' (1989) * {{Cite journal|last=Bernanke|first=Ben|title=The Macroeconomics of the Great Depression: A Comparative Approach|journal=Journal of Money, Credit, and Banking|year=1995|volume=27|issue=1|pages=1–28|url=https://fraser.stlouisfed.org/scribd/?item_id=2399&filepath=/docs/meltzer/bermac95.pdf|jstor=2077848|doi=10.2307/2077848|publisher=Blackwell Publishing|ref=harv}} * Brendon, Piers. ''The Dark Valley: A Panorama of the 1930s'' (2000) comprehensive global economic and political history; 816pp [https://www.amazon.com/Dark-Valley-Panorama-1930s/dp/0375408819/ excerpt] * Brown, Ian. ''The Economies of Africa and Asia in the Iinter-war Depression'' (1989) * Davis, Joseph S. ''The World Between the Wars, 1919–39: An Economist's View'' (1974) * Drinot, Paulo, and Alan Knight, eds. ''The Great Depression in Latin America'' (2014) [https://www.amazon.com/Great-Depression-Latin-America/dp/082235750X/ excerpt] * Eichengreen, Barry. ''Golden Fetters: The gold standard and the Great Depression, 1919–1939.'' 1992. * Eichengreen, Barry, and Marc Flandreau. ''The Gold Standard in Theory and History'' (1997) [https://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=109077144 online version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120504084756/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=109077144 |date=2012-05-04 }} * Feinstein. Charles H. ''The European Economy between the Wars'' (1997) * Friedman, Milton, and Anna Jacobson Schwartz. ''A Monetary History of the United States, 1867–1960'' (1963), monetarist interpretation (heavily statistical) * Galbraith, John Kenneth, ''The Great Crash, 1929'' (1954), popular * Garraty, John A. ''The Great Depression: An Inquiry into the causes, course, and Consequences of the Worldwide Depression of the Nineteen-Thirties, as Seen by Contemporaries and in Light of History'' (1986) * Garraty John A. ''Unemployment in History'' (1978) * Garside, William R. ''Capitalism in Crisis: international responses to the Great Depression'' (1993) * Glasner, David, ed. ''Business Cycles and Depressions'' (Routledge, 1997), 800 pp. [https://www.amazon.com/gp/product/0824009444/ Excerpt] * Goldston, Robert, ''The Great Depression: The United States in the Thirties'' (1968) * Grinin, L., Korotayev, A. and Tausch A. (2016) ''[https://www.springer.com/de/book/9783319412603 Economic Cycles, Crises, and the Global Periphery]''. Springer International Publishing, Heidelberg, New York, Dordrecht, London, {{ISBN|978-3-319-17780-9}}; * Grossman, Mark. ''Encyclopedia of the Interwar Years: From 1919 to 1939'' (2000). 400 pp. worldwide coverage * Haberler, Gottfried. ''The World Economy, money, and the great depression 1919–1939'' (1976) * Hall Thomas E. and J. David Ferguson. ''The Great Depression: An International Disaster of Perverse Economic Policies'' (1998) * Hodson, H.V. ''Slump and Recovery, 1929–37'' (Oxford UP, 1938). [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.264829 online] 496 pp. annual histories * Kaiser, David E. ''Economic diplomacy and the origins of the Second World War: Germany, Britain, France and Eastern Europe, 1930–1939'' (1980) * Kehoe, Timothy J. and Edward C. Prescott, eds. ''Great Depressions of the Twentieth Century'' (2007), essays by economists on US, Britain, France, Germany, Italy and on tariffs; statistical * Kindleberger, Charles P. ''The World in Depression, 1929–1939'' (3rd ed. 2013) * Konrad, Helmut and Wolfgang Maderthaner, eds. ''[https://books.google.com/books?id=cTPUAAAAQBAJ Routes Into the Abyss: Coping With Crises in the 1930s]'' (Berghahn Books, 2013), 224 pp.&nbsp;Compares political crises in Germany, Italy, Austria, and Spain with those in Sweden, Japan, China, India, Turkey, Brazil, and the United States. * Latham, Anthony, and John Heaton, ''The Depression and the Developing World, 1914–1939'' (1981). * Madsen, Jakob B. "Trade Barriers and the Collapse of World Trade during the Great Depression", ''Southern Economic Journal'', ''Southern Economic Journal'' (2001) 67#4 pp.&nbsp;848–68 [https://www.jstor.org/stable/1061574 online at JSTOR.] * Markwell, Donald. ''John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace'', Oxford University Press (2006). * Mitchell, Broadus. ''Depression Decade: From New Era through New Deal, 1929–1941'' (1947), 462 pp. thorough coverage of the U.S.. economy * Mundell, R.A. "A Reconsideration of the Twentieth Century", ''The American Economic Review'' Vol. 90, No. 3 (Jun. 2000), pp.&nbsp;327–40 [https://web.archive.org/web/20080909215904/http://www.robertmundell.net/NobelLecture/pdf/A%20RECONSIDERATION%20OF%20THE%20TWENTIETH%20CENTURY.pdf online version] * Psalidopoulos, Michael, ed. ''The Great Depression in Europe: Economic Thought and Policy in a National Context'' (Athens: Alpha Bank, 2012). {{ISBN|978-960-99793-6-8}}. Chapters by economic historians cover Finland, Sweden, Belgium, Austria, Italy, Greece, Turkey, Bulgaria, Yugoslavia, Romania, Spain, Portugal, and Ireland. [http://www.ics.ul.pt/rdonweb-docs/ICS_JLCardoso_Great_AI.pdf table of contents] * Romer, Christina D. "The Nation in Depression," ''Journal of Economic Perspectives'' (1993) 7#2 pp.&nbsp;19–39 [https://www.jstor.org/stable/2138198 in JSTOR], statistical comparison of U.S. and other countries * Rothermund, Dietmar. ''The Global Impact of the Great Depression'' (1996) [https://www.questia.com/library/103606137/the-global-impact-of-the-great-depression-1929-1939 Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150113185653/https://www.questia.com/library/103606137/the-global-impact-of-the-great-depression-1929-1939 |date=2015-01-13 }} * Tipton, F. and R. Aldrich, ''An Economic and Social History of Europe, 1890–1939'' (1987) {{Refend}} ===সমকালীন=== * Keynes, John Maynard. "The World's Economic Outlook", ''Atlantic'' (May 1932), [https://www.theatlantic.com/unbound/flashbks/budget/keynesf.htm online edition]. * Schumpeter, Joseph (1930). "The Present World Depression: A Tentative Diagnosis". Available on JSTOR. * League of Nations, ''World Economic Survey 1932–33'' (1934). ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Great Depression|মহামন্দা}} * [http://www.huffingtonpost.com/2010/08/07/rare-color-photos-from-the-great-depression_n_674344.html#s124103 Rare Color Photos from the Great Depression] – slideshow by ''The Huffington Post'' * [https://web.archive.org/web/20060113115505/http://www.eh.net/encyclopedia/article/parker.depression EH.net], "An Overview of the Great Depression", by Randall Parker. * [https://web.archive.org/web/20080612082825/http://xroads.virginia.edu/~1930s/front.html America in the 1930s]. Extensive library of projects on America in the Great Depression from American Studies at the University of Virginia * [https://web.archive.org/web/20091007034519/http://xroads.virginia.edu/~1930s2/Time/timefr.html The 1930s Timeline], year by year timeline of events in science and technology, politics and society, culture and international events with embedded audio and video. AS@UVA * [https://web.archive.org/web/20090206005801/http://fee.org/wp-content/uploads/2008/12/greatmythsdepression2008feemcppfinalweb.pdf Great Myths of the Great Depression] by Lawrence Reed * [http://docs.fdrlibrary.marist.edu/gdphotos.html Franklin D. Roosevelt Library & Museum] for copyright-free photos of the period * [https://web.archive.org/web/20091126044506/http://xroads.virginia.edu/~MA03/pricola/FSA/index.html An Age of Lost Innocence: Childhood Realities and Adult Fears in the Depression]. American Studies at the University of Virginia * [http://www.georgiaencyclopedia.org/nge/Article.jsp?id=h-3540&sug=y Great Depression in the Deep South] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504061425/http://www.georgiaencyclopedia.org/nge/Article.jsp?id=h-3540&sug=y |date=2008-05-04 }} * [https://web.archive.org/web/20090906070417/http://www.smithsonianchannel.com/site/smithsonian/show_soul_people.do Soul of a People documentary] on [http://www.smithsonianchannel.com/ Smithsonian Networks] * [http://www.history.com/topics/great-depression The Great Depression] at the History Channel * [https://web.archive.org/web/20120327042254/http://www.ustream.tv/recorded/21242022 "Chairman Ben Bernanke Lecture Series Part 1"].Recorded live on March 20, 2012 10:35am MST at a class at George Washington University [[শ্ৰেণী:অৰ্থনীতি]] [[শ্ৰেণী:আধুনিক ইতিহাস]] nt39naf5i48juft5pw9kr9lbeigt2ok 0 66969 645355 569412 2026-10-16T00:22:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645355 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | birth_name = ৰোকেয়া খাটুন | image = Begum Rokeya.jpg | imagesize = 150px | birth_date =৯ ডিচেম্বৰ ১৮৮০ | birth_place =পায়ৰাবন্দ, ৰংপুৰ জিলা, বেঙ্গল প্ৰেচিডেঞ্চি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = ৯ ডিচেম্বৰ ১৯৩২ | death_place = [[কলকাতা]], বেঙ্গল প্ৰেচিডেঞ্চি, ব্ৰিটিছ ভাৰত | resting_place = | occupation = লেখক, শিক্ষাবিদ, সমাজকৰ্মী | spouse = খান বাহাদুৰ সাখাৱাত হোচেইন (১৮৯৮-১৯০৯) | relatives =কৰিমুন্নেচা খানম চৌধুৰী (ভগ্নী) }} '''ৰোকেয়া সাখাৱাত হোচেইন''' ({{lang-en|Rokeya Sakhawat Hossain}}; ৯ ডিচেম্বৰ ১৮৮০- ৯ ডিচেম্বৰ ১৯৩২) [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ত (বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]]ত) জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী নাৰীবাদী চিন্তাবিদ, শিক্ষাবিদ তথা সমাজ সংস্কাৰক। তেওঁক [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]]ৰ নাৰী জাগৰণৰ অগ্ৰদূত বুলি গণ্য কৰা হয়। যুক্তিবাদী জীৱ হিচাপে পুৰুষ আৰু নাৰীৰ সমাধিকাৰৰ হকে তেওঁ মাত মাতিছিল। তেওঁৰ মতে শিক্ষাৰ অভাৱেই নাৰীৰ দয়নীয় আৰ্থিক অৱস্থাৰ বাবে দায়ী।<ref name=azad>{{cite book|title=Naree|last=Azad|first=Humayun|publisher=Agamee Prokashon|location=Dhaka|pages=282–299|language=bn|script-title=bn:নাৰী|trans-title=The Woman|chapter=Purushtantra o Rokeyar Naribad|script-chapter=bn: পুৰুষতন্ত্ৰ ও ৰোকেয়াৰ নাৰীবাদ|trans-chapter=Patriarchy and Rokeya's Feminism}}</ref> ==পাৰিবাৰিক জীৱন == [[File:বেগম রোকেয়ার বাড়ি (20).jpg|right|thumb| বাংলাদেশৰ পায়ৰাবন্দ গাঁৱৰ ৰোকেয়াৰ শৈশৱৰ ঘৰখনৰ অৱশেষ, ২০১২ চন]] ৰোকেয়া খাতুনৰ জন্ম ১৮৮০ চনত [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ ৰংপুৰ জিলা পায়ৰাবন্দ গাঁৱত (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ত) হৈছিল। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষে মোগল যুগত সামৰিক আৰু ন্যায়িক সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ দেউতাক জহিৰুদ্দিন মহম্মদ আবু আলি হায়দৰ সাবেৰ এজন জমিদাৰ আৰু বহু ভাষাত দক্ষতা থকা এজন বুদ্ধিজীৱী আছিল। দেউতাকে চাৰিজনী বিয়া কৰাইছিল। ৰোকেয়াৰ মাক আছিল ৰাহাতুন্নেচা।<ref name=bpedia/> ==সাহিত্য কৰ্ম== সাহিত্যিক হিচাপে ১৯০২ চনত তেওঁৰ আত্মপ্ৰকাশ ঘটে। কলকাতাৰ পৰা প্ৰকাশিত 'নৱপ্ৰভা পত্ৰিকা'ত প্ৰকাশিত হয় 'পিপাশা'। বিভিন্ন সময়ত নানা পত্ৰিকাত তেওঁৰ বহুতো ৰচনা প্ৰকাশিত হয়। ১৯৫০ চনত [[চেন্নাই|মাদ্ৰাছ]]ৰ পৰা তেওঁৰ 'চুলতানাৰ স্বপ্ন'ৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰকাশ হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="Lewton">{{cite web |last1=Lewton |first1=Thomas |title=Feminist Visions of Science and Utopia in Rokeya Sakhawat Hossain's 'Sultana's Dream' |url=https://www.ladyscience.com/features/feminist-visions-science-fiction-utopia-rokeya-hossain |website=Lady Science |date=2019 |access-date=23 August 2019 |archivedate=1 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230301221911/https://www.ladyscience.com/features/feminist-visions-science-fiction-utopia-rokeya-hossain |deadurl=yes }}</ref><ref name="Sultana">{{cite book |last1=Hossain |first1=Rokeya Sakhawat |title=Sultana's Dream |date=1905 |publisher=The Indian Ladies' Magazine |location=Madras |url=http://digital.library.upenn.edu/women/sultana/dream/dream.html |access-date=2021-02-14 |archivedate=2016-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160416132042/http://digital.library.upenn.edu/women/sultana/dream/dream.html }}</ref> নাৰীবাদী চিন্তাধাৰাৰে দুটা খণ্ডত ৰচিত ৰচনাসংগ্ৰহ ‘মতিচুৰ’কে (১৯০৪, ১৯২২) ধৰি তেওঁৰ মুখ্য সাহিত্য কৰ্মসমূহ হ’ল- নাৰীবাদী ইউটোপিয়ান সাহিত্যৰ ক্লাচিক নিদৰ্শন বুলি বিবেচিত ‘চুলতানাৰ স্বপ্ন’ (১৯০৮), বঙালী পত্নীসকলে মুখামুখি হোৱা সমস্যসমূহৰ চিত্ৰায়ণ ‘পদ্মৰাগ’ (১৯২৪) আদি।<ref>{{cite book |last1=Sarkar |first1=Siuli |title=Gender Disparity in India: Unheard Whimpers |date=2016 |publisher=PHI Learning Pvt. Ltd. |isbn=978-8120352513 |page=73 |url=https://books.google.com/books?id=qwS7DAAAQBAJ&q=ornaments+are+badges+of+slavery&pg=PA74 |access-date=27 November 2018}}</ref> তেওঁৰ আন এখন গ্ৰন্থ ‘অৱৰোধবাসিনী’- পৰ্দাপ্ৰথাই নাৰীৰ জীৱন আৰু স্ব-প্ৰতিচ্ছবি বিপন্ন কৰা পৰ্দাপ্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে এক মোক্ষম আক্ৰমণ।<ref name=bpedia>{{cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Akhter|first=Shahida|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|edition=Second|chapter=Hossain, Roquiah Sakhawat|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Hossain,_Roquiah_Sakhawat|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806182308/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Hossain%2C_Roquiah_Sakhawat|archivedate=2020-08-06|access-date=2021-02-12}}{{cite web|url=http://www.londoni.co/index.php/who-s-who?id=61|title=Roquia Sakhawat Hussain (Begum Rokeya)|author=Administrator|work=Londoni|access-date=2021-02-12|archivedate=2018-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181126221644/http://www.londoni.co/index.php/who-s-who?id=61|deadurl=yes}}</ref> ১৮৯৮ চনত [[বিহাৰ]]ৰ [[ভাগলপুৰ]]ৰ নিবাসী উৰ্দুভাষী সাখাৱত হুছেইনৰ লগত তেওঁৰ বিবাহ সম্পন্ন হয়। সাখাৱত আছিল ডেপুটি মেজিষ্ট্ৰেট, তদুপৰি তেওঁ আছিল সমাজ সচেতন, কু-সংস্কাৰমুক্ত আৰু প্ৰগতিশীল দৃষ্টিভঙ্গীসম্পন্ন। উদাৰ আৰু মুক্তমনা স্বামীৰ সংস্পৰ্শত তেওঁ দেশী-বিদেশী লেখকসকলৰ ৰচনাৰ সৈতে নিবিড়ভাবে পৰিচিত হোৱাৰ সুযোগ পায় আৰু ক্ৰমশঃ ইংৰাজী ভাষাত দক্ষতা অৰ্জন কৰে। কিন্তু ৰোকেয়াৰ বিবাহিত জীৱন দীৰ্ঘস্থায়ী নহ’ল। ১৯০৯ চনত ৩ মেত সাখাৱত হুছেইনৰ মৃত্যু হয়। ইতিপূৰ্বে তেওঁৰ দুটি কন্যা সন্তানো অকালত মৃত্যু হয়।<ref name=bio>{{cite web|title=Rokeya Sakhawat Hossain|author=Dr. Barnita Bagchi|date=1 October 2003|url=http://www.countercurrents.org/gender-bagchi011003.htm|access-date=16 May 2010}}</ref><ref name=bpedia/> ==সাংগঠনিক কৰ্মকাণ্ড== স্বামীৰ মৃত্যৰু পিছত নিসঙ্গ ৰোকেয়া নাৰীশিক্ষা বিস্তাৰ আৰু সমাজসেৱাত আত্মনিয়োগ কৰে। ১৯০৯ চনৰ ১ অক্টোবৰত স্বামীৰ ধনেৰে ভাগলপুৰত পাঁচজনী ছাত্ৰীৰে সাখাৱত মেমোৰিয়েল গাৰ্লচ্ স্কুল স্থাপন কৰে। কিন্তু পাৰিবাৰিক কাৰণত তেওঁ ভাগলপুৰ এৰি কলকাতাত বসবাস কৰা আৰম্ভ কৰে। ১৯১১ চনৰ ১৬ মাৰ্চত [[কলকাতা]]ৰ ১৩ নম্বৰ ৱালিউল্লাহ লেনৰ এটা ঘৰত মাত্ৰ ৮জনী ছাত্ৰীৰে নতুনকৈ সাখাৱত মেমোৰিয়েল গাৰ্লচ্ স্কুল স্থাপন কৰে। ১৯১৬ চনৰ ভিতৰত ছাত্ৰীৰ সংখ্যাই ১০০ পাৰ হৈ যায়।<ref name="book2">{{cite book | title=ৰোকেয়া ৰচনাৱলী | publisher=বাংলা একাডেমী, ঢাকা | author=চেলিনা হোচেন | year=১৯০৪}}</ref> স্কুল পৰিচালনা আৰু সাহিত্যচৰ্চাৰ সমান্তৰালকৈ নিজকে সাংগঠনিক আৰু সামাজিক কৰ্মকাণ্ডৰ সৈতে নিজকে জড়িত কৰি ৰাখে। ১৯১৬ চনত তেওঁ মহিলা সংগঠন আঞ্জুমা-এ খাৱাতি-এ ইছলাম প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২৬ চনত কলকাতাত অনুষ্ঠিত বঙ্গৰ নাৰী শিক্ষা বিষয়ক সন্মিলনত তেওঁ সভাপতিত্ব কৰে।<ref>{{cite book | title=বাংলা সাহিত্যেৰ ইতিবৃত্ত | publisher=আহমদ পাব্লিছিং হাউচ, ঢাকা | author=আব্দুল হাই, আলি হাচান | year=১৯৯৭}}</ref> ==তথ্য উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Internet Archive author|sname=Begum Rokeya}} * [http://www.sf-encyclopedia.com/entry/hossain_rokeya_sakhawat Rokeya Sakhawat Hossain] at the The Encyclopedia of Science Fiction *{{cite book|author=Hasan, Md. Mahmudul |year=2012|title=Marginalisation of Muslim writers in South Asian literature: Rokeya Sakhawat Hossain's English works|work= South Asia Research, 32 (3) (Print) 1741-3141 (Online)|volume=32|issue=3|pages= 179–197|doi=10.1177/0262728012469303|s2cid=7845825|issn=0262-7280 |url=http://irep.iium.edu.my/28243/1/marginalisation_of_muslim_writers_in_south_asian_literature.pdf}} *{{cite journal|title=Asiatic (see articles on Rokeya in 7.2 (December 2013) issue of the journal) |url=http://journals.iium.edu.my/asiatic|website=journals.iium.edu.my/asiatic}} *{{cite book|title=The Essential Rokeya: Selected Works of Rokeya Sakhawat Hossain|location=Leiden, Boston|publisher=Brill Publishing|year=2013|url=http://www.brill.com/essential-rokeya|isbn=9789004255876|access-date=2021-02-12|archivedate=2018-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208180115/http://www.brill.com/essential-rokeya}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজ সংস্কাৰক]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নাৰীবাদী]] 33m32pnjxrp5knzgtli6vms201g6b6d 0 68338 645401 349091 2026-10-16T04:42:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645401 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মাতঙ্গিনী হাজৰা | native_name = মাতঙ্গিনী হাজৰা | image = Matangini Hazra.jpg | image size =160px | birth_date =১৭ নবেম্বৰ ১৮৭০ | birth_place =তামলুক, বেংগল প্ৰেসিডেঞ্চি, ব্ৰিটিছ ভাৰত | death_date =২৯ চেপ্তেম্বৰ ১৯৪২ | death_place = তামলুক, বেংগল প্ৰেসিডেঞ্চি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | known_for = [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] }} '''মাতঙ্গিনী হাজৰা''' ({{lang-en| Matangini Hazra}}; ১৭ নবেম্বৰ ১৮৭০- ২৯ চেপ্তেম্বৰ ১৯৪২<ref>{{cite web |url=http://www.amardeshonline.com/pages/details/2010/09/29/46101 |title=মাতঙ্গিনী হাজৰা |publisher=Amardeshonline.com |date=2010-09-29 |accessdate=2012-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160120001023/http://www.amardeshonline.com/pages/details/2010/09/29/46101 |archive-date=20 January 2016 |url-status=dead }}</ref>) [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ অংশগ্ৰহণকাৰী আৰু এগৰাকী মহান বিপ্লৱী নেত্ৰী। ১৯৪২ চনৰ ২৯ চেপ্তেম্বৰত সেই সময়ৰ মেদিনীপুৰ জিলাৰ তমলুক থানাৰ সন্মুখত ব্ৰিটিছ পুলিছৰ গুলিত তেওঁ নিহত হৈছিল। তেওঁ ''গান্ধী বুঢ়ী'' নামেৰে পৰিচিত আছিল।<ref name="Banglapedia">{{cite book |last=Amin |first=Sonia |year=2012 |chapter=Hazra, Matangini |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Hazra,_Matangini |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু স্বাধীনতা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ== মাতঙ্গিনী হাজৰাৰ প্ৰাৰম্ভিক জীৱন সম্পৰ্কে বিশেষ জনা নাযায়। মাত্ৰ এইখিনিয়ে জনা গৈছে যে ১৮৬৯ চনত তমলুকৰ ওচৰৰ আলিনান নামে এখন সৰু গাঁৱত এটা দৰিদ্ৰ কৃষক পৰিয়ালত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। দাৰিদ্ৰৰ বাবেই তেওঁ প্ৰথাগত শিক্ষাৰ পৰা বঞ্চিত হৈছিল।<ref name="Freedom">{{cite book | last = Maity | first = Sachindra | year = 1975 | title = Freedom Movement in Midnapore | publisher = Firma, K.L. | location = Calcutta | pages = 112–113 }}</ref> অতি কম বয়সতে তেওঁৰ বিয়া হৈছিল। ওঠৰ বছৰ বয়সতে তেওঁ নিঃসন্তান ৰূপে বিধৱা হ'বলগীয়া হৈছিল। নাৰীসকলৰো আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ- মেদিনীপুৰ জিলাৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ এক উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য আছিল।<ref name="Banglapedia"/> ১৯০৫ চনত প্ৰত্যক্ষভাবে [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]]ৰ সৈতে তেওঁ জড়িত হৈ পৰে। মতাদৰ্শগত ভাবে তেওঁ এগৰাকী [[গান্ধী|গান্ধীবাদী]] আছিল।<ref name="Freedom"/> মিদনাপুৰত স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ এটা উল্লেখনীয় দিশ আছিল মহিলাসকলৰ আন্দোলনৰ প্ৰতি অভূতপূৰ্ব সহাঁৰি আৰু আন্দোলনত যোগদান।<ref name="Local">{{cite book | last = Chakrabarty | first = Bidyut | year = 1997 | title = Local Politics and Indian Nationalism: Midnapur (1919-1944) | publisher = Manohar | location = New Delhi | pages = }}</ref> ১৯৩২ চনত তেওঁ আইন অমান্য আন্দোলনত যোগ দিয়ে। সেই সময়ত তেওঁ ''লোণ আইন'' অমান্য কৰি গ্ৰেপ্তাৰবৰণ কৰিছিল। কিছুদিন পিছত অৱশ্যে তেওঁক মুক্তি দিয়া হৈছিল। কিন্তু কৰ ৰেহাইৰ দাবীত প্ৰতিবাদ কৰাত তেওঁক আকৌ গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। এইবাৰ তেওঁ বৰহমপুৰ কাৰাগাৰত ছমাহ কাৰাৰুদ্ধ হৈ আছিল। তেওঁ ''হিজলি বন্দী নিবাস''তো কিছুদিন বন্দী হৈ আছিল। মুক্তিলাভৰ পিছত তেওঁ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ সক্ৰিয় সদস্যপদ লাভ কৰে আৰু নিজহাতে যতৰত সুতা কাটি কাপোৰ ববলৈ লয়। ১৯৩৩ চনত তেওঁ শ্ৰীৰামপুৰত মহকুমা কংগ্ৰেছ অধিবেশনত যোগদান কৰিবলৈ গৈ পুলিছৰ লাঠিচাৰ্জত আহত হয়।<ref name="Banglapedia"/> ==ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ== [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত কংগ্ৰেছ সদস্যসকলে মেদিনীপুৰ জিলাৰ সকলো থানা আৰু অন্যান্য চৰকাৰী কাৰ্যালয় দখল কৰাৰ পৰিকল্পনা গ্ৰহণ কৰে। মূলতঃ মহিলা স্বেচ্ছাসেৱকসকলে তমলুক থানা দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে এটা সমদল উলিয়ায়। এই সমদলৰ নেতৃত্ব দিছিল ৭৩ বছৰ বয়সীয়া মাতঙ্গিনী হাজৰাই। চহৰৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত সমদল গৈ পোৱাত ব্ৰিটিছ পুলিছে [[ভাৰতীয় দণ্ড বিধি]]ৰ ১৪৪ ধাৰা জাৰি কৰি সমাবেশ ভাঙি দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref name="Freedom"/><ref name="Local"/> সেই আদেশ অমান্য কৰি মাতঙ্গিনী অগ্ৰসৰ হোৱাত তেওঁলৈ গুলি চলোৱা হয়। কিন্তু তথাপিও আগুৱাই যায় আৰু জনতাৰ ওপৰত গুলি বৰ্ষণ নকৰাৰ বাবে পুলিচৰ ওচৰত আবেদন জনায়।<ref name="Banglapedia"/> সমান্তৰাল ''তমলুক জাতীয় চৰকাৰ''ৰ মুখপত্ৰ ''বিপ্লৱী''ত বৰ্ণনা কৰে, 'ফৌজদাৰী আদালত ভৱনৰ উত্তৰ দিশৰ পৰা মাতঙ্গিনী এটা সমদলৰ নেতৃত্ব দিছিল। পুলিছে গুলি চলোৱাত তেওঁ অন্যান্য স্বেচ্ছাসেৱকক পিছত ৰাখি নিজেই আগুৱাই যায়। পুলিছে তেওঁক তিনিবাৰ গুলী কৰে। গুলি লাগে কপালত আৰু দুই হাতত। তথাপিও তেওঁ আগুৱাই গৈ থাকে।'<ref name="Local"/> ==তথ্য উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]] 8i5jinoi0qzypg8ss07s6lzzwwp8g54 0 69344 645347 534387 2026-10-15T23:01:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645347 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox person | name = বি. আৰ. চোপ্ৰা | image = Baldev Raj Chopra 2013 stamp of India.jpg | caption = ২০১৩ চনৰ এক ভাৰতীয় ডাক টিকটত বি. আৰ. চোপ্ৰা | birth_name = বলদেৱ ৰাজ চোপ্ৰা | birth_date = {{birth date|df=yes|1914|04|22}} | birth_place = [[পঞ্জাব]], [[ভাৰত]] | death_date = {{death date and age|2008|11|5|1914|04|22}} | death_place = [[মুম্বাই]], [[ভাৰত]] | occupation = চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালক | children = ৩ | honours = {{Ubl | [[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা]] (১৯৯৮) | [[পদ্মভূষণ]] (২০০১) }} | yearsactive = ১৯৪৪-২০০৬ | spouse = প্ৰকাশ চোপ্ৰা | nationality = {{IND}} }} '''বি. আৰ. চোপ্ৰা''' ({{Lang-en|B. R. Chopra}}; সম্পূৰ্ণ নাম: বলদেৱ ৰাজ চোপ্ৰা; [[২২ এপ্ৰিল]] ১৯১৪ – [[৫ নৱেম্বৰ]] ২০০৮)<ref>[https://web.archive.org/web/20081108222048/http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/story.aspx?id=NEWEN20080071395 Filmmaker B R Chopra passes away]. Press Trust of India via NDTV. 5 November 2008</ref> আছিল এগৰাকী [[হিন্দী]] চলচ্চিত্ৰৰ নিৰ্মাতা তথা নিৰ্দেশক। তেখেতে 'নয়া দৌৰ' (১৯৫৭), 'কানূন' (১৯৬০), 'ৱক্ত' (১৯৬৫), 'হমৰাজ' (১৯৬৭) আদি চলচ্চিত্ৰৰ উপৰিও ১৯৮০ৰ দশকত দূৰদৰ্শনৰ ধাৰাৱাহিক '[[মহাভাৰত (ধাৰাবাহিক)|মহাভাৰত]]' নিৰ্মাণ কৰি জনপ্ৰিয় হৈছিল।<ref>[http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200811060323.htm B.R.Chopra made socially relevant films] ''The Hindu'', 6 November 2008.</ref> ১৯৯৮ চনত তেখেতে চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা [[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা]] লাভ কৰিছিল।<ref name=ultra>[http://www.ultraindia.com/movies/awards/brchopra.htm B.R. CHOPRA&nbsp; – Purposeful Film Maker&nbsp; – 30th Recipient&nbsp; – 1998] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090901135352/http://www.ultraindia.com/movies/awards/brchopra.htm |date=1 September 2009 }} ''Dadasaheb Phalke Award''.</ref> তদুপৰি ২০০১ চনত তেখেতে [[পদ্মভূষণ]] বঁটাও লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ সৰু ভাই [[য়শ চোপ্ৰা]], পুত্ৰ ৰবি চোপ্ৰা আৰু ভতিজা আদিত্য চোপ্ৰাও চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত কাম কৰে।<ref>{{cite web |last1=Taliculam |first1=Sharmila |title=And miles to go... |url=http://www.rediff.com/entertai/apr/04br.htm |website=Rediff.com |access-date=29 October 2018 |date=4 April 1997}}</ref> == জীৱন বৃত্তান্ত == চোপ্ৰাৰ জন্ম ১৯১৪ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত ৰাহোঁন, শহীদ ভগৎ সিং নগৰ জিলাত (পূৰ্বতে নৱাংশহৰ জিলাত) হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ বিলায়তি ৰাজ চোপ্ৰা পিডব্লিউডিত কৰ্মৰত আছিল। পিছত তেওঁ লাহোৰলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল। তেওঁ বহু ভাই-ভনীৰ ভিতৰত দ্বিতীয়জন আছিল; তেওঁৰ আটাইতকৈ সৰু ভাই আছিল চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[য়শ চোপ্ৰা]]।<ref>{{cite web |last1=Taliculam |first1=Sharmila |title=And miles to go... |url=http://www.rediff.com/entertai/apr/04br.htm |website=Rediff.com |access-date=29 October 2018 |date=4 April 1997}}</ref> চোপ্ৰাই লাহোৰস্থিত পঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ইংৰাজী সাহিত্যত এম.এ. উপাধি লাভ কৰিছিল। ১৯৪৪ চনত তেওঁ ''চিনে হেৰাল্ড'' নামৰ এখন চলচ্চিত্ৰ-মাহেকীয়া আলোচনীতে চলচ্চিত্ৰ সাংবাদিক হিচাপে নিজৰ পেছাগত জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। এই আলোচনীৰ সম্পাদনা তেওঁ লাহোৰতে কৰিছিল আৰু ১৯৪৭ চাললৈকে এইটো চলাইছিল।<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/Mumbai/Films_transformed_Chopras_destiny_and_vice-versa/articleshow/3678768.cms Films transformed Chopra's destiny and vice-versa] ''[[The Times of India]]'', 6 November 2008.</ref> সেই বছৰে তেওঁ আই. এছ. জোহৰৰ কাহিনীত আধাৰিত ''চাঁদনী চক'' নামৰ এখন চলচ্চিত্ৰ আৰম্ভ কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনত নায়কৰ ভূমিকাত আছিল নঈম হাশমী আৰু নায়িকা আছিল এৰিকা ৰুখচি। চলচ্চিত্ৰখনৰ শ্বুটিং আৰম্ভ হ'বলৈ দিয়া অৱস্থাত লাহোৰত হোৱা সাম্প্ৰদায়িক সংঘৰ্ষৰ বাবে তেওঁলোকৰ পৰিয়ালে লাহোৰ এৰি পলাব লগা হয়। [[ভাৰত]] আৰু [[পাকিস্তান]]ৰ বিভাজনৰ পিছত তেওঁ [[দিল্লী]]লৈ গৈছিল আৰু পিছত [[মুম্বাই]]লৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল। তাত তেওঁ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ ''কাৰৱাট'' (১৯৪৮) প্ৰস্তুত কৰিছিল যদিও এই চলচ্চিত্ৰখন ব্যৰ্থ হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰথম নিৰ্দেশিত চলচ্চিত্ৰ ''অফচানা'' ১৯৫১ চনত মুক্তি লাভ কৰিছিল য'ত [[অশোক কুমাৰ]]ে দ্বৈত চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰখন সফল হৈছিল আৰু তেওঁৰ নাম বলিউডত পৰিচিত কৰি তোলে। তেওঁ ১৯৫৪ চনত [[মীনা কুমাৰী]]ক লৈ ''চাঁদনী চক'' বনাইছিল। ১৯৫৫ চনত তেওঁ ''বি. আৰ. ফিল্মছ'' নামৰ নিজৰ প্ৰযোজনা সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সংস্থাৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ আছিল ''এক হি ৰাস্তা'' (১৯৫৬), যি অত্যন্ত সফল হৈছিল। তাৰ পিছতে তেওঁ [[দিলীপ কুমাৰ]] আৰু [[বৈজয়ন্তীমালা]] অভিনীত ''নয়া দৌৰ'' (১৯৫৭) নিৰ্মাণ কৰিছিল, যি এখন গোল্ডেন জুবিলী সফল চলচ্চিত্ৰ হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=Thombare|first=Suparna|date=2019-07-23|title=Which is the Highest Grossing Indian Film of All Time?|url=https://www.thequint.com/entertainment/bollywood/ten-highest-grossing-bollywood-films-of-all-time-inflation|access-date=2021-09-26|website=TheQuint|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Srivastava|first=Himani|date=2018-03-09|title=Highest Grossing Films of Indian Cinema, Ever|url=https://www.indianfilminstitute.org/post/2018/02/21/highest-grossing-films-in-india-inflation-adjusted|access-date=2021-09-26|website=IndianFilmInstitute|language=en}}</ref> তাৰ পাছৰ ''কানুন'', ''গুমৰাহ'', ''হমৰাজ'' আদি ষাঠিৰ দশকৰ সফল চলচ্চিত্ৰ আছিল। ১৯৬৩ চনত তেওঁ ১৩তম বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উৎসৱৰ জুৰীৰ সদস্য আছিল।<ref name="berlinale 1963">{{cite web |url=http://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1963/04_jury_1963/04_Jury_1963.html |title=Berlinale: Juries |access-date=13 February 2010 |work=berlinale.de| archive-url= https://web.archive.org/web/20100329093651/http://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1963/04_jury_1963/04_Jury_1963.html| archive-date= 29 March 2010 | url-status= live}}</ref> দিলীপ কুমাৰৰ সৈতে তেওঁৰ দ্বিতীয় চলচ্চিত্ৰ ''দাস্তান'' (১৯৭২) আছিল, যি বিৰাট বিফল হৈছিল। ১৯৭২ৰ পিছত তেওঁ বিভিন্ন ধৰণৰ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্দেশনা কৰিছিল। যেনে- চপেঞ্ছ থ্ৰিলাৰ ''ধুন্ধ'' (১৯৭৩), নাটকীয় চলচ্চিত্ৰ ''কৰ্ম'' (১৯৭৭), হাস্যৰসপূৰ্ণ ''পতি পত্নী ঔৰ ৱহ'' (১৯৭৮), অপৰাধ-ভিত্তিক ''ইনছাফ কা তাৰাজু'' (১৯৮০), মুছলিম সামাজিক ''নিকাহ'' (১৯৮২), আৰু ৰাজনৈতিক থ্ৰিলাৰ ''আৱাম'' (১৯৮৭)। তেওঁ ''ধূল কা ফুল'' (১৯৫৯), ''ৱক্ত '' (১৯৬৫), ''আদমি ঔৰ ইনসান'' (১৯৬৯), ''ইত্তেফাক'' (১৯৬৯) আদি চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰযোজক আছিল, যিবোৰ তেওঁৰ ভাই [[য়শ চোপ্ৰা]]ই নিৰ্দেশনা কৰিছিল। তদুপৰি তেওঁ ''দ্য বাৰ্নিং ট্ৰেইন'' (১৯৮০), ''মজদূৰ'' (১৯৮৩), ''আজ কি আৱাজ'' (১৯৮৪), ''বাঘবান'' (২০০৩), ''বাবুল'' (২০০৬), ''ভূতনাথ'' (২০০৮) চলচ্চিত্ৰসমূহৰো প্ৰযোজক আছিল, যিবোৰ ৰবি চোপ্ৰাই নিৰ্দেশনা কৰিছিল। চোপ্ৰাই টেলিভিছন জগতলৈ ''মহাভাৰত''ৰ জৰিয়তে প্ৰবেশ কৰিছিল, যি ভাৰতীয় টেলিভিছন ইতিহাসত ৯২% দৰ্শকৰ ৰেকৰ্ডসহ আটাইতকৈ সফল শৃংখলাসমূহৰ অন্যতম হৈ পৰিছিল। এই শৃংখলাত নিতীশ ভৰদ্বাজে [[শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ আৰু [[মুকেশ খান্না|মুকেশ খান্নাই]] ভীষ্ম পিতামহৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এইটো তেওঁৰ পুত্ৰৰ সৈতে তেওঁ সহ-নিৰ্দেশনা কৰিছিল। তেওঁ ''[ঋবাহাদুৰ শাহ জাফৰ'', ''কানুন'', ''বিষ্ণু পুৰাণ'', ''আপ বীতি'' আৰু ''মা শক্তি'' নামৰ টিভি শৃংখলাও প্ৰস্তুত কৰিছিল। তেওঁ ২০০৮ চনৰ ৫ নৱেম্বৰ তাৰিখে [[মুম্বাই]]ত ৯৪ বছৰ বয়সতে পৰলোক গমন কৰে,<ref>[http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/filmmaker-br-chopra-dead_100115182.html Filmmaker B.R. Chopra dead]. Thaindian.com (5 November 2008). Retrieved on 2018-11-09.</ref> আৰু তেওঁ তেওঁৰ পুত্ৰ ৰবি চোপ্ৰা আৰু দুজনী কন্যা শশী আৰু বিনাক এৰি গৈছিল।<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7710210.stm Bollywood producer BR Chopra dies]. ''[[BBC News]]'', 5 November 2008.</ref> == পুৰস্কাৰ == [[File:Baldev Raj Chopra and Yash Chopra.jpg|thumb|বি. আৰ. চোপ্ৰা (বাওঁফালে বহি) আৰু যশ চোপ্ৰা {{Lang|hi-latn|''নয়া দৌৰ''}} চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত প্ৰকাশ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছে]] ; নাগৰিক বঁটা * [[পদ্মভূষণ]] (২০০১)<ref name="Padma Awards">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Awards |publisher=সৰ্গীয় বিষয়ক মন্ত্ৰণালয়, ভাৰত চৰকাৰ |date=2015 |access-date=21 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 |archivedate=15 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |deadurl=yes }}</ref> ; [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] * ১৯৬০: হিন্দী ভাষাৰ তৃতীয় শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ – ''কানুন''<ref name="8thaward">{{cite web |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx |title=8th National Film Awards |publisher=[[International Film Festival of India]] |access-date=7 September 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161123052231/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx |archive-date=23 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161123052231/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx |archivedate=23 November 2016 |deadurl=yes }}</ref> * ১৯৬১: হিন্দী ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ – ''ধৰ্মপুত্ৰ'' (উৎপাদক হিচাপে)<ref name="9thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|title=9th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=30 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|archive-date=2 December 2016|url-status=dead|archivedate=2 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> * ১৯৬৩: হিন্দী ভাষাৰ তৃতীয় শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ – ''গুমৰাহ''<ref name="11thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|title=11th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=13 September 2011|archive-url=https://archive.today/20170502124428/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|archive-date=2 May 2017|url-status=dead|archivedate=2 May 2017|archiveurl=https://archive.today/20170502124428/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm11thNFAAward.aspx|deadurl=yes}}</ref> * ১৯৬৭: শ্ৰেষ্ঠ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ – ''হমৰাজ''<ref>{{cite news|last1=The Times of India|first1=Entertainment|title=National Awards Winners 1967: Complete list of winners of National Awards 1967|work=timesofindia.indiatimes.com|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/national-awards-winners/1967/108|accessdate=11 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200324034914/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/national-awards-winners/1967/108|archivedate=24 March 2020}}</ref> * ১৯৯৮: [[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা]]<ref>{{Cite web |date=21 October 1999 |title=Rediff On The NeT: B R Chopra chosen for Dadasaheb Phalke Award |url=https://www.rediff.com/news/1999/oct/21chopra.htm |access-date=13 April 2022 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> ; [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] * ১৯৬২: শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক ফিল্মফেয়াৰ বঁটা – ''কানুন'' * ২০০৪: ফিল্মফেয়াৰ জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা == চলচ্চিত্ৰ তালিকা == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! বৰ্ষ ! চলচ্চিত্ৰ ! পৰিচালক ! প্ৰযোজক ! টোকা |- ! ১৯৪৯ | ''কৰৱট'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৫১ | ''অফচানা'' | {{Yes}} | {{Yes}} | <ref>{{cite book |title=Wanted Cultured Ladies Only! : Female Stardom and Cinema in India, 1930s-1950s |last=Majumdar |first=Neepa |page=138 |year=2009 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0-252-07628-2 }}</ref> |- ! ১৯৫৩ | ''শোলে'' | {{Yes}} | {{No}} | |- ! ১৯৫৪ | ''চান্দনী চাউক'' | {{Yes}} | {{No}} | |- ! ১৯৫৬ | ''এক হি ৰাস্তা'' | {{Yes}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৫৭ | ''নয়া দৌৰ'' | {{Yes}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৫৮ | ''সাধনা'' | {{Yes}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৫৯ | ''ধূলি কা ফুল'' | {{No}} | {{Yes}} | <ref>{{cite news |title=Nehru's vision shaped many Bollywood golden oldies |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Nehrus-vision-shaped-many-Bollywood-golden-oldies/articleshow/5233286.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513230400/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-16/delhi/28068204_1_secularism-yash-chopra-big-dams |url-status=live |archive-date=13 May 2013 |work=The Times of India |date=16 November 2009}}</ref> |- ! ১৯৬০ | ''কানুন'' | {{Yes}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৬১ | ''ধৰ্মপুত্ৰ'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৬৩ | ''গুমৰাহ'' | {{Yes}} | {{Yes}} | <ref>{{cite web|url=https://theprint.in/feature/gumrah-br-chopras-tale-of-a-womans-desire-that-challenged-conventions-back-in-1963/408477/|title=Gumrah, BR Chopra's tale of a woman's desire that challenged conventions back in 1963|website=ThePrint |date=25 April 2020}}</ref> |- ! ১৯৬৫ | ''ৱক্ত'' | {{No}} | {{Yes}} | <ref>{{cite book |last=Chopra |first=Anupama |date=2007 |title=King of Bollywood: Shah Rukh Khan and the Seductive World of Indian Cinema |publisher=Grand Central Publishing |page=120 |isbn=978-0-446-57858-5}}</ref> |- ! ১৯৬৭ | ''হামৰাজ'' | {{Yes}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৬৯ | ''আদমী ঔৰ ইনসান'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৬৯ | ''ইত্তেফাক'' | {{No}} | {{Yes}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.sbs.com.au/language/english/here-are-6-films-adapted-from-gujarati-plays|title=Here are 6 films adapted from Gujarati plays}}</ref> |- ! ১৯৭২ | ''দাস্তান'' | {{Yes}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৭৩ | ''ধুন্ধ'' | {{Yes}} | {{Yes}} | <ref>{{Cite web|url=https://m.cinemaexpress.com/stories/trends/2017/nov/22/aboard-the-mystery-train-3207.amp|title=Aboard the mystery train|date=22 November 2017|website=Cinema Express|access-date=19 May 2025|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127163337/https://m.cinemaexpress.com/stories/trends/2017/nov/22/aboard-the-mystery-train-3207.amp|deadurl=yes}}</ref> |- ! ১৯৭৫ | ''জমিৰ'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৭৬ | ''ছোটি চি বাত'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৭৭ | ''কৰ্ম'' | {{Yes}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৭৮ | ''পতি পত্নী ঔৰ ৱোহ'' | {{Yes}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮০ | ''দ্য বৰ্ণিং ট্ৰেইন'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮০ | ''ইনছাফ কা তৰাজু'' | {{Yes}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮১ | ''অগ্নি পৰীক্ষা'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮২ | ''বেটা'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮২ | ''নিকাহ'' | {{Yes}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮২ | ''তেৰী মেৰী কাহানী'' | {{No}} | {{Yes}} | টিভি চলচ্চিত্ৰ |- ! ১৯৮৩ | ''মজদুৰ'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮৩ | ''ধৰ্তি আকাশ'' | {{No}} | {{Yes}} | টিভি চলচ্চিত্ৰ |- ! ১৯৮৪ | ''আজ কি আৱাজ'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮৫ | ''ঘজল'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮৫ | ''তৱায়েফ'' | {{Yes}} | {{No}} | |- ! ১৯৮৬ | ''কিৰায়াদাৰ'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮৬ | ''দহলিজ'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮৬ | ''বাহাদুৰ শ্বাহ জাফৰ'' | {{Yes}} | {{Yes}} | টিভি শৃংখলা <ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/when-juhi-chawla-kept-forgetting-her-lines-on-the-sets-of-br-chopras-bahadur-shah-zafar-2546115|title=When Juhi Chawla "Kept Forgetting Her Lines" On The Sets Of BR Chopra's Bahadur Shah Zafar|date=19 September 2021}}</ref> |- ! ১৯৮৭ | ''আৱাম'' | {{Yes}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৮৮ | ''মহাভাৰত'' | {{Yes}} | {{Yes}} | টিভি শৃংখলা <ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/radio-and-tv/retelling-of-mahabharata-on-television-over-the-years-epic-television/article7770181.ece|title=Epic television|first=Lavanya|last=Mohan|date=16 October 2015|work=The Hindu}}</ref> |- ! ১৯৯১ | ''মহাভাৰত কথা'' | {{Yes}} | {{Yes}} | টিভি শৃংখলা |- ! ১৯৯১ | ''প্ৰতিজ্ঞাবদ্ধ'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৯২ | ''কাল কি আৱাজ'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ১৯৯২ | ''সৌদা'' | {{Yes}} | {{Yes}} | টিভি শৃংখলা |- ! ১৯৯৩ | ''কানুন'' | {{Yes}} | {{No}} | টিভি শৃংখলা |- ! ২০০০ | ''বিষ্ণু পুৰাণ'' | {{No}} | {{Yes}} | টিভি শৃংখলা |- ! ২০০২–২০০৪ | ''ৰামায়ণ'' | {{No}} | {{Yes}} | টিভি শৃংখলা |- ! ২০০১–২০০৪ | ''আপ বীতি'' | {{No}} | {{Yes}} | টিভি শৃংখলা |- ! ২০০২–২০০৩ | ''মা শক্তি'' | {{Yes}} | {{Yes}} | টিভি শৃংখলা |- ! ২০০৩ | ''বাগবান'' | {{No}} | {{Yes}} | |- ! ২০০৪ | ''কমিনী দমিনী'' | {{No}} | {{Yes}} | টিভি শৃংখলা |- ! ২০০৬–২০০৭ | ''ভিৰাসত'' | {{No}} | {{Yes}} | টিভি শৃংখলা |- ! ২০০৬ | ''বাবুল'' | {{No}} | {{Yes}} | |} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক‎]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]] o1y0fgtlwzoc64i6k0etw3qg00abb92 0 72587 645410 288815 2026-10-16T07:02:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645410 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = যশপাল শৰ্মা | image = | country = ভাৰত | fullname = | nickname = | birth_date = {{Birth date|1954|8|11|df=y}} | birth_place = লুধিয়ানা, [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাব]], [[ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|2021|7 |13|1954|8|11|df=y}} | death_place = [[নতুন দিল্লী]], [[ভাৰত]] | heightft = | heightinch = | heightm = | batting = সোঁ-হতীয়া | bowling = সোঁ-হতীয়া মধ্যমীয়া ফাষ্ট | role = বেটছমেন | family = | international = true | internationalspan = ১৯৭৮-১৯৮৫ | testdebutdate = ২ আগষ্ট | testdebutyear = ১৯৭৯ | testdebutagainst = ইংলেণ্ড | testcap = ১৪৫ | lasttestdate = ৩ নৱেম্বৰ | lasttestyear = ১৯৮৩ | lasttestagainst = ৱেষ্ট ইণ্ডিজ | odidebutdate = ১৩ অক্টোবৰ | odidebutyear = ১৯৭৮ | odidebutagainst = পাকিস্তান | odicap = ২৬ | lastodidate = ২৭ জানুৱাৰী | lastodiyear = ১৯৮৫ | lastodiagainst = ইংলেণ্ড | odishirt = ৬৮ | club1 = [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাব]] ক্ৰিকেট দল, [[ভাৰত]] | year1 = {{nowrap|1973/74–1986/87}} | club2 = [[হাৰিয়ানা]] ক্ৰিকেট দল | year2 = ১৯৮৭/৮৮–১৯৮৯/৯০ | club3 = ৰেলৱে ক্ৰিকেট দল | year3 = ১৯৯১/৯২–১৯৯২/৯৩ | columns = ৪ | column1 = টেষ্ট ক্ৰিকেট | matches1 = ৩৭ | runs1 = ১,৬০৬ | bat avg1 = ৩৩.৪৫ | 100s/50s1 = ২/৯ | top score1 = ১৪০ | deliveries1 = ৩০ | wickets1 = ১ | bowl avg1 = ১৭.০০ | fivefor1 = ০ | tenfor1 = ০ | best bowling1 = ১/৬ | catches/stumpings1 = ১৬/- | column2 = এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় | matches2 = ৪২ | runs2 = ৮৮৩ | bat avg2 = 28.48 | 100s/50s2 = ০/৪ | top score2 = ৮৯ | deliveries2 = ২০১ | wickets2 = ১ | bowl avg2 = ১৯৯.০০ | fivefor2 = ০ | tenfor2 = ০ | best bowling2 = ১/২৭ | catches/stumpings2 = ১০/– | column3 = প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট | matches3 = ১৬০ | runs3 = ৮,৯৩৩ | bat avg3 = ৪৪.৮৮ | 100s/50s3 = ২১/৪৬ | top score3 = ২০১(নট আউট) | deliveries3 = ৩,৬৫০ | wickets3 = ৪৭ | bowl avg3 = ৩৩.৭০ | fivefor3 = ১ | tenfor3 = ০ | best bowling3 = ৫/১০৬ | catches/stumpings3 = ৯০/২ | column4 = [[List A cricket|LA]] | matches4 = ৭৪ | runs4 = ১,৮৫৯ | bat avg4 = ৩৪.৪২ | 100s/50s4 = ০/১২ | top score4 = ৯১ | deliveries4 = ৫৬৮ | wickets4 = ১৩ | bowl avg4 = ৩৬.৭৬ | fivefor4 = ০ | tenfor4 = ০ | best bowling4 = ৪/৪১ | catches/stumpings4 = ২৮/১ | date = ১৩ জুলাই ২০২১ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/36075.html CricInfo }} '''যশপাল শৰ্মা''' ({{Audio|Yashpal Sharma.ogg|pronunciation}}; ১১ আগষ্ট ১৯৫৪ – ১৩ জুলাই ২০২১) এজন ভাৰতীয় আন্তঃ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট খেলুৱৈ। <ref>{{Cite web|title=India's Yashpal Sharma dies aged 66|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-s-yashpal-sharma-dies-aged-66-1269479|access-date=13 July 2021|website=ESPNcricinfo|language=en}}</ref>৭০/৮০ৰ দশকৰ তেওঁ এজন বিধ্বংসী মিড্‌ল অৰ্ডাৰ বেটছ্মেন আছিল।<ref name="Bio">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/36075.html |title=Yashpal Sharma|access-date=27 April 2020 |work=ESPN Cricinfo}}</ref> ১৯৮৩ চনত বিশ্বকাপ জয় কৰা ভাৰতীয় ক্ৰিকেট দল তেওঁ এজন সদস্য আছিল<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/indias-1983-world-cup-hero-yashpal-sharma-dies-of-cardiac-arrest/articleshow/84368910.cms | title=India's 1983 World Cup hero Yashpal Sharma dies of cardiac arrest | work=[[The Times of India]] | date=13 July 2021 | accessdate=13 July 2021}}</ref> তেওঁ ১৯৭৮ চনৰপৰা ১৯৮৫ চনলৈ ৩৭খন টেষ্ট মেচ, ৪২খন এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়(ODI) খেলিছে। তেওঁৰ ভতিজাক চেতন শৰ্মাও এজন ক্ৰিকেট খেলুৱৈ। <ref name=":0">{{Cite web|date=2015-08-11|title=Yashpal Sharma: 12 facts about India's World Cup 1983 hero|url=https://www.cricketcountry.com/articles/yashpal-sharma-12-facts-about-indias-world-cup-1983-hero-506876|access-date=2021-07-13|website=Cricket Country|language=en-US}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==জীৱনৰ প্ৰথমছোৱা== ১৯৭২ চনত জম্বু আৰু কাশ্মীৰ স্কুলৰ বিপক্ষে পঞ্জাব স্কুলৰ হৈ ২৬০ ৰাণ কৰি যশপাল শৰ্মা প্ৰথম লোকচক্ষুলৈ আহে।<ref name=":0" /> দুবছৰৰৰ ভিতৰতে তেওঁ ৰাজ্যিক দলত খেলিবলৈ সুযোগ লাভ কৰে আৰু নৰ্থ জ'ন দলৰ সদস্য ৰূপে ৱিঝী ট্ৰফী জয় কৰে।<ref name="TheIndianExpress20210713">{{Cite web|date=2021-07-13|title=Former India cricketer Yashpal Sharma dies of heart attack|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/former-india-cricketer-yashpal-sharma-dies-of-heart-attack-7402120/|access-date=2021-07-13|website=The Indian Express|language=en}}</ref> প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেটত প্ৰথমবাৰৰ বাবে দুলীপ ট্ৰফীত তেওঁ সৰ্ব্বোচ ১৭৩ ৰাণ কৰিছিল। <ref name="TheIndianExpress20210713"/> ==আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেৰিয়াৰ== ইৰাণী ট্ৰফীত কৰা ৯৯ ৰাণেৰে যশপাল শৰ্মাই ভাৰতীয় দলত তেওঁৰ স্থান নিশ্চিত কৰিছিল আৰু তাৰ কিছু সপ্তাহ পিছতে পাকিস্তান টুৰলৈ যোৱা ভাৰতীয় দলৰ অংশ হৈছিল। এইদৰে [[পাকিস্তান]]ৰ বিৰুদ্ধে ১৯৭৮ চনৰ ১৩ অক্টোবৰ তাৰিখে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটত যশপাল শৰ্মাৰ অভিষেক ঘটিছিল<ref>{{Cite web|title=Full Scorecard of India vs Pakistan 2nd ODI 1978/79 - Score Report {{!}} ESPNcricinfo.com|url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-pakistan-1978-79-62330/pakistan-vs-india-2nd-odi-64166/full-scorecard|access-date=2021-07-13|website=ESPNcricinfo|language=en}}</ref> টেষ্ট ক্ৰিকেটত তেওঁৰ অভিষেক ঘটিছিল ১৯৭৯ চনৰ ২ আগষ্ট তাৰিখে, [[ইংলেণ্ড]]ৰ বিৰুদ্ধে ল'ৰ্ডচত।<ref>{{Cite web|title=Full Scorecard of India vs England 2nd Test 1979 - Score Report |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-england-1979-62284/england-vs-india-2nd-test-63238/full-scorecard|access-date=2021-07-13|website=ESPNcricinfo.com|language=en}}</ref> ==অৱসৰ== ক্ৰিকেটৰপৰা অৱসৰ লোৱাৰ পাছত তেওঁ আম্পায়াৰ হিচাপে আৰু ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় দলৰ নিৰ্বাচক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name=":1">{{Cite web|title=Yashpal Sharma Profile - ICC Ranking, Age, Career Info & Stats|url=https://www.cricbuzz.com/profiles/3839/yashpal-sharma|access-date=2021-07-13|website=Cricbuzz|language=en}}</ref> বি বি চি আইৰ বিভিন্ন পদত তেওঁ অধিষ্ঠিত হৈছিল। ==মৃত্যু== ২০২১ চনৰ ১৩ জুলাই তাৰিখে, ৬৬ বছৰ বয়ত হৃদক্ৰিয়া বন্ধ হৈ যশপাল শৰ্মাৰ আকস্মিক মৃত্যু ঘটে।<ref>{{Cite web|title=World Cup winner Yashpal Sharma passes away aged 66|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/118178/world-cup-winner-yashpal-sharma-passes-away-aged-66|access-date=2021-07-13|website=Cricbuzz|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|others=PTI|date=2021-07-13|title=India's 1983 World Cup hero Yashpal Sharma dies of cardiac arrest|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/sport/indias-1983-world-cup-hero-yashpal-sharma-dies-of-cardiac-arrest/article35294032.ece|access-date=2021-07-13|issn=0971-751X}}</ref> == প্ৰাপ্তি == ২০০০ চনত, 'দ্য বৰ্ড অৱ কণ্ট্ৰল ফ'ৰ ক্ৰিকেট ইন ইণ্ডিয়া'ই যশপাল শৰ্মাৰ সন্মানাৰ্থে এখন দিবা/নৈশ বেনিফিট ক্ৰিকেট খেলৰ আয়োজন কৰে।.<ref>{{Cite web|title=Leading players for Yashpal Sharma benefit match|url=https://www.espncricinfo.com/story/leading-players-for-yashpal-sharma-benefit-match-90110|access-date=2021-07-13|website=ESPNcricinfo|language=en}}</ref> ==জনপ্ৰিয় মাধ্যমত== লৰ্ডচত ভাৰতীয় ক্ৰিকেট দলে প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বকাপ জয় কৰা ঘটনাটিৰ ভিত্তিত নিৰ্মিত ''এইট্টি থ্ৰী'' নামৰ এখন বলিউডী চলচ্চিত্ৰ ২০২১ চনত মুক্তি দিয়াৰ বাবে সাজু কৰি তোলা হৈছে। চিনেমাখনত যতীন সৰ্ণই যশপাল শৰ্মাৰ নাম ভূমিকাত অভিনয় কৰিছে। ছবিখন ক্ৰমে কবীৰ খান আৰু অনুৰাগ কাশ্যপে পৰিচালনা আৰু প্ৰযোজনা কৰিছে। <ref>{{Cite web|date=2 April 2019|title=Sacred Games actor Jatin Sarna to play Yashpal Sharma in 83|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/sacred-games-jatin-sarna-83-yashpal-sharma-5654771/|access-date=21 March 2021|website=The Indian Express|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=14 January 2020|title='83: Jatin Sarna as Yashpal Sharma looks fearless; see|url=https://www.asianage.com/entertainment/bollywood/140120/83-jatin-sarna-as-yashpal-sharma-looks-fearless-see.html|access-date=21 March 2021|website=The Asian Age}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ]] e7kkreyt4s90z22bvz0tzozeh638vjd 0 75445 645359 400113 2026-10-16T00:44:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645359 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = ব্ৰজেন্দ্ৰনাথ শীল | image = Brajendra Nath Seal.jpg | imagesize = 200px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | Parents_name = | birth_date = ৩ ছেপ্টেম্বৰ ১৮৬৪ | birth_place = [[কলকাতা]] | death_date = ৩ ডিচেম্বৰ ১৯৩৮ | death_place = | occupation = | nationality = [[ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[বাংলা]] | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | notableworks = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''ব্ৰজেন্দ্ৰনাথ শীল ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Brajendra Nath Seal) এগৰাকী ভাৰতীয় বঙালী দাৰ্শনিক আছিল।<ref>{{Cite web|title=Seal, Brajendra Nath - Banglapedia|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Seal,_Brajendra_Nath|access-date=2020-09-17|website=en.banglapedia.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160130225252/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Seal,_Brajendra_Nath|archivedate=2016-01-30|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=Brajendra Nath Seal (1864-1938)|url=https://people.stfx.ca/wsweet/seal.html|access-date=2020-09-17|website=people.stfx.ca}}</ref> ==জন্ম আৰু বংশ পৰিচয়== তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১৮৬৪ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে। তেখেতৰ পিতৃ মহেন্দ্ৰনাথ শীল।<ref name="a">{{cite book | title=মহৎ লোকৰ জীৱনী, তৃতীয় প্ৰকাশ | author=দেৱজিত শৰ্মা | pages=২৪}}</ref> ==শিক্ষা== তেখেতে ১৮৬১ চনত বি এ আৰু ১৮৮৪ চনত এম এ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়।<ref name="a"/> ==চাকৰি জীৱন== তেখেতে ১৮৮৫ চনত নাগপুৰৰ মৰিচ কলেজত অধ্যাপক ৰূপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৮৯৪ চনৰ পৰা ১৯২২ চনলৈ কোচ বিহাৰ ভিক্টৰিয়া কলেজৰ অধ্যক্ষ হয়। ১৯২১ চনত মহীশূৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে৷<ref name="a"/> ==সাহিত্যৰাজি== তেখেতৰ The positive science of the Ancient Hindus নামৰ কিতাপ ১৯১৫ চনত প্ৰকাশিত হয়। ==বঁটা আৰু সন্মান== তেখেতে ১৯২৬ চনত ছাৰ উপাধিৰে বিভূষিত হয়। তেওঁ ৰাজতন্ত্ৰ উপাধিৰে সন্মানিত হয়। ==মৃত্যু== তেখেতৰ মৃত্য হয় ১৯৩৮ চনৰ ৩ ডিচেম্বৰত।<ref name="a"/> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দাৰ্শনিক]] [[শ্ৰেণী:সংক্ষিপ্ত জীৱনী]] rb90scz6tywdfv7e0685dy8sc6obkng 0 76031 645340 381921 2026-10-15T21:30:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645340 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ফৈজুন্নেছা চৌধুৰাণী | title =নাৱাব | image =Faizunnesa.jpg | caption =নাৱাব বেগম ফৈজুন্নেছা চৌধুৰাণী | reign =১৮৮৩–১৯০৩ | succession = হোমনাবাদ-পশ্চিমগাঁৱৰ জমিদাৰ | predecessor = শ্বাহজাদা মিৰ্জা ঔৰঙ্গজেব | successor ='বিলুপ্ত' | full name = বেগম ফৈজ-উন-নিছা চৌধুৰাণী | spouse = মুহাম্মাদ গাজী | issue = অৰ্শদ-উন-নিছা চৌধুৰাণী<br> বদৰ-উন-নিছা চৌধুৰাণী | father =আহমেদ আলী চৌধুৰী ওৰফে শ্বাহজাদা মিৰ্জা ঔৰঙ্গজেব | mother = বেগম আৰাফ-উন-নিছা চৌধুৰাণী |royal house=নাৱাব বাড়ি | birth_date =১৮৩৪ | birth_place = হোমনাবাদ, বেংগল প্ৰেচিডেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] (বৰ্তমান লক্ষম, [[বাংলাদেশ]]) | death_date ={{death year and age|1903|1834}} | death_place =পশ্চিমগাঁও, বেংগল প্ৰেচিডেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | place of burial=লক্ষম, [[বাংলাদেশ]] }} '''নৱাব বেগম ফৈজুন্নেছা চৌধুৰাণী''' ({{lang-en|Nawab Begum Faizunnesa Choudhurani}}; ১৮৩৪-১৯০৩) বৰ্তমানৰ বাংলাদেশৰ কমিল্লা জিলাৰ হোমনাবাদ পশ্চিমগাঁও ইষ্টেটৰ জমিদাৰ আছিল।<ref name="banglapedia">{{cite web |author=Prof. Sirajul Islam |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Choudhurani,_Nawab_Faizunnesa |title=Choudhurani, (Nawab) Faizunnesa |publisher=Banglapedia.org |access-date=4 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701190158/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Choudhurani,_Nawab_Faizunnesa |archivedate=1 July 2015 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁ বিশেষকৈ নাৰী শিক্ষা আৰু অন্যান্য সামাজিক সমস্যাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰচাৰৰ বাবে জনাজাত। তেওঁৰ সামাজিক কামৰ প্ৰশংসা কৰি ১৮৮৯ চনত ৰাণী ভিক্টোৰিয়াই ফৈজুন্নেছাক "নৱাব" উপাধি প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ দক্ষিণ এছিয়াৰ প্ৰথম মহিলা নৱাব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref name="college"/><ref>{{cite web|url=http://mybangladesh.tumblr.com/post/24960142392/famous-bengali-nawab-faizunnesa-chowdhurani |title=Famous Bengali: Nawab Faizunnesa Chowdhurani ... &#124; Bangladesh |publisher=Mybangladesh.tumblr.com |date=12 June 2012 |access-date=4 September 2013}}</ref><ref name="sangram">{{cite news | url=http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=75678 | title=বাংলা সাহিত্যে মুসলমান নাৰী | agency=Daily Sangram | access-date=3 September 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215844/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=75678 | archive-date=4 October 2013 | url-status=dead | archivedate=4 October 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131004215844/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=75678 | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.jjdin.com/print_news.php?path=data_files/502&cat_id=3&menu_id=81&news_type_id=1&news_id=70119 | title=নাৰী মহীয়সী | agency=[[Jaijaidin]] | access-date=3 September 2013}}</ref> ফৈজুন্নেছাৰ শৈক্ষিক আৰু সাহিত্যকৰ্ম ১৮৫৭ চনৰ পিছৰ যুগৰ আছিল। তেওঁ সেই সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটত মহিলাসকলৰ বাবে বিদ্যালয় স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। নাৰী শিক্ষাৰ এগৰাকী অধিবক্তা, এগৰাকী সমাজসেৱক আৰু সমাজকৰ্মী ফৈজুন্নেছাৰ জন্ম বৰ্তমান বাংলাদেশত কুমিল্লাত হৈছিল।<ref name="irep.iium.edu.my">Hasan, Md. Mahmudul (Winter, 2010) Review of Nawab Faizunnesa's Rupjalal. The Muslim World Book Review. Vol. 30, Issue. 2. Available at http://irep.iium.edu.my/30644/3/N._Faizunnesa.pdf</ref>তেওঁ ১৮৬০ চনত এজন দূৰৱৰ্তী সম্পৰ্কীয় ভাই আৰু চুবুৰীয়া জমিদাৰ মুহাম্মাদ গাজীৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল। তেওঁৰ দ্বিতীয় পত্নী হিচাপে দুগৰাকী কন্যা আৰ্শাদুন্নেচা আৰু বদৰুন্নেছাৰ জন্মৰ পিছত তেওঁলোক পৃথক হৈছিল। ১৮৮৩ চনত মাতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ জমিদাৰ হয় আৰু সামাজিক আৰু দাতব্য কামত ক্ৰমান্বয়ে জড়িত হৈ পৰে আৰু এনেদৰে ১৮৮৯ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ প্ৰথম মহিলা নৱাব হোৱাৰ সন্মান অৰ্জন কৰে। তেওঁ 'সংগীত সাৰ', 'সংগীত লহৰী' আৰু 'তত্ত্ব ও জাতীয় সংগীত'ৰ দৰে গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ অগ্ৰণী শৈক্ষিক আৰু দাতব্য কৰ্ম আৰু বিদ্যালয়, মাদ্ৰাছা আৰু চিকিৎসালয় স্থাপনৰ বাবে বিখ্যাত। অৱশ্যে 'ৰূপজালাল' তেওঁৰ সাহিত্যিক জীৱনৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কৃতি।<ref name="irep.iium.edu.my"/> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== [[File:Nawab-bari.JPG|thumb|কুৰ্ছেদ মুঞ্জিল, পশ্চিমগাঁও নৱাব পৰিয়ালৰ প্ৰাসাদ]] ১৮৩৪ চনত কুমিল্লা জিলাৰ লক্ষমৰ অন্তৰ্গত পশ্চিমগাঁও গাঁৱত চৌধুৰাণীৰ জন্ম হৈছিল।<ref name="college"/> তেওঁৰ দেউতাক আছিল আহমেদ আলী চৌধুৰী। তেওঁৰ দেউতাকক শ্বাহজাদা মিৰ্জা ঔৰঙ্গজেব, নৱাব, খান বাহাদুৰ, হোমনাবাদ-পশচিমগাঁও সম্পত্তিৰ জমিদাৰ বুলিও জনা যায়। তেওঁলোকৰ পৰিয়াল বাহাদুৰ শ্বাহৰ ভতিজীৰ বংশধৰৰ জৰিয়তে মোগল সম্ৰাটসকলৰ বংশধৰ আছিল।<ref name="en.wikisource.org">{{cite web | url=https://en.wikisource.org/wiki/Page:The_Indian_Biographical_Dictionary.djvu/48 | title=Page:The Indian Biographical Dictionary.djvu/48 - Wikisource, the free online library}}</ref><ref>{{cite book|last=Lorimer|first=John Gordon|author-link=John Gordon Lorimer (civil servant)|title=Gazetteer of the Persian Gulf, ʻOmān, and Central Arabia|url=https://books.google.com/books?id=NL0sAQAAMAAJ|volume=1|year=1970|orig-year=1908|publisher=Gregg International Publishers Limited|page=285}}</ref> ফৈজুন্নেছা এক ৰক্ষণশীল মুছলমান পৰিয়ালত ডাঙৰ দীঘল হৈছিল। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ মহিলাসকলে কঠোৰভাবে পৰ্দা প্ৰথা মানি চলিছিল। তেওঁৰ কোনো আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰা নাছিল কিন্তু অৱসৰৰ সময়ত নিজৰ পুথিভঁৰালত অধ্যয়নৰ জৰিয়তে নিজকে শিক্ষিত কৰিছিল। তেওঁ আৰবী, পাৰ্চী, সংস্কৃত আৰু বঙালী ভাষাত দক্ষ আছিল। ১৮৬০ চনত চৌধুৰাণীয়ে এজন দূৰসম্পৰ্কীয় সম্পৰ্কীয় ভাই আৰু চুবুৰীয়া জমিদাৰ মুহাম্মাদ গাজীৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু তেওঁৰ দ্বিতীয় পত্নী হয়। কিন্তু দম্পতীহাল পৃথক হৈ পৰিছিল আৰু ফৈজুনেছা তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালৰ সৈতে থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="sangram" /> ==কৰ্মজীৱন আৰু সমাজসেৱা== ১৮৮৩ চনত মাকৰ মৃত্যুৰ পিছত ফৈজুন্নেছাই তেওঁৰ সম্পত্তি উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে লাভ কৰে আৰু পশ্চিমগাঁৱৰ জমিদাৰ হয়। জমিদাৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁ সামাজিক কামত ক্ৰমান্বয়ে জড়িত হৈ পৰিছিল। ১৮৭৩ চনত ফৈজুন্নেছা চৌধুৰাণীয়ে কুমিল্লাত ছোৱালীৰ বাবে এখন উচ্চমাধ্যমিক বিদ্যালয় স্থাপন কৰে। এই বিদ্যালয়খন ভাৰতীয় উপমহাদেশত ব্যক্তিগতভাৱে স্থাপিত প্ৰাৰম্ভিক মহিলা বিদ্যালয়বোৰৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু বৰ্তমান ইয়াক নৱাব ফৈজুন্নেছা চৰকাৰী বালিকা উচ্চ বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয়।<ref name="sangram"/><ref>{{cite web |author=Elita Karim |url=http://archive.thedailystar.net/magazine/2008/08/01/history.htm |title=A Dedicated Educationist |publisher=the daily star |date=1 August 2008 |access-date=30 January 2014 |archivedate=2 February 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202130631/http://archive.thedailystar.net/magazine/2008/08/01/history.htm |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=tesCwx1j95IC&q=nawab+faizunnesa+rupjalal&pg=PA4 | title=Nawab Faizunnesa's Rupjalal | publisher=BRILL | author=Caudhurāṇī, Phaẏajunnesā | year=2009 | page=4 | isbn=978-9004167803}}</ref> তেওঁ পশ্চিমগাঁৱত এখন বিদ্যালয়ো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু পিছলৈ ই এখন মহাবিদ্যালয়লৈ উন্নীত কৰা হৈছিল আৰু এতিয়া নৱাব ফৈজুন্নেছা ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয় নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref name="college">{{cite web |author=Saydul Karim |url=http://www.nfgc.edu.bd/fouu.html |title=Nawab Faizunnessa Chowdhurani History |publisher=Nawab Faizunnessa Government College |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215725/http://www.nfgc.edu.bd/fouu.html |archive-date=4 October 2013 |access-date=4 October 2013 |archivedate=4 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131004215725/http://www.nfgc.edu.bd/fouu.html |deadurl=yes }}</ref> ১৮৯৩ চনত ফৈজুন্নেছাই তেওঁৰ গাঁৱত পৰ্দা প্ৰথা অৱলম্বন কৰা মহিলাসকলৰ বাবে বিশেষকৈ নিৰাশ মহিলাসকলৰ বাবে এক দাতব্য ঔষধালয় স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ মহিলাসকলৰ বাবে এখন চিকিৎসালয়, কুমিল্লাৰ ফৈজুনেচা জানানা চিকিৎসালয়ও নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও, তেওঁ মছজিদ নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু ৰাস্তা আৰু পুখুৰীৰ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=175002:in-tribute-to-a-great-lady&catid=164:free-for-all&Itemid=196 |title=In tribute to a great lady |publisher=Theindependentbd.com |date=23 June 2013 |access-date=4 October 2013}}</ref> ফৈজুন্নেছাই 'বান্ধৱ', 'ঢাকা প্ৰকাশ', 'মুছলমান বন্ধু', 'সুধাকৰ' আৰু 'ইছলাম প্ৰচাৰক'কে ধৰি বিভিন্ন বাতৰি কাকত আৰু সাময়িকীৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল। ১৯০৩ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ আগতে তেওঁ তেওঁৰ সম্পূৰ্ণ সম্পত্তি সমাজৰ হকে দান কৰিছিল।<ref name="banglapedia" /> ==ৰূপজালাল== মূলতঃ বাংলা ভাষাত লিখা নৱাব ফৈজুন্নেছাৰ (১৮৩৪-১৯০৩) 'ৰূপজালাল' ১৮৭৬ চনত ঢাকাৰ পৰা প্ৰকাশিত হৈছিল। ফায়েজা এছ হাছানাতৰ পৰিচয় আৰু ভাষ্যৰ সৈতে দীৰ্ঘদিনধৰি অৱহেলিত অৰ্ধ-আত্মজীৱনীমূলক ৰূপকৰ ইংৰাজীত অনুবাদে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ফৈজুন্নেছাৰ বাবে আৰু বিশ্বব্যাপী পাঠকৰ মাজত তেওঁৰ কামৰ বাবে স্থান লাভ কৰিছিল। ৰূপজালাল হৈছে ৰাজকুমাৰ জালাল আৰু ৰূপবানু আৰু হুৰবানু নামৰ দুজন নায়িকাৰ কাহিনী। ইয়াত জালালৰ বীৰত্বপূৰ্ণ আৰু যৌন শোষণ আৰু দুয়োগৰাকী নায়িকাৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহৰ কথা বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="irep.iium.edu.my"/> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজ সংস্কাৰক]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] o83zkc2jb520nxovvbezm5noub1szsi 0 76295 645356 624341 2026-10-16T00:23:52Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645356 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = বেঞ্জামিন লিষ্ট |image = Empfang für Benjamin List im Rathaus Köln-7597-crop.jpg |birth_name = |birth_date = {{birth date and age|1968|1|11|df=y}} |birth_place = ফ্ৰাংকফুৰ্ট, [[জাৰ্মানী]] |death_date = |death_place = |education = ফ্ৰী ইউনিভাৰ্চিটি অফ বাৰ্লিন <br>গৱেথ ইউনিভাৰ্চিটি ফ্ৰাংকফুৰ্ট |awards = ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ [[ন'বেল বঁটা]] (২০২১) |website = |field = |workplaces = কলন বিশ্ববিদ্যালয়<br>মেক্স প্লেংক কয়লা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান<br> হোক্কাইডো বিশ্ববিদ্যালয় |doctoral_advisor = জোহান মুলজাৰ |thesis_title = ভিটামিন বি-১২ চেমিকোৰিনৰ সংশ্লেষণ |thesis_year = ১৯৯৭ |thesis_url = }} '''বেঞ্জামিন লিষ্ট''' ({{lang-en|Benjamin List}}; জন্ম: ১১ জানুৱাৰী, ১৯৬৪) এজন জাৰ্মান ৰসায়নবিদ আৰু মেক্স প্লেংক ইনষ্টিটিউট ফৰ কোল ৰিচাৰ্ছৰ সঞ্চালক। ২০২১ চনৰ ৬ অক্টোবৰ তাৰিখে তেওঁক [[ডেভিদ মেকমিলান]]ৰ সৈতে যুটীয়া ভাৱে "অসমমিত জৈৱঅনুঘটকৰ বিকাশৰ বাবে" ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ [[ন'বেল বঁটা]] প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="Nobel in Chemistry">{{cite web | url=https://www.nobelprize.org | title=NobelPrize in Chemistry has been awarded to Benjamin List and David W.C. MacMillan | accessdate=6 October 2021}}</ref> তেওঁ ফ্ৰী ইউনিভাৰ্চিটি অফ বাৰ্লিনৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু গৱেথ বিশ্ববিদ্যালয় ফ্ৰাংকফুৰ্টৰ পৰা পিএইচডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006100607/https://www.chem.purdue.edu/hcbrownlectures/2019/List%20web%20bio_2.pdf |archivedate=2021-10-06 |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.chem.purdue.edu/hcbrownlectures/2019/List%20web%20bio_2.pdf |access-date=2021-10-06 |deadurl=yes}}</ref> গুগল স্কলাৰৰ মতে তেওঁৰ এইচ-ইণ্ডেস্ক ৯৫।<ref>{{cite web |title=Benjamin List |url=https://scholar.google.com/citations?user=7OSgjtMAAAAJ&hl=en |website=[[Google Scholar]] |access-date=6 October 2021}}</ref> ==জীৱন আৰু কৰ্ম== তেওঁ ১৯৯৩ চনত বাৰ্লিনৰ ফ্ৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ৰসায়ন বিজ্ঞান বিভাগত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। তেওঁ ১৯৯৭ চনত জোহান উলফগাং গোয়েথ বিশ্ববিদ্যালয় ফ্ৰাংকফুৰ্ট এম মেইনত জোহান মুলজাৰৰ<ref>{{Cite web|url=https://www.chem.purdue.edu/hcbrownlectures/2019/List%20web%20bio_2.pdf|title=Benjamin List, H. C. Brown lecture|accessdate=6 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006100607/https://www.chem.purdue.edu/hcbrownlectures/2019/List%20web%20bio_2.pdf|archivedate=6 October 2021|deadurl=yes}}</ref><ref>[https://www.kofo.mpg.de/342315/2016-04-21_benjamin_list_erhaelt_erc_advanced_grant.pdf Benjamin List, Direktor am Max-Planck-Institut für Kohlenforschung, erhält ERC Advanced Grant des Europäischen Forschungsrates]</ref> অধীনত ভিটামিন বি-১২ চেমিকোৰিনৰ সংশ্লেষণ বিষয়ত কৰা গৱেষণাৰ বাবে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>{{OCLC|613569311}}</ref><ref name="Mulzer List Bats pp. 5512–5518">{{cite journal | last=Mulzer | first=Johann | last2=List | first2=Benjamin | last3=Bats | first3=Jan W. | title=Stereocontrolled Synthesis of a Nonracemic Vitamin B12 A−B-Semicorrin | url=https://archive.org/details/american-chemical-society-journal_1997-06-18_119_24/page/5512 | journal=Journal of the American Chemical Society | publisher=American Chemical Society (ACS) | volume=119 | issue=24 | date=1 June 1997 | issn=0002-7863 | doi=10.1021/ja9700515 | pages=5512–5518}}</ref> আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ লা জোলাৰ স্ক্ৰিপছ ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউটত কেটালাইটিক এণ্টিবডীৰ কাম কৰি থকাৰ পিছত তেওঁক ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০০৩ চনলৈ আণৱিক জীৱবিজ্ঞান বিভাগৰ লা জোলাৰ স্ক্ৰিপছ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানত সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০০৩ চনত তেওঁ প্ৰথমে মেক্স প্লেংক ইনষ্টিটিউট ফৰ কোল ৰিচাৰ্ছত গৱেষণা গোটক নেতৃত্ব দিয়ে আৰু ২০০৫ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁ গোটটোৰ সঞ্চালক হয়। তেওঁৰ কামৰ মূল কেন্দ্ৰ হৈছে অৰ্গেনোকেটালাইচিছৰ ক্ষেত্ৰ। তেওঁ ক'লন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক আৰু মেক্স প্লেংক কয়লা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ সঞ্চালক তথা অধ্যাপক। <ref name="kofo.mpg.de 2021">{{cite web | title=Vita Prof. List | website=kofo.mpg.de | date=10 May 2021 | url=https://www.kofo.mpg.de/en/research/homogeneous-catalysis/vita | access-date=6 October 2021}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ হোক্কাইডো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইনষ্টিটিউট ফৰ কেমিকেল ৰিএক্সন ডিজাইন এণ্ড ডিস্কভাৰীৰ মুখ্য অনুসন্ধানকাৰী।<ref name="ICReDD: Institute for Chemical Reaction Design and Discovery, Hokkaido University (WPI-ICReDD) 2020">{{cite web | title=LIST, Benjamin | website=ICReDD: Institute for Chemical Reaction Design and Discovery, Hokkaido University (WPI-ICReDD) | date=23 December 2020 | url=https://www.icredd.hokudai.ac.jp/list-benjamin | access-date=6 October 2021}}</ref> লগতে তেওঁ এক আন্তৰ্জাতিক বৈজ্ঞানিক আলোচনী 'চিনলেট'ৰ মুখ্য সম্পাদক।<ref>{{cite journal |last1=List |first1=Benjamin |title=Crowd-based peer review can be good and fast |url=https://archive.org/details/nature-uk_2017-06-01_546_7656/page/9 |journal=Nature |date=30 May 2017 |volume=546 |issue=7656 |pages=9–9 |doi=10.1038/546009a|doi-access=free }}</ref> ==নিৰ্বাচিত কৰ্ম== লিষ্টৰ নিৰ্বাচিত কৰ্মসমূহ:<ref name="ICReDD: Institute for Chemical Reaction Design and Discovery, Hokkaido University (WPI-ICReDD) 2020" /> * {{cite journal | last=List | first=Benjamin | last2=Lerner | first2=Richard A. | last3=Barbas | first3=Carlos F. | title=Proline-Catalyzed Direct Asymmetric Aldol Reactions | url=https://archive.org/details/american-chemical-society-journal_2000-03-15_122_10/page/2395 | journal=Journal of the American Chemical Society | publisher=American Chemical Society (ACS) | volume=122 | issue=10 | date=26 February 2000 | issn=0002-7863 | doi=10.1021/ja994280y | pages=2395–2396}} * {{cite journal | last=Mayer | first=Sonja | last2=List | first2=Benjamin | title=Asymmetric Counteranion-Directed Catalysis | journal=Angewandte Chemie International Edition | publisher=Wiley | volume=45 | issue=25 | date=19 June 2006 | issn=1433-7851 | doi=10.1002/anie.200600512 | pages=4193–4195}} * {{cite journal | last=Čorić | first=Ilija | last2=List | first2=Benjamin | title=Asymmetric spiroacetalization catalysed by confined Brønsted acids | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2012-03-15_483_7389/page/315 | journal=Nature | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=483 | issue=7389 | year=2012 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature10932 | pages=315–319}} * {{cite journal | last=Kaib | first=Philip S. J. | last2=Schreyer | first2=Lucas | last3=Lee | first3=Sunggi | last4=Properzi | first4=Roberta | last5=List | first5=Benjamin | title=Extremely Active Organocatalysts Enable a Highly Enantioselective Addition of Allyltrimethylsilane to Aldehydes | journal=Angewandte Chemie International Edition | publisher=Wiley | volume=55 | issue=42 | date=6 October 2016 | issn=1433-7851 | doi=10.1002/anie.201607828 | pages=13200–13203}} * {{cite journal | last=Tsuji | first=Nobuya | last2=Kennemur | first2=Jennifer L. | last3=Buyck | first3=Thomas | last4=Lee | first4=Sunggi | last5=Prévost | first5=Sébastien | last6=Kaib | first6=Philip S. J. | last7=Bykov | first7=Dmytro | last8=Farès | first8=Christophe | last9=List | first9=Benjamin | title=Activation of olefins via asymmetric Brønsted acid catalysis | url=https://archive.org/details/science_2018-03-30_359_6383/page/1501 | journal=Science | publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS) | volume=359 | issue=6383 | date=29 March 2018 | issn=0036-8075 | doi=10.1126/science.aaq0445 | pages=1501–1505}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{২০২১ চনৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জাৰ্মানীৰ ব্যক্তি]] i89fpt19yr2okmk8uh04v299jy5k8cz 0 79103 645433 382926 2026-10-16T09:14:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645433 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শিবানী দাণ্ডেকাৰ<br />Shibani Dandekar | image = Shibani Dandekar grace the launch of Arth restaurant (17).jpg | caption = ২০১৫ চনত দাণ্ডেকাৰ | native_name = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=y|1980|8|27}} | birth_place = [[পুণে]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], ভাৰত | other_names = | occupation = {{hlist| ভিজে (মিডিয়া ব্যক্তিত্ব)|মডেল|কণ্ঠশিল্পী|ঘোষিকা}} | spouse = {{marriage|[[ফাৰহান আখটাৰ]]|2022}} | years_active = ২০০১{{ndash}}বৰ্তমান | relatives = {{Unbulleted list|[[অনুষা দাণ্ডেকাৰ]] (ভগ্নী)|অপেক্ষা দাণ্ডেকাৰ (ভগ্নী)}} }} '''শিবানী দাণ্ডেকাৰ-আখটাৰ''' (জন্ম- ২৭ আগষ্ট ১৯৮০) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয়-অষ্টেলিয়ান গায়িকা, অভিনেত্ৰী, ঘোষিকা, আৰু মডেল৷<ref>{{cite web | url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-20/news-and-interviews/29679194_1_ccl-anchor-bollywood | archive-url = https://web.archive.org/web/20131221100446/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-20/news-and-interviews/29679194_1_ccl-anchor-bollywood | url-status = dead | archive-date = 21 December 2013 | title = Shibani Dandekar | date = 20 June 2011 | work = [[The Times of India]] | access-date = 23 April 2016 | archivedate = 21 December 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131221100446/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-20/news-and-interviews/29679194_1_ccl-anchor-bollywood | deadurl = yes }}</ref> আমেৰিকান টেলিভিছনত এগৰাকী ঘোষিকা হিচাপে কৰ্মজীৱনৰ পাতনি মেলি শিবানীয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতলৈ ঘূৰি আহে আৰু হিন্দী টেলিভিছন জগতৰ বহুকেইটা অনুষ্ঠানত পৰিৱেশিকাৰ ভূমিকা পালন কৰে৷ সমান্তৰালভাৱে তেখেতে মডেলিং আৰু গায়িকা হিচাপেও বহু ক্ষেত্ৰত কাম কৰি যায়৷ ২০১৯ চনত অনুষ্ঠিত হোৱা [[বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট ২০১৯|আইচিচি ক্ৰিকেট বিশ্বকাপ]]ত শিবানীয়ে এগৰাকী সহ-ঘোষিকা হিচাপে জড়িত হয়৷<ref>{{Cite web|title=Shibani Dandekar hosts Farhan Akhtar in pre World Cup party at Buckingham Palace|url=http://www.catchnews.com/cricket-news/shibani-dandekar-hosts-farhan-akhtar-in-pre-world-cup-party-at-buckingham-palace-162059.html|access-date=2020-07-27|website=CatchNews.com|language=en}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক আৰু ব্যক্তিগত জীৱন== [[File:Farhan Akhtar and Shibani Dandekar grace the special screening of The Sky Is Pink.jpg|thumb|150px|২০১৯ চনত [[ফাৰহান আখটাৰ]]ৰ সৈতে দাণ্ডেকাৰ]] দাণ্ডেকাৰৰ জন্ম হৈছিল মাৰাঠী ভাষী এটি চিতপৱন ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত৷<ref>{{cite web | url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-28/news-and-interviews/29353952_1_anchor-sister-cricket-buff | archive-url= https://archive.today/20120717022253/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-28/news-and-interviews/29353952_1_anchor-sister-cricket-buff | url-status= dead | archive-date= 17 July 2012 | work= [[The Times of India]] | title= Cricket buff anchor | access-date= 29 April 2012 | archivedate= 2012-07-17 | archiveurl= https://archive.today/20120717022253/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-28/news-and-interviews/29353952_1_anchor-sister-cricket-buff | deadurl= yes }}</ref> শিবানীৰ দুগৰাকী ভগ্নী আছে৷ এগৰাকীৰ নাম অনুষা আৰু আনগৰাকীৰ নাম অপেক্ষা৷ অনুষা বলিউডৰ এগৰাকী অভিনেত্ৰী-গায়িকা৷<ref>{{cite web | url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-20/news-and-interviews/29679194_1_ccl-anchor-bollywood | archive-url = https://web.archive.org/web/20131221100446/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-20/news-and-interviews/29679194_1_ccl-anchor-bollywood | url-status = dead | archive-date = 21 December 2013 | work = [[The Times of India]] | title = CCL Anchor | access-date = 29 April 2012 | archivedate = 2013-12-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131221100446/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-20/news-and-interviews/29679194_1_ccl-anchor-bollywood | deadurl = yes }}</ref> ভগ্নী দুগৰাকীৰ লগত লগ হৈ শিবানীয়ে ডি-মেজৰ নামৰ এটি সাংগীতিক বেণ্ড আৰম্ভ কৰিছিল৷<ref>{{cite web | url = http://www.hindu.com/2010/09/08/stories/2010090855830200.htm | archive-url = https://web.archive.org/web/20100911102950/http://www.hindu.com/2010/09/08/stories/2010090855830200.htm | url-status = dead | archive-date = 11 September 2010 | work = [[The Hindu]] | title = Anushka and Shibani's band | date = 2010-09-08 | access-date = 29 April 2012 | archivedate = 11 September 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100911102950/http://www.hindu.com/2010/09/08/stories/2010090855830200.htm | deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite web | url = http://indiatoday.intoday.in/story/ipl-eye-candy-shibani-dandekar/1/136080.html | title = IPL Eye Candy | work = India Today | access-date = 29 April 2012 }}</ref> শৈশৱৰ অধিকাংশ সময়েই শিবানীয়ে অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাত কটাইছিল৷<ref>{{cite web | url = http://www.dnaindia.com/entertainment/report_singer-host-shibani-dandekar-gets-talking-about-work-and-her-dream-man_1562937 | title = Shibani Dandekar Interview | author = DNA India | date = 6 July 2011 | access-date = 29 April 2012 }}</ref> ২০১৮ চনৰ পৰা শিবানীয়ে ছবি-নিৰ্মাতা, প্ৰযোজক আৰু অভিনেতা [[ফাৰহান আখটাৰ]]ৰ লগত বৈবাহিক সম্বন্ধ আৰম্ভ কৰে৷ তাৰ কিছু দিন আগতেহে ফাৰহানৰ পূৰ্বৰ পত্নী অধুনা ভাবানীৰ লগত বিবাহ-বিচ্ছেদ সম্পন্ন হৈছিল৷ <ref>{{Cite web|title=Farhan Akhtar confirms he's dating Shibani Dandekar for a year, hints wedding may be on the cards|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/farhan-akhtar-confirms-he-s-dating-shibani-dandekar-for-a-year-hints-wedding-may-be-on-the-cards/story-m3IbAxNQu6RPfNxO36Ns7J.html|date=2019-03-06|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-05-16}}</ref> ২০২২ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁলোকে দুয়োয়ে পিতৃৰ খাণ্ডালত থকা এটা ফাৰ্ম হাউছত ধৰ্মশূন্যভাৱে এটি অনুষ্ঠানত বৈবাহিক জীৱনৰ পাতনি মেলে৷<ref>{{Cite web|title=Farhan Akhtar-Shibani Dandekar wedding: Javed Akhtar reads out poem for the occasion|url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/farhan-akhtar-shibani-dandekar-wedding-first-pictures-of-the-married-couple-hrithik-roshan-rhea-chakraborty-among-guests-at-khandala-venue-371298|date=2022-02-19|website=The Tribune|language=en|access-date=2022-02-19}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ২০০১ চনত শিবানী নিউয়ৰ্ক চহৰলৈ ৰাওনা হয় আৰু আমেৰিকান টেলিভিছনত কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে৷<ref>{{cite web | url = http://www.dnaindia.com/entertainment/report_american-born-glam-desi_1026594 | author = DNA India | title = American Born Glam Desi | date = 28 April 2006 | access-date = 29 April 2012 }}</ref> শিবানীয়ে পৰিৱেশক হিচাপে ''নমস্তে আমেৰিকা'', ''ভি দেশী'' আৰু ''এছিয়ান ভেৰাইটি শ্বৌ'' শীৰ্ষক অনুষ্ঠানত ৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতাত কাম কৰে৷<ref>{{cite web | url = http://www.rediff.com/getahead/slide-show/slide-show-1-glamour-shibani-dandekar-is-she-ipls-hottest-host/20110411.htm | work = Rediff.com | title = IPL's Host | access-date = 29 April 2012}}</ref> এই অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে শিবানীয়ে বলিডদৰ মহাতাৰকাসকলক আমেৰিকাৰ দৰ্শকৰ লগত চিনাকি কৰাই দিয়ে আৰু [[শ্বাহৰুখ খান]]ৰ সৈতে '' এন ইভিনিং উইথ শ্বাহৰুখ খান ইন এটলাণ্টিক অ’চেন'' শীৰ্ষক অনুষ্ঠানটো পৰিৱেশন কৰে৷ ইয়াৰ পিছত শিবানীয়ে ''ঝলক দিখলা জা''ত এগৰাকী প্ৰতিযোগী হিচাপে যোগদান কৰে৷<ref>{{cite web | url = http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/jhalak-dikhhla-jaa-5-shibani-dandekar-evicted/ | title = Jhalak Dikhhla Jaa 5: Shibani Dandekar evicted! | author = Bollywood Life | date = 26 August 2012 | access-date = 26 August 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120828032123/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/jhalak-dikhhla-jaa-5-shibani-dandekar-evicted/ | archivedate = 28 August 2012 | deadurl = yes }}</ref> তাৰ ঠিক পিছতে শিবানীয়ে বিবিচি নেটৱৰ্কত ''ডান্সিং উইথ দ্য ষ্টাৰচ'', কালাৰ্ছ টিভিৰ অনুষ্ঠানত সুত্ৰধাৰ হিচাপে কাম কৰে৷ <ref>[https://web.archive.org/web/20120619095026/http://colors.in.com/in/jhalak-dikhhla-jaa/contestant/shibani-dandekar-59.html#cd Shibani Dandekar Profile]</ref> তাৰ পিছত শিবানী ভাৰতলৈ উভতি আহে আৰু টেলিভিছনৰ পৰিৱেশিকা হিচাপে নিজৰ কাম জাৰী ৰাখে৷ সমান্তৰালভাৱে তেখেতে মডেলিঙতো নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে৷ সংগীত আৰু মডেলিঙৰ বাহিৰেও শিবানীয়ে মেক্সিম হট ১০০, ৰোলছ ৰয়চ, পিউমা, মাৰ্ছিডিছ, তয়টা, হৰলিক্স, এইছএচবিচি, স্পাইচ মবাইল, এমটিভি কোক ষ্টুডিঅকে ধৰি অনেক অনুষ্ঠানত ঘোষিকা হিচাপে কাম কৰিছে৷ জি কাফেত ''আফটাৰ আৱাৰচ'' আৰু এ এক্স এন চেনেলত ''মেন ২.০'' অনুষ্ঠানত শিবানীয়ে ঘোষিকা হিচাপে কাম কৰে৷ <ref>{{cite web | url = http://www.indianexpress.com/news/now-tv-to-bring-spotlight-back-to-men/698988/0 | work = The Indian Express | title = Now TV to bring spotlight back to men | access-date = 29 April 2012}}</ref><ref>{{cite web | url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-28/news-and-interviews/29353952_1_anchor-sisters-cricket-buff | archive-url = https://web.archive.org/web/20130715001126/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-28/news-and-interviews/29353952_1_anchor-sisters-cricket-buff | url-status = dead | archive-date = 15 July 2013 | work = [[The Times of India]] | title = Sisters, Anchors, Cricket Buffs | access-date = 29 April 2012 | archivedate = 2013-07-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130715001126/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-28/news-and-interviews/29353952_1_anchor-sisters-cricket-buff | deadurl = yes }}</ref> ২০১১ চনৰ পৰা শিবানীয়ে ছনি মেক্স টেলিভিছনত ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লিগৰ খেলৰ সময়ত সম্প্ৰচাৰিত ''এক্সট্ৰা ইনিংচ'' নামৰ অনুষ্ঠানো সহ-ঘোষিকা হিচাপে কাম কৰিছে৷<ref>{{cite web | url = http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-young-anchors-for-ipl-season-4/20110407.htm | author = Rediff | title = IPL Season 4 | access-date = 29 April 2012}}</ref> একাদশসংখ্যক ভাৰতীয় টেলিভিছন একাডেমি বঁটাত শিবানীক কুইজ শ্ব'/গেমৰ শিতানত ''শ্ৰেষ্ঠ ঘোষিকা''ৰ বাবে মনোনীত কৰা হয়৷<ref>{{cite web | url = http://www.indiantelevisionacademy.com/site/event_details.php?id=56 | author = Indian Television Academy | title = Event Details | access-date = 29 April 2012 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120826062548/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/event_details.php?id=56 | archive-date = 26 August 2012 | archivedate = 26 August 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120826062548/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/event_details.php?id=56 | deadurl = yes }}</ref> <ref>{{cite web |title=Shibani Dandekar: I am happy to have stepped into Marathi space! |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/shibani-dandekar-i-am-happy-to-have-stepped-into-marathi-space/ |website=Bollywoodlife |date=4 March 2014 |access-date=4 March 2015}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৫ চনত তেখেতে ''ৰয়'' নামৰ হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰখনত 'জয়া' নামৰ চৰিত্ৰ এটি ৰূপায়ন কৰে৷ </ref> ২০১৭ চনত শিবানীয়ে ''ফিয়েৰ ফেক্টৰ : খটৰো কে খিলাড়ী''ত অংশ লৈছিল যদিও প্ৰথম সপ্তাহতে বিদায় মাগে৷ প্ৰতিযোগিতাত দাণ্ডেকাৰৰ স্থান হয় দ্বাদশ৷ ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:মডেল]] [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] 71cir4fx1b5j5ls0njjl62yuteqayop 0 80743 645452 429563 2026-10-16T10:41:15Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645452 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সঞ্জয় মিশ্ৰ<br />Sanjay Mishra | image = Sanjay_Mishra_at_60th_Filmfare_Award_(cropped).jpg | caption = Sanjay Mishra in 2012 | years_active = 1991–present | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1963|10|6}} | birth_place = [[Darbhanga]], [[Bihar]], [[India]]<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/a-happy-homecoming-for-sanjay-mishra/articleshow/47105641.cms|title=A happy homecoming for Sanjay Mishra - Times of India|website=The Times of India}}</ref> | nationality = [[India]]n | occupation = {{hlist|[[Actor]]|[[Film director|director]]}} | spouse = {{ubl|Roshni Achreja (separated)|Kiran Mishra}} | children = 2 }} '''সঞ্জয় মিশ্ৰ''' ({{lang-en|Sanjay Mishra}}) (জন্ম ৬ অক্টোবৰ ১৯৬৩) এজন ভাৰতীয় অভিনেতা যি প্ৰধানকৈ [[হিন্দী]] চিনেমা আৰু টেলিভিছনত অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত।<ref name="thehindu.com">{{cite web |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/man-of-real-character/article5809655.ece |title=Man of real character |first=Anuj |last=Kumar |date=20 March 2014 |via=www.thehindu.com}}</ref>তেওঁ [[নেচনেল স্কুল অৱ ড্ৰামা]]ৰ এজন প্ৰাক্তন ছাত্ৰ। তেওঁ ১৯৯৫ চনৰ ''অ' ডাৰ্লিং! য়ে হায় ইণ্ডিয়া! ''ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। পিছৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে''ৰাজকুমাৰ'' (১৯৯৬) আৰু ''সত্য'' (১৯৯৮)। তেওঁ এপল সিংৰ চৰিত্ৰতো অভিনয় কৰিছিল, যিটো ESPN Star Sportsয়ে ১৯৯৯ ক্ৰিকেট বিশ্বকাপৰ সময়ত "আইকন" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://expressindia.indianexpress.com/news/fe/daily/19990514/fle14067.html |title=ESPN adopts Apple Singh as the face of the channel |access-date=2013-09-18}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.tribuneindia.com/2003/20031123/spectrum/tv.htm |title=Politics of comedy |access-date=2013-09-18}}</ref> ২০১৫ চনত তেওঁ ''আখো দেখা''ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ সমালোচক বঁটা'' লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Sanjay Mishra on why he takes up every role that comes his way |publisher=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/sanjay-mishra-on-why-he-takes-up-every-role-that-comes-his-way/ |date=20 March 2014 |access-date=2014-04-18}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু পটভূমি== মিশ্ৰৰ জন্ম হৈছিল বিহাৰৰ নাৰায়ণপুৰৰ সাক্ৰিৰ দৰভঙাত বাস কৰা এটা মধ্যবিত্ত পৰিয়ালত। মিশ্ৰৰ পিতৃ শম্ভুনাথ মিশ্ৰ প্ৰেছ ইনফৰ্মেচন ব্যুৰোৰ কৰ্মচাৰী আছিল আৰু তেওঁৰ দুয়োজন ককা-আইতা ভাৰতীয় চৰকাৰী চাকৰিয়াল আছিল। যেতিয়া তেওঁৰ পিতৃ বদলি হয় তেতিয়া তেওঁ বাৰাণসীলৈ গুচি যায়, য’ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় BHUত অধ্যয়ন কৰে। মিশ্ৰই নেচনেল স্কুল অৱ ড্ৰামাত যোগদান কৰি ১৯৮৯ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। <ref>{{Cite web|title=Many people don't know me by my name but by the characters that I have played: Sanjay Mishra|url=https://en.gaonconnection.com/the-slow-interview-of-kaamyaab-actor-sanjay-mishra-with-neelesh-misra/|website=Gaon Connection|access-date=2022-05-17|archivedate=2022-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221210064624/https://en.gaonconnection.com/the-slow-interview-of-kaamyaab-actor-sanjay-mishra-with-neelesh-misra/|deadurl=yes}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ===প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ=== [[অমিতাভ বচ্চন]]ৰ সৈতে মিৰিন্দা বিজ্ঞাপনত থিয় দিয়াৰ সুযোগ পোৱাৰ আগতে মিশ্ৰই বহুতো বিজ্ঞাপন আৰু চিনেমাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ১৯৯১ চনত টেলিভিছন ধাৰাবাহিক চাণক্যৰ শ্বুটিঙৰ প্ৰথম দিনাই তেওঁ ২৮টা টেক লোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছে। <ref>{{Cite web |url=https://www.deccanherald.com/content/649483/simplicity-its-best.html |title=Simplicity at its best |date=22 December 2017 |website=Deccan Herald |language=en |access-date=7 April 2020}}</ref>পৰিচালকে তেওঁক এজন সহকাৰী পৰিচালকৰ ওচৰত এৰি থৈ গৈছিল যাতে তেওঁ শ্বুটিঙৰ বাবে আখৰা কৰিব পাৰে। তেওঁৰ প্ৰথম মুক্তিপ্ৰাপ্ত চিনেমা আছিল ''অ’ ডাৰ্লিং! য়ে হায় ইণ্ডিয়া! '' (১৯৯৫) চনত, য’ত তেওঁ হাৰমনিয়াম বাদকৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="thehindu.com"/> ===টেলিভিছন অভিনেতা আৰু কমেডিয়ান=== মিশ্ৰই পিছলৈ ''সত্য'' আৰু ''দিল ছে..'' ত অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক বিখ্যাত টেলিভিছন চিটকম ''অফিচ অফিচ''ত এজন দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত পান-প্ৰেমী কৰ্মচাৰী শুক্লাৰ ভূমিকা নিশ্চিত কৰাত সহায় কৰিছিল। পৰৱৰ্তী কেইবছৰমানত তেওঁ একচেটিয়াভাৱে ছবিলৈ যোৱাৰ আগতে মূলতঃ টিভি ছিৰিয়েলত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৫ চনত ''বুণ্টি ঔৰ বাবলি'' আৰু ''আপনা সপনা মানি মানি''ত অভিনয় কৰে।<ref name="thehindu.com"/> মিশ্ৰ তেওঁৰ কমেডী চৰিত্ৰৰ বাবে পৰিচিত যদিও তেওঁ জমীন, চৰাচ, প্লেন, আৰু সত্যৰ দৰে ছবিত অধিক গুৰুতৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। ===চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা=== ২০০৬ চনত মিশ্ৰই হিট ছবি ''গোলমাল: ফান আনলিমিটেড'' আৰু ''ধমাল''ত অভিনয় কৰি খ্যাতি লাভ কৰে। তাৰ পিছৰ কেইবছৰমানৰ ভিতৰত তেওঁ বহুতো বিগ বেনাৰৰ ছবিত সৰু সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ ''অল দ্য বেষ্ট: ফান বিগিন্স'' আৰু ''ফছ গেই ৰে ওবামা''ত অভিনয় কৰাৰ বাবে দেশজোৰা জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। মন্দাৱস্থাৰ ওপৰত আধাৰিত এখন গুৰুতৰ কমেডী আছিল ''Phas Gaye Re Obama''। ২০১৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মুক্তি পোৱা ''ছালাম ৱালেকুম'' নামৰ এখন চিনেমা পৰিচালনা কৰিছিল, লগতে ''ধমা চৌখী''ও পৰিচালনা কৰিছিল। হিন্দী চলচ্চিত্ৰ জগতত কাম কৰাৰ উপৰি তেওঁ ভোজপুৰী ছবিতো অভিনয় কৰিছে। তেওঁৰ একমাত্ৰ ভোজপুৰী ছবি হৈছে ''ৰং লি চুনাৰীয়া তেৰে নাম''। ২০১৪ চনত তেওঁ [[ৰজত কাপুৰ]]ৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ''Ankhon Dekhi'' নামৰ ছবিখনত নায়কৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনৰ নায়ক বাউজীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি মিশ্ৰই ''শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ ক্ৰিটিক্স'' বঁটা লাভ কৰে। <ref name=exp14>{{cite web |title=Playing lead is a big responsibility: Sanjay Mishra |publisher=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/playing-lead-is-a-big-responsibility-sanjay-mishra/ |date=21 March 2014 |access-date=2014-04-18}}</ref> ''অল দ্য বেষ্ট''ত তেওঁৰ সংলাপ আৰু "ধোণ্ডু, জাষ্ট চিল"ৰ কমিক টাইমিঙে তেওঁক ব্যাপক স্বীকৃতি লাভ কৰে। তেওঁৰ ছবি ''ভূথনাথ ৰিটাৰ্ণছ'', ''কিক'' আৰু ''ডম লগা কে হাইছা'' আটাইকেইখনেই ইতিবাচক সমালোচনা কঢ়িয়াই আনিছিল। তেওঁ হিন্দী, তেলেগু, ভোজপুৰী আৰু পাঞ্জাবী ভাষাত কাম কৰিছে। তেওঁ ''প্ৰেম ৰতন ধন পায়ো'', ''দিলৱালে'' আৰু ২০১৫ চনত মুক্তি পোৱা বহুতো সৰু সৰু বাজেটৰ ছবিত অভিনয় কৰিছিল। [citation needed] ২০১৫ চনৰ আইচিচি ক্ৰিকেট বিশ্বকাপৰ সময়ত তেওঁ ''মৌকা মাউকা'' নামৰ এটা বিজ্ঞাপন অভিনয় কৰিছিল। <ref>{{Cite web |url=https://www.cricketcountry.com/news/latest-mauka-mauka-advertisement-by-star-sports-ahead-of-icc-cricket-world-cup-2015-quarter-final-between-india-and-bangladesh-266258 |title=Latest 'Mauka Mauka' advertisement by Star Sports ahead of ICC Cricket World Cup 2015 quarter-final between India and Bangladesh |date=19 March 2015 |website=Cricket Country |language=en-US |access-date=7 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407120348/https://www.cricketcountry.com/news/latest-mauka-mauka-advertisement-by-star-sports-ahead-of-icc-cricket-world-cup-2015-quarter-final-between-india-and-bangladesh-266258 |archivedate=7 April 2020 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/mauka-mauka-how-some-of-icc-world-cup-2015s-most-liked-ads-were-created/articleshow/46675553.cms?from=mdr |title='Mauka Mauka': How some of ICC World Cup 2015's most-liked ads were created |date=25 March 2015 |work=The Economic Times |access-date=7 April 2020 }}</ref> ২০১৭ চনত তেওঁ ''মংগল হো'', ''গোলমাল এগেইন'', আৰু ''নিউটন''ত কাম কৰিছিল। ২০১৭ চনৰ হিন্দী ভাষাৰ চিনেমা ''আংগ্ৰেজী মেইন কেহতে হে''ত মিশ্ৰই মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} 0llkv98ssqrg3hnbpe4aeip9k5gfl4m 0 82637 645233 637261 2026-10-15T15:43:11Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645233 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = ধীৱৰা | cover = Dheevara Baahubali.jpg | alt = | caption = অভিনেত্ৰী তামান্নাহৰ সৈতে গীতটিৰ কভাৰ | type = | artist = ৰম্য বেহাৰা, দীপু | album = [[:en:Baahubali: The Beginning (soundtrack)|বাহুবলী: দ্য বিগিনিং]] | released = ৩১ মে’ ২০১৫ | recorded = | studio = | venue = | genre = [[:en:Filmi|Filmi]], [[:en:folk-rock|folk-rock]], [[:en:pop-folk|pop-folk]] | length = ৫:৫৩ | label = [[:en:Lahari Music|লাহৰী মিউজিক]] | writer = [[:en:Ramajogayya Sastry|ৰামযোগায়া শাস্ত্ৰী]] | producer = | misc = {{External music video|{{YouTube|F67EVY_sg4E|"ধীৱৰা"}}|type=song}} }} '''ধীৱৰা''' ({{lang-en|Dhivara}}; {{literal translation|One with Perseverance}}) হৈছে [[এছ এছ ৰাজামৌলী]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ২০১৫ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত তেলেগু চলচ্চিত্ৰ “বাহুবলী: দ্য বিগিনিং”-ৰ এটি গীত। গীতটিত [[:en:Ramya Behara|ৰম্য বেহাৰা]] আৰু দীপুয়ে কণ্ঠদান কৰিছে৷ [[:en:Ramajogayya Sastry|ৰামযোগায়া শাস্ত্ৰীয়ে]] লিখা এই গীতটিৰ সুৰ আৰোপ কৰিছে [[:en:M. M. Keeravani|এম এম কীৰাবাণীয়ে]]৷<ref>{{cite web|url=http://www.lyricsol.com/dheevara-lyrics-english-baahubali/|work=Lyricsol|access-date=24 June 2017|title=Dheevara Lyrics (English) Baahubali|date=30 August 2015|archivedate=18 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170618023715/http://www.lyricsol.com/dheevara-lyrics-english-baahubali/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.filmelon.com/movies/baahubali-the-beginning/news/baahubali-the-beginning-updates-dheevara-song-baahubali-the-beginning|title=Dheevara Song - Baahubali - The Beginning|access-date=24 June 2017|work=filmelon}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> গীতটিৰ অধিকাংশ কথা [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃতত]] লিখা৷<ref>{{cite web|url=https://www.saddahaq.com/what-do-the-sanskrit-lyrics-in-dhivara-song-in-baahubali-mean|access-date=24 June 2017|work=Saddahaq|title=What do the Sanskrit lyrics in Dhivara song in Baahubali mean?|archivedate=30 January 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190130053630/https://www.saddahaq.com/what-do-the-sanskrit-lyrics-in-dhivara-song-in-baahubali-mean|deadurl=yes}}</ref> গীতটিৰ ভিডিঅ’ত [[প্ৰভাস|প্ৰভাসে]] চিভুদু ওৰফে মহেন্দ্ৰ বাহুবলীৰ চৰিত্ৰত আৰু তামান্নাই অৱন্তিকাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। গীতটিত আৱন্তিকাৰ দৃশ্যৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ পূৰ্বতে অসম্ভৱ বুলি ভবা চিভুদুয়ে জলপ্ৰপাত বগাই যোৱা কামটো সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/baahubali-song-dheevara-prabhas-and-tamannaahs-romance-by-the-waterfall-is-a-visual-treat/|work=Bollywood Life|access-date=24 June 2017|title=Baahubali song Dheevara: Prabhas and Tamannaah's romance by the waterfall is a visual treat!|date=4 August 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170627231512/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/baahubali-song-dheevara-prabhas-and-tamannaahs-romance-by-the-waterfall-is-a-visual-treat/|archivedate=27 June 2017|deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://arkamediaworks.com/blog/guest-writer-gunnam-gangaraju/|access-date=25 June 2017|work=[[Arka Media Works]]|title=Guest Writer Gunnam Gangaraju|archivedate=26 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170926230231/http://arkamediaworks.com/blog/guest-writer-gunnam-gangaraju/|deadurl=yes}}</ref> অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ কুৰণুলত অৱস্থিত অৰভাকাল ৰক গাৰ্ডেন, কেৰেলাৰ থ্ৰিছুৰৰ আথিৰাপিল্লী জলপ্ৰপাত আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ মহাবলেশ্বৰৰ পশ্চিম ঘাটত এই গীতটিৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। == মুক্তি == গীতটি ২০১৫ চনৰ ৩১ মে’ত এলবামখনত থকা অন্যান্য গীতবোৰৰ লগতে মুক্তি পায়৷<ref>{{citation|url=https://www.youtube.com/watch?v=OXA6xZtyhvk|title=Dheerava Audio Song|date=31 May 2015}}</ref> গীতটিৰ ভিডিঅ’ ২০১৫ চনৰ ২৫ ছেপ্টেম্বৰত টি-চিৰিজ তেলেগুৰ ইউটিউব চেনেলৰ জৰিয়তে মুক্তি পায়৷<ref name=youtube>{{citation|url=https://www.youtube.com/watch?v=F67EVY_sg4E|title=Dheevara Video Song|date=25 September 2015}}</ref> এই গীতটিয়ে ইউটিউবত ৫৮ মিলিয়নৰো অধিক দৰ্শন লাভ কৰিছে৷<ref name=youtube/> গীতটি [[তামিল ভাষা|তামিল ভাষাত]] ''ধীৰানে'' (Deerane),<ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/in/album/baahubali-beginning-tamil/id1011776339|title=Baahubali – The Beginning (Tamil) [Original Motion Picture Soundtrack]|last=M. M. Keeravani|work=iTunes|date=24 June 2015|access-date=12 December 2016|archivedate=6 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306155500/https://itunes.apple.com/in/album/baahubali-beginning-tamil/id1011776339|deadurl=yes}}</ref> [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাত]] ''খয়া হে'' (Khoya Hain)<ref>{{cite web|url=http://www.hungama.com/song/manohari/15001601/|access-date=24 June 2017|work=[[Hungama Digital Media Entertainment|Hungama]]|title=Manohari Hindi song|archivedate=11 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170711153152/http://www.hungama.com/song/manohari/15001601/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/in/album/baahubali-beginning-hindi/id1014309546|title=Baahubali – The Beginning (Hindi) [Original Motion Picture Soundtrack]|last=M. M. Keeravani|work=iTunes|access-date=12 December 2016|archivedate=3 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703170741/https://itunes.apple.com/in/album/baahubali-beginning-hindi/id1014309546|deadurl=yes}}</ref> আৰু [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম ভাষাত]] ''নজান চেনদেনা'' (Njan Chendena)<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=4Zb8nqhxnEg|title=Baahubali (Malayalam) - All songs audio JukeBox|last=Manorama Music Songs|date=4 July 2015|publisher=|via=YouTube}}</ref> শিৰোনামেৰে মুক্তি পায়। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:সংগীত]] 34w89mgz9p7ah101xcm92i37qc7sqmj 0 86085 645181 346287 2026-10-15T13:27:07Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645181 wikitext text/x-wiki {{Infobox person| |name= তাৰা সুন্দৰী |native_name = |image= |caption= |birth_name= |birth_date= ১৮৭৮<ref name="riw">{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=oihkAAAAMAAJ&q=Tara+Sundari| title=Re-searching Indian women| last=Ramaswamy| first=Vijaya| date=1 January 2003| publisher=Manohar| isbn=9788173044960| pages=347| language=en}}</ref> |birth_place= [[কলকাতা]], বেংগল প্ৰেছিডেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] |death_date= ১৯ এপ্ৰিল ১৯৪৮<ref name="puroshree">{{cite book | title=Kolkata Puroshree |date=20 April 2010 |publisher=Kolkata Municipal Corporation |location=Kolkata |page=6 |url=https://www.kmcgov.in/KMCPortal/downloads/Puroshree_April_2010.pdf}}</ref> |death_place= [[পশ্চিম বংগ]], [[ভাৰত]] |known_for= |occupation =মঞ্চ অভিনেত্ৰী, কণ্ঠশিল্পী, নৰ্তকী }} '''তাৰা সুন্দৰী''' ({{lang-en|Tara Sundari}}; ১৮৭৮-১৯ এপ্ৰিল ১৯৪৮) এগৰাকী [[বঙালী থিয়েটাৰ]]ৰ অভিনেত্ৰী, কণ্ঠশিল্পী আৰু নৃত্যশিল্পী।<ref name=" puroshree " /> তেওঁ ''দুৰ্গেশনন্দিনী'', ''হৰিশ্চন্দ্ৰ'', ''ৰিজিয়া'' আদি নাটকত উল্লেখযোগ্য অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত।<ref name="#3">{{Cite news |last=Lahari |first=Sukriti |date=25 July 2015 |script-title=bn:বিনোদিনীৰ পৰে |language=bn |publisher=ABP |agency=Anandabazar Patrika |url=https://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/other-theatre-girls-like-noti-binodini-1.180859 |access-date=18 March 2019}}</ref> তাৰাসুন্দৰী আৰু অপৰেশ চন্দ্ৰ বঙালী নাট্য মঞ্চৰ এক অন্যতম সফল যুটি আছিল।<ref name="#3"/> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== তাৰা সুন্দৰীৰ জন্ম ১৮৭৯ চনত [[কলকাতা]]ৰ এটা দৰিদ্ৰ পৰিয়ালত হৈছিল।<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=oLWGAwAAQBAJ&q=Tara+Sundari&pg=PA326| title=Prostitution and Beyond: An Analysis of Sex Workers in India| last1=Sahni| first1=Rohini| last2=Shankar| first2=V. Kalyan| last3=Apte| first3=Hemant| date=9 July 2008| publisher=SAGE Publications India|isbn=9788132100362| pages=326| language=en}}</ref> তেওঁৰ নৃত্যকলি নামৰ বায়েক এগৰাকী আছিল।<ref name="#6">{{Cite book |last=Vidyabhushan |first=Upendranath |title=Binodini O Tarasundari |date=13 February 1920 |publisher=Shishir Publishing House |location=Kolkata}}</ref> প্ৰখ্যাত মঞ্চ অভিনেত্ৰী [[বিনোদিনী দাসী]] তেওঁলোকৰ প্ৰতিবেশী আছিল। ==কৰ্মজীৱন== ১৮৮৪ চনত [[বিনোদিনী দাসী|বিনোদিনী]]ৰ সহায়ত তেওঁ কলকাতাৰ ষ্টাৰ থিয়েটাৰত যোগদান কৰে।<ref name="tarasundori">{{cite news |last1= Murshid |first1= Golam |date= 2005 |script-title=bn:সুকুমাৰী থেকে সুচিত্ৰা |agency= অন্যদিন ঈদ সংখ্যা |pages= 106 |publisher= Mazharul Islam |language=bn}}</ref> তেওঁ প্ৰথম অভিনয় কৰিছিল [[গিৰীশ চন্দ্ৰ ঘোষ]]ৰ ''চৈতন্য লীলা''ত। ইয়াত তেওঁ এজন ল'ৰাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। অভিনয় কৰিবলৈ শিকিছিল অমৃতলাল মিত্ৰৰ পৰা। কাশীনাথ চট্টোপধ্যায় তেওঁৰ নৃত্যৰ শিক্ষক আছিল।<ref name="#3" /> মহিলাৰ চৰিত্ৰত তেওঁৰ প্ৰথম অভিনয় ১৮৮৯ চনত গিৰীশ চন্দ্ৰ ঘোষৰ ''হৰনিধি'' নাটকত। এই নাটকখনৰ বাবে তেওঁ ৰামতৰন সান্যালৰ পৰা গান গাবলৈ শিকিছিল।<ref name="#6" /> তেতিয়াৰে পৰা মঞ্চৰ নাম ''তাৰাসুন্দৰী'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। তিনিটা দৰ্শনী অভিনয় কৰাৰ পিছত তেওঁ ষ্টাৰ থিয়েটাৰ বাদ দিয়ে। সেই সময়ত গিৰীশ ঘোষৰ তত্ত্বাৱধানত মিনাৰ্ভা থিয়েটাৰত ''কৰ্মেতি বাই'' প্ৰযোজনা চলি আছিল। এনে সময়তে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলগীয়া টিংকৰি নামেৰে পৰিচিত এগৰাকী অভিনেত্ৰীয়ে থিয়েটাৰ এৰি থৈ যায়। গিৰিশ ঘোষৰ অনুৰোধত তাৰাসুন্দৰীয়ে দুটা দৰ্শনীত সাময়িকভাৱে ''কৰ্মেতি বাই''ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। খুব কম সময়ৰ ভিতৰতে উল্লেখযোগ্য অভিনয় আগবঢ়োৱাৰ বাবে তেওঁ প্ৰশংসিত হয়। ১৮৯৪ চনত ''চন্দ্ৰশেখৰ'' নাটকত শৈবালিনীৰ অভিনয়ে তেওঁক অতি জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref name="#3" /> ''সৰলা'' নাটত তেওঁ গোপালৰ চৰিত্ৰত দেখা যায়। এই সময়ছোৱাত চিটি থিয়েটাৰতো কেইটামান দৰ্শনীত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ অভিনয়ৰ পৰা বিৰতি লয়। ==পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱন== থিয়েটাৰৰ পৰা দীৰ্ঘদিনীয়া বিৰতিৰ অন্তত সেই সময়ৰ সুপৰিচিত অভিনেতা আৰু নাট্যকাৰ অমৰেন্দ্ৰনাথ দত্তৰ তত্ত্বাৱধানত ইণ্ডিয়ান ড্ৰামেটিক ক্লাব মুকলি হোৱাৰ লগে লগে তাৰা সুন্দৰীয়ে অভিনয়লৈ ঘূৰি আহে। তেওঁ কেইবাখনো নাটকত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত তেওঁৰ অভিনয়ক প্ৰশংসিত হয়।<ref name="ts">{{cite web| last1=Mallik| first1=Wahida| title=Tara Sundari| url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tara_Sundari| website=Banglapedia| access-date=15 November 2017| language=en| archiveurl=https://web.archive.org/web/20171115201854/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tara_Sundari| archivedate=15 November 2017| deadurl=yes}}</ref><ref name="riw" /> ১৮৯৭ চনত যেতিয়া অমৰেন্দ্ৰনাথে ক্লাছিক থিয়েটাৰ গঠন কৰিছিল, তেতিয়া তাৰা সুন্দৰীয়ে তেওঁৰ লগত যোগ দিছিল। ইয়াত তেওঁ ''হৰিৰাজ'' নাটকত শ্ৰীলেখাৰ চৰিত্ৰত নিজৰ জীৱনৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শন আগবঢ়ায়। ক্লাছিক থিয়েটাৰ এৰি পিছত পুনৰ ষ্টাৰ থিয়েটাৰত যোগদান কৰে। এই সময়ছোৱাত তেওঁৰ স্মৰণীয় অভিনয়ৰ ভিতৰত ''হৰিশ্চন্দ্ৰ''ৰ শৈব্যা, ''মায়াবসন''ত বসন্তসেনা আৰু অন্নপূৰ্ণা। তেওঁ নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠা হোৱা অৰোৰা, মিনাৰ্ভা, আৰু কহিনুৰ থিয়েটাৰ আদি অন্যান্য নাট্যগোষ্ঠীৰ সৈতেও কাম কৰে।<ref name="#6" /> ১৯২২ চনত পুত্ৰৰ মৃত্যুৰ পিছত <ref name="#6" /> পুনৰ অভিনয় এৰি দিয়ে আৰু [[ভুৱনেশ্বৰ]]লৈ গুচি যায়। তাতেই তেওঁ এটা মঠ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ধৰ্মীয় কামত সময় উছৰ্গা কৰে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মঞ্চ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] jfbgwwqyhg21xrxpwifj6q1pvixhbxh 0 86347 645302 381627 2026-10-15T17:35:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645302 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = নেলী সেনগুপ্ত | birth_date ={{Birth date|1884|01|12}} | birth_place =কেম্ব্ৰিজ, [[ইংলেণ্ড]] | image = Nellie and Jatindra Mohan Sengupta 1985 stamp of India.jpg | image_size =200px | caption = ১৯৮৫ চনৰ ডাকটিকটত নেলী আৰু যতীন্দ্ৰমোহন সেনগুপ্ত | death_date ={{Death date and age|1973|10|23|1884|01|12}} | death_place = [[কলকাতা]], [[পশ্চিম বংগ]], ভাৰত | nationality = | occupation = ৰাজনৈতিক কৰ্মী | awards = [[পদ্ম বিভূষণ]] (১৯৭৩) | spouse = যতীন্দ্ৰমোহন সেনগুপ্ত }} '''নেলী সেনগুপ্ত''' ({{lang-en| Nellie Sengupta }}; জন্ম: এডিথ এলেন গ্ৰে; ১২ জানুৱাৰী ১৮৮৮- ২৩ অক্টোবৰ ১৯৭৩) ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিয়া এগৰাকী ইংৰাজ মহিলা। প্ৰথম মহিলা এল্ডাৰমেন হিচাপে ১৯৩৩ চনত কলিকতাত অনুষ্ঠিত হোৱা ৪৮ সংখ্যক বাৰ্ষিক অধিৱেশনত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ সভানেত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="#1">{{cite book | title=স্বাধীনতা সংগ্ৰামে বাংলা নাৰী, অগ্নিযুগ গ্ৰন্থমালা ৯ | publisher=ৰেডিকেল ইম্প্ৰেছন, কলকাতা | author=কমলা দাসগুপ্ত | year=জৈনুৱাৰী ২০১৫}}</ref> ভাৰত চৰকাৰে সামাজিক কৰ্ম শিতানত তেওঁৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্ম বিভূষণ]] বঁটাৰে সন্মানিত কৰে। ==পৰিয়াল== এডিথ আছিল ফ্ৰেডেৰিক আৰু এডিথ হেনৰিটা গ্ৰেৰ কন্যা।<ref name="nayar02">Sushila Nayar and [[Kamla Mankekar]] (2002). [https://books.google.com/books?id=2P8pAAAAYAAJ ''Women pioneers in India's renaissance, as I remember her: contributions from eminent women of present-day India'']. India: National Book Trust. p. 167. {{ISBN|9788123737669}}</ref> কেম্ব্ৰিজত জন্মগ্ৰহণ আৰু ডাঙৰ-দীঘল হোৱা এডিথৰ পিতৃয়ে ক্লাবত কাম কৰিছিল। গাভৰু অৱস্থাত তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰত থকা ডাউনিং কলেজৰ ছাত্ৰ বঙালী যুৱক যতীন্দ্ৰ মোহন সেনগুপ্তাৰ প্ৰেমত পৰিছিল। পিতৃ-মাতৃৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও যতীন্দ্ৰ মোহনক বিয়া কৰাই তেওঁৰ সৈতে কলিকতালৈ গুছি আহে। পিছলৈ তেওঁ নেলী নামেৰে জনাজাত হয়। দম্পত্তিহালৰ শিশিৰ আৰু অনিল নামেৰে দুজন পুত্ৰসন্তান আছিল।<ref name="#1" /> ==অসহযোগ আন্দোলন== ভাৰতলৈ উভতি অহাৰ পিছত নেলীৰ স্বামী যতীন্দ্ৰ মোহনে [[কলিকতা]]ত অধিবক্তা হিচাপে অতি সফল কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৯২১ চনত যতীন্দ্ৰ মোহনে [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ত যোগদান কৰে আৰু তিনিটা কাৰ্যকাল কলিকতাৰ মেয়ৰ আৰু বিধানসভাৰ মুৰব্বী হোৱাৰ উপৰিও বংগত মহাত্মা গান্ধীৰ সোঁহাত আছিল। ১৯২১ চনৰ অসহযোগ আন্দোলনত নেলীয়ে স্বামীৰ সৈতে যোগদান কৰে। অসম-বংগ ৰেলকৰ্মীসকলৰ ধৰ্মঘটৰ সময়ত তেওঁৰ কাৰাগাৰত বন্দী হোৱাৰ পিছত জিলা কৰ্তৃপক্ষই সভা-সমিতি কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ বিৰুদ্ধে বলপূৰ্বক প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে আৰু গণসভাত ভাষণ দিয়ে। ঘৰে ঘৰে খাদী বিক্ৰী কৰি তেওঁ আইন অমান্য কৰে। ১৯৩১ চনত দিল্লীত আইনবিৰোধী সভাত ভাষণ দিয়াৰ বাবে চাৰি মাহৰ কাৰাদণ্ড ভুগিবলগীয়া হয়। ৰাঁচীত বন্দী হৈ থকা যতীনৰ মৃত্যু হয় ১৯৩৩ চনত।<ref name="#1" /> ==কংগ্ৰেছৰ সভাপতি== [[লোণ সত্যগ্ৰহ]]ৰ অস্থিৰতাৰ সময়ত কংগ্ৰেছৰ বহু জ্যেষ্ঠ নেতাক কাৰাগাৰত বন্দী কৰা হৈছিল। ১৯৩৩ চনৰ কলিকতা অধিৱেশনৰ পূৰ্বে চৰকাৰে কংগ্ৰেছৰ নিৰ্বাচিত সভাপতি পণ্ডিত [[মদন মোহন মালৱীয়]]ক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। দল আৰু দেশলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে নেলীক দলৰ দ্বাৰা সভাপতি নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref name="INC_Nellie">{{cite web |title=Mrs. Nellie Sengupta, Past Presidents, Indian National Congress |url=https://www.inc.in/en/leadership/past-party-president/mrs-nellie-sengupta |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204144520/https://www.inc.in/en/leadership/past-party-president/mrs-nellie-sengupta |archive-date=2019-12-04 |website=Indian National Congress |access-date=4 December 2019 |archivedate=2019-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204144520/https://www.inc.in/en/leadership/past-party-president/mrs-nellie-sengupta |deadurl=yes }}</ref> ১৯৩৩ আৰু ১৯৩৬ চনত কলিকতা পৌৰ নিগমৰ এল্ডাৰমেন হিচাপেও নিৰ্বাচিত হয়।<ref name="INC_Nellie" /> ১৯৪০ আৰু ১৯৪৬ চনত বংগ বিধানসভালৈ কংগ্ৰেছৰ টিকটত নিৰ্বাচিত হয়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত বিদেশী সৈন্যৰ অসৎ আচৰণৰ প্ৰতিও তেওঁ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। ==স্বাধীনতাৰ পিছত== স্বাধীনতাৰ পিছত পূব পাকিস্তানত, স্বামীৰ গৃহ চহৰ চট্টগ্ৰামত থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৱে তেতিয়াৰ পূব পাকিস্তানত হিন্দু সংখ্যালঘু লোকৰ স্বাৰ্থ চোৱাচিতা কৰিবলৈ কোৱাৰ ভিত্তিত তেওঁ পূব পাকিস্তানত থকাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ১৯৫৪ চনত তেওঁ পূব পাকিস্তানৰ বিধানসভালৈ বিনা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰে নিৰ্বাচিত হয়।<ref name=Banglapedia>{{cite book |author=Ahmad Mamtaz |year=2012 |chapter=Sengupta, Neli |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sengupta,_Neli |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=2nd |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219145748/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Sengupta,_Neli |archivedate=2023-02-19 |access-date=2023-03-01}}</ref> তেওঁ সংখ্যালঘু ব’ৰ্ডৰ সদস্য আৰু এগৰাকী সক্ৰিয় সামাজিক কৰ্মী আছিল। ১৯৭১ চনত যেতিয়া বাংলাদেশৰ জন্ম হয় তেতিয়া তেওঁ চট্টগ্ৰামতে আছিল আৰু বাংলাদেশৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমান|শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানে]] তেওঁক ভালদৰে যত্ন লৈছিল। ১৯৭২ চনত তেওঁৰ নিতম্বৰ হাড় ভঙাত ইন্দিৰা গান্ধীৰ হস্তক্ষেপত তেওঁক কলিকতালৈ অনা হয় আৰু তাত তেওঁৰ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰা হয়। তেওঁৰ সকলো চিকিৎসা খৰচ ভাৰত চৰকাৰে বহন কৰিছিল। স্বামী দেশপ্ৰিয় যতীন্দ্ৰ মোহন সেনগুপ্তাৰ সৈতে ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামলৈ আগবঢ়োৱা অৱদান আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে কৰা কামৰ বাবে কলিকতাত প্ৰচণ্ড আদৰণি জনোৱাৰ লগতে চৰকাৰ আৰু জনসাধাৰণ উভয়ৰে দ্বাৰা সন্মানিত হয়। ১৯৭৩ চনত কলিকতাত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="#1" /> ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:পদ্ম বিভূষণ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] 0udfhk8avp8tic7iv6ocy9fmkud9px8 0 87035 645457 352129 2026-10-16T11:22:06Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645457 wikitext text/x-wiki {{Short description|Western Pahari language}}{{Infobox language | name = Sirmauri | nativename = सिरमौरी | states = [[India]] | region = [[Himachal Pradesh]] | ethnicity = Sirmauri people | speakers = 107,401 | date = 2011 census | ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2018-07-07}}</ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Northern Indo-Aryan languages|Northern]] | fam5 = [[Western Pahari]] | dia1 = Dharthi | dia2 = Giripari | iso3 = srx | glotto = sirm1239 | glottorefname = Sirmauri | script = Sirmauri Script<ref>{{cite book |last=Grierson |first=George Abraham |author-link=George Abraham Grierson|date= |title=Linguistic Survey Of India, Volume 9.4 |url= |location= |publisher= |pages=458-459 |isbn=}}</ref> | image = Sirmauri script example.png | imagecaption = Sirmauri written in Sirmauri script. }} {{Contains special characters|Indic}} '''সিৰমৌৰী''' এটি পশ্চিমীয়া [[পাহাড়ী ভাষা]] যি ঘাইকৈ [[ভাৰত]]ৰ [[হিমাচল প্ৰদেশ|হিমাচল প্ৰদেশৰ]] [[সিৰমৌৰ জিলা|সিৰমৌৰ জিলাত]] কোৱা হয়। এই [[ভাষা]]ৰ দুই প্ৰধান উপ-ভাষা হ'ল গিৰিৱাৰী (বা ধাৰথী) আৰু গিৰিপাৰী। == ব্যাকৰণ == === প্ৰত্যয় === {| class="wikitable" |+প্ৰাথমিক<ref>{{Cite web|url=http://www.languageinindia.com/jan2002/sirmauri.html|title=Language in India|website=www.languageinindia.com|access-date=2017-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171226082315/http://www.languageinindia.com/jan2002/sirmauri.html|archivedate=2017-12-26|deadurl=yes}}</ref> !case !masculine !feminine !neuter |- |genitive |/ra/ |/ree/ |/roo/ |- |locative |/da/ |/dee/ |/doo/ |- |ablative |/sa/ |/see/ |/soo/ |} == লিপি == সিৰমৌৰী ভাষাৰ নিজা লিপি [[সিৰমৌৰী লিপি]]<ref>{{cite book|last=Grierson|first=George Abraham|author-link=George Abraham Grierson|date=|title=Linguistic Survey Of India, Volume 9.4|url=|location=|publisher=|pages=383–84, 458-59|isbn=}}</ref> এই লিপিক [[ইউনিক’ড|ইউনিকোডত]] অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ ইতিমধ্যে বিবেচনাধীন।<ref>{{Cite web|title=Sirmauri Unicode|url=https://www.unicode.org/L2/L2018/18085-sirmauri.pdf}}</ref> স্থানীয়ভাৱে এই লিপিক ধনকাৰী বুলিও জনা হয়। তদুপৰি, [[জ্যোতিষ শাস্ত্ৰ|জ্যোতিষীসকলে]] [[পবূচী লিপি|পবূচী]] নামৰ এটি লিপিত এই ভাষা লিখিছিল। [[File:Sirmauri.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sirmauri.png|alt=|center|thumb|সিৰমৌৰী লিপিত লিখা লেখৰ উদাহৰণ]] == স্থিতি == সিৰমৌৰী ভাষাক প্ৰায় পাহাড়ী বা হিমাচলীও আখ্যা দিয়া হয়। এই ভাষাৰ কোনো আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি নাই আৰু ইয়াক [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] উপভাষা হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Indian Language Census|url=https://censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf}}</ref> [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থা|ইউনেস্ক'ই]] এই ভাষাক 'বিষমভাৱে লুপ্তপ্ৰায়' শাখাত ৰাখিছে, যাৰ অৰ্থ প্ৰায় এই ভাষা কোৱা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া লোকো বৰ্তমানে ককাক বা আইতাক, আৰু তেওঁলোকেও এই ভাষা কেতিয়াবা কেতিয়াবাহে বা অংশিকভাৱেহে কয়। ইয়াৰ এটা কাৰণ এই বুলিও ধৰা হৈছে যে ভাৰত চৰকাৰে [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাক]] অধিক প্ৰাধান্য প্ৰদান কৰে। ২০১০ চনত হিমাচল প্ৰদেশৰ বিধান সভাই ভাৰতৰ সংবিধানৰ অষ্ট অনুসূচীত 'পাহাড়ী (হিমাচলী) অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দাবী তুলিছিল।<ref>{{Cite news|title=Pahari Inclusion|work=Zee News|url=https://zeenews.india.com/news/himachal-pradesh/hp-for-inclusion-of-pahari-language-in-eighth-schedule_615857.html}}</ref> ই হিমাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন ভাষাক একেলগে প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ উদ্দেশ্য ৰখা হৈছিল। পিচে তাৰ পাছত এই দিশে কোনো প্ৰগতি দেখা হোৱা নাই, যদিও অনেক সৰু সৰু সংগঠনে এই ভাষা ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰচেষ্টা চলাই আহিছে।<ref>{{Cite news|title=Pahari Inclusion|work=The Statesman|url=https://www.thestatesman.com/cities/demand-for-pahari-as-language-in-8th-schedule-of-constitution-1479046804.html}}</ref> ৰাজনৈতিক কাৰণত বৰ্তমানে সিৰমৌৰী ভাষাক হিন্দী ভাষাৰ উপভাষা হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হয়, যদিও এই দুই ভাষা কোৱা লোকে ইজনে সিজনক সহজে বুজিব নোৱাৰে। == তথ্য সংগ্ৰহ == <references group="" responsive="1"></references> [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা]] 8u5xdxml4kr98g2gvrwuwessptmqx8d 0 87936 645188 522673 2026-10-15T13:46:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645188 wikitext text/x-wiki [[File:Telangana new districts 2016.jpg|thumb|200px|তেলংগানাৰ মানচিত্ৰ]] [[File:Bammera-village potana-2007dec3.JPG|thumb|200px|<small>জনগাঁও জিলাৰ বম্মেৰা গাঁৱত প্ৰতিষ্ঠা কৰা কবি [[:en:Bammera Pothana|বম্মেৰা পোতনা]]ৰ প্ৰতিমূৰ্তি</small>]] '''তেলংগানাৰ সংস্কৃতি ''' ({{lang-en|Culture of Telangana}}) প্ৰায় ৫,০০০ বছৰ পুৰণি। কাকতীয়, কুতুব শ্বাহী আৰু আছাফ জাহী বংশৰ (হায়দৰাবাদৰ নিজাম বুলিও কোৱা হয়) শাসন কালত এই অঞ্চলটো ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সংস্কৃতিৰ অগ্ৰণী কেন্দ্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। শাসকসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা আৰু ৰন্ধনশৈলী, কলা আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰতি আগ্ৰহে তেলংগানাক বহুধা-সাংস্কৃতিক অঞ্চললৈ ৰূপান্তৰিত কৰে, য’ত দুটা ভিন্ন সংস্কৃতি একেলগে সহাৱস্থান কৰিছে। হায়দৰাবাদী খাদ্য আৰু কাকতীয় স্থাপত্য দুয়োটা তেলংগানাৰ। তেলংগানাত উদযাপন কৰা প্ৰধান সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কাকতীয় উৎসৱ আৰু দাক্ষিণাত্য উৎসৱৰ লগতে বোনালু, বাথুকম্মা, [[নৱৰাত্ৰি|দশেৰা]], [[উগাদি]], সংক্ৰান্তি, মিলাদ-উন-নবী আৰু [[ৰমজান]] আদি ধৰ্মীয় উৎসৱসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite news|title=A brew of Telangana culture|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/A-brew-of-Telangana-culture/articleshow/42575205.cms|date=16 September 2014|access-date=27 July 2016}}</ref> তেলংগানা ৰাজ্য দূৰ অতীতৰ পৰাই বৈচিত্ৰ্যময় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ মিলনস্থলী হৈ আহিছে। ৰাজ্যখনক ''উত্তৰৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণৰ উত্তৰ'' বুলি জনা যায়।<ref>{{Cite web|url=https://www.telangana.gov.in/About/Language-Culture|archive-url=https://web.archive.org/web/20150214192358/http://www.telangana.gov.in/About/Language-Culture|url-status=dead|title=Telangana State Portal Language & Culture|archive-date=14 February 2015|website=www.telangana.gov.in}}</ref> ই গংগা-যমুনা তেহজীবৰ বাবেও পৰিচিত। ৰাজধানী [[হায়দৰাবাদ]] প্ৰাচ্য সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আৰুভাৰতৰ প্ৰথম ঐতিহ্যমণ্ডিত চহৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/150716/nation-current-affairs/article/ganga-jamuni-tehzeeb-helps-maintain-peace|title=Ganga-Jamuni tehzeeb helps maintain peace|date=2015-07-16|work=deccanchronicle.com|access-date=13 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.siasat.com/news/ganga-jamuni-tehzeeb-temple-serving-iftar-dates-to-5-mosques-in-hyderabad-779534/|title=Ganga-Jamuni tehzeeb: Temple serving Iftar Dates to 5 Mosques in Hyderabad|date=2015-06-26|work=The Siasat Daily|access-date=13 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/heritage-award-for-hyderabad-raises-many-eyebrows/articleshow/12105415.cms|title=Heritage award for Hyderabad raises many eyebrows|date=2 March 2012|work=Times of India|access-date=17 October 2021}}</ref> ==তেলংগানাৰ ভাষা== তেলংগানাৰ প্ৰায় ৭৬% জনসংখ্যাই [[তেলুগু]], ১২% লোকে উৰ্দু আৰু ১২% লোকে অন্য ভাষা কয়।<ref>{{cite web|url=http://pib.nic.in/archieve/others/2011/jan/d2011010502.pdf |title=Region-wise distribution of religious groups 2001 |at=Table 7.3 in page 393 of SKC report |access-date=3 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Urdu in Andhra Pradesh|url=http://www.languageinindia.com/april2003/urduinap.html|publisher=Language in India|access-date=22 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713110121/http://www.languageinindia.com/april2003/urduinap.html|archivedate=13 July 2015|deadurl=yes}}</ref> ১৯৪৮ চনৰ আগতে [[উৰ্দু]] ভাষা হায়দৰাবাদ ৰাজ্যৰ চৰকাৰী ভাষা আছিল আৰু শিক্ষানুষ্ঠানত তেলুগু-ভাষাই গুৰুত্ব নোপোৱা বাবে উৰ্দু তেলংগানাৰ শিক্ষিত অভিজাত শ্ৰেণীৰ ভাষা আছিল। ১৯৪৮ চনৰ পিছত হায়দৰাবাদ ৰাজ্যই নৱগঠিত ভাৰত গণৰাজ্যত যোগদান কৰাৰ পিছত তেলুগু চৰকাৰী ভাষা হৈ পৰে আৰু বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহত শিক্ষাৰ মাধ্যম হিচাপে তেলুগু প্ৰৱৰ্তন হোৱাৰ লগে লগে অমুছলমানসকলৰ মাজত উৰ্দু ভাষাৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement3.htm |title=Census of India – Distributions of 10,000 persons by language |publisher=www.censusindia.gov.in |access-date=14 September 2010}}&nbsp; – People not interested in dividing Andhra Pradesh.&nbsp; {{cit|date=June 2014}}</ref> ==সাহিত্য== প্ৰাৰম্ভিক যুগৰ তেলংগানাৰ কবিসকলৰ ভিতৰত বাম্মেৰা পোতনা, কাঞ্চেৰলা গোপন্না বা ভক্ত ৰামদাসু, মালিয়া ৰেচানা, গোনা বুদ্দা ৰেড্ডী, কুপ্পম্বিকা, পালকুৰ্তি সোমনাথ, মল্লিনাথ ছুৰি, আৰু হুলুক্কি ভাস্কৰা আদি উল্লেখযোগ্য। আধুনিক যুগত কবিসকলৰ ভিতৰত [[পদ্মবিভূষণ|পদ্ম বিভূষণ]] কালোজী নাৰায়ণ ৰাও, [[সাহিত্য অকাডেমী বঁটা]] প্ৰাপক দাসৰথী কৃষ্ণমাচাৰ্যুলু, আৰু [[জ্ঞানপীঠ বঁটা]] প্ৰাপক চি নাৰায়ণ ৰেড্ডীৰ লগতে আছে [[পি ভি নৰসিংহ ৰাও]], যি ভাৰতৰ নৱম প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল আৰু কেন্দ্ৰ সাহিত্য পুৰস্কাৰম স্বীকৃতিৰ বাবে নিৰ্বাচিত সমলা সদাশিৱ। হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত বিষয়ক তেওঁৰ গ্ৰন্থ ''স্বৰলায়লু''ৰ বাবে ২০১১ চনত তেওঁ এই বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite news|title=Sahitya Akademi award for Samala Sadasiva|date=22 December 2011|work=The Times of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Sahitya-Akademi-award-for-Samala-Sadasiva/articleshow/11200119.cms|access-date=2 June 2014}}</ref> উৰ্দু সাহিত্যই কুতুব শ্বাহী আৰু আছাফ জাহী শাসকসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। কুতুব শ্বাহী বংশৰ পঞ্চম শাসক মহম্মদ কুলী কুতুব শ্বাহক প্ৰাৰম্ভিক যুগৰ উৰ্দু কবিতাৰ অন্যতম পথ প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ==ধৰ্ম== তেলংগানাৰ জনসাধাৰণৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিন্দু আৰু ইছলাম,<ref>{{Cite web|url=http://pib.nic.in/archieve/others/2011/jan/d2011010502.pdf|title=Religion Distribution}}</ref> যদিও ষষ্ঠ শতিকালৈকে বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰধান ধৰ্ম আছিল। দ্বাদশ শতিকাত চালুক্য আৰু কাকতীয়া শাসনৰ সময়ত হিন্দু ধৰ্ম পুনৰুজ্জীৱিত হয়। বিজয়নগৰ শাসন হিন্দু ধৰ্মৰ গৌৰৱজ্জ্বল সময়। বিজয়নগৰৰ শাসকসকলে, বিশেষকৈ কৃষ্ণদেৱ ৰায়ে নতুন মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ উপৰিও পুৰণি মন্দিৰবোৰৰ সৌন্দৰ্যবৰ্ধন কৰিছিল। [[শিৱ]], [[বিষ্ণু]], [[হনুমান]] আৰু [[গণেশ|গণপতি]] জনপ্ৰিয় হিন্দু দেৱতা। শ শ বছৰ ধৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰৰ লোকক আকৰ্ষণ কৰা ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি মন্দিৰসমূহৰ ভিতৰত যাদগিৰিগুট্টাস্থিত ৱুগ্ৰা নৰসিংহ স্বামী মন্দিৰ আৰু ৱাৰংগলৰ [[সহস্ৰ স্তম্ভ মন্দিৰ]] অন্যতম। ==ৰন্ধনশৈলী== তেলংগানাত দুবিধ খাদ্যপ্ৰণালী দেখা যায়- তেলুগু খাদ্য আৰু হায়দৰাবাদী খাদ্য। তেলুগু খাদ্য অন্য দক্ষিণ ভাৰতীয় খাদ্যৰ সাদৃশ্যযুক্ত; যাৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে মচলাৰ অত্যধিক ব্যৱহাৰ। তেলংগানা ৰাজ্যখন দাক্ষিণাত্য মালভূমিত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ ভূ-প্ৰকৃতিৰ অধিকমাত্ৰাৰ বজৰা আৰু ৰুটিভিত্তিক খাদ্যৰ প্ৰাচুৰ্য দেখা যায়। [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ছত্তীসগঢ়|ছত্তীশগড়]] আৰু উত্তৰ-পশ্চিম [[কৰ্ণাটক]]ৰ সৈতে ইয়াৰ সান্নিধ্যৰ বাবে দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ খাদ্যৰ কিছু সাদৃশ্য আছে। তেলংগানাৰ কিছুমান অনন্য খাদ্য আছে, যেনে- জ’না ৰট, ছাজা ৰট, বা উপ্পুডি পিণ্ডি। ==তেলংগানাৰ স্থাপত্য== <gallery mode="packed" heights="100"> File:Warangal fort.jpg|thumb|ৱাৰংগল দূৰ্গৰ কাকতীয় তোৰণ। File:Warangal Fort9.ae.jpg|thumb|ৱাৰংগল দূৰ্গৰ মণ্ডপ, য’ত নন্দীৰ মূৰ্তি দেখা গৈছে। File:Ramappa Temple 02.jpg|thumb|কাকতীয় শাসনত নিৰ্মিত ৰামাপ্পা মন্দিৰ। File:Charminar-Pride of Hyderabad.jpg|thumb|কুটুবশ্বাহী শাসনত নিৰ্মিত চাৰমিনাৰ। File:Falaknuma Palace 01.jpg|thumb|তাজ ফলকনামা পেলেচ, হায়দৰাবাদ File:Carved pillar in Thoousand Pillar Temple.jpg|thumb|সহস্ৰ স্তম্ভ মন্দিৰ </gallery> ==তথ্যউৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:তেলংগানাৰ সংস্কৃতি]] 22i2tdok9oztiu0i55414atlqmc09vd 0 87991 645458 467168 2026-10-16T11:42:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645458 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Surjapuri | altname = Sura, Deshi Bhasa | nativename = सुरजापुरी, সুৰজাপুৰী | image = [[File:Surjapuri language.svg|200px]] | imagecaption = 'Surjapuri' in [[Bengali alphabet|Bengali]] & [[Devanagari]] scripts | states = [[India]], [[Nepal]], [[Bangladesh]] | region = [[Bihar]], [[West Bengal]] | speakers = 2,256,228 | date = 2011 census | ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2018-07-07}}</ref> | speakers2 = Census results conflate some speakers with Hindi.<ref>{{cite web |title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2001 |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx |website=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=30 May 2017}}</ref> | script = [[Devanagari]], [[Bengali alphabet|Bengali]] | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Eastern Indo-Aryan languages|Eastern]] | fam5 = [[Bengali-Assamese languages|Bengali–Assamese]] | iso3 = sjp }} [[Category:Ill-formatted infobox-language images]] [[Category:ISO language articles citing sources other than Ethnologue]] '''সুৰজাপুৰী''' এটি [[পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা|পূৰ্বী]] [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য]] [[ভাষা]] যি [[অসমীয়া-বঙালী ভাষাগোষ্ঠী|অসমীয়া-বাঙালী]] উপ-গোটৰ অন্তৰ্গত। এই ভাষা মুখ্যতঃ [[ভাৰত]]ৰ পূব দিশে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, [[দাৰ্জিলিং|উত্তৰ বংগ]], [[পশ্চিমবংগ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰ পূব ভাগৰ বংগাঞ্চল বা [[পূৰ্ণিয়া]]ত। তদুপৰি, [[নেপাল]]ৰ [[ঝাপা জিলা]] আৰু [[অসম]]ৰ [[গোৱালপাৰা জিলা]]তো এই ভাষা কোৱা হয়। এই ভাষা ভাষী লোকে কেতিয়াবা এই ভাষাক '''দেশী ভাষা''' বুলিও অভিহিত কৰে। অসমীয়া-বাঙালী উপগোটৰ ভিতৰতো এই ভাষা কামৰূপী ভাগত পৰে, অৰ্থাৎ [[বঙালী ভাষা|বাঙালী ভাষা]]তকৈ সুৰজাপুৰী [[অসমীয়া ভাষা]]ৰহে অধিক নিকটৱৰ্তী। == ভৌগোলিক বিতৰণ == <mapframe latitude="35.621582" longitude="88.879395" zoom="2" width="400" height="315" />সুৰজাপুৰী ভাষা কোৱা সৰু জনসংখ্যা তিনিখন দেশত বিভক্ত: ভাৰত (বিশেষকৈ পশ্চিম বংগ আৰু বিহাৰ), বাংলাদেশ আৰু নেপাল। সুৰজাপুৰী মুখ্যতঃ সুৰজাপুৰী বাঙালী নামেৰে বিহাৰত কোৱা হয় পূৰ্ণিয়া বিভাগত (কিষণগঞ্জ, কটিহাৰ, পূৰ্ণিয়া আৰু আৰাৰিয়া)।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nKqF_AgDd4gC&q=Mithila+India+state&pg=PA148|title=Small States Syndrome in India|access-date=16 February 2017|pages=146|isbn=9788170226918|last1=Kumāra|first1=Braja Bihārī|year=1998}}</ref> পশ্চিম বংগত এই ভাষা কোৱা হয় উত্তৰ দিনাজপুৰ, দক্ষিণ দিনাজপুৰ, উত্তৰ মালদা আৰু শিলিগুৰিত। বাংলাদেশত এই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয় ঠাকুৰগাঁৱত। নেপালৰ ঝাপা আৰু মৰোং জিলাতো এই ভাষা কোৱা হয়। == সম্পৰ্কিত ভাষাসমূহ == বৰ্তমানে এই ভাষাৰ বিকাশ সীমিত হোৱাৰ বাবে এই ভাষা ভাষী লোকে চুবুৰীয়া অধিক বিকশিত ভাষা গ্ৰহণ কৰিব ধৰিছে, যেনে বিহাৰত [[হিন্দী ভাষা]] আৰু পশ্চিম বংগত [[বঙালী ভাষা|বাংলা ভাষা]]। [[বাংলাদেশ]]ত বাংলা আৰু [[উৰ্দু ভাষা]]ই এই ভাষাৰ স্থান লৈছে। এই ভাষা কোনো আনুষ্ঠানিক বা শিক্ষাগত কৰ্মত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। এই ভাষাৰ কোনো আধুনিক [[ব্যাকৰণ]], [[অভিধান]] আদিও প্ৰস্তুত কৰা হোৱা নাই। ভাষাটোৰ সুৰ আৰু বাক্য গাঁথনি অঞ্চলভেদে সলনি হয়। সূৰজাপুৰী ভাষা অসমীয়া, বাংলা আৰু [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]ৰ দৰে বৃহৎ জনসংখ্যা থকা ভাষাৰ উপৰিও চুবুৰীয়া [[কামতাপুৰী ভাষা|কমতাপুৰী]] (কোচ ৰাজবংশী আৰু ৰংপুৰী) ভাষাৰ<ref>{{cite book|editor-last1=Hernández-Campoy|editor-first1=Juan Manuel|editor-last2=Conde-Silvestre|editor-first2=Juan Camilo|title=The Handbook of Historical Sociolinguistics|url=https://books.google.com/books?id=zc77I8CMgTYC&pg=PA508|date=15 February 2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118257265|access-date=5 March 2018}}</ref> সৈতে বহু দূৰ মিল থকা ভাষা। === উপনামসমূহ<ref>{{Harvard citation|Toulmin|2006}}</ref> === {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="2" |Singular ! colspan="2" |Plural |- ! nominative ! oblique ! nominative ! oblique |- ! colspan="2" |1st person |mũi |mo- |hāmrā |hāmsā-, hāmcā- |- ! colspan="2" |2nd person |tũi |to- |tumrā, tomrā |tumsā-, tomsā- |- ! rowspan="2" |3rd person ! proximal |yāhāy |yahā- |emrā, erā |ismā-, isā- |- ! distal |wahā̃y |wahā- |amrā, worā |usmā-, usā- |} সুৰজাপুৰী ভাষাত হেলনীয়া প্ৰত্যয় দেখা যায়: যেনে সা (হামসা-, তোমসা-) আৰু স্মা (যেনে ইস্মা-, উস্মা-)। এই বিশেষত্ব পুৰণি অসমীয়া ভাষাতো দেখা গৈছিল, যেনে সা (আমাসা-, তোমাসা-) আৰু সম্ব (এসম্ব-, তেসম্ব-)। এই প্ৰত্যয়সমূহৰ ব্যৱহাৰো পুৰণি অসমীয়া আৰু সুৰজাপুৰীত একেধৰণৰ। == টোকা == {{Reflist}} == প্ৰবন্ধসমূহ ==  {{refbegin}} * {{cite thesis|type=Ph.D.|first=Gitanjali|last=Bez|title=Grammatical Categories in Madhav Kandali's Ramayana|publisher=Gauhati University|year=2012|hdl=10603/116370}} {{refend}} == অধিক পঢ়া == * [http://www.azadindia.org/ আজাদ] ইণ্ডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ দ্বাৰা অনুবাদ কৰা আৰু প্ৰথাম বুকছৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ছুৰ্জাপুৰিত আলোকচিত্ৰিত শিশুৰ গল্পৰ বিনামূলীয়া সংৰক্ষণ * {{Cite journal|title=Word Formation in Surjapuri|url=http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414003255/http://www.languageinindia.com/march2011/surjapuriwordformationfinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite journal|url=http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|title=Case and Case-like Postposition in Surjapuri|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414002925/http://www.languageinindia.com/jan2011/surajpurifinal.pdf|archivedate=2018-04-14|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * {{Cite thesis|title=Reconstructing linguistic history in a dialect continuum: The Kamta, Rajbanshi, and Northern Deshi Bangla subgroup of Indo-Aryan|url=https://digitalcollections.anu.edu.au/handle/1885/45743}} * [http://lsi.gov.in/MTSI_app/DraftReport/Bihar/12.%20SURJAPURI.pdf বিহাৰ ৰাজ্যৰ চুৰজাপুৰি মাতৃভাষাৰ এখন স্কটচ ''গ্ৰামাৰ'' (২০২১)] [[শ্ৰেণী:Harv and Sfn no-target errors]] d7psoo166l4e6mg16ahjg4cu2cltxfo 0 88008 645454 640262 2026-10-16T11:01:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645454 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Sambalpuri | altname = Western Odia | nativename = {{lang-or|ସମ୍ବଲପୁରୀ|label=none|translit-std=ISO}} | states = India | region = [[Western Odisha]] | image = [[File:Sambalpuri.png|250px]] | imagecaption = 'Sambalpuri' in [[Odia script]] | speakers = {{sigfig|2.630|3}} million | date = 2011 census | ref = <ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/spv|title=Sambalpuri|website=Ethnologue}}</ref> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Eastern Indo-Aryan languages|Eastern]] | fam5 = [[Odia languages|Odia]] | script = [[Odia script|Odia]]<ref name="BASI">{{cite book|title=Bulletin of the Anthropological Survey of India|url=https://books.google.com/books?id=lnELAAAAIAAJ|year=1979|publisher=Director, Anthropological Survey of India, Indian Museum}}</ref><ref name="Pasayat1998">{{cite book|author=Chitrasen Pasayat|title=Tribe, Caste, and Folk Culture|url=https://books.google.com/books?id=E8TYAAAAMAAJ|year=1998|publisher=Rawat Publications|isbn=9788170334576}}</ref><ref name="Kapoor2002">{{cite book|author=Subodh Kapoor|title=The Indian Encyclopaedia: La Behmen-Maheya|url=https://books.google.com/books?id=4LqRXZPJTUoC&pg=PA4240|year=2002|publisher=Cosmo Publications|isbn=978-81-7755-271-3|pages=4240–}}</ref> | iso3 = spv | map = Sambalpuri speaking areas.png | mapcaption = Sambalpuri speaking areas(dialect continuum in green) in Odisha and Chhattisgarh }} {{Contains special characters|fix=Help:Multilingual support#Odia}} [[চিত্ৰ:WIKITONGUES-_Nicolas_speaking_Sadri,_Kharia,_and_Sambalpuri.webm|thumb|চীনে ৰেকৰ্ড কৰা তিনিটা ভাষাত কথা কোৱা সম্বলপুৰী ভাষাবিদ।]] '''সম্বলপুৰী''' এটি পূৰ্বী [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা]] যি [[ওড়িশা]]ৰ পশ্চিম ভাগত কথিত। এই ভাষাক '''পশ্চিমীয়া ওড়িয়া''' আৰু '''কোসলী''' নামেৰেও জনা যায়।<ref>{{e21|spv}}</ref> কোসালী এটি নতুনকৈ জনপ্ৰিয় হৈ উঠা নাম, যি বিবাদাস্পদ, কাৰণ ই ঐতিহাসিক [[দক্ষিণ কোসল]] অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ ইংগিত দিয়ে, যি অঞ্চলত বৰ্তমানৰ সম্বলপুৰ অঞ্চলো আছিল।{{sfn|Dash|1990|pp=4–5}} সম্বলপুৰী ভাষী লোকে সাধাৰণতে সম্বলপুৰীক এক পৃথক [[ভাষা]] হিচাপে চায়, যদিও বাহিৰৰ লোকে প্ৰায় ইয়াক [[উড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া ভাষা]]ৰ উপভাষা গণ্য কৰে।{{sfn|G.K. Sahu|2002|pp=1–2}} সম্বলপুৰী ভাষী লোকে আনুষ্ঠানিক কামৰ বাবে ওড়িয়া ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{harvtxt|Patel|n.d.}} cited in {{harvtxt|Mathai|Kelsall|2013|p=3}}</ref> ২০০৬ চনৰ এক সমীক্ষাৰ মতে, সম্বলপুৰী আৰু মানক ওড়িয়াৰ শব্দসম্ভাৰত ৭৫% সামঞ্জস্য আছে।{{sfn|Mathai|Kelsall|2013|pp=4–6|ps=. The precise figures are 75{{ndash}}76%. This was based on comparisons of 210-item wordlists.}} == ভৌগোলিক বিতৰণ == ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় জনগণনাত ২ নিযুত ৬৩০ হাজাৰ লোকে নিজৰ [[মাতৃভাষা]] সম্বলপুৰী বুলি নথিভুক্ত কৰিছিল, যাৰে প্ৰায় সকলো লোকেই আছিল উৰিষ্যাৰ বাসিন্দা।<ref>{{Cite web|title=C-16: Population by mother tongue, India – 2011|last=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10191|accessdate=14 October 2022}}</ref> এই ভাষা কোৱা লোক ঘাইকৈ আছিল [[বৰগঢ়]] (১১৩০০০০), [[সুবৰ্ণপুৰ]] (৩৬৪০০০), [[বালনগীৰ]] (৩৩৫০০০), [[সম্বলপুৰ]] (২৭৫০০০), [[ঝাৰছোগোড়া]] (২৪৫০০০), [[নুৱাপাড়া]] (১৪৫০০০), [[বৌধ]] (৯০৭০০) আৰু [[সুন্দৰগঢ়]] (৪২৭০০) জিলাৰ বাসিন্দা।<ref>{{Cite web|title=C-16: Population by mother tongue, Odisha – 2011|last=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10217|accessdate=16 December 2022}}</ref> == লিপি == পশ্চিম উৰিষ্যাৰ শিলালিপি আৰু সাহিত্য কৰ্ম ওড়িয়া লিপিতেই লিখা হৈছিল। ১২৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[পূৰ্বী গংগা ৰাজ্য|পূৰ্বী গংগা]]ৰ শাসক [[ভানু দেৱ ১]]ৰ স্তম্বেশ্বৰ শিলালিপি আৰু [[সোণেপুৰ ৰাজ্য|সোণেপুৰ]]ৰ ৰজা পৃথ্বী সিংহৰ গোবিন্দপুৰ ৰাজআজ্ঞাত দেখা পোৱাৰ দৰে।<ref>{{Citation|title=The Mirror Reflection of Sambalpur State through the Courtly Chronicle called Kosalananda Kavyam|publisher=Odisha History Congress|url=https://www.academia.edu/1773363|author=Ashok kumar Patnaik|date=December 2009|access-date=12 March 2021}}</ref> ১৭ শতিকাৰ [[সম্বলপুৰ ৰাজ্য]]ৰ চৌহান ৰজা বলিয়াৰ সিংহৰ কালত লিখা মহাকাব্য কোসলানন্দ কাব্যও সংস্কৃত ভাষাত [[ওড়িয়া লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হৈছিল।<ref>{{citation|title=The Mirror Reflection of Sambalpur State through the Courtly Chronicle called Kosalananda Kavyam|publisher=Odisha History Congress|url=https://www.academia.edu/1773363|author=Ashok kumar Patnaik|page=237|date=December 2009|access-date=12 March 2021}}</ref> অতীতত সম্ভৱতঃ দেৱনাগৰী লিপিও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>[http://Odisha.gov.in/e-magazine/Journal/jounalvol1/pdf/orhj-11.pdf Untitled-13] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130617021358/http://odisha.gov.in/e-magazine/Journal/jounalvol1/pdf/orhj-11.pdf|date=17 June 2013}}</ref> == ধ্বনিতত্ত্ব == সম্বলপুৰী ভাষাত ২৮টা ব্যঞ্জনধ্বনি, ২টা উপ-স্বৰধ্বনি আৰু ৫টা স্বৰধ্বনি পোৱা যায়।<ref name="Linguistic Survey of India">{{Cite book|last=Mahapatra|first1=B.P.|title=Linguistic Survey of India: Orissa|year=2002|publisher=Language Division, Office of the Registrar General|place=Kolkata, India|page=67,68|url=https://www.censusindia.gov.in/2011-Documents/LSI/lsi_Orissa/2_orissa_vol_page_no_63_to_78.pdf|access-date=5 August 2020}}</ref> == ভাষা আন্দোলন == সম্বলপুৰী ভাষী লোকে বহু সময় ধৰি এক ভাষা আন্দোলন চলাই আহিছে। এই আন্দোলনৰ মূল দাবী হ'ল সম্বলপুৰী ভাষাক [[ভাৰতৰ সংবিধান]]ৰ অষ্ট অনুসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰোৱা।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105193144/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/article2475325.ece |archivedate=2013-11-05 |title=Plea to include Kosli in 8th Schedule of Constitution |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/article2475325.ece |access-date=2023-04-15 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |title=Memorandum for Inclusion of Kosli Language in the 8th Schedule of the Indian Constitution |url=http://orissadiary.com/Shownews.asp?id=29260 |access-date=2023-04-15 |archivedate=2012-04-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403004010/http://orissadiary.com/Shownews.asp?id=29260 |deadurl=yes }}</ref> == সাহিত্য == * সত্য নাৰায়ণ বোহিদৰে সম্বলপুৰী ভাষাত টিকচাম্ৰা (১৯৭৫), সম্বলপুৰী ভাষাৰ শব্দ-বিভৱ: বা সংক্ষিপ্ত সম্বলপুৰী ব্যাকাৰণ ও ৰচনা (১৯৭৭) আদি লিখিছে।<ref name="openlibrary">{{Cite web|url=https://openlibrary.org/authors/OL4655144A/Satya_Narayan_Bohidar|title=Satya Narayan Bohidar|work=Open Library}}</ref> * প্ৰয়াগ দত্ত যোশী, "স্বতন্ত্ৰ কোসলী ভাষাৰ পৰিচয়" আদি গ্ৰন্থৰ লেখক। * নীল মাধৱ পানীগ্ৰহী, মহাভাৰত কথাৰ লেখক।<ref>Panigrahi, Nil Madhab, "Mahabharat Katha", Lark books, Bhubaneswar, 1996, {{ISBN|81-7375-023-8}}.</ref> * [[হলধৰ নাগ]], বিখ্যাত সম্বলপুৰী কবি যাক "লোক কবি ৰত্ন" নামেৰেও জনা যায়। তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম: লোকগীত, সম্পৰ্দ, কৃষ্ণগুৰু, মহাসতি উৰ্মিলা, তাৰা মণ্ডোদৰী, অচ্ছিয়া, বচ্ছৰ, চিৰি সোমলই, বীৰ সুৰেন্দ্ৰ সাই, কৰমসানী, ৰসিয়া কবি, প্ৰেম পেচান।<ref name="telegraphindia-25sep2010">{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1100925/jsp/orissa/story_12978196.jsp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101124035314/http://www.telegraphindia.com/1100925/jsp/orissa/story_12978196.jsp|archivedate=24 November 2010|title=Poetry makes him known as new GangadharMeher|date=25 September 2010|dead-url=4 November 2010}}</ref> তেওঁৰ ৰচনাসমূহক "লোককবি হলধৰ গ্ৰন্থাৱলী"ত সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।<ref>Nag, Haldhar, "Lokakabi Haladhar Granthabali", compiler – Dwarikanath Nayak, Bidya Prakashan, Cuttack, 2000, {{ISBN|81-7703-009-4}} (Five PhD theses on this class III-dropout poet)</ref> তেওঁ ২০১৬ চনত [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা লাভ কৰে।<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/india/5-PhD-theses-on-this-class-III-dropout-poet/articleshow/51607373.cms 5 PhD theses on this class III-dropout poet]</ref><ref>{{Cite news|title=Translation takes Nag's poems to more readers|url=https://www.telegraphindia.com/odisha/translation-takes-nag-s-poems-to-more-readers/cid/1474023|dead-url=14 February 2019|language=en}}</ref> * প্ৰফুল্ল কুমাৰ ত্ৰিপাঠী: সম্বলপুৰী ওড়িয়া অভিধান প্ৰণেতা।<ref>{{Cite web|url=https://www.odiasahitya.com/members/memberprofile/?member=prafulla+kumara+tripathi|title=Prafulla Kumar Tripathy|work=Odia Sahitya|access-date=2023-04-15|archivedate=2022-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220907120006/https://www.odiasahitya.com/members/memberprofile/?member=prafulla+kumara+tripathi|deadurl=yes}}</ref> * হেম চন্দ্ৰ আচাৰ্য: ৰামায়ণৰ সম্বলপুৰী অনুবাদ 'ৰাম ৰহ'ৰ লেখক।<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/RamRaha|title=Ram Raha|last=Hema Chandra Acharya|work=Archive.org}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == গ্ৰন্থৰ তালিকা == * {{Cite thesis|last=Dash|first=Ashok Kumar|date=1990|title=Evolution of Sambalpuri language and its morphology}} * {{Cite report|last=Mathai|first=Eldose K.|year=2013|title=Sambalpuri of Orissa, India: A Brief Sociolinguistic Survey|url=https://www.sil.org/resources/publications/entry/54878}} * {{Cite thesis|last=Patel|first=Kunjaban|date=n.d.|title=A Sambalpuri phonetic reader}} * {{Cite thesis|last=Sahu|first=Gobardhan|date=2001|title=Generative phonology of Sambalpuri: a study (revised)}} * {{Cite thesis|last=Sahu|first=Gopal Krishna|date=2002|title=A derivational morphology of Sambalpuri}} == বাহ্যিক লিংক আৰু অন্য লেখ == * {{Cite journal|last=Biswal|first1=Tuna|year=2010|title=Politics of Sambalpuri or Kosali as a dialect of Oriy in Orissa|journal=Language in India|volume=10|issue=11|url=http://www.languageinindia.com/nov2010/sambalpuri.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210718113521/http://www.languageinindia.com/nov2010/sambalpuri.pdf|archivedate=2021-07-18|access-date=2023-04-15|deadurl=yes}} * [http://kddfonline.com/2012/10/10/registered-newspapers-and-magazines-published-in-kosli-language/ কোসলী ভাষাত প্ৰকাশিত পঞ্জীভুক্ত বাতৰি কাকত আৰু আলোচনী] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122233828/http://kddfonline.com/2012/10/10/registered-newspapers-and-magazines-published-in-kosli-language/ |date=2022-01-22 }} * {{Cite book|last=Datta|first1=S.P.|date=2002|chapter=Sambalpuri dialect|title=Linguistic survey of India: special studies: Orissa|series=Special studies / Linguistic Survey of India|publisher=Language Division, Office of the Registrar General, India|place=Kolkata|pages=67–93}} [[শ্ৰেণী: ভাৰতৰ ভাষা]] [[শ্ৰেণী: ভাষা]] 2fmxnjzt854rk8zfvti816w172zkptf 0 88295 645419 632964 2026-10-16T07:57:18Z Kandarpajit Kallol 6257 645419 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = Magahi | altname = Magadhi | nativename = {{hlist| | {{nowrap|मगही/मगधी}} | {{nowrap|{{Script|Kthi|𑂧𑂏𑂯𑂲/𑂧𑂏𑂡𑂲}}}} | {{nowrap|মগহী/মগধী}} }} | image = Shukla Magahi.svg | imagealt = Magahi | imagecaption = '''''Magahi''''' written in [[Kaithi]] script<ref>{{cite book |last=Grierson |first=George Abraham |author-link=George Abraham Grierson|date= |title=Linguistic Survey Of India, Volume 5.2 |url= |location= |publisher= |pages=10 |isbn=}}</ref> | states = [[India]] | region = [[Magahi culture|Magadh]] (southern [[Bihar]], northern [[Jharkhand]], and northwestern [[West Bengal]])<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/rosettaproject_mag_detail-1/mode/2up|title=Magahi or Magadhi|last=Grierson|first=G.A.|website=Internet Archive|year=1927}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.omniglot.com/writing/magahi.htm|title=Magahi|website=Omniglot}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.longdom.org/articles/magahi-and-magadh-language-and-people.pdf|title=Magahi and Magadh: Language and the People|last=Atreya|first=Lata|website=Global Journal of Interdisciplinary Social Sciences|access-date=2023-04-28|archivedate=2021-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210731102100/https://www.longdom.org/articles/magahi-and-magadh-language-and-people.pdf|deadurl=yes}}</ref> | ethnicity = [[Magahi people|Magahi]] | speakers = 12.6&nbsp;million | date = 2011 census | speakers2 = (additional speakers counted under Hindi) | ref = <ref name="ethnologue.com">{{Cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/mag|title=Magahi|website=ethnologue}}</ref><ref name="census2011">{{cite web|title=Scheduled Languages in descending order of speaker's strength - 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf|publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]|date=29 June 2018}}</ref> | minority = {{IND}} * [[Jharkhand]]{{efn|additional official language of Jharkhand}}<ref>{{Cite web|url=https://www.prabhatkhabar.com/news/ranchi/jharkhand-raghubar-das-cabinet-decision-maithili-bhojpuri-angika-magahi-second-language/1135878.html |title=झारखंड : रघुवर कैबिनेट से मगही, भोजपुरी, मैथिली व अंगिका को द्वितीय भाषा का दर्जा |website= [[Prabhat Khabar]]|date=21 March 2018 |access-date=17 November 2018 |language=hi}}</ref> | ancestor = [[Magadhi Prakrit]] | ancestor2 = Magadhan [[Apabhraṃśa]] | ancestor3 = [[Abahattha]] | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Eastern Indo-Aryan languages|Eastern Zone (Magadhan)]] | fam5 = [[Bihari languages|Bihari]] | dia1 = Southern Magahi | dia2 = Northern Magahi | dia3 = Central Magahi | dia4 = [[Khortha language|Khortha]] | script = [[Devanagari]]<br/>[[Kaithi]] (formerly) | iso2 = mag | iso3 = mag | map = Magahi map.png | mapcaption = Magahi speaking regions }} '''মগহী''' ({{Script|Kthi|𑂧𑂏𑂯𑂲}}) বা '''মগধী''' ({{Script|Kthi|𑂧𑂏𑂡𑂲}}) এটি পূৰ্বী [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা]] যি [[ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]], [[ঝাড়খণ্ড|ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[পশ্চিমবংগ]]ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Magahi011">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p3N81Di9EN8C&q=magahi+people&pg=PA6|title=Magahī Phonology: A Descriptive Study|access-date=4 November 2018|pages=6|isbn=9788180695254|last=Prasad|first1=Saryoo|year=2008}}</ref><ref name="Magahi022">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SylBHS8IJAUC&q=magahi+people&pg=PA91|title=Language, Religion and Politics in North India|access-date=4 November 2018|pages=93|isbn=9780595343942|last=Brass|first1=Paul R.|year=2005}}</ref> [[নেপাল]]ৰ [[তেৰাঈ]] অঞ্চলতো মহগী কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|url=https://www.ethnologue.com/language/mag|title=Magahi|journal=Ethnologue: Languages of the World|editor-last=Eberhard|editor-first=David M.|date=2021|publisher=SIL International|place=Dallas, Texas|edition=Twenty-fourth|access-date=29 April 2021|url-access=subscription}}</ref> [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বঙালী ভাষা|বাঙালী]] আৰু [[উড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]]ৰ দৰে অন্য [[পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা]]সমূহৰ দৰেই, এই [[ভাষা]]ৰ জনকো [[মাগধী প্ৰাকৃত]], যাৰ নামৰ পৰাই এই ভাষাৰ নামো আহিছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.livemint.com/Leisure/Nl73WC1JA8d6KVybBycNlM/How-a-Bihari-lost-his-mother-tongue-to-Hindi.html|title=How a Bihari lost his mother tongue to Hindi|date=22 September 2017}} </ref> মগহী ভাষাৰ বিস্তৃত আৰু পুৰণি লোকগাথা আৰু সাধুকথাৰ পৰম্পৰা আছে। এই ভাষা বিহাৰৰ ৯খন জিলা (গয়া, পটনা, জেহানাবাদ, ঔৰংগাবাদ, নলন্দা, শ্বেইখপুৰা, নৱডা, লখীশৰাই আৰু অৰৱল), ঝাৰখণ্ডৰ ৮খন জিলা (হাজাৰিবাঘ, পলমু, ছত্ৰ, কোদৰমা, জমতাৰা, বোকাৰো, ধনবাদ আৰু গিৰিদিহ) আৰু পশ্চিমবংগৰ মালদা জিলাত ঘাইকৈ কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sl_dDVctycgC&q=angika+in+west+bengal&pg=PA481|title=International Encyclopedia of Linguistics: 4-Volume Set|last=Frawley|first1=William|access-date=8 November 2018|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=9780195139778|language=en|date=May 2003}}</ref> এই ভাষা ভাষী লোকৰ সংখ্যা প্ৰায় ২০৭০০০০০, খোৰ্থা উপভাষা কোৱা ৮০ লাখ লোকক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি। মগহী মাগধী প্ৰাকৃতৰ পৰা অহা, যি প্ৰাচীন [[মগধ]] মহাজনপদত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই ৰাজ্য আছিল পূৰ্বী ভাৰতত [[গঙ্গা নদী|গংগা নদী]]ৰ দক্ষিণে আৰু [[সোণ নদী]]ৰ পূব দিশে। ১ কোটি ২৬ লাখ মগহী ভাষী লোক থকা স্বত্ত্বেও এই ভাষাক [[ভাৰতৰ সংবিধান]]ৰ অষ্ট অনুসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই। বিহাৰত, [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]হে আনুষ্ঠানিক আৰু শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, মগহী নহয়।<ref name="diehardindian.com">{{Cite web|url=http://www.diehardindian.com/demogrph/moredemo/histlang.htm|title=History of Indian Languages|publisher=Diehardindian.com|accessdate=29 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226234832/http://www.diehardindian.com/demogrph/moredemo/histlang.htm|archivedate=26 February 2012}}</ref> ১৯৬১ চনৰ পৰা ভাৰতৰ জনগণনাত মগহীক হিন্দীৰ উপভাষা হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈ আহিছে।<ref name="books.google.co.in">{{Cite conference|year=2001|url=https://books.google.com/books?id=tcfJY7kANo8C&q=awadhi+and+magahi+languages&pg=PA5}}</ref> == ইতিহাস == মগহী ভাষাৰ উৎস মাগধী প্ৰাকৃত, যি অসমীয়া, বাঙালী আৰু ওড়িয়াৰ দৰে অন্য পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষাৰো উৎস। বৰ্তমানৰ বিহাৰ ৰাজ্যত প্ৰাচীন মগধ ৰাজ্য আছিল, য'ত মাগধী প্ৰাকৃত কোৱা হৈছিল। মাগধী শব্দৰ পৰাই মগহী শব্দও আহিছে, আৰু বহুতো শিক্ষিত মগহী ভাষী লোকে মগধী নামহে পচন্দ কৰে।<ref>Jain Dhanesh, [[George Cardona|Cardona George]], ''The Indo-Aryan Languages'', pp449</ref> প্ৰায় দ্বাদশ শতিকাত [[অপভ্ৰংশ]]ই নিজৰ শেষ ৰূপ পাইছিল। প্ৰায়বোৰ আধুনিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষাই তাৰ পাছতেই স্বকীয় ৰূপ লাভ কৰিছিল। মগহীৰ স্বকীয় ৰূপ সৰহপ আৰু কৌহপৰ দোহাকোষত দেখা যায়। মগধ প্ৰশাসনৰ ৰূপান্তৰৰ কালত মগধী ভাষাৰ ক্ষতি হৈছিল।<ref>Maitra Asim, ''Magahi Culture'', Cosmo Publications, New Delhi (1983), pp. 64</ref> পৰম্পৰাগতভাৱে ভ্ৰাম্যমান গাঁথা গায়কে দীঘল কাব্য পাঠ কৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ সৈতেও মগহধী শব্দ জড়িত হৈ পৰিল। মগধী লিখিবলৈ [[দেৱনাগৰী লিপি|দেৱনাগৰী]], [[অসমীয়া–বঙালী লিপি|অসমীয়া-বাঙালী]] আৰু [[ওড়িয়া লিপি]]ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় পূৰ্বতে [[কৈথী লিপি]]ও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মগহীত থকা উচ্চাৰণ [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]]তকৈ ঠেক।<ref name="Maithili and Magahi">{{Cite web|url=http://www.bihar.ws/info/Bihari-Languages/Maithili-and-Magahi.html|title=Maithili and Magahi|accessdate=10 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120723144641/http://bihar.ws/info/Bihari-Languages/Maithili-and-Magahi.html|archivedate=23 July 2012}}</ref> ঐতিহাসিকভাৱে মগহী ভাষাত কোনো বিখ্যাত লিখিত সাহিত্য পোৱা নাযায়, কেৱল কিছু মৌখিক লোকগীতহে পোৱা যায়। প্ৰথমে [[উৰ্দু ভাষা|উৰ্দু]] আৰু তাৰ পাছত ১৮৮১ চনৰ পৰা হিন্দী সেই প্ৰান্তৰ আনুষ্ঠানিক ভাষা হৈ পৰিল। [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতৰ স্বাধীনতা]]ৰ পাছত ১৯৫০ চনত হিন্দী ভাষাক বিহাৰৰ একমাত্ৰ আনুষ্ঠানিক ভাষাৰ স্থান দিয়া হ'ল, আৰু মগহীৰ দৰে বিহাৰৰ নিজৰ ভাষাসমূহক আওকাণ কৰা হ'ল।<ref>[[Paul Brass|Brass Paul R.]], ''The Politics of India Since Independence'', Cambridge University Press, pp. 183</ref> == মগহী ভাষী লোক == মগহীৰ কেইবাটাও উপভাষা আছে। ই প্ৰাচীন মগধ ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলকেইটাত ঘাইকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়: পটনা, নলন্দা, গয়া, জেহানাবাদ, অৰৱল, ঔৰংগাবাদ, লখীশৰাই শ্বেইখপুৰা আৰু নৱডা। এই অঞ্চলৰ উত্তৰ দিশে মৈথিলী কোৱা হয় আৰু পশ্চিমে ভোজপুৰী। উত্তৰ-পূব দিশে অংগিকা ভাষা ঘাইকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। খোৰ্থা উপভাষা ঝাৰখণ্ডৰ ছোটা নাগপুৰ অঞ্চলৰ বোকাৰো, ছত্ৰ, ধনবাদ, গিৰিদিহ, হাজাৰিবাঘ, কোদৰমা আৰু ৰামগঢ়ত কোৱা হয়।<ref>Verma, Sheela (2003). </ref> [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগৰ]] মালদা জিলাতো মগহী ভাষা কোৱা হয়।<ref name="Magahi01">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p3N81Di9EN8C&q=magahi+people&pg=PA6|title=Magahī Phonology: A Descriptive Study|access-date=4 November 2018|pages=6|isbn=9788180695254|last=Prasad|first1=Saryoo|year=2008}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFPrasad2008">Prasad, Saryoo (2008). </cite></ref><ref name="Magahi02">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SylBHS8IJAUC&q=magahi+people&pg=PA91|title=Language, Religion and Politics in North India|access-date=4 November 2018|pages=93|isbn=9780595343942|last=Brass|first1=Paul R.|year=2005}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBrass2005">Brass, Paul R. (2005). </cite></ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, প্ৰায় ২০.৭ নিযুত মগহী ভাষী আছিল। == টোকা == {{Notelist}} == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == অধিক পঢ়া ==  {{refbegin}} * Munishwar Jha - "Magadhi And Its Formation," Calcutta Sanskrit College Research Series, 1967, 256 pp * Saryu Prasad - "A Descriptive Study of Magahi Phonology", PhD thesis submitted to Patna University. * A.C. Sinha (1966) - "Phonology and Morphology of a Magahi Dialect", PhD awarded by the University of Poona.(now Pune) * G.A. Grierson Essays on Bihari Declension and Conjugation, Journal of the Asiatic Society of Bengal, vol. iii, pp.&nbsp;119–159 * Hoernle, A.F. Rudolf & Grierson, G.A. A Comparative Dictionary of the Bihari Language * Prasad, Swarnlata (1959) Juncture and Aitch in Magahi, Indian Linguistics, Turner Jubilee Volume, 1959 pp.&nbsp;118–124. * Sweta Sinha (2014) - "The Prosody of Stress and Rhythm in Magahi", PhD thesis submitted to Jawaharlal Nehru University, New Delhi. * Sweta Sinha (2018)- "Magahi Prosody", Bahri Publications: New Delhi. {{ISBN|978-93-83469-14-7}}. {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == *[[মগহী দিৱস]] * [https://www.sites.google.com/site/bihargatha/the-history-of-the-dialects-folk-and-proverbs/the-historical-magahi-dialect মাগা - এক ঐতিহাসিক ভাষা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027124645/https://sites.google.com/site/bihargatha/the-history-of-the-dialects-folk-and-proverbs/the-historical-magahi-dialect |date=2020-10-27 }} * [https://web.archive.org/web/20070311232843/http://www.jainworld.com/scriptures/ জৈন লিপি] * [[iarchive:rosettaproject_mag_detail-1|গ্ৰীৰ্ছন, জি. এ.]] * [https://books.google.com/books?id=p3N81Di9EN8C মহাগি ফ'ন'লজি: চাৰু প্ৰসাদৰ দ্বাৰা এক বিৱৰণী অধ্যয়ন] [[শ্ৰেণী: ভাৰতৰ ভাষা]] [[শ্ৰেণী: ভাষা]] hx540ez04qavrkzo66j400588jdjj9n 0 99150 645276 529770 2026-10-15T16:46:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645276 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = নাৰ্গেছ মহম্মদী | image = Narges Mohammadi (cropped).jpg | native_name = {{nobold|نرگس محمدی}} | native_name_lang = ps | birth_date = {{birth date and age|1972|4|21|df=y}} | birth_place = জঞ্জান, [[ইৰান]] | death_date = | death_place = | other_names = নাৰ্গেছ চাফী মহম্মদী | education = ইমাম খোমেইনী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় (বিএছ) | organization = {{ubl|মানৱ অধিকাৰ ৰক্ষক কেন্দ্ৰ|শান্তিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদ}} | movement = নৱশ্বৰীয়তবাদ<ref>{{Cite thesis|last=Pourmokhtari Yakhdani|first=Navid|title=Iran's Green Movement: A Foucauldian Account of Everyday Resistance, Political Contestation and Social Mobilization in the Post-Revolutionary Period|date=2018|degree=Ph.D.|publisher=Department of Political Science, University of Alberta|url=https://era.library.ualberta.ca/items/6b552565-6ff8-45a0-a0eb-9d84779db9ec/view/f22a648d-1faf-4f2e-8d71-f0525e09a66e/Pourmokhtari_Navid_201803_PhD.pdf|publication-place=Edmonton|access-date=5 June 2021|page=178|archive-date=10 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221110174003/https://era.library.ualberta.ca/items/6b552565-6ff8-45a0-a0eb-9d84779db9ec/view/f22a648d-1faf-4f2e-8d71-f0525e09a66e/Pourmokhtari_Navid_201803_PhD.pdf|url-status=live}}</ref> | spouse = {{marriage|তাঘী ৰহমানী|1999}}<ref>{{Cite web|last=Farangis Najibullah|date=27 February 2008|title=Iran: Activist 'Dynamic Duo' Fight for Human Rights|url=http://www.rferl.org/a/1079544.html|access-date=10 March 2017|website=Radio Free Europe/Radio Liberty|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127144458/https://www.rferl.org/a/1079544.html|url-status=live}}</ref> | children = ২ | awards ={{ubl|আলেকজেণ্ডাৰ লেংগাৰ বঁটা (২০০৯)|আন্দ্ৰেই ছাখাৰভ বঁটা(২০১৮)|শান্তিৰ [[নবেল বঁটা]] (২০২৩)}}}} '''নাৰ্গেছ মহম্মদী''' ({{lang-en|Narges Mohammadi}}; জন্ম: ২১ এপ্ৰিল ১৯৭২) এজন ইৰানী মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী আৰু শান্তিৰ [[নোবেল বঁটা]] বিজয়ী। বৰ্তমান তেওঁ শান্তিৰ নোবেল বঁটা বিজয়ী [[শ্বিৰিন এবাডী]]ৰ নেতৃত্বত গঠিত ডিফেণ্ডাৰছ অৱ হিউমেন ৰাইটছ চেণ্টাৰ (মানৱ অধিকাৰ ৰক্ষক কেন্দ্ৰ) চমুকৈ DHRCৰ উপ-সভানেত্ৰী।<ref name="G">{{Cite web|last=Saeed Kamali Dehghan|author-link=Saeed Kamali Dehghan|date=26 April 2012|title=Iranian human rights activist Narges Mohammadi arrested|url=https://www.theguardian.com/world/iran-blog/2012/apr/26/iran-activist-narges-mohammadi-jailed|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120615233544/http://www.guardian.co.uk/world/iran-blog/2012/apr/26/iran-activist-narges-mohammadi-jailed|archive-date=15 June 2012|access-date=31 October 2012|website=The Guardian}}</ref> তেওঁ [[ইৰান]]ত [[বোৰ্খা|হিজাব]]ৰ বিৰুদ্ধে গণ নাৰীবাদী নাগৰিক অবাধ্যতাৰ কণ্ঠস্বৰৰ প্ৰতীক আৰু ২০২৩ চনৰ হিজাব আৰু সতীত্ব কাৰ্যসূচীৰ সমালোচক।<ref>{{Citation|title=نرگس محمدی: قدرت امتناع زنان، قدرت استبداد را درهم شکسته است|url=https://www.dw.com/fa-ir/%D9%86%D8%B1%DA%AF%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%D8%A7%D8%B9-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D9%87%D9%85-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/a-66319896|work=Deutsche Welle|trans-title=Narges Mohammadi: The power of women's refusal has crushed the power of tyranny|language=fa-ir|access-date=11 October 2023|archive-date=7 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007033701/https://www.dw.com/fa-ir/%D9%86%D8%B1%DA%AF%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%AA%D9%86%D8%A7%D8%B9-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D9%87%D9%85-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/a-66319896|url-status=live}}</ref><ref>{{Citation|title=نرگس محمدی: زنان و مبارزه با حجاب اجباری، راهبرد پایان دادن به جمهوری اسلامی هستند|date=13 April 2023|url=https://www.bbc.com/persian/articles/cw08l0ey1rro|work=BBC Persian|trans-title=Narges Mohammadi asked the people who believe in hijab to "separate their line from the line of religious oppressors"|language=fa-ir|access-date=11 October 2023|archive-date=14 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230514112408/https://www.bbc.com/persian/articles/cw08l0ey1rro|url-status=live}}</ref> ২০১৬ চনৰ মে' মাহত তেহৰাণত "মৃত্যদণ্ড বিলুপ্ত কৰাৰ বাবে প্ৰচাৰ চলোৱা মানৱ অধিকাৰ আন্দোলন" আৰম্ভ কৰা আৰু ইয়াক চলাই নিয়াৰ বাবে নাৰ্গেছ মহম্মদীক ১৬ বছৰৰ কাৰাদণ্ডৰ শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।<ref name="U">{{Cite web|last=Saeed Kamali Dehghan|author-link=Saeed Kamali Dehghan|date=24 May 2016|title=UN condemns 16-year jail sentence for Iranian activist Narges Mohammadi|url=https://www.theguardian.com/global-development/2016/may/24/narges-mohammadi-iranian-activist-un-condemns-10-year-jail-sentence|access-date=11 January 2019|website=The Guardian|archive-date=18 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190918083405/https://www.theguardian.com/global-development/2016/may/24/narges-mohammadi-iranian-activist-un-condemns-10-year-jail-sentence|url-status=live}}</ref> তেওঁক ২০২০ চনত মুকলি কৰি দিয়া হয় যদিও ২০২১ চনত পুনৰ কাৰাগাৰলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। তেতিয়াৰ পৰাই তেওঁ ইৰানত আটক কৰা মহিলাসকলৰ ওপৰত চলোৱা নিৰ্যাতন আৰু এককভাৱে বন্দী কৰাৰ প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰি আহিছে। ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত কাৰাগাৰত কাৰাবন্দী হৈ থকা সময়ত তেওঁক "ইৰানৰ নাৰীৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া আৰু সকলোৰে বাবে মানৱ অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা প্ৰসাৰৰ বাবে কৰা যুঁজৰ বাবে" ২০২৩ চনৰ শান্তিৰ [[নোবেল বঁটা]]ৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|date=2023-10-06|title=Nå blir det klart hvem som får Nobels fredspris 2023|url=https://www.aftenposten.no/norge/i/4oe5MR/narges-mohammadi-faar-nobels-fredspris-2023|access-date=2023-10-06|website=www.aftenposten.no|language=nb|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006092625/https://www.aftenposten.no/norge/i/4oe5MR/narges-mohammadi-faar-nobels-fredspris-2023|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 October 2023|title=Iran's jailed rights advocate Narges Mohammadi wins 2023 Nobel Peace Prize|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/6/irans-narges-mohammadi-wins-2023-nobel-peace-prize|access-date=2023-10-07|website=Al Jazeera|language=en|archive-date=10 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231010151123/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/6/irans-narges-mohammadi-wins-2023-nobel-peace-prize|url-status=live}}</ref> ইৰানৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে মহম্মদীক এই বঁটা প্ৰদান কৰা সিদ্ধান্তক গৰিহণা দিছে।<ref>{{Cite news|date=7 October 2023|title=Spokesman Raps Political Move to Award Nobel Peace Prize to Iranian Convict – Politics news|language=en|work=Tasnim News Agency|publisher=tasnimnews.com|agency=Tasnim News|location=Tehran|url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2023/10/07/2967366/spokesman-raps-political-move-to-award-nobel-peace-prize-to-iranian-convict|access-date=7 October 2023|archive-date=7 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007192320/https://www.tasnimnews.com/en/news/2023/10/07/2967366/spokesman-raps-political-move-to-award-nobel-peace-prize-to-iranian-convict|url-status=live}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৭২ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[ইৰান]]ৰ জঞ্জানত ইৰানী আজাৰবাইজানী পৰিয়ালত<ref name="PBS">{{Cite web|last=Muhammad Sahimi|date=10 May 2012|title=Nationalist, Religious, and Resolute: Narges Mohammadi|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2012/05/profile-nationalist-religious-and-steadfast-narges-mohammadi.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120629071816/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2012/05/profile-nationalist-religious-and-steadfast-narges-mohammadi.html|archive-date=29 June 2012|access-date=31 October 2012|publisher=PBS}}</ref> নাৰ্গেছ মহম্মদীৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Iranian Peace laureate Mohammadi: 'lioness' locked up for challenging Tehran|url=https://www.reuters.com/world/iranian-peace-laureate-mohammadi-lioness-locked-up-challenging-tehran-2023-10-06/|access-date=11 October 2023|work=Reuters|date=6 October 2023|language=en|quote=Born in the city of Zanjan in northern Iran in 1972 into a family from Iran's Azeri ethnic minority, Mohammadi began her activism while a student studying physics at a university in nearby Qazvin.|archive-date=7 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007140713/https://www.reuters.com/world/iranian-peace-laureate-mohammadi-lioness-locked-up-challenging-tehran-2023-10-06/|url-status=live}}</ref> তেওঁ ইৰানৰ কোৰ্ৱে, কাৰাজ আৰু অছনাভিয়েহ চহৰত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=6 October 2023|title=Iranian human rights activist Narges Mohammadi gets Nobel Peace Prize|url=https://english.sawtbeirut.com/world/iranian-human-rights-activist-narges-mohammadi-gets-nobel-peace-prize/|access-date=6 October 2023|website=sawtbeirut.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231007061626/https://english.sawtbeirut.com/world/iranian-human-rights-activist-narges-mohammadi-gets-nobel-peace-prize/|archivedate=7 October 2023|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ইমাম খোমেইনী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। তাৰপিছত তেওঁ এগৰাকী পেছাদাৰী অভিযন্তা হিচাপে কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণি কৰে। বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়ি থকা সময়ত তেওঁ শিক্ষাৰ্থীৰ বাতৰি-কাকতত মহিলাৰ অধিকাৰৰ সমৰ্থনত প্ৰবন্ধ লিখিছিল। তেওঁ ৰাজনৈতিক শিক্ষাৰ্থী গোট তাছককোল দানেশজুয়ি ৰোশংগাৰণ ("আলোকিত শিক্ষাৰ্থী গোট")ৰ দুখন সভাত গ্ৰেপ্তাৰ হৈছিল।<ref name=PBS/><ref name=ALF/> তেওঁ পৰ্বতাৰোহণ গোটতো সক্ৰিয় আছিল যদিও পিছলৈ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে তেওঁক আৰোহণত যোগদান কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হয়।<ref name=PBS/> মহম্মদীয়ে কেইবাখনো সংস্কাৰবাদী কাকতৰ সাংবাদিক হিচাপে কাম কৰে আৰু 'দা ৰিফৰ্মছ, দা ষ্ট্ৰেটেজী এণ্ড টেকটিছ' নামৰ ৰাজনৈতিক ৰচনাৰ এখন কিতাপ প্ৰকাশ কৰে।<ref name=ALF/> ২০০৩ চনত তেওঁ [[নোবেল বঁটা]] বিজয়ী শ্বিৰিন এবাদীৰ নেতৃত্বত ডিফেণ্ডাৰছ অৱ হিউমেন ৰাইটছ চেণ্টাৰ (DHRC)ত যোগদান কৰে।<ref name=PBS/> পিছলৈ তেওঁ এই সংস্থাৰ উপ-সভাপতি হয়।<ref name="G" /> ১৯৯৯ চনত তেওঁ সহযোগী সংস্কাৰ সমৰ্থক সাংবাদিক তাঘী ৰহমানীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু অতি সোনকালেই তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name=PBS/><ref name=ALF/> ১৪ বছৰৰ কাৰাদণ্ড ভুগি ২০১২ চনত তাঘী ৰহমানীয়ে [[ফ্ৰান্স]]লৈ গুচি যায় আৰু নাৰ্গেছ মহম্মদীয়ে তেওঁৰ মানৱ অধিকাৰৰ হকে মাত মতাৰ কাম অব্যাহত ৰাখে।<ref name=G/> তেওঁলোকৰ এহাল যমজ সন্তান আছে।<ref name=PBS/><ref name=G/> ==কাৰাবাস== ১৯৯৮ চনত ইৰান চৰকাৰৰ সমালোচনাৰ বাবে নাৰ্গেছ মহম্মদীক প্ৰথমবাৰৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু তেওঁ এবছৰ কাৰাগাৰত কটাবলগীয়া হয়।<ref name=ALF/> ২০১০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ডি এইচ আৰ চিৰ সদস্যপদৰ বাবে ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতলৈ তেওঁক তলব কৰা হৈছিল। ৫০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰৰ জামিনত তেওঁক কিছু সময়ৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়া হয়। যদিও কিছুদিনৰ পিছত তেওঁক পুনৰ গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু ইভিন কাৰাগাৰত ৰখা হয়।<ref name=PBS/><ref name=G2/> জিম্মাত থকাৰ সময়ত মহম্মদীৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটিছিল আৰু তেওঁৰ মৃগীৰোগ সদৃশ ৰোগ হৈছিল। ৰোগৰ বাবে তেওঁৰ মাজে মাজে পেশীৰ নিয়ন্ত্ৰণ হেৰুৱাবলগীয়া হৈছিল। এমাহৰ পিছত তেওঁক মুকলি কৰি দিয়া হয় আৰু চিকিৎসাৰ বাবে অনুমতি দিয়া হয়।<ref name="G2">{{Cite web|last=Saeed Kamali Dehghan|date=28 September 2011|title=Iranian activist Narges Mohammadi jailed for 11 years|url=https://www.theguardian.com/world/2011/sep/28/iranian-activist-narges-mohammadi-jailed|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120808070324/http://www.guardian.co.uk/world/2011/sep/28/iranian-activist-narges-mohammadi-jailed|archive-date=8 August 2012|access-date=31 October 2012|website=The Guardian}}</ref> ২০১১ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদীৰ বিৰুদ্ধে পুনৰ গোচৰ চলোৱা হয়<ref name=PBS/> আৰু "ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰা, ডি এইচ আৰ চিৰ সদস্যপদ আৰু শাসন ব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে অপপ্ৰচাৰৰ" অপৰাধৰ দোষী সাব্যস্ত কৰা হয়।<ref name=G2/> ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁক ১১ বছৰৰ কাৰাদণ্ড বিহা হয়। মহম্মদীয়ে কয় যে তেওঁ এই ৰায়দানৰ বিষয়ে কেৱল তেওঁৰ অধিবক্তাৰ জৰিয়তেহে জানিব পাৰিছিল। তেওঁক আদালতে জাৰি কৰা ২৩ পৃষ্ঠাৰ অভূতপূৰ্ব ৰায়দান দিয়া হৈছিল। এই ৰায়দান্ত বাৰে বাৰে তেওঁৰ মানৱ অধিকাৰ কাৰ্য্যকলাপক শাসন ব্যৱস্থাক ওফৰাই পেলোৱাৰ প্ৰচেষ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।" <ref name=G2/> মাৰ্চ মাহত ২০১২ চনত আপীল আদালতে এই শাস্তি সমৰ্থন কৰে যদিও ইয়াক ছয় বছৰলৈ হ্ৰাস কৰা হয়।<ref>{{Cite web|last=Saeed Kamali Dehghan|date=7 March 2012|title=Iran steps up crackdown on journalists and activists|url=https://www.theguardian.com/world/iran-blog/2012/mar/07/iran-arrests-journalists-activists|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723132537/http://www.guardian.co.uk/world/iran-blog/2012/mar/07/iran-arrests-journalists-activists|archive-date=23 July 2012|access-date=31 October 2012|website=The Guardian}}</ref> ২৬ এপ্ৰিলত শাস্তি আৰম্ভ কৰিবলৈ তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name=G/> ব্ৰিটিছ বৈদেশিক কাৰ্যালয়ে এই শাস্তিৰ প্ৰতিবাদ কৰিছিল আৰু ইয়াক "ইৰানী কৰ্তৃপক্ষই সাহসী মানৱ অধিকাৰ ৰক্ষাকাৰীসকলক নীৰৱ কৰাৰ প্ৰচেষ্টাৰ আন এক দুখজনক উদাহৰণ" বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref name=G2/> এম্নেষ্টী ইণ্টাৰনেশ্যনেলে তেওঁক বিবেকৰ বন্দী বুলি ঘোষণা কৰি তৎকালীনভাৱে মুক্তিৰ আহ্বান জনায়।<ref>{{Cite web|date=30 April 2012|title=Urgent Action: human rights Defender imprisoned|url=https://www.amnesty.org/fr/documents/mde13/026/2012/fr/|access-date=3 May 2012|publisher=Amnesty International|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126000606/https://www.amnesty.org/fr/documents/MDE13/026/2012/fr/|url-status=live}}</ref> ৰিপ'ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰছে ইভিন কাৰাগাৰত ফটোগ্ৰাফাৰ জাহৰা কাজেমীৰ মৃত্যুৰ নৱম বৰ্ষপূৰ্তি উপলক্ষে মহম্মদীৰ হৈ আবেদন জনাই কয় যে মহম্মদীৰ জীৱন "বিশেষ বিপদত" পৰা বন্দী।<ref>{{Cite web|date=10 July 2012|title=Lives of several imprisoned journalists and netizens in danger|url=http://en.rsf.org/iran-lives-of-several-imprisoned-10-07-2012,42995.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913053131/http://en.rsf.org/iran-lives-of-several-imprisoned-10-07-2012,42995.html|archive-date=13 September 2012|access-date=31 October 2012|publisher=Reporters Without Borders|archivedate=13 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120913053131/http://en.rsf.org/iran-lives-of-several-imprisoned-10-07-2012,42995.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১২ চনৰ জুলাই মাহত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকাৰ]] চিনেটৰ মাৰ্ক কাৰ্ক, [[কানাডা]]ৰ প্ৰাক্তন এটৰ্নী জেনেৰেল ইৰউইন কটলাৰ, ব্ৰিটেইনৰ সাংসদ ডেনিছ মেকশ্বেন, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ সাংসদ মাইকেল ডেনবি, [[ইটালী]]ৰ সাংসদ ফিয়ামা নিৰেনষ্টেইন আৰু লিথুৱেনিয়াৰ সাংসদ ইমানুৱেলিছ জিংগেৰিছ আদিকে ধৰি এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাংসদৰ গোটে তেখেতৰ মুক্তিৰ বাবে আহ্বান জনায়।<ref>{{Cite web|date=26 July 2012|title=International Lawmakers Call on Iran to Release Narges Mohammadi|url=http://www.kirk.senate.gov/?p=press_release&id=550|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017000417/http://www.kirk.senate.gov/?p=press_release&id=550|archive-date=17 October 2012|access-date=31 October 2012|publisher=kirk.senate.gov|archivedate=6 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141206083455/http://www.kirk.senate.gov/?p=press_release&id=550|deadurl=yes}}</ref> ২০১২ চনৰ ৩১ জুলাইত মহম্মদীয়ে কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Iran: List of human rights defenders behind bars|url=http://www.fidh.org/Iran-List-of-human-rights-12235|access-date=13 June 2017|website=Worldwide Movement for Human Rights|archive-date=26 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130926225356/http://www.fidh.org/Iran-List-of-human-rights-12235|url-status=live}}</ref> ২০১৪ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মহম্মদীয়ে চত্তাৰ বেহেষ্টীৰ সমাধিস্থলত ভাষণ দি কয়, "কেনেকৈ সংসদৰ সদস্যসকলে গুণৰ প্ৰসাৰ আৰু কু-অভ্যাস প্ৰতিৰোধৰ পৰিকল্পনাৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছে, কিন্তু দুবছৰ আগতে যেতিয়া এজন নিৰীহ ব্যক্তি চত্তাৰ বেহেষ্টী নামৰ মানুহগৰাকীয়ে জেৰাকাৰীৰ হাতত নিৰ্যাতনৰ মৃত্যুক সাৱটি লোৱাত কোনেও মাত মতা নাছিল?" তেওঁৰ ভাষণৰ ভিডিঅ’টো ছ’চিয়েল মিডিয়া নেটৱৰ্কত দ্ৰুতগতিত ভাইৰেল হৈ পৰে। ফলত ইভিন কাৰাগাৰ আদালতে তেওঁক চমন কৰে। {{quote|২০১৪ চনৰ ৫ নৱেম্বৰত পোৱা চমনত কোৱা হৈছে যে মই নিজকে ‘অভিযোগৰ বাবে’ আদালতত উপস্থিত হ'ব লাগিব, কিন্তু এই অভিযোগসমূহৰ বিষয়ে আৰু কোনো ব্যাখ্যা নাই।<ref>{{Cite web|title=Iran: Judicial Harassment of Human Rights Activist Narges Mohammadi|url=http://www.gc4hr.org/news/view/818|access-date=13 June 2017|website=www.gc4hr.org|archive-date=2 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150702134512/http://www.gc4hr.org/news/view/818|url-status=live}}</ref>|নাৰ্গেছ মহম্মদী}} ২০১৫ চনৰ ৫ মে' তাৰিখে নতুন অভিযোগৰ ভিত্তিত মহম্মদীক পুনৰ গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news|last=Erdbrink|first=Thomas|date=5 May 2015|title=Iran Arrests Prominent Rights Activist|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2015/05/06/world/middleeast/iran-arrests-prominent-rights-activist.html|access-date=13 June 2017|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330211508/https://www.nytimes.com/2015/05/06/world/middleeast/iran-arrests-prominent-rights-activist.html|url-status=live}}</ref> বিপ্লৱী আদালতৰ ১৫ নং শাখাই লেগামৰ (মৃত্যুদণ্ডৰ শাস্তি পদক্ৰমে বিলুপ্তিৰ অভিযান) বিষয়ে উল্লেখ কৰি "এটা অবৈধ গোট প্ৰতিষ্ঠা কৰা"ৰ অভিযোগত দহ বছৰৰ কাৰাদণ্ড, "ৰাষ্ট্ৰীয় বিৰুদ্ধে সমাৱেশ আৰু গোপন বুজাবুজি"ৰ বাবে পাঁচ বছৰৰ কাৰাদণ্ড বিহে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰ আৰু ২০১৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত [[ইউৰোপীয় ইউনিয়ন]]ৰ তেতিয়াৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা আৰু নিৰাপত্তা নীতিৰ উচ্চ প্ৰতিনিধি কেথেৰিন এষ্টনৰ সৈতে হোৱা বৈঠকৰ বাবে "ব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে অপপ্ৰচাৰ"ৰ বাবে তেওঁক আৰু এবছৰ কাৰদণ্ড বিহা হয়।<ref name="Iran Human Rights Defenders Report">{{Cite news|date=12 November 2020|title=Iran Human Rights Defenders Report|work=Iran Human Rights|url=https://iranhr.net/media/files/HRD_Report_Iran_Human_Rights_Eng.pdf|access-date=Mar 10, 2021|archive-date=27 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027013542/https://iranhr.net/media/files/HRD_Report_Iran_Human_Rights_Eng.pdf|url-status=live}}</ref> ২০১৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহম্মদীয়ে চিকিৎসা সেৱাৰ সুবিধাৰ পৰা বঞ্চিত হোৱাৰ প্ৰতিবাদত ইভিন কাৰাগাৰত বন্দী ব্ৰিটিছ-ইৰানী নাগৰিক নাজানিন জাঘাৰী-ৰেটক্লিফৰ সৈতে [[অনশন]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="Z">{{Cite news|date=3 January 2019|title=Zaghari-Ratcliffe to go on hunger strike in Iranian jail|newspaper=The Irish Times|url=https://www.irishtimes.com/news/ireland/irish-news/zaghari-ratcliffe-to-go-on-hunger-strike-in-iranian-jail-1.3746838|access-date=11 January 2019|archive-date=15 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190415100426/https://www.irishtimes.com/news/ireland/irish-news/zaghari-ratcliffe-to-go-on-hunger-strike-in-iranian-jail-1.3746838|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁৰ দেহত [[কভিড-১৯]]ৰ সংক্ৰমণৰ লক্ষণ দেখা গৈছিল আৰু আগষ্ট মাহৰ ভিতৰত তেওকঁ সুস্থ হোৱা যেন দেখা গৈছিল।<ref>{{Cite web|date=8 October 2020|title=Iran frees activist Narges Mohammadi, cuts her sentence|url=https://www.dw.com/en/iran-frees-activist-narges-mohammadi-cuts-her-sentence/a-55207239|access-date=1 May 2021|publisher=Deutsche Welle|archive-date=28 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210528021940/https://www.dw.com/en/iran-frees-activist-narges-mohammadi-cuts-her-sentence/a-55207239|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ ৮ অক্টোবৰত মহম্মদীয়ে কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{Cite news|date=8 October 2020|title=Iran frees prominent rights activist, news agency reports|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-iran-rights-idUSKBN26T1Q4|access-date=8 October 2023|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006143528/https://www.reuters.com/article/us-iran-rights-idUSKBN26T1Q4|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনৰ মাৰ্চ মাহত মহম্মদীয়ে ইৰানত মৃত্যুদণ্ডৰ ওপৰত ইৰান মানৱ অধিকাৰৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদনৰ প্ৰস্তাৱনাত লিখিছিল: {{quote|যোৱা এটা বছৰত নভিদ আফকাৰী আৰু ৰুহোল্লাহ জামৰ দৰে লোকৰ ফাঁচী, ইৰানত আটাইতকৈ অস্পষ্ট ফাঁচী। আহমদ্ৰেজা জালালিৰ মৃত্যুদণ্ড জাৰি কৰাটো অন্যতম ভুল শাস্তি আৰু এই মৃত্যুদণ্ড জাৰি কৰাৰ কাৰণসমূহ ভালদৰে পৰীক্ষা কৰাটো প্ৰয়োজন। এই লোকসকলক একক কাৰাগাৰত বন্দী কৰি ভয়ংকৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক নিৰ্যাতনৰ বলি হোৱাৰ পিছত মৃত্যুদণ্ডৰ শাস্তি দিয়া হৈছে, সেইবাবেই মই ন্যায়িক প্ৰক্ৰিয়াটোক ন্যায্য বা ন্যায়সংগত বুলি নাভাবো; মই দেখিছোঁ যে প্ৰতিবাদকাৰীসকলক একক কাৰাগাৰত ৰখা হৈছে, তেওঁলোকক অসত্য আৰু মিছা স্বীকাৰোক্তি দিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছে, যিবোৰ এই শাস্তি প্ৰদানৰ মূল প্ৰমাণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সেইবাবেই শেহতীয়াকৈ ছিস্তান, বেলুচিস্তান আৰু কুৰ্দিস্তানত হোৱা গ্ৰেপ্তাৰক লৈ মই বিশেষভাৱে চিন্তিত, আৰু আশা কৰিছো যে মৃত্যুদণ্ড বিৰোধী সংগঠনসমূহে বন্দীসকলৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিব কাৰণ আগন্তুক বছৰত আমি ফাঁচীৰ আন এক ঢৌৰ সন্মুখীন হ’ম বুলি মোৰ আশংকা আছে। |নাৰ্গেছ মহম্মদী: মৃত্যুদণ্ডৰ হিংসা যুদ্ধতকৈ বেয়া", ইৰান মানৱ অধিকাৰ, ৩০ মাৰ্চ ২০২১, ১০ এপ্ৰিল ২০২১ তাৰিখে আহৰণ কৰা হৈছে}} ২০২১ চনৰ মে' মাহত তেহৰাণৰ ক্ৰিমিনেল কোৰ্ট টুৰ ১১৮৮ নং শাখাই মহম্মদীক "ব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে অপপ্ৰচাৰ বিয়পোৱা"কে ধৰি অভিযোগত ডেৰ-দুবছৰ কাৰাদণ্ড, ৮০টা কোব আৰু দুটা পৃথক জৰিমনা বিহা হয়। চাৰি মাহৰ পাছত এই শাস্তি ভুগিবলৈ আৰম্ভ কৰিবলৈ তেওঁ চমন লাভ কৰিছিল। তেওঁ এই চমনৰ উত্তৰ দিয়া নাছিল কাৰণ তেওঁ দোষী সাব্যস্ত হোৱাটোক অন্যায় বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref name="amnesty.org">{{Cite web|date=18 November 2021|title=Iran: Release arbitrarily detained rights activist at imminent risk of flogging|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/11/iran-release-narges-mohammadi/|access-date=23 November 2021|website=Amnesty International|language=en|archive-date=23 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211123085538/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/11/iran-release-narges-mohammadi/|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰ তাৰিখে ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইৰানৰ নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে দেশজোৰা প্ৰতিবাদৰ সময়ত নিহত ইব্ৰাহিম কেটাবদাৰৰ স্মৃতিসৌধত অংশগ্ৰহণ কৰি থকা অৱস্থাত আলবৰ্জৰ কাৰাজত মহম্মদীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news|last=Sinaee|first=Maryam|date=6 October 2023|title=Prominent Rights Activist To Receive Lashes, Serve Time After Her Arrest|language=en|work=Iran International|url=https://www.iranintl.com/en/20211117683723|access-date=6 October 2023|archive-date=7 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007061625/https://www.iranintl.com/en/20211117683723|url-status=live}}</ref> তেওঁৰ গ্ৰেপ্তাৰক এম্নেষ্টী ইণ্টাৰনেশ্যনেল আৰু ইণ্টাৰনেশ্যনেল ফেডাৰেচন ফৰ হিউমেন ৰাইটছে স্বেচ্ছাচাৰী বুলি গৰিহণা দিয়ে।<ref name="amnesty.org" /><ref>{{Cite web|date=19 November 2021|title=IRAN: Narges Mohammadi back in prison to serve her 30 months prison sentence|url=https://www.fidh.org/en/region/asia/iran/iran-narges-mohammadi-back-in-prison-to-serve-her-30-months-prison|access-date=6 October 2023|website=International Federation for Human Rights|language=en|archive-date=5 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230605111330/https://www.fidh.org/en/region/asia/iran/iran-narges-mohammadi-back-in-prison-to-serve-her-30-months-prison|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত মাহছা আমিনিৰ প্ৰতিবাদৰ সময়ত বিবিচিয়ে মহম্মদীৰ এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে য'ত আটক কৰা মহিলাসকলৰ যৌন আৰু শাৰীৰিক নিৰ্যাতনৰ বিশদ বিৱৰণ দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|last=Greenall|first=Robert|date=24 December 2022|title=Iran protests: Activist Narges Mohammadi details 'abuse' of detained women|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64084709|access-date=6 October 2023|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006102526/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64084709|url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত তেওঁ কাৰাগাৰৰ পৰা ইভিন কাৰাগাৰৰ মহিলাসকলৰ অৱস্থাৰ বিশদ বিৱৰণ দিছিল। এই বিৱৰণত ৫৮ গৰাকী কয়দীৰ তালিকা আৰু তেওঁলোকে কৰা জেৰা প্ৰক্ৰিয়া আৰু নিৰ্যাতনৰ বিষয়ে বিতংভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|date=6 October 2023|title=Jailed Rights Activists Recounts Ordeal Of Women In Evin Prison|language=en|work=Iran International|url=https://www.iranintl.com/en/202301195861|access-date=6 October 2023|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006152302/https://www.iranintl.com/en/202301195861|url-status=live}}</ref> ইয়াৰে ৫৭ গৰাকী মহিলাই মুঠ ৮৩৫০ দিন একক বন্দীত্বত কটাবলগীয়া হৈছে।<ref>{{Cite news|date=6 October 2023|title=Released Female Detainees Chant Anti-Regime Slogans In Front Of Evin Prison|language=en|work=[[Iran International]]|url=https://www.iranintl.com/en/202302090191|access-date=6 October 2023|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006152333/https://www.iranintl.com/en/202302090191|url-status=live}}</ref> ইয়াৰে ৫৬ গৰাকী মহিলাক মুঠ ৩৩০০ মাহৰ কাৰাদণ্ড বিহা হৈছে।<ref>{{Cite web|title=Narges Mohammadi|url=https://iran-protests.com/narges-mohammadi/|access-date=6 October 2023|publisher=IRAN-PROTESTS.com|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006152228/https://iran-protests.com/narges-mohammadi/|url-status=live|archivedate=6 October 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231006152228/https://iran-protests.com/narges-mohammadi/|deadurl=yes}}</ref> {{rquote|right|মই আৰু এবাৰ ঘোষণা কৰিছো যে [একক বন্দীত্ব] এক নিষ্ঠুৰ আৰু অমানৱীয় শাস্তি, ইয়াক বিলুপ্ত নোহোৱালৈকে মই জিৰণি নলওঁ।<ref>{{Cite web|last=Simpson|first=John|date=16 December 2022|title=White Torture by Narges Mohammadi review – solitary savagery|url=https://www.theguardian.com/books/2022/dec/16/white-torture-by-narges-mohammadi-review-solitary-savagery|access-date=6 October 2023|website=The Guardian|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006052106/https://www.theguardian.com/books/2022/dec/16/white-torture-by-narges-mohammadi-review-solitary-savagery|url-status=live}}</ref>|নাৰ্গেছ মহম্মদী}} মহম্মদীয়ে একক বন্দীত্বৰ স্পষ্ট সমালোচক হিচাপে ২০২২ চনত লিখা একে নামৰ কিতাপখনত ইয়াক "শ্বেত নিৰ্যাতন" বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref>{{Cite book|last=Mohammadi|first=Narges|title=White Torture: Interviews with Iranian Women Prisoners|date=November 2022|publisher=OneWorld Publications|isbn=9780861545513|location=London, UK}}</ref> ২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মেহদী ইয়াৰাহীক প্ৰতিবাদী গীত ৰুছাৰিটোৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ পিছত মহম্মদীয়ে তেওঁক সমৰ্থন কৰিছিল।<ref>{{Citation|title=نرگس محمدی: مهدی یراحی با ترانه‌اش دسیسه وحشت استبداد دینی را بر سر حکومت آوار کرد|date=6 October 2023|url=https://www.iranintl.com/202309012478|work=Iran International|trans-title=Narges Mohammadi: Mehdi Yerahi destroyed the conspiracy of the terror of religious tyranny over the government with his song.|language=fa-ir|access-date=11 October 2023|archive-date=10 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231010163110/https://www.iranintl.com/202309012478|url-status=live}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== মানৱ অধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে তেওঁ বহুতো বঁটা আৰু সন্মান লাভ কৰিছে। * ২০০৯: শান্তি কৰ্মী আলেকজেণ্ডাৰ লেংগাৰৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা আলেকজেণ্ডাৰ লেংগাৰ বঁটা। এই বঁটাৰ বাবে ১০,০০০ ইউৰো ধনৰাশি লাভ কৰিছিল।<ref name="ALF">{{Cite web|date=18 June 2009|title=Narges Mohammadi, from Iran, {{sic|recep|ient|nolink=y}} of the international Alexander Langer award 2009|url=http://www.alexanderlanger.org/en/604/2538|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120615233544/http://www.guardian.co.uk/world/iran-blog/2012/apr/26/iran-activist-narges-mohammadi-jailed|archive-date=15 June 2012|access-date=31 October 2012|publisher=Alexander Langer Foundation}}</ref> * ২০১১: পাৰ এংগাৰ প্ৰাইজ, ছুইডেন চৰকাৰৰ মানৱ অধিকাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা<ref>{{Cite web|title=2011: Narges Mohammadi|url=https://www.levandehistoria.se/english/remembrance/2011-narges-mohammadi|access-date=2023-10-06|website=Forum för Levande Historia|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006104000/https://www.levandehistoria.se/english/remembrance/2011-narges-mohammadi|url-status=live}}</ref> * ২০১৬: ৱাইমাৰ মানৱ অধিকাৰ বঁটা<ref>{{Cite web|date=2016-12-11|title=Iran: Human rights prize awarded to Iranian woman, Nargess Mohammadi|url=https://women.ncr-iran.org/2016/12/11/iran-human-rights-prize-awarded-to-iranian-woman-nargess-mohammadi/|access-date=2023-10-06|website=NCRI Women Committee|language=en-US|archive-date=23 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220723002941/https://women.ncr-iran.org/2016/12/11/iran-human-rights-prize-awarded-to-iranian-woman-nargess-mohammadi/|url-status=live}}</ref> * ২০১৮: আমেৰিকান ফিজিকেল ছ'চাইটিৰ পৰা আন্দ্ৰেই ছাখাৰভ বঁটা<ref>{{Cite web|date=2018|title=2018 Andrei Sakharov Prize Recipient|url=https://www.aps.org/programs/honors/prizes/prizerecipient.cfm?last_nm=Mohammadi&first_nm=Narges&year=2018|access-date=8 October 2023|website=American Physical Society|archive-date=5 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405223727/https://www.aps.org/programs/honors/prizes/prizerecipient.cfm?last_nm=Mohammadi&first_nm=Narges&year=2018|url-status=live}}</ref> * ২০২২: বিবিচিৰ ১০০ গৰাকী প্ৰেৰণাদায়ক আৰু প্ৰভাৱশালী মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি<ref>{{Cite web|date=6 December 2022|title=BBC 100 Women 2022: Who is on the list this year?|url=https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-75af095e-21f7-41b0-9c5f-a96a5e0615c1|access-date=7 December 2022|language=en|archive-date=7 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207131215/https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-75af095e-21f7-41b0-9c5f-a96a5e0615c1|url-status=live}}</ref> * ২০২৩: ছুইডিছ অলফ পালমে ফাউণ্ডেচনৰ পৰা মাৰ্টা চুমালো আৰু ইৰেন কেস্কিনৰ সৈতে যৌথভাৱে অলফ পালমে বঁটা<ref>{{Cite web|title=2023 – Marta Chumalo, Eren Keskin and Narges Mohammade {{!}} OLOF PALMES MINNESFOND|url=https://www.palmefonden.se/2023-marta-chumalo-eren-keskin-and-narges-mohammade/|access-date=2023-10-06|website=palmefonden.se|language=sv-SE|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006112311/https://www.palmefonden.se/2023-marta-chumalo-eren-keskin-and-narges-mohammade/|url-status=live}}</ref> *২০২৩: পেন/বাৰ্বে ফ্ৰিডম টু ৰাইট বঁটা<ref>{{Cite web|last=Italie|first=Hillel|date=2023-05-15|title=Imprisoned Iranian activist Narges Mohammadi to receive PEN America's Freedom to Write Award|url=https://apnews.com/article/narges-mohammadi-pen-america-iranian-2d8011ba97ec8972ca2bba112dcbcb89|access-date=2023-10-06|website=AP News|language=en|archive-date=8 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231008153558/https://apnews.com/article/narges-mohammadi-pen-america-iranian-2d8011ba97ec8972ca2bba112dcbcb89|url-status=live}}</ref> *২০২৩: ইলাহেহ মহম্মদী আৰু নিলুফাৰ হামেদিৰ সৈতে যৌথভাৱে ইউনেস্কো/গুইলাৰমো কেন' বিশ্ব সংবাদ স্বাধীনতা বঁটা<ref>{{Cite news|title=Three imprisoned Iranian women journalists awarded 2023 UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize|publisher=UNESCO|url=https://www.unesco.org/en/articles/three-imprisoned-iranian-women-journalists-awarded-2023-unesco/guillermo-cano-world-press-freedom|access-date=3 May 2023|archive-date=17 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517063517/https://www.unesco.org/en/articles/three-imprisoned-iranian-women-journalists-awarded-2023-unesco/guillermo-cano-world-press-freedom|url-status=live}}</ref> *২০২৩: "ইৰানৰ নাৰীৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া আৰু সকলোৰে বাবে মানৱ অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা প্ৰসাৰৰ বাবে কৰা যুঁজৰ বাবে" শান্তিৰ [[নোবেল বঁটা]]<ref>{{Cite news|last1=Fouche|first1=Gwladys|last2=Little|first2=Tom|date=6 October 2023|title=Jailed Iranian activist Narges Mohammadi wins 2023 Nobel Peace Prize|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/jailed-iranian-activist-narges-mohammadi-wins-2023-nobel-peace-prize-2023-10-06/|access-date=6 October 2023|archive-date=6 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006100525/https://www.reuters.com/world/jailed-iranian-activist-narges-mohammadi-wins-2023-nobel-peace-prize-2023-10-06/|url-status=live}}</ref><ref name="reactions">{{Citation|title=حمایت از زنان ایران در ادامه واکنش‌های گسترده و جهانی به نوبل صلح نرگس محمدی|trans-title=Supporting the women of Iran in the continuation of the widespread and global reactions to Narges Mohammadi's Nobel Peace Prize|date=8 October 2023|url=https://www.iranintl.com/202310062114|access-date=11 October 2023|archive-date=7 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007122128/https://www.iranintl.com/202310062114|url-status=live}}</ref> ২০১০ চনত শান্তিৰ নোবেল বিজয়ী শ্বিৰিন এবাদীয়ে ফেলিক্স এৰমাকোৰা মানৱ অধিকাৰ বঁটা লাভ কৰোঁতে তেওঁ সেই বঁটা মহম্মদীৰ বাবে উৎসৰ্গা কৰিছিল। এবাদীয়ে কৈছিল যে "এই সাহসী মহিলাগৰাকী [নাৰ্গেছ মহম্মদী] মোতকৈ অধিক এই বঁটাৰ যোগ্য।" <ref>{{Cite news|date=June 16, 2010|title=Iranian Nobel Laureate Dedicates Prize To Jailed Colleague|work=Radio Free Europe|url=https://www.rferl.org/a/Iranian_Nobel_Laureate_Dedicates_Prize_To_Jailed_Colleague/2073425.html|access-date=2023-10-08|archive-date=29 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329063021/https://www.rferl.org/a/Iranian_Nobel_Laureate_Dedicates_Prize_To_Jailed_Colleague/2073425.html|url-status=live}}</ref> ==প্ৰকাশন== * ''White Torture: Interviews with Iranian Women Prisoners.'' OneWorld Publications, 2022. {{ISBN|9780861545506}} ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Narges Mohammadi|নাৰ্গেছ মহম্মদী}} {{সাঁচ:২০২৩ চনৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী}} [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:শান্তিৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] iregf8ggu0dkhcto1vw6vgo7h44jbda 0 99637 645346 635462 2026-10-15T22:22:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645346 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building |building_name = বাঘা মছজিদ |location = বাঘা, ৰাজশাহী, বাংলাদেশ | map_type = বাংলাদেশ |coordinates ={{Coord|24.1962|N|88.8393|E|region:BD_type:landmark|display=title,inline}} |religious_affiliation = [[ইছলাম]] |district = |functional_status = বৰ্তমান আছে |leadership = |website = |architecture_type = মছজিদ |architecture_style = |facade_direction = |year_completed = ১৫২৩<ref>{{cite web |title=Bagha Mosque |url=http://archnet.org/sites/2984 |website=Archnet |access-date=6 January 2013}}</ref> |ownership = বাংলাদেশ চৰকাৰ |construction_cost = |specifications = yes |architect = চুলতান নাছিৰুদ্দিন নুছৰৎ শ্বাহ |capacity = ৩০০ |length = |width = |width_nave = |height_max = |dome_quantity =১০ |dome_height_outer = |dome_height_inner = |dome_dia_outer = |dome_dia_inner = |minaret_quantity = |minaret_height = |spire_quantity = |spire_height = |materials = }} '''বাঘা মছজিদ'''({{lang-en|Bagha Mosque}}) বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ পৰা ৪০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূব পিনে বাঘা নামে ঠাইত অৱস্থিত।<ref name=pedia>{{cite book |last=Bari |first=MA |year=2012 |chapter=Bagha Mosque |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bagha_Mosque |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240318190138/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bagha_Mosque |archivedate=2024-03-18 |access-date=2023-11-04}}</ref> ষোড়শ শতিকাতে নিৰ্মিত এই মছজিদটো পৰৱৰ্তীকালত বিভিন্ন সংস্কাৰ কৰা হয়। ==ইতিহাস== হুছেইন শাহী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আলাউদ্দিন শ্বাহৰ পুত্ৰ চুলতান নুছৰৎ শ্বাহে ১৫২৩-১৫২৪ চনত এই মছজিদ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মছজিদটোৰ বিভিন্ন মেৰামতি কৰা হয় আৰু ১৮৯৭ চনত মছজিদৰ গম্বুজবোৰ সম্পূৰ্ণ ভাঙি যোৱাত, ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মছজিদটো পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="sangram">{{Cite news|date=2016-03-05|script-title=bn:টেৰাকোটা শিল্পমণ্ডিত বাঘা মসজিদ দেশেৰ এক ব্যতিক্ৰমী প্ৰত্নসম্পদ|url=http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|work=The Daily Sangram|access-date=2021-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305043444/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|archive-date=2016-03-05|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305043444/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=32784|deadurl=yes}}</ref> ==স্থাপত্য== মুঠ ২৫৬ বিঘা মাটিত এই মছজিদটো অৱস্থিত। মছজিদৰ চোতালখন সম্মুখৰ সমতল ভূমিৰ পৰা প্ৰায় আঠৰ পৰা দহ ফুট ওখকৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মছজিদটোৰ উত্তৰ দিশৰ প্ৰৱেশ পথত থকা স্তম্ভ আৰু তাত থকা শিল্পকৰ্মৰ ওপৰত সময়ৰ অত্যাচাৰ স্পষ্ট। মছজিদটোৰ ভিতৰত ছয়টা খুঁটা আছে। বহু উচ্চখাপৰ শিল্পকৰ্মৰে খোদিত কৰা চাৰিখন তোৰণে মছজিদটোত শোভা বৰ্ধন কৰিছে। দেৱালসমূহ ছয়ফুট বহলকৈ গঁঠা, গম্বুজটোৰ ব্যাস ৪২ ফুট আৰু ই ওখই ১২ ফুট। বাঘা মছজিদৰ দৈৰ্ঘ্য ২২.৯২ মিটাৰ আৰু বহল ১২.১৮ মিটাৰ। উচ্চতা ২৪ ফুট ৬ ইঞ্চি। ইয়াৰ বেৰ ২.২২ মিটাৰ ডাঠ। মছজিদটোত মুঠ ১০টা গম্বুজ, ৪টা মিনাৰ( ওপৰৰ ফালে গম্বুজ আকৃতিৰ), আৰু ৫খন প্ৰৱেশ দ্বাৰ আছে। চৌদিশে ডাঠ দেৱালেৰে আবৃত মছজিদটোৰ দুয়োকাষে দুখনকৈ প্ৰৱেশ দ্বাৰ আছে। মছজিদটোৰ ভিতৰে-বাহিৰে টেৰাকোটাৰ শিল্পকৰ্ম দেখা যায়। মছজিদৰ কাষতে থকা বিশাল জলাশয়ো এক আকৰ্ষণীয় বিষয়। মছজিদৰ কাষতে এটা মাজাৰ শ্বৰীফো আছে। ==বিৱৰণ== বাঘা মছজিদৰ গাঁথনি চূণ আৰু ইটাৰ গুড়িৰে কৰা হৈছে। মছজিদৰ ভিতৰে-বাহিৰে দেৱালত সুন্দৰ ওখ বেদী আৰু স্তম্ভ আছে। তদুপৰি, অভ্যন্তৰত অসংখ্য পোৰামাটিৰ কাৰুকাৰ্যৰে আমগছ, লতা-পাতসহ ভেটফুল আদি ফাৰ্চী শৈলীত ব্যৱহৃত অলেখ কাৰুকাৰ্য কৰা আছে। ইয়াৰ বাহিৰে মছজিদ প্ৰঙ্গণৰ উত্তৰ দিশে আছে হজৰত শ্বাহদৌল্লা আৰু তেওঁৰ পাঁচজন সঙ্গীৰ মাজাৰ। বাংলাদেশৰ স্বাধীন চুলতান আলাউদ্দিন হুছেই শ্বাহৰ পুত্ৰ নাছিৰুদ্দিন নুছৰৎ শ্বাহে জনকল্যাণৰ হেতু মছজিদৰ সম্মুখত এটা বিশাল জলাশয় খনন কৰিছিল। শ্বাহী মছজিদ সংলগ্ন এই জলাশয়টো মুঠ ৫২ বিঘা মাটিকালিৰ। জলাশয়ৰ চাৰিওফালে আছে শাৰী শাৰী নাৰিকলৰ গছ। প্ৰতিবছৰ শীতকালত অসংখ্য পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ কাকলিত এই ঠাই মুখৰিত হৈ উঠে।<ref name="sangram" /> বৰ্তমান জলাশয়ৰ চাৰিওটি পাৰ পকী কৰা হৈছে। তদুপৰি, মছজিদ চৌহদত জহৰ খাকী পীৰৰ মাজৰো আছে। তেওঁৰ কবৰটো মূল মাজাৰৰ উত্তৰ ফালে অৱস্থিত। মছজিদ সংলগ্ন মাটিৰ তলত এটা পুখুৰী আৱিস্কৃত হৈছে। ১৯৯৭ চনত মাজাৰৰ পশ্চিম ফালে খনন কাৰ্যৰ ফলত দীঘলে-বহলে ৩০/২০ ফুট আয়তনৰ এটা পাৰ বন্ধা পুখুৰীৰ সন্ধান পোৱা গৈছে। এই পুখুৰীটো সুৰঙ্গ পথেৰে মছজিদৰ অন্তৰ্ভাগৰ সৈতে যুক্ত আছিল। পুখুৰীটোৰ তিনিফালে বন্ধা চিৰি ভিতৰলৈ নামি গৈছে। মছজিদৰ ভিতৰে-বাহিৰে আছে প্ৰচুৰ পোৰামাটিৰ ফলক। মছজিদৰ ভিতৰত উত্তৰ-পশ্চিম কোণত সামান্য ওখ ঠাইত নামাজৰ বাবে এটি কোঠা আছে। এই মছজিদ সংলগ্ন ঠাইত প্ৰতিবছৰ ঈদুল-ফিতৰৰ দিনৰ পৰা ৩ সিন পৰ্যন্ত ''বাঘাৰ মেলা'' আয়োজন কৰা হয়। ই ৫০০ বছৰীয়া ঐতিহ্য।<ref>{{Cite news |script-title=bn:বাঘায় ঐতিহাসিক ঈদ মেলায় লাখো মানুষেৰ ঢল|url=https://www.jugantor.com/country-news/185157/বাঘায়-ঐতিহাসিক-ঈদ-মেলায়-লাখো-মানুষেৰ-ঢল|access-date=2021-02-23|work=Jugantor|language=bn}}</ref><ref>{{Cite news|script-title=bn:বাঘাৰ ঈদমেলায় ৫০০ বছৰেৰ ঐতিহ্য|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/310841.details|access-date=2021-02-23|work=banglanews24.com|date=30 July 2014|language=bn|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=2021-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411154727/https://www.banglanews24.com/national/news/bd/310841.details|deadurl=yes}}</ref> ==চিত্ৰ ভাণ্ডাৰ== <gallery> File:Fire Brick at Bagha Mosque.jpg File:Beautiful monument of rajshahi,Bagha Mosque.jpg File:Bagha Mosque, Rajshahi, Bangladesh 04.jpg </gallery> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মছজিদ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] 7ys46gcffidjhx9nm7yg5zf0h1huent 0 100939 645180 632187 2026-10-15T13:13:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645180 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = তপন সিনহা |image = Tapan Sinha 2013 stamp of India.jpg |image_size =220px |caption =২০১৩ চনত মুদ্ৰিত ডাকটিকটত সিনহা |birth_date = {{Birth date|df=yes|1924|10|2}} |birth_place = [[কলকাতা]], বেংগল প্ৰেছিডেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] <br/> {{small|(বৰ্তমানৰ কলকাতা, পশ্চিম বংগ)}} |death_date = {{Death date and age|df=yes|2009|01|15|1924|10|2}} |death_place = [[কলকাতা]], [[পশ্চিম বংগ]], ভাৰত |alma_mater =পাটনা বিশ্ববিদ্যালয় (বিজ্ঞান স্নাতক)<br>ৰাজাবাজাৰ চায়েঞ্চ কলেজ (বিজ্ঞানৰ স্নাতকোত্তৰ)<br> কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয় |spouse = [[অৰুন্ধতী দেৱী]] |children = অনিন্দ সিনহা |years_active = ১৯৪৬-২০০১ |signature= |signature_alt=Tapan Singa signature }} '''তপন সিনহা''' ({{lang-en|Tapan Sinha}}; ২ অক্টোবৰ ১৯২৪ – ১৫ জানুৱাৰী ২০০৯) <ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2009/may/12/tapan-sinha-obituary-indian-filmmaker|title=Award-winning Indian film-maker influenced by Capra and Wilder|work=[[The Guardian]]|date=12 May 2009}}</ref> তেওঁৰ সময়ৰ অন্যতম বিশিষ্ট ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল আৰু [[সত্যজিৎ ৰায়]], [[ঋত্বিক ঘটক]] আৰু [[মৃণাল সেন]]ৰ সৈতে এটা কিংবদন্তি চতুৰ্ভূজ গঠন কৰিছিল। তেওঁ মূলতঃ বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ পৰিচালক আছিল যদিও তেওঁ হিন্দী ভাষাতো ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁৰ ছবিসমূহৰ ভিতৰত আছিল- [[কাবুলিৱালা (১৯৫৭ চলচ্চিত্ৰ)|''কাবুলিৱালা'']] (১৯৫৭),'' [[লৌহ কপাত]]'', ''সগিনা মাহাতো'' (১৯৭০), ''[[আপনজন]]'' (১৯৬৮), ''[[ক্ষুধিত পাষাণ]]''; শিশু ছবি চিনেমা ''ছফেদ হাথী'' (১৯৭৮) আৰু ''আজ কা ৰবীনহুড'' আদি। ১৯৪৬ চনত সিনহাই কলকাতাৰ নিউ থিয়েটাৰ্ছ ফিল্ম প্ৰডাকচন হাউচত শব্দযন্ত্ৰী হিচাপে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। ১৯৫০ চনত তেওঁ ইংলেণ্ডলৈ ৰাওনা হয় আৰু তাত পৰৱৰ্তী দুবছৰ পাইনউড ষ্টুডিঅ’ত কাম কৰে। তাৰপৰা ঘৰলৈ উভতি আহি বঙালী, হিন্দী, ওড়িয়া ভাষাত সামাজিক, পাৰিবাৰিক, শ্ৰমিক অধিকাৰ, শিশুৰ বাবে ফেণ্টাচী আদি বিভিন্ন শৈলীৰ ছবি নিৰ্মাণেৰে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত সুদীৰ্ঘ ছয় দশক জুৰি জড়িত হৈ থাকে। তেওঁ ভাৰতৰ [[সমান্তৰাল চলচ্চিত্ৰ]] আন্দোলনৰ অন্যতম প্ৰশংসিত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আছিল। <ref>{{Cite book |title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change |url=https://archive.org/details/indianpopularcin0000goku |last=K. Moti Gokulsing |first=K. Gokulsing, [[Wimal Dissanayake]] |publisher=Trentham Books |year=2004 |isbn=1-85856-329-1 |page=[https://archive.org/details/indianpopularcin0000goku/page/17 17] }}</ref><ref>{{Cite journal |title=Gender, Nation, and Globalization in Monsoon Wedding and Dilwale Dulhania Le Jayenge |first=Jenny |last=Sharpe |journal=Meridians: Feminism, Race, Transnationalism |volume=6 |issue=1 |year=2005 |pages=58–81 [60 & 75] |doi=10.1353/mer.2005.0032|s2cid=143666869 }}</ref><ref>{{Cite journal |first=Sharmistha |last=Gooptu |title=Reviewed work(s): ''The Cinemas of India'' (1896–2000) by Yves Thoraval |journal=[[Economic and Political Weekly]] |volume=37 |issue=29 |date=July 2002 |pages=3023–4 }}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== সিনহাৰ জন্ম হৈছিল পশ্চিমবংগৰ কলকাতাত। চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ ছাত্ৰ জীৱনৰ পৰাই দেখা গৈছিল। ভাগলপুৰৰ দুৰ্গাচৰণ এম ই স্কুলত পঞ্চম মানত তেওঁৰ নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। পিছলৈ এইখন মাধ্যমিক বিদ্যালয়লৈ উন্নীত হয়। স্কুলৰ অধ্যক্ষ আছিল সুৰেন্দ্ৰনাথ গংগোপাধ্যায়, যি শৰৎ চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ মোমায়েক আছিল।<ref>{{Cite web|url = http://learningandcreativity.com/interview-tapan-sinha/|title = Never Have I Made the Same Kind of Film: An Interview With Tapan Sinha (Part-I) – Learning and Creativity|website = Learning and Creativity|date = 2 October 2014|language = en-US|access-date = 3 March 2016}}</ref> পাটনা বিশ্ববিদ্যালয়ত তেওঁ পদাৰ্থ বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰে আৰু পিছলৈ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ ৰাজাবাজাৰ বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়ৰ এম.এছ.চি. উপাধি লয়। ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী [[অৰুন্ধতী দেৱী]]ৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ভাৰতীয় বিজ্ঞানী অধ্যাপক অনিন্দ্য সিনহা। ২০০৯ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত নিউমোনিয়া আৰু চেপ্টিচেমিয়াত আক্ৰান্ত হৈ তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="Top Indian filmmaker Sinha dies">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7830022.stm|title=Top Indian filmmaker Sinha dies|work=[[BBC News]]}}</ref> ==বঁটা== ;অসামৰিক বঁটা * [[পদ্মশ্ৰী]] (১৯৯২)<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India | date=2015 | access-date=21 July 2015 | archive-date=15 October 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead | archivedate=19 October 2017 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | deadurl=yes }}</ref> ;[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] *১৯৫৬-৪ৰ্থ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ ([[কাবুলিৱালা (১৯৫৭ চলচ্চিত্ৰ)|''কাবুলিৱালা'']])<ref name="4thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/4th_Nff.pdf|title=4th National Film Awards|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|access-date=2 September 2011}}</ref> * ১৯৫৬- ৪ৰ্থ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: বঙালী ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ (''কাবুলিৱালা'')<ref name="4thawardPDF"/> *১৯৫৭- ৫ম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: বঙালী ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ (''লৌহ-কপাট'') <ref name="5thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/5th_nff.pdf|title=5th National Film Awards|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|access-date=2 September 2011}}</ref> * ১৯৬০- ৮ম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ (''ক্ষুধিত পাষাণ'')<ref name="8thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|title=8th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=7 September 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131012062918/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|archive-date=12 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012062918/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|archivedate=12 October 2013|deadurl=yes}}</ref> * ১৯৬৫- ১৩তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ (''অতিথি'') * ১৯৬৭- ১৫তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ (''[[হাটে বাজাৰে]]'') * ১৯৬৮- ১৬তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: বঙালী ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ (''আপনজন'') * ১৯৭১- ১৯তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্ (''এখনি'') * ১৯৭৭- ২৫তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ শিশু চলচ্চিত্ৰ (''ছফেদ হাথী'') * ১৯৮৪- ৩২তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: ৰাষ্ট্ৰীয় একতা বিষয়ক শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ নাৰ্গিচ দত্ত বঁটা (''আদমী ঔৰ ঔৰত'') * ১৯৯০- ৩৮তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালনা (''এক ডক্তৰ কী মৌত'') * ১৯৯০- ৩৮তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য চলচ্চিত্ৰ (''এক ডক্তৰ কী মৌত'') * ১৯৯৪- ৪২তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: অন্য সামাজিক বিষয়ৰ শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ (''হুইল চেয়াৰ'') *২০০৬: [[দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা]] ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|id=0802377|name=Tapan Sinha}} *[https://web.archive.org/web/20080828050317/http://dearcinema.com/tapan-sinha-the-dada-saheb-phalke-award/ Tapan Sinha: Saluting The Indomitable Human Spirit] * [http://www.boloji.com/cinema/tapansinha.htm The Films of Tapan Sinha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101018063712/http://boloji.com/cinema/tapansinha.htm |date=18 October 2010 }} * [https://web.archive.org/web/20070626130334/http://www.calcuttaweb.com/cinema/tapansinha.shtml Tapan Sinha at calcuttaweb.com] {{Dadasaheb Phalke Award}} [[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:বঙালী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] f74y1zvvw0lg740tww287k1d32jf42g 0 102484 645422 448239 2026-10-16T08:20:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645422 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = লীলা ৰয় |image = Lila Nag.jpg |image_size = |birth_name = লীলা নাগ |birth_date = {{Birth date|df=yes|1900|10|2}} |birth_place = [[গোৱালপাৰা]], [[বংগ প্ৰদেশ]], [[ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত]] |death_date = {{Death date and age|df=yes|1970|6|11|1900|10|21}}<ref>শতকন্ঠ-১৯৯৮-৯৯, শেরে বাংলা বালিকা মহাবিদ্যালয়</ref> |death_place = [[কলিকতা]], [[পশ্চিমবংগ]], ভাৰত |nationality = ভাৰতীয় |other_names = লীলাৱতী ৰয় |organization = দিপালী সংঘ, [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]], ফৰৱাৰ্ড ব্লক |movement = [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন]] |spouse = অনিল চন্দ্ৰ ৰয় }} '''লীলা ৰয় নাগ''' ({{lang-en|Leela Roy}},২ অক্টোবৰ ১৯০০ – ১১ জুন ১৯৭০), এগৰাকী উগ্ৰ বাওঁপন্থী ভাৰতীয় মহিলা ৰাজনীতিবিদ, সংস্কাৰক, আৰু নেতাজী [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]]ৰ ঘনিষ্ঠ সহযোগী আছিল।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Nag,_Lila|title=Nag, Lila|website=Banglapedia|language=en|access-date=2017-12-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907021346/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Nag,_Lila|archivedate=2021-09-07|deadurl=yes}}</ref><ref name=":4">{{cite book|title=Sansad Bangali Charitavidhan (Bengali)|last1=Sengupta|first1=Subodh|last2=Basu|first2=Anjali|publisher=Sahitya Sansad|year=2002|isbn=81-85626-65-0|location=Kolkata}}</ref> অসমৰ [[গোৱালপাৰা]] জিলাৰ উপ-দণ্ডাধীশ গিৰীশ চন্দ্ৰ নাগৰ বাসগৃহত জন্মগ্ৰহণ কৰা লীলা ৰয়ৰ মাতৃ আছিল কুঞ্জলতা নাগ। তেওঁ [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰথম মহিলা ছাত্ৰী আছিল। ==পৰিয়াল== বংগ প্ৰদেশৰ গোৱালপাৰা জিলাৰ এটা উচ্চ মধ্যবিত্ত বঙালী কায়স্থ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা লীলা ৰয়ে [[কলিকতা]]ৰ বেথুনে কলেজত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি ১৯১৭ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। শ্ৰেণীকোঠাৰ সকলো ছাত্ৰীৰ ভিতৰত প্ৰথম স্থান দখল কৰাৰ বাবে ৰয়ক ইংৰাজী বিভাগে ১৯১৭ চনৰ ২ অক্টোবৰত নগদ ১০০ টকাৰ সৈতে 'পদ্মবাটি সোণৰ পদক' প্ৰদান কৰিছিল। দেউতাক গিৰিচন্দ্ৰ নাগ আছিল সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ শিক্ষক। শিক্ষাৰ্থী অৱস্থাতে তেওঁ বিশ্ববিদ্যালয় কৰ্তৃপক্ষৰ সৈতে যুঁজি ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে এম.এ. ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছিল। সেই সময়ত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত সহ-শিক্ষাৰ অনুমতি নাছিল বাবে তেতিয়াৰ উপাচাৰ্য ফিলিপ হাৰ্টগে তেওঁৰ নামভৰ্তিৰ বাবে বিশেষ অনুমতি দিছিল।<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://roar.media/bangla/biography/leela-nag-the-first-female-student-of-dhaka-university/|script-title=bn:ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ের প্রথম ছাত্রী লীলা নাগ ও তার সংগ্রামী জীবন|last=Amin|first=Rubayet|date=2017-03-12|work=Roar বাংলা|access-date=2017-12-21|language=bn-IN}}</ref> ==সামাজিক কাম== [[File:Leela Roy alone with other founder member of Samaj Sebi Sangha.jpg|thumb|সমাজসেৱী সংঘৰ আন প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যৰ সৈতে লীলা ৰয়, ১৯৪৬]] ঢাকাত দ্বিতীয়খন ছোৱালীৰ বিদ্যালয় আৰম্ভ কৰি ছোৱালীৰ বাবে সামাজিক কাম আৰু শিক্ষাৰ প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত লীলা ৰয়ে বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ছোৱালীক দক্ষতা শিক্ষণ আৰু বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ তেওঁ উৎসাহিত কৰিছিল আৰু ছোৱালীয়ে প্ৰতিৰক্ষাৰ হেতু সমৰ কলা শিকাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰটো তেওঁ গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। বিগত বছৰবোৰত, তেওঁ মহিলাসকলৰ বাবে কেইবাখনো বিদ্যালয় আৰু প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰিছিল। লীলা নাগে ১৯২১ চনৰ বংগৰ বানপানীৰ পিছত সাহায্য কাৰ্যৰ নেতৃত্ব দি থকা নেতাজী সুভাষ চন্দ্ৰ বসুক যোগাযোগ কৰিছিল। তেতিয়াৰ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰী লীলা নাগে ঢাকা মহিলা সমিতি গঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু সেই ক্ষমতাত থাকিয়েই নেতাজীক সহায় কৰিবলৈ অনুদান আৰু সাহায্য সামগ্ৰীৰ সংগ্ৰহ কৰিছিল। ১৯৩১ চনত তেওঁ মহিলা লেখিকাৰ দ্বাৰা সম্পাদিত, পৰিচালিত আৰু সম্পূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়োৱা প্ৰথমখন আলোচনী 'জয়শ্ৰী' প্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Jayasree Patrika – Jayasree Patrika|url=http://jayasreepatrika.org/|access-date=2020-10-30|language=en-US|archivedate=2020-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201106203334/http://jayasreepatrika.org/|deadurl=yes}}</ref>আলোচনীখনৰ নামকৰণৰ পৰামৰ্শ দিয়া ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰকে ধৰি বহু বিশিষ্ট ব্যক্তিয়ে এই কাৰ্যক প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref name=":0" /> ==ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপ== ১৯২৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত লীলা নাগে ঢাকাত দীপালী সংঘ (দিপালী সংঘ) নামৰ যুদ্ধৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া এটা বিদ্ৰোহী সংগঠন গঠন কৰিছিল। প্ৰীতিলতা ৱাদ্দাৰে তাৰ পৰাই পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ আইন অমান্য আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ছয় বছৰৰ বাবে কাৰাবাস খাটিছিল। ১৯৩৮ চনত, তেওঁক কংগ্ৰেছ সভাপতি সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৱে কংগ্ৰেছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিকল্পনা সমিতিলৈ মনোনীত কৰিছিল। ১৯৩৯ চনত তেওঁ অনিল চন্দ্ৰ ৰয়ক বিয়া কৰায়। কংগ্ৰেছৰ পৰা বসুৰ পদত্যাগৰ পিছত, দম্পতীটিয়ে তেওঁৰ সৈতে ফৰৱাৰ্ড ব্লকত যোগদান কৰে। ১৯৪১ চনত ঢাকাত সাম্প্ৰদায়িক সংঘৰ্ষৰ গুৰুতৰ বিস্ফোৰণৰ সময়ত তেতিয়াৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বসুৰ সৈতে তেওঁ ইউনিটি ব’ৰ্ড আৰু নেচনেল চাৰ্ভিচ ব্ৰিগেড গঠন কৰিছিল। ১৯৪২ চনত ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সময়ত লীলা ৰয় আৰু তেওঁৰ স্বামীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু তেওঁৰ আলোচনীখন বন্ধ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। ১৯৪৬ চনত মুক্তি পোৱাৰ লগে লগে তেওঁ ভাৰতীয় সংবিধান সভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। বিভাজনৰ সময়ত হোৱা হিংসাত তেওঁ নোয়াখালীত গান্ধীক লগ পাইছিল। গান্ধীজী তাত উপস্থিত হোৱাৰ আগতেই তেওঁ এটা সাহায্য শিৱিৰ খুলিছিল আৰু মাত্ৰ ছয় দিনতে ৯০ মাইল খোজকাঢ়ি ৪০০ গৰাকী মহিলাক উদ্ধাৰ কৰিছিল। ভাৰত-বিভাজনৰ পিছত তেওঁ কলিকতাৰ নিঃস্ব আৰু পৰিত্যক্ত মহিলাৰ ঘৰ চলোৱাত সহযোগিতা আগবঢ়াইছিল আৰু পূৰ্ব বংগৰ পৰা অহা শৰণাৰ্থীক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।.<ref name=":0" />১৯৪৬-৪৭ চনৰ সময়ছোৱাত ৰয়ে নোয়াখালীত সোতৰটা সাহায্য শিবিৰ স্থাপন কৰিছিল। ইয়াতে কিছু দিনৰ পিছত ইয়াত বিদ্ৰোহৰ (riot) সূচনা হয়। ইয়াৰে কোনোবা এটা সাহায্য শিৱিৰত সুহাশিনী দাসে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Biswaroop|title=Religion and Politics in Bengal: The Noakhali Carnage 1946-47|date=2011|url=http://www.jstor.org/stable/44146785|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=72|pages=936–946|jstor=44146785|issn=2249-1937}}</ref> ১৯৪৭ চনত তেওঁ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ মহিলা সংহতি নামেৰে এটা জাতীয় মহিলা সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ==পৰৱৰ্তী বৰ্ষত== লীলা ৰয় ১৯৬০ চনত ফৰৱাৰ্ড ব্লক (সুভাজিষ্ট) আৰু প্ৰজা ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টিৰ একত্ৰীকৰণৰ লগে লগে গঠন হোৱা নতুন দলটোৰ অধ্যক্ষ হয় যদিও ইয়াৰ কাম-কাজত তেওঁ হতাশ হয়। দুবছৰৰ পাছত সক্ৰিয় ৰাজনীতিৰ পৰা তেওঁ অৱসৰ ল’লে।<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.streeshakti.com/bookL.aspx?author=11|title=StreeShakti - The Parallel Force|website=www.streeshakti.com|access-date=2017-12-21}}</ref> ১৯৮৫ চনত ফৈজাবাদত মৃত্যু হোৱা ভগৱানজী নামৰ এজন তপস্বীৰ সামগ্ৰীৰ পৰা লীলা ৰয়ৰ চিঠিবোৰ উদ্ধাৰ হয়। চিঠিবোৰে প্ৰকাশ কৰে যে, লীলা ৰয় ১৯৬২ চনত উত্তৰ প্ৰদেশৰ নিমছাৰত ভগৱানজীৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিছিল আৰু ১৯৭০ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁৰ ভগৱানজীৰ সৈতে যোগাযোগ আছিল।<ref>{{Cite web|last=Roy|first=Leela|title=the-disappearance-of-netaji-conspiracy-theories-over-the-last-70-years|url=https://www.news18.com/news/india/the-disappearance-of-netaji-conspiracy-theories-over-the-last-70-years-1098032.html|website=news18.com}}</ref> দীৰ্ঘদিনীয়া অসুস্থতাৰ পিছত ১৯৭০ চনৰ জুন মাহত লীলা ৰয়ৰ মৃত্যু হয়।<ref name=":1" /> ==শ্ৰদ্ধাঞ্জলি== ২০০৮ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত ভাৰতীয় সংসদৰ কেন্দ্ৰীয় হলত লীলা ৰয়ৰ প্ৰতিকৃতি উন্মোচনৰ সময়ত লোকসভাৰ অধ্যক্ষ মহম্মদ হামিদ আনছাৰী, প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|ড° মনমোহন সিং]] আৰু [[লোকসভা]]ৰ বিৰোধী দলপতি শ্ৰীযুত [[লালকৃষ্ণ আদৱানী|এল কে আদৱানী]] উপস্থিত থাকে।<ref>{{Cite web|last=Roy|first=Leela|title=Leela Roy's portrait|url=https://archivepmo.nic.in/drmanmohansingh/photogallery_next.php?pageid=1127|website=archivepmo.nic.in}}</ref> ২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলা বিভাগৰ এটা পৰীক্ষা গৃহক লীলা ৰয়ৰ নামেৰে 'লীলা নাগ পৰীক্ষা হল' দিয়া হয়।<ref>{{Cite web |title=ঢাবি’র-প্রথম-ছাত্রী-লীলা-নাগ-এর-নামে-‘কলা-ভবন--পরীক্ষার-হল’-এর-নামকরণ |url=https://du.ac.bd/du_post_details/%E0%A6%A2%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E2%80%99%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A5%E0%A6%AE-%E0%A6%9B%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%80-%E0%A6%B2%E0%A7%80%E0%A6%B2%E0%A6%BE-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%97-%E0%A6%8F%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%87-%E2%80%98%E0%A6%95%E0%A6%B2%E0%A6%BE-%E0%A6%AD%E0%A6%AC%E0%A6%A8--%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A7%80%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E2%80%99-%E0%A6%8F%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A6%A3/18125 |access-date=2023-10-06 |website=du.ac.bd |language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰীবাদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজ সংস্কাৰক]] qk1tgpdohaqmq87ewe4z2voyv4qiso6 0 103130 645432 637756 2026-10-16T09:14:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645432 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শিবানী কাশ্যপ | image = Shibani Kashyap at the Miss & Mrs Tiara 2018 contest.jpg | alt = শিবানী কাশ্যপ | caption = মিছ এণ্ড মিছেচ টিয়াৰা প্ৰতিযোগিতাত ২০১৮ চনত শিবানী | image_size = | birth_name = শিবানী কাশ্যপ | alias = | alma_mater = মথুৰা ৰোডৰ দিল্লী পাব্লিক স্কুল | birth_date = | birth_place = [[দিল্লী]], [[ভাৰত]] | death_date = | death_place = | spouse = ৰাজীৱ ৰোডা |module={{Infobox musical artist | embed = yes | occupation = গায়িকা | origin = | instrument = | genre = | years_active = <!-- YYYY–YYYY --> | label = | associated_acts = | notable_instruments = | website = {{url|shibanikashyap.com}} }} }} '''শিবাণী কাশ্যপ''' এগৰাকী ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী, যিয়ে বলীউড চলচ্চিত্ৰ জগতত কাম কৰে। তেওঁ টিভিৰ ৰিয়েলিটি চিংগিং শ্ব' ''বাথৰুম চিংগাৰ''ৰ বিচাৰক হিচাপে কাম কৰিছে।<ref>{{cite news |title=Singing sensation Shibani Kashyap to visit Manipal in November |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=528258 |accessdate=11 August 2020 |work=www.daijiworld.com}}</ref><ref>{{cite news |last1=Majumdar |first1=Meghna |title=Berlin's clubs to India's folk singers: this lockdown, here's whom to see perform live online |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/berlins-clubs-to-indias-folk-singers-this-lockdown-heres-whom-to-see-perform-live-online/article31257400.ece |accessdate=11 August 2020 |work=The Hindu |date=4 April 2020 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |title=Shibani Kashyap: I can't keep singing the same genre of music all the time |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/shibani-kashyap-singer-wanna-be-free-watch-video-5055057/ |accessdate=11 August 2020 |work=The Indian Express |date=7 February 2018 |language=en}}</ref> [[অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’]] আৰু অমুল ইণ্ডিয়াৰ এয়াৰ [[এফ এম চেনেল]]ৰ চিগনেচাৰ টিউন গাই কাশ্যপে খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। কাশ্যপে বেছিভাগেই চুফী-পশ্চিমীয়া সংগীতৰ মিশ্ৰণত সংগীত ৰচনা কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ পাকিস্তানী ধাৰাবাহিক ''মহব্বত জয় ভৰ মেঁ''ৰ শিৰোনাম গীত উৰ্দু ভাষাত গাইছিল, যিটো প্ৰধানকৈ পাকিস্তান আৰু ভাৰতত হিট হৈছিল।<ref name="kiwi1">[http://k002.kiwi6.com/hotlink/6t2ptw1yex/mohabbat_jaye_bhar_mein_drama.mp3]{{dead link|date=July 2017}}</ref> ষ্টাৰ প্লাছ টিভি শ্ব' ''বীৰা''ত “সংগীতজ্ঞ মেঘা’’ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ অভিনয় জীৱনত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite web |title=Singer Shibani Kashyap talks about her acting experience in Ek Veer Ki Ardaas: Veera [Exclusive] |url=https://www.bollywoodlife.com/tv/singer-shibani-kashyap-talks-about-her-acting-experience-in-ek-veer-ki-ardaas-veera-1657411/ |website=Bollywood Life |accessdate=11 August 2020 |language=en |date=16 July 2020}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.shibanikashyap.com Female Bollywood Playback Singer and Performer]. Shibani Kashyap. Retrieved 21 July 2017.</ref> ==জীৱনী== ভাৰতৰ দিল্লীত জন্মগ্ৰহণ কৰা শিবানীয়ে দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। পশ্চিমীয়া আৰু ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ তেওঁ বিশাৰদ। তেওঁ দিল্লীৰ ''ব্লেক স্লেড বেণ্ড''ৰ সদস্য আছিল। ১৯৯৬ চনত A.I.R ৰ পৰিচয়সূচক সুৰ কাশ্যপৰ কণ্ঠত অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’ৰ এটা এফ এম চেনেলত প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল৷ দূৰদৰ্শনত আমুল ইণ্ডিয়া আৰু সুবহ ছাবেৰেৰ শ্ব’ৰ বাবে তেওঁ বিজ্ঞাপন জিংগল ৰচনা কৰিছে। তেওঁৰ প্ৰথম পপ এলবাম ''হো গেই হেঁ মহব্বত'' (১৯৯৮)ৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতি লাভ কৰে, যাৰ বাবে তেওঁ ''চেনেল ভি'' বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite news |title=Shibani Kashyap on lockdown anxiety: Meditation music can calm your senses |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/shibani-kashyap-lockdown-coronavirus-outbreak-song-making-music-6342515/ |accessdate=11 August 2020 |work=The Indian Express |date=6 April 2020 |language=en}}</ref> ১৯৯৯ চনত কাজাখস্তানত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত মহোৎসৱ আজিয়া ডাউইছিত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০০০ চনত তেওঁ নাগমগী নামৰ চুফী এলবাম এটা মুকলি কৰে। কাশ্যপ “নিচিৰেন [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]’’ৰ অনুগামী।<ref>{{Cite web|date=2011-08-29|title=Chanting: Prayer or meditation?|url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/shibanikashyaps-blog/chanting-prayer-or-meditation/?frmapp=yes|access-date=2021-12-11|website=Times of India Blog|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Buddhism makes for a happy celeb!|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-buddhism-makes-for-a-happy-celeb-1752910|access-date=2021-12-11|website=DNA India|language=en}}</ref><ref name="dnaindia.com">{{Cite web|title=Why celebrities are turning to Buddhism|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-why-celebrities-are-turning-to-buddhism-1533869|access-date=2021-12-11|website=DNA India|language=en}}</ref> তেওঁ কয়, "মই বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰোঁ। মই দুবছৰ আগতে জপ কৰাৰ কাম হাতত লৈছিলোঁ। মোৰ বিশ্বাসে মোক শিকাইছে যে, 'বিপ্লৱ' সদায় নিজৰ ভিতৰতে আৰম্ভ হয়। যেতিয়া আপুনি নিজকে সলনি কৰে, তেতিয়া আপোনাৰ চৌপাশৰ কথাবোৰো সলনি হয়। এই দৰ্শনে মোৰ জীৱনটো নিমজ কৰি মোক এজন ভাল ব্যক্তি হোৱাৰ সুযোগ দিছে"।<ref>{{Cite magazine|date=July 14, 2011 |title=Shibani Kashyap|url=https://www.indiatoday.in/good-housekeeping/story/shibani-kashyap-137510-2011-07-14|access-date=2021-12-11|magazine=India Today|language=en}}</ref><ref name="dnaindia.com"/> তেওঁ বিশ্বজুৰি লাইভ শ্ব' পৰিৱেশন কৰিছে।<ref>{{cite news |title=Shibani Kashyap stages online houseparty on Show4me |url=http://www.radioandmusic.com/entertainment/editorial/news/200721-shibani-kashyap-stages-online-houseparty-on |accessdate=11 August 2020 |work=www.radioandmusic.com |language=en}}</ref> ২০০৩ চনত হিন্দী ছবি ''এইছা ভি হোতা হায়''ৰ দ্বিতীয় খণ্ডৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ গীত "সজনা আ ভি জা" ৰচনা কৰি গাইছিল। তেওঁ ''জিন্দা'' (২০০৬) আৰু ''১৯৭১'' (২০০৭) ছবিৰ বাবে গীত গাইছিল।<ref>{{cite news |title=Bollywood lacks a proper music industry: Shibani Kashyap |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/bollywood-lacks-a-proper-music-industry-shibani-kashyap/1666756 |accessdate=11 August 2020 |work=www.outlookindia.com/ |archivedate=7 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240207170338/https://www.outlookindia.com/newsscroll/bollywood-lacks-a-proper-music-industry-shibani-kashyap/1666756 |deadurl=yes}}</ref> ২০০৫ চনত [[ছান ফ্ৰান্সিস্কো]]ত অনুষ্ঠিত [[সংগীত]] বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত নাজাকাত এলবামৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা পপ গায়িকা বঁটা লাভ কৰে। <ref>{{cite news |title=Biography - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/singer-of-the-week/shibani-kashyap/biography/articleshow/7521980.cms |accessdate=11 August 2020 |work=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Shibani Kashyap |url=http://mgmh.net/artists/shibanikashyap/#:~:text=Artists,Awards%20held%20in%20San%20Francisco. |accessdate=11 August 2020 |date=1 March 2014 |archivedate=16 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316171613/http://mgmh.net/artists/shibanikashyap/#:~:text=Artists,Awards%20held%20in%20San%20Francisco. |deadurl=yes }}</ref>চনী এণ্টাৰটেইনমেণ্ট টেলিভিছনত ধাৰাবাহিক ''আকেলা''ৰ টাইটেল সংগীত ৰচনা কৰি গাইছিল। ছাহাৰা ফিল্মি চেনেলৰ গায়কী অনুষ্ঠান ''বাথৰুম চিংগাৰ''ৰ অন্যতম বিচাৰক আছিল শিবানী কাশ্যপ৷ ২০১২ চনত তেওঁ পাকিস্তানী ধাৰাবাহিক ''মোহব্বত যায় ভাৰ মেঁ''ৰ শীৰ্ষক গীতটো [[উৰ্দু]] ভাষাত গাইছিল, যিটো পাকিস্তানত প্ৰচুৰ জনপ্ৰিয় হৈছিল।<ref name="kiwi1"/> কাশ্যপক আন ২৯ জন স্বতন্ত্ৰ আৰু মূলসুঁতিৰ শিল্পীৰ সৈতে হাংগামা ডিজিটেল মিডিয়াৰ নতুন স্বতন্ত্ৰ সংগীত উদ্যোগ ArtistAloud.comৰ অংশ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। কাশ্যপৰ মতে, "এইটো এটা ডাঙৰ চাইট, কাৰণ ই শিল্পীসকলক তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত স্থান আৰু এটা মঞ্চ প্ৰদান কৰে। ই এক ডাঙৰ ৰাজহৰ সুযোগো, কাৰণ মানুহে এই গীতবোৰ পাইৰেট কৰিব পৰাৰ কোনো উপায় নাই, কিয়নো এই গীতবোৰ বজাৰত উপলব্ধ নহয়।" এইদৰে আমি পাইৰেচিৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিব পাৰোঁ আৰু আমাৰ সঠিক ধন লাভ কৰিব পাৰোঁ।" ২০১২ চনৰ ১ আগষ্টত ভাৰতৰ দুৰ্নীতিৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ মুম্বাইৰ পৰা দিল্লীৰ [[যন্তৰ মন্তৰ]]লৈ যাত্ৰা কৰিছিল। দুৰ্নীতি বিৰোধী আন্দোলনক সমৰ্থন কৰি থকা ভাৰতৰ হাজাৰ হাজাৰ নাগৰিকৰ সম্মুখত "[[আন্না হাজাৰে]] দীপ হামাৰে" গীতটো উপস্থাপন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://newindianexpress.com/cities/hyderabad/article219309.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220041227/http://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/article219309.ece |url-status=dead |archive-date=20 February 2014 |title=Artist aloud! |work=The New Indian Express |date=7 January 2010 |accessdate=13 August 2012 |archivedate=20 February 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140220041227/http://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/article219309.ece |deadurl=yes }}</ref> ২০১৪ চনৰ ৬ জুলাইত ২০১৪ চনৰ মে’ মাহত চৰকাৰ গঠন কৰা ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ সদস্য হিচাপে নামভৰ্তি কৰে।<ref>Panwar, Preeti. (6 July 2014) [http://news.oneindia.in/new-delhi/singer-shibani-kashyap-joins-bjp-via-online-membership-drive-1478212.html Singer Shibani Kashyap joins BJP – Oneindia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714212250/http://news.oneindia.in/new-delhi/singer-shibani-kashyap-joins-bjp-via-online-membership-drive-1478212.html |date=2014-07-14 }}. News.oneindia.in. Retrieved 21 July 2017.</ref> এই কথা টুইটাৰযোগেও ঘোষণা কৰে ছানীয়ে।<ref>[https://twitter.com/shibanikashyap/status/485731713478180865 Shibani Kashyap on Twitter: "Very happy to join BJP #BJPmembershiponlinecampaign with my full support and faith @BJP4India @BJPRajnathSingh @narendramodi #BJP"]. Twitter.com (6 July 2014). Retrieved 21 July 2017.</ref> ''মাই ফ্ৰী স্পিৰিট'' নামৰ এটা এলবামো মুকলি কৰিছে, য'ত ৰিমিক্স গীতটো নকুল শ্বৌৰী দ্বাৰা প্ৰযোজনা কৰা হৈছিল<ref>[http://www.santabanta.com/bollywood/35221/sonu-nigam-launches-shibani-kashyap%60s-my-free-spirit/ Sonu nigam launches shibani kashyap`s My Free Spirit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180712184011/http://www.santabanta.com/bollywood/35221/sonu-nigam-launches-shibani-kashyap%60s-my-free-spirit/ |date=2018-07-12 }}. Santabanta.com (20 March 2010). Retrieved 21 July 2017.</ref> আৰু [[চনু নিগম]]ৰ দ্বাৰা মুকলি কৰা হৈছিল। ৰণবীৰ, দা মাৰ্ছেল(২০১৫)ত কাশ্যপে গোৱা এটা বিশেষ গীত আছে; ছবিখনত তেওঁ অভিনয়ো কৰিছে। ২০১৮ চনত তেওঁ গায়ক তথা সুৰকাৰ বৰুণ আহুজাৰ সৈতে ''মেৰে পাছ বাপ হায়'' ছবিৰ বাবে দ্বৈত কণ্ঠৰ গীত "বাচকে তু চলনা ৰে" গেংষ্টাৰ থিম গীতটো গাইছিল। ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] ezied7gv2amnvkggr1m8huwxz28iw7c 0 104329 645202 417614 2026-10-15T15:15:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645202 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = দেৱব্ৰত শইকীয়া | image = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1964|12|14}} | birth_place = [[নাজিৰা]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | office = [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিৰোধী দলপতি | term_start = ২০ মে ২০১৬ | 1blankname = মুখ্যমন্ত্ৰী | 1namedata = | predecessor = [[প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত]] | term_start1 = | term_end1 = | 1blankname1 = মুখ্যমন্ত্ৰী | 1namedata1 = | termstart2 = | office2 = [[অসম বিধানসভা|বিধায়ক]] | constituency2 = নাজিৰা বিধানসভা সমষ্টি | predecessor2 = [[দ্ৰুপদ বৰগোহাঁই]] | term_start2 = ১৩ মে ২০১১ | nationality = ভাৰতীয় | spouse = বন্দনা শইকীয়া | father = [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]] | party = [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] | children = ২ | residence = [[গুৱাহাটী]] | education = [[কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়]] | occupation = ৰাজনীতিবিদ | website = {{URL|http://www.debabratasaikia.in/}} | order = | mother = [[হেমপ্ৰভা শইকীয়া]] | caption = }} '''দেৱব্ৰত শইকীয়া''' ({{lang-en|Debabrata Saikia}}; জন্ম: ১৪ ডিচেম্বৰ ১৯৬৪) এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ আৰু বৰ্তমান [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিৰোধী দলপতি। ২০১৬ চনৰ পৰা অসম বিধানসভাত বিৰোধী দলৰ নেতা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা শইকীয়া [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ সদস্য। তেওঁ ২০১১ চনৰ পৰা অসম বিধানসভাত নাজিৰা সমষ্টিক বিধায়ক হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে।<ref name=":3">{{Cite web |title=Nazira Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/nazira-assam-assembly-constituency#2011 |access-date=2022-04-02 |website=resultuniversity.com}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ অসমৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]] আৰু অসম চৰকাৰৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী [[হেমপ্ৰভা শইকীয়া]]ৰ পুত্ৰ।<ref>{{Cite web|title=Debabrata Saikia |url=https://www.oneindia.com/politicians/debabrata-saikia-51935.html|access-date=2023-08-01|website=OneIndia|language=en-US}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৬৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰ তাৰিখে [[অসম]]ৰ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ [[নাজিৰা]]ত দেৱব্ৰত শইকীয়ায়ে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ অসমৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]] আৰু অসম চৰকাৰৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী হেমপ্ৰভা শইকীয়াৰ পুত্ৰ।<ref name=":1">{{Cite web|title=Debabrata Legacy Karmoshri Hiteshwar Saikia|url=https://www.debabratasaikia.in/debabrata-legacy-karmoshri-hiteshwar-saikia/|access-date=2021-08-25|website=Debabrata Saikia|language=en-US}}</ref>তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলা বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তেওঁ বন্দনা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে। দম্পতীহালৰ দুই সন্তান লুইত আৰু কৃষ্ণিকা। ==ৰাজনৈতিক জীৱন== দেৱব্ৰত শইকীয়াই ১৯৯২–৯৩ চনত অসম প্ৰদেশ যুৱ কংগ্ৰেছ সমিতিৰ সাধাৰণ সম্পাদক আৰু ১৯৯২–৯৩ চনত অসম প্ৰদেশ যুৱ কংগ্ৰেছে গঠন কৰা স্ব-নিয়োজিত পৰ্যালোচনা সমিতিৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ পৰা ১৯৯৬ চনলৈ অসম প্ৰদেশ যুৱ কংগ্ৰেছৰ উপ-সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি অহা শইকীয়াক ১৯৯৪ চনত সৰ্বভাৰতীয় কংগ্ৰেছ কমিটীয়ে বিচাৰ বিভাগৰ ৰাজ্যিক আহ্বায়ক হিচাপে নিযুক্তি দিছিল। তেওঁ ১৯৯৫–৯৬ চনত উত্তৰ-পূব কংগ্ৰেছ সেৱা দলৰ আহ্বায়ক হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০১১ চনৰ অসম বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত তেওঁ নাজিৰাৰ বাবে [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ প্ৰাৰ্থী আছিল। তেওঁ ৫২৫১০টা ভোট লাভ কৰে। সেয়া মুঠ ভোটৰ ৬৩.৪%। এই নিৰ্বাচনত তেওঁ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ বিধায়ক [[দ্ৰুপদ বৰগোহাঁই]]ক ৩৩৮১০ ভোটত পৰাস্ত কৰে। ২০১৬ চনৰ অসম বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত বিজেপিয়ে সৃষ্টি কৰা পৰিবৰ্তনৰ বৃহৎ ধুমুহাৰ পাছত নাজিৰা সমষ্টিৰ বিধায়ক হিচাপে তেওঁ নিজৰ আসন অক্ষুণ্ণ ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তেওঁ ৫২৮৬৯টা ভোট লাভ কৰে। তেওঁ মুঠ ভোটৰ ৫৩.৭৭% লাভ কৰি নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দ্বীক ১৪৮৫৫টা ভোটত পৰাস্ত কৰে। যদিও এই নিৰ্বাচনত বিৰোধীৰ বিপুল প্ৰতিক্ৰিয়াৰ বাবে কংগ্ৰেছ পাৰ্টি নিৰ্বাচনত পৰাস্ত হৈছিল, তথাপিও শইকীয়া ডাঙৰীয়াই নিজৰ সমষ্টিত বৃহৎ ব্যৱধানত জয়লাভ কৰি দলৰ ভিতৰত আৰু লগতে অসমৰ ৰাজনীতিতো এজন ডাঙৰ নেতা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। যিহেতু প্ৰায় সকলো জ্যেষ্ঠ নেতা নিজৰ সমষ্টিতে পৰাজিত হৈছিল ([[তৰুণ গগৈ]], [[অজন্তা নেওগ]] আৰু [[ৰকিবুল হুছেইন]]ৰ বাহিৰে) গতিকে শইকীয়া ডাঙৰীয়াই বিৰোধীৰ নেতা হোৱাৰ আটাইতকৈ সম্ভাৱ্য সুযোগ পাইছিল। সেই পৰাজয়ৰ পিছত কংগ্ৰেছ দলৰ ভিতৰৰ নেতা সলনি কৰাৰ দাবী উত্থাপন হৈছিল। দলৰ ভিতৰত ঐক্য বজাই ৰাখিবলৈ আৰু তেওঁৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰমী আৰু নিষ্ঠাৰ সামৰ্থ্যক গুৰুত্ব দিবলৈ দলৰ হাইকমাণ্ডে তেওঁক [[অসম বিধানসভা]]ৰ বিৰোধী দলপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। তুলনামূলকভাৱে কম বয়সীয়া আছিল আৰু জয়ী হ’বলৈ সক্ষম হোৱা ২৬ গৰাকী কংগ্ৰেছ বিধায়কৰ অধিকাংশৰে তেওঁ গ্ৰহণযোগ্য ব্যক্তি আছিল। শইকীয়াৰ বিৰোধী দলপতিৰ নিযুক্তি ২০১৬ চনৰ ৩ জুন তাৰিখৰ পৰা কাৰ্যকৰী হয়।<ref>{{Cite web|last=Vision|first=Algoritmi|title=Debabrata Saikia - Summarized by Plex.page {{!}} Content {{!}} Summarization|url=https://plex.page/Debabrata_Saikia|access-date=2021-08-25|website=Plex.page|archivedate=2021-08-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210825144407/https://plex.page/Debabrata_Saikia|deadurl=yes}}</ref> ইণ্ডিয়া টুডে গ্ৰুপৰ এটা জনপ্ৰিয় ব্লগ প্লেটফৰ্ম ডেইলীঅ'ৰ মতে, দেৱব্ৰত শইকীয়া অসমৰ কংগ্ৰেছৰ বাবে আটাইতকৈ ভাল পছন্দৰ ব্যক্তি।<ref name=":3" /> ২০২১ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত শইকীয়াই ৫২৩৮৭টা ভোট লাভ কৰে। , মুঠ ভোটৰ ৪৭.৫৬% লাভ কৰে আৰু ৬৮৩টা ভোটেৰে সংকীৰ্ণভাৱে নিজৰ আসনখন অক্ষুণ্ণ ৰাখে।<ref>{{Cite web|title=Why Debabrata Saikia is the smartest choice for Congress in Assam|url=https://www.dailyo.in/politics/debabrata-saikia-assam-congress-bjp-himanta-biswa-sarma-gaurav-tarun-gogoi/story/1/10957.html|access-date=2021-08-25|website=www.dailyo.in}}</ref> ২০২১ চনৰ ১ জানুৱাৰীৰ পৰা শইকীয়াই বিধানসভাত বিৰোধী দলৰ নেতাৰ পদ হেৰুৱায়। [[অজন্তা নেওগ]] আৰু ৰাজদ্বীপ গোৱালাই বিজেপিত যোগদান কৰাৰ লগতে আন ২জন কংগ্ৰেছ বিধায়ক - [[তৰুণ গগৈ]] আৰু প্ৰণৱ গগৈৰ মৃত্যুৰ পিছত এই পৰিৱৰ্তন ঘটে। ইয়াৰ ফলত কংগ্ৰেছৰ বিধায়কৰ সংখ্যা ২৪ জনৰ পৰা ২০লৈ হ্ৰাস পায়। সেয়া বিৰোধী দলপতিৰ পদ লাভ কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় ২১ জনতকৈ এজন কম।<ref name=":2">{{Cite web|last=Desk|first=Sentinel Digital|date=2021-01-04|title=Congress leader Debabrata Saikia loses Leader of Opposition position in Assam Assembly - Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/congress-leader-debabrata-saikia-loses-leader-of-opposition-position-in-assam-assembly-519484|access-date=2021-08-25|website=www.sentinelassam.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2021-01-05|title=Congress MLA Debabrata Saikia loses status of Leader of Opposition in Assam Assembly|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/congress-mla-debabrata-saikia-loses-status-of-leader-of-opposition-in-assam-assembly/article33499103.ece|access-date=2021-08-25|issn=0971-751X}}</ref> অৱশ্যে [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ত আবেদন কৰাৰ পিছত তেওঁ পুনৰাই এই পদবী লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Debabrata Saikia reinstated as leader of the opposition - INSIDE NE|url=https://www.insidene.com/debabrata-saikia-reinstated-as-leader-of-the-opposition/|access-date=2021-08-25|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=2021-02-04|title=Debabrata Saikia reinstated as Assam Opposition leader|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/debabrata-saikia-reinstated-as-assam-opposition-leader/article33744233.ece|access-date=2021-08-25|issn=0971-751X}}</ref> ==সামাজিক জীৱন== দেৱব্ৰত শইকীয়াই ২০০৯ চনৰ ৩০ জানুৱাৰী তাৰিখে [[চৰাইদেউ]]ত শিশুসকলৰ বাবে মনোৰঞ্জনৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ বাবে স্বৰ্ণ জয়ন্তী শিশু উদ্যান স্থাপন কৰিছিল। ৱাই এছ ডব্লিউ (সমাজ কল্যাণৰ বাবে যুৱক-যুৱতী)ৰ সহযোগত "Bring SMILE" শীৰ্ষক মূলমন্ত্ৰৰে শইকীয়াই ইণ্টাৰপ্লাষ্ট জাৰ্মানীৰ সৈতে যৌথভাৱে বিনামূলীয়া প্লাষ্টিক চাৰ্জাৰী শিবিৰ অনুষ্ঠিত কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|title=Assam Legislative Assembly - Member|url=http://assamassembly.gov.in/debabrata-saikia.html|access-date=2021-08-25|website=assamassembly.gov.in}}</ref> এই সংস্থায়ে ১৯৯৪ চনৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে ৫০০ৰো অধিক শিশু আৰু দৰিদ্ৰ ৰোগীৰ ওঁঠ ফটা, তালু ফটা, জুইয়ে পোৰা আদিৰ চিকিৎসা কৰি অহা হৈছে। বৰ্তমান অসম চৰকাৰে "স্মাইল প্ৰজেক্ট"ক এটা ডাঙৰ চৰকাৰী প্ৰকল্প কৰি তুলিছে। তেওঁ বহুতো সংখ্যালঘু আৰু চাহ-বাগিচা অঞ্চলৰ দৰিদ্ৰ সীমাৰেখাৰ তলৰ লোকসকলক প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীৰ কিছুমান বিনামূলীয়া বিতৰণ কাৰ্যসূচীও পৰিচালনা কৰে।<ref name=":0" /> ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে তেওঁ বিভিন্ন আত্মসহায়ক গোটৰ বিকাশ আৰু পৰিচালনাৰ বাবে সজাগতা কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰিছিল। বৰ্তমান শইকীয়া ডাঙৰীয়াই ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অহা জনসাধাৰণক সংযোগ কৰি তেওঁলোকৰ দৈনন্দিন সমস্যাৰ কথা শুনিবলৈ 'জাগৰণ' নামৰ এক নতুন পদক্ষেপ হাতত লৈছে। এই পদক্ষেপৰ জৰিয়তে তেওঁ বিৰোধী দলৰ নেতাৰ বিচাৰপীঠৰ পৰাও প্ৰত্যেক ঘৰৰ সমস্যাবোৰ পোনপটীয়াকৈ চৰকাৰৰ আগত দাঙি ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। এই পদক্ষেপত তেওঁ ডিজিটেল মাধ্যম আৰু প্ৰচাৰৰ সমৰ্থনৰ বিষয়ে জানিব বিচৰা যুৱক-যুৱতীসকলৰ বাবেও স্থান ৰাখে। ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিক]] [[শ্ৰেণী:অসম বিধানসভাৰ সদস্য]] mw2ydejdt8vp3pak0pqx0l5zoud5dcv 0 104472 645434 624124 2026-10-16T09:17:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645434 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name=শিলিখা |image = Terminalia Chebula Tree with fruits. (Bengali - Horitaky).jpg |image_caption = শিলিখা গছ |genus = Terminalia |species = chebula |authority = [[Anders Jahan Retzius|Retz.]] |synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Buceras chebula'' <small>(Retz.) Lyons</small> *''Combretum argyrophyllum'' <small>K.Schum.</small> *''Myrobalanus chebula'' <small>(Retz.) Gaertn.</small> *''Myrobalanus gangetica'' <small>(Roxb.) Kostel.</small> *''Myrobalanus tomentella'' <small>Kuntze</small> *''Terminalia acutae'' <small>Walp.</small> *''Terminalia argyrophylla'' <small>King & Prain</small> *''Terminalia gangetica'' <small>Roxb.</small> *''Terminalia glandulipetiolata'' {{au|De Wild.}} *''Terminalia parviflora'' <small>Thwaites</small> *''Terminalia reticulata'' <small>Roth</small> *''Terminalia tomentella'' <small>Kurz</small> *''Terminalia zeylanica'' <small>Van Heurck & Müll. Arg.</small> }} |synonyms_ref = <ref name="Powo"/><ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2431324 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species|access-date=7 August 2015}}</ref> }} '''শিলিখা গছ''' ({{lang-en|Myrobalan}}) এবিধ ঔষধি গছ। আয়ুৰ্বেদত উল্লেখ থকা মতে সকলো বেমাৰ হৰণ কৰে বাবেই ইয়াৰ অন্য নাম হৰিতকী। শিলিখা গছৰ ফলহে সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পূজা সংস্কাৰ আদি কৰ্মত শিলিখাৰ ফল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক নাম: ''Terminalia chebula''।<ref name=GRIN>{{GRIN | ''Terminalia chebula'' Retz. | 36335 | access-date = 6 Aug 2016 }}</ref> শিলিখা [[ভাৰত]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[নেপাল]]ৰ পৰা পূবে দক্ষিণ-পশ্চিম [[চীন]] ([[য়ুন্নান]]) আৰু দক্ষিণে [[শ্ৰীলংকা]], [[মালয়েছিয়া]] আৰু [[ভিয়েটনাম]]লৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ স্থানীয় উদ্ভিদ।<ref name=GRIN/><ref name=foc>Flora of China: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200014747 ''Terminalia chebula'']</ref> ==বিৱৰণ== [[File:Haritaki (Terminalia chebula) fruits.jpg|thumb|left|শুকান শিলিখা]] শিলিখা এবিধ বৃক্ষজাতীয় সপুষ্পক উদ্ভিদ। ই প্ৰায় ৩০ মিটাৰ (৯৮ ফুট) ওখ আৰু ইয়াৰ গা-গছ ১ মিটাৰ (৩ ফুট ৩ ইঞ্চি) পৰ্যন্ত ব্যাসৰ মধ্যমীয়াৰ পৰা ডাঙৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদ। ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ মাহত ইয়াৰ পাত সৰি নতুন পাত গজে। বাকলি গাঢ় বাদামী ৰঙৰ আৰু প্ৰায়ে বাকলিত দীঘলীয়া ফাট মেলা দেখা যায়। পাতবোৰৰ বিন্যাস পৰ্যায়ক্ৰমে উপবিপৰীত, অণ্ডাকাৰ, ৭–৮ চে.মি. (২.৮–৩.১ ইঞ্চি) দীঘল আৰু ৪.৫–১০ চে.মি. (১.৮–৩.৯ ইঞ্চি) বহল আৰু ১–৩ চে.মি। ইহঁতৰ ফুল বিন্যাস নোমহীন আৰু হালধীয়া ৰঙৰ সৰু সৰু ফুল ফুলে। শিলিখাৰ ফলটো অৰ্ধগোলাকাৰ আৰু দুয়োমূৰ জোঙা আকৃতিৰ। ফলবোৰ ২–৪.৫ চে.মি. (০.৭৯–১.৭৭ ইঞ্চি) দীঘল আৰু ১.২–২.৫ চে.মি. ০.৪৭–০.৯৮ ইঞ্চি) বহল। কেঁচা শিলিখা ৰং সেউজীয়া, পকিলে পাতল হালধীয়াৰ পৰা ক'লা ৰঙৰ, পাঁচটা দীৰ্ঘায়িত শিৰা থাকে। নিস্তেজ বগাৰ পৰা হালধীয়া ফুলবোৰ গোন্ধযুক্ত।<ref name="Powo">{{cite web |title=''Terminalia chebula'' Retz. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:171037-1 |website=Plants of the World Online |access-date=16 November 2023 |language=en}}</ref> ফলৰ ছালখন বৰ টান হয়। শুকান ফলবোৰ এই ফল বছৰৰ পিছত বছৰ ভালে থাকে ডিচেম্বৰৰ পৰা মে’ মাহলৈকে ফল সংগ্ৰহ কৰা হয়। ফলটোত অতি কঠিন গুটি এটা থাকে। গুটিৰ পৰা পুলি হয়। শিলিখাৰ ফল তিতা সুগন্ধিযুক্ত। ইয়াত টেনিন, এমিনো এচিড, ফ্ৰুক্ট’জ, ছাক্সিনিক এচিড আৰু বিটা চিট’ষ্টেৰল প্ৰচুৰ পৰিমাণে থাকে। ==বিতৰণ== শিলিখা [[ভাৰত]], [[শ্ৰীলংকা]], [[ভূটান]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]], [[ম্যানমাৰ]], [[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ভিয়েটনাম]], [[ইণ্ডোনেছিয়া]], [[মালয়েছিয়া]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[থাইলেণ্ড]]কে ধৰি সমগ্ৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। [[চীন|চীনত]] ইয়াৰ স্থানীয় পশ্চিম [[য়ুন্নান]] আৰু ফুজিয়ান, গুৱাংডং, গুৱাংচি (নানিং), আৰু [[টাইৱান]]ত ইয়াৰ খেতি কৰা হয়।<ref>{{Cite web | url = http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Terminalia+chebula | title = Terminalia chebula }}</ref><ref name=efloras>{{cite web | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200014747 | title = Terminalia chebula | publisher = efloras.org}}</ref> ভাৰতত ৰাবি নদীৰ পৰা পূব দিশৰ পৰা [[পশ্চিম বংগ]] আৰু [[অসম]]লৈকে উপ হিমালয় অঞ্চলত সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১৫০০ মিটাৰ (৪৯০০ ফুট) উচ্চতালৈকে শিলিখা গছ দেখা পোৱা যায়। এই গছ উত্তৰ ভাৰত, মধ্য প্ৰদেশ আৰু বংগৰ অৰণ্যত, মাদ্ৰাজ, মহীশূৰ আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ দক্ষিণ অংশত সাধাৰণ উদ্ভিদ।<ref>{{Cite journal | doi = 10.1016/S2221-1691(13)60059-3| pmid = 23620847| title = The development of Terminalia chebula Retz. (Combretaceae) in clinical research| journal = Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine| volume = 3| issue = 3| pages = 244–252| year = 2013| last1 = Bag| first1 = Anwesa| last2 = Bhattacharyya| first2 = Subir Kumar| last3 = Chattopadhyay| first3 = Rabi Ranjan| pmc=3631759}}</ref> সাগৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৯০০ মিটাৰ (৩,০০০ ফুট) উচ্চতালৈকে শুষ্ক পাহাৰীয়া ঢাল সমূহত প্ৰচুৰ পৰিমাণে শিলিখা হয়।<ref name='toddcaldecott'>{{cite web |url=http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/361-haritaki |title=Todd Caldecott &#124; Haritaki |access-date=2014-05-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203001654/http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/361-haritaki |archive-date=2013-12-03 |archivedate=2013-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203001654/http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/361-haritaki |deadurl=yes }}</ref> ==ব্যৱহাৰ== শিলিখা ফলবোৰ সৰু আৰু দীঘলীয়া। অৱশ্যে এবিধ গোলাকাৰ নাম ৰোহিনী। শিলিখাৰ এটি জন্ম কথা আছে। এদিন হেনো দেৱৰাজ [[ইন্দ্ৰ]]ই অমৃত পান কৰোঁতে এটি অমৃতৰ টোপাল মৰ্ত্তাত সৰি পৰিল। সেই টোপালৰ অমৃতৰ পৰা শিলিখাৰ জন্ম হয়। শিলিখা সাত প্ৰকাৰৰ আছে। সেইকেইটা হ'ল: #বিজয়া #ৰোহিনী #পুতনা #চেতেকী #অভয়া #অমৃত #জীৱন্তী শিলিখাৰ শাস্ত্ৰীয় নাম অভয়া, পখ্যা, অমৃতা অব্যথা, শিবা আদি। শিলিখাৰ মিঠা, কেহা, তিতা, জালা আৰু লৱণ এই ছটা ৰস থাকে। পৰিপাকত ই মিঠা ৰস নি:সৰণ কৰে। খাওঁতে কিন্তু কেঁহা ৰসৰ আস্বাদন অনুভূত হয়। আগতে কোৱা হৈছে যে শিলিখা মহৌষধি অমৃতমূল্য দ্ৰব্য। ই শৰীৰৰ সকলো ৰোগ নিৰাময় কৰি জীৱনীশক্তি বৃদ্ধি কৰে। শিলিখা আহাৰৰ পিচত ব্যৱহাৰ কৰিলে অন্নপানদি কৃত আৰু ত্ৰিদোষৰ পৰা হোৱা সকলো ৰোগ বিনাশ হয়। শিলিখা নিমখৰ লগত খালে কফ নষ্ট কৰে। চেনিৰ লগত শিলিখা খালে পিত্ত নষ্ট হয়; ঘিঁউৰ লগত ব্যৱহাৰ কৰিলে বাতৰ পৰা হোৱা ৰোগ নিৰাময় হয় আৰু গুড়ৰ লগত শিলিখা খালে সৰ্বৰোগ বিনাশ হয়। আয়ুৰ্বেদ শাস্ত্ৰত বিভিন্ন শিলিখাৰ একোটা ভিন্ন ভিন্ন গুণৰ বৰ্ণনা আছে। শিলিখা এলাৰ্জীৰ বাবে অতি উপকাৰী। দাঁতৰ বিষতো শিলিখা অতি উপকাৰী। শিলিখা গুৰি কৰি দাঁতত প্ৰয়োগ কৰিলে ভাল হয় দাঁতৰ বিষ। চুলিৰ ক্ষেত্ৰটো সৌন্দৰ্যবৰ্ধক হৈছে শিলিখা। কৌষ্ঠকাঠিন্যও দূৰ কৰে শিলিখাই। শিলিখা নিমখৰ লগত খালে কফৰ সমস্যা দূৰ হয়। কাঁহ, প্ৰমেহ, কৃমি, জ্বৰ, পেটফুলা, খজুৱতি, মূত্ৰাঘাত আদিৰ বাবে শিলিখা হৈছে মহৌষধ। আয়ুৰ্বেদ আৰু য়ুনানি চিকিৎসা ব্যৱস্থাত শিলিখাক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিলিখা, [[আমলখি]] আৰু ভোমোৰাৰ সৈতে ত্ৰিফলা প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref name="Axe">{{cite web |title=The Ayurvedic Herb that Supports Immune & Gut Health |url=https://draxe.com/nutrition/haritaki-benefits/ |website=Dr. Axe |access-date=16 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231116172816/https://draxe.com/nutrition/haritaki-benefits/ |archivedate=16 November 2023 |deadurl=yes}}</ref> পূজা-পাৰ্বনতো শিলিখা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। চামৰাৰ টেনিং আৰু কাপোৰ ৰং কৰাৰ বাবেও শিলিখা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=Tewari>{{cite journal | pmc = 5554347| year = 2017| last1 = Tewari| first1 = D| title = Ethnopharmacological Approaches for Therapy of Jaundice: Part II. Highly Used Plant Species from Acanthaceae, Euphorbiaceae, Asteraceae, Combretaceae, and Fabaceae Families| journal = Frontiers in Pharmacology| volume = 8| pages = 519| last2 = Mocan| first2 = A| last3 = Parvanov| first3 = E. D| last4 = Sah| first4 = A. N| last5 = Nabavi| first5 = S. M| last6 = Huminiecki| first6 = L| last7 = Ma| first7 = Z. F| last8 = Lee| first8 = Y. Y| last9 = Horbańczuk| first9 = J. O| last10 = Atanasov| first10 = A. G| doi = 10.3389/fphar.2017.00519| pmid = 28848436| doi-access = free}}</ref> ==ৰাসায়নিক গঠন== শিলিখাৰ পৰা কেইবাটাও গ্লাইকোচাইড পৃথক কৰা হৈছে। তাৰে ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হৈছে ট্ৰাইটাৰ্পিন, আৰ্জুংলুক'চাইড I, আৰ্জুংগেনিন, আৰু চেবুল'চাইড I আৰু II আদি। আন আন উপাদানসমূহৰ ভিতৰত চেবুলিন নামৰ গ্যালিক এচিডৰ সৈতে সংযুক্ত ক্যুমাৰিন, লগতে ইলাজিক এচিড, ২,৪-চেবুলিল-β-D-গ্লুকোপাইৰানোজ, চেবুলিনিক এচিড, গ্যালিক এচিড, ইথাইল গ্যালেট, পুনিকালেজিন, টাৰ্ফ্লেভিন এ, টাৰ্চেবিন, লুটিঅ'লিন, আৰু টেনিক এচিড।<ref name='toddcaldecott' /><ref name=Saleem>{{Cite journal | last1 = Saleem | first1 = A. | last2 = Husheem | first2 = M. | last3 = Härkönen | first3 = P. | last4 = Pihlaja | first4 = K. | title = Inhibition of cancer cell growth by crude extract and the phenolics of ''Terminalia chebula'' retz. Fruit | url = https://archive.org/details/journal-of-ethnopharmacology_2002-08_81_3/page/327 | doi = 10.1016/S0378-8741(02)00099-5 | journal = Journal of Ethnopharmacology | volume = 81 | issue = 3 | pages = 327–336 | year = 2002 | pmid = 12127233}}</ref> চেবুলিক এচিড হৈছে পকা ফলৰ পৰা পৃথক কৰা ফেনলিক এচিড যৌগ।<ref>{{Cite journal | last1 = Lee | first1 = H. S. | last2 = Jung | first2 = S. H. | last3 = Yun | first3 = B. S. | last4 = Lee | first4 = K. W. | title = Isolation of chebulic acid from ''Terminalia chebula'' Retz. And its antioxidant effect in isolated rat hepatocytes | doi = 10.1007/s00204-006-0139-4 | journal = Archives of Toxicology | volume = 81 | issue = 3 | pages = 211–218 | year = 2007 | pmid = 16932919| s2cid = 25751621 }}</ref><ref>{{Cite journal | last1 = Lee | first1 = H. S. | last2 = Koo | first2 = Y. C. | last3 = Suh | first3 = H. J. | last4 = Kim | first4 = K. Y. | last5 = Lee | first5 = K. W. | title = Preventive effects of chebulic acid isolated from ''Terminalia chebula'' on advanced glycation endproduct-induced endothelial cell dysfunction | doi = 10.1016/j.jep.2010.07.039 | journal = Journal of Ethnopharmacology | volume = 131 | issue = 3 | pages = 567–574 | year = 2010 | pmid = 20659546}}</ref> বাকলিৰ পৰা লুটেইক এচিড পৃথক কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite journal | last1 = Nierenstein | first1 = M. | last2 = Potter | first2 = J. | title = The distribution of myrobalanitannin | journal = The Biochemical Journal | volume = 39 | issue = 5 | pages = 390–392 | year = 1945 | pmid = 16747927 | pmc = 1258254 | doi=10.1042/bj0390390}}</ref> শিলিখাত টাৰ্ফ্লেভিন বি, এক প্ৰকাৰৰ টেনিনও থাকে, আনহাতে চেবুলিনিক এচিড ফলত পোৱা যায়।<ref>{{cite journal | last1 = Han | first1 = Quanbin | last2 = Song | first2 = Jingzheng | last3 = Qiao | first3 = Chunfeng | last4 = Wong | first4 = Lina | last5 = Xu | first5 = Hongxi | year = 2006 | title = Preparative isolation of hydrolysable tannins chebulagic acid and chebulinic acid from ''Terminalia chebula'' by high-speed counter-current chromatography | url = http://www.tautobiotech.com/download/%E6%96%87%E7%8C%AE/%E5%BA%94%E7%94%A8%E9%A2%86%E5%9F%9F/%E4%B8%AD%E8%8D%AF%E9%A2%86%E5%9F%9F/%E5%85%B6%E4%BB%96/%E8%BF%90%E7%94%A8%E9%AB%98%E9%80%9F%E9%80%86%E6%B5%81%E8%89%B2%E8%B0%B1%E6%B3%95%E4%BB%8E%E8%AF%83%E5%AD%90%E4%B8%AD%E5%88%86%E7%A6%BB%E5%8F%AF%E6%B0%B4%E8%A7%A3%E9%9E%A3%E8%B4%A8%E8%AF%83%E5%AD%90%E9%85%B8%E5%92%8C%E8%AF%83%E5%B0%BC%E9%85%B8.pdf | journal = J. Sep. Sci. | volume = 29 | issue = 11| pages = 1653–1657 | doi=10.1002/jssc.200600089| pmid = 16922284 }}</ref> শিলিখা ফলৰ নিষ্কাশন এণ্টিবেক্টেৰিয়েল গুণযুক্ত।<ref>{{cite journal |last1=Prathibha |first1=S. |last2=Jenitta |first2=E.P.E. |last3=Rama Bhat |first3=P. |last4=Jayadev |first4=K. |last5=Shetty |first5=Shrinidhi |title=Green synthesis of silver nanoparticles from fruit extracts of ''Terminalia chebula'' Retz. and their antibacterial activity. |journal=International Journal of Research in Biosciences |date=2015 |volume=4 |issue=2 |pages=29-35.}}</ref> ==চিত্ৰ মালা== <gallery> A green Terminalia Chebula 1.jpeg|কেঁচা শিলিখা File:Terminalia Chebula in Bangladesh 2.jpeg|স্কেলৰ কাষত এটি শুকান শিলিখা Terminalia chebula - flowers.JPG|শিলিখাৰ ফুল Harado (Prakrit- हरडओ) (3309176804).jpg|গা-গছ </gallery> ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} {{Commons category|Terminalia chebula}} [[শ্ৰেণী:ঔষধি উদ্ভিদ]] [[শ্ৰেণী:বৃক্ষ]] [[শ্ৰেণী:ফল]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ]] kws27es3ifx4evgy7y9ead7xg7p4tup 0 105676 645358 572179 2026-10-16T00:43:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645358 wikitext text/x-wiki {{confuse|ব্ৰজাৱলী ভাষা|ব্ৰজ ভাষা}} {{Infobox language |name= Brajabuli |nativename= ব্ৰজবুলি |pronunciation= |region= [[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]] |speakers= নাই |extinct=অজ্ঞাত |familycolor=ইন্দো-ইউৰোপীয়ান | fam2 = [[Indo-Iranian languages|Indo-Iranian]] | fam3 = [[Indo-Aryan languages|Indo-Aryan]] | fam4 = [[Indo-Aryan languages#Eastern Zone|Eastern Zone (Magadhan)]] | fam5 = [[Maithili language|Maithili]] |creator= [[বিদ্যাপতি]] |created= ১৬শ শতিকা |script= বাংলা, |iso3=none |image= |notice=IPA |glotto=none }} '''ব্ৰজবুলি''' এক কৃত্ৰিম সাহিত্যিক ভাষা, যাক মৈথিলী কবি বিদ্যাপতিয়ে তেওঁৰ ৰচনাৰ দ্বাৰা জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।<ref name="Majumdar1960">{{cite book |editor1-last=Majumdar |editor1-first=Ramesh Chandra |editor1-link=R. C. Majumdar |editor2-last=Pusalker |editor2-first=A. D. |editor3-last=Majumdar |editor3-first=A. K. |date=1960 |title=[[The History and Culture of the Indian People]] |volume=VI: The Delhi Sultanate |location=Bombay |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |page=515 |quote="During the sixteenth century, a form of an artificial literary language became established ... It was the ''Brajabulī'' dialect ... ''Brajabulī'' is practically the Maithilī speech as current in Mithilā, modified in its forms to look like Bengali."}}</ref><ref name="Banglapedia-Brajabuli">{{cite book |last=Morshed |first=Abul Kalam Manjoor |year=2012 |chapter=Brajabuli |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Brajabuli |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}}</ref> ৰাধা আৰু কৃষ্ণৰ প্ৰেমৰ বিষয়ে লিখা তেওঁৰ ব্ৰজাবুলি গীতৰ কথাবোৰ তেওঁৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰচনা বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="Banglapedia-Vidyapati">{{cite book |last=Choudhury |first=Basanti |year=2012 |chapter=Vidyapati |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vidyapati |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250225041307/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vidyapati |archivedate=2025-02-25 |access-date=2024-06-22}}</ref> আন কবিসকলেও তেওঁৰ লেখাক অনুকৰণ কৰে আৰু ১৬ শতিকাত এই ভাষা প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে।<ref name="Majumdar1960" /><ref name="Banglapedia-Brajabuli" /> ব্ৰজবুলী ভাষাত লিখা মধ্যযুগীয় বাংলা কবিসকলৰ ভিতৰত নৰোত্তম দাস, বালাৰাম দাস, জ্ঞানদাস আৰু গোবিন্দদাস কবিৰাজ আদি অন্যতম।<ref name="Paniker1997">{{cite book |last=Paniker |first=K. Ayyappa |author-link=Ayyappa Paniker |date=1997 |title=Medieval Indian Literature: An Anthology |volume=One: Surveys and selections |url=https://books.google.com/books?id=KYLpvaKJIMEC&pg=PA287 |location=New Delhi |publisher=Sahitya Akademi |page=287 |isbn=978-81-260-0365-5}}</ref> [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]য়েও এই ভাষাত তেওঁৰ ''ভানুসিংহ ঠাকুৰেৰ পদৱলী'' (১৮৮৪) ৰচনা কৰিছিল (প্ৰথমতে তেওঁ এই গীতৰ কথাবোৰক নতুনকৈ আৱিষ্কৃত কবি ভানুসিংহৰ গীত বুলি প্ৰচাৰ কৰিছিল)।<ref name="Banglapedia-Vidyapati" /> বংগ নৱজাগৰণৰ ১৯ শতিকাৰ আন আন ব্যক্তি যেনে [[বংকিম চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়]]য়েও ব্ৰজবুলিত লিখিছে।<ref name="Paniker1997" /> বৰ্তমানৰ ব্ৰজবুলী ভাষাৰ সাহিত্যত প্ৰায় ৫,০০০ কবিতা আছে।<ref>{{cite book |last=Sen |first=Sukumar |author-link=Sukumar Sen (linguist) |date=1935 |title=A History of Brajabuli Literature |url=https://archive.org/details/brajabuli |publisher=University of Calcutta |page=[https://archive.org/details/brajabuli/page/n22 3]}}</ref> ব্ৰজবুলিৰ মূল মৈথিলী (মধ্যযুগীয় যুগত প্ৰচলিত হোৱাৰ দৰে), কিন্তু ইয়াৰ ৰূপসমূহ দেখাত বাংলাৰ দৰে পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছে।<ref name="Majumdar1960" /> ===লগতে চাওক=== *[[ব্ৰজাৱলী ভাষা]] ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা]] qv6f18ej4uky0gdre290ml3sdmrpbpm 0 106132 645182 637893 2026-10-15T13:27:32Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645182 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = তাৰাশংকৰ বন্দ্যোপাধ্যায় | image = | caption = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1898|7|23}} | birth_place = লাভপুৰ, বীৰভূম জিলা, বেংগল প্ৰেচিডেন্সি, ব্ৰিটিছ ভাৰত | death_date = {{death date and age|1971|9|14|df=yes|1898|7|23}} | death_place = [[কলিকতা]], [[পশ্চিম বংগ]], ভাৰত | occupation = {{hlist|ঔপন্যাসিক|ৰাজনীতিবিদ}} | nationality = ভাৰতীয় | awards = {{ubl|[[ৰবীন্দ্ৰ পুৰস্কাৰ]]|[[সাহিত্য অকাডেমী]]|[[জ্ঞানপীঠ বঁ‌টা]]|[[পদ্মভূষণ]]}}<ref>{{cite web| url = https://www.thestatesman.com/bengal/west-bengal-birbhum-home-writer-tarashankar-bandopadhyay-renovated-1502666319.html/amp| title = Birbhum {{!}} Dhatridebata, the ancestral home of writer Tarashankar Bandopadhyay, to be renovated - The Statesman| website = [[The Statesman (India)|The Statesman]]| date = 28 July 2018| access-date = 29 March 2020| archive-date = 29 March 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20200329093005/https://www.thestatesman.com/bengal/west-bengal-birbhum-home-writer-tarashankar-bandopadhyay-renovated-1502666319.html/amp| url-status = live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.goodreads.com/author/show/4401668.Tarashankar_Bandyopadhyay |title=Tarashankar Bandyopadhyay (Author of কবি) |access-date=29 March 2020 |archive-date=31 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191231093153/https://www.goodreads.com/author/show/4401668.Tarashankar_Bandyopadhyay |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bandyopadhyay,_Tarashankar |title=Bandyopadhyay, Tarashankar - Banglapedia |access-date=29 March 2020 |archive-date=8 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608210254/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bandyopadhyay,_Tarashankar |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200608210254/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bandyopadhyay,_Tarashankar |archivedate=8 June 2020 |deadurl=yes }}</ref> | signature = | spouse = {{Married|উমাশশী দেৱী|1916}} | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | office = [[Member of Parliament]], [[Rajya Sabha]] | constituency = [[List of nominated members of Rajya Sabha|Nominated]] | termstart = 3 April 1960 | termend = 2 April 1966 }} }} {{Listen | type = music | filename = ওগো_তোমার_শেষ_বিচারের_আশায়.mp3 | title = মান্না দেৰ কণ্ঠত ডাক হৰকৰা চলচ্চিত্ৰৰ ''ওগো শেষ বিচাৰেৰ আশায়'' | description = সুৰকাৰ [[সুধীন দাশগুপ্ত]], গীতিকাৰ তাৰাশংকৰ বন্দ্যোপাধ্যায়, কণ্ঠ শিল্পী [[মান্না দে]] |pos =}} '''তাৰাশংকৰ বন্দ্যোপাধ্যায়''' ({{lang-en|Tarasankar Bandyopadhyay}}; ২৩ জুলাই ১৮৯৮<ref>{{YouTube|nZ_47TVGpiM|Documentary on tarashankar Bandopadhyay}}</ref> – ১৪ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৭১14 September) জ্ঞানপীঠ বঁটা বিজয়ী প্ৰথমগৰাকী বাঙালী সাহিত্যিক। 'গণদেবতা' শীৰ্ষক উপন্যাসখনৰ বাবে ১৯৬৭ চনত তেখেতে উক্ত বঁটা লাভ কৰে। উল্লেখ্য যে বন্দ্যোপাধ্যায়ে ১৯৫৬ চনত 'আৰোগ্য নিকেতন' শীৰ্ষক উপন্যাসৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা লাভ কৰে। তাৰাশংকৰ বন্দ্যোপাধ্যায়ৰ জন্ম ১৮৯৮ চনৰ ২৩ জুলাই তাৰিখে পশ্চিমবঙ্গৰ বীৰভূম জিলাত হয়। তেখেতৰ পিতৃৰ নাম হৰিদাস বন্দ্যোপাধ্যায় আৰু মাতৃৰ নাম প্ৰভাৱতী দেৱী। ==জীৱনী== বন্দোপাধ্যায়ৰ জন্ম হৈছিল ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বংগ প্ৰদেশৰ বীৰভূম জিলাৰ লাভপুৰ গাঁৱত (বৰ্তমান পশ্চিম বংগ, ভাৰত)। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ আছিল হৰিদাস বন্দ্যোপাধ্যায় আৰু প্ৰভাৱতী দেৱী।<ref name=":0" /> [[File:House_of_Tarashankar.jpg|thumb|বন্দ্যোপাধ্যায়ৰ লাভপুৰৰ ঘৰটো। ]] ১৯১৬ চনত লাভপুৰ জাদাব্লাল এইচ ই স্কুলৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ পিছলৈ প্ৰথমে কলিকতাৰ ছেইণ্ট জেভিয়াৰ কলেজত আৰু তাৰ পিছত চাউথ ছাবাৰবান কলেজ (বৰ্তমান আসুতোষ কলেজ)ত নামভৰ্তি কৰে। ছেইণ্ট জেভিয়াৰ কলেজত ইণ্টাৰমিডিয়েটত অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে তেওঁ অসহযোগ আন্দোলনত যোগদান কৰে। অসুস্থতা আৰু ৰাজনৈতিক সক্ৰিয়তাৰ বাবে তেওঁ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে।<ref name="MahaswetaDevi77-79">{{cite book |last1=Devi |first1=Mahashweta |title=Tarasankar Bandyopadhyay |edition=2nd |series=Makers of Indian Literature |year=1983 |orig-year= 1975 |publisher= Sahitya Akademi |location= New Delhi |pages=77–79 }}</ref> এই কলেজীয়া বছৰবোৰত তেওঁ এটা উগ্ৰ উগ্ৰপন্থী যুৱ গোটৰ সৈতেও জড়িত আছিল আৰু তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি নিজৰ গাঁৱত আবদ্ধ কৰি ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite book|editor-first=Kalpana|editor-last=Bardhan|title=Of Women, Outcastes, Peasants, and Rebels: A Selection of Bengali Short Stories|url=https://www.questia.com/read/125229827/of-women-outcastes-peasants-and-rebels-a-selection|location=Berkeley, CA|publisher=University of California Press|year=1990|page=22|url-access=|via=|isbn=|access-date=21 September 2018|archive-date=21 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921230337/https://www.questia.com/read/125229827/of-women-outcastes-peasants-and-rebels-a-selection|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180921230337/https://www.questia.com/read/125229827/of-women-outcastes-peasants-and-rebels-a-selection|archivedate=21 September 2018}}{{ISBN?}}</ref> ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনক সক্ৰিয়ভাৱে সমৰ্থন কৰাৰ অপৰাধত ১৯৩০ চনত গ্ৰেপ্তাৰ হয় যদিও সেই বছৰৰ শেষৰফালে মুকলি কৰি দিয়া হয়। ইয়াৰ পিছত তেওঁ সাহিত্যৰ প্ৰতি নিজকে নিয়োজিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>Sengupta, Subodh Chandra and Bose, Anjali (editors), (1976/1998), ''Samsad Bangali Charitabhidhan'' (Biographical dictionary) Vol I, {{in lang|bn}}, Kolkata: Sahitya Samsad, {{ISBN|81-85626-65-0}}, p 195</ref> ১৯৩২ চনত শান্তিনিকেতনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰক লগ পায়। সেই বছৰতে তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাস চৈতলী ঘূৰ্ণী প্ৰকাশ পায়।<ref name=MahaswetaDevi77-79/> ১৯৪০ চনত বাগবজাৰত ঘৰ ভাড়া কৰি পৰিয়ালক কলিকতালৈ লৈ আহে। ১৯৪১ চনত তেওঁ বৰনগৰলৈ গুচি যায়। ১৯৪২ চনত বীৰভুম জিলা সাহিত্য সন্মিলনৰ সভাপতিত্ব কৰি বংগৰ ফেচিষ্ট বিৰোধী লেখক আৰু শিল্পী সন্থাৰ সভাপতি হয়। ১৯৪৪ চনত তেওঁ তাত বসবাস কৰা অনাবাসী বাঙালীসকলে আয়োজন কৰা কানপুৰ বাংলা সাহিত্য সন্মিলনৰ সভাপতিত্ব কৰে। ১৯৪৭ চনত তেওঁ কলিকতাত অনুষ্ঠিত প্ৰবাসী বঙালী সাহিত্য সন্মিলন উদ্বোধন কৰে; বোম্বাইত প্ৰবাসী বংগ সাহিত্য সন্মিলনৰ ৰূপালী জয়ন্তী অনুষ্ঠানত সভাপতিত্ব কৰিছিল; আৰু কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা শৰৎ সোঁৱৰণী পদক লাভ কৰে। ১৯৪৮ চনত তেওঁ কলিকতাৰ তালা পাৰ্কত থকা নিজৰ ঘৰলৈ গুচি যায়।<ref name=MahaswetaDevi77-79/> ১৯৫২ চনত তেওঁক বিধানসভাৰ সদস্য হিচাপে মনোনীত কৰা হয়। ১৯৫২–৬০ চনৰ ভিতৰত তেওঁ পশ্চিম বংগ বিধান পৰিষদৰ সদস্য আছিল। ১৯৫৪ চনত তেওঁ মাকৰপৰা দীক্ষা লৈ যায়। সেই বছৰতে তেওঁ নিজৰ কাহিনীৰ আধাৰত 'না' নামৰ এখন ছবিৰ চিত্ৰনাট্য আৰু পৰিচালনা কৰে। ১৯৫৫ চনত পশ্চিমবংগ চৰকাৰে তেওঁক ৰবীন্দ্ৰপুৰস্কাৰ বঁটা প্ৰদান কৰে। ১৯৫৬ চনত তেওঁ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে। ১৯৫৭ চনত তেওঁ আফ্ৰিকান-এছিয়ান লেখক সংস্থাৰ প্ৰস্তুতি সমিতিত যোগদান কৰিবলৈ ছোভিয়েট ইউনিয়ন ভ্ৰমণ কৰে আৰু পিছলৈ চীন চৰকাৰৰ আমন্ত্ৰণত আফ্ৰিকান-এছিয়ান লেখক সংস্থাৰ ভাৰতীয় লেখক প্ৰতিনিধি দলৰ নেতা হিচাপে তাছকেন্দলৈ যায়।<ref name=MahaswetaDevi77-79/> ১৯৫৯ চনত তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা জগতাৰিণী স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰে, আৰু মাদ্ৰাজত অনুষ্ঠিত সৰ্বভাৰতীয় লেখক সন্মিলনৰ সভাপতিত্ব কৰে। ১৯৬০ চনত তেওঁ পশ্চিমবংগ বিধানসভাৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে যদিও ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে তেওঁক সংসদলৈ মনোনীত কৰে। ১৯৬০–৬৬ চনৰ ভিতৰত তেওঁ ৰাজ্যসভাৰ সদস্য আছিল। ১৯৬২ চনত পদ্মশ্ৰী লাভ কৰে; কিন্তু জোঁৱাইৱেকৰ মৃত্যুৱে তেওঁৰ হৃদয় ভাঙি পেলালে আৰু নিজকে অন্য দিশলৈ ঠেলি ৰাখিবলৈ তেওঁ ছবি অঁকা আৰু কাঠৰ খেলনা বনোৱাৰ কামত লাগিল। ১৯৬৩ চনত তেওঁ ছিছিৰকুমাৰ বঁটা লাভ কৰে। ১৯৬৬ চনত তেওঁ সংসদৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰি নাগপুৰ বঙালী সাহিত্য সন্মিলনৰ সভাপতিত্ব কৰে। ১৯৬৬ চনত জ্ঞানপীঠ বঁটা আৰু ১৯৬৯ চনত পদ্মভূষণ লাভ কৰি কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয় আৰু জাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ে সাহিত্য বিভাগৰ ডক্টৰ উপাধিৰে সন্মানিত হয়। ১৯৬৯ চনত তেওঁক সাহিত্য অকাডেমীৰ ফেল’শ্বিপ দিয়া হয়, ১৯৭০ চনত বঙিয়া সাহিত্য পৰিষদ/বংগীয়া সাহিত্য পৰিষদৰ সভাপতি হয়। ১৯৭১ চনত তেওঁ বিশ্ব ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ত নৃপেন্দ্ৰচন্দ্ৰ সোঁৱৰণী বক্তৃতা আৰু কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ত ডি.এল ৰয় সোঁৱৰণী বক্তৃতা প্ৰদান কৰে।<ref name=MahaswetaDevi77-79/> ১৯৭১ চনৰ ১৪ ছেপ্টেম্বৰত পুৱাই বন্দ্যোপাধ্যায়ৰ কলিকতাৰ বাসগৃহত মৃত্যু হয়।<ref name=MahaswetaDevi77-79/> ২০২১ চনত লাভপুৰত থকা বন্ধোপাধ্যায়ৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰখন স্থানীয় বাসিন্দাৰ লগতে তেওঁৰ পৰিয়ালে তেওঁৰ স্মৃতিত সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। ইয়াত কেইবাটাও ব্যক্তিগত সামগ্ৰী, আৰু ফটো সংৰক্ষণ কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite web|title=Labhpur Dhatridebata Museum: A small homage to a giant of Bengali literature|url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/tarashankar-bandyopadhyays-ancestral-house-in-labhpur-birbhum-dhatridebata-beckons-visitors/cid/1841255|access-date=2021-12-01|website=www.telegraphindia.com|archive-date=1 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201085803/https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/tarashankar-bandyopadhyays-ancestral-house-in-labhpur-birbhum-dhatridebata-beckons-visitors/cid/1841255|url-status=live}}</ref> ==গ্ৰন্থসমূহ== তেখেতৰ উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থসমূহ হ’ল — *কবি *চৈতালী ঘুৰ্ণী *আৰোগ্য নিকেতন *গণদেবতা *পঞ্চগ্ৰাম *হাঁসুলী বাঁকেৰ উপকথা *শ্ৰেষ্ঠ গল্প ইত্যাদি। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্যিক]] roum7y2cjgzcygmwaf0rzckbxkwdog6 0 107786 645310 624934 2026-10-15T17:50:24Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645310 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = পখিলা | fossil_range = ক্ৰিটেচিয়াছ–বৰ্তমান, {{fossilrange|101.4|0|earliest=50}} | image = Fesoj - Papilio machaon (by).jpg | image_caption = ''পাপিলিঅ' মাচাওন'' | taxon = ৰোপালোচেৰা | authority = | subdivision_ranks = উপগোট | subdivision = * Superfamily [[Hedyloidea]]: ** [[Hedylidae]] * Superfamily [[Papilionoidea]]: ** [[Hesperiidae]] ** [[Lycaenidae]] ** [[Nymphalidae]] ** [[Papilionidae]] ** [[Pieridae]] ** [[Riodinidae]] }} '''পখিলা''' ({{Lang-en|Butterfly}}) এবিধ পাখিযুক্ত সন্ধিপদী পতঙ্গ। ইহঁত লেপিডপ্টেৰান উপগোটী ৰ'পালোচেৰাৰ ডেউকাযুক্ত পোক। এই গোটটোত হেডিল’ইডিয়া (আমেৰিকাত মথ-পখিলা) আৰু পেপিলিঅ’ন’ইডিয়া (বাকী সকলো) ছুপাৰফেমিলিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। আটাইতকৈ পুৰণি পখিলাৰ জীৱাশ্ম প্ৰায় ৫.৬ কোটি বছৰ আগৰ পেলিঅ'চিন যুগৰ বুলি ধৰা হৈছে যদিও ইয়াৰ উৎপত্তি প্ৰায় ১০.১ কোটি বছৰৰ আগতে ক্ৰিটেচিয়াছৰ শেষৰ ফালে হৈছিল বুলি জনা যায়।<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Kawahara |first1=Akito Y. |last2=Storer |first2=Caroline |last3=Carvalho |first3=Ana Paula S. |last4=Plotkin |first4=David M. |last5=Condamine |first5=Fabien L. |last6=Braga |first6=Mariana P. |last7=Ellis |first7=Emily A. |last8=St Laurent |first8=Ryan A. |last9=Li |first9=Xuankun |last10=Barve |first10=Vijay |last11=Cai |first11=Liming |last12=Earl |first12=Chandra |last13=Frandsen |first13=Paul B. |last14=Owens |first14=Hannah L. |last15=Valencia-Montoya |first15=Wendy A. |date=2023-05-15 |title=A global phylogeny of butterflies reveals their evolutionary history, ancestral hosts and biogeographic origins |journal=Nature Ecology & Evolution |volume=7 |issue=6 |pages=903–913 |doi=10.1038/s41559-023-02041-9 |issn=2397-334X |pmc=10250192 |pmid=37188966|bibcode=2023NatEE...7..903K }}</ref> পখিলাৰ জীৱনচক্ৰ চাৰিটা পৰ্যায়ৰ। অন্যান্য হ'ল'মেটাবলাছ পোক-পৰুৱাৰ দৰে ইহঁতৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপান্তৰ ঘটে।<ref>{{Cite web |title=Butterfly Life Cycle |url=https://ansp.org/exhibits/online-exhibits/butterflies/lifecycle/ |access-date=2024-07-22 |website=ansp.org |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260211192653/https://ansp.org/exhibits/online-exhibits/butterflies/lifecycle/ |archivedate=2026-02-11 |deadurl=yes}}</ref> পাখি থকা প্ৰাপ্তবয়স্ক পৰ্যায়ত ইহঁতে ভক্ষণ কৰিব পৰা উদ্ভিদত কণী পাৰে, কণীৰ পৰা ওলোৱা ইহঁতৰ পলুৱে সেই উদ্ভিদৰ পাত আৰু কোমল অংশ খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। পলুবোৰ কেতিয়াবা অতি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায় আৰু সম্পূৰ্ণ বিকশিত হ’লে ইহঁতে শৰীৰৰ পৰা ওলোৱা আঠা জাতিয় আঁহেৰে তৈয়াৰ কৰা এটা সঁ‌জাৰ মাজত নিজকে আৱদ্ধ কৰে, ইয়াক পিউপা বোলে। এইদৰে সঁ‌জাৰ মাজত আৱদ্ধ হৈ যেতিয়া ৰূপান্তৰ সম্পূৰ্ণ হয়, তেতিয়া প্যুপাল ছালখন ফাটি যায়, প্ৰাপ্তবয়স্ক পোকটো বাহিৰলৈ ওলাই আহে, ডেউকাবোৰ শুকুৱাবলৈ প্ৰসাৰিত কৰে আৰু উৰি যায়। বিশেষকৈ ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত কিছুমান পখিলাৰ বছৰত কেইবাটাও প্ৰজন্ম হয়, আনহাতে আন কিছুমানৰ এটা প্ৰজন্মহে সম্পূৰ্ণ হয় আৰু ঠাণ্ডা ঠাইত থকা কিছুমান পখিলাৰ সমগ্ৰ জীৱনচক্ৰটো পাৰ হ'বলৈ কেইবাবছৰ সময় লাগিব পাৰে।<ref>{{Cite web |title=Butterfly Life Cycle |url=https://www.floridamuseum.ufl.edu/educators/resource/butterfly-life-cycle/ |access-date=2024-07-16 |website=For Educators |language=en-US}}</ref> পখিলাবোৰ প্ৰায়ে বহুৰূপী হয় আৰু বহু প্ৰজাতিয়ে নিজৰ ভক্ষকৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ ছদ্মবেশ ধাৰণ কৰে, অন্য জীৱ বা জড়ক অনুকৰণ আৰু এপ'চেমেটিজমৰ দৰে আচৰণ কৰে।<ref>{{Cite journal|last1=McClure|first1=Melanie|last2=Clerc|first2=Corentin|last3=Desbois|first3=Charlotte|last4=Meichanetzoglou|first4=Aimilia|last5=Cau|first5=Marion|last6=Bastin-Héline|first6=Lucie|last7=Bacigalupo|first7=Javier|last8=Houssin|first8=Céline|last9=Pinna|first9=Charline|last10=Nay|first10=Bastien|last11=Llaurens|first11=Violaine|date=2019-04-24|title=Why has transparency evolved in aposematic butterflies? Insights from the largest radiation of aposematic butterflies, the Ithomiini|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=286|issue=1901|doi=10.1098/rspb.2018.2769|issn=0962-8452|pmc=6501930|pmid=30991931}}</ref> কিছুমান পখিলা যেনে ম'নাৰ্চ আৰু পেইণ্টেড্ লেডী আদিয়ে বহু দূৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। বহুতো পখিলাক ভেঁকুৰ, প্ৰ’ট’জ’ৱা, মাখি আৰু অন্যান্য পৰজীৱীয়ে আক্ৰমণ কৰে বা ইহঁত আন জীৱৰ চিকাৰ হয়। কিছুমান প্ৰজাতিক কীট হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কাৰণ ইহঁতে পলু অৱস্থাত শস্য বা লাগতিয়াল গছৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে; আন প্ৰজাতিবোৰৰ কিছুমান উদ্ভিদৰ পৰাগাযোগৰ কাৰক। কেইটামান পখিলা প্ৰজাতিৰ পলুৱে (যেনে, হাৰ্ভেষ্টাৰ) ক্ষতিকাৰক পোক-পৰুৱা খায়, আনহাতে আন কিছুমানে পৰুৱাৰ সৈতে মিলি সহযোগী হিচাপে জীয়াই থাকে। সাংস্কৃতিকভাৱে পখিলা দৃশ্য আৰু সাহিত্য কলাৰ এক জনপ্ৰিয় মটিফ। স্মিথছ'নিয়ান প্ৰতিষ্ঠানৰ মতে "পখিলা নিশ্চিতভাৱে প্ৰকৃতিৰ অন্যতম আকৰ্ষণীয় জীৱ।" <ref>{{Cite web|title=Benefits of Insects to Humans|url=https://www.si.edu/spotlight/buginfo/benefits|access-date=2021-09-24|website=[[Smithsonian Institution]]|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924014943/https://www.si.edu/spotlight/buginfo/benefits|url-status=live}}</ref> ==পুৰাজীৱবিজ্ঞান== আটাইতকৈ প্ৰাচীন লেপিডপ্টেৰা জীৱাশ্ম ট্ৰাইএছিক-জুৰাছিক সীমাৰ, প্ৰায় ২০ কোটি বছৰৰ আগৰ বুলি পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite journal|last1=Eldijk|first1=Timo J. B. van|last2=Wappler|first2=Torsten|last3=Strother|first3=Paul K.|last4=Weijst|first4=Carolien M. H. van der|last5=Rajaei|first5=Hossein|last6=Visscher|first6=Henk|last7=Schootbrugge|first7=Bas van de|date=2018-01-01|title=A Triassic-Jurassic window into the evolution of Lepidoptera|journal=Science Advances|volume=4|issue=1|pages=e1701568|doi=10.1126/sciadv.1701568|pmid=29349295|issn=2375-2548|pmc=5770165|bibcode=2018SciA....4.1568V}}</ref> পখিলাবোৰ মথৰ পৰা বিকশিত হৈছে, গতিকে পখিলাবোৰ একবংশগত (একক ক্লেড গঠন কৰা) হ’লেও মথৰবোৰ নহয়। পেলিঅ'চিন যুগৰ আটাইতকৈ পুৰণি পখিলাটো হৈছে ডেনমাৰ্কৰ প্ৰ'ট'ক'এলিয়াডেছ ক্ৰিষ্টনচেনি, প্ৰায় ৫৫ মিলিয়ন বছৰ পুৰণি, যিটো হেচপেৰিডে (স্কিপাৰ) পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite journal|last=De Jong|first=Rienk|date=2016-08-09|title=Reconstructing a 55-million-year-old butterfly (Lepidoptera: Hesperiidae)|journal=European Journal of Entomology|volume=113|pages=423–428|doi=10.14411/eje.2016.055|doi-access=free}}</ref> আণৱিক ঘড়ীৰ অনুমান অনুসৰি পখিলাৰ উৎপত্তি ক্ৰিটেচিয়াছৰ শেষৰ ফালে হৈছিল, কিন্তু চেনোজয়িক যুগতহে ইয়াৰ যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য দেখা গৈছিল,<ref>{{Cite journal|last1=Chazot|first1=Nicolas|last2=Wahlberg|first2=Niklas|last3=Freitas|first3=André Victor Lucci|last4=Mitter|first4=Charles|last5=Labandeira|first5=Conrad|last6=Sohn|first6=Jae-Cheon|last7=Sahoo|first7=Ranjit Kumar|last8=Seraphim|first8=Noemy|last9=de Jong|first9=Rienk|last10=Heikkilä|first10=Maria|date=2019-02-25|title=Priors and Posteriors in Bayesian Timing of Divergence Analyses: The Age of Butterflies Revisited|url=http://dx.doi.org/10.1093/sysbio/syz002|journal=Systematic Biology|volume=68|issue=5|pages=797–813|doi=10.1093/sysbio/syz002|issn=1063-5157|pmc=6893297|pmid=30690622|access-date=9 July 2021|archive-date=19 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719044623/https://academic.oup.com/sysbio/article/68/5/797/5300234|url-status=live}}</ref><ref name=":0"/> আৰু এক অধ্যয়নে এই গোটটোৰ উত্তৰ আমেৰিকাত উৎপত্তিৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name=":0" /> আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ পুৰণি পখিলাটো হৈছে ফ্ল'ৰিছাণ্ট জীৱাশ্মৰ পৰা পোৱা লেট ইওচিন প্ৰড্ৰিয়াছ পাৰ্চেফোন,<ref name="MeyerSmith2008">{{cite book |last1=Meyer |first1=Herbert William |last2=Smith |first2=Dena M . |title=Paleontology of the Upper Eocene Florissant Formation, Colorado |url=https://books.google.com/books?id=-OcQecTR5_QC&pg=PA6 |year=2008 |publisher=Geological Society of America |isbn=978-0-8137-2435-5 |page=6 |access-date=8 January 2016 |archive-date=24 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160424121728/https://books.google.com/books?id=-OcQecTR5_QC&pg=PA6 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.faculty.ucr.edu/~legneref/identify/lepidopt.htm |title=Lepidoptera – Latest Classification |work=Discoveries in Natural History & Exploration |publisher=University of California |access-date=15 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120407055233/http://www.faculty.ucr.edu/~legneref/identify/lepidopt.htm |archive-date=7 April 2012 |url-status=dead }}</ref> ইয়াৰ বয়স প্ৰায় ৩৪ মিলিয়ন বছৰ।<ref>{{cite journal | last1 = McIntosh | first1 = W. C. |display-authors=et al | year = 1992 | title = Calibration of the Latest Eocene-Oligocene geomagnetic Polarity Time Scale Using 40Ar/39Ar Dated Ignimbrites | url = https://archive.org/details/sim_geology_1992-05_20_5/page/459 | journal = Geology | volume = 20 | issue = 5| pages = 459–463 | doi=10.1130/0091-7613(1992)020<0459:cotleo>2.3.co; 2| bibcode = 1992Geo....20..459M }}</ref> <gallery mode="packed" caption="পখিলাৰ জীৱাশ্ম" widths="180px" heights="180px"> File:Prodryas.png|প্ৰড্ৰিয়াছ পাৰ্চেফোন, ফ্ল'ৰিছাণ্ট জীৱাশ্মৰ পৰা পোৱা এটা লেট ইয়চিন পখিলা, ১৮৮৭ চনৰ File:PZSL1889Plate31 Fossil Papilionid Butterfly Lithopsyche antiqua from Early Oligocene Bembridge Marls.png|লিথ'চাইকে এণ্টিকুয়া, বেমব্ৰিজ মাৰ্লছ, আইল অৱ ৱাইটৰ পৰা অহা এটা আৰম্ভণিৰ অলিগোচিন পখিলা, ১৮৮৯ </gallery> ==শ্ৰেণীবিভাজন আৰু বংশবিজ্ঞান== পৰম্পৰাগতভাৱে পখিলাক হেচপেৰিডে (স্কিপাৰ) আৰু আমেৰিকাৰ অধিক মথৰ দৰে হেডিলিডেৰ সৰু গোট বাদ দি ছুপাৰফেমিলি পেপিলিঅ'ন'ইডিয়াত ভাগ কৰা হৈছে। বংশবিন্যাস বিশ্লেষণে প্ৰকাশ কৰে যে পৰম্পৰাগত পেপিলিঅ'ন'ইডিয়া আন দুটা গোটৰ তুলনাত পেৰাফাইলেটিক, গতিকে ইহঁত দুয়োটাকে পেপিলিঅ'ন'ইডিয়াৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এটা পখিলাৰ গোট গঠন কৰিব লাগে, যাৰ ফলত ই ৰ'পালোচেৰা ক্লেডৰ সমাৰ্থক।<ref>{{cite journal | last1 = Heikkilä | first1 = M. | last2 = Kaila | first2 = L. | last3 = Mutanen | first3 = M. | last4 = Peña | first4 = C. | last5 = Wahlberg | first5 = N. | year = 2012 | title = Cretaceous Origin and Repeated Tertiary Diversification of the Redefined Butterflies | journal = Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences | volume = 279 | issue = 1731| pages = 1093–1099 | doi=10.1098/rspb.2011.1430 | pmid=21920981 | pmc=3267136}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Kawahara | first1 = A. Y. | last2 = Breinholt | first2 = J. W. | year = 2014 | title = Phylogenomics Provides Strong Evidence for Relationships of Butterflies And Moths | journal = Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences | volume = 281 | issue = 1788| page = 20140970 | doi=10.1098/rspb.2014.0970 | pmid=24966318 | pmc=4083801}}</ref> {| class="wikitable" |+ পখিলাৰ পৰিয়ালসমূহ ! পৰিয়াল!! সাধাৰণ নাম || বৈশিষ্ট্য || ছবি |- | হেডিলিডে || আমেৰিকান মথ-বাটাৰফ্লাই || সৰু, বাদামী ৰং যুক্ত, জ্যামিতিক আকৃতিৰ মথ; আকৰ্ষ দুডাল অ-সংযুক্ত; দীঘল আৰু পতল গা || [[File:Macrosoma sp (Hedylidae) (15273846876).jpg|100px]] |- | হেচপেৰিডে || স্কিপাৰছ || সৰু, বেগী উৰণ; আকৰ্ষত লাগিথকা ক্লাৱ পিছফালে হাউলি থকা || [[File:Hesperia comma-01 (xndr).jpg|100px]] |- | লাইকেনিডে || ব্লুছ, কপাৰছ, হেয়াৰ ষ্ট্ৰেকছ্ || সৰু, উজ্জ্বল ৰঙৰ; প্ৰায়ে চকুৰ দৰে দাগ থকা মিছা মূৰ একোটা আৰু আকৰ্ষৰ দৰে সৰু ঠেং থাকে || [[File:Maculinea arion Large Blue Upperside SFrance 2009-07-18.jpg|100px]] |- | নিম্ফেলিডে || ব্ৰাছ-ফুটেড্ বা ফ'ৰ ফুটেড্ বাটাৰফ্লাই || সাধাৰণতে আগঠেং ছুটি হোৱা দেখা যায়, ফলত চাৰিটা ঠেঙৰ দৰে দেখা যায়; ইহঁত প্ৰায়ে উজ্জ্বল ৰঙৰ || [[File:AD2009Aug01 Vanessa atalanta 01.jpg|100px]] |- | পেপিলিওনিডে || শ্বেলোটেইল || পাখিত নেজৰ দৰে অংশ থাকে; পলুবোৰে অস্মেটেৰিয়াম অংগৰ সৈতে বেয়া সোৱাদ সৃষ্টি কৰে; পিউপা আহযুক্ত আৱৰণেৰে সুৰক্ষিত || [[File:Papilio troilus01.jpg|100px]] |- | পিয়ৰিডে || হোৱাইটছ্ এণ্ড এলাইছ || প্ৰায়ে বগা, হালধীয়া বা কমলা; কবি, হৰিয়হ, লাই আদি শাক-পাচলিৰ অনিষ্টকৰা কিছুমান গুৰুতৰ কীট; পিউপা আহযুক্ত আৱৰণেৰে সুৰক্ষিত || [[File:Large white spread wings.jpg|100px]] |- | ৰিয়াডিনিডে || মেটেলমাৰকছ্ || সাধাৰণতঃ পাখিত ধাতুৰ দৰে কিছুমান দাগ থাকে; প্ৰায়ে স্পষ্টকৈ ক'লা, কমলা আৰু নীলা ৰঙৰ বোল থাকে || [[File:RhetusButterfly.jpg|100px]] |} ==জীৱন চক্ৰ== [[File:Butterfly life cycle diagram in English as.png|thumb|পখিলাৰ জীৱন চক্ৰৰ পৰ্যায়সমূহ]] প্ৰাপ্তবয়স্ক অৱস্থাত থকা পখিলাবোৰে প্ৰজাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এসপ্তাহৰ পৰা প্ৰায় এবছৰলৈকে জীয়াই থাকিব পাৰে। বহু প্ৰজাতিৰ পলুৰ জীৱনকাল দীঘলীয়া হোৱাৰ বিপৰীতে আন কিছুমান প্ৰজাতি পিউপা বা কণীৰ পৰ্যায়ত সুপ্ত অৱস্থাত থাকি শীতকাল পাৰ কৰিব পাৰে।<ref>{{cite journal | last1=Powell | first1=J. A. | year=1987 | title=Records of Prolonged Diapause in Lepidoptera | journal=[[The Journal of Research on the Lepidoptera]] | volume=25 | issue=2 | pages=83–109| doi=10.5962/p.266734 | s2cid=248727391 | doi-access=free }}</ref> মেলিছা আৰ্কটিক প্ৰজাতিয়ে (Oeneis melissa) পলু অৱস্থাৰে দুবাৰকৈ শীতকাল কটায়।<ref>{{cite web |url=http://www.butterfliesandmoths.org/species/Oeneis-melissa |title=Melissa Arctic |work=Butterflies and Moths of North America |access-date=15 September 2015 |archive-date=28 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151028164705/http://www.butterfliesandmoths.org/species/Oeneis-melissa |url-status=live }}</ref> পখিলাৰ বছৰি এটা বা ততোধিক প্ৰজন্ম হ’ব পাৰে। প্ৰতি বছৰৰ প্ৰজন্মৰ সংখ্যা নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চলৰ পৰা গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চললৈকে ভিন্ন হয় আৰু গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলসমূহে মাল্টিভল্টনিজমৰ প্ৰৱণতা দেখুৱায়।<ref>{{cite book |author=Timothy Duane Schowalter |title=Insect Ecology: An Ecosystem Approach |url=https://books.google.com/books?id=2KzokTLIysQC&pg=PA159 |year=2011 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-381351-0 |page=159 |access-date=8 January 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425180814/https://books.google.com/books?id=2KzokTLIysQC&pg=PA159 |url-status=live }}</ref> পখিলাৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক প্ৰায়ে আকাশীমাৰ্গত হোৱা দেখা যায় আৰু ইয়াত প্ৰায়ে ফেৰ’মন জড়িত হৈ থাকে। তাৰ পিছত পখিলাবোৰে সংগম কৰিবলৈ মাটিত বা অন্য ওখ গাগৰিত অৱতৰণ কৰে।<ref name=Gullan>{{cite book |author1=Gullan, P. J. |author2=Cranston, P. S. |title=The Insects: An Outline of Entomology |edition=5 |url=https://books.google.com/books?id=lF5hBAAAQBAJ&pg=PT790 |year=2014 |publisher=Wiley |isbn=978-1-118-84616-2 |pages=523–524 |access-date=8 January 2016 |archive-date=10 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610140427/https://books.google.com/books?id=lF5hBAAAQBAJ&pg=PT790 |url-status=live }}</ref> দেহৰ একেবাৰে অন্তিম অংশত সংযুক্ত হৈ মৈথুন হয় আৰু এই প্ৰক্ৰিয়া মিনিটৰ পৰা ঘণ্টালৈকে চলিব পাৰে। সংগমৰ লগতে অন্যান্য প্ৰাপ্তবয়স্ক আচৰণৰ বাবে যৌনাংগত অৱস্থিত সৰল ফটোৰিচেপ্টৰ কোষ গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{cite journal |last1=Arikawa |first1=Kentaro |title=Hindsight of Butterflies: The Papilio butterfly has light sensitivity in the genitalia, which appears to be crucial for reproductive behavior |url=https://archive.org/details/sim_bioscience_2001-03_51_3/page/219 |journal=BioScience |volume=51|issue=3 |pages=219–225 |doi=10.1641/0006-3568(2001)051[0219:HOB]2.0.CO; 2 |year=2001 |doi-access=free }}</ref> মতাটোৱে মাইকীজনীৰ শৰীৰত এটা শুক্ৰাণুকোষ স্থাপন কৰে; শুক্ৰাণুবোৰ প্ৰতিযোগিতা হ্ৰাস কৰিবলৈ মটাতোৱে মাইকী পখিলাজনিক নিজৰ দেহৰ গোন্ধেৰে আৱৰি ধৰে, বা কিছুমান প্ৰজাতিৰ যেনে এপ'ল'ছ (পাৰ্নাচিয়াছ)ত মাইকী পখিলাজনীৰ যৌনাংগৰ মুকলি অংশ বন্ধ কৰি দিব পাৰে যাতে তাই পুনৰ সংগম কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{cite book |last=Schlaepfer |first=Gloria G. |title=Butterflies |url=https://archive.org/details/butterflies0000schl |url-access=registration |year=2006 |publisher=Marshall Cavendish |isbn=978-0-7614-1745-3 |page=[https://archive.org/details/butterflies0000schl/page/52 52]}}</ref> পখিলাৰ বিপুল সংখ্যকৰ জীৱনচক্ৰ চাৰিটা পৰ্যায়ৰ: কণী, পলু (কেটাৰপিলাৰ), লেটা (ক্ৰাইচেলিছ) আৰু ইমাগো (প্ৰৌঢ়)। কলিয়াছ, এৰেবিয়া, ইউক্ল' আৰু পাৰ্নাচিয়াছ গোত্ৰত অৰ্ধ-পাৰ্থেন'জেনেটিকভাৱে প্ৰজনন কৰা বহুত কম সংখ্যক প্ৰজাতিক যে জনা গৈছে; ইহঁতৰ ক্ষেত্ৰত যেতিয়া মাইকী পখিলাৰ মৃত্যু হয়, তেতিয়া তাইৰ পেটৰ পৰা এটা আংশিকভাৱে বিকশিত পলু ওলাই আহে।<ref name=Capinera640>{{cite book |author=Capinera, John L. |title=Encyclopedia of Entomology |url=https://books.google.com/books?id=i9ITMiiohVQC&pg=PA640 |year=2008 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-1-4020-6242-1 |page=640 |access-date=8 January 2016 |archive-date=20 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160520021643/https://books.google.com/books?id=i9ITMiiohVQC&pg=PA640 |url-status=live }}</ref> <gallery mode="packed" caption="পখিলাৰ জীৱনচক্ৰৰ পৰ্যায়" widths="180px" heights="180px"> File:Mating Pair of Spotted Fritillaries on Greater Pignut.JPG|মেলিটিয়া ডিডিমাৰ সংগমৰত এহাল পখিলা File:2012-06-27 Aporia crataegi eggs Malus domestica.JPG|আপেলৰ পাতত ব্লেক-ভেইণ্ড হোৱাইটৰ কণী File:Papilionidae - Papilio machaon-2.JPG|পাপিলিঅ' মাচাওনৰ, এপজমেটিক পলু এটা ভাবুকিৰ ভংগিমাত File:Chrysalis5504.jpg|গালফ ফ্ৰিটিলাৰীৰ পিউপা File:ParthenosSylviaButterfly.jpg|এটা প্ৰাপ্তবয়স্ক ''পাৰ্থেন'ছ চিলভিয়া'' পখিলা </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:সন্ধিপদী প্ৰাণী]] o52eqb0bc8yfm6j2d55tmeb3bfdkctp 0 108225 645456 525718 2026-10-16T11:16:40Z Kumarjesh448 52348 645456 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = কেদাৰনাথ মন্দিৰ | image = Kedarnath Temple in Rainy season.jpg | alt = Kedarnath Temple | caption = কেদাৰনাথ মন্দিৰ, উত্তৰাখণ্ড। | map_type = India Uttarakhand | map_caption = Location in Uttarakhand }} '''কেদাৰনাথ মন্দিৰ''' ('''{{Lang-en|Kedarnath Temple}}''') [[শিৱ]]ৰ বাৰটা [[জ্যোতিৰ্লিংগ]]ৰ ভিতৰত অন্যতম হিন্দু মন্দিৰ। এই মন্দিৰটো [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰাখণ্ড]] ৰাজ্যৰ মন্দাকিনী নদীৰ সমীপত গড়ৱাল হিমালয়ান ৰেঞ্জ<ref name="James G. Lochtefeld 2002 363–364">{{cite book |author=James G. Lochtefeld |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M |url=https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC&pg=PA363 |year=2002 |publisher=Rosen |isbn=978-0-8239-3179-8 |pages=363–364 }}</ref> ত অৱস্থিত। এপ্ৰিল মাহৰ (অক্ষয় তৃতীয়) আৰু নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত (কাৰ্তিক পূৰ্ণিমা, শৰৎকালীন পূৰ্ণিমা) মন্দিৰটো সাধাৰণ জনতাৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। শীতকালত মন্দিৰৰ বিগ্ৰহ (দেৱতা)ক [[উখিমাঠ]]লৈ যোৱা হয় যাতে পৰৱৰ্তী ছমাহ পূজা কৰা হয়। কেদাৰনাথক এই অঞ্চলৰ ঐতিহাসিক নাম ‘কেদাৰখণ্ডৰ প্ৰভু’ শিৱৰ সম্পৰ্কীয় ৰূপ হিচাপে দেখা যায়।<ref name="official">{{cite web|year=2006|title=Kedarnath Temple|url=https://badrinath-kedarnath.gov.in/|access-date=16 May 2021|publisher=Kedarnath - The official website}}</ref> {{multiple image | header = [[ছোটা চাৰ ধাম]] | width = 100| perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Yamunotri temple and ashram.jpg | caption1 = [[যমুনোত্ৰী মন্দিৰ|যমুনোত্ৰী]] | image2 = Gangotri (ganga river).jpg | caption2 = [[গংগোত্ৰী]] | image3 = Kedarnath Temple.jpg| caption3 = [[কেদাৰনাথ মন্দিৰ|কেদাৰনাথ]] | image4 = Badrinath Temple , Uttarakhand.jpg| caption4 = [[বদ্ৰীনাথ মন্দিৰ|বদ্ৰীনাথ]] | footer_align = right | footer = {{navbar|Chota Char Dham}} }} এই মন্দিৰলৈ পোনপটীয়া পথেৰে যাব নোৱাৰি আৰু [[গৌৰীকুণ্ড]]ৰ পৰা ১৭ কিলোমিটাৰ (১১ মাইল) দূৰত্বত কষ্টকৰ ট্ৰেকিং কৰিব লাগিব। মন্দিৰলৈ যাবলৈ পনি, খচ্চৰ আৰু ষ্টেজকোচ সেৱা উপলব্ধ। হিন্দু কিংবদন্তি অনুসৰি এই মন্দিৰটো প্ৰথমে পাণ্ডৱসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল, আৰু ই শিৱৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ হিন্দু মন্দিৰ বাৰটা [[জ্যোতিৰ্লিংগ]]ৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref name="James G. Lochtefeld 2002 363–364" /> বিশ্বাস কৰা হয় যে পাণ্ডৱসকলে কেদাৰনাথত তপস্যা কৰি ভগৱান শিৱক সন্তুষ্ট কৰিছিল। <ref name="James G. Lochtefeld 2002 363–364" /> <ref name="ABC-CLIO">{{cite book |editor1=J. Gordon Melton |editor2=Martin Baumann |title=Religions of the World: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices |volume=1 (A-B) |edition=2nd |url=https://books.google.com/books?id=v2yiyLLOj88C&pg=PA1624 |year=2010 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-59884-204-3 |page=1624 }}</ref> ভাৰতৰ উত্তৰ হিমালয়ৰ [[ছোটা চাৰি ধাম]] তীৰ্থযাত্ৰাৰ চাৰিটা প্ৰধান স্থানৰ ভিতৰত এই মন্দিৰটো পঞ্চ কেদাৰ তীৰ্থস্থানৰ ভিতৰত প্ৰথমটো। এই মন্দিৰ ১২টা জ্যোতিৰ্লিংগৰ ভিতৰত সৰ্বোচ্চ।<ref>{{cite news |title=KEDARNATH |work=chardhamtour |url=https://www.traveltoindia.org/kedarnath-dham.html |access-date=2024-10-13 |archivedate=2023-01-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230118172157/https://www.traveltoindia.org/kedarnath-dham.html |deadurl=yes }}</ref> ষষ্ঠ আৰু সপ্তম শতিকাৰ সময়ছোৱাত [[নয়নাৰ]] নামৰ ৬৩ জন সন্তই ৰচনা কৰা পবিত্ৰ তামিল শৈৱী গ্ৰন্থ টেভাৰমত উল্লেখ কৰা ২৭৫ টা [[পাদল পেট্ৰা স্থলম]]ৰ ভিতৰত ই অন্যতম। এই মন্দিৰৰ বিষয়ে [[তিৰুগনাসম্বন্দৰ]], [[আপ্পাৰ]], [[সুন্দৰাৰ]] আৰু [[চেক্কিঝাৰ]]য়ে তেওঁলোকৰ তেৱৰাম গ্ৰন্থত গাইছে। <ref>{{Cite web|url=https://shaivam.org/hindu-hub/temples/place/206/thirukkedaram-kedareswrar-temple|title=Tiruketharam (Kedarnath)|language=tamil|access-date=6 November 2021|archiveurl=https://archive.today/20211106055017/https://shaivam.org/hindu-hub/temples/place/206/thirukkedaram-kedareswrar-temple|archivedate=6 November 2021}}</ref> ২০১৩ চনত উত্তৰ ভাৰতৰ আকস্মিক বানপানীৰ সময়ত আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা অঞ্চল কেদাৰনাথ আছিল। মন্দিৰ কমপ্লেক্স, ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চল আৰু কেদাৰনাথ চহৰৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন হয় যদিও ওখ পাহাৰৰ পৰা বৈ অহা ধ্বংসাৱশেষৰ ফলত হোৱা চাৰিখন দেৱালৰ এফালে কেইটামান ফাটৰ বাহিৰে মন্দিৰৰ গঠনৰ কোনো ডাঙৰ ক্ষতি হোৱা নাছিল। ধ্বংসাৱশেষৰ মাজত এটা ডাঙৰ শিলে বাধাৰ কাম কৰি মন্দিৰটোক বানপানীৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছিল। বজাৰ এলেকাৰ ওচৰৰ চৌহদ আৰু অন্যান্য অট্টালিকাসমূহ যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।<ref>{{cite news |author=Joanna Sugden |author2=Shreya Shah |date=19 June 2013 |title=Kedarnath Temple Survives Flash Floods |work=WSJ |url=https://blogs.wsj.com/indiarealtime/2013/06/19/kedarnath-temple-survives-flash-floods/}}</ref> ==ইতিহাস আৰু উৎপত্তিৰ কিংবদন্তি== [[File:Panda visit Kedarnath.jpg|thumb|[[মহাভাৰত যুদ্ধ]]ৰ পিছত পাণ্ডৱসকলে কেদাৰনাথ ভ্ৰমণ কৰে।]] ৩,৫৮৩ মিটাৰ (১১,৭৫৫ ফুট) উচ্চতাত, মন্দাকিনী নদীৰ পাৰত, গংগাৰ উপনৈ, ঋষিকেশৰ পৰা ২২৩ কিলোমিটাৰ (১৩৯ মাইল) দূৰত্বত, অজ্ঞাত তাৰিখৰ এটা শিলৰ ভৱন। <ref name="abram">{{cite book|last=Abram|first=David|title=The Rough guide to India|year=2003|publisher=Rough Guides|location=New York}}</ref> মূল কেদাৰনাথ মন্দিৰ কোনে কেতিয়া নিৰ্মাণ কৰিছিল সেয়া নিশ্চিত নহয়। "কেদাৰনাথ" নামৰ অৰ্থ হৈছে "ক্ষেত্ৰৰ অধিপতি", ইয়াৰ উৎপত্তি হৈছে সংস্কৃত শব্দ কেদাৰ ("ক্ষেত্ৰ") আৰু নাথা ("প্ৰভু")ৰ পৰা। কাশী কেদাৰ মাহাত্ম্য গ্ৰন্থত কোৱা হৈছে যে ইয়াত "মুক্তিৰ শস্য" গজে বাবে ইয়াক এনেদৰে কোৱা হৈছে। <ref name="Diana_2013">{{cite book |author=Diana L. Eck |title=Banaras: City of Light |url=https://books.google.com/books?id=2LgO6TJhFDwC&pg=PT185 |year=2013 |publisher=Knopf Doubleday |isbn=978-0-307-83295-5 |pages=185–186 }}</ref> {{multiple image | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | header = {{resize|115%|[[পঞ্চ কেদাৰ]]}} | image1 = Kedarnath Temple.jpg | width1 = 287 | caption1 = [[কেদাৰনাথ মন্দিৰ|কেদাৰনাথ]] | image2 = Tungnath temple.jpg| width2 = 152 | caption2 = [[টুংগনাথ]] | image3 = Rudranath temple.jpg| width3 = 135| caption3 = [[ৰুদ্ৰনাথ]] | image4 = Madhyamaheshwar Temple, Uttarakhand.JPG | width4 = 142| caption4 = [[মধ্যমহেশ্বৰ]] | image5 = Kalpehswar.jpg | width5 = 145 | caption5 = [[কল্পেশ্বৰ]] | footer_align = center | footer = {{navbar|Panch Kedar|mini=1}} }} কেদাৰনাথৰ বিষয়ে এটা লোক-কিংবদন্তি হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতৰ বীৰ পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে জড়িত। পাণ্ডৱসকলে কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৰা পাপৰ প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিব বিচাৰিছিল। সেইবাবে তেওঁলোকে নিজৰ ৰাজ্যৰ বাঘজৰী আত্মীয়ৰ হাতত অৰ্পণ কৰি শিৱৰ সন্ধানত আৰু তেওঁৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰি গুচি গৈছিল। কিন্তু, শিৱই তেওঁলোকৰ পৰা আতৰি থাকিবলৈ বিচাৰিছিল আৰু ম’হৰ (নন্দী) ৰূপ লৈছিল। পাঁচজন পাণ্ডৱৰ দ্বিতীয়জন ভাতৃ ভীমে তেতিয়া [[গুপ্তকাশী]] ("লুকাই থকা কাশী" – শিৱৰ আত্মগোপন কাৰ্য্যৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নাম)ৰ ওচৰত চৰি থকা ম'হটো দেখিলে। ভীমে লগে লগে ম’হটোক শিৱ বুলি চিনি পালে। ভীমে ম’হটোৰ ঠেং আৰু পিছফালৰ ভৰি দুখন ধৰি ধৰিলে। কিন্তু ম’হৰূপী শিৱটো মাটিত নোহোৱা হৈ গৈছিল। পিছলৈ আকৌ কিছু অংশত পুনৰ আবিৰ্ভাৱ হয়, [[কেদাৰনাথ]]ত কুঁজটো ওপৰলৈ উঠিল, [[টুংগনাথ]]ত বাহুবোৰ দেখা গ’ল, [[ৰুদ্ৰনাথ]]ত মুখখন দেখা গ’ল, [[মধ্যমহেশ্বৰ]]ত নাভি (নাভি) আৰু পেটটো ওপৰলৈ উঠিল আৰু [[কল্পেশ্বৰ]]ত চুলিবোৰ ওলাল ৷ এই পুনৰ আবিৰ্ভাৱত পাণ্ডৱসকলে পাঁচটা ভিন্ন ৰূপত সন্তুষ্ট হৈছিল, তেওঁলোকে পাঁচ ঠাইত শিৱৰ পূজা আৰু পূজাৰ বাবে মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই পাঁচটা স্থানক সামূহিকভাৱে ''পঞ্চ কেদাৰ'' বুলি জনা যায়। <ref name="James G. Lochtefeld 2002 363–364" /><ref name="travel">{{Cite web |title=Panch Kedar Yatra |url=https://www.badrikedar.org/panch-kedar/ |access-date=5 July 2009}}</ref><ref name="ecology">{{Cite book |author= Kapoor. A. K. |author2=Satwanti Kapoor |title= Ecology and man in the Himalayas |year=1994 |pages=250 |publisher= M.D. Publications Pvt. Ltd. |isbn=9788185880167}}</ref> কাহিনীটোৰ এটা ভিন্নতাই ভীমক কেৱল ম’হটো ধৰাই নহয়, ইয়াক নোহোৱা হোৱাত বাধা দিয়াৰ বাবেও কৃতিত্ব দিয়ে। ফলস্বৰূপে ম'হটো পাঁচ ভাগত বিভক্ত হৈ হিমালয়ৰ গড়ৱাল অঞ্চলৰ কেদাৰ খণ্ডৰ পাঁচটা স্থানত দেখা দিয়ে।<ref name=travel/> পঞ্চ কেদাৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ পাছত পাণ্ডৱসকলে মোক্ষৰ বাবে কেদাৰনাথত ধ্যান কৰি যজ্ঞ (অগ্নিযজ্ঞ) কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত মহাপন্থ (স্বৰ্গৰোহিনী বুলিও কোৱা হয়) নামৰ স্বৰ্গ পথেৰে স্বৰ্গ বা মোক্ষ লাভ কৰিছিল। পঞ্চ কেদাৰ মন্দিৰসমূহ উত্তৰ ভাৰতীয় হিমালয়ান মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু কেদাৰনাথ, টুংগনাথ আৰু মধ্যমহেশ্বৰ মন্দিৰসমূহ একে ধৰণৰ দেখা যায়।<ref>{{Cite web |date=5 March 2014 |title=Panch Kedar |url=https://www.chardhamtour.in/panch-kedar.html |access-date=4 March 2022 |website=chardhamtour.in}}</ref> পঞ্চ কেদাৰ মন্দিৰত শিৱৰ দৰ্শনৰ তীৰ্থযাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত বদ্ৰীনাথ মন্দিৰত বিষ্ণুক দৰ্শন কৰাটো এক অলিখিত ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, যিটো ভক্তই শিৱৰ পৰা আশীৰ্বাদ বিচৰাৰ চূড়ান্ত দৃঢ় প্ৰমাণ হিচাপে।<ref name=jyoti>{{Cite web |url=http://www.jyotirlinga.com/panchakedar.htm |title=Panch Kedar |access-date=15 July 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090831110615/http://www.jyotirlinga.com/panchakedar.htm |archive-date=31 August 2009 |archivedate=31 August 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090831110615/http://www.jyotirlinga.com/panchakedar.htm |deadurl=yes }}</ref> পাণ্ডৱ আৰু কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ বিৱৰণ দিয়া মহাভাৰতত কেদাৰনাথ নামৰ কোনো স্থানৰ উল্লেখ নাই। কেদাৰনাথৰ অন্যতম প্ৰাচীন উল্লেখ স্কন্ধ পুৰাণত (প্ৰায় সপ্তম-৮ম শতিকা) পোৱা যায়, য’ত গংগা নদীৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা কৰা কাহিনী আছে। গ্ৰন্থখনত কেদাৰা (কেদাৰনাথ)ৰ নাম শিৱই নিজৰ জট চুলিৰ পৰা পবিত্ৰ পানী এৰি দিয়া ঠাই বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref name=":0">{{cite book |author=Alex McKay |title=Kailas Histories: Renunciate Traditions and the Construction of Himalayan Sacred Geography |url=https://books.google.com/books?id=l3HsCgAAQBAJ&pg=PA135 |year=2015 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-30618-9 |page=135}}</ref> মাধৱৰ সংক্ষেপ-''শংকৰ-বিজয়''ৰ আধাৰত থকা ''[[হাজিঅ’গ্ৰাফী]]'' অনুসৰি অষ্টম শতিকাৰ দাৰ্শনিক [[আদি শংকৰ]]ৰ মৃত্যু হৈছিল কেদাৰনাথৰ ওচৰৰ পাহাৰত; যদিও আনন্দগিৰিৰ প্ৰাচীন-শংকৰ-বিজয়াৰ আধাৰত আন হাজিঅ'গ্ৰাফীত তেওঁৰ মৃত্যু [[কাঞ্চিপুৰম]]ত হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। শংকৰৰ কথিত মৃত্যুস্থান চিহ্নিত কৰা এটা কীৰ্তিচিহ্নৰ ধ্বংসাৱশেষ কেদাৰনাথত অৱস্থিত।<ref name=":1">{{cite book |author=N. V. Isaeva |title=Shankara and Indian Philosophy |url=https://books.google.com/books?id=J43SDe9ilOsC&pg=PA91 |year=1993 |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-1282-4 |pages=90–91}}</ref> দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত কেদাৰনাথ নিশ্চিতভাৱে এক বিশিষ্ট তীৰ্থ কেন্দ্ৰ আছিল, যেতিয়া গহাদৱলাৰ মন্ত্ৰী ভট্টা লক্ষ্মীধৰে লিখা ''কৃতি-কল্পতৰু''ত ইয়াৰ উল্লেখ আছে।<ref>{{cite book |author=Edward Quinn |title=Critical Companion to George Orwell |url=https://books.google.com/books?id=hZET2sSUVsgC&pg=PA232 |year=2014 |publisher=Infobase |isbn=978-1-4381-0873-5 |page=232 }}</ref> [[আদি শংকৰ]]য়ে উত্তৰাখণ্ডৰ বদ্ৰিনাথ আৰু অন্যান্য মন্দিৰৰ লগতে এই মন্দিৰটো পুনৰুজ্জীৱিত কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিলহৈছিল। তেওঁ কেদাৰনাথত মহাসমাধি লাভ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কেদাৰনাথ তীৰ্থ পুৰোহিতসকল এই অঞ্চলৰ প্ৰাচীন ব্ৰাহ্মণ, তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষসকলে (ঋষি-মুনি) নৰ-নাৰায়ণ আৰু দক্ষ প্ৰজাপতিৰ সময়ৰ পৰাই এই লিংগ পূজা কৰি আহিছে। পাণ্ডৱসকলৰ নাতি ৰজা জনমেজয়ে তেওঁলোকক এই মন্দিৰ পূজা কৰাৰ অধিকাৰ দিছিল আৰু সমগ্ৰ কেদাৰ অঞ্চল দান কৰিছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰাই তেওঁলোকে তীৰ্থযাত্ৰীক পূজা কৰি আহিছে।<ref name="Diana_2013" /><ref name=":0" /><ref name=":1" /> ইংৰাজ পৰ্বতাৰোহী এৰিক শ্বিপটনে (১৯২৬) লিপিবদ্ধ কৰা এটা পৰম্পৰা অনুসৰি, "many hundreds of years ago" এজন পুৰোহিতে কেদাৰনাথ মন্দিৰ আৰু [[বদ্ৰীনাথ মন্দিৰ]] দুয়োটাতে সেৱা অনুষ্ঠিত কৰিছিল, দৈনিক দুয়োখন ঠাইৰ মাজত ভ্ৰমণ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Jean M. Grove |title=Little Ice Ages: Ancient and Modern |url=https://books.google.com/books?id=0ifEVJ6lytsC&pg=PA238 |year=2004 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-33422-8 |page=238}}</ref> == সুবিধা == বছৰজুৰি বহু তীৰ্থযাত্ৰী কেদাৰনাথ মন্দিৰলৈ যায় আৰু তাত উপনীত হ’বলৈ শাৰীৰিক পৰিশ্ৰমৰ প্ৰয়োজন। সেই প্ৰচেষ্টাসমূহ হ্ৰাস কৰিবলৈ তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বাবে কিছুমান সুবিধা আছে, যেনে হেলিকপ্টাৰ সেৱা, পনি/পালকুইন সেৱা, আৰু ভিআইপি দৰ্শন। হেলিকপ্টাৰ সেৱাৰ জৰিয়তে যাত্ৰীসকলে ১৬ কিলোমিটাৰ ট্ৰেক পথ এৰাই চলি মন্দিৰত দ্ৰুত আৰু সুবিধাজনকভাৱে উপস্থিত হ’ব পাৰে। ট্ৰেক পথত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পলি/পালকুইন সেৱাও উপলব্ধ, যিসকলে খোজকাঢ়ি ট্ৰেকিং সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰে তেওঁলোকে এই সেৱাসমূহ বাছি ল’ব পাৰে আৰু ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা খোজকাঢ়ি ট্ৰেকিং নকৰাকৈয়ে মন্দিৰত উপস্থিত হ’ব পাৰে। কেদাৰনাথৰ ভিআইপি দৰ্শন বা বিশেষ দৰ্শনৰ জৰিয়তে ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি দীঘলীয়া দৰ্শন লাইনত থিয় নোহোৱাকৈ ভক্তসকলে মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে। ১৬ কিলোমিটাৰ ট্ৰেকিং কৰাৰ পিছত ৩ৰ পৰা ৪ ঘণ্টা ধৰি দৰ্শনৰ শাৰীত থিয় হৈ থকাটো ইমানেই মানসিক চাপৰ অনুভৱ হয়, যাতে তীৰ্থযাত্ৰীসকলে অফিচিয়েল ৱেবছাইটৰ জৰিয়তে বা অফলাইনত মন্দিৰৰ ওচৰৰ নিৰ্দিষ্ট কাউণ্টাৰত ভিআইপি পাছ বুকিং কৰিব পাৰে।<ref>[https://www.manchalamushafir.com/kedarnath-vip-darshan/ কেদাৰনাথত বিশেষ দৰ্শন]</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ধৰ্মীয় স্থান]] qrj21bepgg4smfqma8sp0ct761tfkdv 0 108524 645334 572297 2026-10-15T20:45:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645334 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = পৰেশ ৰাৱাল | image = Paresh Rawal still4.jpg | caption = ২০১১ চনত ৰাৱাল | imagesize = | birth_date = {{Birth date and age|1955|05|30|df=yes}}<ref>{{cite news |title=Paresh Rawal turns 64. PM Narendra Modi gives actor the best birthday gift |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/paresh-rawal-turns-64-pm-narendra-modi-gives-actor-the-best-birthday-gift-1538413-2019-05-30 |access-date=19 August 2019 |work=India Today |date=30 May 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819091412/https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/paresh-rawal-turns-64-pm-narendra-modi-gives-actor-the-best-birthday-gift-1538413-2019-05-30 |archive-date=19 August 2019 |url-status=live }}</ref> | birth_place = [[মুম্বাই]], [[ভাৰত]]<br /><ref name="BirthPlace" /> | office1 = [[লোকসভা]]ৰ সাংসদ | constituency1 = [[আহমেদাবাদ]] পূব লোকসভা সমষ্টি | termstart1 = ২৬ মে' ২০১৪ | termend1 = ২৩ মে' ২০১৯ | predecessor1 = [[হৰিণ পাঠক]] | successor1 = [[হশমুখ পেটেল]] | party = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] | alma_mater = নাৰ্ছী মঞ্জী কলেজ অৱ কমাৰ্চ এণ্ড ইকোনমিকচ | occupation = {{hlist|অভিনয়-শিল্পী|প্ৰযোজক|ৰাজনীতিবিদ|কমেডিয়ান<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/society/ode-to-irreverence/article25400559.ece|title=Ode to irreverence|first=Akarsh|last=Khurana|date=3 November 2018|access-date=28 December 2019|via=www.thehindu.com|newspaper=The Hindu|archive-date=11 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180551/https://www.thehindu.com/society/ode-to-irreverence/article25400559.ece|url-status=live}}</ref>}} {{Infobox person | embed = yes | years_active = ১৯৮২–বৰ্তমান | spouse = {{marriage|স্বৰূপ সম্পাট|1987}} | honours = [[পদ্মশ্ৰী]] (২০১৪) | children = ২, এজনৰ নাম আদিত্য ৰাৱাল | parents = }} | office = [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়]] | termstart = ছেপ্টেম্বৰ ২০২০ | predecessor = [[ৰতন থিয়াম]] | residence = [[নতুন দিল্লী]], ৬০২, ড০ বি ডি মাৰ্গ }} '''পৰেশ ৰাৱাল''' ({{Lang-en|Paresh Rawal}}) এজন [[ভাৰতীয়]] অভিনেতা, কমেডিয়ান<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/society/ode-to-irreverence/article25400559.ece|title=Ode to irreverence|work=The Hindu|archive-date=11 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180551/https://www.thehindu.com/society/ode-to-irreverence/article25400559.ece|url-status=live}}</ref>, চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক আৰু ৰাজনীতিবিদ৷ তেওঁ প্ৰধানকৈ হিন্দী ছবিত কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত। পৰেশ ৰাৱালে ২৪০ খনতকৈও অধিক ছবিত অভিনয় কৰি বিভিন্ন প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ১৯৯৪ চনত তেওঁ 'ৱ' চোকৰী' আৰু 'ছাৰ' ছবিত অভিনয় কৰি শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে।<ref name="PR">{{cite web|title=Paresh Rawal|publisher=[[Yahoo.com]] Won 2 national awards for Woh Chokri & Sir|url=http://in.movies.yahoo.com/artists/Paresh-Rawal/biography-10095.html|access-date=20 April 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623193136/http://in.movies.yahoo.com/artists/Paresh-Rawal/biography-10095.html|archive-date=23 June 2008|archivedate=23 June 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080623193136/http://in.movies.yahoo.com/artists/Paresh-Rawal/biography-10095.html|deadurl=yes}}</ref> পিছৰ ছবিখনৰ বাবে তেওঁ 'ঋণাত্মক চৰিত্ৰত আগবঢ়োৱা শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়'ৰ বাবে প্ৰথমটি ''[[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]'' লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত [[কেতন মেহতা]]ৰ 'চৰ্দাৰ' ছবিত তেওঁ [[বল্লভভাই পেটেল|স্বাধীনতা সংগ্ৰামী বল্লভভাই পেটেল]]ৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশংসা লাভ কৰে।<ref name="PR" />২০১৪ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰৰ]] পৰা [[পদ্মশ্ৰী]]ৰে সন্মানিত হয়। তেওঁৰ আন কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ছবি হ’ল ''অৰ্জুন (১৯৮৫), নাম (১৯৮৬), শিৱ (১৯৯০), মহৰা (১৯৯৪), তমন্না (১৯৯৭), চাইনা গেট (১৯৯৮), আইত্ৰাজ (২০০৪), টেবুল নং ২১ (২০১৩ ) আৰু জিলা গাজিয়াবাদ (২০১৩)''।[5] [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] বক্স অফিচ হিট ছবি যেনে ''ক্ষনা ক্ষনাম (১৯৯১), মানি (১৯৯৩), মানি মানি (১৯৯৫), গোবিন্দ গোবিন্দ (১৯৯৪), ঋক্ষভোডু (১৯৯৫), বাভাগৰু বাগুন্নৰা (১৯৯৮)''ত খলনায়কৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। কমেডী ধাৰাৰ লগতে হিন্দী ছবিৰ কিছুমান সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি ৰাৱালে প্ৰশংসা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। তেওঁৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য ভূমিকা হ’ল ''আন্দাজ আপনা আপনা (১৯৯৪), চাচি ৪২০ (১৯৯৭), হেৰা ফেৰী (২০০০), নায়ক (২০০১), আনখেন, আৱৰা পাগল দীৱানা (দুয়োটা ২০০২), হুংগামা (২০০৩), গৰাম মছলা (২০০৫ ), ফিৰ হেৰা ফেৰী, চুপ চুপ কে, মালামাল উইকলি (সকলো ২০০৬), ৱেলকাম (২০০৭), মেৰে বাপ পেহলে আপ, অয়ে লাকী! লাকী অয়ে! (দুয়োটা ২০০৮), ডি ডানা ডেন (২০০৯), আতিথি তুম কাব জাওগে?, ৰেডি (দুয়োটা ২০১০), অ’এমজি (২০১২), ৱেলকাম বেক (২০১৫), টাইগাৰ জিন্দা হাই (২০১৭), সঞ্জু (২০১৮), উৰি (২০১৯ ), শাস্ত্ৰী বিৰুদ্ধ শাস্ত্ৰী (২০২৩)''। তেওঁৰ আটাইতকৈ স্মৰণীয় চৰিত্ৰটো হ’ল কাল্ট ক্লাছিক ‘হেৰা ফেৰী কমেডী’ ফ্ৰেঞ্চাইজিৰ ‘বাবুৰাও গণপাত্ৰাও আপ্তে’। তেওঁ [[তামিল ভাষা|তামিল]] ছবি ''ছূৰাৰাই পট্ৰু (২০২০)''তো অভিনয় কৰিছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == [[চিত্ৰ:Swaroop_Sampat_and_Paresh_Rawal.jpg|right|thumb|'অয়ে লাকী লাকী অয়ে' ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনত পত্নী স্বৰূপ সম্পাটৰ সৈতে ৰাৱাল।]] ৰাৱালৰ জন্ম আৰু প্ৰতিপালন হৈছিল [[বম্বে]]ত (বৰ্তমানৰ মুম্বাই) এটা [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] পৰিয়ালত।<ref name="BirthPlace">{{cite news|first=Asira|last=Tarannum|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Star-kids-are-not-good-actors/articleshow/9455421.cms|title='Star kids are not good actors'|date=2 August 2011|access-date=1 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130705191223/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-08-02/news-interviews/29841645_1_paresh-rawal-theatre-civil-engineering|archive-date=5 July 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=From Sanjay Leela Bhansali to Paresh Rawal; Gujarati's who made it big in Bollywood|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/from-sanjay-leela-bhansali-to-paresh-rawal-gujaratis-who-made-it-big-in-bollywood/photostory/70090590.cms?picid=70090824|access-date=30 May 2023|work=The Times of India|date=5 July 2019|archive-date=30 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230530143419/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/from-sanjay-leela-bhansali-to-paresh-rawal-gujaratis-who-made-it-big-in-bollywood/photostory/70090590.cms?picid=70090824|url-status=live}}</ref> ১৯৮৭ চনত ৰাৱালে ১৯৭৯ চনত [[ফেমিনা মিছ ইণ্ডিয়া|মিছ ইণ্ডিয়া]] প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী অভিনেত্ৰী স্বৰূপ সম্পতৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{cite news|title=Paresh Rawal says wife Swaroop was his boss' daughter, reveals how he proposed: 'Don't do this futile exercise with me'|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/paresh-rawal-says-wife-swaroop-was-his-boss-daughter-reveals-how-he-proposed-don-t-do-this-futile-exercise-with-me-101635248347922.html|access-date=19 June 2022|work=Hindustan Times|date=26 October 2021|language=en|archive-date=19 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220619123400/https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/paresh-rawal-says-wife-swaroop-was-his-boss-daughter-reveals-how-he-proposed-don-t-do-this-futile-exercise-with-me-101635248347922.html|url-status=live}}</ref> পৰেশ আৰু স্বৰূপৰ দুই পুত্ৰ আদিত্য আৰু অনিৰুদ্ধ। তেওঁ মুম্বাইৰ ভিলে পাৰ্লেৰ ''নাৰ্চী মঞ্জী কলেজ অৱ কমাৰ্চ এণ্ড ইকনমিক্স''ৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ।<ref>{{Cite web|url=http://collegekhabar.com/events/umang-2010-inter-collegiate-culture-festival-narsee-monjee-college/|title=UMANG 2010, Inter-Collegiate Culture Festival, Narsee Monjee college|access-date=28 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104191708/http://collegekhabar.com/events/umang-2010-inter-collegiate-culture-festival-narsee-monjee-college/|archive-date=4 January 2012|url-status=dead|archivedate=4 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120104191708/http://collegekhabar.com/events/umang-2010-inter-collegiate-culture-festival-narsee-monjee-college/|deadurl=yes}}</ref> ==অভিনয় জীৱন== ১৯৮৫ চনত নিৰ্মিত ''অৰ্জুন'' ছবিৰ জৰিয়তে পৰেশ ৰাৱালে সহযোগী চৰিত্ৰত অভিষেক ঘটায়৷ তেওঁ দূৰদৰ্শন টিভিৰ ধাৰাবাহিক ‘বন্তে বিগড়তে’ৰ অভিনয়-শিল্পী দলটোৰ অংশও আছিল। ১৯৮৬ চনৰ ব্লকবাষ্টাৰ ছবি ‘নাম’-এ তেওঁক এজন প্ৰতিভাসম্পন্ন অভিনেতা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ সমগ্ৰ ১৯৮০ আৰু ১৯৯০ চনজুৰি ১০০খনতকৈও অধিক ছবিত অভিনয় কৰিছিল৷ আৰু বেছিভাগেই তেওঁক মূল খলনায়ক হিচাপে দেখা গৈছিল। তাৰে কেইখনমান ছবি হৈছে- ''ৰূপ কী ৰাণী চোৰো কা ৰাজা, কবজা, ৰজা খুৰা, ৰাম লখান, দাউদ, বাজী''। নবৈৰ দশকত তেওঁ কাল্ট কমেডী ''আন্দাজ আপনা আপনা'' ছবিখনতো অভিনয় কৰিছিল য’ত তেওঁ দ্বৈত চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০০ চনৰ বলীউডৰ কাল্ট ক্লাছিক ''হেৰা ফেৰী''ত ৰাৱালক দৰ্শক আৰু সমালোচক উভয়ে চৰিত্ৰ অভিনেতা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল৷ ৰাজু ([[অক্ষয় কুমাৰ]]) আৰু শ্যাম ([[সুনীল শেট্টী|সুনিল শেট্টী]])ক নিজৰ ঘৰত দৰমহা দিয়া অতিথি হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হেৰা ফেৰী ছবিখনত ৰাৱালে ম্লান বুদ্ধি, উত্তাল আৰু সৌজন্যশীল মাৰাঠী ঘৰৰ মালিক বাবুৰাও গণপাত্ৰৱ আপ্তেৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ৰাৱালৰ অভিনয় আছিল ছবিখনে দেশজুৰি লাভ কৰা বৃহৎ সফলতাৰ এটা মূল কাৰণ।<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=206&catName=MjAwMA==|title=Box Office 2000|publisher=BoxOfficeIndia.Com|access-date=20 April 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130811213429/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=206&catName=MjAwMA%3D%3D|archive-date=11 August 2013|archivedate=11 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130811213429/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=206&catName=MjAwMA%3D%3D|deadurl=yes}}</ref> অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ [[ফিল্মফেয়াৰ]]ৰ শ্ৰেষ্ঠ কমেডিয়ান বঁটা লাভ কৰে। তেওঁ ফিৰ হেৰা ফেৰী (২০০৬) ছবিৰ ছিকুৱেলত বাবুৰাওৰ চৰিত্ৰত পুনৰ অভিনয় কৰে৷ এইখন ছবিও সফল হয়।<ref name="PR" /> তেওঁৰ শেহতীয়া উল্লেখযোগ্য মুক্তি হৈছে [[ৰণবীৰ কাপুৰ]]ৰ সৈতে [[ৰাজকুমাৰ হিৰাণী]]ৰ ''সঞ্জু''। চিনেমাখনত তেওঁ অভিনেতা [[সুনীল দত্ত]]ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।২০২৪ চনত মুক্তি পাবলগীয়া 'হেৰা ফেৰী ৩' ছবিখনত তেওঁ পুনৰবাৰ বাবুৰাও গণপাত্ৰাও আপ্টেৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে,<ref>{{cite web|title=Hera Pheri 3 confirmed, to reunite Akshay Kumar, Suniel Shetty and Paresh Rawal|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/hera-pheri-3-akshay-kumar-suniel-shetty-paresh-rawal-5188604/|date=23 May 2018|access-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181124190635/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/hera-pheri-3-akshay-kumar-suniel-shetty-paresh-rawal-5188604/|archive-date=24 November 2018|url-status=live}}</ref> কিন্তু ২০২৩ চনৰ মে' মাহৰ পৰা ছবিখনৰ কাম বন্ধ হৈ আছে।<ref>{{cite news|last1=Raghuvanshi|first1=Aakanksha|title=Suniel Shetty Shares An Update About Hera Pheri 3|url=https://www.ndtv.com/entertainment/suniel-shetty-shares-an-update-about-hera-pheri-3-2231730|access-date=26 December 2020|work=NDTV.com|date=19 May 2020|archive-date=24 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024224145/https://www.ndtv.com/entertainment/suniel-shetty-shares-an-update-about-hera-pheri-3-2231730|url-status=live}}</ref> ২০২০ চনৰ ১০ ছেপ্টেম্বৰত ভাৰতৰ [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতি]]য়ে তেওঁক [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়]]ৰ মুৰব্বী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref>{{Cite web|date=10 September 2020|title=Paresh Rawal appointed as chief of National School of Drama|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/paresh-rawal-appointed-as-new-chief-of-national-school-of-drama/story-rcziCGmn09Zckrv42YsgQO.html|access-date=10 September 2020|website=Hindustan Times|language=en|archive-date=10 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200910111105/https://www.hindustantimes.com/bollywood/paresh-rawal-appointed-as-new-chief-of-national-school-of-drama/story-rcziCGmn09Zckrv42YsgQO.html|url-status=live}}</ref> ২০২১ চনত [[ৰাকেশ ওমপ্ৰকাশ মেহৰা]]ৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ক্ৰীড়াড্ৰামা ''টুফান''ত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ বক্সাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা [[ফাৰহান আখতাৰ]]ৰ সৈতে ৰাৱালে অভিনয় কৰিছিল। ২০২১ চনৰ ১৬ জুলাইত [[এমাজন (কোম্পানী)|আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ']]ত এই ছবিখন বিশ্বজুৰি প্ৰচাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite news|last=Jha|first=Subhash K.|date=10 March 2021|title=Farhan Akhtar's pugilist drama Tofaan to release on OTT on May 21, confirms director Rakeysh Omprakash Mehra|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/farhan-akhtars-pugilist-drama-tofaan-release-ott-may-21-confirms-director-rakeysh-omprakash-mehra/|work=Bollywood Hungama|access-date=10 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310060009/https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/farhan-akhtars-pugilist-drama-tofaan-release-ott-may-21-confirms-director-rakeysh-omprakash-mehra/|url-status=live}}</ref> তেওঁৰ আন আগন্তুক ছবিসমূহ হ'ল ''ৱেলকাম টু দ্য জংগল, হেৰা ফেৰী ৩''<ref>{{Cite news|last=Parashar|first=Shivam|date=1 February 2021|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/priyadarshan-wraps-hungama-2-shoot-1764877-2021-02-01|title=Priyadarshan wraps Hungama 2 shoot|work=India Today|access-date=10 March 2021|language=en|archive-date=9 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209162833/https://www.indiatoday.in/amp/movies/bollywood/story/priyadarshan-wraps-hungama-2-shoot-1764877-2021-02-01|url-status=live}}</ref> আৰু ''দ্য ষ্ট'ৰীটেলা''ৰ য'ত তেওঁ [[সত্যজিৎ ৰায়|সত্যজিৎ ৰায়]]ৰ বিখ্যাত চৰিত্ৰ তাৰিনি খুৰোৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব।<ref>{{cite news|title=Ray's Tarini Khuro set for Bollywood debut|url=https://www.thedailystar.net/rays-tarini-khuro-set-for-bollywood-debut-2990|access-date=14 March 2021|work=The Daily Star|date=19 December 2013|language=en|archive-date=24 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924152421/https://www.thedailystar.net/rays-tarini-khuro-set-for-bollywood-debut-2990|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Ananth Mahadevan to adapt Satyajit Ray's short story into film|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/ananth-mahadevan-to-adapt-satyajit-rays-short-story-into-film-608542|last=PTI|access-date=14 March 2021|work=NDTV|date=30 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20141107170016/http://movies.ndtv.com/bollywood/ananth-mahadevan-to-adapt-satyajit-rays-short-story-into-film-608542|archive-date=7 November 2014|archivedate=7 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141107170016/http://movies.ndtv.com/bollywood/ananth-mahadevan-to-adapt-satyajit-rays-short-story-into-film-608542|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|last1=Bhattacharya|first1=Roshmila|title=Paresh to tell Ray's story|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Paresh-to-tell-Rays-story/articleshow/27273609.cms|access-date=14 March 2021|work=The Times of India|date=13 December 2013|language=en|archive-date=4 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604070132/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Paresh-to-tell-Rays-story/articleshow/27273609.cms|url-status=live}}</ref> == ৰাজনীতি == পৰেশ ৰাৱালে ২০১৪ চনৰ ভাৰতীয় সাধাৰণ নিৰ্বাচনত [[আহমেদাবাদ|আহমেদাবা]]দ পূৱ সমষ্টিৰ পৰা [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ সাংসদ সদস্য হিচাপে জয়লাভ কৰে৷ ২০১৪ চনত তেওঁক [[পদ্মশ্ৰী]] সন্মানেৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=Paresh Rawal in dinu solanki out|url=http://indianexpress.com/article/india/politics/paresh-rawal-in-dinu-solanki-out/|access-date=26 May 2014|date=23 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528172743/http://indianexpress.com/article/india/politics/paresh-rawal-in-dinu-solanki-out/|archive-date=28 May 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Election results 2014 Paresh rawals biopic on Narendra Modi on hold|access-date=26 May 2014|url=http://www.bollywoodlife.com/news/election-results-2014-paresh-rawals-biopic-on-narendra-modi-on-hold/|date=16 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140526230931/http://www.bollywoodlife.com/news/election-results-2014-paresh-rawals-biopic-on-narendra-modi-on-hold/|archive-date=26 May 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140526230931/http://www.bollywoodlife.com/news/election-results-2014-paresh-rawals-biopic-on-narendra-modi-on-hold/|archivedate=26 May 2014|deadurl=yes}}</ref> == বিতৰ্ক == ২০১৭ চনৰ ২১ মে’ত ভাৰতীয় সেনাই সেনাবাহিনীৰ জীপত কাশ্মীৰী শিলগুটি-নিক্ষেপকাৰী এজনক মানৱ ঢাল হিচাপে বান্ধি ৰখাৰ এটা কাণ্ডক সম্বোধন কৰি ৰাৱালে টুইট কৰিছিল: "সেনাৰ জীপত নিক্ষেপকাৰীক বান্ধি লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে [[অৰুন্ধতী ৰায়]]ক বান্ধি দিয়ক।"<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/paresh-rawal-says-tie-arundhati-roy-to-army-jeep-fuels-twitter-1696679|title=Paresh Rawal Says 'Tie Arundhati Roy To Army Jeep', Fuels Outrage|work=NDTV.com|access-date=6 October 2018|archive-date=11 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011180550/https://www.ndtv.com/india-news/paresh-rawal-says-tie-arundhati-roy-to-army-jeep-fuels-twitter-1696679|url-status=live}}</ref> এই মন্তব্যৰ জৰিয়তে অনুমান কৰা হৈছিল যে পৰেশ ৰাৱালে অৰুন্ধতী ৰায়ক মানৱ ঢাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাটো বিচাৰে।<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1416183/indian-actor-paresh-rawal-proposes-using-arundhati-roy-human-shield/|title=Indian actor Paresh Rawal proposes using Arundhati Roy as human shield|access-date=28 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181007041539/https://tribune.com.pk/story/1416183/indian-actor-paresh-rawal-proposes-using-arundhati-roy-human-shield/|archive-date=7 October 2018|url-status=live|date=22 May 2017}}</ref> ৰাৱালৰ এই টুইটে বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰে। সহযোগী অভিনেতা [[স্বৰা ভাস্কৰ|স্বৰা ভাস্কৰে]] তেওঁক সমালোচনা কৰিছিল।<ref name="HT">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/swara-bhaskar-slams-paresh-rawal-s-comment-on-arundhati-ashoke-pandit-supports-actor/story-zfODQa7g9fBzJzHcW1beJN.html|title=Swara Bhaskar slams Paresh Rawal's comment on Arundhati, Ashoke Pandit supports actor|date=23 May 2017|website=Hindustan Times|access-date=28 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228104753/https://www.hindustantimes.com/bollywood/swara-bhaskar-slams-paresh-rawal-s-comment-on-arundhati-ashoke-pandit-supports-actor/story-zfODQa7g9fBzJzHcW1beJN.html|archive-date=28 December 2019|url-status=live}}</ref> ৰাৱালক কংগ্ৰেছ নেত্ৰী [[শোভা ওঝা]]ই<ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/india/article/congress-slams-paresh-rawal-tweet-shows-bjp-dictatorial-mentality/61536|title=Paresh Rawal tweet an indication of BJP's 'dictatorial mentality' says Congress|date=23 May 2017|website=www.timesnownews.com|access-date=28 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228104753/https://www.timesnownews.com/india/article/congress-slams-paresh-rawal-tweet-shows-bjp-dictatorial-mentality/61536|archive-date=28 December 2019|url-status=live}}</ref> সমালোচনা কৰাৰ বিপৰীতে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা [[অশোকে পণ্ডিত|অশোকে পণ্ডিতে]] তেওঁৰ টুইটক সমৰ্থন কৰে।<ref name="HT" /> == উল্লেখযোগ্য বঁটা-সন্মান == * ১৯৯৪: চনত ''ছাৰ'' আৰু ''ৱহ চোক্ৰি''ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] * ১৯৯৪: চনত ''ছাৰ''ৰ বাবে ঋণাত্মক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়ৰ বাবে [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]] * ১৯৯৫: ''মহৰা''ৰ বাবে কমিক ৰ’লত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়ৰ বাবে মনোনীত–ফিল্মফেয়াৰ বঁটা * ১৯৯৬: ''ৰাজা''ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ পৰ্দা বঁটা * ২০০১: চনত ''হেৰা ফেৰী''ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ কমেডিয়ানৰ পৰ্দাৰ বঁটা * ২০০১: চনত ''হেৰা ফেৰী''ৰ বাবে কমিক ৰ’লত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বাবে জি চিনে বঁটা * ২০০৩ চনত ''আৱৰা পাগল দীৱানা''ৰ বাবে কমিক ৰ’লত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ জি চিনে বঁটা * ২০০৪: ''হাংগামা''ৰ বাবে কমিক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়ৰ বাবে মনোনীত–ফিল্মফেয়াৰ বঁটা * ২০০৫: ''হালচুল''ৰ বাবে কমিক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়ৰ বাবে মনোনীত–ফিল্মফেয়াৰ বঁটা * ২০০৬: ''চৰ্দাৰ''ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বাবে [[চৰ্দাৰ বল্লভ ভাই পেটেল|চৰ্দাৰ পেটেল]] আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (১৯৯৩)। * ২০০৭: ''ফিৰ হেৰা ফেৰী''ৰ বাবে কমিক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়ৰ বাবে মনোনীত–ফিল্মফেয়াৰ বঁটা * ২০১০: ''অতিথি তুম কব জাওগে''ৰ বাবে কমিক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ প্ৰযোজক গিল্ড ফিল্ম বঁটা * ২০১২: ''ৰেডি''ৰ বাবে কমিক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বাবে মনোনীত–প্ৰযোজক গিল্ড ফিল্ম বঁটা<ref>{{cite web|title=NRI Award, Sardar Patel Award, Sardar Ratna, Pravasi Bharatiya Award, International Award|url=https://sardarpatelaward.org/awardgallery.php?sid=Nw==|website=sardarpatelaward.org|access-date=7 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604061725/http://sardarpatelaward.org/awardgallery.php?sid=Nw==|archive-date=4 June 2019|url-status=live|archivedate=4 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604061725/http://sardarpatelaward.org/awardgallery.php?sid=Nw==|deadurl=yes}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0712546|name=Paresh Rawal}} * [http://www.rediff.com/entertai/2001/apr/17rawal.htm An interview with Paresh Rawal] * [https://web.archive.org/web/20130612115613/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-17/news-interviews/31350364_1_business-don-t-mix-film-lord-krishna I feel secure with Akshay: Paresh Rawal] * [https://web.archive.org/web/20140625035621/http://imusti.com/#!/artists/info/25380/Paresh-Rawal/single Bollywood Collections of Paresh Rawal] *[https://www.memestemplatesofficial.in/2022/08/phir-hera-pheri-meme-templates-download.html Paresh Rawal Starts shooting for Hera Pheri 3]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] oukg047z6g03oe7rwc6hy7exijhx1ed 0 108645 645318 443032 2026-10-15T18:57:32Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645318 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = পাৰ্বতীপুৰ জংচন ৰেল ষ্টেচন | native_name = | type = জংচন ষ্টেচন | image = Parbatipur Railway Junction.JPG | style = বাংলাদেশ ৰেল | image_size = 200px | image_caption = পাৰ্বতীপুৰ জংচন ৰেল ষ্টেচন | address = পাৰ্বতীপুৰ, দিনাজপুৰ, বাংলাদেশ | country = [[বাংলাদেশ]] | coordinates = {{Coord|25.6536|N|88.9155|E|format=dms}} | line = {{plainlist|*চিলাহাটি-পাৰ্বতীপুৰ-সান্তাহাৰ-দৰ্শনা ৰেলপথ *বুৰিমাৰি-লালমণিৰহাট-পাৰ্বতীপুৰ ৰেলপথ *পাৰ্বতীপুৰ-পঞ্চগড়}} | other = | platform = | tracks = | parking = | bicycle = | baggage_check = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | opened = 1878 | rebuilt = | electrified = | accessible = | code = | owned = বাংলাদেশ ৰেল | zone = | services = | mpassengers = | mapframe = yes | mapframe-caption = Interactive map | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=14|type=point|marker=rail}} }} '''পাৰ্বতীপুৰ জংচন ৰেল ষ্টেচন''' ({{lang-en|Parbatipur Junction railway station}}) [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰংপুৰ বিভাগৰ দিনাজপুৰ জিলাৰ এটা ৰেল জংচন। ==ইতিহাস== [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ যুগ]]ত অসম আৰু উত্তৰ বংগৰ সকলো ৰেল সংযোগ বংগৰ পূব অংশ মাজেৰে সম্পন্ন হৈছিল। ১৮৭৮ চনৰ পৰা কলকাতাৰ পৰা শিলিগুৰিলৈ ৰেলপথেৰে যাবলৈ দুই ধাপত ৰেলভ্ৰমণ কৰিবলগীয়া হৈছিল। প্ৰথমটো ধাপত [[ইষ্টাৰ্ণ বেংগল ৰেলৱে]]ৰ ৰেলপথেৰে [[কলকাতা]] ষ্টেচনৰ (পিছলৈ শিয়ালদহ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হয়) পৰা পদ্মা নদীৰ দক্ষিণ পাৰৰ দামুকদিয়া ঘাটলৈ ১৮৫ কিলোমিটাৰ যাত্ৰা, তাৰ পিছত ফেৰীৰে নদী পাৰ দ্বিতীয়টো ধাপ আৰম্ভ হয়। এইটো ধাপত [[নৰ্দান বেংগল ষ্টেট ৰেলৱে]]ৰ ৩৩৬ কিলোমিটাৰ মিটাৰগজ লাইনে পদ্মা নদীৰ উত্তৰ পাৰৰ সাৰাঘাটক শিলিগুৰিৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল।<ref name=njp/> ১৯১২ চনত পদ্মা নদীৰ ওপৰেৰে ১.৮ কিলোমিটাৰ দীঘল হাৰ্ডিঞ্জ দলং নিৰ্মাণ হয়।<ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=Sifatul Quader |year=2012 |chapter=Hardinge Bridge |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Hardinge_Bridge |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170308211930/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Hardinge_Bridge |archivedate=2017-03-08 |access-date=2024-10-25}}</ref> ১৯২৬ চনত দলংখনৰ উত্তৰ দিশৰ মিটাৰগজ অংশটো ব্ৰডগজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু এনেকৈয়ে সমগ্ৰ কলকাতা - শিলিগুৰি পথটো ব্ৰডগজলৈ পৰিণত হয়।<ref name=njp>{{cite web| url = http://www.irfca.org/docs/rinbad-siliguri.html|title = India: the complex history of the junctions at Siliguri and New Jalpaiguri | publisher= IRFCA|access-date = 2012-02-07 }}</ref> ১৮৭৮ চনত চিলাহাটী-পাৰ্বতীপুৰ-সান্তাহাৰ-দৰ্শনা ৰেলপথত পাৰ্বতীপুৰ ৰেল ষ্টেচন প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পাছত ই অধিক ৰেল সংক্ৰান্তীয় উন্নয়নৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিল। এই উন্নয়নৰ এটা পূব দিশ আৰু আনটো পশ্চিম দিশত সম্পন্ন হৈছিল। নৰ্থ বেংগল ষ্টেট ৰেলৱেই ১৮৭৯ চনত কওনিয়ালৈ এটা মিটাৰগজ ৰেলপথ মুকলি কৰে। আনহাতে কওনিয়াৰ পৰা ধাৰলা নদীলৈ ইষ্টাৰ্ণ বেংগল ষ্টেট ৰেলৱেই দুটা নেৰ’গজ লাইন স্থাপন কৰে। ১৯০১ চনত কওনিয়া ধাৰলা ৰেলপথ মিটাৰগজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়। ১৯০৮ চনত কওনিয়া-ধাৰলা ৰেলপথ [[আমিনগাঁও ৰেল ষ্টেচন|আমিনগাঁও]]লৈকে সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। ১৮৮৪ চনত [[আসাম বেহাৰ ষ্টেট ৰেলৱে]]ই পশ্চিম দিশলৈ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে আৰু ১৮৮৯ চনৰ ভিতৰত পাৰ্বতিপুৰ বিহাৰৰ কাটিহাৰৰ সৈতে সংযুক্ত পৰিল।<ref name=timeline>{{cite web |url=http://irse.bravehost.com/IRHTML.htm |title=Indian Railway History timeline |author=R.P. Saxena |access-date=2012-02-01 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229092028/http://irse.bravehost.com/IRHTML.htm |archive-date=2012-02-29 |archivedate=2012-07-14 |archiveurl=https://archive.today/20120714085533/http://irse.bravehost.com/IRHTML.htm |deadurl=yes }}</ref> [[ভাৰত বিভাজন]]ৰ লগে লগে বাংলাদেশৰ বাহিৰৰ ৰেল যোগাযোগ হেৰাই গ’ল যদিও পৰৱৰ্তী সময়তো বাংলাদেশৰ বাবে পাৰ্বতীপুৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰেল সংযোগস্থল হৈ থাকিল। ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰেল ষ্টেচন]] {{Commons category|Parbatipur Junction railway station}} 0kdvx8rwze2oluaj2rz733h0rplaq6j 0 109749 645362 631737 2026-10-16T01:00:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645362 wikitext text/x-wiki {{ভাল প্ৰবন্ধ}} {{Infobox historic site | name = বৰোবুদুৰ | image = Pradaksina.jpg | caption = বৰোবুদুৰৰ প্ৰদক্ষিণ কৰা অৱস্থাত বৌদ্ধ ভিক্ষু | locmapin = | map_caption = | coordinates = {{coord|-7.608|110.204|display=inline,title}} | location = মাগেলাং ৰিজেন্সি, কেন্দ্ৰীয় জাভা, [[ইণ্ডোনেছিয়া]] | built = মূলতঃ নৱম শতিকাত শৈলেন্দ্ৰ বংশৰ ৰাজত্বকালত নিৰ্মিত | restored = ১৯১১, ১৯৮৩ | restored_by = থিওড'ৰ ভান এৰ্প | architect =গুণধৰ্ম | designation1 = WHS | designation1_type = সাংস্কৃতিক | designation1_criteria = i, ii, vi | designation1_date =১৯৯১ <small>(পঞ্চদশ অধিবেশন)</small> | designation1_partof =বৰোবুদুৰ মন্দিৰ চৌহদ | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/592 592] | designation1_free1name = অঞ্চল | designation1_free1value = দক্ষিণ-পূব এছিয়া | website = {{URL|https://borobudurpark.com/}}, <br />{{URL|https://kebudayaan.kemdikbud.go.id/bkborobudur}} }} '''বৰোবুদুৰ''' বা '''বাৰাবুদুৰ''' ({{lang-en|Borobudur}}) [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ মধ্য জাভা অঞ্চলৰ মাগেলাং ৰিজেন্সিৰ মাগেলাং চহৰ আৰু মুণ্টিলান চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত নৱম শতিকাৰ এক মহাযান বৌদ্ধ মন্দিৰ। ধূসৰ ৰঙৰ এণ্ডেচাইটৰ দৰে শিলেৰে নিৰ্মিত এই মন্দিৰটো ছটা বৰ্গক্ষেত্ৰ আৰু তিনিটা বৃত্তাকাৰ গম্বুজ এটাৰ ওপৰত এটাকৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ওপৰত এটা কেন্দ্ৰীয় গম্বুজ আছে। গোটেই মন্দিৰ ২৬৭২টা ভাস্কৰ্যৰ লগতে আৰু ৫০৪টা [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ মূৰ্তিৰে সজাই তোলা হৈছে। মূল গম্বুজটোৰ চাৰিওফালে ৭২টা বুদ্ধ মূৰ্তি আছে আৰু প্ৰত্যেকটো মূৰ্তি ছিদ্ৰযুক্ত স্তুপৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা আছে।{{sfn|Soekmono|1976|pp=35-36}} তীৰ্থযাত্ৰীসকলে চিৰি আৰু কৰিডৰৰ এক বহল পথৰ মাজেৰে এই স্মৃতিসৌধৰ ঘূৰি চাব পাৰে। ইয়াৰ দেৱাল আৰু স্তম্ভসমূহত ১৪৬০টা আখ্যানমূলক ভাস্কৰ্য আছে। ইয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ভাস্কৰ্যৰ বিশ্বৰ অন্যতম বিশাল সংগ্ৰহ আছে। জাভানীজ বৌদ্ধ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি শৈলেন্দ্ৰ বংশৰ ৰাজত্বকালত এই মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই শৈলী ইণ্ডোনেছিয়াৰ থলুৱা পুৰুষানুক্ৰমে চলি অহা পূজাৰ পৰম্পৰা আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ নিৰ্বাণ লাভৰ ধাৰণাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সৃষ্টি কৰা হৈছে।{{sfn|UNESCO World Heritage Centre|2024}} এই স্মৃতিসৌধটো বুদ্ধ মন্দিৰ আৰু বৌদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰাৰ স্থান। প্ৰমাণৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে অষ্টম শতিকাত বৰোবুদুৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু তাৰ পিছত চতুৰ্দশ শতিকাত জাভাত হিন্দু ৰাজ্যৰ অৱনতি আৰু জাভাসকলে [[ইছলাম]] গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত ইয়াক পৰিত্যাগ কৰা হৈছিল।{{sfn|Soekmono|1976|p=4}} ১৮১৪ চনত তদানীন্তন জাভাৰ ব্ৰিটিছ শাসক ছাৰ থমাছ ষ্টেমফৰ্ড ৰেফেলেছে ইয়াৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে গম পায়। তেওঁক স্থানীয় ইণ্ডোনেছিয়ানসকলে ইয়াৰ অৱস্থানৰ বিষয়ে অৱগত কৰিছিল।{{sfn|Kempers|1976|p=192}} তাৰ পিছত বৰোবুদুৰক কেইবাটাও পুনৰুদ্ধাৰৰ জৰিয়তে সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। ১৯৮৩ চনত ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰ আৰু ইউনেস্কোৰ দ্বাৰা সৰ্ববৃহৎ পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছত এই স্মৃতিসৌধটো ইউনেস্কোৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।{{sfn|UNESCO World Heritage Centre|2024}} বৰোবুদুৰ বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বৌদ্ধ মন্দিৰ{{sfn|Guinness|2014}}{{sfn|UNESCO World Heritage Centre|2024}} আৰু ইয়াৰ স্থান ম্যানমাৰৰ বাগান আৰু কম্বোডিয়াৰ [[এংকৰ ৱাট]]ৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইণ্ডোনেছিয়াৰ বৌদ্ধসকলে এই কীৰ্তিচিহ্নটোত [[বুদ্ধ পূৰ্ণিমা|বেসক দিৱস]] পালন কৰে। ইণ্ডোনেছিয়াৰ পৰ্যটনস্থলীসমূহৰ ভিতৰত বৰোবুদুৰ হৈছে আটাইতকৈ বেছি দৰ্শন কৰা স্মৃতিসৌধ।{{sfn|Hitchcock|Darma Putra|2016|p=263}} ==ব্যুৎপত্তি== [[File:Borobudur-Nothwest-view.jpg|thumb|উত্তৰ-পশ্চিমৰ পৰা চালে কেণ্ডি বৰোবুদুৰ। কৰংটেঙা আৰু ত্ৰি তেপুছান শিলালিপিত এই স্মৃতিসৌধৰ কথা উল্লেখ আছে। ]] ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষাত প্ৰাচীন মন্দিৰবোৰক কেণ্ডি বুলি কোৱা হয়। এইদৰে স্থানীয় লোকসকলে "বৰোবুদুৰ মন্দিৰ"ক কেণ্ডি বৰোবুদুৰ বুলি কয়। কেণ্ডি শব্দটোৱে প্ৰাচীন গঠনসমূহ যেনে প্ৰৱেশ তোৰণ, স্নানাগাৰ আদিকো বুজায়। বৰোবুদুৰ নামৰ উৎপত্তি স্থানীয় ভাষাৰ "বৰো" অৰ্থাৎ ডাঙৰ বা মহান আৰু "বুদুৰ" অৰ্থাৎ বুদ্ধৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।{{sfn|Soekmono|1976|p=13}} ডাচ পণ্ডিত জে এল ম'য়েন্সে কয় যে দৰবাৰৰ কবি ম্পু প্ৰপাঞ্চাই ১৩৬৫ চনত "বুদুৰ"ত থকা পবিত্ৰ অঞ্চলৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।{{sfn|Moens|1951|pp=12, 64}} ষ্টেমফোৰ্ড ৰেফেলেছে "বোৰো বডো"ৰ কথা উল্লেখ কৰিছে আৰু ১৮১৭ চনত লিখা জাভান ইতিহাসৰ গ্ৰন্থখনত এই মন্দিৰৰ বৰ্ণনা কৰিছে।{{sfn|Raffles|1830|p=31}}{{sfn|Revianur|2018|p=577}} এটা পাদটিকাত ৰেফেলেছে কৈছে, "বোৰো হৈছে জিলাখনৰ নাম, আৰু ব'ডোৰ অৰ্থ প্ৰাচীন।" {{sfn|Soekmono|1976|p=13}} বেছিভাগ কেণ্ডিৰ নাম ওচৰৰ গাঁৱৰ নামেৰে ৰখা হৈছে। জাভা ভাষাৰ নীতি-নিয়ম অনুসৰণ কৰা হ'লে ওচৰৰ ব'ৰে গাঁওখনৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল, তেন্তে এই স্মৃতিসৌধটোৰ নাম "বুদুৰবৰো" ৰখা উচিত আছিল। ছ'কমোনোৱে কয় যে ৰেফেলেছে ভাবিছিল যে বুদুৰ আধুনিক জাভা ভাষাৰ শব্দ বুডা ("প্ৰাচীন")ৰ সৈতে মিল থাকিব পাৰে—অৰ্থাৎ "প্ৰাচীন বড়ো।" {{sfn|Soekmono|1976|p=13}} তেওঁ এইটোও মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে এই নামটো বৰোৰ পৰা উদ্ভৱ হ'ব পাৰে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "মহান" বা "সন্মানীয়" আৰু বুদ্ধৰ বাবে বুদুৰ। কিন্তু আন এজন পুৰাতত্ত্ববিদে এই নামটোৰ দ্বিতীয় উপাদান (বুদুৰ) জাভানী শব্দ ভুধৰা ("পৰ্বত")ৰ পৰা আহিছে বুলি কয়।{{sfn|De Casparis|1981|pp=70, 83}} ডাচ প্ৰত্নতত্ত্ববিদ এ.জে. বাৰ্নেট কেম্পাৰ্ছে কৈছে যে বৰোবুদুৰ হৈছে [[সংস্কৃত ভাষা]]ৰ বিহাৰ বুদ্ধ উহ নামেৰে লিখা বিয়াৰা বেদুহুৰৰ এটা বিকৃত সৰলীকৃত স্থানীয় জাভানী উচ্চাৰণ। বুদ্ধ-উহৰ শব্দটোৰ অৰ্থ হ'ব পাৰে "বুদ্ধৰ চহৰ।" আনহাতে আন এটা সম্ভাৱ্য শব্দ বেদুহুৰ সম্ভৱতঃ পুৰণি জাভা ভাষাৰ শব্দ। এই শব্দ ধুহুৰ বা লুহুৰৰ (উচ্চ) পৰা নিৰ্মিত বালি শব্দভাণ্ডাৰত বৰ্তমানেও প্ৰচলিত আছে আৰু ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "উচ্চ স্থান।" ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে বৰোবুদুৰৰ অৰ্থ হ'ল ওখ ঠাইত বা পাহাৰত অৱস্থিত বুদ্ধৰ বিহাৰ।{{sfn|Indonesian Embassy in The Hague|2012}} এটা পবিত্ৰ বৌদ্ধ ভৱন নিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধনৰ কথা—সম্ভৱতঃ বৰোবুদুৰৰ উল্লেখ—দুটা শিলালিপিত উল্লেখ কৰা হৈছে। এই দুয়োটা শিলালিপি টেমাংগুং ৰিজেন্সিৰ কেডুত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ৮২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কৰংটেঙাৰ শিলালিপিত সমৰতুংগৰ কন্যা প্ৰমোধৱৰ্ধনীয়ে উদ্বোধন কৰা জিনালয় (সাংসাৰিক কামনাক জয় কৰি জ্ঞান লাভ কৰাসকলৰ ৰাজ্য) নামৰ এটা পবিত্ৰ ভৱনৰ উল্লেখ আছে। ৮৪২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ত্ৰি টেপুচন শিলালিপিৰ কথা ছিমাত উল্লেখ কৰা হৈছে, যি ভূমি কহুলুন্নান (প্ৰমোধৱৰ্ধনী)-এ ভূমিসম্ভাৰ নামৰ কামুলানৰ পুঁজি আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণ নিশ্চিত কৰিবলৈ প্ৰদান কৰা (কৰমুক্ত) মাটি।{{sfn|Soekmono|1981|p=46}} কামুলান মুল শব্দৰ পৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "উৎপত্তিস্থল", পূৰ্বপুৰুষসকলক সন্মান জনোৱাৰ বাবে সম্ভৱতঃ শৈলেন্দ্ৰসকলৰ এটা পবিত্ৰ অট্টালিকা। জোহানেছ গিজবাৰ্টাছ ডি কাস্পাৰিছে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে বোধিসত্ত্বত্বৰ দহটা পৰ্যায়ৰ পিছত সংযুক্ত গুণৰ পৰ্বতৰ বাবে সংস্কৃত ভূমি সম্ভাৰ ভূধৰা বৰোবুদুৰৰ মূল নাম।{{sfn|Walubi|2023}} ==অৱস্থিতি== ===তিনি মন্দিৰ=== [[File:Borobudur Map en.svg|thumb|বৰোবুদুৰ, পাৱন, আৰু মেণ্ডুটৰ সৰলৰেখাৰ ব্যৱস্থা]] যোগাকাৰ্টাৰ পৰা প্ৰায় ৪০ কিলোমিটাৰ (২৫ মাইল) উত্তৰ-পশ্চিমে আৰু চুৰাকাৰ্টাৰ পৰা ৮৬ কিলোমিটাৰ (৫৩ মাইল) পশ্চিমে বৰোবুদুৰ যমজ আগ্নেয়গিৰি, চুণ্ডোৰো-ছাম্বিং আৰু মেৰবাবু-মেৰাপি আৰু দুখন নদী প্ৰগো আৰু এলোৰ মাজৰ উচ্চ অঞ্চলত অৱস্থিত।{{sfn|Troll|Deegan|Jolis|Budd|2015}} স্থানীয় লোককথা অনুসৰি কেডু সমভূমি নামেৰে জনাজাত এই অঞ্চলটো জাভাৰ "পবিত্ৰ" স্থান আৰু ইয়াৰ উচ্চ কৃষি উৰ্বৰতাৰ বাবে ইয়াক "জাভাৰ বাগিচা" বুলি অভিহিত কৰা হৈছে।{{sfn|Soekmono|1976|p=1}} ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পুনৰুদ্ধাৰৰ সময়ত থিয়ড'ৰ ভান এৰ্পে আৱিষ্কাৰ কৰে যে এই অঞ্চলৰ তিনিটা বৌদ্ধ মন্দিৰ বৰোবুদুৰ, পাৱন আৰু মেণ্ডুট সৰলৰেখাৰ কাষেৰে অৱস্থিত।{{sfn|Krom|1927|p=15}} তিনিওটা মন্দিৰৰ মাজত এটা ৰীতি-নীতিৰ সম্পৰ্ক নিশ্চয় আছিল যদিও সঠিক ৰীতি-নীতিৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিষয়ে জনা নাযায়।{{sfn|Moens|1951|p=2}} ===প্ৰাচীন হ্ৰদৰ অনুমান=== ২০ শতিকাত মন্দিৰৰ চাৰিওফালৰ এটা হ্ৰদৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে জল্পনা-কল্পনা কৰা হৈছিল আৰু এই ধাৰণাটো অন্বেষণ কৰি থকাৰ সময়তে বিশেষজ্ঞসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে কোনো হ্ৰদ নাছিল{{sfn|Anom|2005|pp=248–249}} বা কেতিয়াও মন্দিৰটোক আগুৰি থকা নাছিল।{{sfn|Soekmono|1976|p=4}} ১৯৩১ চনত হ্ৰদৰ অনুমানটো আগুৱাই নিয়াৰ সময়ত ডাচ চিত্ৰশিল্পী ডব্লিউ.অ.জে. নিউৱেনকেম্পে ভাবিছিল যে বৰোবুদুৰে বৰ্তমানৰ কেডু সমভূমিৰ এটা হ্ৰদত ওপঙি থকা [[পদুম]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।{{sfn|Soekmono|1976|p=3}} ২০০৪ চনত আন কিছুমানে দাবী কৰিছিল যে বৰোবুদুৰক শুকান প্ৰাচীন হ্ৰদৰ বুকুৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।{{sfn|Murwanto|Gunnell|Suharsono|Sutikno|2004}} ১৯৭৪ আৰু ১৯৭৭ চনত খননৰ নমুনা পৰীক্ষা কৰি গণপতি থানিকাইমনিয়ে কোনো পৰাগ বা বিজাণু বিচাৰি নাপালে যিয়ে জল পৰিৱেশৰ স্থানীয় গছ-গছনিৰ ইংগিত দিয়ে। ১৯৭৭ চনত জেক ডুমাৰ্চেই এই তথ্য প্ৰকাশ কৰে আৰু ১৯৮৩ চনত থানিকাইমনিও একে তথ্য প্ৰকাশ কৰে।{{sfn|Anom|2005|pp=248–249}} ১৯৮৫–৮৬ চনত ছিজাৰ ভ’টে আৰু জে.জে. ন'ছিনে ক্ষেত্ৰভিত্তিক অধ্যয়ন কৰি ঠাৱৰ কৰিছিল যে বৰোবুদুৰৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ সময়ত ইয়াৰ আশে-পাশে কোনো হ্ৰদ নাছিল।{{sfn|Anom|2005|p=249}} ==ইতিহাস== ===নিৰ্মাণ=== [[File:Borobudur as Pilgrimage Site Painting by Hooijer c1910s.jpg|thumb|right| জি. বি. হুইজেৰৰ এখন ছবি (প্ৰায় ১৯১৬–১৯১৯ খ্ৰীষ্টাব্দ) বৰোবুদুৰৰ পুনৰ নিৰ্মাণৰ দৃশ্য]] হিন্দু ধৰ্মগুৰুসকলে প্ৰজন্ম ধৰি জাভাৰ জনসাধাৰণক আকৰ্ষণ কৰি আহিছিল। এই বিষয়ে স্থপতিবিদ আৰু লেখক জেক ডুমাৰ্চেই প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৪৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত উল্লেখ কৰিছিল।{{sfn|Dumarçay|1991|pp=1–2}} ইয়াৰ পিছতে শৈলেন্দ্ৰ আৰু সঞ্জয় বংশৰ প্ৰভাৱ পৰিল। ডুমাৰ্চেই কয় যে ডি কাস্পাৰিছে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে সঞ্জয় আৰু শৈলেন্দ্ৰ ৰাজবংশয়ে ডেৰ শতিকাৰ বাবে মধ্য জাভাত ক্ষমতা ভোগ কৰিছিল আৰু ডি কাস্পাৰিছে ৭৩২ চনৰ পৰা ৮৮২ খ্ৰীষ্টাব্দত পৰ্যায়ক্ৰমে উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ সন্ধান কৰিছিল।{{sfn|Dumarçay|1991|p=2}} এই সময়ছোৱাত কেডু সমভূমিৰ আশে-পাশে থকা সমভূমি আৰু পাহাৰত বহুতো হিন্দু আৰু বৌদ্ধ কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। হিন্দু প্ৰম্বানন মন্দিৰ চৌহদৰ প্ৰায় একে সময়ছোৱাতে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ কীৰ্তিচিহ্ন স্থাপন কৰা হৈছিল। ৭৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰজা সঞ্জয় বৰোবুদুৰৰ পৰা মাত্ৰ ১০ কিলোমিটাৰ (৬.২ মাইল) পূবে ৱুকিৰ পাহাৰত শিৱলিংগৰ সমাহাৰ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{sfn|Van der Meulen|1977|pp=92–93}} বৰোবুদুৰৰ নিৰ্মাণ বা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত উদ্দেশ্যৰ কোনো তথ্য জনা নাযায়।{{sfn|Soekmono|1976|p=9}} মন্দিৰৰ গুপ্ত ৰূপত থকা ভৰিৰ খোদিত চিহ্ন আৰু অষ্টম আৰু নৱম শতিকাৰ সময়ছোৱাত ৰাজকীয় চনদত সাধাৰণতে ব্যৱহৃত শিলালিপিসমূহৰ তুলনা কৰি নিৰ্মাণৰ সময়সীমা অনুমান কৰা হৈছে।{{sfn|Soekmono|1976|p=9}} মন্দিৰৰ মাজেৰে ভাৰতীয় স্থাপত্য প্ৰক্ৰিয়াৰ তুলনা আৰু ক্ষমতাত কোন আছিল সেই কথা স্বীকাৰ কৰিলে ডুমাৰ্চেইয়ে বৰোবুদুৰৰ নিৰ্মাণৰ সময়সীমা প্ৰায় পাঁচটা পৰ্যায়ত নিৰ্ণয় কৰিবলৈ সক্ষম হয়।{{sfn|Dumarçay|1991|pp=4, 52}} শৈলেন্দ্ৰয়ে ৭৮০ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ আৰম্ভণি কৰাৰ পিছত দ্বিতীয় আৰু তিনিটা পৰ্যায় ৭৯২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা তেওঁলোকৰ অৱনতিৰ সময়ত এক অলক্ষণীয় চতুৰ্থ পৰ্যায়লৈকে ৮২৪ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ অব্যাহত আছিল।{{sfn|Munoz|2007|pp=143-144}} সঞ্জয়ে বৰোবুদুৰৰ পঞ্চম পৰ্যায় ৮৩৩ খ্ৰীষ্টাব্দত সম্পূৰ্ণ কৰে।{{sfn|Dumarçay|1991|p=4}}{{efn|Miksic says construction of Borobudur began around 760 or 770, with sporadic activity until around 830 AD.{{sfn|Miksic|1990|pp=25, 46}} Munoz says the Sailendra king Samaratungga completed Borobudur in 825 AD.{{sfn|Munoz|2007|pp=143-144}}}} সেই সময়ত বৰোবুদুৰকে ধৰি বৌদ্ধ মন্দিৰ নিৰ্মাণ সম্ভৱ হৈছিল কাৰণ সঞ্জয়ৰ তাৎক্ষণিক উত্তৰাধিকাৰী ৰকাই পাংকৰণে বৌদ্ধ অনুগামীসকলক এনে মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছিল।{{sfn|Van der Meulen|1979|p=41}} দৰাচলতে পাংকৰণে নিজৰ সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ কালাছান গাঁওখন বৌদ্ধ সম্প্ৰদায়ক দান কৰিছিল। ৭৭৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কালাছান চনদত এয়া লিখা আছে।{{sfn|Van der Meulen|1979|pp=40-41}}ইয়াৰ ফলত কিছুমান পুৰাতত্ত্ববিদে বিশ্বাস কৰিছে যে জাভাত ধৰ্ম সম্পৰ্কে কেতিয়াও গুৰুতৰ সংঘাত হোৱা নাছিল কাৰণ হিন্দু ৰজাই বৌদ্ধ কীৰ্তিচিহ্ন স্থাপনৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰাটো সম্ভৱ আছিল বা বৌদ্ধ ৰজাৰ বাবেও একেধৰণৰ কাম কৰা নিদৰ্শন আছিল।{{sfn|Soekmono|1976|p=10}} ৮৫৬ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰাতুবাকা মালভূমিত হোৱা যুদ্ধৰ বহু পিছত হৈছিল আৰু ই আছিল এক ৰাজনৈতিক যুদ্ধ।{{sfn|Hall|1956|p=354}} প্ৰম্বাননত শৈলেন্দ্ৰৰ জড়িততা শান্তিপূৰ্ণ সহাৱস্থানত আছিল।{{sfn|Jordaan|1993|p=21}} ===পৰিত্যাগ=== [[File:Borobudur 2008.JPG|thumb|left|বৰোবুদুৰ স্তূপ]] বৰোবুদুৰ আগ্নেয়গিৰিৰ ছাই আৰু জংঘলৰ বৃদ্ধিৰ তৰপৰ তলত শতিকাজুৰি লুকাই আছিল। ইয়াক পৰিত্যাগ কৰাৰ আঁৰৰ তথ্য এতিয়াও ৰহস্যৰ আৱৰ্তত। কীৰ্তিচিহ্নটোৰ সক্ৰিয় ব্যৱহাৰ আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মীয় তীৰ্থযাত্ৰা কেতিয়া বন্ধ হ’ল সেয়া জনা নাযায়। ৯২৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১০০৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মাজৰ কোনোবা এক সময়ত ৰজা ম্পু ছিণ্ডোকে ধাৰাবাহিকভাৱে আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণৰ পিছত মাতাৰাম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পূব জাভা অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত কৰে। ইয়াৰ ফলত বৰোবুদুৰ পৰিত্যাগত প্ৰভাৱ পৰিছিল নে নাই সেয়া নিশ্চিত নহয়, কিন্তু কেইবাটাও সূত্ৰই ইয়াক পৰিত্যাগৰ আটাইতকৈ সম্ভাৱ্য সময় বুলি উল্লেখ কৰিছে।{{sfn|Soekmono|1976|p=4}}{{sfn|Murwanto|Gunnell|Suharsono|Sutikno|2004}} কীৰ্তিচিহ্নটোৰ উল্লেখ অস্পষ্টভাৱে ১৩৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত মাজাপাহিত যুগত লিখিত ম্পু প্ৰপাঞ্চৰ নাৰাক্ৰেতাগামত "বুদুৰৰ বিহাৰ" বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।{{sfn|Wacana Nusantara|2015}} ৰেডেন ছ'কমোনোৱে মন্দিৰ পৰিত্যাগ কৰা ধাৰণাটোৰ কথা উল্লেখ কৰি কৈছে যে এয়া ১৫ শতিকাত জাভাৰ জনসাধাৰণে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত সংঘটিত হৈছিল।{{sfn|Soekmono|1976|p=4}} তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে এই স্মৃতিসৌধটো সম্পূৰ্ণৰূপে পাহৰণিৰ গৰ্ভত নোসোমাই লোকগল্পসমূহৰ যোগেদি ক্ৰমান্বয়ে দুৰ্ভাগ্য আৰু দুৰ্দশাৰ সৈতে জড়িত অন্ধবিশ্বাসৰ বিশ্বাসলৈ পৰিণত হৈছিল। বাবাদ তানাহ জাৱী (বা জাভাৰ ইতিহাস)ৰ মতে ১৭০৯ চনত মাতাৰামৰ ৰজাৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰা এজন বিদ্ৰোহীৰ বাবে এই কীৰ্তিচিহ্নটো আছিল এক মাৰাত্মক কাৰক। বিদ্ৰোহীজনক পৰাস্ত কৰি মৃত্যুদণ্ডৰ শাস্তি দিয়া হয়। বাবাদ মাতাৰামত (বা মাতাৰাম ৰাজ্যৰ ইতিহাস) এই স্মৃতিসৌধটো ১৭৫৭ চনত যোগাকাৰ্টা চুলতান ৰাজ্যৰ যুৱৰাজৰ দুৰ্ভাগ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল।{{sfn|Soekmono|1976|pp=4–5}} স্মৃতিসৌধটো চাবলৈ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা সত্ত্বেও ৰাজকুমাৰে "'পিঞ্জৰাত বন্দী হোৱা সৈনিকজনৰ (অৰ্থাৎ ছিদ্ৰযুক্ত স্তুপৰ এটাত থকা মূৰ্তিটো)ৰ প্ৰতি ইমানেই কৰুণা কৰিছিল যে তেওঁ নিজৰ 'দুৰ্ভাগ্যজনক বন্ধুজনক চাবলৈ আহিব নোৱাৰিলে। ' ৰাজপ্ৰসাদলৈ উভতি অহাৰ লগে লগে ৰাজকুমাৰজন অসুস্থ হৈ পৰে আৰু এদিন পিছত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।{{sfn|Soekmono|1976|p=5}} ===পুনৰ আৱিষ্কাৰ=== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Europese mannen poseren op het tempelcomplex van de Borobudur bij de bovenste stupa waarop een afdak en trapleuningen zijn geplaatst TMnr 60043646.jpg|upright|thumb|১৯ শতিকাৰ মাজভাগত বৰোবুদুৰৰ মূল স্তূপ, মূল স্তূপৰ ওপৰত কাঠৰ ডেক স্থাপন কৰা হৈছিল। ]] জাভা ১৮১১ চনৰ পৰা ১৮১৬ চনলৈকে ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনৰ অধীনত আছিল। ব্ৰিটেইনৰ প্ৰতিনিধি আৰু গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল ষ্টেমফৰ্ড ৰেফেলছে জাভাৰ ইতিহাসৰ প্ৰতি অতি আগ্ৰহী আছিল। তেওঁ জাভাৰ প্ৰাচীন সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰিছিল আৰু সমগ্ৰ জাভাদ্বীপ ভ্ৰমণৰ সময়ত স্থানীয় বাসিন্দাসকলৰ সৈতে যোগাযোগৰ জৰিয়তে টোকা লিখিছিল।{{sfn|British Museum|2023}} ১৮১৪ চনত চেমাৰাংলৈ পৰিদৰ্শন ভ্ৰমণৰ সময়ত তেওঁক বুমিচেগোৰো গাঁৱৰ ওচৰৰ জংঘলৰ গভীৰত থকা এটা বৃহৎ কীৰ্তিচিহ্নৰ বিষয়ে জনোৱা হয়।{{sfn|Soekmono|1976|p=5}} তেওঁ হাৰ্মান কৰ্নেলিয়াছ নামৰ এজন ডাচ অভিযন্তাক পঠিয়াইছিল যিয়ে অন্যান্য প্ৰাচীন অন্বেষণৰ লগতে ১৮০৬–০৭ চনত চেউ কমপ্লেক্স উন্মোচন কৰিছিল। দুমাহত কৰ্ণেলিয়াছ আৰু তেওঁৰ ২০০জন লোকে গছ কাটি গছ-গছনি জ্বলাই মাটি খান্দি কীৰ্তিচিহ্নটো উন্মোচন কৰিলে। ভাঙি যোৱাৰ আশংকাৰ বাবে তেওঁ সকলো অংশ উন্মোচন কৰিব নোৱাৰিলে। কৰ্ণেলিয়াছে বিভিন্ন অংকনৰ সৈতে নিজৰ তথ্য ৰেফেলছক জনাইছিল। যদিও ৰেফেলেছে তেওঁৰ কিতাপখনত এই আৱিষ্কাৰৰ কথা মাত্ৰ কেইটামান বাক্যতহে উল্লেখ কৰিছিল আৰু নিজেই সেই স্থানলৈ যোৱা নাছিল, তথাপিও তেওঁক এই স্মৃতিসৌধটো পুনৰ আৱিষ্কাৰৰ কৃতিত্ব দিয়া হৈছে। পিছলৈ তেওঁ ইয়াক বিশ্বৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰিছিল।{{sfn|Soekmono|1976|p=5}} কেডু অঞ্চলৰ বাসিন্দা ক্ৰীষ্টিয়ান লোডেৱিক হাৰ্টমেনে কৰ্ণেলিয়াছৰ কাম অব্যাহত ৰাখিছিল আৰু ১৮৩৫ চনত অৱশেষত গোটেই কমপ্লেক্সটো উন্মোচন কৰা হৈছিল। বৰোবুদুৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ চৰকাৰীতকৈ ব্যক্তিগত আছিল। হাৰ্টমেনে তেওঁৰ কাৰ্যকলাপৰ কোনো প্ৰতিবেদন লিখা নাছিল। বিশেষকৈ মূল স্তুপটোত বুদ্ধৰ বৃহৎ মূৰ্তিটো আৱিষ্কাৰ কৰা বুলি কোৱা কাহিনী তেওঁ প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা নাছিল।{{sfn|Soekmono|1976|p=6}} ১৮৪২ চনত হাৰ্টমেনে মূল গম্বুজটোৰ অনুসন্ধান কৰে যদিও তেওঁ কি আৱিষ্কাৰ কৰে সেয়া অজ্ঞাত আৰু মূল স্তূপ ৰিক্ত অৱস্থাত থাকিল।{{sfn|Soekmono|1976|pp=5–6}} ইয়াৰ পিছত ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ চৰকাৰে ডাচ অভিযান্ত্ৰিক বিষয়া ফ্ৰান্স কেৰেল উইলচেনক নিযুক্তি দিয়ে আৰু তেওঁ কীৰ্তিচিহ্নটো অধ্যয়ন কৰি শ শ ভাস্কৰ্যৰ ছবি আঁকিছিল। ১৮৫৯ চনত সম্পূৰ্ণ হোৱা এই স্মৃতিসৌধৰ বিশদ অধ্যয়ন কৰিবলৈ জান ফ্ৰেডেৰিক গেৰিট ব্ৰুমাণ্ডকো নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। চৰকাৰে ব্ৰুমুণ্ডৰ অধ্যয়নৰ আধাৰত উইলচেনৰ অংকনৰ পৰিপূৰক হিচাপে এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰাৰ উদ্দেশ্য আছিল যদিও ব্ৰুমুণ্ডে সহযোগ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত চৰকাৰে আন এজন পণ্ডিত কনৰাডাছ লিমেন্সক নিযুক্তি দিয়ে আৰু তেওঁ ব্ৰুমাণ্ড আৰু উইলচেনৰ উৎসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এখন মনোগ্ৰাফ প্ৰস্তুত কৰে। ১৮৭৩ চনত বৰোবুদুৰৰ বিশদ অধ্যয়নৰ প্ৰথম মনোগ্ৰাফ প্ৰকাশ পায় আৰু তাৰ এবছৰৰ পিছত ইয়াৰ ফৰাচী অনুবাদ প্ৰকাশ পায়।{{sfn|Soekmono|1976|p=6}} ১৮৭২ চনত ডাচ-ফ্লেমিছ খোদিতকাৰী ইছিড'ৰ ভান কিন্সবাৰ্গেনে এই স্মৃতিসৌধৰ প্ৰথম ফটো তুলিছিল।{{sfn|Soekmono|1976|p=42}} [[File:Terrace on the temple of Borobudur 1913.jpg|thumb|বৰোবুদুৰৰ মন্দিৰৰ ছাদ, ১৯১৩]] ১৮৮২ চনত সাংস্কৃতিক সামগ্ৰীৰ মুখ্য পৰিদৰ্শকে কীৰ্তিচিহ্নটোৰ অস্থিৰ অৱস্থাৰ বাবে ভাস্কৰ্যসমূহ সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ লগে লগে বৰোবুদুৰক সম্পূৰ্ণৰূপে বিভাজিত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।{{sfn|Soekmono|1976|p=42}} ফলত চৰকাৰে বাটাভিয়ান ছ’চাইটি অৱ আৰ্টছ এণ্ড চাইন্সেছৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰহৰ কিউৰেটৰ উইলেম পিটাৰ গ্ৰ’নেভেল্ডক এই স্থানৰ সম্পূৰ্ণ তদন্ত কৰিবলৈ আৰু কমপ্লেক্সটোৰ প্ৰকৃত অৱস্থাৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ নিযুক্তি দিয়ে। তেওঁৰ প্ৰতিবেদনত এই আশংকাসমূহ অযুক্তিকৰ বুলি ধৰা পৰিছিল আৰু ইয়াক অক্ষত অৱস্থাত ৰখাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছিল।{{sfn|Anom|2005|p=47}} বৰোবুদুৰক স্মৃতিৰ উৎস হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ভাস্কৰ্য্যৰ কিছু অংশ লুটপাত কৰা হৈছিল।{{sfn|Kempers|1976|p=193}} কিছুমানে আনকি ঔপনিৱেশিক-চৰকাৰৰ সন্মতি লৈও ইয়াৰ লুটপাত কৰিছিল। ১৮৯৬ চনত [[থাইলেণ্ড|চিয়ামৰ]] ৰজা চুলালংকৰ্ণে জাভা ভ্ৰমণ কৰি অনুৰোধ কৰিছিল আৰু বৰোবুদুৰৰ পৰা লোৱা আঠ গাড়ী ভৰ্তি ভাস্কৰ্য্য ঘৰলৈ নিবলৈ অনুমতি লাভ কৰিছিল। তেওঁ কেইবাটাও ভাস্কৰ্যৰ পেনেলৰ পৰা লোৱা ত্ৰিশটা টুকুৰা, পাঁচটা বুদ্ধৰ প্ৰতিমূৰ্তি, দুটা সিংহ, এটা [[গাৰ্গয়্‌ল]], খট-খটি আৰু প্ৰৱেশপথৰ পৰা কেইবাটাও কলাৰ ডিজাইন, আৰু এটা অভিভাৱক মূৰ্তি ([[দ্বাৰপাল]]) তেওঁ নিজৰ লগত লৈ যায়। এই শিল্পকৰ্মসমূহৰ ভিতৰত কেইবাটাও, বিশেষকৈ সিংহ, দ্বাৰপাল, কাল, [[মকৰ]] আৰু বিশাল জলস্তম্ভ এতিয়া [[বেংকক]]ৰ দ্য নেচনেল মিউজিয়ামৰ জাভা আৰ্ট ৰুমত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে।{{sfn|Miksic|Tranchini|Tranchini|1996|p=29}} ===পুনৰুদ্ধাৰ=== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM De Borobudur TMnr 10023620.jpg|thumb|right|১৯১১ চনত ভ্যান এৰ্পৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ পিছত বৰোবুদুৰ। ''ছত্ৰ'' শিখৰ এতিয়া ভাঙি পেলোৱা হৈছে। ]] [[File:Karmawibhangga Museum Borobudur Unfinished Buddha.jpg|thumb|অসমাপ্ত বুদ্ধ (আগফালে) আৰু মূল স্তুপৰ ''ছত্ৰ'' (পিছফালে), কৰ্মৱীভংগা সংগ্ৰহালয়]] [[File:Water_spout_in_Borobudur_temple.jpg|right|thumb|বৰোবুদুৰ মন্দিৰৰ নিষ্কাশন ব্যৱস্থাৰ জলস্তম্ভ]] [[File:Borobudur restoration.png|thumb|কংক্ৰিট আৰু [[পলিভিনাইল ক্লৰাইড|পিভিচি]] পাইপে নিষ্কাশন ব্যৱস্থা উন্নত কৰাৰ ব্যৱস্থা (১৯৭৩)]] ১৮৮৫ চনত যোগাকাৰ্টাৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সমিতিৰ অধ্যক্ষ ডাচ অভিযন্তা জান উইলেম আইজেৰমেনে আৱিষ্কাৰ কৰে যে মন্দিৰৰ তলত লুকাই থকা অৱস্থাত এক ভিত্তি আছে। এই ঘটনাৰ বাবে বৰোবুদুৰে সকলোৰে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল।{{sfn|Anom|2005|p=47}}১৮৯০–১৮৯১ চনত তোলা ফটোত লুকাই থকা ভিত্তিৰ ওপৰত ভাস্কৰ্যবোৰ দেখা যায় আৰু তাৰ পিছত আৱৰণবোৰ সলনি কৰা হয়।{{sfn|Anom|2005|p=48}} এই আৱিষ্কাৰৰ ফলত ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ চৰকাৰে এই কীৰ্তিচিহ্নটো সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে। ১৯০০ চনত সুৰক্ষাৰ পৰিকল্পনা কৰিবলৈ তিনিজনীয়া আয়োগ গঠন কৰা হয় আৰু ১৯০২ চনত আয়োগে তিনিদফীয়া প্ৰস্তাৱ দাখিল কৰে।{{sfn|Anom|2005|p=48}} প্ৰথমতে, বেদীৰ চুকসমূহ পুনৰ স্থাপন কৰি কাষৰীয়া অংশবোৰ বিপন্ন কৰা শিলবোৰ আঁতৰাই প্ৰথম বেলুষ্ট্ৰেডবোৰ শক্তিশালী কৰি আৰু কেইবাটাও স্থান, তোৰণ, স্তূপ আৰু মূল গম্বুজ পুনৰুদ্ধাৰ কৰি মূল গঠন ভাঙি পৰাৰ পৰা হাত সাৰিব পৰা যাব। দ্বিতীয়তে যত্নৰ সৈতে মজিয়া আৰু জলস্তম্ভ পুনৰুদ্ধাৰ কৰি পানীৰ নিষ্কাশন উন্নত কৰিব লাগিব। তৃতীয়তে, সকলো ঢিলা শিল আঁতৰাই পেলাই স্মৃতিসৌধটো প্ৰথম বেলুষ্ট্ৰেডলৈকে পৰিষ্কাৰ কৰিব লাগিব আৰু বিকৃত শিল আঁতৰাই মূল গম্বুজটো পুনৰুদ্ধাৰ কৰিব লাগিব।{{sfn|Anom|2005|p=48}} ১৯০৫ চনত এই প্ৰস্তাৱত অনুমোদন জনোৱা হয় আৰু সেই সময়ত মুঠ খৰচ প্ৰায় ৪৮,৮০০ ডাচ গিল্ডাৰ (২০২২ চনত ƒ১,৩৯২,২৭৯ ৰ সমতুল্য) বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।{{sfn|Anom|2005|p=48}} ১৯০৭ চনত ডাচ সেনা অভিযন্তা থিয়ড'ৰ ভান এৰ্পৰ নেতৃত্বত পুনৰুদ্ধাৰ আৰম্ভ হয়।{{sfn|UNESCO|2004}} পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰথম সাত মাহত কীৰ্তিচিহ্নটোৰ চাৰিওফালে থকা মাটিখিনি খনন কৰি হেৰাই যোৱা বুদ্ধৰ মূৰ আৰু পেনেল শিল বিচাৰি উলিওৱা হৈছিল। ভ্যান এৰ্পে ওপৰৰ তিনিটা বৃত্তাকাৰ মঞ্চ আৰু স্তূপ ভাঙি পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। বাটত ভ্যান এৰ্পে কীৰ্তিচিহ্নটোৰ উন্নতিৰ বাবে কৰিব পৰা আৰু অধিক কাম আৱিষ্কাৰ কৰিলে। ১৯০৮ চনত তেওঁ আন এটা প্ৰস্তাৱ দাখিল কৰে আৰু সেয়া ৩৪,৬০০ গিল্ডাৰৰ অতিৰিক্ত বাজেটৰ সৈতে অনুমোদিত হয় (২০২২ চনত ƒ৮৭৫,১৭৬ ৰ সমতুল্য)।{{sfn|Vogel |1913|p=421-422}} ১৯১১ চনত পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয় আৰু প্ৰথম দৃষ্টিত বৰোবুদুৰৰ পুৰণি গৌৰৱ ঘূৰাই অনা হৈছিল।{{sfn|Anom|2005|p=49}} ভ্যান এৰ্পে মূল স্তুপৰ ওপৰত থকা ছত্ৰ (তিনি স্তৰৰ) শিখৰটো সযতনে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। কিন্তু পিছলৈ তেওঁ শিখৰটো পুনৰ নিৰ্মাণত পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ মৌলিক শিল ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল বুলি উল্লেখ কৰি ছত্ৰখন ভাঙি পেলায়। ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল বৰোবুদুৰৰ শিখৰটোৰ মূল ডিজাইন প্ৰকৃততে অজ্ঞাত। বৰোবুদুৰৰ পৰা কেইশ মিটাৰ উত্তৰ দিশত অৱস্থিত কৰ্মৱীভাংগা সংগ্ৰহালয়ত এতিয়া ভাঙি পেলোৱা ছত্ৰটো সংৰক্ষিত কৰা হৈছে। সীমিত বাজেটৰ বাবে পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম মূলতঃ ভাস্কৰ্য্যসমূহ পৰিষ্কাৰ কৰাত মনোনিৱেশ কৰা হৈছিল আৰু ভ্যান এৰ্পে পানী নিষ্কাশনৰ সমস্যা সমাধান কৰিব পৰা নাছিল। পোন্ধৰ বছৰৰ ভিতৰতে গেলেৰীৰ দেৱালবোৰ তললৈ নামি আহিল আৰু ৰিলিফবোৰত নতুন ফাট আৰু অৱক্ষয়ৰ লক্ষণ দেখা গ'ল।{{sfn|UNESCO|2004}} ভ্যান এৰ্পে কংক্ৰিট ব্যৱহাৰ কৰিছিল য’ৰ পৰা ক্ষাৰকীয় লৱণ আৰু কেলচিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড নিগৰি হৈ বাকী নিৰ্মাণৰ অংশলৈ পৰিবহণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত কিছু সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল যাৰ বাবে আৰু অধিক পুংখানুপুংখ সংস্কাৰৰ জৰুৰী প্ৰয়োজন হৈছিল। তেতিয়াৰ পৰাই সৰু সৰু পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছিল যদিও সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত নাছিল। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]] আৰু ১৯৪৫ চনৰ পৰা ১৯৪৯ চনলৈকে ইণ্ডোনেছিয়াৰ জাতীয় বিপ্লৱৰ সময়ত বৰোবুদুৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ হৈ পৰে। বতৰ আৰু পানী নিষ্কাশনৰ সমস্যাৰ বাবে এই স্মৃতিসৌধটো আৰু অধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ইয়াৰ ফলত মন্দিৰৰ ভিতৰৰ মাটিৰ ভৰ প্ৰসাৰিত হৈ শিলৰ গঠনটো ঠেলি দি দেৱালবোৰ হেলনীয়া হৈ পৰে। ১৯৫০ চনৰ ভিতৰত বৰোবুদুৰৰ কিছুমান অংশ ভাঙি যোৱাৰ আগতীয়া বিপদৰ সন্মুখীন হৈছিল। ১৯৬৫ চনত ইণ্ডোনেছিয়াই বৰোবুদুৰ আৰু অন্যান্য কীৰ্তিচিহ্নসমূহৰ বতৰৰ পৰিৱৰ্তনৰ সমস্যা প্ৰতিহত কৰাৰ উপায়ৰ বিষয়ে [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থা]]ৰ পৰা পৰামৰ্শ বিচাৰিছিল। ১৯৬৮ চনত ইণ্ডোনেছিয়াৰ তেতিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সেৱাৰ মুৰব্বী ছ'কেমনোৱে তেওঁৰ "ব'ৰ'বুদুৰ বচাওক" অভিযান আৰম্ভ কৰে, যাৰ ফলত এক বৃহৎ পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰকল্পৰ আয়োজন কৰা হয়।{{sfn|PBS}} ১৯৬০ চনৰ শেষৰ ফালে ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰদায়ৰ পৰা এই স্মৃতিসৌধটোক সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে বৃহৎ সংস্কাৰৰ অনুৰোধ জনাইছিল। ১৯৭৩ চনত বৰোবুদুৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে এক গুৰু পৰিকল্পনা তৈয়াৰ কৰা হয়।{{sfn|Voute|1973|pp=113–130}} বৰোবুদুৰ সংৰক্ষণৰ প্ৰকল্পটো সম্পন্ন কৰিবলৈ দিয়া স্বেচ্ছামূলক অৱদান সম্পৰ্কীয় এখন চুক্তিৰ জৰিয়তে (পেৰিছ, ২৯ জানুৱাৰী ১৯৭৩) [[অষ্ট্ৰেলিয়া]], [[বেলজিয়াম]], [[চাইপ্ৰাছ]], [[ফ্ৰান্স]] আৰু [[জাৰ্মানী]]য়ে পুনৰুদ্ধাৰত অৰিহণা যোগাবলৈ সন্মত হয়।{{sfn|United Nations|1980|pp=12414-12422}} ইয়াৰ পিছত ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰ আৰু ইউনেস্কোৱে ১৯৭৫ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনৰ ভিতৰত এক বৃহৎ পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰকল্পত স্মৃতিসৌধটোৰ সম্পূৰ্ণ পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম হাতত লয়।{{sfn|UNESCO|2004}} ১৯৭৫ চনত মূল পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম আৰম্ভ হয়। পুনৰুদ্ধাৰৰ সময়ত ১০ লাখৰো অধিক শিল ভাঙি আঁতৰাই পেলোৱা হৈছিল আৰু এটা বিশাল জিগ-চ' পাজলৰ টুকুৰাৰ দৰে আঁতৰাই ৰখা হৈছিল যাতে পৃথকে পৃথকে চিনাক্ত কৰিব পাৰি, তালিকাভুক্ত কৰিব পাৰি, পৰিষ্কাৰ কৰিব পাৰি আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শোধন কৰিব পাৰি। বৰোবুদুৰৰ শিলবোৰক আক্ৰমণ কৰা অণুজীৱৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ নতুন পদ্ধতিকে ধৰি নতুন সংৰক্ষণ কৌশলৰ পৰীক্ষাৰ ক্ষেত্ৰ হৈ পৰিছিল।{{sfn|PBS}} পুনৰ সংযোগ কৰা মূল সামগ্ৰী (এনাষ্টাইল'ছিছ পদ্ধতি) ব্যৱহাৰ কৰি গঠনটো যিমান পাৰি পুনৰুদ্ধাৰ কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছিল। কেৱল গাঁথনিগত অখণ্ডতা নিশ্চিত কৰিবলৈ কিছুমান হেৰাই যোৱা শিলৰ ঠাইত নতুন এণ্ডেচাইট শিলৰ ব্লক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই কাৰ্যৰ দ্বাৰা মন্দিৰৰ মূল ভেটিটো সুস্থিৰ কৰা হ’ল আৰু ১৪৬০টা পেনেলৰ সকলোবোৰ পৰিষ্কাৰ কৰা হ’ল। পুনৰুদ্ধাৰৰ কামত পাঁচটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ মঞ্চ ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে স্মৃতিসৌধটোত পানীৰ নলা স্থাপন কৰি পানী নিষ্কাশনৰ উন্নতি সাধন কৰা হৈছিল। অভেদ্য আৰু ফিল্টাৰ দুয়োটা স্তৰ যোগ কৰা হৈছিল। এই বিশাল প্ৰকল্পটোৰ বাবে প্ৰায় ৬০০ লোক জড়িত হৈ এই স্মৃতিসৌধটো পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ বাবে মুঠ ৬,৯০১,২৪৩ মাৰ্কিন ডলাৰ (২০২৩ চনত ৪৭,৩৬৭,১৫২ মাৰ্কিন ডলাৰৰ সমতুল্য) খৰচ হৈছিল।{{sfn|UNESCO|1999|p=7}} সংস্কাৰ সমাপ্ত হোৱাৰ পিছত ইউনেস্কোৱে ১৯৯১ চনত বৰোবুদুৰক [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে।{{sfn|UNESCO World Heritage Centre|2024}} ইয়াক সাংস্কৃতিক মাপকাঠীৰ অধীনত (i) "মানৱ সৃষ্টিশীল প্ৰতিভাৰ এক শ্ৰেষ্ঠ কৃতি প্ৰতিনিধিত্ব কৰা", (ii) "মানৱীয় মূল্যবোধৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আদান-প্ৰদান, সময়ৰ ভিতৰত বা বিশ্বৰ কোনো সাংস্কৃতিক অঞ্চলৰ ভিতৰত, বৰ্ষৰ উন্নয়নৰ ওপৰত স্থাপত্য বা প্ৰযুক্তি, স্মৃতিসৌধ, নগৰ-পৰিকল্পনা বা লেণ্ডস্কেপ ডিজাইন", আৰু (vi) "পৰিঘটনা বা জীৱন্ত পৰম্পৰাৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ বা স্পষ্টভাৱে জড়িত হোৱা, ধাৰণা, বা সৈতে বিশ্বাসসমূহ, অসাধাৰণ সৰ্বজনীন তাৎপৰ্য্যৰ কলাত্মক আৰু সাহিত্যিক ৰচনাৰ সৈতে" শ্ৰেণীত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।{{sfn|UNESCO World Heritage Centre|2024}} ২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বৰোবুদুৰৰ মূল স্তূপৰ যস্থিৰ ওপৰত ছত্ৰ পুনৰ সংস্থাপন কৰাৰ ধাৰণাটো পুনৰ চৰ্চা কৰা হৈছে। অৱশ্যে এজন বিশেষজ্ঞই কয় যে ছাতিৰ আকৃতিৰ শিখৰটো পুনৰুদ্ধাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এক সম্যক অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন। ২০১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে ছত্ৰ পুনৰুদ্ধাৰ এতিয়াও আৰম্ভ হোৱা নাই।{{sfn|The Jakarta Post|2018}} ==স্থাপত্য== পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সময়ত বৰোবুদুৰত কৰা প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে হিন্দু ধৰ্ম{{sfn|Dumarçay|2005|p=10}} বা প্ৰাক-ভাৰতীয় ধৰ্মৰ অনুগামীসকলে ইতিমধ্যে বৌদ্ধসকলে এই ঠাইখন নিজৰ কৰি লোৱাৰ আগতেই বৰোবুদুৰৰ পাহাৰত এটা বৃহৎ গঠন স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ভেটিসমূহ কোনো হিন্দু বা বৌদ্ধ মন্দিৰ গঠনৰ দৰে নহয়, আৰু সেয়েহে, প্ৰাৰম্ভিক গঠনক হিন্দু বা বৌদ্ধতকৈ অধিক থলুৱা জাভানীজ বুলি গণ্য কৰা হয়।{{sfn|Miksic|1990|p=46}} ===ৰূপাঙ্কণ=== [[File:Borobudur Mandala.svg|thumb|upright|left|[[মণ্ডল]] অকৃতিকৰ বৰোবুদুৰৰ গাঁথনি]] বৰোবুদুৰক একক বৃহৎ স্তূপ হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে আৰু ওপৰৰ পৰা চালে ই এটা বিশাল তান্ত্ৰিক বৌদ্ধ [[মণ্ডল]]ৰ ৰূপ লয়। এই গঠনে একেলগে বৌদ্ধ ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞান আৰু মনৰ প্ৰকৃতিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।{{sfn|Wayman|1981|pp=139-172}} কিছুমান পণ্ডিতে ইয়াক মণ্ডল বুলি ধাৰণাটো নাকচ কৰে কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে শৈলেন্দ্ৰসকল তান্ত্ৰিক বা বজ্ৰযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ অনুগামী আছিল বুলি কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। তদুপৰি বৰোবুদুৰত উদ্ধাৰ হোৱা বুদ্ধসকল পঞ্চতথাগত হয় নে নহয় তাৰ পৰিচয় পোৱা নাযায়। ইয়াৰ মূল ভেটিটো এটা বৰ্গক্ষেত্ৰ আৰু প্ৰতিটো ফালে প্ৰায় ১১৮ মিটাৰ (৩৮৭ ফুট)। ইয়াত নটা মঞ্চ আছে আৰু ইয়াৰে তলৰ ছটা বৰ্গক্ষেত্ৰ আৰু ওপৰৰ তিনিটা বৃত্তাকাৰ।{{sfn|Vaisutis|2007|p=168}} ওপৰৰ মঞ্চত এটা ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় স্তূপক আগুৰি থকা বাসত্তৰটা সৰু সৰু স্তূপ আছে। প্ৰতিটো স্তূপসমূহ ঘণ্টা আকৃতিৰ আৰু অসংখ্য সজ্জাগত খোলাৰে বিন্ধাযুক্ত। বিন্ধা ঘেৰাওৰ ভিতৰত বুদ্ধৰ মূৰ্তি বহি থকা ৰূপত নিৰ্মিত। বৰোবুদুৰৰ ডিজাইনে খটিখটিযুক্ত বা ষ্টেপ পিৰামিডৰ ৰূপ লয়।{{sfn|Soekmono|1981|p=87}} ইয়াৰ পূৰ্বে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰাগঐতিহাসিক অষ্ট্ৰ'নেছিয়ান মেগালিথিক সংস্কৃতিয়ে চিছ'লকৰ ওচৰৰ পাংগুয়াংগান স্থানত{{sfn|Dinas Pariwisata dan Budaya Provinsi Jawa Barat|2012}} আৰু কুনিংগানৰ ওচৰৰ চিপাৰিত আৱিষ্কাৰ কৰা ধৰণে পুণ্ডেন বেৰুণ্ডক নামৰ কেইবাটাও মাটিৰ টিলা আৰু শিলৰ ষ্টেপ পিৰামিডৰ গঠন নিৰ্মাণ কৰিছিল।{{sfn|Anom|Sugiyanti| Hasibuan |1996|p=87}} পাহাৰ আৰু ওখ ঠাইবোৰ পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মা বা হিয়াংৰ বাসস্থান বুলি স্থানীয় বিশ্বাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি শিলৰ পিৰামিড নিৰ্মাণ কৰা হয়।{{sfn|Haryono|2011|p=14}} [[File:Panoramic views of Borobudur.jpg|thumb|বৰোবুদুৰৰ আকাশী দৃশ্যত ষ্টেপ পিৰামিড আৰু মণ্ডল পৰিকল্পনা]] কীৰ্তিচিহ্নটোৰ তিনিটা বিভাজনে বৌদ্ধ ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰ তিনিটা "ক্ষেত্ৰ"ৰ প্ৰতীক ক্ৰমে - কামধাতু (কামনা জগত), ৰূপধাতু (ৰূপৰ জগত), আৰু শেষত অৰুপধাতুক (নিৰাকাৰ জগত) প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সাধাৰণ জ্ঞানশীল সত্তাই নিজৰ জীৱনটো নিম্নতম স্তৰত অৰ্থাৎ কামনাৰ ক্ষেত্ৰখনত কটায়। যিসকলে অবিৰত অস্তিত্বৰ সকলো আকাংক্ষা শেষ কৰি পেলাইছে, তেওঁলোকে কামনাৰ জগতখন এৰি কেৱল ৰূপৰ স্তৰত জগতখনত বাস কৰে। তেওঁলোকে ৰূপবোৰ দেখে কিন্তু তাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত নহয়। শেষত, পূৰ্ণ বুদ্ধসকলে আনকি ৰূপৰ ঊৰ্ধলৈ গৈ বাস্তৱক ইয়াৰ বিশুদ্ধতম, অতি মৌলিক স্তৰত, নিৰ্বাণৰ নিৰাকাৰ সাগৰত অনুভৱ কৰে।{{sfn|Tartakov}} য'ত জ্ঞানপ্ৰাপ্ত সাধক আৰু লৌকিক ৰূপৰ প্ৰতি আকৃষ্ট নহয়, সেই চক্ৰৰ পৰা মুক্তি শূন্যতাৰ ধাৰণা, সম্পূৰ্ণ শূন্যতা বা আত্মাৰ অস্তিত্বৰ সৈতে মিল খায়। কামধাতুক ভিত্তি, ৰূপধাতুক পাঁচ বৰ্গক্ষেত্ৰ (দেহ) আৰু অৰুপধাতুক তিনিটা বৃত্তাকাৰ মঞ্চ আৰু সৰ্বোচ্চ বৃহৎ স্তূপেৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়। তিনিওটা পৰ্যায়ৰ মাজত থকা স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ৰূপৰ পাৰ্থক্য আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ৰূপধাতুৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু বিশদ সজ্জাসমূহ অৰুপধাতুৰ সাধাৰণ বৃত্তাকাৰ মঞ্চত নোহোৱা হৈ যায় যাতে ৰূপৰ জগতখন—য'ত পুৰুষ এতিয়াও ৰূপ আৰু নামৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে—নিৰাকাৰৰ জগতখনলৈ সলনি হয়।{{sfn|Soekmono|1976|p=17}} বৰোবুদুৰত মণ্ডলীয় পূজা খোজকাঢ়ি তীৰ্থযাত্ৰাত কৰা হয়। তীৰ্থযাত্ৰীসকলক ওপৰৰ মঞ্চলৈ উঠি যোৱা চিৰি আৰু কৰিডৰৰ ব্যৱস্থাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয়। প্ৰতিখন মঞ্চই জ্ঞানলাভৰ এটা পৰ্যায়ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। তীৰ্থযাত্ৰীসকলক পথ প্ৰদৰ্শন কৰা পথটো বৌদ্ধ ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰ প্ৰতীক হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছিল।{{sfn|Ferschin|Gramelhofer|2004|pp=181–186}} ১৮৮৫ চনত ভুলবশতঃ ভিত্তিৰ তলত এটা লুকাই থকা গঠন আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।{{sfn|Kompas|2000}} এই অংশটোত অসংখ্য ভাস্কৰ্য আছে আৰু ইয়াৰে ১৬০ টাত কামনাৰ জগতখনৰ বৰ্ণনা কৰা আখ্যান চিত্ৰিত কৰা হৈছে। বাকী থকা ভাস্কৰ্যবোৰ হৈছে চুটি শিলালিপি থকা পেনেল যিয়ে খোদিত কৰিবলগীয়া দৃশ্যসমূহৰ চিত্ৰণ ভাস্কৰ্য্যশিল্পীসকলক নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।{{sfn|Soekmono|1976|p=18}} ইয়াৰ প্ৰকৃত ভিত্তিটো এটা বেদীৰ দ্বাৰা লুকুৱাই ৰখা হৈছিল যাৰ উদ্দেশ্য এতিয়াও ৰহস্যৰ আৱৰ্তত। প্ৰথমে ভবা হৈছিল যে স্মৃতিসৌধটো পাহাৰৰ ভিতৰলৈ বিপৰ্যয়জনকভাৱে সোমাই যোৱাটো ৰোধ কৰিবলৈ প্ৰকৃত ভিত্তিটো লুকুকাই ৰখা হৈছিল।{{sfn|Soekmono|1976|p=18}} স্থাপত্য আৰু নগৰ পৰিকল্পনা সম্পৰ্কীয় ভাৰতীয় প্ৰাচীন গ্ৰন্থ বাস্তু শাস্ত্ৰৰ মতে, মূল লুকাই থকা ভৰিখনৰ ডিজাইন ভুল হোৱাৰ বাবেই এই বেদী যোগ কৰা হৈছিল বুলি আন এটা তত্ত্ব আছে।{{sfn|Kompas|2000}} বিশদ আৰু নিখুঁত ডিজাইনৰ সৈতে এই বেদী নান্দনিক আৰু ধৰ্মীয় বিবেচনাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ====কেশৰীয়া স্থানৰ সৈতে সাদৃশ্য==== বৰোবুদুৰ আৰু [[বিহাৰ]]ৰ কেশৰীয়া স্তূপৰ মাজত ডিজাইনৰ যথেষ্ট সাদৃশ্য আছে। দুয়োটা স্থানতে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ অংশবোৰৰ সন্মুখত মণ্ডল আৰু বুদ্ধৰ আকৃতি আছে। দুয়োটা স্থানতে বৌদ্ধ প্ৰতিমূৰ্তিৰে ভৰি থকা পাহাৰৰ দৰে মণ্ডল গঠন আছে। ইয়াৰ পৰা [[পাল সাম্ৰাজ্য]] আৰু শ্ৰীবিজয় সাম্ৰাজ্যৰ মাজত বিদ্যমান ৰীতি-নীতি সম্বলিত গ্ৰন্থ আৰু ধাৰণাসমূহৰ ভ্ৰমণৰ ইংগিত পোৱা যায়।{{sfn|Chemburkar|2016|pp=191-210}} ===সংৰচনাৰ গঠন=== [[File:Borobudur Cross Section en.svg|thumb|left|ভিত্তি, শৰীৰ আৰু শীৰ্ষৰ উচ্চতাৰ অনুপাত ৪:৬:৯]] চুবুৰীয়া শিলৰ কুৱেৰী ​​বা প্ৰগো নদীৰ বিছনাৰ পৰা প্ৰায় ৫৫,০০০ ঘনমিটাৰ (৭২,০০০ ঘন গজ) এণ্ডেচাইট শিলেৰে এই স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।{{sfn|Soekmono|1976|p=16}}{{sfn|Dumarçay|2005|p=60}} শিলসমূহৰ আকাৰ অনুসৰি কাটি নিৰ্দিষ্ট ঠাইলৈ লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কোনো চিমেণ্ট নোহোৱাকৈ ৰখা হৈছিল। শিলৰ মাজত সংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ গাঁঠি, ইনডেণ্টেচন আৰু ড’ভটেইল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। স্তূপ, বেদীস্থান আৰু খিলানযুক্ত প্ৰৱেশপথৰ চাল কৰ্বেলিং পদ্ধতিৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অট্টালিকাটো সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত স্থানীয়ভাৱে ভাস্কৰ্যসমূহ সৃষ্টি কৰা হৈছিল।{{sfn|Dumarçay|1986|p=28}} এই স্মৃতিসৌধটোত পানী বৈ যোৱাৰ বাবে ভাল নিষ্কাশন ব্যৱস্থা আছে। বানপানী ৰোধ কৰিবলৈ চুকসমূহত ১০০টা জলস্তম্ভ স্থাপন কৰা হৈছিল আৰু প্ৰতিটোতে এটা দৈত্য বা মকৰৰ আকৃতিৰ একক খোদিত গাৰ্গোইল থাকে।{{sfn|Kempers|1976|p=14}}{{sfn|Dumarçay|1986|p=32}} এই উদ্দেশ্যে নিৰ্মিত অন্যান্য গঠনৰ সাধাৰণ ডিজাইনৰ পৰা বৰোবুদুৰ লক্ষণীয়ভাৱে পৃথক। বৰোবুদুৰ সমতল পৃষ্ঠত নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃতিক পাহাৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কিন্তু নিৰ্মাণ কৌশল জাভাৰ অন্যান্য মন্দিৰৰ দৰে একে। আন মন্দিৰত দেখা পোৱা ভিতৰৰ ঠাইবোৰৰ অবিহনে আৰু পিৰামিডৰ আকৃতিৰ দৰে সাধাৰণ ডিজাইনৰ সৈতে বৰোবুদুৰে প্ৰথমে মন্দিৰৰ পৰিৱৰ্তে স্তুপ হিচাপে নিৰ্মাণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি বুলি ভবা হৈছিল।{{sfn|Soekmono|1976|p=16}} এটা স্তূপ বুদ্ধৰ বাবে মন্দিৰ হিচাপে উদ্দেশ্য কৰা হৈছে। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ভক্তি প্ৰতীক হিচাপেহে সাধাৰণতে স্তূপ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। আনহাতে মন্দিৰ এটাক পূজাঘৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কীৰ্তিচিহ্নটোৰ ডিজাইনৰ নিখুঁত জটিলতাই বুজাইছে যে বৰোবুদুৰ আচলতে এটা মন্দিৰ। এই মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ স্থপতি গুণধৰ্মৰ বিষয়ে বহুত কমেইহে জনা যায়।{{sfn|Voûte|Long|2008}} তেওঁৰ নাম লিখিত শিলালিপিৰ পৰা নহয় বৰং জাভাৰ লোককথাসমূহত হে পোৱা গৈছে। {{multiple image | align = right | direction = horizontal | background color = <!-- box background --> | total_width = 300 | caption_align = left | image1 = Lens Flare at Borobudur Stairs Kala Arches.JPG | alt1 = | thumbtime1 = | caption1 = কালৰ তোৰণৰ মাজেৰে দেখা চিৰি। | image2 = Borobudur mural.jpg | alt2 = | thumbtime2 = | caption2 = কৰিডৰৰ দেৱালৰ ভাস্কৰ্য }} নিৰ্মাণৰ সময়ত ব্যৱহাৰ কৰা জোখৰ মূল একক আছিল তাল। ইয়াৰ সংজ্ঞা হ’ল মানুহৰ মুখৰ কপালৰ চুলিৰ ৰেখাৰ পৰা খুঁতুৰিলৈকে দৈৰ্ঘ্য বা বুঢ়া আঙুলিৰ আগৰ পৰা মধ্যমা আঙুলিৰ আগৰ দূৰত্ব যেতিয়া দুয়োটা আঙুলি থাকে সৰ্বোচ্চ দূৰত্বত বিস্তৃত হৈ থাকে।{{sfn|Atmadi|1988}}এইদৰে এই একক এজন ব্যক্তিৰ পৰা আনজন ব্যক্তিলৈ আপেক্ষিক। কিন্তু স্মৃতিসৌধটো সঠিক জোখ-মাখত নিৰ্মিত। ১৯৭৭ চনত কৰা এক সমীক্ষাত কীৰ্তিচিহ্নটোৰ চাৰিওফালে প্ৰায়ে ৪:৬:৯ অনুপাতৰ তথ্য পোৱা গৈছিল। স্থপতিবিদজনে এই সূত্ৰটো ব্যৱহাৰ কৰি বৰোবুদুৰৰ ডিজাইনত ফ্ৰেক্টল আৰু স্ব-সদৃশ জ্যামিতিৰ সঠিক মাত্ৰা নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।{{sfn|Atmadi|1988}}{{sfn|Situngkir|2010|pp=1–9}} এই অনুপাত ওচৰৰ বৌদ্ধ মন্দিৰ পাৱন আৰু মেণ্ডুটৰ ডিজাইনতো পোৱা যায়। প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে অনুমান কৰিছে যে ৪:৬:৯ অনুপাত আৰু তালৰ কেলেণ্ডাৰ, জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰ তাৎপৰ্য আছে। এনে অনুপাত [[কম্বোডিয়া]]ৰ [[এংকৰ ৱাট]]ৰ মন্দিৰৰ ক্ষেত্ৰতো দেখা যায়।{{sfn|Voûte|Long|2008}} মূল গঠনটোক তিনিটা উপাদানত ভাগ কৰিব পাৰি: ভিত্তি, দেহ আৰু শীৰ্ষ।{{sfn|Voûte|Long|2008}} ভিত্তিৰ আকাৰ ১২৩ মিটাৰ × ১২৩ মিটাৰ (৪০৪ ফুট × ৪০৪ ফুট) আৰু ইয়াৰ বেৰ ৪ মিটাৰ (১৩ ফুট)।{{sfn|Soekmono|1976|p=16}} শৰীৰটো পাঁচটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ মঞ্চৰে গঠিত আৰু প্ৰত্যেকৰে উচ্চতা কমি অহা ধৰণৰ। প্ৰথম ছাদখনৰ ভিত্তিৰ প্ৰান্তৰ পৰা ৭ মিটাৰ (২৩ ফুট) পিছলৈ ৰখা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰতিটো ছাদ ২ মিটাৰ (৬.৬ ফুট) পিছুৱাই দিয়া হয় আৰু প্ৰতিটো পৰ্যায়তে এটা সৰু কৰিডৰ এৰি দিয়া হৈছে। ওপৰৰ অংশটো তিনিটা বৃত্তাকাৰ মঞ্চৰে গঠিত আৰু প্ৰতিটো মঞ্চই ছিদ্ৰযুক্ত স্তূপৰ এটা শাৰীক ধৰি ৰাখে। এই মঞ্চসমূহ সমকেন্দ্ৰিক বৃত্তত সজোৱা হয়। কেন্দ্ৰত এটা মূল গম্বুজ আছে আৰু ইয়াৰ ওপৰ অংশ মাটিৰ পৰা ৩৫ মিটাৰ (১১৫ ফুট) উচ্চতাত কীৰ্তিচিহ্নটোৰ সৰ্বোচ্চ বিন্দু। চাৰিওফালৰ প্ৰতিটোৰ মাজত চিৰিৰে ওপৰলৈ যাব পাৰি। কেইবাটাও খোলাযুক্ত প্ৰৱেশপথৰ পৰা ৩২টা সিংহৰ মূৰ্তি দেখা যায়। প্ৰৱেশপথৰ ওপৰত কালৰ মূৰ খোদিত কৰা হৈছে আৰু প্ৰতিটো ফালৰ পৰা মকৰ ওলাই থকা ৰূপত প্ৰকাশ কৰা হৈছে।{{sfn|Kempers|1976|p=38}} এই কাল-মকৰৰ ভাস্কৰ্য সাধাৰণতে জাভাৰ মন্দিৰৰ দুৱাৰত পোৱা যায়। মূল প্ৰৱেশদ্বাৰটো পূব দিশত। এয়া প্ৰথম আখ্যানমূলক ভাস্কৰ্যৰ স্থান। পাহাৰৰ ঢালত থকা চিৰিবোৰেও কীৰ্তিচিহ্নটোক নিম্নভূমিৰ সমভূমিৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ==ভাস্কৰ্যসমূহ== [[File:Borobudur Reliefs Position en.svg|thumb|left|upright|বৰোবুদুৰৰ দেৱালত আখ্যানমূলক ভাস্কৰ্যসমূহৰ অৱস্থান]] বৰোবুদুৰক এনেদৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে যে, ই বিভিন্ন স্তৰৰ ছাদ সৃষ্টি কৰিছে। ইয়াৰ জটিল স্থাপত্যৰ সৈতে বহু ভাস্কৰ্যৰ সহায়ত অতিশয় অলংকৃত ছাদৰ পৰা অৰুপধাতু বৃত্তাকাৰ ছাদৰ সাধাৰণ ছাদলৈ অগ্ৰসৰ হয়।{{sfn|Buddhist Travel|2008}} প্ৰথম চাৰিখন ছাদৰ দেৱাল বহু আলংকাৰিক ভাস্কৰ্যৰে সজোৱা। এই শিল্পকৰ্মসমূহ বৌদ্ধ জগতৰ উত্তম শিল্পকৰ্মৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়।{{sfn|De Casparis|1992|p=149}} বৰোবুদুৰৰ বেদীৰ ভাস্কৰ্যসমূহ অষ্টম শতিকাৰ প্ৰাচীন জাভাৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ বহুতো দৃশ্য চিত্ৰিত কৰা হৈছিল।{{sfn|Kempers|1976|pp=233–279}}{{sfn|Zin|2014|p=287}} দৰবাৰী ৰাজপ্ৰসাদৰ জীৱনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অৰণ্যৰ সন্ন্যাসী, গাঁৱৰ সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনলৈকে ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। ইয়াত মন্দিৰ, বজাৰ, বিভিন্ন উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগতৰ লগতে থলুৱা ভাষাৰ স্থাপত্যও চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ইয়াত চিত্ৰিত মানুহবোৰ হৈছে ৰজা, ৰাণী, ৰাজকুমাৰ, সম্ভ্ৰান্ত, দৰবাৰী, সৈনিক, দাস, সাধাৰণ মানুহ, পুৰোহিত আৰু সন্ন্যাসীৰ প্ৰতিমূৰ্তি। ভাস্কৰ্যসমূহত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আধ্যাত্মিক সত্ত্বা যেনে অসুৰ, দেৱতা, বোধিসত্ত্ব, [[কিন্নৰ]], [[গন্ধৰ্ব]] আৰু [[অপ্সৰা]] আদিও অংকন কৰা হৈছিল। বেদীৰ ভাস্কৰ্যসমূহত চিত্ৰিত ছবিসমূহ ইতিহাসবিদসকলৰ বাবে প্ৰায়ে কিছুমান বিশেষ বিষয়ৰ গৱেষণাৰ উল্লেখ হিচাপে কৌতুলহৰ বিষয়, যেনে স্থাপত্য, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, অৰ্থনীতি, ফেশ্বন, আৰু লগতে অষ্টম শতিকাৰ সামুদ্ৰিক দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ পৰিবহণৰ পদ্ধতিৰ অধ্যয়ন। অষ্টম শতিকাৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ডাবল আউটৰিগাৰ জাহাজৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰেণ্ডাৰ হৈছে বৰোবুদুৰ জাহাজ।{{sfn|Haddon|1920|pp=101–104}} ২০০৪ চনত ইণ্ডোনেছিয়াৰ পৰা আফ্ৰিকালৈ যোৱা বৰোবুদুৰ জাহাজৰ প্ৰকৃত আকাৰৰ প্ৰতিৰূপ বৰ্তমানে বৰোবুদুৰৰ পৰা কেইশ মিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত সমুদ্ৰ ৰক্ষা সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে।{{sfn|The Borobudur Ship Expedition|2003}} {| class="wikitable" style="font-size:90%; margin-left:1em; float:right; " |+আখ্যানমূলক ভাস্কৰ্যৰ বিতৰণ{{sfn|Soekmono|1976|p=20}} |- ! শাখা!! অৱস্থান!! কাহিনী!! পেনেলৰ সংখ্যা |- | লুকাই থকা বেদী || দেৱাল || কৰ্মবিভংগ || style="text-align:right; "| ১৬০ |- | rowspan="4" | প্ৰথম গেলেৰী | rowspan="2" | মুখ্য দেৱাল | ললিতবিস্তাৰ || style="text-align:right; "| ১২০ |- | জাতক/অৱদান || style="text-align:right; "| ১২০ |- | rowspan="2" | ৰেলিং | জাতক/অৱদান || style="text-align:right; "| ৩৭২ |- | জাতক/অৱদান || style="text-align:right; "| ১২৪ |- | rowspan="2" | দ্বিতীয় গেলেৰী | ৰেলিং || জাতক/অৱদান || style="text-align:right; "| ১০০ |- | মুখ্য দেৱাল || গণ্ডব্যূহ || style="text-align:right; "| ১২৮ |- | rowspan="2" | তৃতীয় গেলেৰী | মুখ্য দেৱাল || গণ্ডব্যূহ || style="text-align:right; "| ৮৮ |- | ৰেলিং || গণ্ডব্যূহ || style="text-align:right; "| ৮৮ |- | rowspan="2" | চতুৰ্থ গেলেৰী | মুখ্য দেৱাল || গণ্ডব্যূহ || style="text-align:right; "| ৮৪ |- | ৰেলিং || গণ্ডব্যূহ || style="text-align:right; "| ৭২ |- style="text-align:right; " | colspan="3"| মুঠ || style="text-align:right; "| ১,৪৬০ |} বৰোবুদুৰত প্ৰায় ২,৬৭০টা একক ভাস্কৰ্য আছে। তাৰে ১,৪৬০টা আখ্যানমূলক আৰু ১,২১২টা সজ্জাগত পেনেল। এই ভাস্কৰ্যসমূহ মুখাৱয়ব আৰু ৰেলিংসমূহ আবৰি আছে। মুঠ ভাস্কৰ্যৰ পৃষ্ঠভাগ ২,৫০০ বৰ্গমিটাৰ (২৭,০০০ বৰ্গফুট) আৰু ইহঁত লুকাই থকা অংশ (কামধাতু) আৰু পাঁচটা বৰ্গক্ষেত্ৰত (ৰূপধাতু) বিতৰণ কৰা হৈছে।{{sfn|Soekmono|1976|p=20}} লুকাই থকা অংশ আৰু কীৰ্তিচিহ্নটোৰ প্ৰথম চাৰিটা গেলেৰীৰ চাৰিওফালে ৩,০০০ মিটাৰ (৯,৮০০ ফুট) দৈৰ্ঘ্যৰ ১১টা শৃংখলাত আখ্যানমূলক ভাস্কৰ্যসমূহ সজাই তোলা হৈছে।{{sfn|Soekmono|1976|p=20}} লুকাই থকা অংশত ১৬০টা আখ্যানমূলক পেনেলৰ সৈতে প্ৰথম ছশৃংখলা আছে আৰু বাকী ১০টা শৃংখলা পূবৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ চিৰিৰ পৰা বাওঁফালে আৰম্ভ কৰি চাৰিটা গেলেৰীত সমগ্ৰ দেৱাল আৰু ৰেলিঙত বিতৰিত কৰা হৈছে। দেৱালত থকা আখ্যানমূলক পেনেলবোৰ সোঁফালৰ পৰা বাওঁফালে পঢ়া হয়, আনহাতে ৰেলিঙত থকা পেনেলবোৰ বাওঁফালৰ পৰা সোঁফালে পঢ়া হয়। এই পদ্ধতি প্ৰদক্ষিণৰ সৈতে মিলাই লোৱা হৈছে। সাধৰণতে তীৰ্থযাত্ৰীসকলে ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত গতি কৰি মন্দিৰক সোঁফালে ৰাখি কৰা প্ৰদক্ষিণ কৰে।{{sfn|Soekmono|1976|p=20}} লুকাই থকা অংশত কৰ্মনীতিৰ কাম-কাজ চিত্ৰিত কৰা হৈছে। প্ৰথম গেলেৰীৰ দেৱালত দুটা ওপৰে ওপৰে মিলা শৃংখলাৰ ভাস্কৰ্য আছে। ইয়াৰ প্ৰতিটো ১২০টা পেনেলৰে গঠিত। ওপৰৰ অংশত বুদ্ধৰ জীৱনী দেখুওৱা হৈছে আনহাতে দেৱালৰ তলৰ অংশ আৰু লগতে প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় গেলেৰীত থকা ৰেলিংবোৰে বুদ্ধৰ পূৰ্বৰ জীৱনৰ কাহিনী দৰ্শোৱা হৈছে।{{sfn|Soekmono|1976|p=20}} বাকী পেনেলবোৰৰ ভাস্কৰ্যসমূহত সুধনাই নিজৰ অনুসন্ধানৰ বিষয়ে অধিক বিচৰণ কৰাৰ বাবে নিবেদিত আৰু তেওঁৰ প্ৰকৃত জ্ঞানলাভৰ দ্বাৰা সমাপ্ত এয়া সমাপ্ত হয়। ===কৰ্মৰ নীতি (কৰ্মবিভংগ)=== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Reliëf O 89 op de verborgen voet van de Borobudur TMnr 10015826.jpg|thumb|right|বৰোবুদুৰৰ লুকাই থকা অংশৰ ওপৰত কৰ্মবিভংগ সূত্ৰৰ এটা আখ্যান চিত্ৰিত কৰা দৃশ্য{{efn|সোঁফালে কাছ আৰু মাছক হত্যা আৰু ৰন্ধা পাপপূৰ্ণ কাৰ্য্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। বাওঁফালে জীৱ-জন্তু হত্যা কৰি জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰাসকলক নৰকত অত্যাচাৰ কৰা, জীৱন্তে ৰান্ধি, কাটি বা জ্বলি থকা ঘৰত পেলাই দিয়া শাস্তি চিত্ৰিত কৰা হৈছে। }}]] ১৬০টা লুকাই থকা অংশৰ ভাস্কৰ্যসমূহে এটা অবিৰত কাহিনী গঠন নকৰে। কিন্তু প্ৰতিটো পেনেলে কাৰণ আৰু প্ৰভাৱৰ এটা সম্পূৰ্ণ চিত্ৰণ আগবঢ়ায়।{{sfn|Soekmono|1976|p=20}} ইয়াত কথাৰ মহলা মৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি হত্যালৈকে দোষী সাব্যস্ত কৰা কাৰ্যকলাপৰ চিত্ৰণ আছে। তাৰ লগতে সংশ্লিষ্ট শাস্তিকো চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও প্ৰশংসনীয় কাম-কাজ যেনে দান-বৰঙণি আৰু তীৰ্থযাত্ৰা আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী পুৰস্কাৰ আদিও চিত্ৰিত কৰা আছে। নৰকৰ যন্ত্ৰণা আৰু স্বৰ্গৰ সুখৰ চিত্ৰও দেখুওৱা হৈছে। দৈনন্দিন জীৱনৰ দৃশ্য, সংসাৰ (জন্ম-মৃত্যুৰ অন্তহীন চক্ৰ)ৰ সম্পূৰ্ণ পেনোৰামাৰে সম্পূৰ্ণ। লুকাই থকা অংশ উন্মোচন কৰিবলৈ বৰোবুদুৰ মন্দিৰৰ আচ্ছাদন বেদী ভাঙি পেলোৱা হৈছিল আৰু ১৮৯০ চনৰ পৰা ১৮৯১ চনৰ ভিতৰত কেচিজান চেপাছে ইয়াৰ ভাস্কৰ্যসমূহৰ ফটো তুলিছিল।{{sfn|Nagaoka|2016|p=3}} এই ফটোসমূহেই মন্দিৰৰ পৰা মাত্ৰ কেইবাশ মিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত বৰোবুদুৰ সংগ্ৰহালয় (কৰ্মবিভংগ সংগ্ৰহালয়)ত প্ৰদৰ্শিত হৈছে।{{sfn|Bloembergen|Eickhoff |2020|p=250}} পুনৰুদ্ধাৰৰ সময়ত এই বেদীৰ আৱৰণখন পুনৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। ই কৰ্মবিভংগৰ ভাস্কৰ্যসমূহক আবৰি ৰাখিছিল। বৰ্তমান সময়ত কেৱল লুকাই থকা অংশখিনিৰ দক্ষিণ-পূব কোণটোহে উন্মোচিত আৰু দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি।{{sfn|Santiko|2016|p=130}} ===ৰাজকুমাৰ সিদ্ধাৰ্থ আৰু বুদ্ধৰ জন্মৰ কাহিনী (ললিতবিস্তাৰ)=== [[File:Queen Maya, Borobudur.jpg|thumb|right|ঘোঁৰাগাড়ীত উঠি ৰাজকুমাৰ [[গৌতম বুদ্ধ|সিদ্ধাৰ্থ গৌতম]]ক জন্ম দিবলৈ [[লুম্বিনী]]লৈ যোৱা [[মায়া (বুদ্ধদেৱৰ মাতৃ)|ৰাণী মায়া]]]] এই কাহিনীটো বুদ্ধৰ তুষিত স্বৰ্গৰ পৰা অৱতৰণৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু [[সাৰনাথ]]ৰ হৰিণ উদ্যানত তেওঁৰ প্ৰথম ধৰ্মজ্ঞানৰ সৈতে শেষ হয়।{{sfn|Soekmono|1976|p=21}} ভাস্কৰ্যসমূহত বুদ্ধৰ জন্ম কপিলবস্তুৰ ৰজা শুদ্ধোধন আৰু ৰাণী [[মায়া (আলোচনী)]]ৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ সিদ্ধাৰ্থৰ ৰূপত দেখা গৈছে। বুদ্ধৰ জন্মৰ ভাস্কৰ্যৰ পূৰ্বৰ ২৭টা পেনেল আছে। ইয়াত বোধিসত্ত্বৰ চূড়ান্ত অৱতাৰক আদৰিবলৈ আকাশ আৰু পৃথিৱীত বিভিন্ন প্ৰস্তুতি দেখুওৱা হৈছে।{{sfn|Soekmono|1976|p=21}} তুষিত স্বৰ্গৰ পৰা অৱতৰণ কৰাৰ আগতে বোধিসত্ত্বই তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী ভৱিষ্যত বুদ্ধ মৈত্ৰেয়ক নিজৰ মুকুট অৰ্পণ কৰিছিল। ছটা দাঁত থকা বগা হাতীৰ আকৃতিত তেওঁ পৃথিৱীলৈ নামি আহি ৰাণী মায়াৰ সোঁ গৰ্ভলৈ সোমাই যায়। ৰাণী মায়াৰ এই ঘটনাৰ সপোন আছিল। ইয়াৰ দ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল যে তেওঁৰ পুত্ৰ হয় সৰ্বেজয় বা বুদ্ধ হ’ব। [[File:Siddharta Gautama Borobudur.jpg|thumb|right|সিদ্ধাৰ্থ গৌতমে তপস্বী হ’বলৈ চুড়াকৰণ কৰা মুহূৰ্ত]] ৰাণী মায়াই সন্তান জন্ম দিয়াৰ সময় বুলি অনুভৱ কৰাৰ সময়তে কপিলাবস্তুৰ ওচৰৰ লুম্বিনীলৈ যায়। তেখেতে সোঁহাতেৰে এটা ডাল ধৰি [[শাল গছ]]ৰ তলত থিয় হৈ কাষৰ পৰা ৰাজকুমাৰ সিদ্ধাৰ্থ নামৰ এজন পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়ে। পেনেলবোৰৰত কাহিনীটো সাৰনাথৰ হৰিণ উদ্যানত দিয়া ধৰ্মধ্বনিলৈকে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। বুদ্ধয়ে পৰমজ্ঞান লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁৰ প্ৰথম ধৰ্মজ্ঞান সাৰনাথত প্ৰদান কৰিছিল।{{sfn|Kempers|1976|p=92-102}} ===বুদ্ধৰ পূৰ্বজন্মৰ কাহিনী (জাতক) আৰু অন্যান্য কিংবদন্তি লোক (অৱদান)=== [[জাতক]] হৈছে বুদ্ধ ৰাজকুমাৰ সিদ্ধাৰ্থ হিচাপে জন্ম লোৱাৰ আগৰ কাহিনী।{{sfn|Soekmono|1976|p=26}} এই কাহিনীসমূহত বুদ্ধৰ পূৰ্বৰ জীৱনৰ কথা, মানুহ আৰু প্ৰাণী উভয় ৰূপত কোৱা কাহিনীৰ সমাহাৰ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ভৱিষ্যত বুদ্ধয়ে ৰজা, বহিষ্কৃত, দেৱতা, হাতী হিচাপে দেখা অৱতৰিত হ'ব পাৰে। কিন্তু, যি ৰূপতেই নহওক কিয়, তেওঁ কিছুমান গুণ প্ৰদৰ্শন কৰে। এই কাহিনীবোৰ জাতকৰ মূল।{{sfn|Encyclopædia Britannica|2011}} অৱদান সাহিত্যৰ সৈতে জাতকৰ সৈতে মিল আছে যদিও ইয়াৰ মূল ব্যক্তিত্ব নিজেই বোধিসত্ত্ব নহয়। অৱদানত সন্তৰ কৰ্মৰ কাৰণ আন কিংবদন্তি ব্যক্তিৰ বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Buswell|2004|p=36}} বৰোবুদুৰৰ ভাস্কৰ্যসমূহত জাতক আৰু অৱদানৰ বিষয়ে একেটা শৃংখলাত ৰখা হৈছে। দেৱালৰ প্ৰথম গেলেৰীৰ প্ৰথম বিশটা তলৰ পেনেলত সুধনকুমাৰৱদন বা সুধনৰ সজকৰ্মৰ চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছে। ৰেলিঙৰ ওপৰত থকা একেখন গেলেৰীতে থকা প্ৰথম ১৩৫টা ওপৰৰ পেনেল জাতকমালাৰ ৩৪টা কিংবদন্তিৰ বাবে নিবেদিত।{{sfn|Soekmono|1976|p=29}} বাকী ২৩৭টা পেনেলত অন্য উৎসৰ কাহিনী চিত্ৰিত কৰা হৈছে। লগতে দ্বিতীয় গেলেৰীৰ তলৰ শৃংখলা আৰু পেনেলত দেখুওৱা হৈছে। কিছুমান জাতক যেনে ৰজা শিবি ([[ৰাম]]ৰ পূৰ্বপুৰুষ)ৰ কাহিনী দুবাৰকৈ চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ===সুধনৰ পৰম সত্যৰ সন্ধান (গণ্ডব্যূহ)=== [[File:Borobudur - Gandavyuha - 071 Level 2, North Wall (8601009103).jpg|thumb|upright|বৰোবুদুৰ দ্বিতীয় স্তৰৰ উত্তৰ দেৱালৰ পৰা গণ্ডব্যূহ কাহিনীৰ এটা ভাস্কৰ্য]] গণ্ডব্যূহ হৈছে অৱতংসক সূত্ৰৰ অন্তিম অধ্যায়ত সুধনই সৰ্বোচ্চ পৰমজ্ঞানৰ সন্ধানত অক্লান্ত বিচৰণ সম্পৰ্কে কাহিনী। এই কাহিনীৰ চিত্ৰণ বৰোবুদুৰৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ সম্পূৰ্ণকৈ আৰু দ্বিতীয় গেলেৰীৰ আধা অংশও সামৰি লোৱা হৈছে। ইয়াত মুঠ ৪৬০টা ভাস্কৰ্যৰ পেনেল আছে।{{sfn|Soekmono|1976|p=32}} এই কাহিনীটোৰ প্ৰধান ব্যক্তিত্ব এজন ধনী ব্যৱসায়ীৰ পুত্ৰ যুৱক সুধন। তেওঁক ১৬ নং পেনেলত চিত্ৰিত কৰা হৈছে। পূৰ্বৰ ১৫টা পেনেলে শ্ৰাৱস্তীৰ জেটবন বাগিচাত শাক্যমুনি বুদ্ধৰ সমাধিৰ সময়ত হোৱা অলৌকিকতাৰ কাহিনীৰ প্ৰস্তাৱনা গঠন কৰে।{{sfn|Fontein|2012|p=17-25}} সুধনক মঞ্জুশ্ৰীয়ে তেওঁৰ প্ৰথম আধ্যাত্মিক বন্ধু আৰু গুৰু সন্ন্যাসী মেগাশ্ৰীক লগ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।{{sfn|Fontein|1967|p=6}} যাত্ৰা অব্যাহত থকাৰ লগে লগে সুধনে ৫৩ গৰাকী শিক্ষকক যেনে সুপ্ৰতিষ্ঠিত, চিকিৎসক মেঘা (জ্ঞানৰ আত্মা), মুক্তক, সন্ন্যাসী সাৰধ্বজ, মহিলা সাধাৰণ অনুগামী আশা (পৰম জ্ঞানৰ আত্মা), ভীস্মোত্তৰনিৰ্ঘোষ, ব্ৰাহ্মণ জয়োস্ময়ত্ন, ৰাজকুমাৰী মৈত্ৰায়নী, সন্ন্যাসী সুদৰ্শন, ইন্দ্ৰযেশ্বৰ নামৰ ল’ৰা এজন, উপাসিকা প্ৰভুত, ৰত্নচূড়, ৰজা অনল, দেৱতা [[শিৱ]] মহাদেৱ, ৰাণী মায়া, বোধিসত্ত্ব মৈত্ৰেয় আৰু তাৰ পিছত পুনৰ মঞ্জুশ্ৰীক লগ পায়। প্ৰতিজন আধ্যাত্মিক বন্ধুৱে সুধনাক নিৰ্দিষ্ট শিক্ষা, জ্ঞান আৰু প্ৰজ্ঞা দিয়ে।{{sfn|Fontein|1967|p=6}}তেওঁলোকৰ মিলন তৃতীয় গেলেৰীত দেখুওৱা হৈছে। মঞ্জুশ্ৰীৰ সৈতে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে সাক্ষাৎ কৰি সুধনে চতুৰ্থ গেলেৰীত চিত্ৰিত বোধিসত্ত্ব সমন্তভদ্ৰৰ বাসগৃহলৈ যায়। চতুৰ্থ গেলেৰীৰ সমগ্ৰ ধাৰাবাহিকখন সমন্তভদ্ৰৰ শিক্ষাৰ বাবে নিবেদিত। অৱশেষত সুধনে পৰম জ্ঞান আৰু চূড়ান্ত সত্যৰ কৃতিত্ব লাভৰ সৈতে আখ্যান পেনেলসমূহৰ অন্ত পৰে।{{sfn|Soekmono|1976|p=35}} ==বুদ্ধৰ মূৰ্তিসমূহ== [[File:Borobudur-perfect-buddha.jpg|thumb|left|upright|ধৰ্মচক্ৰ মুদ্ৰা হাতৰ অৱস্থানত থকা বুদ্ধৰ মূৰ্তি]] শিলত খোদিত বৌদ্ধ ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰ কাহিনীৰ বাহিৰেও বৰোবুদুৰত বিভিন্ন বুদ্ধৰ বহুতো প্ৰতিমূৰ্তি আছে। [[পদ্মাসন]] অৱস্থাত বহি থকা অৱস্থাত বুদ্ধৰ মূৰ্তিসমূহ পাঁচটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ মঞ্চ (ৰূপধাতু স্তৰ) আৰু ওপৰৰ মঞ্চত (অৰুপাধাতু স্তৰ) বিতৰিত। বুদ্ধৰ মূৰ্তিবোৰ ৰূপধাতু স্তৰৰ নিম্ন স্থান, ৰেলিঙৰ বাহিৰৰ ফালে শাৰী শাৰীকৈ সজোৱা আৰু মঞ্চবোৰ ক্ৰমান্বয়ে উচ্চ স্তৰলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে মূৰ্তিৰ সংখ্যা কমি আহিছে। প্ৰথম ৰেলিঙত ১০৪টা, দ্বিতীয়টোত ১০৪টা, তৃতীয়টোত ৮৮টা, চতুৰ্থটোত ৭২টা আৰু পঞ্চমটোত ৬৪টা বুদ্ধৰ মূৰ্তি আছে। মুঠতে ৰূপধাতু পৰ্যায়ত ৪৩২টা বুদ্ধৰ মূৰ্তি আছে।{{sfn|Soekmono|1976|pp=35-36}} অৰুপধাতু স্তৰত (বা তিনিটা বৃত্তাকাৰ মঞ্চত) বুদ্ধৰ মূৰ্তিবোৰ ছিদ্ৰযুক্ত স্তূপৰ ভিতৰত ৰখা হৈছে। প্ৰথম বৃত্তাকাৰ মঞ্চত ৩২টা স্তূপ, দ্বিতীয়টোত ২৪টা আৰু তৃতীয়টোত ১৬টা আছে। আটাইবোৰৰ যোগফল ৭২টা স্তূপ হয়।{{sfn|Soekmono|1976|pp=35-36}} [[File:WLANL - Pachango - Tropenmuseum - Kop Borobudur.jpg|thumb|upright|আমষ্টাৰডামৰ ট্ৰপেনমিউজিয়ামত থকা বৰোবুদুৰৰ বুদ্ধৰ শিৰ]] মূল ৫০৪টা বুদ্ধ মূৰ্তিৰ ভিতৰত ৩০০টাতকৈও অধিক ক্ষতিগ্ৰস্ত (বেছিভাগেই মূৰবিহীন) আৰু ৪৩টা নোহোৱা হৈছে। এই স্মৃতিসৌধটো আৱিষ্কাৰৰ পিছৰে পৰা সংগ্ৰহালয়সমূহে (বেছিভাগেই পশ্চিমীয়া) মূৰসমূহ অধিগ্ৰহণ কৰিছিল{{sfn|Woodward|1979|p=302}} বা ব্যক্তিগত সংগ্ৰাহকে লুটপাত কৰিছিল।{{sfn|Bloembergen| Monquil|2022|p=3}} এই বুদ্ধৰ মূৰবোৰৰ কিছুমান এতিয়া বহুতো সংগ্ৰহালয় যেনে আমষ্টাৰডামৰ ট্ৰপেনমিউজিয়াম, [[পেৰিছ]]ৰ মিউজিয়াম গুইমেট আৰু [[লণ্ডন]]ৰ দ্য ব্ৰিটিছ মিউজিয়ামত প্ৰদৰ্শিত হৈছে।{{sfn|BBC|2014}} জাৰ্মানীয়ে ২০১৪ চনত ইয়াৰ সংগ্ৰহ ঘূৰাই দিয়ে আৰু তেওঁলোকৰ পুনৰ সংলগ্ন আৰু বৰোবুদুৰৰ সংৰক্ষণৰ বাবে ধন আগবঢ়াইছে।{{sfn|Muryanto |2014}} প্ৰথম দৃষ্টিত সকলো বুদ্ধ প্ৰতিমূৰ্তি একেধৰণৰ যেন লাগে যদিও মুদ্ৰা বা হাতৰ অৱস্থানত ইয়াৰ মাজত এক সূক্ষ্ম পাৰ্থক্য দেখা যায়। মুদ্ৰাৰ পাঁচটা গোট আছে: উত্তৰ, পূব, দক্ষিণ, পশ্চিম আৰু ঊৰ্ধ। এই দিশসমূহে মহাযানৰ মতে পাঁচটা কম্পাছ বিন্দুক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। প্ৰথম চাৰিটা ৰেলিঙত থকা বুদ্ধ মূৰ্তিবোৰৰ প্ৰথম চাৰি মুদ্ৰা উত্তৰ, পূব, দক্ষিণ আৰু পশ্চিম আছে। ইয়াৰে এটা কম্পাছ দিশৰ ফালে থকা বুদ্ধ মূৰ্তিবোৰৰ সংশ্লিষ্ট মুদ্ৰা আছে। পঞ্চম ৰেলিঙত থকা বুদ্ধৰ মূৰ্তিবোৰত বিতৰ্ক মুদ্ৰা আৰু ওপৰৰ মঞ্চত থকা ৭২টা স্তুপৰ ভিতৰত থকা বুদ্ধৰ ধৰ্মচক্ৰ মুদ্ৰা অছে।{{sfn|De Casparis|1966|pp=547-548}} প্ৰতি মুদ্ৰাই পাঁচগৰাকী ধ্যানী বুদ্ধৰ ভিতৰত এজনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব প্ৰতীকীতা আছে।{{sfn|Bucknell|Stuart-Fox|1995}} পূবৰ পৰা আৰম্ভ কৰি প্ৰদক্ষিণ (ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত প্ৰদক্ষিণ)ৰ ক্ৰম অনুসৰণ কৰি বৰোবুদুৰ বুদ্ধ প্ৰতিমূৰ্তিসমূহৰ মুদ্ৰাসমূহ হ'ল:{{sfn|Van Lohuizen-de Leeuw|1965|pp=391, 413-416}} {| class="wikitable sortable" style="width:60%; " |- |- ! মূৰ্তি ! মুদ্ৰা ! প্ৰতীকী অৰ্থ ! ধ্যানী বুদ্ধ ! দিশ ! মূৰ্তিটোৰ স্থান |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur TMnr 10016277.jpg|100px]] |''ভূমিস্পৰ্শ মুদ্ৰা'' |পৃথিৱীক সাক্ষী হ'বলৈ আহ্বান |অক্ষোভ্যা |পূব |''ৰূপধাতু'' প্ৰথম চাৰিটা পূবৰ ৰেলিঙৰ স্থান |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur TMnr 60013976.jpg|100px]] |''বৰ মুদ্ৰা'' |উপকাৰিতা, দান দিয়া |ৰত্নসম্ভৱ |দক্ষিণ |''ৰূপধাতু'' প্ৰথম চাৰিটা দক্ষিণৰ ৰেলিঙৰ স্থান |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Amitabha TMnr 10016276.jpg|100px]] |''ধ্যান মুদ্ৰা'' |একাগ্ৰতা আৰু ধ্যান |অমিতাভ |পশ্চিম |''ৰূপধাতু'' প্ৰথম চাৰিটা পশ্চিম ৰেলিঙৰ স্থান |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Amogasiddha TMnr 10016274.jpg|100px]] |''অভয় মুদ্ৰা'' |সাহস, নিৰ্ভীকতা |আমোঘসিদ্ধি |উত্তৰ |''ৰূপাধতু'' প্ৰথম চাৰিটা উত্তৰ ৰেলিঙৰ স্থান |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Vairocana TMnr 10015947.jpg|100px]] |''বিতৰ্ক মুদ্ৰা'' |যুক্তি আৰু গুণ |বৈৰোচন বা সমন্তভদ্ৰ |ঊৰ্ধ |''ৰূপধাতু'' পঞ্চম (সৰ্বোচ্চ) ৰেলিঙৰ স্থানৰ সকলো দিশতে |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur TMnr 60019836.jpg|100px]] |''ধৰ্মচক্ৰ মুদ্ৰা'' |ধৰ্মৰ চকা ঘূৰোৱা (বিধান) |বৈৰোচন |ঊৰ্ধ |''অৰুপধাতু'' তিনিটা ঘূৰণীয়া মঞ্চত ৭২টা ছিদ্ৰযুক্ত স্তূপত |} ==সমসাময়িক পৰিঘটনা== ===ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান=== [[File:Borobudur on Vesak Day 2011.jpg|thumb|right|upright|বৰোবুদুৰত বেসক অনুষ্ঠান]] ১৯৭৩ চনত ইউনেস্কোৰ পুঁজিৰে কৰা বৃহৎ সংস্কাৰৰ পিছত{{sfn|Voute|1973|pp=113–130}} বৰোবুদুৰক পুনৰবাৰ পূজা আৰু তীৰ্থস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা হয়। বছৰত এবাৰ মে’ বা জুন মাহত পূৰ্ণিমাৰ সময়ত ইণ্ডোনেছিয়াৰ বৌদ্ধসকলে জন্ম, মৃত্যু আৰু সিদ্ধাৰ্থ গৌতমে বুদ্ধ হ’বলৈ পৰমজ্ঞান লাভ কৰা সময়ৰ স্মৃতিত [[বুদ্ধ পূৰ্ণিমা|বেসক দিৱস]] (ইণ্ডোনেছিয়ান: ৱাইছাক) দিৱস পালন কৰে। ৱাইছাক ইণ্ডোনেছিয়াৰ চৰকাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বন্ধৰ দিন{{sfn|Vaisutis|2007|p=856}} আৰু এই অনুষ্ঠানটো মেণ্ডুটৰ পৰা পাৱনলৈ খোজ কাঢ়ি গৈ বৰোবুদুৰত শেষ কৰি তিনিটা বৌদ্ধ মন্দিৰক কেন্দ্ৰ কৰি কৰা হয়।{{sfn|Walubi|2002}} বৰোবুদুৰত অনুষ্ঠিত হোৱা অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত প্ৰদক্ষিণ বা বৰোবুদুৰৰ ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত প্ৰদক্ষিণ কৰা আৰু গেলেৰীৰ মাজেৰে বৰোবুদুৰৰ মঞ্চত উঠি যোৱা{{sfn|Madyansyah|2023}}, বৰোবুদুৰক আগুৰি ধ্যান কৰা আৰু আকাশত ফানুচ মুকলি কৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।{{sfn|Fitriana|2023}}{{sfn|Sudiarno|2016}} ===পৰ্যটন=== ইণ্ডোনেছিয়াৰ এই স্মৃতিসৌধটো আটাইতকৈ বেছি দৰ্শন কৰা একক পৰ্যটনস্থলী। ১৯৭৪ চনত ২ লাখ ৬০ হাজাৰ পৰ্যটকে এই স্মৃতিসৌধটো দৰ্শন কৰিছিল। ইয়াৰে ৩৬,০০০ বিদেশী পৰ্যটক আছিল।{{sfn|Hampton|2005|p=739}} ১৯৯০ চনৰ মাজভাগত দেশখনৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ পূৰ্বে এই সংখ্যা বছৰি ২৫ লাখ দৰ্শনাৰ্থীলৈ বৃদ্ধি পায় (৮০% ঘৰুৱা পৰ্যটক)।{{Nowrap|2.5 million}} পৰ্যটন উন্নয়নক অৱশ্যে স্থানীয় সম্প্ৰদায়ক অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত মাজে মাজে সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়।{{sfn|Hampton|2005|p=739}} ২০০৩ চনত বৰোবুদুৰৰ আশে-পাশে থকা বাসিন্দা আৰু ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ীসকলে কেইবাখনো সভা আৰু প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰে আৰু প্ৰাদেশিক চৰকাৰে "জাভা ৱৰ্ল্ড" নামেৰে নামকৰণ কৰা তিনিমহলীয়া ম'ল কমপ্লেক্স নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনাৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি দৰ্শায়।{{sfn|Hampton|2005|pp=752–753}} ২০১২ চনৰ জুন মাহত বৰোবুদুৰক বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বৌদ্ধ মন্দিৰ হিচাপে [[গিনিজ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডছ|গিনিজ বুক অৱ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডত]] লিপিবদ্ধ কৰা হয়।{{Sfn|Antara|2012}} ===সংৰক্ষণ=== [[File:Borobudur monks 1.jpg|thumb|left|বৌদ্ধ সন্ন্যাসীসকলে বৰোবুদুৰৰ শীৰ্ষ মঞ্চত জপ কৰে]] ইউনেস্কোৱে বৰ্তমানৰ সংৰক্ষণৰ অৱস্থাৰ অধীনত তিনিটা নিৰ্দিষ্ট চিন্তাৰ ক্ষেত্ৰ চিনাক্ত কৰিছিল: (i) দৰ্শনাৰ্থীৰ দ্বাৰা ভাঙি পেলোৱা; (ii) ঠাইখনৰ দক্ষিণ-পূব অংশত মাটিৰ খহনীয়া; আৰু (iii) অনুপস্থিত মৌলসমূহৰ বিশ্লেষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰ।{{sfn|Republic of Indonesia|2002|pp=1-26}} কোমল মাটি, অসংখ্য ভূমিকম্প আৰু প্ৰচণ্ড বৰষুণৰ ফলত গঠনটো অস্থিৰ হৈ পৰে। ভূমিকম্প আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰিহণা যোগোৱা কাৰক। কিয়নো কেৱল শিল তললৈ পৰি তোৰণবোৰ ছিন্নভিন্ন হোৱাই নহয়, ভূমি নিজেই ঢৌৰ দৰে গতি কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত গঠনটো আৰু অধিক ধ্বংস হ'ব।{{sfn|Republic of Indonesia|2002|pp=1-26}} স্তূপৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে বহু দৰ্শনাৰ্থী আহে আৰু ইয়াৰে অধিকাংশই ইণ্ডোনেছিয়াৰ স্থানীয় লোক। সকলো স্তৰতে কোনো বস্তু স্পৰ্শ নকৰিবলৈ সতৰ্কবাণী চিন থকা, লাউডস্পীকাৰৰ জৰিয়তে নিয়মীয়াকৈ সতৰ্কবাণী প্ৰেৰণ আৰু প্ৰহৰীৰ উপস্থিতি থকাৰ পিছতো ভাস্কৰ্য আৰু মূৰ্তি ভাঙি পেলোৱাটো বৰ্তমান তেনেই সাধাৰণ পৰিঘটনা আৰু মূল সমস্যা। ইয়াৰ ফলত ইয়াৰ অধিক অৱনতি ঘটিছে।{{sfn|Republic of Indonesia|2002|pp=1-26}} ===পুনৰ্বাসন=== [[File:Borobudur-Temple-Park Indonesia Stupas-of-Borobudur-06.jpg|thumb|বৰোবুদুৰৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত যমজ আগ্নেয়গিৰি মাউণ্ট মেৰবাবু (বাওঁফালে) আৰু মাউণ্ট মেৰাপি (সোঁফালে)]] ২০১০ চনৰ অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহত মেৰাপি পৰ্বতৰ বিস্ফোৰণৰ ফলত বৰোবুদুৰত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পৰিছিল। মেৰাপিৰ পৰা অহা আগ্নেয়গিৰিৰ ছাই মন্দিৰ কমপ্লেক্সটোৰ ওপৰত পৰিছিল। ই আগ্নেয়গিৰীৰ মূল গহ্বৰৰ পৰা প্ৰায় ২৮ কিলোমিটাৰ (১৭ মাইল) পশ্চিম-দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। ৩–৫ নৱেম্বৰৰ বিস্ফোৰণৰ সময়ত মন্দিৰৰ মূৰ্তিবোৰৰ ওপৰত ২.৫ চেণ্টিমিটাৰ (১ ইঞ্চি){{sfn|Antara|2010}} ডাঠ ছাইৰ তৰপ এটা পৰি ভাস্কৰ্যসমূহ ঢাকি পেলায় আৰু জল নিষ্কাশন ব্যৱস্থাটো বন্ধ হৈ পৰে। বিশেষজ্ঞসকলে আশংকা কৰে যে এই এচিডিক ছাইয়ে মন্দিৰৰ মূৰ্তিবোৰৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে।{{sfn|Nagaoka|2016|p=99}} ৫ নৱেম্বৰৰ পৰা ৯ নৱেম্বৰলৈ মন্দিৰ কমপ্লেক্সটো বন্ধ কৰি দিয়া হয় যাতে ছাইসমূহ পৰিষ্কাৰ কৰিব পৰা যায়।{{sfn|The Jakarta Globe|2010}}{{sfn|Naibaho|2010}} ২০১০ চনত মাউণ্ট মেৰাপিৰ বিস্ফোৰণৰ পিছত বৰোবুদুৰৰ পুনৰ্বাসনৰ বাবে হোৱা খৰচৰ অংশ হিচাপে ইউনেস্কোৱে ৩০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ (২০২৩ চনত ৪,০৬৩,৩১৪ মাৰ্কিন ডলাৰৰ সমতুল্য) অনুদান আগবঢ়ায়।{{sfn|The Jakarta Post|2011}} বৰষুণৰ পিছত লেতেৰাৰ ফলত বন্ধ হৈ পৰা নিষ্কাশন ব্যৱস্থাক পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ মন্দিৰৰ গঠনটোকে সামৰি লোৱা ৫৫ হাজাৰতকৈ অধিক শিলৰ ব্লক ভাঙি পেলোৱা হয়। নৱেম্বৰ মাহত পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম সমাপ্ত হয়।{{sfn|Wahyuni|2011}} ২০১২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দুজন জাৰ্মান শিল সংৰক্ষণ বিশেষজ্ঞই এই স্থানত দহ দিন কটাই মন্দিৰসমূহ বিশ্লেষণ কৰি আৰু ইয়াৰ দীৰ্ঘম্যাদী সংৰক্ষণ নিশ্চিত কৰিবলৈ পৰামৰ্শ আগবঢ়ায়।{{sfn|UNESCO Jakarta|2012}} জুন মাহত জাৰ্মানীয়ে ইউনেস্ক’ক দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ পুনৰ্বাসনৰ বাবে ১ লাখ ৩০ হাজাৰ মাৰ্কিন ডলাৰ (২০২৩ চনত ১৭২,৫২৯ মাৰ্কিন ডলাৰৰ সমতুল্য) বৰঙণি আগবঢ়াবলৈ সন্মত হৈছিল। শিল সংৰক্ষণ, অণুজীৱবিজ্ঞান, গাঁথনি অভিযান্ত্ৰিক আৰু ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিকীৰ ছয়জন বিশেষজ্ঞই ২০১৮ চনৰ জুন মাহত ব’ৰ’বুদুৰত এসপ্তাহ কটায়। তাৰ পিছত ছেপ্টেম্বৰ বা অক্টোবৰ মাহত আন এটা ভ্ৰমণৰ বাবে উভতি অহাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। এই অভিযানসমূহে জানুৱাৰী মাহৰ প্ৰতিবেদনত পৰামৰ্শ দিয়া সংৰক্ষণ কাৰ্য্যকলাপসমূহ আৰম্ভ কৰিব আৰু চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু যুৱ সংৰক্ষণ বিশেষজ্ঞসকলৰ সংৰক্ষণ ক্ষমতা বৃদ্ধিৰ বাবে সামৰ্থ্য বিকাশৰ কাৰ্য্যকলাপসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বুলি আশা কৰা হয়।{{sfn|The Jakarta Globe|2012}} ২০১৪ চনৰ ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰায় ২০০ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত পূব জাভাৰ কেলুড আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণৰ ফলত হোৱা আগ্নেয়গিৰিৰ ছাইৰ দ্বাৰা যথেষ্ট প্ৰভাৱিত হোৱাৰ পিছত বৰোবুদুৰ, প্ৰম্বানন আৰু ৰাটু বকোকে ধৰি যোগাকাৰ্টা আৰু মধ্য জাভাৰ প্ৰধান পৰ্যটনস্থলীসমূহ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বন্ধ কৰি দিয়া হয়। বৰোবুদুৰ মন্দিৰৰ বিখ্যাত স্তূপ আৰু মূৰ্তিসমূহ আগ্নেয়গিৰিৰ ছাইৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্ৰমিকসকলে আৱৰি ধৰে। ২০১৪ চনৰ ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীত কেলুড আগ্নেয়গিৰিৰ বিস্ফোৰণ ঘটে আৰু যোগাকাৰ্টাৰ দৰে দূৰৰ অঞ্চললৈকে বিস্ফোৰণৰ শব্দ শুনা যায়।{{sfn|The Jakarta Globe|2014}} ===নিৰাপত্তাৰ ভাবুকি=== [[File:Borobudur Bombing 1985.jpg|thumb|১৯৮৫ চনৰ ২১ জানুৱাৰীত সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ ফলত বৰোবুদুৰৰ ওপৰৰ মঞ্চৰ কেইবাটাও স্তূপৰ ক্ষতি হয়]] ১৯৮৫ চনৰ ২১ জানুৱাৰীত ৯টা বোমাৰ বিস্ফোৰণৰ ফলত বৰোবুদুৰৰ নটা স্তূপ বেয়াকৈ ক্ষতিসাধন হয়।{{sfn|Bloembergen|Eickhoff|2015|pp=91– 92}}{{sfn|The Miami Herald|1985}} ১৯৯১ চনত এজন অন্ধ মুছলমান প্ৰচাৰক হুছেইন আলী আল হাবছিয়ে ১৯৮০ চনৰ মাজভাগত মন্দিৰ আক্ৰমণকে ধৰি ধাৰাবাহিকভাৱে ঘটোৱা বোমা বিস্ফোৰণৰ মাষ্টাৰমাইণ্ডৰ বাবে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ডৰ শাস্তি লাভ কৰে।{{sfn|Crouch|2002|p=14}} বোমা বিস্ফোৰণ সংঘটিত কৰা ইছলামিক উগ্ৰপন্থী গোটটোৰ আন দুজন সদস্যক ১৯৮৬ চনত প্ৰত্যেককে ২০ বছৰৰ কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল আৰু আন এজন লোকে ১৩ বছৰৰ কাৰাদণ্ড বিহা হয়। ২০০৬ চনৰ ২৭ মে’ তাৰিখে মধ্য জাভাৰ দক্ষিণ উপকূলত ৬.২ প্ৰাবল্যৰ ভূমিকম্প আহে। এই পৰিঘটনাই অঞ্চলটোৰ চাৰিওফালে বিস্তৰ ক্ষতিসাধন কৰে আৰু ওচৰৰ যোগাকাৰ্টা আৰু প্ৰম্বানন চহৰত ক্ষয়-ক্ষতি হয় যদিও বৰোবুদুৰ অক্ষত অৱস্থাত থাকে।{{sfn|Berger|2006}} ২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত ইণ্ডোনেছিয়াৰ আৰক্ষী আৰু নিৰাপত্তা বাহিনীয়ে আইছিছৰ স্বঘোষিত ইণ্ডোনেছিয়ান শাখাই ছ’চিয়েল মিডিয়াত প্ৰকাশ কৰা ভাবুকিৰ সতৰ্কতামূলক ব্যৱস্থা হিচাপে [[বৰোবুদুৰ মন্দিৰ চৌহদ]] আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে নিৰাপত্তা কটকটীয়া কৰিছিল। সন্ত্ৰাসবাদীয়ে বৰোবুদুৰ আৰু অন্যান্য মূৰ্তি ধ্বংস কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা বুলি উল্লেখ কৰি ইণ্ডোনেছিয়াত বিবৃত্তি জাৰি কৰিছিল।{{sfn|The Straits Times|2014}} নিৰাপত্তা উন্নয়নৰ ভিতৰত চিচিটিভি মনিটৰ মেৰামতি আৰু বৰ্ধিত নিয়োগ কৰাৰ লগতে মন্দিৰ চৌহদ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে নৈশ টহল দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। জেহাদী গোটটোৱে ইছলামৰ কঠোৰ ব্যাখ্যা অনুসৰণ কৰে আৰু ভাস্কৰ্য্যৰ দৰে যিকোনো নৃগোষ্ঠীয় উপস্থাপনক মূৰ্তিপূজা বুলি গৰিহণা দিয়ে। ===বৰ্ধিত দৰ্শনাৰ্থীৰ সমস্যা=== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Bezoekers van de Borobudur TMnr 20027041.jpg|thumb|upright|বৰোবুদুৰত পৰ্যটক]] বৰোবুদুৰৰ সৰু চিৰিবোৰত উঠি অহা দৰ্শনাৰ্থীৰ সংখ্যা বেছি হোৱাৰ বাবে চিৰিত তীব্ৰ ক্ষয়-ক্ষতিৰ সৃষ্টি হৈছে। শিলৰ পৃষ্ঠভাগৰ খহনীয়া হৈ পৰিছে আৰু পাতল আৰু মসৃণ কৰি তুলিছে। সামগ্ৰিকভাৱে বৰোবুদুৰত ২০৩৩টা শিলৰ চিৰিৰ পৃষ্ঠ আছে। এই চিৰি পশ্চিম দিশ, পূব, দক্ষিণ আৰু উত্তৰকে ধৰি চাৰি দিশত বিস্তৃত। ইয়াৰ প্ৰায় ১,০২৮টা পৃষ্ঠ বা প্ৰায় ৪৯.১৫ শতাংশ গুৰুতৰভাৱে জীৰ্ণ হৈ পৰিছে।{{sfn|Fitriana|2014}} চিৰিৰ শিল আৰু অধিক অৱক্ষয়ৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰৰ পৰা বৰোবুদুৰ চিৰিৰ দুটা মূল অংশ – পূব (আৰোহী পথ) আৰু উত্তৰ (অৱতৰণ পথ) ফাল – কাঠৰ গঠনেৰে আবৃত কৰা হয়। কম্বোডিয়াৰ এংকৰ ৱাট আৰু [[ইজিপ্ত]]ৰ পিৰামিডত একেধৰণৰ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।{{sfn|Fitriana|2014}} ২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত বৰোবুদুৰ সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰই চিৰিবোৰ ৰবৰৰ আৱৰণেৰে ঢাকি ৰখাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়।{{sfn|Asdhiana |2015}} ধ্বংসপ্ৰৱণতা আৰু গ্ৰেফিটি অংকনৰ বাবে ২০২০ চনত মন্দিৰৰ চৌহদত প্ৰৱেশ সাময়িকভাৱে বন্ধ হৈ পৰিছিল। তেতিয়াৰ পৰা পৰ্যটক গাইডৰ সৈতে দিনটোত এঘণ্টাৰ বাবে সৰ্বাধিক ১২০০ দৰ্শকক মন্দিৰত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া হৈছে। দৰ্শনাৰ্থীসকলে ইয়াত বাঁহৰ চেণ্ডেল পিন্ধিব লাগে।{{sfn|Watson |2023}} ষ্টেটেষ্টিক্‌ছ ইণ্ডোনেছিয়াৰ মতে ২০২১ চনত বৰোবুদুৰলৈ ঘৰুৱা পৰ্যটকৰ সংখ্যা ৪২২,৯৩০ৰ পৰা ২০২২ চনত ১৪.৪ লাখলৈ বৃদ্ধি পাইছে। ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে বছৰি ২০ লাখ পৰ্যটকৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্য বান্ধি লৈছে।{{sfn|Antara |2023}} ==উত্তৰাধিকাৰ== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM President Soekarno en de Indiase premier Nehru kijken toe hoe Indira Gandhi bloemen in ontvangst neemt tijdens een bezoek aan de Borobudur TMnr 10015646.jpg|thumb|right|১৯৫০ চনৰ জুন মাহত বৰোবুদুৰ ভ্ৰমণ কৰা সময়ত ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[সুকৰ্ণ]] আৰু [[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[জৱাহৰলাল নেহৰু]]]] বৰোবুদুৰৰ নান্দনিক আৰু কাৰিকৰীভাবে উচ্চ জ্ঞানৰ প্ৰতীক। ই ইণ্ডোনেছিয়ানসকলৰ বাবে গৌৰৱৰ ভাৱ জগাই তুলি আহিছে। কম্বোডিয়াৰ বাবে এংকৰ ৱাটৰ দৰেই বৰোবুদুৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ বাবে ইয়াৰ অতীতৰ মহানতাৰ সাক্ষ্য দিবলৈ এক শক্তিশালী প্ৰতীক হৈ পৰিছে। ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি সুকৰ্ণয়ে বিদেশী গণ্যমান্য ব্যক্তিক এই স্থান দেখুৱাইছিল। চুহাৰ্টো শাসনকালত ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীকী আৰু অৰ্থনৈতিক অৰ্থ উপলব্ধি কৰি ইউনেস্ক’ৰ সহায়ত কীৰ্তিচিহ্নটো পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে অধ্যৱসায়ীভাৱে এক বৃহৎ প্ৰকল্পত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইণ্ডোনেছিয়াৰ বহু সংগ্ৰহালয়ত বৰোবুদুৰৰ স্কেল মডেলৰ প্ৰতিৰূপ আছে। এই স্মৃতিসৌধটো প্ৰায় এটা বিখ্যাত চিহ্ন হৈ পৰিছে। ৱায়াং পুতলা খেল আৰু গামেলান সংগীতৰ সৈতে গোট খুৱাই ই এটা অস্পষ্ট ধ্ৰুপদী জাভানীজ অতীতত পৰিণত হৈছে।{{sfn|Wood|2011|p=38}} বৰোবুদুৰৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা কেইবাটাও প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰী বা ইয়াৰ প্ৰতিৰূপ ইণ্ডোনেছিয়া আৰু বিদেশৰ কিছুমান সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈছে। বৰোবুদুৰ মন্দিৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত থকা কৰ্মবিভংগ সংগ্ৰহালয়ৰ বাহিৰেও কিছুমান সংগ্ৰহালয় যেনে: জাকাৰ্টাৰ ইণ্ডোনেছিয়ান নেচনেল মিউজিয়াম, আমষ্টাৰডামৰ ট্ৰপেনমিউজিয়াম, লণ্ডনৰ ব্ৰিটিছ মিউজিয়াম, বেংককৰ থাই নেচনেল মিউজিয়ামত বৰোবুদুৰৰ শিল্পকৰ্ম আছে। পেৰিছৰ লুভ্ৰ সংগ্ৰহালয়, কুৱালালামপুৰৰ মালয়েছিয়ান নেচনেল মিউজিয়াম আৰু নিউ টাইপেইৰ মিউজিয়াম অৱ ৱৰ্ল্ড ৰিলিজিয়নছতো বৰোবুদুৰৰ প্ৰতিৰূপ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।{{sfn|Museum of World Religions, Taipei}} প্ৰাচীন জাভাৰ ধ্ৰুপদী বৌদ্ধ সভ্যতাৰ প্ৰতি এই কীৰ্তিচিহ্নটোৱে বিশ্বৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। বৰোবুদুৰৰ পুনৰ আৱিষ্কাৰ আৰু পুনৰ্গঠনক ইণ্ডোনেছিয়াৰ বৌদ্ধসকলে ইণ্ডোনেছিয়াত বৌদ্ধ পুনৰুজ্জীৱনৰ চিন বুলি প্ৰশংসা কৰিছে। ১৯৩৪ চনত [[শ্ৰীলংকা]]ৰ পৰা অহা মিছনেৰী সন্ন্যাসী নাৰদ থেৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ যাত্ৰাৰ অংশ হিচাপে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ইণ্ডোনেছিয়া ভ্ৰমণ কৰে। এই সুযোগৰ সহায়ত স্থানীয় কেইজনমান বৌদ্ধ ধৰ্মগুৰুয়ে ইণ্ডোনেছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মক পুনৰুজ্জীৱিত কৰিছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১০ মাৰ্চত বৰোবুদুৰৰ দক্ষিণ-পূব দিশত নাৰদ থেৰাৰ আশীৰ্বাদত [[বোধি বৃক্ষ|বোধি বৃক্ষৰোপণ]] অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয় আৰু কিছুমান উপাসকক সন্ন্যাসী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।{{sfn|Buddhanet|2002}} বছৰত এবাৰ ইণ্ডোনেছিয়া আৰু চুবুৰীয়া দেশৰ পৰা হাজাৰ হাজাৰ বৌদ্ধ লোকে ৰাষ্ট্ৰীয় ৱাইছাক উদযাপনৰ স্মৃতিত বৰোবুদুৰলৈ ভিৰ কৰে।{{sfn|Wonderful Indonesia|2013}} [[File:Coat of arms of Central Java.svg|thumb|upright|বৰোবুদুৰ প্ৰদৰ্শন কৰা মধ্য জাভাৰ প্ৰতীক]] মধ্য জাভা প্ৰদেশ আৰু মাগেলাং ৰিজেন্সিৰ প্ৰতীকত বৰোবুদুৰৰ প্ৰতিচ্ছবি আছে। ই মধ্য জাভাৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছে আৰু বহল পৰিসৰত ইণ্ডোনেছিয়াৰো প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বৰোবুদুৰৰ নামেৰে কেইবাটাও প্ৰতিষ্ঠানৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। যেনে বৰোবুদুৰ বিশ্ববিদ্যালয়, মধ্য জাকাৰ্টাৰ বৰোবুদুৰ হোটেল আৰু বিদেশৰ কেইবাখনো ইণ্ডোনেছিয়ান ৰেষ্টুৰেণ্ট ইয়াৰ নামেৰে ৰখা হৈছে। এই স্মৃতিসৌধটোৱে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দুখন উল্লেখযোগ্য পাঁচ তাৰকাযুক্ত হোটেল ওচৰৰ আমানজিঅ’ (য’ৰ পৰা পৰিষ্কাৰ দিনত মন্দিৰটো দেখা যায়) আৰু স্লেমানৰ হায়াট ৰিজেন্সি যোগাকাৰ্টাৰ স্থাপত্য ডিজাইনৰ বাবে অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ৰূপিয়াৰ বেংকনোট আৰু ডাকটিকটত, বহুতো কিতাপ, প্ৰকাশন, তথ্যচিত্ৰ আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ পৰ্যটন প্ৰচাৰ সামগ্ৰীত বৰোবুদুৰক দেখা যায়। ইণ্ডোনেছিয়াৰ অন্যতম মূল পৰ্যটন আকৰ্ষণ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে এই স্মৃতিসৌধ, মন্দিৰটোৰ চাৰিওফালে থকা অঞ্চলটোৰ স্থানীয় অৰ্থনীতি সৃষ্টিৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়। উদাহৰণস্বৰূপে যোগাকাৰ্টা চহৰৰ পৰ্যটন খণ্ডটো আংশিকভাৱে বৰোবুদুৰ আৰু প্ৰম্বানন মন্দিৰৰ ওচৰত থকাৰ বাবেই গঢ় লৈ উঠিছে। ===শিল্প আৰু সাহিত্যত উল্লেখ=== ১৮৩৬ চনৰ ফিচাৰৰ ড্ৰয়িং ৰুম স্ক্ৰেপ বুকত ডব্লিউ পাৰ্চাৰৰ এখন ছবিৰ খোদিত বৰো ব'ড'ৰত লেটিচিয়া এলিজাবেথ লেণ্ডনে খ্ৰীষ্টান দৃষ্টিকোণৰ পৰা বৰোবুদুৰক উপস্থাপন কৰিছে।{{sfn|Landon|1836|p=39}} ==লগতে চাওক== * [[এংকৰ ৱাট]] ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্য উৎস== {{reflist|1=30em}} ==উদ্ধৃত ৰচনাসমূহ== ===গ্ৰন্থৰাজি=== {{refbegin}} *{{cite book | title = Hasil Pemugaran dan Temuan Benda Cagar Budaya PJP I | first1 =I.G.N. | last1 =Anom | last2 = Sugiyanti| first2 =Sri | last3 =Hasibuan | first3 = Hadniwati|editor1-last= Ibrahim|editor1-first= Maulana |editor2-last= Samidi | publisher = Direktorat Jenderal Kebudayaan | year = 1996 | url = https://books.google.com/books?id=BjXkCgAAQBAJ&q=Punden+Berundak+Cipari&pg=PA87 | language = id}} * {{cite book|title=The Restoration of Borobudur|isbn=92-3-103940-7|date=2005|editor-first=I.G.N.|editor-last=Anom|publisher=[[ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থা]]|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000143333|access-date=December 21, 2023}} * {{cite book|title=Some Architectural Design Principles of Temples in Java: A study through the buildings projection on the reliefs of Borobudur temple|last=Atmadi|first= Parmono|publisher=Gajah Mada University Press|year=1988|isbn=979-420-085-9|location=Yogyakarta}} *{{cite book |last1=Bloembergen |first1=Marieke |last2=Eickhoff |first2=Martijn |editor-last=Falser |editor-first=M |title=Save Borobudur! The Moral Dynamics of Heritage Formation in Indonesia across Orders and Borders, 1930s–1980s. In Cultural Heritage as Civilizing Mission |date=2015 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-13637-0 |pages=83–119}} *{{cite book |last1=Bloembergen |first1=Marieke |last2=Eickhoff |first2=Martijn |title=The Politics of Heritage in Indonesia A Cultural History |url=https://archive.org/details/politicsofherita0000bloe |date=2020 |publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-61475-7}} * {{cite book|title=The Twilight Language: Explorations in Buddhist Meditation and Symbolism|last1=Bucknell |first1=Roderick S. |last2=Stuart-Fox|first2= Martin|name-list-style=amp|publisher= Routledge|location=UK|year=1995|chapter=Chapter 1: Meditation and Symbolism|isbn=0-7007-0234-2}} * {{cite book|editor-last=Buswell |editor-first=Robert E.|title=Encyclopedia of Buddhism|url=https://archive.org/details/encyclopediaofbu0000unse_j9t4 |publisher=Macmillan Reference USA |year=2004 |isbn=0-02-865718-7}} * {{cite book| last =Chemburkar | first = Swati |editor-last=Acri | editor-first= Andrea | year = 2016 | title = Borobudur's Pāla Forebear? A Field Note from Kesariya, Bihar, India. In Esoteric Buddhism in Mediaeval Maritime Asia; Networks of Masters, Texts, Icons | publisher = ISEAS–Yusof Ishak Institute | url = https://www.cambridge.org/core/books/esoteric-buddhism-in-mediaeval-maritime-asia/A5B46A561DC9C3AB31FEB133BFEE7763 | isbn = 9789814695091|pages= 191–210}} * {{cite book |last1=De Casparis |first1=Johannes Gijsbertu |editor1-last=Malalasekera |editor1-first=G. P. |title=Barabudur, in: Encyclopedia of Buddhism, volume II |date=1966 |publisher=The Government of Ceylon |pages=545–549}} * {{cite book|title=Borobudur. Appearance of a Universe|first=Peter|last=Cirtek |publisher=Monsun Verlag| year=2019|isbn=978-3-940429-09-4|edition=2nd|location=Hamburg}} * {{cite book|title=Borobudur|url=https://archive.org/details/borobudur00duma|first=Jacques|last=Dumarçay|publisher=Oxford University Press|others= trans. and ed. by Michael Smithies|year=1986|isbn=0-19-580379-5|edition=1st|location=Singapore}} * {{cite book|title=Borobudur|first=Jacques|last=Dumarçay|publisher=Oxford University Press|others= trans. and ed. by Michael Smithies|year=1991|isbn=0-19-588550-3|edition=2nd|location=Singapore}} * {{cite book|title=Construction Techniques in South and Southeast Asia, A History|first=Jacques|last=Dumarçay|publisher=Brill |others= trans. by Barbara Silverstone, Raphaelle Dedourge| year=2005 |isbn=90-04-14126-X|location=Leiden}} * {{cite conference|chapter=Architecture as Information Space|book-title=8th Int. Conf. on Information Visualization|last1=Ferschin|first1= Peter |last2=Gramelhofer|first2=Andreas |title=Proceedings. Eighth International Conference on Information Visualisation, 2004. IV 2004|name-list-style=amp|doi=10.1109/IV.2004.1320142|pages=181–186|year=2004|publisher=[[IEEE]]|isbn=0-7695-2177-0}} * {{cite book |last1=Fontein |first1=Jan |title=The pilgrimage of Sudhana : a study of Gandavyuha illustrations in China, Japan and Java |date=1967 |publisher=Mouton & Co|isbn=978-3-11-156269-8}} *{{cite book |last1=Fontein |first1=Jan |title=Entering the Dharmadhātu, A Study of the Gandavyūha Reliefs of Borobudur |date=2012 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-22348-6}} * {{cite conference|title=Barabudur: History and Significance of a Buddhist Monument|editor1=Gómez, Luis O. |editor-link1=Luis O. Gómez |editor2=Woodward, Hiram W.|editor-link2=Hiram W. Woodward |publisher=University of California|year=1981|isbn=0-89581-151-0 |location=Berkeley|name-list-style=amp|ref= none}} :* {{cite conference|author-link=Johannes Gijsbertus de Casparis|last=De Casparis|first=Johannes Gijsbertu|chapter=The Dual Nature of Barabudur|title=Barabudur: History and Significance of a Buddhist Monument|date=1981}} :*{{cite conference|last=Wayman|first=Alex| author-link=Alex Wayman|title=Reflections on the Theory of Barabudur as a Mandala| book-title=Barabudur History and Significance of a Buddhist Monument|date=1981| pages=139–172}} *{{cite book |last1=Haddon |first1=A. C. |title=The Outriggers of Indonesian Canoes |date=1920 |publisher=Royal Anthropological Institute of Ireland and Great Britain |location=London |url=http://www.survivorlibrary.com/library/the_outriggers_of_indonesian_canoes_1920.pdf|oclc=222264503}} *{{cite book | title = Sendratari mahakarya Borobudur | last= Haryono| first= Timbul | publisher = Kepustakaan Populer Gramedia | year = 2011 | isbn = 978-979-9103-33-8 | url = https://books.google.com/books?id=I4hFie9yqtEC&q=Punden+Berundak+Borobudur | language = id}} * {{cite book |last1=Hitchcock |first1=Michael |first2=I. Nyoman |last2=Darma Putra |editor1-last=King |editor1-first=Victor T. |chapter=Prambanan and Borobudur: Managing tourism and conservation in Indonesia |title=UNESCO in Southeast Asia World Heritage Sites in Comparative Perspective |pages=258–273 |chapter-url=https://research.gold.ac.uk/id/eprint/13841/6/Borobudur%20and%20Prambanan%20Paper.pdf |date=2016 |publisher=NIAS Press |isbn=978-87-7694-667-8 |via=Goldsmiths, University of London}} * {{cite book| first=Roy E.|last=Jordaan |title=Imagine Buddha in Prambanan: Reconsidering the Buddhist Background of the Loro Jonggrang Temple Complex |year=1993 |publisher=Vakgroep Talen en Culturen van Zuidoost-Azië en Ocenanië, Rijksuniversiteit te Leiden| isbn=90-73084-08-3}} * {{cite book|title=Ageless Borobudur: Buddhist mystery in stone, decay and restoration, Mendut and Pawon, folklife in ancient Java |url=https://archive.org/details/agelessborobudur0000bern |last=Kempers |first=Bernet |publisher=Servire|year=1976 |isbn=90-6077-553-8|location=Wassenaar| oclc=66207713}} * {{cite book |last1=Krom |first1=N.J. |title=Borobudur, Archaeological Description, vol. I |date=1927|oclc =5964215|publisher=Nijhoff |location=The Hague |url=https://archive.org/details/dli.ernet.12193/page/n3/mode/2up |access-date=31 December 2023}} *{{cite book|last =Landon|first=Letitia Elizabeth|title=Fisher's Drawing Room Scrap Book|url=https://play.google.com/books/reader?id=2dBbAAAAQAAJ&pg=GBS.PA98|section=picture|year=1836|publisher=Fisher, Son & Co.|oclc=832519854}} * {{cite book|title=Borobudur: Golden Tales of the Buddhas|first=John|last=Miksic|author-link=John N. Miksic|publisher=Tuttle Publishing|year=1990|isbn=0-87773-906-4}} *{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=MVoZGA2yfywC&q=dvarapala+borobudur+dagi&pg=PA29 |title=Borobudur: Golden Tales of the Buddhas |first1=John|last1=Miksic |first2=Marcello |last2=Tranchini |first3=Anita |last3=Tranchini |year=1996 |publisher=Tuttle publishing |isbn=978-0-945971-90-0 |access-date=2 April 2012}} * {{cite book|title=Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula|url=https://archive.org/details/earlykingdomsofi0000muno| first=Paul Michel|last=Munoz| publisher=Didier Millet| year=2007| isbn= 978-981-4155-67-0}} *{{cite book |last1=Nagaoka |first1=M |title=Cultural Landscape Management at Borobudur, Indonesia |date=2016 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-42045-5}} * {{wikicite |ref={{harvid|Raffles|1830}} |reference={{Gutenberg| no= 49843| name=The History of Java, v. 1-2| bullet= none| year=2015| first = Thomas Stamford | last =Raffles| authorlink =Stamford Raffles| origdate=1830| edition= 2nd| publisher= John Murray (publishing house)| oclc= 578699780| access-date = December 22, 2023}}}} *{{cite book |last1=Revianur |first1=A. |editor-link=Melani Budianta |editor1-last=Budianta |editor1-first=Melani |editor2-last=Budiman |editor2-first=Manneke |editor3-last=Kusno |editor3-first=Abidin |editor4-last=Moriyama |editor4-first=Mikihiro |title=Forms and types of Borobudur's stupas. In Cultural Dynamics in a Globalized World |date=2018 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-138-62664-5 |pages=577–584}} * {{cite book |first=Raden |last=Soekmono |author-link=Soekmono |year=1976 |title=Chandi Borobudur: A Monument of Mankind |isbn=92-3-101292-4 |location=Paris|publisher=Unesco Press |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0002/000200/020097E.pdf#search=%22soekmono%20chandi%20borobudur%22 |access-date=17 August 2008}} *{{cite book |first=Raden |last=Soekmono |author-link=Soekmono |date=1981 |orig-date=1973 |title=Pengantar Sejarah Kebudayaan Indonesia 2 |edition=3rd |publisher=Penerbit Kanisius |location=Yogyakarta |via=Yogyakarta State University |url=https://staffnew.uny.ac.id/upload/131782844/pendidikan/pengantar-sejarah-kebudayaan-indonesia-2.pdf |access-date=December 21, 2023 |archivedate=December 21, 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231221212930/https://staffnew.uny.ac.id/upload/131782844/pendidikan/pengantar-sejarah-kebudayaan-indonesia-2.pdf }} *{{cite book |last=Vaisutis |first=Justine |year=2007 |title=Indonesia |url=https://archive.org/details/indonesia0000unse_m9k8 |publisher=Lonely Planet |isbn=978-1-74104-435-5}} *{{cite book |last1=Voûte |first1=Caesar |last2=Long |first2=Mark |name-list-style=amp |date=2008 |title=Borobudur: Pyramid of the Cosmic Buddha |publisher=D.K. Printworld Ltd |isbn=978-8-12460-403-8 |oclc=229446531 |url=http://www.borobudur.tv/book_promo.htm |access-date=17 August 2008 |via=borobudur.tv |archive-url=https://web.archive.org/web/20080608070829/http://www.borobudur.tv/book_promo.htm |archive-date=8 June 2008 |url-status=dead |archivedate=8 June 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080608070829/http://www.borobudur.tv/book_promo.htm }} *{{cite book |title=The Borderlands of Southeast Asia |chapter=Chapter 2: Archaeology, National Histories, and National Borders in Southeast Asia |first=Michael |last=Wood |url=https://books.google.com/books?id=KzSjL7vxFpcC |publisher=NDU Press |editor1-last=Clad |editor1-first=James |editor2-last=McDonald |editor2-first=Sean M. |editor3-last=Vaughan |editor3-first=Bruce |year=2011 |isbn=978-1-78039-922-5}} {{refend}} ===গৱেষণা পত্ৰিকাৰ প্ৰবন্ধ=== {{refbegin}} *{{cite news|url=http://www.smh.com.au/news/world/an-ancient-wonder-reduced-to-rubble/2006/05/29/1148754940170.html|title=An ancient wonder reduced to rubble|first=Sebastien|last= Berger|date=30 May 2006|access-date=23 August 2008|publisher=The Sydney Morning Herald}} *{{cite journal |last1=Bloembergen |first1=M. |last2=Monquil |first2=M. |title=A fragmented Provenance Report regarding Four Buddha heads gifted by Artis in the NMVW and the social lives of Borobudur |journal=PPROCE Provenance Reports |date=2022 |volume=36 |url=https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/496432798/RAP_PPROCE_ProvenanceReport_36_ArtisBuddhaheads_TM_A_5945until5948_v10_v202203.pdf |publisher=Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen}} *{{cite journal|first=Harold |last=Crouch|author-link=Harold Crouch|journal=Trends in Southeast Asia|title=The Key Determinants of Indonesia's Political Future|url=https://sealionplus.iseas.edu.sg/nodes/view/22630?keywords=|year=2002|issn=0219-3213|volume=7}} *{{cite journal |last1=De Casparis |first1=J.G. |title=Review of The law of cause and effect in ancient Java, by J. Fontein |journal=Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde |date=1992 |volume=148 |issue=1 |pages=148–151 |jstor=27864315}} *{{cite journal |title=Problems of Indonesian Historiography |first=D.G.E.|last=Hall |journal=Pacific Affairs |volume=38 |issue=3/4 |pages=353–359 |year=1956 |doi=10.2307/2754037 |jstor=2754037}} *{{cite journal| first1=Mark P.|last1=Hampton| title=Heritage, Local Communities and Economic Development| url=https://archive.org/details/sim_annals-of-tourism-research_2005-07_32_3/page/735| journal=Annals of Tourism Research| doi=10.1016/j.annals.2004.10.010| volume=32| issue=3| pages=735–759| year=2005| s2cid=154890055}} *{{cite journal |last1=Van Lohuizen-de Leeuw |first1=J.E. |title=The Dhyani-Buddhas of Barabudur |journal=Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde / Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia |date=1965 |volume=121 |issue=4 |pages=389–416|doi=10.1163/22134379-90002949 |url=https://brill.com/view/journals/bki/121/4/article-p389_1.xml?language=en}} *{{cite journal |title=Barabudur, Mendut en Pawon en hun onderlinge samenhang |trans-title=Barabudur, Mendut and Pawon and their mutual relationship |first=J. L. |last=Moens |year=1951 |others=trans. by Mark Long |url=http://www.borobudur.tv/Barabudur_Mendut_Pawon.pdf |journal=Tijdschrift voor de Indische Taai-, Land- en Volkenkunde deel LXXXIV, aflevering 3, jaarg. P.[326]-386 |publisher=Het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen |pages=1–109 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070810210020/http://www.borobudur.tv/Barabudur_Mendut_Pawon.pdf |archive-date=10 August 2007 |oclc=69201320 |access-date=10 December 2024 |archivedate=10 August 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070810210020/http://www.borobudur.tv/Barabudur_Mendut_Pawon.pdf |deadurl=yes }} *{{cite journal|last1=Murwanto|first1=H. |last2=Gunnell|first2=Y |last3=Suharsono|first3=S. |last4=Sutikno|first4=S. |last5=Lavigne|first5=F. |title=Borobudur monument (Java, Indonesia) stood by a natural lake: chronostratigraphic evidence and historical implications|journal=The Holocene|issue=3|year=2004|pages=459–463|doi=10.1191/0959683604hl721rr|volume=14|bibcode=2004Holoc..14..459M|s2cid=129690872}} *{{cite journal |last1=Santiko |first1=Hariani |title=Identification of Karmawibbanga Reliefs at Candi Borobudur |journal=AMERTA, Jurnal Penelitian Dan Pengembangan Arkeologi |date=2016 |volume=34 |issue=2 |pages=129–137 |doi=10.24832/amt.v34i2.179 |url=https://jurnalarkeologi.kemdikbud.go.id/index.php/amerta/article/view/179 |doi-access=free |access-date=2024-12-10 |archivedate=2024-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241214182633/http://jurnalarkeologi.kemdikbud.go.id/index.php/amerta/article/view/179 |deadurl=yes }} *{{cite journal |last=Situngkir |year=2010 |first=H. |title=Borobudur Was Built Algorithmically |ssrn=1672522| journal=BFI Working Paper Series WP-9-2010 |pages=1–9 |publisher=Bandung Fe Institute}} *{{Cite journal |last1=Troll |first1=Valentin R. |last2=Deegan |first2=Frances M. |last3=Jolis |first3=Ester M. |last4=Budd |first4=David A. |last5=Dahren |first5=Börje |last6=Schwarzkopf |first6=Lothar M. |date=2015-03-01 |title=Ancient oral tradition describes volcano–earthquake interaction at merapi volcano, indonesia |journal=Geografiska Annaler |series=Series A, Physical Geography |volume=97 |issue=1 |pages=137–166 |doi=10.1111/geoa.12099 |bibcode=2015GeAnA..97..137T |s2cid=129186824 |issn=0435-3676}} *{{cite journal |title=Agreement concerning the voluntary contributions to be given for the execution of the project to preserve Borobudur |journal=United Nations Treaty Series |date=1980 |volume=865 |issue=1973 |pages=12414–12422 |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20865/volume-865-I-12422-English.pdf |access-date=4 January 2024|ref={{SfnRef|United Nations|1980}} }} *{{cite journal|journal=Indonesia |title=In Search of "Ho-Ling" |first=W. J.|last=Van der Meulen| volume=23 |year=1977 |issue=23 |pages=87–112 |url=http://cip.cornell.edu/DPubS?service=UI&version=1.0&verb=Display&handle=seap.indo/1107118718 |doi=10.2307/3350886|jstor=3350886}} *{{cite journal |journal=Indonesia |title=King Sañjaya and His Successors |first=W. J. |last=Van der Meulen |volume=28 |year=1979 |pages=17–54 |url=http://cip.cornell.edu/DPubS?service=UI&version=1.0&verb=Display&handle=seap.indo/1107121629 |doi=10.2307/3350894 |jstor=3350894 |issue=28|hdl=1813/53687 |hdl-access=free}} *{{cite journal |last1=Vogel |first1=J. Ph. |title=The Borobudur Restored |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |date=1913 |volume=45 |issue=2 |pages=421–422 |doi=10.1017/S0035869X00044798|s2cid=163589816 }} *{{cite journal|title=The Restoration and Conservation Project of Borobudur Temple, Indonesia. Planning: Research: Design|last=Voute|first= Caesar |journal=Studies in Conservation|volume=18|issue=3|doi=10.2307/1505654|year=1973|pages=113–130|jstor=1505654}} *{{cite journal| title=Acquisition | url=https://archive.org/details/sim_critical-inquiry_winter-1979_6_2/page/291 |journal=Critical Inquiry |first=Hiram W. Jr.|last=Woodward|author-link=Hiram W. Woodward|volume=6 |issue=2 |year=1979 |pages=291–303| doi=10.1086/448048|s2cid=224792217 }} *{{cite journal |last1=Zin |first1=Monika |title=Imagery of Hell in South, South East and Central Asia |journal=Rocznik Orientalistyczny |date=2014 |volume=LXVII |issue=1 |pages=269–296 |url=https://journals.pan.pl/dlibra/show-content?id=82242 |issn=0080-3545 }}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{refend}} ===বাতৰি-কাকত আৰু অনলাইন উৎস=== {{refbegin}} *{{cite web|ref={{sfnref|Antara|2010}} |title=Covered in volcanic ash, Borobudur closed temporarily |url=http://antaranews.com/en/news/1289042983/covered-in-volcanic-ash-borobudur-closed-temporarily |publisher=Antara |date=6 November 2010 |access-date=6 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101109225131/http://www.antaranews.com/en/news/1289042983/covered-in-volcanic-ash-borobudur-closed-temporarily |archive-date=9 November 2010 |url-status=dead}} *{{cite web|ref={{sfnref|Antara|2012}} |url=http://www.antaranews.com/berita/319963/candi-borobudur-dicatatkan-di-guinness-world-records |title=Candi Borobudur dicatatkan di Guinness World Records |date=5 July 2012 |publisher=Antara |language=id |access-date=15 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120709235121/http://www.antaranews.com/berita/319963/candi-borobudur-dicatatkan-di-guinness-world-records |archive-date=9 July 2012 |url-status=dead}} *{{cite news |last1=Antara |title=Borobudur Temple: Govt targets 2 mln visitors per year |date=11 October 2023 |url=https://en.antaranews.com/news/295917/borobudur-temple-govt-targets-2-mln-visitors-per-year |access-date=19 January 2024}} *{{cite news|title=Tangga Candi Borobudur Dilapisi Karet |website=Kompas.com |date=6 March 2015 |first=I Made |last=Asdhiana |language=id |url=http://travel.kompas.com/read/2015/03/06/182500327/Tangga.Candi.Borobudur.Dilapisi.Karet |access-date=14 October 2015}} *{{cite web|ref={{sfnref|BBC|2014}} | url = http://www.bbc.co.uk/ahistoryoftheworld/objects/CPbWMMoFSnmUlSHF3dkf5A# | title = Borobudur Buddha head | publisher = BBC | access-date = 2 August 2014 | quote = A History of The World, The British Museum}} *{{cite web|ref={{sfnref|British Museum|2023}}|title=Figure of Buddha head; globular head and full rounded features. Made of volcanic stone|url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1859-1228-176|access-date=2023-10-24|publisher=British Museum}} *{{cite web|date =2002|ref ={{sfnref|Buddhanet|2002}}|title =Buddhism in Indonesia|website =Buddhanet|url =http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/indo-txt.htm|archive-url =https://web.archive.org/web/20020214130731/http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/indo-txt.htm|url-status =dead|archive-date =14 February 2002|access-date =4 May 2015|archivedate =12 November 2020|archiveurl =https://web.archive.org/web/20201112012248/http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/indo-txt.htm|deadurl =yes}} *{{cite web|ref={{sfnref|Buddhist Travel|2008}}|url = http://www.buddhistravel.com/index.php?id=86,377,0,0,1,0|title = Borobudur|access-date = 11 November 2011|year = 2008|publisher = Buddhist Travel|url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20120105170427/http://www.buddhistravel.com/index.php?id=86,377,0,0,1,0|archive-date = 5 January 2012 |df = dmy-all}} *{{cite web |ref={{sfnref|Dinas Pariwisata dan Budaya Provinsi Jawa Barat|2012}} |title=Pangguyangan |work=Dinas Pariwisata dan Budaya Provinsi Jawa Barat |language=id |url=http://www.disparbud.jabarprov.go.id/wisata/dest-det.php?id=878&lang=id |access-date=17 May 2017 |url-status=dead |archive-date=24 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224184236/http://www.disparbud.jabarprov.go.id/wisata/dest-det.php?id=878&lang=id |archivedate=24 December 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191224184236/http://www.disparbud.jabarprov.go.id/wisata/dest-det.php?id=878&lang=id |deadurl=yes }} *{{cite web|ref={{sfnref|Encyclopædia Britannica|2011}}| url = https://www.britannica.com/EBchecked/topic/301580/Jataka | title = Jataka | access-date = 4 December 2011 | publisher = Encyclopædia Britannica}} *{{cite news |last=Fitriana |first=Ika |date=19 November 2014 |title=Tangga Candi Borobudur Mulai Dilapisi Kayu |website=Kompas.com |language=id |url=http://regional.kompas.com/read/2014/11/19/18133321/Tangga.Candi.Borobudur.Mulai.Dilapisi.Kayu |access-date=14 October 2015}} *{{Cite news |last=Fitriana |first=Ika |date=4 June 2023 |title=Saat Ribuan Lampion Waisak Diterbangkan di Langit Borobudur |website=Kompas.com |language=id |url=https://regional.kompas.com/read/2023/06/04/204612978/saat-ribuan-lampion-waisak-diterbangkan-di-langit-borobudur |access-date=2024-03-17}} *{{cite web|ref={{sfnref|Guinness|2014}}|title=Largest Buddhist temple | url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-3000/largest-buddhist-temple/ | publisher=Guinness World Records| work=Guinness World Records| access-date=27 January 2014}} *{{cite web |ref={{sfnref|Indonesian Embassy in The Hague|2012}} |title=Borobudur |website=Indonesian Embassy in The Hague |url=http://ina.indonesia.nl/index.php/pariwisata/356-borobudur |date=21 December 2012 |language=id |access-date=July 24, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141106221222/http://ina.indonesia.nl/index.php/pariwisata/356-borobudur |archive-date=November 6, 2014 |url-status=dead |archivedate=November 6, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141106221222/http://ina.indonesia.nl/index.php/pariwisata/356-borobudur |deadurl=yes }} *{{cite news|ref={{sfnref|Kompas|2000}}|website=Kompas.com |date=7 April 2000|title=Borobudur Pernah Salah Desain|language=id |url=http://www.kompas.com/kompas-cetak/0004/07/dikbud/boro09.htm |access-date=23 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20071226230646/http://www.kompas.com/kompas-cetak/0004/07/dikbud/boro09.htm|archive-date=26 December 2007}} *{{cite web | ref={{sfnref|PBS}} | title=Saving Borobudur | publisher=PBS | url=https://www.pbs.org/treasuresoftheworld/borobudur/blevel_1/b6_saving.html | access-date=21 July 2014 | archivedate=26 November 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126050006/https://www.pbs.org/treasuresoftheworld/borobudur/blevel_1/b6_saving.html | deadurl=yes }} *{{Cite web |last=Madyansyah |first=Muhammad Marjan |date=22 July 2023 |title=Pradaksina, Ribuan Umat Buddha Enam Negara Mengitari Borobudur |website=kemenag.go.id |publisher=Kementerian Agama |language=id |url=https://kemenag.go.id/nasional/pradaksina-ribuan-umat-buddha-enam-negara-mengitari-borobudur-lt1ku |access-date=2024-03-17 |archivedate=2024-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240317125722/https://kemenag.go.id/nasional/pradaksina-ribuan-umat-buddha-enam-negara-mengitari-borobudur-lt1ku |deadurl=yes }} *{{cite news |last1=Muryanto |first1=Bambang |title=Buddhas to be reunited with their heads |url=https://www.thejakartapost.com/news/2014/11/20/buddhas-be-reunited-with-their-heads.html |access-date=31 December 2019 |publisher=The Jakarta Post |date=20 November 2014}} *{{cite web |ref ={{sfnref|Museum of World Religions, Taipei}} |title =The Greatest Sacred Buildings |publisher =Museum of World Religions, Taipei |url =http://www.mwr.org.tw/content_en/exhibitions/permanent-exhibition/sub_12.aspx |access-date =4 May 2015 |archive-url =https://web.archive.org/web/20170207105433/http://www.mwr.org.tw/content_en/exhibitions/permanent-exhibition/sub_12.aspx |archive-date =7 February 2017 |url-status =dead |df =dmy-all |archivedate =7 February 2017 |archiveurl =https://web.archive.org/web/20170207105433/http://www.mwr.org.tw/content_en/exhibitions/permanent-exhibition/sub_12.aspx |deadurl =yes }} *{{cite web|last=Naibaho|first=Juang | title = Inilah Foto-foto Kerusakan Candi | language =id | publisher = Tribun News | date = 7 November 2010 | url = http://www.tribunnews.com/2010/11/07/inilah-foto-foto-kerusakan-candi-borobudur | access-date =7 November 2010}} *{{cite web |last1=Republic of Indonesia |title=Periodic Reporting Exercise on the Application of the World Heritage Convention, State of Conservation of the World Heritage Properties in the Asia-Pacific Region Section II, Borobudur Temple |url=https://whc.unesco.org/archive/periodicreporting/apa/cycle01/section2/592.pdf |website=whc.unesco.org |publisher=UNESCO |access-date=5 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111051221/https://whc.unesco.org/archive/periodicreporting/apa/cycle01/section2/592.pdf |archive-date=11 January 2012 |pages=1–26 |date=2002 |url-status=dead}} *{{Cite news |last=Sudiarno |first=Tarko |title=Photo: Waisak prayers, processions in pursuit of enlightenment |url=https://www.thejakartapost.com/multimedia/2016/05/25/waisak-prayers-processions-in-pursuit-of-enlightenment.html |date=25 May 2016 |access-date=2024-03-17 |website=The Jakarta Post |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{cite web|first=Gary Michael|last=Tartakov|work=Lecture notes for Asian Art and Architecture: Art & Design 382/582|publisher=Iowa State University|title=Lecture 17: Sherman Lee's History of Far Eastern Art (Indonesia and Cambodja) |url=http://www.public.iastate.edu/~tart/arth382/lecture17.html|access-date=17 August 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20020427020933/http://www.public.iastate.edu/~tart/arth382/lecture17.html| archive-date=27 April 2002| url-status=dead}} *{{cite web |ref={{sfnref|The Borobudur Ship Expedition|2003}} |url=http://www.borobudurshipexpedition.com/index.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20030217031728/http://www.borobudurshipexpedition.com/index.htm |url-status=dead |archive-date=17 February 2003 |title=The Borobudur Ship Expedition, Indonesia to Africa 2003–2004 |access-date=14 December 2011 |date=2003 |publisher=The Borobudur Ship Expedition}} *{{cite web |ref={{sfnref|The Jakarta Globe|2010}}|title=Borobudur Temple Forced to Close While Workers Remove Merapi Ash |publisher=The Jakarta Globe |date=7 November 2010 |url=http://www.thejakartaglobe.com/home/borobudur-temple-forced-to-close-while-workers-remove-merapi-ash/405343 |access-date=7 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111135645/http://www.thejakartaglobe.com/home/borobudur-temple-forced-to-close-while-workers-remove-merapi-ash/405343 |archive-date=11 November 2010}} *{{cite web|date=12 June 2012|ref={{sfnref|The Jakarta Globe|2012}}|url=http://www.thejakartaglobe.com/news/germany-supports-safeguarding-of-borobudur/523717 |title=Germany Supports Safeguarding of Borobudur |publisher=The Jakarta Globe |access-date=28 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120615195445/http://www.thejakartaglobe.com/news/germany-supports-safeguarding-of-borobudur/523717 |archive-date=15 June 2012}} *{{cite news|ref={{sfnref|The Jakarta Globe|2014}}|title=Borobudur, Other Sites, Closed After Mount Kelud Eruption|date=14 February 2014|url=http://www.thejakartaglobe.com/news/borobudur-other-sites-closed-after-mount-kelud-eruption/|publisher=The Jakarta Globe|access-date=15 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214143350/http://www.thejakartaglobe.com/news/borobudur-other-sites-closed-after-mount-kelud-eruption/|archive-date=14 February 2014|url-status=dead}} *{{cite news |ref={{sfnref|The Jakarta Post|2011}} |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/17/borobudur%E2%80%99s-postmerapi-eruption-rehabilitating-may-take-three-years-official.html |title=Borobudur's post-Merapi eruption rehabilitating may take three years: Official |publisher=The Jakarta Post |date=17 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116230820/http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/17/borobudur%E2%80%99s-postmerapi-eruption-rehabilitating-may-take-three-years-official.html |archive-date=16 January 2016 |access-date=10 December 2024 |archivedate=16 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160116230820/http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/17/borobudur%E2%80%99s-postmerapi-eruption-rehabilitating-may-take-three-years-official.html |deadurl=yes }} *{{Cite news|date=20 January 2018|ref={{sfnref|The Jakarta Post|2018}}|url=http://www.thejakartapost.com/travel/2018/01/19/ui-archaeology-professor-weighs-in-on-borobudurs-chattra-restoration.html|title=UI archaeology professor weighs in on Borobudur's 'chattra' restoration|work=The Jakarta Post|access-date=4 May 2018|language=en}} *{{cite news |last1=The Straits Times |title=Indonesia's police on alert over apparent ISIS terror threat to Borobudur Temple |url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/indonesias-police-on-alert-over-apparent-isis-terror-threat-to-borobudur-temple |access-date=7 January 2024 |date=23 August 2014}} *{{cite news|ref={{sfnref|The Miami Herald|1985}}|title=1,100-Year-Old Buddhist Temple Wrecked By Bombs in Indonesia|publisher=The Miami Herald|date=22 January 1985|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB3619008FD4B9F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|access-date=17 August 2008|archivedate=31 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331014119/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB3619008FD4B9F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|deadurl=yes}} *{{cite web|type=programme and meeting document|date=1999|ref={{sfnref|UNESCO|1999}}|publisher=UNESCO|title=Cultural heritage and partnership |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0011/001163/116321Eo.pdf |access-date=17 August 2008}} *{{cite press release|ref={{sfnref|UNESCO|2004}}|publisher=UNESCO|title=UNESCO experts mission to Prambanan and Borobudur Heritage Sites |date=31 August 2004}} *{{cite web|date=2024|ref={{sfnref|UNESCO World Heritage Centre|2024}}|url=https://whc.unesco.org/en/list/592| title=Borobudur Temple Compounds| publisher=UNESCO| work=UNESCO World Heritage Centre| access-date=3 January 2024}} *{{cite web |ref={{sfnref|UNESCO Jakarta|2012}} |url=http://www.unesco.org/new/en/jakarta/about-this-office/single-view/news/stone_conservation_workshop_borobudur_central_java_indone/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914132130/http://www.unesco.org/new/en/jakarta/about-this-office/single-view/news/stone_conservation_workshop_borobudur_central_java_indone/ |archive-date=14 September 2017 |title=Stone Conservation Workshop, Borobudur, Central Java, Indonesia, 11-12 January 2012 funded by the Federal Republic of Germany|publisher=UNESCO Jakarta |date=16 January 2012 |access-date=8 September 2017}} *{{cite news |last=Wahyuni|first=Sri |date=28 June 2011 |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/06/28/borobudur-clean-finish-november.html |title=Borobudur clean-up to finish in November |publisher=The Jakarta Post |access-date=28 June 2012}} *{{Cite web |ref={{sfnref|Wacana Nusantara|2015}} |url=http://www.wacananusantara.org/candi-borobudur |title=Candi Borobudur, Bentuk dan Perlambang |publisher=Wacana Nusantara |date=23 September 2015 |access-date=16 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305094754/http://www.wacananusantara.org/candi-borobudur/ |archive-date=5 March 2016 |url-status=dead |archivedate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305094754/http://www.wacananusantara.org/candi-borobudur/ |deadurl=yes }} *{{cite web|ref={{sfnref|Walubi|2023}}|date=2023|website=Walubi |title=Borobudur: Candi Berbukit Kebajikan |url=http://www.walubi.or.id/waisak2004/Borobudur%20-%20Candi%20Berbukit%20Kebajikan.shtml|access-date=December 9, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100703070946/http://www.walubi.or.id/waisak2004/Borobudur%20-%20Candi%20Berbukit%20Kebajikan.shtml|archive-date=July 3, 2010|url-status=dead}} *{{cite web|ref={{sfnref|Walubi|2002}}| title=The Meaning of Procession| publisher=Walubi (Buddhist Council of Indonesia)| work=Waisak| url=http://www.walubi.or.id/waisak/waisak_emakna_prosesi.shtml| access-date=28 December 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20090211113440/http://www.walubi.or.id/waisak/waisak_emakna_prosesi.shtml| archive-date=11 February 2009| url-status=dead}} *{{cite news |last1=Watson |first1=Penny |title=How world's largest Buddhist temple in Indonesia has been reborn |url=https://www.bangkokpost.com/world/2708661 |access-date=21 December 2023 |work=Bangkok Post |date=19 December 2023}} *{{cite web|ref={{sfnref|Wonderful Indonesia|2013}}|title=Vesak Festival: A Truly Sacred Experience |publisher=Wonderful Indonesia |url=http://www.indonesia.travel/en/destination/233/borobudur/article/7/vesak-festival-a-truly-sacred-experience|date=2013 |access-date=4 May 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504193814/http://www.indonesia.travel/en/destination/233/borobudur/article/7/vesak-festival-a-truly-sacred-experience |archive-date=4 May 2015}} {{refend}} ==অধিক পঢ়ক== {{refbegin}} * {{cite book|title=Barabudur, history and significance of a Buddhist monument|url=https://archive.org/details/barabuurhistorys0000unse|last1=Gomez|first1=Luis O.|last2= Woodward |first2=Hiram W. |publisher=Asian Humanities Press|others=presented at the Int. Conf. on Borobudur, University of Michigan, 16–17 May 1974|year=1981|isbn=0-89581-151-0|location=Berkeley|name-list-style=amp}} * {{cite book|title=The Mysteries of Borobudur|url=https://archive.org/details/mysteriesofborob00john|author=John Miksic|publisher=Periplus|year=1999|isbn=962-593-198-8|location=Hongkong}} *{{Cite journal|last=Morton III|first=W. Brown|date=January 1983|title=Indonesia Rescues Ancient Borobudur|volume=163|issue=1 |issn=0027-9358 |oclc=643483454|journal=National Geographic (magazine)|pages=126–142}} * {{cite book|title=The symbolism of the stupa|url=https://archive.org/details/symbolismofstupa0000snod|author=Adrian Snodgrass|publisher=Cornell University|others=Southeast Asia Program |year=1985|isbn=0-87727-700-1|location=Ithaca, N.Y.}} * Klokke, Marijke. Borobudur a Mandala? IIAS Yearbook 1995, pp.&nbsp; 207. * Levin, Cecelia. "Enshrouded in Dharma and Artha: The Narrative Sequence of Borobudur's First Gallery Wall." In Materializing Southeast Asia's Past: Selected Papers from the 12th International Conference of the European Association of Southeast Asian Archaeologists, edited by Klokke Marijke J. and Degroot Véronique, 27-40. SINGAPORE: NUS Press, 2013. Accessed June 17, 2020. {{jstor|j.ctv1qv3kf.7}}. * Sundberg, Jeffrey Roger. "Considerations on the Dating of the Barabuḍur Stūpa." Bijdragen Tot De Taal-, Land- En Volkenkunde 162, no. 1 (2006): 95–132. Accessed June 17, 2020. {{jstor|27868287}}. {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons|Borobudur|বৰোবুদুৰ}} * [https://web.archive.org/web/20150514044048/http://borobudurpark.com/ বৰোবুদুৰ, প্ৰম্বানন আৰু ৰাটু বকো পাৰ্কৰ অফিচিয়েল ছাইট] * [https://www.youtube.com/watch?v=txujqGtB_6g বৰবুদুৰ মন্দিৰ চৌহদৰ চুটি তথ্যচিত্ৰ], ইউনেস্কো আৰু এন এইচ কেৰ * [https://www.youtube.com/watch?v=lWAj22H4qWg লাৰ্নিং ফ্ৰম বৰোবুদুৰ তথ্যচিত্ৰ] ইউটিউবত বৰোবুদুৰৰ [[জাতক]], ললিতবিস্তাৰ আৰু গণ্ডব্যূহৰ আখ্যানমূলক ভাস্কৰ্যৰ কাহিনী * [http://rubens.anu.edu.au/htdocs/bycountry/indonesia/borobudur/ বড়োবুদুৰৰ বিষয়ে অষ্ট্ৰেলিয়ান ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা প্ৰকল্প] * [https://web.archive.org/web/20141228053135/http://masterpieces.asemus.museum/borobudur/ বৰোবুদুৰৰ লুকাই থকা ভিত্তিৰ বিশ্লেষণ] * [https://web.archive.org/web/20141106215528/http://ghn.globalheritagefund.org/?id=856%2F গ্লোবেল হেৰিটেজ নেটৱৰ্কত বৰোবুদুৰ] * [https://bimasbuddha.kemenag.go.id/borobudur/360/360/ 360° ভাৰ্চুৱেল ভ্ৰমণ, ইণ্ডোনেছিয়াৰ বৌদ্ধ সম্প্ৰদায়ৰ গাইডেন্স মহানিৰ্দেশনা] [[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ পৰ্যটনস্থলী]] ge7ulwsiap3qltnieorwvsep4ykj7wo 0 113168 645335 602498 2026-10-15T21:03:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645335 wikitext text/x-wiki [[File:Ko Samet Thailand Mermaid on Main Boat Port.JPG|thumb|থাইলেণ্ডৰ ক’হ ছামেটত থকা ফিচুইয়া সমুতৰ মূৰ্তি]] '''ফিচুইয়া সমুত''', '''নাং ফিচুইয়া সমুদ্ৰা''' ([[থাই ভাষা|থাই]]: นางผีเสื้อสมุทร) বুলিও কোৱা হয়, [[ফ্ৰা আফাই মণি]] (Phra Aphai Mani) নামৰ [[ছানথৰ্ন ফু]]ৰ (Sunthorn Phu) মহাকাব্যত বৰ্ণিত এগৰাকী সাগৰীয় অগ্ৰেছ (ৰাক্ষসী) আৰু কাব্যখনৰ মূল নাৰী চৰিত্ৰ। এই গ্ৰন্থখনক থাইলেণ্ডৰ অন্যতম জাতীয় মহাকাব্য বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book |last1=Lantz |first1=Victoria Pettersen |url=https://books.google.com/books?id=rPMABAAAQBAJ&dq=Phra+Aphai+Mani++Thailand's+national+epics&pg=PA233 |title=Nationalism and Youth in Theatre and Performance |last2=Sweigart-Gallagher |first2=Angela |date=2014-07-11 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-81200-5 |language=en}}</ref> ==কিংবদন্তী== ফ্ৰা আফাই মণি মহাকাব্য অনুসৰি ফিচুইয়া সমুত হৈছে সাগৰৰ তলৰ গুহাত বাস কৰা এগৰাকী সাগৰীয় অগ্ৰেছ (ৰাক্ষসী)। এদিন ৰত্তনা ৰাজ্যৰ ৰাজকুমাৰ ফ্ৰা আফাই মণিক তেওঁৰ পিতৃয়ে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত সিংহাসনত আৰোহণ কৰাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে বিদেশত অধ্যয়ন কৰিবলৈ পঠিয়াইছিল। আফাই পি যাদুকৰী বাঁহী বজোৱাত পাকৈত এজন নিপুণ বাঁহী বাদকো আছিল৷ বাঁহী বজায় মানুহক নিদ্ৰাত পেলোৱাৰ লগতে হত্যাও কৰিব পাৰিছিল। বাঁহীৰ সুন্দৰ সংগীতত মোহিত হৈ নাং ফিচুইয়া সমুদ্ৰাই ইয়াৰ উৎস বিচাৰি সাগৰৰ পৰা উঠি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অৱশেষত যেতিয়া তাই আফাইক লগ পালে, তেতিয়া তাই নিমিষতে তাৰ প্ৰেমত পৰিল আৰু তেওঁক বিয়া কৰাবলৈ ষড়যন্ত্ৰ কৰিবলৈ ধৰিলে। আফাইৰ বাঁহীৰ শব্দত আফাইৰ সংগীসকলক টোপনি যোৱাৰ সময়ত ফিচুইয়া সমুদ্ৰাই তেওঁৰ লগত থাকিবলৈ এগৰাকী ধুনীয়া মহিলাৰ বেশ ধাৰণ কৰিলে। আফাইয়ে জানিছিল যে তাই ছদ্মবেশত থকা এগৰাকী অগ্ৰেছ, কিন্তু সি তাইৰ পৰা সাৰি যাব পৰা নাছিল। আফাই আৰু ফিচুইয়ে বহুদিন একেলগে বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ চিন সমুদ্ৰা (สินสมุทร) নামৰ এজন পুত্ৰৰ জন্ম হৈছিল। আঠ বছৰ ধৰি চিনক পৃথিৱীৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰি ৰখা হৈছিল যেতিয়ালৈকে এদিন আফাইয়ে তেওঁক মাকৰ সত্যতা প্ৰকাশ কৰা নাছিল আৰু তেওঁলোক দুয়ো পলায়নৰ পৰিকল্পনা ৰচনা কৰিছিল। আফাইয়ে ফিচুইয়া সমুদ্ৰাক প্ৰবঞ্চনা কৰি দূৰৈৰ দ্বীপত ধ্যান কৰিবলৈ যাওঁ বুলি তিনিদিন উপবাসে থাকিল।<ref>{{Cite web |title=กราบขอพร "ยักษ์แม่ใหญ่" พระนางสุวรรณอัปสรจอมเทวี วัดนางตะเคียน จ.สมุทรสงคราม |url=https://travel.trueid.net/detail/rzB4yA5k1ym6 |access-date=2023-02-10 |website=trueid |language=th |archive-date=29 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230129090143/https://travel.trueid.net/detail/rzB4yA5k1ym6 |url-status=live }}</ref> যেতিয়া ফিচুইয়াই এই কথা গম পালে যে তাইক প্ৰতাৰণা কৰা হৈছে, তেতিয়া তাই উত্তেজিত হৈ পৰিল আৰু তাইৰ সৌন্দৰ্য্য হেৰুৱাই পেলাই পুনৰ এগৰাকী অগ্ৰেছলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ল। তাই প্ৰিয়জনক বিচাৰি বিলৰ কাষে কাষে ঘূৰি ফুৰিছিল। কাহিনীটোৰ শেষত আফাই পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু পাৰত উপস্থিত হয়, য'ত তেওঁ নিজৰ যাদুকৰী বাঁহী বজাই ফিচুইয়া সমুদ্ৰাৰ হৃদয় ভাঙি হত্যা কৰে।<ref>{{Cite news |last=แย้มเดช |first=นิพัทธ์ |date=2023-01-01 |title=พระอภัยมณีได้นางเงือกเป็นเมีย "รักที่ฉาบฉวยหรือยั่งยืน"? |language=th-TH |work=ศิลปวัฒนธรรม |url=https://www.silpa-mag.com/culture/article_34707 |access-date=2023-02-10 |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210085910/https://www.silpa-mag.com/culture/article_34707 |url-status=live }}</ref> ফিচুইয়াৰ প্ৰতিমূৰ্তি কোহ ছামেটৰ পাৰত তেওঁৰ প্ৰবল প্ৰেমৰ স্মৃতিত স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=บวงสรวงนางยักษ์ผีเสื้อสมุทร |url=https://www.banmuang.co.th/news/region/79798 |access-date=2023-02-10 |website=บ้านเมือง |language=th |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210085912/https://www.banmuang.co.th/news/region/79798 |url-status=live }}</ref> তেওঁৰ স্মৃতিসৌধ সমগ্ৰ ৰায়ং প্ৰদেশতে পোৱা যায়, য'ত তেওঁক '''মাতৃ সাগৰীয় পখিলা''' (Mother Sea Butterfly) নামৰ দেৱী হিচাপে পূজা কৰা হয়।<ref group=note> “Butterfly” (not an insect) is distorted from the word “ghost” and literally translates as “ancestral ghost”.</ref><ref>{{Cite web |date=2017-05-01 |title=ชาวเกาะเสม็ด ทำพิธีเปลี่ยนชุดให้ 'ผีเสื้อสมุทร' อัศจรรย์ฝนหยุดตกทันที |url=https://www.thairath.co.th/news/local/928146 |access-date=2023-02-10 |website=Thairath |language=th |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210103313/https://www.thairath.co.th/news/local/928146 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-11-24 |title=เหนือฟ้าใต้บาดาล : ศาลนางผีเสื้อสมุทร พลังศรัทธาที่มีแต่รัก |url=https://www.thairath.co.th/lifestyle/travel/thaitravel/1710386 |access-date=2023-02-10 |website=Thairath |language=th |archive-date=29 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230129092103/https://www.thairath.co.th/lifestyle/travel/thaitravel/1710386 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=เหล่ามานะเจริญ |first=ศิริพจน์ |date=2019-07-04 |title=ศิริพจน์ เหล่ามานะเจริญ : ผีเสื้อสมุทร ของสุนทรภู่ ได้แรงบันดาลใจมาจากทั้งรามายณะ และพงศาวดารลังกา |language=th-TH |work=มติชนสุดสัปดาห์ |url=https://www.matichonweekly.com/column/article_207499 |access-date=2023-02-10 |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210103311/https://www.matichonweekly.com/column/article_207499 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-06-09 |title="นางแบบสาว" ไหว้นางยักษ์ ผีเสื้อสมุทร ขอดลใจอดีตคนรักนำจยย. มาคืน |url=https://www.onbnews.today/post/30292 |access-date=2023-02-10 |website=Onbnews |language=th |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210103312/https://www.onbnews.today/post/30292 |url-status=live |archivedate=2023-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230210103312/https://www.onbnews.today/post/30292 |deadurl=yes }}</ref> সমুদ্ৰাৰ কাহিনী এতিয়াও জনপ্ৰিয় থাই থিয়েটাৰত প্ৰদৰ্শিত কৰা হয়, আৰু তেওঁক এগৰাকী দুখী ৰোমাণ্টিক প্ৰেমিকা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2015-12-04 |title=ซ้อมปั่นเพื่อพ่อระยองเก๋ไก๋ นางยักษ์ตามหาพระอภัยมณีหนีไป Bike for Dad |url=https://www.thairath.co.th/news/local/east/544638 |access-date=2023-02-10 |website=Thairath |language=th |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210103311/https://www.thairath.co.th/news/local/east/544638 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=OoHmusic.com |title=น้ำตาผีเสื้อสมุทร - Khaimoog CNY นี่แหละ T-Pop กลิ่นไอความเป็นไทย |url=https://www.oohmusic.com/news_story/261/khaimoog-cny-t-pop |access-date=2023-02-10 |website=OoHmusic.com |language=th-TH |archive-date=10 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210103313/https://www.oohmusic.com/news_story/261/khaimoog-cny-t-pop |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230210103313/https://www.oohmusic.com/news_story/261/khaimoog-cny-t-pop |archivedate=2023-02-10 |deadurl=yes }}</ref> ==টোকা== <references group="note"/> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কিংবদন্তি]] ofu51flqzxtxkcydj04z1fko8ik41tc 0 115909 645366 495097 2026-10-16T02:34:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645366 wikitext text/x-wiki '''ভাৱাইয়া''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Bhawaiya) উত্তৰ বংগ বিশেষকৈ বাংলাদেশৰ ৰংপুৰ সংমণ্ডল, ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ কোচ বেহাৰ জিলা আৰু অসমৰ অবিভক্ত গোৱালপাৰা জিলাত উৎপত্তি আৰু প্ৰচলিত হোৱা এক প্ৰকাৰৰ সংগীতৰ ৰূপ বা জনপ্ৰিয় [[লোক-সংগীত]]।<ref>{{Cite book |last=Rahman, Urmi. |title=Bangladesh - culture smart! : the essential guide to customs & culture |date=2014 |publisher=Kuperard |isbn=978-1-85733-696-2 |pages=121 |oclc=883354783}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Ahmed |first1=A. F. Salahuddin |last2=Chowdhury |first2=Bazlul Mobin |title=Bangladesh, national culture, and heritage : an introductory reader |date=2004 |publisher=University of Michigan |isbn=984-8509-00-3 |pages=407 |oclc=56598621}}</ref><ref>{{Cite book |last=Khan |first=Mobarak Hossain |title=Music and its study |year=1988 |location=New Delhi |publisher=Sterling Publishers |page=69 |isbn=81-207-0764-8 |oclc=18947640}}</ref><ref>"The Goalpariya folk music genre (which combines both song and dance), originating in the Goalpara region of Assam, contains several characteristic yet diverse themes, principally spirituality, longing, desire, and separation. Based on these themes, the songs and dances are categorized into different groups. Two important categories of Goalpariya lokageet (the Assamese term for folk music) are bhawaiya and chatka." {{harvcol|Sarma|Monteiro|2019|p=331}}</ref> এই গীতসমূহত "শ্ৰমিক শ্ৰেণী" যেনে মাউত, ম’হপালক, আৰু গাড়ীয়াল (গৰু বা ঘোঁৰাগাড়ী চালক) সকলৰ জীৱনবৃত্তিমূলক বিষয়বস্তু সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। গীতৰ কথাবোৰে তেওঁলোকৰ নাৰীসকলৰ সৈতে হোৱা বিচ্ছেদ আৰু নিসংগতাৰ যন্ত্ৰণা প্ৰকাশ কৰে,<ref>"(T)he popular image that the term bhawaiya still conjures up is a form of plaintive ballads that speak of love and loss and endless longing within a woman's heart." {{harvcol|Dutta|2019a}}</ref> দীঘলীয়া সুৰেৰে বেদনা, আকাংক্ষা আৰু "গভীৰ আৱেগ"ক প্ৰকাশ কৰা হয়।<ref>{{harvcol|Sarma|Monteiro|2019|p=332}}</ref> সাধাৰণতে ভাৱাইয়াৰ উৎপত্তি ষোড়শ শতিকাত [[বিশ্ব সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়,<ref>"There is an approximate consensus that the origins of the form may be dated back to at least the sixteenth century, during the reign of Raja Bishwa Sinha, who established the kingdom of Koch Bihar."{{harvcol|Dutta|2019a}}</ref> আৰু ১৯৫০ চনৰ পৰাই ই মঞ্চ পৰিবেশনলৈ বিকশিত হয়।<ref>"The initial set of changes started to unfold in the 1950s when the folk genre was transferred from its natural setting to the 'stage'. Although initially the performances were confined to Goalpara, gradually they began to be staged across Assam. With the technological revolution and the opening up of the economy in the 1990s, Goalpariya lokageet began entering the realm of the Internet, giving global audiences access. {{harvcol|Sarma|Monteiro|2019|p=334}}</ref> ভৱাইয়া গীতৰ কথা কোনো সম্প্ৰদায়ভিত্তিক নহয়।<ref>"(B)hawaiya developed as an integral cultural expression of the Rajbanshis, and these songs are composed in Rajbanshi (or Kamrupi or Kamtapuri), the most widely spoken Bengali dialect across this belt. Despite the influence of Brahminical Hinduism, Islam and Vaishnavism over the preceding centuries, the popular culture of these communities has retained matriarchal influences, evident from the many extant folk rituals and practices." {{harvcol|Dutta|2019a}}</ref> বাংলা [[ঈদ-উল-ফিটৰ]] আৰু [[ঈদ-উল-জুহা]] উপলক্ষে পৰিবেশিত ভাৱাইয়া বিশেষভাবে জনপ্ৰিয়।<ref>{{cite news |last1=Alom |first1=Zahangir |title=Eid albums from Bengal |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/music/eid-albums-bengal-1586380 |work=The Daily Star |date=5 June 2018}}</ref> ==ব্যুৎপত্তি== ভাৱাইয়াৰ অৰ্থ সম্পৰ্কে বিভিন্ন ব্যাখ্যা পোৱা যায়। জোপোহা আৰু অন্যান্য শাক-পাচলি থকা নিম্নভূমিক ভৱা বোলা হয়। একাংশ গৱেষকৰ মতে ভাৱাইয়া বাৱাইয়া শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিটো শব্দ বাও (বতাহ) শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। ভাৱাইয়া শব্দৰ অন্য এক ব্যুৎপত্তি হৈছে ভাব > ভাৱ + ইয়া = ভাৱাইয়া; এই শব্দটোৰ অৰ্থ আৱেগ সৰ্বস্ব। আব্বাছুদ্দিন আহমেদৰ মতে এই সংগীত ভাৱাইয়া হৈছে উত্তৰ বংগৰ পৰা বোৱা এচাতি এৰাব নোৱাৰা আৰু সুখদায়ক বতাহৰ দৰে। ভাৱাইয়া পৰিবেশকসকলৰ ওপৰত কৰা এক সমীক্ষা (পশ্চিম বংগ চৰকাৰৰ লোক সাংস্কৃতিক আৰু জনজাতীয় সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত) অনুসৰি এই নামটো ভাব শব্দৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে, যিটো ভাৱ শব্দলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। এই গীতবোৰে বিৰহ বা বিচ্ছেদ আৰু নিসংগতাৰ গভীৰ আৱেগ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে।<ref>"[W]hen ''[[mahouts]]'' went away (often to Bhutan, which was close to Goalpara and is sometimes mentioned in the songs) to catch the elephants, they were unable to return home for six months to a year. Their wives, who stayed at home, would express the pangs of separation and loneliness through these lokageet. Hence, the element of biraha, 'deep emotion', comes out very strongly through such songs." {{harvcol|Sarma|Monteiro|2019}}</ref> ==চলচ্চিত্ৰ== বাংলাদেশী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক শ্বাহনেৱাজ কাকোলীৰ উত্তৰেৰ সুৰ ছবিখন ভাৱাইয়া গায়কৰ জীৱনৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু বাংলাদেশৰ উত্তৰ অংশত দৰিদ্ৰতাৰ বাবে এই সংগীতৰ ক্ৰমান্বয়ে অৱসান ঘটাৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ১৮ সংখ্যক কলকাতা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত এই ছবিখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref name=IANS>{{cite news|title=Bangladeshi filmmaker idolises Ritwik Ghatak|url=http://www.newstrackindia.com/newsdetails/2012/11/13/199--Bangladeshi-filmmaker-idolises-Ritwik-Ghatak-.html|access-date=2 December 2012|newspaper=News Track India|date=Nov 13, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222160034/http://www.newstrackindia.com/newsdetails/2012/11/13/199--Bangladeshi-filmmaker-idolises-Ritwik-Ghatak-.html|archive-date=22 February 2014|url-status=dead|archivedate=22 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222160034/http://www.newstrackindia.com/newsdetails/2012/11/13/199--Bangladeshi-filmmaker-idolises-Ritwik-Ghatak-.html|deadurl=yes}}</ref> ==উল্লেখযোগ্য গায়ক== *আব্বাছুদ্দিন আহমেদ, সমগ্ৰ বাংলাদেশত ভাৱাইয়া গীত জনপ্ৰিয় কৰাৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়।<ref name="bpedia">{{cite web |title=Bhawaiya |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhawaiya |publisher=Banglapedia |access-date=29 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200629225447/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhawaiya |archivedate=29 June 2020 |deadurl=yes}}</ref> *[[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]], অসম তথা ভাৰতৰ কিছু অংশত ভাৱাইয়াক জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ কৃতিত্ব। *[[অংগৰাগ মহন্ত|পাপন]], জনপ্ৰিয় সংগীতত ভাৱাইয়াক অভিযোজিত কৰাৰ কৃতিত্ব। *[[জুবিন গাৰ্গ]], জনপ্ৰিয় সংগীতত ভাৱাইয়াক অভিযোজিত কৰাৰ কৃতিত্ব। *[[কল্পনা পাটোৱাৰী]], ভাৱাইয়াক জনপ্ৰিয় সংগীতত অভিযোজিত কৰাৰ কৃতিত্ব। *ৰথিন্দ্ৰনাথ ৰায়, বাংলাদেশৰ ভৱাইয়া গায়ক। *মহেশ চন্দ্ৰ ৰায়, বাংলাদেশৰ ভৱাইয়া গায়ক৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:লোক-সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:লোকগীত]] h1gupjbsvntl9po6snkyaa1p2zulptd 0 116199 645460 632968 2026-10-16T11:49:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645460 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সেৱাষ্টি কিৰিয়াজী | image = Sevasti Qiriazi (portrait).jpg | alt = | caption = সেৱাষ্টি কিৰিয়াজী-ডাকো | birth_name = | birth_date = আনুমানিক ১৮৭০ | birth_place = ভিটোলা ওট্ট’ম’ন এম্পায়াৰ | death_date = {{death date and age|1949|08|30|1871}} | death_place = টিৰানা আলবেনিয়া | body_discovered = | death_cause = | resting_place = টিৰানা | resting_place_coordinates = | monuments = | nationality = আলবেনিয়া | citizenship = | other_names = Sevasti D. Kyrias, Sevasti Kyrias-Dako, Sevasti Qirias | known_for = | television = | education = কলাৰ স্নাতক | alma_mater = আমেৰিকান কলেজ ফৰ গাৰ্লচ্ এট কনষ্টাণ্টিনোপল | employer = | organization = | notable works = | style = | occupation = শিক্ষাবিদ, মিছনেৰী | years_active = | height = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | criminal_charge = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = ক্ৰিষ্টো ডাকো | partner = | children = আলেকজেণ্ডাৰ ডাকো, জাৰ্জি ডাকো | parents = ধিমিতেৰ কিৰিয়েজি, মাৰিয়া কিৰিয়েজি | relations = | callsign = | awards = [[File:Order of Skanderbeg 4.png|17px]] [[Order of Skanderbeg (1925–1945)|Order of Skanderbeg]]<br> [[File:Urdhëri i Lirisë (Klasi I).png|17px]] [[:sq:Urdhri i lirisë|Order of Freedom]]<br> Order for Patriotic Activity<br> [[File:Titulli "Mësues i Popullit".png|17px]] People's Teacher [[File:Dekorata "Nderi i Kombit".jpg|17px]] [[Honor of the Nation Decoration|Honor of the Nation]]<br> Symbol of the City (Tirana)<ref>{{cite web |title=Jeta e Sevasti Qiriazit, vjen në shqip jetëshkrimi i "Mësueses së Popullit" |url=https://www.oranews.tv/article/jeta-e-sevasti-qiriazit-vjen-ne-shqip-jeteshkrimi-i-mesueses-se-popullit |access-date=12 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230312185030/https://www.oranews.tv/article/jeta-e-sevasti-qiriazit-vjen-ne-shqip-jeteshkrimi-i-mesueses-se-popullit |archivedate=12 March 2023 |deadurl=yes}}</ref><br><br> | signature = Sevasti Qiriazi (nënshkrim).svg | website = | footnotes = }} '''সেৱাষ্টি কিৰিয়াজী-ডাকো''' ({{lang-en|Sevasti Qiriazi}}) (আনুমানিক ১৮৭১–১৯৪৯) এগৰাকী আলবেনিয়ান দেশপ্ৰেমিক, শিক্ষাবিদ, প্ৰটেষ্টেণ্ট মিছনেৰী, লেখিকা, আলবেনিয়ান মহিলা শিক্ষাৰ পথ প্ৰদৰ্শক আৰু আলবেনিয়ান ৰাষ্ট্ৰীয় জাগৰণৰ কৰ্মী আছিল। ==জীৱনী == ===প্ৰাথমিক জীৱন=== সেৱাস্তিৰ জন্ম হৈছিল প্ৰায় ১৯৬৫ চনত। ১৮৭০<ref>See dilemma over birthdate at: https://en.wikipedia.org/wiki/Sevasti_Qiriazi#Myths,_inaccuracies_and_inconsistencies</ref> চনত আজিৰ উত্তৰ মেচিডোনিয়া, তেতিয়াৰ অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ মনাষ্টিৰ টেৰন'ভেৰ দেশপ্ৰেমিক কিৰিয়াজি পৰিয়ালত।<ref name="de Haan">{{cite book |title=A Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe, 19th and 20th Centuries|last=de Haan |first=Francisca |author2=Daskalova Krasimira |author3=Loutfi Anna |year= 2006|publisher=Central European University Press |isbn=9789637326394 |pages=454–457 |url=https://books.google.com/books?id=hsgQjbgBOAkC&q=parashqevi+qiriazi&pg=PA454 |access-date=2014-10-22}}</ref> দহটা সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ ষষ্ঠ আছিল।<ref name="My Life">{{cite book |last1=Kyrias-Dako |first1=Sevasti |title=My Life: the Autobiography of the Pioneer of Female Education in Albania |date=2022 |publisher=IAPS |location=Tirana |isbn=978-1946244420|edition=2nd}}</ref>{{rp|41}} তেওঁৰ পৰিয়াল গোড়া ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ আছিল, আৰু তেওঁ চাৰি বছৰ বয়সৰ পৰাই গ্ৰীক ভাষাৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল<ref name="My Life"/>{{rp|43}}। যৌৱনত তেওঁ কেইবাটাও ভাষা শিকিছিল (আলবেনিয়ান, গ্ৰীক, বুলগেৰিয়ান, ৱালাচিয়ান, তুৰ্কী, ইংৰাজী)।<ref name="My Life"/>{{rp|44}} তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়াল আহিছিল আলবেনিয়ান দেশপ্ৰেমিক আৰু আমেৰিকান প্ৰটেষ্টেণ্ট মিছনেৰীসকলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সংস্পৰ্শলৈ আহিছিল যিসকলে মনাষ্টিৰত তেওঁলোকৰ ঘৰৰ ওচৰত এখন বিদ্যালয় চলাইছিল আৰু ধৰ্মীয় সেৱা চলাইছিল। .<ref name="My Life"/>{{rp|43–45}} চেভাষ্টীয়ে আমেৰিকানসকলৰ স্কুলত নামভৰ্তি কৰে আৰু ১৮৮৮ চনৰ জুলাই মাহত হাইস্কুল ডিপ্লমাৰ সমতুল্য ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>Diploma at: Arkivi Qendror i Shtetit, Tirana, AQSH F52 D18</ref> ===শিক্ষা=== সেৱাষ্টীয়ে ১৮৮৮–১৮৯১ চনলৈ কনষ্টেণ্টিনোপলৰ আমেৰিকান কলেজ ফৰ গাৰ্লছত পঢ়িছিল। তেওঁৰ ভাতৃ ৰেভাৰেণ্ড গ্জেৰাছিম কিৰিয়াজীয়ে তেওঁৰ নামভৰ্তিৰ ব্যৱস্থা কৰে।<ref name="My Life"/>{{rp|63–64}} তেওঁ দ্বিতীয় বৰ্ষৰ ছাত্ৰী হিচাপে নামভৰ্তি কৰে আৰু ১৮৯১ চনত আঠগৰাকী মহিলাৰ শ্ৰেণীত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে,<ref name="ReferenceA">See diploma at: Arkivi Qendror i Shtetit, Tirana, AQSH F52 D18</ref> কলেজীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰা প্ৰথমগৰাকী আলবেনিয়ান মহিলা।<ref name="My Life"/>{{rp|63–64}} তেওঁৰ কলেজত পঢ়াৰ উদ্দেশ্য আছিল তেখেতে তেখেতৰ ভাতৃ গ্জেৰাছিমক আলবেনিয়াত এখন ছোৱালীৰ বিদ্যালয় খুলিবলৈ সহায় কৰিবলৈ নিজকে প্ৰস্তুত কৰে।<ref name="My Life"/>{{rp|66}} চেভাষ্টীয়ে কলেজত তেওঁৰ মূল প্ৰভাৱশালীসকলক চিনাক্ত কৰিছিল: ক্লাৰা হামলিন (কলেজখনৰ অধ্যক্ষ আৰু চাইৰাছ হেমলিনৰ কন্যা), ফ্ল'ৰেন্স এ ফেনশ্বাম, মেৰী মিলছ পেট্ৰিক, ইডা প্ৰাইম, কেৰ'লিন বৰ্ডেন আৰু বুলগেৰিয়ান গ্ৰেণ্ডিনাৰফ পৰিয়াল।<ref name="My Life"/>{{rp|68–70}} গ্জেৰাছিম কিৰিয়াজীয়ে প্ৰভাৱশালী আলবেনিয়ান ফ্ৰাশ্বেৰী ভাতৃদ্বয় (আব্ডিল ফ্ৰাশ্বেৰী, ছামি ফ্ৰাশ্বেৰী আৰু নাইম ফ্ৰাশ্বেৰী)ক সেৱাস্তিৰ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভৰ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। নাইম ফ্ৰাশ্বেৰীয়ে অট্টোমান চৰকাৰত নিজৰ ভূমিকা ব্যৱহাৰ কৰি নিজৰ ডিপ্লমা আনুষ্ঠানিকভাৱে পঞ্জীয়ন কৰিছিল আৰু কৰ্চ<ref name="My Life"/>{{rp|79}}আলবেনিয়ান নিৰ্দিষ্ট ৰূপ: কৰ্চা)ত ছোৱালীৰ বাবে প্ৰথমখন আলবেনিয়ান বিদ্যালয় মুকলি কৰাৰ বাবে ইৰাড (অফিচিয়েল ডিক্ৰী) লাভ কৰিছিল। ===প্ৰটেষ্টেণ্ট মিছনেৰী কাৰ্যকলাপ=== জন্মগতভাৱে অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান হ'লেও চেভাষ্টীয়ে তেওঁৰ ভাতৃ গ্জেৰাছিমে প্ৰতিষ্ঠা কৰা প্ৰটেষ্টেণ্ট সম্প্ৰদায়ত যোগদান কৰে।<ref>{{cite journal |title=Albania |journal=Missionary News from Bulgaria |date=March 12, 1893 |issue=43 |pages=8}}</ref> কোৰ্চেত তেওঁ মহিলাসকলৰ বাবে বাইবেল অধ্যয়ন আৰু প্ৰাৰ্থনা সভাৰ নেতৃত্ব দিছিল।<ref>ABCFM-B, 12 March 1893, nr. 43, 8</ref><ref>Sevasti D. Kyrias to Mrs. H. D. Hume, 29 August 1896, ABCFM 9.5.1, Woman’s Board of Missions 1873–1947, Supplementary Papers and Correspondence</ref><ref>Twenty-Third Annual Report of the New Haven Branch of the Woman’s Board of Missions (1894), 64–65</ref> তেখেত এগৰাকী "বাইবেল মহিলা" আছিল আৰু এবিচিএফএমৰ মহিলা ব'ৰ্ড অৱ মিছন<ref>Woman’s Board of Missions Annual Report 1895, 7</ref><ref>ABCFM ''Missionary Herald'' 1891, 351</ref> আৰু বাইবেল লেণ্ডছ মিছনছ' এড ছ'চাইটিৰ দ্বাৰা বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite journal |title=Grants and Payments to Special Objects |journal=Star in the East |date=Jul 1899 |issue=67 |page=32}}</ref> ১৯০৪ চনত এলেন ষ্টোন আৰুজন হেনৰী হাউচ চাবলৈ আমেৰিকালৈ যোৱাৰ সময়ত তেওঁ নিজকে মিছনেৰী বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="manifest">“List or Manifest of Alien Passengers for the U.S. Immigration Officer at Port of Arrival (Holland-American Line)”, 30 August 1904, ISSHP</ref> ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:আলবেনিয়াৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] cryiwp84bz4pkruzsql1e4pkgbm8t61 0 117651 645367 520383 2026-10-16T02:37:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645367 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | pre-nominals= | name = ভি ননমল | image = V_Nanammal.jpg | imagesize = | caption = ননমল ২০১৮ চনত | birth_date = {{birth date|1920|02|24|df=y}} | birth_place = [[কইম্বাটুৰ]], [[মাদ্ৰাজৰ ৰাষ্ট্ৰপতি]], [[ভাৰত]]। | death_date = {{death date and age|df=yes|2019|10|26|1920|02|24}} | death_place = ভাৰতৰ তামিলনাডুৰ কইম্বাটুৰ | resting_place = | spouse = | occupation = [[যোগ]] প্ৰশিক্ষক | nationality = ভাৰতীয় | awards = {{unbulleted list|[[নাৰী শক্তিপুৰস্কাৰ]] (২০১৬)|যোগ ৰত্ন বঁটা (২০১৭)|[[পদ্মশ্ৰী]] বঁটা (২০১৮) }} }} '''ভি ননমল''' ({{lang-en|: V. Nanammal}} ;২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯২০ – ২৬ অক্টোবৰ ২০১৯) ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি যোগাসন শিক্ষক আছিল। ৪৫ বছৰত ১০ লাখ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু দৈনিক এশজন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পঢ়ুৱাইছিল। তেওঁৰ ছশ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী সমগ্ৰ বিশ্বতে যোগ প্ৰশিক্ষক হৈ পৰিছে।<ref name="TheHindu">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/life-and-style/fitness/nanammal-the-98-year-old-yoga-instructor-on-her-the-secret-of-her-energy/article19102766.ece|work=Online Edition of The Hindu, dated 19 June 2017|author=K Jeshi|title=Bend it like Nanammal|publisher=2017, thehindu.com|access-date=24 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170619083727/http://www.thehindu.com/life-and-style/fitness/nanammal-the-98-year-old-yoga-instructor-on-her-the-secret-of-her-energy/article19102766.ece|archive-date=19 June 2017|url-status=live|date=19 June 2017}}</ref> তেওঁৰ এই কামক ২০১৬ চনত ভাৰতৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী শক্তিপুৰস্কাৰ]]<ref name="GovOfIndia2">{{cite web|url=http://wcd.nic.in/nari-shakti-awardees-ms-v-nanammal-tamil-nadu|work=Online Edition of Ministry of Women & Child Development|author=Government of India|title=Nari Shakti Puraskar 2016|publisher=2016, Government of India|access-date=24 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324224453/http://wcd.nic.in/nari-shakti-awardees-ms-v-nanammal-tamil-nadu|archive-date=24 March 2018|url-status=live}}</ref> আৰু ২০১৮ চনত দেশৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা [[পদ্মশ্ৰী]]ৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref name="latestly">{{cite web|url=https://www.latestly.com/social-viral/v-nanammal-receives-padmashree-the-99-year-old-yoga-practitioner-continues-to-follow-a-lifestyle-close-to-nature-74666.html|work=latestly.com|author=Madhurima Sarkar|title=V Nanammal Receives Padma Shri; The 99-Year-Old Yoga Practitioner Continues to Follow A Lifestyle Close to Nature|publisher=2018, latestly.com|access-date=24 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324224612/https://www.latestly.com/social-viral/v-nanammal-receives-padmashree-the-99-year-old-yoga-practitioner-continues-to-follow-a-lifestyle-close-to-nature-74666.html|archive-date=24 March 2018|url-status=live|date=21 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180324224612/https://www.latestly.com/social-viral/v-nanammal-receives-padmashree-the-99-year-old-yoga-practitioner-continues-to-follow-a-lifestyle-close-to-nature-74666.html|archivedate=24 March 2018|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://photogallery.indiatimes.com/news/india/padma-awards-2018-know-the-recipients/V-Nanammal/articleshow/63385962.cms|title=Padma Awards 2018, Know the recipients|date=20 March 2018|work=The Times of India|access-date=3 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502214547/https://photogallery.indiatimes.com/news/india/padma-awards-2018-know-the-recipients/V-Nanammal/articleshow/63385962.cms|archive-date=2 May 2018|url-status=live}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯২০ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতৰ তামিলনাডুৰ কইম্বাটুৰৰ জমিন কলিয়াপুৰামৰ এটা কৃষি পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল ননমলৰ। আঠ বছৰ বয়সত তেওঁ পিতৃৰ পৰা যোগাসন শিকিছিল আৰু শেষত ৫০ টাতকৈও অধিক আসন আয়ত্ত কৰিছিল।<ref name="TOI">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/coimbatore/nanammal-the-yoga-grandma-wins-padma-shri/articleshow/62657160.cms|title=Nanammal, the yoga grandma, wins Padma Shri|date=26 January 2018|work=The Times of India|access-date=3 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325045220/https://timesofindia.indiatimes.com/city/coimbatore/nanammal-the-yoga-grandma-wins-padma-shri/articleshow/62657160.cms|archive-date=25 March 2018|url-status=live}}</ref> ননমলৰ পিতৃ আৰু দাদা দুয়োজনেই আছিল ‘পঞ্জীয়নভুক্ত ভাৰতীয় চিকিৎসা প্ৰেকটিচনাৰ (RIMP)’। যোগ তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ পৰম্পৰা আছিল আৰু তেওঁলোকে পৰিয়ালৰ বাহিৰৰ কাকো যোগাসন শিকোৱা নাছিল আৰু ই গোটৰ ভিতৰতে থাকিল। সেই সময়ত পৰিয়ালটোৰ প্ৰাথমিক ব্যৱসায় আছিল পৰম্পৰাগত [[সিদ্ধ চিকিৎসা]] আৰু কৃষি। তেওঁৰ পৰিয়ালৰ কেৰেলা ৰাজ্যত নাৰিকল আৰু কাজুৰ পাম আছিল।<ref name="Quartz">{{cite web|url=https://qz.com/1010262/international-yoga-day-indias-oldest-yogini-says-youre-doing-yoga-wrong-if-youre-working-up-a-sweat/|work=qz.com|author=Sushma UN|title=India's oldest yogini says you're doing yoga wrong if you're working up a sweat|date=21 June 2017|publisher=2017, Quartz India|access-date=24 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325045019/https://qz.com/1010262/international-yoga-day-indias-oldest-yogini-says-youre-doing-yoga-wrong-if-youre-working-up-a-sweat/|archive-date=25 March 2018|url-status=live|archivedate=25 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180325045019/https://qz.com/1010262/international-yoga-day-indias-oldest-yogini-says-youre-doing-yoga-wrong-if-youre-working-up-a-sweat/|deadurl=yes}}</ref> ননমলৰ স্বামী সিদ্ধ সাধক আছিল আৰু কৃষি আৰু খেতিৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত আছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ নেগামাম আৰু পিছলৈ গণপথীলৈ গুচি যায়।<ref name="TOI"/><ref name="deccanchronicle"/> বিয়াৰ পিছত তেওঁৰ প্ৰকৃতি চিকিৎসাৰ প্ৰতি ৰুচি গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref name="deccanchronicle"/> তেওঁৰ পাঁচটা সন্তান, ১২টা নাতি আৰু ১১টা প্ৰপৌত্ৰ আছে।<ref name="TOI"/> ==যোগাসন== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Nari Shakti Puruskars for the year 2016 to Ms. V. Nanammal, Tamil Nadu, at a function, on the occasion of the International Women’s Day, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi.jpg|thumb|ৰাষ্ট্ৰপতি [[ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী দিৱসৰ দিনা ২০১৬ চনত ননমলক নাৰী শক্তিৰ সন্মান প্ৰদান কৰি ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰণৱ মুখাৰ্জীয়ে]]]] ননমলে ৮ বছৰ বয়সৰ পৰাই যোগাভ্যাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ননমলৰ মতে, তাইৰ পিতৃয়ে যুদ্ধ কলা জানিছিল আৰু তাইক যোগাসন শিকাইছিল। গোটেই জীৱন যোগাসন কৰি থাকিল।<ref name="deccanchronicle"/> ১৯৭২ চনত কইম্বাটুৰত "অ'জন যোগ কেন্দ্ৰ" স্থাপন কৰে। ননমল আৰু তাইৰ পৰিয়াল, পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ আগবঢ়োৱা পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰক। এই কেন্দ্ৰটোৱে তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত শৈলীৰ যোগাসন শিকাইছিল, যিয়ে প্ৰাণায়াম (Breath control)ৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref name="TOI"/><ref name="Quartz"/> তেখেতে 'অ'জন যোগ বিদ্যালয়' স্থাপন কৰিছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰাই ননমল আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে এক লাখৰো অধিক লোকক যোগাসন শিকাইছে।<ref name="Quartz"/> যোৱা পাঁচ দশকত ননমলে দহ লাখতকৈও অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু জীৱনৰ বাকী সময়খিনি ‘অ’জন যোগ কেন্দ্ৰ’ত দৈনিক ১০০ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পাঠদান কৰি গৈছিল। পৰিয়ালৰ ৩৬ জন সদস্যকে ধৰি তেওঁৰ প্ৰায় ৬০০ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সমগ্ৰ বিশ্বতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পঢ়োৱা 'যোগ প্ৰশিক্ষক' হৈ পৰিছে।<ref name="deccanchronicle">{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/210816/v-nanammal-the-nonagenarian-yogini.html|work=[[Deccan Chronicle]]|author=Merin James|title=V Nanammal: The nonagenarian yogini|publisher=2016, deccanchronicle.com|access-date=24 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324225357/https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/210816/v-nanammal-the-nonagenarian-yogini.html|archive-date=24 March 2018|url-status=live|date=20 August 2016}}</ref><ref name="TOI"/> পুত্ৰ বালকৃষ্ণনৰ মতে তেওঁ জীৱনকালত পৰিয়ালৰ ৬০ জনতকৈ অধিক সদস্যক যোগ শিক্ষক হিচাপে প্ৰশিক্ষণ দিছিল।<ref name="TNIE">{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2019/oct/26/99-year-old-yoga-grandma-v-nanammal-passes-away-in-coimbatore-2053365.html|title=99-year-old 'Yoga Grandma' V Nanammal passes away in Coimbatore|work=The New Indian Express|access-date=29 October 2019|archive-date=29 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029093207/http://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2019/oct/26/99-year-old-yoga-grandma-v-nanammal-passes-away-in-coimbatore-2053365.html|url-status=live}}</ref> ==পিছৰ জীৱন আৰু মৃত্যু== কইম্বাটুৰত ২০ হাজাৰৰো অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু অনুৰাগীক যোগাসনৰ শিক্ষা দি গিনিজ বুক অৱ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডত স্থান লাভ কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল ননমলে। তেওঁৰ উদ্দেশ্য আছিল বিশেষকৈ বিবাহৰ পিছত স্বাস্থ্য সম্পৰ্কীয় কেইবাটাও সমস্যা সমাধানৰ বাবে বিভিন্ন শিক্ষানুষ্ঠানলৈ গৈ মহিলাসকলৰ মাজত, মূলতঃ কন্যা ছাত্ৰীৰ মাজত যোগ কৌশলৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি কৰা। ভাৰতীয় ৰিয়েলিটি শ্ব' ' [[ ইণ্ডিয়াজ গট টেলেণ্ট']]তো প্ৰতিযোগী হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ ওলাইছিল।<ref name="dailyhunt">{{cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/english/yourstory-epaper-yourstory/nanammal+the+97+year+old+woman+from+tamil+nadu+who+teaches+yoga+to+100+students-newsid-66876813|work=dailyhunt.com|author=Staff|title=Nanammal: The 97-year-old woman from Tamil Nadu who teaches yoga to 100 students|publisher=2018, dailyhunt.com|access-date=24 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325045136/https://m.dailyhunt.in/news/india/english/yourstory-epaper-yourstory/nanammal+the+97+year+old+woman+from+tamil+nadu+who+teaches+yoga+to+100+students-newsid-66876813|archive-date=25 March 2018|url-status=live}}</ref> ইউটিউবত তেওঁ জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল য'ত তেওঁৰ সাধাৰণ সাজ-পোছাক, গোলাপী ৰঙৰ শাৰীত কঠিন যোগাসনৰ অৱস্থান কৰা ভিডিঅ'ও আছিল।<ref name="India Today">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/yoga-grandma-v-nanammal-passes-away-at-99-in-coimbatore-1613179-2019-10-26|title=Yoga grandma V Nanammal passes away at 99 in Coimbatore|last1=Nath|first1=Akshaya|date=26 October 2019|work=India Today|access-date=29 October 2019|language=en}}</ref> ২০১৯ চনৰ শৰৎকালত নান্নামালে বিচনাৰ পৰা পৰি যায় আৰু তাৰ পিছত বিচনাত আবদ্ধ হৈ থাকে।<ref name="TNIE" /><ref name="India Today" /> ২০১৯ চনৰ ২৬ অক্টোবৰত কইম্বাটুৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref name="bbc" /> ==উত্তৰাধিকাৰ== তেওঁক মৰমেৰে যোগ আইতা বুলি জনা গৈছিল।<ref name="bbc">{{cite news |title=India's 'yoga grandma' breathes her last at 99 |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-50194850 |access-date=27 October 2019 |work=BBC |date=26 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026222230/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-50194850 |archive-date=26 October 2019 |url-status=live }}</ref> তেওঁৰ এই কৃতিত্বৰ বাবে ননমলক তলত দিয়া বঁটা আৰু উদ্ধৃতি প্ৰদান কৰা হয়। *২০১৬ – ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰণৱ মুখাৰ্জীৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী শক্তিপুৰস্কাৰ বঁটা<ref name="GovOfIndia2"/> *২০১৬ – শোৱাসা যোগ সংস্থাৰ যোগৰত্ন বঁটা<ref name="TheHindu"/> *২০১৮ – ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা পদ্মশ্ৰী<ref>{{Cite web|url=https://padmaawards.gov.in/pdfs/Padma2018List.pdf|title=Padma Awards 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321063018/https://padmaawards.gov.in/PDFS/Padma2018List.pdf|archive-date=21 March 2018|url-status=live}}</ref><ref name="GovOfIndia">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=2WAtRvNOcVg&list=PLGqF2Eq4iV7_F-9t5WubHUOk9fljiYBn-&index=19|work=Online Edition MyGov India|author=GovOfIndia|title=Story of Smt. V Nanammal, India's oldest Yoga teacher - Padma Awardee 2018|publisher=2018, MyGov India}}</ref><ref name="padmaawards">{{cite web|url=https://padmaawards.gov.in/Pimages/awardees2018/53.jpg|work=padmaawards.gov.in|author=Govt. of India|title=Padma Awards 2018: V. Nanammal|publisher=2018, padmaawards|access-date=24 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324224504/https://padmaawards.gov.in/Pimages/awardees2018/53.jpg|archive-date=24 March 2018|url-status=live}}</ref> News18-এ তেওঁক এই বঁটাৰ আটাইতকৈ বয়সীয়াল প্ৰাপক হিচাপে খবৰ দিছিল।<ref name="News18">{{cite news |title=At 98, Amma Nanammal, India's Oldest Yoga Guru, is Giving Us Some Serious Fitness Goals |url=https://www.news18.com/news/buzz/at-98-amma-nanammal-indias-oldest-yoga-guru-is-giving-us-some-serious-fitness-goals-1785493.html |access-date=29 October 2019 |work=News18 |archive-date=29 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029094131/https://www.news18.com/news/buzz/at-98-amma-nanammal-indias-oldest-yoga-guru-is-giving-us-some-serious-fitness-goals-1785493.html |url-status=live }}</ref> *২০১৮ – ৰটাৰী ক্লাবৰ জীৱনজোৰা কৃতিত্ব বঁটা<ref name="TheHindu2">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/in-coimbatore-today/article23316599.ece|work=thehindu.com|author=Special Correspondent V.S. Palaniappan|title=In Coimbatore Today|publisher=2018, thehindu.com|date=22 March 2018|access-date=24 March 2018|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328150104/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/in-coimbatore-today/article23316599.ece|url-status=live}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ Reflist}} ewfwd1w0m9dsr4posucesqgh1slcu7m 0 117679 645438 576973 2026-10-16T09:39:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645438 wikitext text/x-wiki '''শ্বাদী আমিন''' ({{Lang-en|Shadi Amin}}) এগৰাকী ইৰাণী লেখিকা আৰু কৰ্মী। ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ [[ইৰান|ইৰাণ]] এৰি যাবলৈ বাধ্য হৈছিল। বৰ্তমান আমিন [[জাৰ্মানীৰ নাৰী|জাৰ্মানী]]ত নিৰ্বাসিত জীৱন কটাই আছে।.<ref>{{Cite book|title = The Struggle for Iran|last = De Bellaigue|first = Christopher|publisher = The New York Review of Books|year = 2007|isbn = 9781590172384|location = New York|pages = [https://archive.org/details/struggleforiran0000debe/page/74 74]|url = https://archive.org/details/struggleforiran0000debe/page/74}}</ref> == জীৱন == ইৰাণ এৰি যোৱাৰ আগতে আমিনে নিজৰ যৌনতাক ৰাজহুৱাভাৱে লুকুৱাবলগীয়া হৈছিল যদিও তেওঁৰ নিজৰ পৰিয়ালত নিজৰ মনৰ কথা প্ৰকাশ কৰাৰ স্বাধীনতা আছিল।<ref>{{Cite news|url = http://alternatifsiyaset.net/2013/06/05/shadi-amin-seriatin-golgesindeki-kadinlar-toplumsal-yasama-esit-katilamiyor/|title = Shadi Amin: Şeriatın gölgesindeki kadınlar toplumsal yaşama eşit katılamıyor|date = 5 June 2013|work = Alternatif Siyaset|access-date = 22 September 2015|language = tr|archive-date = 23 September 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20150923060745/http://alternatifsiyaset.net/2013/06/05/shadi-amin-seriatin-golgesindeki-kadinlar-toplumsal-yasama-esit-katilamiyor/|url-status = dead|archivedate = 23 September 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150923060745/http://alternatifsiyaset.net/2013/06/05/shadi-amin-seriatin-golgesindeki-kadinlar-toplumsal-yasama-esit-katilamiyor/|deadurl = yes}}</ref><ref name="World Policy Journal">{{cite journal|last1=Terman|first1=Rochelle|title=Trans[ition] in Iran|journal=World Policy Journal|date=Spring 2014|volume=31|issue=1|pages=28–38|url=http://wpj.sagepub.com/content/31/1/28.full.pdf+html|access-date=24 September 2015|publisher=SAGE Publications|location=New York, New York|doi=10.1177/0740277514529714|doi-access=free}}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৭৯ চনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আমিন ৰাজনৈতিকভাৱে সক্ৰিয় হৈ পৰিছিল, যেতিয়া তেওঁৰ বয়স আছিল মাত্ৰ ১৪ বছৰ৷ তেওঁ আছিল খোমেইনীৰ শাসনৰ বিৰোধী। তেওঁ অ'আইপিএফজিৰ অন্যতম সমৰ্থক আৰু সদস্য আছিল।<ref>{{Cite news |last=صبا |first=صادق |date=2016-11-26 |title=«چالش احترام‌آمیز» اشرف دهقانی و اوریانا فالاچی در مهمانی شادی امین |language=fa |work=رادیو فردا |url=https://www.radiofarda.com/a/f7-mizban-e16-shadi-amin/28139833.html |access-date=2023-08-27}}</ref> অৱশেষত ১৯৮৩ চনত [[ইস্তানবুল]] আৰু [[বাৰ্লিন]]ৰ মাজেৰে [[পাকিস্তান]]লৈ গৈ ফ্ৰেংকফৰ্টত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ পলায়ন কৰিবলগীয়া হয়।<ref name=":1">{{Cite news|url = https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/politische-fluechtlinge-in-frankfurt-die-hoffnung-ist-geblieben-12677128.html|title = Die Hoffnung ist geblieben|last = Jaeger|first = Milan|date = 22 November 2013|work = Frankfurter Allgemeine Rhein-Main|access-date = 22 September 2015|language = de}}</ref> ইৰাণৰ ইছলামিক ৰিপাব্লিকত [[লিংগ বৈষম্য]], নাৰীৰ ওপৰত পদ্ধতিগত অত্যাচাৰ আৰু মহিলা [[সমকামী]] আৰু কিন্নৰৰ অৱস্থাৰ দিশত গৱেষণা কৰি তেওঁৰ তথ্যৰ সৈতে ''জেণ্ডাৰ এক্স'' নামৰ এখন কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="Gender X pubilication">{{cite news|last1=Evans|first1=Trausti|title=Jag vill användamig av humorn|url=http://www.stockholmsfria.se/artikel/119084|access-date=26 September 2015|publisher=Stockholms Fria|date=19 September 2015|location=Stockholm, Sweden|language=sv}}</ref>ৰাহা বাহৰেইনীয়ে তেওঁৰ তথ্যৰ ইংৰাজী অনুবাদো প্ৰকাশ কৰা হৈছে, যাৰ নাম ''ডায়েগনজিং আইডেন্টিটিজ, ৱাউণ্ডিং বডিজ''।<ref>{{Cite web|url=http://76crimes.com/2014/07/31/iran-campaign-seeks-end-to-coerced-lgbt-sex-changes/|title=Iran Campaign Seeks End to Coerced LGBT Sex Changes|date=31 July 2014|access-date=22 September 2015|website=Erasing 76 Crimes|last=Stewart|first=Colin}}</ref><ref name="Diagnosing Identities, Wounding Bodies">{{cite news|last1=Farahani|first1=Mansoureh|title=Forced Sex Changes Must Stop Now|url=http://en.iranwire.com/features/6712/|access-date=26 September 2015|publisher=IranWire|date=18 August 2015|location=London, England|archive-date=28 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928081040/http://en.iranwire.com/features/6712/|url-status=dead}}</ref> আমিনে [[তুৰস্কৰ নাৰী|তুৰস্ক]]ৰ [[এলজিবিটি]] লোকসকলৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰি তুৰস্কক ইৰাণৰ পৰা অহা লোকসকলে সহজেই ৰাজনৈতিক আশ্ৰয় ল’ব পৰা ঠাই বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.hurriyet.com.tr/kelebek/hayat/26929462.asp|title=İranlı eşcinsellerin bekleme salonu Türkiye|last=Mirac|first=Zeynep|date=11 August 2014|work=Hurriyet Kelebek|access-date=22 September 2015|language=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923102730/http://www.hurriyet.com.tr/kelebek/hayat/26929462.asp|archivedate=23 September 2015|deadurl=yes}}</ref> ইৰাণী মহিলা নেটৱৰ্ক এছ'চিয়েচন (SHABAKEH)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য <ref name="Soginews August 2014 ">{{Cite web|url = http://www.soginews.com/6rang-talks-iranian-lgbtq-realities/|title = 6Rang Talks About Iranian LGBTQ Realities|date = 22 August 2014|access-date = 23 September 2015|website = Sogi News|archive-date = 4 March 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304035657/http://www.soginews.com/6rang-talks-iranian-lgbtq-realities/|url-status = dead}}</ref>আৰু বৰ্তমান ইৰাণী [[লেচবিয়ান]] নেটৱৰ্ক (6Rang)ৰ অন্যতম সমন্বয়ক৷ <ref name="World Policy Journal" />ছিক্সৰেঙৰ সমন্বয়ক হিচাপে তেওঁ ইৰাণত [[মানৱ অধিকাৰ দিৱস|মানৱ অধিকাৰ]]ৰ বাবে [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ পৰামৰ্শৰ ওপৰত মন্তব্য কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://76crimes.com/2014/11/05/11-nations-blast-irans-record-on-lgbti-rights/|title=11 Nations Blast Iran's Record on LGBTI Rights|date=5 November 2014|access-date=22 September 2015|website=Erasing 76 Crimes|last=Stewart|first=Colin}}</ref><ref name="meeting with UN">{{cite news|title=Justice For Iran Delivers UPR-Pre Session Statement|url=http://www.soginews.com/justice-iran-delivers-upr-pre-session-statement/|access-date=26 September 2015|publisher=Sogi News|date=11 October 2014|archive-date=28 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928003235/http://www.soginews.com/justice-iran-delivers-upr-pre-session-statement/|url-status=dead}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ''জাষ্টিচ ফৰ ইৰাণ সংস্থা''ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক।<ref name="World Policy Journal" /><ref name="meeting with UN" /> ২০০০ চনত বাৰ্লিনত অনুষ্ঠিত এখন সন্মিলনত আমিনে ইৰাণৰ ইছলামিক ষ্টেটত তেতিয়া সংঘটিত হোৱা ৰক্ষণশীল প্ৰতিক্ৰিয়াৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰিছিল। ইৰাণৰ ''বাৰ্লিন এক্সাইলড উইমেন অৱ ইৰাণ এগেইনষ্ট ফাণ্ডামেণ্টেলিজম'' (বিইডব্লিউআইএএফ)ৰ সদস্য হিচাপে তেওঁ ইছলামিক ৰিপাব্লিকৰ ভুক্তভোগীসকলৰ বাবে এক মুহূৰ্তৰ মৌনতাৰে সন্মিলনখন আৰম্ভ কৰিবলৈ কয়৷ আনহাতে বিইডব্লিউআইএএফৰ আন সদস্যসকলে "তেওঁলোকে পিন্ধা ক'লা চাদৰ, যাৰ ভিতৰত সভা আৰু ইছলামিক ৰিপাব্লিকৰ বিৰুদ্ধে শ্লোগান আছিল" মুকলি কৰে। এই কাণ্ডৰ ফলত কেইবাজনো দৰ্শকে প্ৰতিবাদকাৰীক বাধা দিবলৈ চেষ্টা চলাই আৰক্ষীক মাতি অনা হয়।<ref name="Eshkevari, Mir-Hosseini & Tapper (2006)">{{cite book|last1=Eshkevari|first1=Hasan Yousefi|last2=Mir-Hosseini|first2=Ziba|last3=Tapper|first3=Richard|title=Islam and Democracy in Iran: Eshkevari and the Quest for Reform|url=https://books.google.com/books?id=irY4_doVYVYC&pg=PA148|date=2006|publisher=I.B.Tauris|location=London and New York|isbn=978-1-84511-133-5|pages=147–148}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ইৰানীয় নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]] dxecz5e8kdas8ov7zczuizktrz4wdjg 0 118062 645451 503137 2026-10-16T10:40:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645451 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সঞ্চিতা লুইটেল | image = Sanchita Luitel.png | caption = সঞ্চিতা লুইটেল | birth_date = {{Birth date and age|1983|5|2}} | birth_place = [[কাঠমাণ্ডু]], [[নেপাল]] | nationality = [[নেপালী]] | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০০১–বৰ্তমান | spouse = নিকিল উপ্ৰেতি (২০০৯–বৰ্তমান) | children = ২ | website = }} '''সঞ্চিতা লুইটেল''' (জন্ম: ২ মে' ১৯৮৩) এগৰাকী প্ৰখ্যাত নেপালী অভিনেত্ৰী। তেওঁ নেপালী চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত নিজৰ সৌন্দৰ্য আৰু প্ৰতিভাৰ বাবে সুপৰিচিত। সঞ্চিতাই কলা আৰু আইন বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছে, যিয়ে তেওঁৰ একাডেমিক আৰু শিল্পীজীৱনৰ প্ৰতিশ্ৰুতি প্ৰতিফলিত কৰে।<ref>{{Cite web|last=Lama|first=Sonam|date=30 April 2018|title=5 things about Sanchita Luitel|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/5-things-about-sanchita-luitel/|access-date=22 October 2021|website=My Republica|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Sanchita Luitel Biography|url=https://www.thefilmnepal.com/artist/sanchita-luitel/profile|website=The Film Nepal}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == সঞ্চিতা লুইটেলৰ জন্ম ১৯৮৩ চনৰ ২ মে' তাৰিখে নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত হৈছিল। তেওঁ ২০০৯ চনত নেপালী অভিনেতা নিকিল উপ্ৰেতিক বিয়া কৰে, আৰু তেওঁলোকৰ দুজন সন্তান আছে।<ref>{{cite web|title=Sanchita Luitel - Wikipedia|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanchita_Luitel|website=Wikipedia}}</ref> == চলচ্চিত্ৰ তালিকা == সঞ্চিতা লুইটেল ২০০১ চনত 'অপ্সৰা' চলচ্চিত্ৰৰ জৰিয়তে অভিনয় আৰম্ভ কৰে আৰু তাৰ পাছত বহুতো সফল নেপালী চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য চলচ্চিত্ৰসমূহৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে: {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰৰ নাম!! ভূমিকা!! মন্তব্য |- | ২০১৯ || হাজাৰ জুনি সম্ম || || |- | ২০১৬ || ৰাধা<ref>{{Cite web|title=फिल्म उद्योगमा सञ्चिता लुइटेलको प्रेरणादायी कमब्याक|url=https://pahilopost.com/content/-21714.html|access-date=22 October 2021|website=Pahilopost|language=ne|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211022154104/https://pahilopost.com/content/-21714.html|archivedate=22 October 2021|deadurl=yes}}</ref> || || |- | ২০১০ || কোহি মেৰো || || |- | ২০১০ || দাসধুঙ্গা || || |- | ২০১১ || দাই কো শ্বশুৰালী || || |- | ২০১১ || পাৰখি ৰাখা হাই || || |- | ২০১১ || জয় শিৱ শংকৰ || || |- | ২০১১ || মাজি দাই || || |- | ২০১২ || বিজয়পথ || || |- | ২০০৫ || প্ৰেম যুদ্ধ সমুন্দ্ৰ || || |- | ২০০৩ || উন্‌কো সমঝনামা || || |- | ২০০৩ || মুনা মদন || || |- | ২০০২ || মায়া নামাৰ || || |} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.imdb.com/name/nm1245166/ IMDbত সঞ্চিতা লুইটেল] * [https://www.facebook.com/SanchitaLuitelOfficial/ ফেচবুকত সঞ্চিতা লুইটেল] * [https://www.instagram.com/sanchitaluitel/ ইনষ্টাগ্ৰামত সঞ্চিতা লুইটেল] == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:নেপালী অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:নেপালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] jvnkt1xbg0rsp653vnzhkncim0339j3 0 118928 645327 527862 2026-10-15T20:20:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645327 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = প্ৰিয়া ৰাজসেথুপথী | native_name = প্ৰিয়ম্বদাৰা জসেথুপথী | image = File:Priya Rajasethupathy.jpg | fields = [[স্নায়ুবিজ্ঞান]] | workplaces = [[ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]]<br>[[ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] | alma_mater = [[কৰ্নেল বিশ্ববিদ্যালয়]], বি এ, ২০০৪<br>[[কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]], এম ডি-পি এইচ ডি, ২০১৩ | thesis_title = দীৰ্ঘম্যাদী স্মৃতিশক্তিৰ বাবে নতুন সৰু-আৰ এন এ মধ্যস্থতাকাৰী জিন নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা | thesis_url = https://academiccommons.columbia.edu/doi/10.7916/D83N29CX | thesis_year = ২০১২ | doctoral_advisor = [[এৰিক কাণ্ডেল]] | awards = [[Searle Scholar]], [[এন আই এইচ সঞ্চালকৰ নতুন উদ্ভাৱক বঁটা]]। | website = [https://www.rockefeller.edu/our-scientists/heads-of-laboratories/1141-priya-rajasethupathy/ Research website] }}'''প্ৰিয়া ৰাজসেথুপথী''' {{lang-en|: Priya Rajasethupathy }} ; এগৰাকী স্নায়ুবিজ্ঞানী আৰু [[ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সহকাৰী অধ্যাপিকা, তেওঁ স্নায়ু গতিবিদ্যা আৰু জ্ঞান গৱেষণাগাৰৰ নেতৃত্ব দিয়ে। ==শিক্ষা আৰু প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== প্ৰিয়া ৰাজসেথুপাথী নিউয়ৰ্কৰ ব্ৰকপ'ৰ্টত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।<ref name="Seek – Priya Rajasethupathy">{{Cite web|url=https://seek.rockefeller.edu/priya-rajasethupathy/|title=Seek – Priya Rajasethupathy|website=seek.rockefeller.edu|language=en-US|access-date=2019-09-07}}</ref> ২০০৪ চনত তেওঁ কৰ্নেল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰাক-চিকিৎসা মনোনিৱেশৰ সৈতে জীৱবিজ্ঞানত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Seek – Priya Rajasethupathy"/><ref>{{Cite journal|last1=Cui|first1=Yang|last2=Rajasethupathy|first2=Priyamvada|last3=Hess|first3=George P.|date=2004-12-01|title=Selection of Stable RNA Molecules that Can Regulate the Channel-Opening Equilibrium of the Membrane-Bound γ-Aminobutyric Acid Receptor|journal=Biochemistry|volume=43|issue=51|pages=16442–16449|doi=10.1021/bi048667b|pmid=15610038|issn=0006-2960}}</ref> স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ এবছৰৰ বাবে ভাৰতলৈ গুচি যায় আৰু মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত লোকৰ সৈতে কাম কৰে, লগতে বাংগালুৰুৰ নেচনেল চেণ্টাৰ ফৰ বায়'লজিকেল ছায়েন্সত স্নায়ুবিজ্ঞানৰ গৱেষণাও কৰে।<ref name=":0" /> ইয়াৰ পিছত তেওঁ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত এমডি–পিএইচডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। নোবেল বঁটা বিজয়ী এৰিক কেণ্ডেলৰ মেণ্টৰশ্বিপত তেওঁ ডক্টৰেট ডিগ্ৰীৰ কাম কৰিছিল য’ত তেওঁ কেলিফৰ্ণিয়াৰ সাগৰীয় স্লাগ (Aplysia californica)ক আৰ্হি জীৱ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল যাতে স্নায়ুকোষত থকা সৰু সৰু নন-ক’ডিং আৰ এন এ অণুৱে স্মৃতিৰ গঠন আৰু সংৰক্ষণ কেনেকৈ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে সেই কথা বুজিব পাৰে। ডক্টৰেট ডিগ্ৰীৰ সময়ছোৱাত তেওঁ মগজু-নিৰ্দিষ্ট আৰু অতি সংৰক্ষিত মাইক্ৰ' আৰ এন এ (miR-124) আৱিষ্কাৰ কৰে যিটো সাগৰীয় স্লাগৰ কেন্দ্ৰীয় স্নায়ুতন্ত্ৰ (CNS)ত প্ৰচুৰ পৰিমাণে থাকে আৰু যিটো চিনেপ্টিক প্লাষ্টিচিটি বা সময়ৰ লগে লগে স্নায়ুকোষীয় সংযোগ শক্তিশালী আৰু দুৰ্বল হোৱাৰ ক্ষমতা স্থাপনৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।<ref>{{Cite journal|last1=Rajasethupathy|first1=Priyamvada|last2=Fiumara|first2=Ferdinando|last3=Sheridan|first3=Robert|last4=Betel|first4=Doron|last5=Puthanveettil|first5=Sathyanarayanan V.|last6=Russo|first6=James J.|last7=Sander|first7=Chris|last8=Tuschl|first8=Thomas|last9=Kandel|first9=Eric|date=2009-09-24|title=Characterization of small RNAs in Aplysia reveals a role for miR-124 in constraining synaptic plasticity through CREB|journal=Neuron|volume=63|issue=6|pages=803–817|doi=10.1016/j.neuron.2009.05.029|issn=1097-4199|pmc=2875683|pmid=19778509}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Fischbach|first1=Soren J.|last2=Carew|first2=Thomas J.|date=2009-09-24|title=MicroRNAs in memory processing|journal=Neuron|volume=63|issue=6|pages=714–716|doi=10.1016/j.neuron.2009.09.007|issn=1097-4199|pmid=19778498|doi-access=free}}</ref> পিছলৈ ৰাজচেথুপেথীয়ে চি এন এছত সৰু নন-ক'ডিং আৰ এন এৰ এটা নতুন শ্ৰেণী চিনাক্ত কৰে – পি আৰ এন এ – যিবোৰ কেৱল বীজাণু কোষ আৰু জাৰ্মলাইন কলাতহে উপস্থিত বুলি ভবা হৈছিল।<ref>{{cite journal |last1=Moazed |first1=Danesh |title=A piRNA to Remember |journal=Cell |date=April 2012 |volume=149 |issue=3 |pages=512–514 |doi=10.1016/j.cell.2012.04.008 |pmid=22541425 |s2cid=793000 |doi-access=free }}</ref> তদুপৰি, তেওঁ দেখিলে যে piRNA সমূহে ডি এন এক এপিজেনেটিকভাৱে পৰিৱৰ্তন কৰি চিনেপ্টিক শক্তিৰ দীৰ্ঘস্থায়ী পৰিৱৰ্তন সক্ষম কৰিব পাৰে, যিয়ে দীৰ্ঘম্যাদী স্মৃতিশক্তি ৰক্ষাৰ বিষয়ে অন্তৰ্দৃষ্টি প্ৰদান কৰিব পাৰে। স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত ৰাজসেথুপাথীয়ে ২০১৩ চনত অপ্টোজেনেটিক্সৰ ক্ষেত্ৰৰ অগ্ৰণী কাৰ্ল ডেইচেৰথৰ পৰীক্ষাগাৰত পোষ্ট ডক্টৰেট ফেল'শ্বিপ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/04/22/science/mind-control-in-a-flash-of-light.html|title=Brain Control in a Flash of Light|last=Gorman|first=James|date=2014-04-21|work=The New York Times|access-date=2018-12-28|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> তাত তেওঁ প্ৰিফ্ৰন্টেল কৰ্টেক্সৰ পৰা হিপ'কেম্পছলৈ মগজুৰ এক নতুন পথ আৱিষ্কাৰ কৰে যিটো স্মৃতিশক্তি উদ্ধাৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.rockefeller.edu/news/4703-neurobiologist-interested-in-memory-to-join-rockefeller-faculty-3|title=Neurobiologist interested in memory to join Rockefeller faculty|website=News|language=en|access-date=2018-12-30}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Rajasethupathy|first1=Priyamvada|last2=Sankaran|first2=Sethuraman|last3=Marshel|first3=James H.|last4=Kim|first4=Christina K.|last5=Ferenczi|first5=Emily|last6=Lee|first6=Soo Yeun|last7=Berndt|first7=Andre|last8=Ramakrishnan|first8=Charu|last9=Jaffe|first9=Anna|date=2015-10-29|title=Projections from neocortex mediate top-down control of memory retrieval|journal=Nature|volume=526|issue=7575|pages=653–659|doi=10.1038/nature15389|issn=1476-4687|pmc=4825678|pmid=26436451|bibcode=2015Natur.526..653R}}</ref> তেওঁ এন্দুৰক আৰ্হি জীৱ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু জীৱিত কলাত থকা ব্যক্তিগত নিউৰন নিয়ন্ত্ৰণ আৰু নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ অপ্টোজেনেটিক্সৰ কৌশল ব্যৱহাৰ কৰিছিল, জীৱিত কলাৰ ছবি তুলিবলৈ দুটা ফ'টন উত্তেজনা মাইক্ৰস্কোপি আৰু অক্ষত মগজুৰ ভলিউমেট্ৰিক জিন প্ৰকাশৰ প্ৰফাইল ব্যৱহাৰ কৰিছিল যাতে আচৰণৰ সময়ত জিন প্ৰকাশে মগজুৰ কাৰ্য্যকলাপ কেনেকৈ নিৰ্দেশনা দিয়ে সেয়া বুজিব পাৰে।[<ref name=":1" /> ডক্টৰেট ডিগ্ৰীৰ পিছৰ কামে ছায়েন্স নিউজৰ পৰা স্বীকৃতি লাভ কৰে আৰু ২০১৫ চনত তেওঁক তেওঁলোকৰ প্ৰথম কেৰিয়াৰৰ শীৰ্ষ ১০ গৰাকী বিজ্ঞানীৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি অভিহিত কৰে।<ref name=":0" /> ==গৱেষণা== ২০১৭ চনত ৰাজসেথুপাথীক জনাথন এম নেলছন পৰিয়ালৰ সহকাৰী অধ্যাপক আৰু ৰকফেলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ লেবৰেটৰী অৱ নিউৰেল ডাইনেমিক্স এণ্ড কগনিচনৰ মুৰব্বী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name=":2" /> তেখেতৰ লেবে স্মৃতিশক্তিসমূহ কেনেকৈ গঠন, সুস্থিৰ আৰু পুনৰ সংগঠিত হয় সেই বিষয়ে গৱেষণা অব্যাহত ৰাখে, স্নায়ু বৰ্তনী পৰ্যবেক্ষণ আৰু পৰিৱৰ্তন কৰি স্মৃতি সংৰক্ষণ বা উদ্ধাৰৰ প্ৰয়োজনীয় কাম কৰা জীৱ-জন্তুৰ আচৰণ নিৰীক্ষণ কৰি।<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.rockefeller.edu/our-scientists/heads-of-laboratories/1141-priya-rajasethupathy|title=Priya Rajasethupathy|website=Our Scientists|language=en|access-date=2018-12-30}}</ref> তেওঁৰ গৱেষণা এন আই এইচৰ সঞ্চালকৰ নতুন উদ্ভাৱক বঁটাৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত, যিয়ে যুৱ বিজ্ঞানীসকলে পৰিচালিত উচ্চ বিপদজনক, উচ্চ পুৰস্কাৰযুক্ত প্ৰকল্পসমূহক সমৰ্থন কৰে আৰু পাঁচ বছৰৰ ভিতৰত ২৫ লাখ ডলাৰ বঁটা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://projectreporter.nih.gov/project_info_description.cfm?icde=0&aid=9349877|title=Project Information – NIH RePORTER – NIH Research Portfolio Online Reporting Tools Expenditures and Results|website=projectreporter.nih.gov|access-date=2018-12-30|archivedate=2019-01-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190108204933/https://projectreporter.nih.gov/noaccess.cfm|deadurl=yes}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== *হেৰল্ড এম ৱেইনট্ৰাব স্নাতক ছাত্ৰ বঁটা, ফ্ৰেড হাচিনছন কেন্সাৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ২০১২<ref>{{Cite web|url=http://www.fredhutch.org/en/labs/basic-sciences/weintraub-award/recipients.html|title=Recipients of the Harold M. Weintraub Graduate Student Award|website=Fred Hutch|access-date=2018-12-28}}</ref> *শীৰ্ষ ১০ জন আৰম্ভণিৰ কেৰিয়াৰ বিজ্ঞানী, বিজ্ঞান বাতৰি, ২০১৫<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.sciencenews.org/article/priya-rajasethupathy-memories-mark-dna|title=Priya Rajasethupathy: Memories mark DNA|last=Wayman|first=Erin|date=2016-03-06|website=Science News|language=en|access-date=2018-12-28}}</ref> *এন আই এইচ সঞ্চালকৰ নতুন উদ্ভাৱক বঁটা, ২০১৭<ref name=":1">{{Cite web|url=https://commonfund.nih.gov/newinnovator/AwardRecipients17|title=NIH Director's New Innovator Award Program – 2017 Award Recipients {{!}} NIH Common Fund|website=commonfund.nih.gov|date=18 September 2018|access-date=2018-12-28|archivedate=2022-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220217192143/https://commonfund.nih.gov/newinnovator/awardrecipients17|deadurl=yes}}</ref> *ছিয়াৰ্ল স্কোলাৰ, ২০১৮<ref>{{Cite web|url=https://www.searlescholars.net/person/684|title=Searle Scholars Program : Priya Rajasethupathy (2018)|website=www.searlescholars.net|access-date=2018-12-31}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ক্লিংগেনষ্টাইন-চাইমনছ ফেলো, ছিমনছ ফাউণ্ডেশ্যন আৰু এষ্টাৰ এ আৰু জোচেফ ক্লিংগেনষ্টাইন ফাণ্ড, ২০১৮<ref>{{Cite web|url=http://www.klingfund.org/fellows/fellows_alpha.php|title=The Esther A. & and Joseph Klingenstein Fund, Inc.|website=www.klingfund.org|access-date=2018-12-31|archivedate=2019-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191207200612/http://www.klingfund.org/fellows/fellows_alpha.php|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ Reflist}} q35v0mzakd7go3zq6r9k3nb3ca0cgqi 0 119051 645455 497362 2026-10-16T11:12:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645455 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সালমা সোবহান | native_name = সালমা সোবহান | native_name_lang = bn | birth_date = {{Birth date |1937|08|11|df=y}} | birth_place = লণ্ডন, যুক্তৰাজ্য | death_date = {{Death date and age|2003|12|30|1937|08|11|df=y}}<ref name=TDS>{{cite news|url=http://archive.thedailystar.net/2003/12/31/d31231011616.htm|title=Eminent HR activist Barrister Salma Sobhan passes away|newspaper=The Daily Star|date=31 December 2003|access-date=23 March 2025|archivedate=17 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217025327/http://archive.thedailystar.net/2003/12/31/d31231011616.htm|deadurl=yes}}</ref> | death_place = গুলছন, ঢাকা, বাংলাদেশ | spouse = {{marriage|ৰহমান সোবহান|1962}} | nationality = বাংলাদেশী | birth_name = সালমা ৰছীদা আখটাৰ বানু<ref name=TDS/> | alma_mater = [[কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়]] | parents = | relatives = }} '''সালমা সোবহান''' ({{Lang-en|Salma Sobhan}}; ১১ আগষ্ট ১৯৩৭ – ৩০ ডিচেম্বৰ ২০০৩<ref name=TDS/>)এগৰাকী বাংলাদেশী অধিবক্তা, শৈক্ষিক আৰু মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী আছিল। ১৯৫৯ চনত তেওঁ পাকিস্তানৰ প্ৰথম মহিলা বেৰিষ্টাৰ হয়। <ref name=bpedia>{{cite book | title = Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh | chapter = Sobhan, Salma | author = Hameeda Hossain | editor1 = Sirajul Islam | editor2 = Ahmed A. Jamal | chapter-url = http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sobhan,_Salma | publisher = [[Asiatic Society of Bangladesh]] | year = 2012 | edition = Second | access-date = July 22, 2017 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20260102010443/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Sobhan%2C_Salma | archivedate = January 2, 2026 }}</ref> [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ আইন অনুষদৰ সদস্য হিচাপে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ চকীদাৰ সংস্থা আইন-অ’-ছালিছ কেন্দ্ৰ (এ এছ কে)ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। তেওঁ বাংলাদেশ ইনষ্টিটিউট অৱ ল এণ্ড ইণ্টাৰনেশ্যনেল এফেয়াৰ্ছ (বিলিয়া)ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিত্বও আছিল। ==নেপথ্য== ১৯৩৭ চনত লণ্ডনত জন্মগ্ৰহণ কৰা সোবহানৰ পিতৃ মহম্মদ ইক্ৰামুল্লাহ আছিল পাকিস্তানৰ প্ৰথম বৈদেশিক সচিব। তেওঁৰ মাতৃ বেগম শয়স্তা চুহৰাৱাৰ্ডি ইক্ৰামুল্লা পাকিস্তানৰ সংবিধান সভাৰ প্ৰথম দুগৰাকী মহিলা সদস্যৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল,<ref name=bpedia/> আৰু পিছলৈ [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ত পাকিস্তানৰ প্ৰতিনিধি আৰু মৰক্কোত ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁৰ মাক আছিল কলিকতাৰ সুহৰাৱৰ্দি পৰিয়ালৰ সদস্য। মাকৰ ফালৰ পৰা সালমা সোবহান বংগৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী তথা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হুছেইন শ্বহীদ ছুহৰাৱাৰ্ডীৰ ভাগিনীয়েক আছিল আৰু পিতৃৰ ফালৰ পৰা ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু মুখ্য ন্যায়াধীশ মহম্মদ হিদাতুল্লাৰ ভতিজী আছিল। ১৯৬২ চনত অৰ্থনীতিবিদ ৰেহমান সোবহানৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ হয়।<ref name="bpedia" /> তেওঁলোকৰ তিনিজন পুত্ৰ আছিল৷<ref name="TDS" /> ==শিক্ষা আৰু আৰম্ভণিৰ জীৱন== সোবহানে ইংলেণ্ডৰ ৱেষ্টনবাৰ্ট স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে আৰু ১৯৫৮ চনত কেম্ব্ৰিজৰ গিৰ্টন কলেজত আইন অধ্যয়ন কৰে।<ref name=TDS/> ১৯৫৯ চনত লিংকনছ ইনৰ পৰা বাৰলৈ মাতি অনা সোবহান পাকিস্তানৰ প্ৰথম মহিলা বেৰিষ্টাৰৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়। তেওঁ কৰাচীৰ এটা আইন প্ৰতিষ্ঠান এম/এছ ছাৰিজ এণ্ড বিচেনোৰ সৈতে উচ্চ ন্যায়ালয়ত প্ৰেকটিছ কৰিবলৈ আইনী সহায়িকা হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name=bpedia/> ১৯৬২ চনত বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাৰ পিছত তেওঁ ঢাকালৈ গুচি যায় আৰু ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন অনুষদত শিক্ষকতা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ১৯৮১ চনলৈকে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref name=TDS/> ১৯৭৪ চনত বাংলাদেশ ইনষ্টিটিউট অৱ ল এণ্ড ইণ্টাৰনেশ্যনেল এফেয়াৰ্ছত গৱেষক হিচাপে তেওঁ নিযুক্তি লাভ কৰে। সোবহান উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ আইন প্ৰতিবেদন সম্পাদনাৰ দায়িত্বত আছিল।<ref name=bpedia/> ==মানৱ অধিকাৰ আৰু ন্যায়িক কেৰিয়াৰ== সোবহানে আন আঠজন সহকৰ্মীৰ সৈতে ১৯৮৬ চনত আইন অ শলিশ কেন্দ্ৰ নামৰ এটা মানৱ অধিকাৰ সংগঠন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name=TDS/> ২০০১ চনলৈকে তেওঁ সংস্থাটোৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালিকা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name=bpedia/> মহিলাৰ অধিকাৰৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে তেওঁ ২০০০ চনত অনন্যা মেগাজিন বঁটা আৰু ২০০১ চনত নিউয়ৰ্কস্থিত লয়াৰ্ছ কমিটি ফৰ হিউমেন ৰাইটছ (পিছলৈ হিউমেন ৰাইটছ ফাৰ্ষ্ট নামেৰে জনাজাত)ৰ পৰা বঁটা লাভ কৰে।<ref name=bpedia/> সোবহান বাংলাদেশ আইনী সাহায্য আৰু সেৱা ন্যাসৰ ব'ৰ্ডৰ লগতে বাংলাদেশ গ্ৰাম্য উন্নতি সমিতি (BRAC) আৰু নিজেৰা কোৰীৰ ব'ৰ্ডলৈ নিৰ্বাচিত হয়।<ref name=bpedia/> ২০০১ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট ফৰ ছ’চিয়েল ডেভেলপমেণ্ট (UNRISD)ৰ ব’ৰ্ডলৈ তেওঁ নিৰ্বাচিত হয়। তেখেতে তিনিটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰীবাদী নেটৱৰ্কৰ সদস্যও আছিল: এছিয়া পেচিফিক উইমেন ল এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট, উইমেন লিভিং অণ্ডাৰ মুছলিম ল'ছ আৰু মেটচ কানাডা।<ref name=bpedia/> ==প্ৰকাশন== সোবহানৰ প্ৰকাশনসমূহৰ ভিতৰত আছে- * ''Legal Status of Women in Bangladesh'' (1975), * ''Peasants' Perception of Law'' (1981), * ''No Better Option? Women Industrial Workers'' (co-authored in 1988).<ref name="TDS" /> == উত্তৰাধিকাৰ == [[অমৰ্ত্য সেন|অমৰ্ত্য সেনে]] আৰম্ভ কৰা প্ৰটিচি ফাউণ্ডেচনে তেওঁৰ নামত সাংবাদিকৰ বাবে এক বঁটা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।<ref>{{cite news |author=Hameeda Hossain |date=December 31, 2004 |title=Salma's journey into activism |url=http://archive.thedailystar.net/2004/12/31/d412311501103.htm |newspaper=The Daily Star |accessdate=January 26, 2016 |archivedate=November 7, 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107003437/http://archive.thedailystar.net/2004/12/31/d412311501103.htm |deadurl=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ বিখ্যাত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] 4tsjdibz2ml9ctvx9n017zozcjdd518 0 119426 645198 579022 2026-10-15T14:43:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645198 wikitext text/x-wiki {{Infobox squash player | image = Dipika Pallikal (India) defeated Jaclyn Hawkes (New Zealand) in the women's semifinals 06 (cropped).jpg | caption = | fullname = Dipika Rebecca Pallikal Karthik <ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/list-of-padma-awardees/article5617946.ece|title=List of Padma awardees |work=The Hindu|date=25 January 2014|access-date=13 January 2021|language=en}}</ref> | birth_name = Dipika Pallikal | birth_date = {{birth date and age |df=yes|1991|09|21}}<ref name=squashinfo>{{cite web|title=Dipika Pallikal (India) Profile|url=https://www.squashinfo.com/player/953-dipika-pallikal|website=squashinfo.com|access-date=19 August 2015}}</ref> | birth_place = [[Kottayam]], [[Kerala]], India | spouse = {{marriage|[[Dinesh Karthik]]|2015}} | height = 164 cm | weight = 69 kg | event = Women's singles | country = {{IND}} | turnedpro = 2006 | retired = Active | plays = Right-handed | racquet = [[Tecnifibre]] | coach = [[Sarah Fitz-Gerald]] | highest_ranking = No. 10 | date_of_highest_ranking = December 2012 | current_ranking = No. 19 | date_of_current_ranking = August 2016 | WorldOpenresult = '''QF''' ([[2011 Women's World Open Squash Championship|2011]]) | titles = 11 | finals = | psa_id = dipika-pallikal-karthik | medaltemplates = {{MedalSport|Women's [[squash (sport)|squash]]}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalComp|[[World Squash Doubles Championships|World Championships]]}} {{MedalGold|2022 Glasgow|Doubles}} {{MedalGold|2022 Glasgow|Mixed doubles}} {{MedalGold|2024 Glasgow|Doubles}} {{MedalGold|2024 Glasgow|Mixed doubles}} {{MedalSilver|2016 Darwin|Mixed doubles}} {{MedalBronze|2016 Darwin|Doubles}} {{MedalBronze|2017 Manchester|Doubles}} {{MedalComp|[[Commonwealth Games]]}} {{MedalGold|[[Squash at the 2014 Commonwealth Games|2014 Glasgow]]|[[Squash at the 2014 Commonwealth Games – Women's doubles|Doubles]]}} {{MedalSilver|[[Squash at the 2018 Commonwealth Games|2018 Gold Coast]]|[[Squash at the 2018 Commonwealth Games – Women's doubles|Doubles]]}} {{MedalSilver|[[Squash at the 2018 Commonwealth Games|2018 Gold Coast]]|[[Squash at the 2018 Commonwealth Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalBronze|[[Squash at the 2022 Commonwealth Games|2022 Birmingham]]|[[Squash at the 2022 Commonwealth Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalComp|[[Asian Games]]}} {{MedalGold|[[Squash at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]]|[[Squash at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalSilver|[[Squash at the 2014 Asian Games|2014 Incheon]]|[[Squash at the 2014 Asian Games – Women's team|Team]]}} {{MedalBronze|[[Squash at the 2010 Asian Games|2010 Guangzhou]]|[[Squash at the 2010 Asian Games – Women's team|Team]]}} {{MedalBronze|[[Squash at the 2014 Asian Games|2014 Incheon]]|[[Squash at the 2014 Asian Games – Women's singles|Singles]]}} {{MedalBronze|[[Squash at the 2018 Asian Games|2018 Jakarta]]|[[Squash at the 2018 Asian Games – Women's singles|Singles]]}} {{MedalBronze|[[Squash at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]]|[[Squash at the 2022 Asian Games – Women's team|Team]]}} {{MedalComp|[[Asian Squash Championships|Asian Championships]]}} {{MedalGold|[[Asian Team Squash Championships|2012 Kuwait]]|Team}} {{MedalGold|[[Asian Doubles Squash Championships|2023 Hangzhou]]|Mixed doubles}} {{MedalSilver|[[2017 Women's Asian Individual Squash Championships|2017 Chennai]]|Singles}} | updated = 13 April 2022 }} '''দিপিকা পল্লিকল''' ( {{lang-en|: Dipika Pallikal}} ; জন্ম: ২১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯১) এগৰাকী ভাৰতীয় পেছাদাৰী স্কোয়াছ খেলুৱৈ। বিশ্ব ৰেংকিঙত শীৰ্ষ ১০ ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী ভাৰতীয় খেলুৱৈ আছিল।<ref name="top10ranking">{{cite web| url=http://www.indianexpress.com/news/dipika-pallikal-is-first-indian-to-break-into-top-10/1039028/| publisher=[[The Indian Express]]| date=1 January 2012| title=Dipika Pallikal is first Indian to break into top 10}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== দিপিকা পল্লিকালৰ জন্ম হৈছিল কোট্টায়মত মালয়ালী পৰিয়ালত।<ref>{{cite web |url=http://ukmalayalee.com/local-sports-news/news.php?id=NTU2 |title=Local Sports News – Malayalee Dipika Pallikal wins in straight games to net sixth WSA title (Picture Album) |publisher=Ukmalayalee.com |date=21 September 1991 |access-date=30 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203002347/http://ukmalayalee.com/local-sports-news/news.php?id=NTU2 |archive-date=3 December 2013 |url-status=dead |archivedate=3 December 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203002347/http://ukmalayalee.com/local-sports-news/news.php?id=NTU2 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ সঞ্জীৱ পল্লিকল আৰু [[চুজান পল্লিকল]]ৰ কন্যা।<ref>{{cite web|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=17284975&programId=1073752205&BV_ID=@@@&channelId=-1073750705&tabId=3|title=Manorama Online – Home|work=ManoramaOnline|access-date=2 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140806093801/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=17284975&programId=1073752205&BV_ID=@@@&channelId=-1073750705&tabId=3|archive-date=6 August 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiatvnews.com/print/news/dipika-pallikal-the-hot-girl-of-indian-squash-982-10.html |title= Dipika Pallikal, the hot girl of Indian squash |publisher=Indiatvnews.com |date=21 September 1991 |access-date=30 November 2013}}</ref> ১৯৭৬ চনত তেওঁৰ মাতৃয়ে ভাৰতৰ উদ্বোধনী মহিলা টেষ্ট মেচকে ধৰি ভাৰতীয় মহিলা দলৰ হৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট খেলিছিল।<ref name="Cricinfo profile2">{{cite web |title=Susan Itticheria |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/susan-itticheria-54255 |accessdate=2024-07-07 |publisher=[[Cricinfo]]}}</ref><ref>Abishek Mukherjee (20 August 2015). [http://www.cricketcountry.com/articles/susan-itticheria-dinesh-karthik-and-other-cricket-in-laws-319653 "Susan Itticheria-Dinesh Karthik and other cricket in-laws"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191103181501/https://www.cricketcountry.com/articles/susan-itticheria-dinesh-karthik-and-other-cricket-in-laws-319653 |date=2019-11-03 }} – Cricket Country. Retrieved 2 November 2015.</ref> ==কৰ্মজীৱন== ২০০৬ চনত দীপিকাই পেছাদাৰী ৰূপত খেলিবলৈ লয়, কিন্তু প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁৰ কেৰিয়াৰ উত্থান-পতনেৰে ভৰি পৰিছিল। ২০১১ চনৰ আৰম্ভণিতে ইজিপ্তত চমু প্ৰশিক্ষণৰ পিছত তেওঁ অধিক সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হৈ পৰে আৰু বিজয়ী প্ৰদৰ্শনত আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="deepikaHistory">{{cite web|url=http://post.jagran.com/dipika-pallikal-steals-limelight-in-squash-with-three-wispa-titles-in2011-1324374966|publisher=jagran.com|title=Pallikal wins three WISPA titles|access-date=2025-03-26|archivedate=2018-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225123033/http://post.jagran.com/dipika-pallikal-steals-limelight-in-squash-with-three-wispa-titles-in2011-1324374966|deadurl=yes}}</ref> ছেপ্টেম্বৰ মাহত কেলিফৰ্ণিয়াৰ ইৰভাইনত অনুষ্ঠিত হোৱা অৰেঞ্জ কাউন্টি অ'পেনত জয়লাভ কৰি ২০১১ চনৰ বাবে তিনিটা উইস্পা খিতাপ দখল কৰে। তেওঁ আমেৰিকাত দ্বিতীয়টো স্থান দখল কৰি আন এক WISPA ভ্ৰমণ ইভেণ্টত জয়লাভ কৰে। তৃতীয়গৰাকীয়ে ২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত হংকঙত ক্ৰ'কডাইল চেলেঞ্জ কাপত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াৰ ফলত তেওঁ বিশ্ব ৰেংকিঙত ১৭ নম্বৰ স্থান লাভ কৰে।কিন্তু কোৱাৰ্টাৰ ফাইনেলত পৰাস্ত হোৱা [[ৱৰ্ল্ড অ'পেন]]ত তেওঁৰ প্ৰদৰ্শনেই ২০১২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত এই জয়ৰ ফলত ১৪ নং ৰেংকিং লাভ কৰিছিল, যিয়ে পূৰ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ বিশ্ব ৰেংকিঙক অতিক্ৰম কৰিছিল এজন ভাৰতীয়ৰ দ্বাৰা – ১৯৯৫ চনত প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰীয় চেম্পিয়ন [[মিছা গ্ৰেৱালে]] ২৭ নম্বৰ স্থানত।<ref>{{Cite web |last=Nag |first=Utathya |date=2023-11-11 |title=Who is Dipika Pallikal - A squash poster-girl and a supermom |url=https://olympics.com/en/news/who-is-dipika-pallikal-india-squash-player |access-date=2024-02-06 |website=Olympics.com}}</ref> ২০১২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত নিউয়ৰ্কত অনুষ্ঠিত হোৱা টুৰ্ণামেণ্ট অৱ চেম্পিয়নছ স্কোয়াছ মিটৰ ফাইনেলত প্ৰৱেশ কৰি ৰূপালী ইভেণ্টৰ শীৰ্ষ সংঘৰ্ষত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমগৰাকী ভাৰতীয় হিচাপে পৰিগণিত হয়। একে বছৰৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ আৰু এখোজ আগুৱাই গৈ সোণৰ ইভেণ্ট ২০১২ চনৰ [[অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন]]ৰ ছেমি ফাইনেলত প্ৰৱেশ কৰে, যিটো যিকোনো ভাৰতীয়ৰ বাবে আন এক গৌৰবৰ কথা।<ref>{{Cite web |last=Nag |first=Utathya |date=2023-11-11 |title=Who is Dipika Pallikal - A squash poster-girl and a supermom |url=https://olympics.com/en/news/who-is-dipika-pallikal-india-squash-player |access-date=2024-02-06 |website=Olympics.com}}</ref> দীপিকা পল্লিকাল ২০১২ চনৰ মহিলা বিশ্ব দলীয় স্কোয়াছ চেম্পিয়নশ্বিপত পঞ্চম স্থান দখল কৰা ভাৰতীয় স্কোয়াছ দলৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ আছিল।<ref>{{cite web| url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-18/others/35185663_1_world-team-squash-anaka-alankamony-joshana-chinappa| archive-url=https://web.archive.org/web/20130521212539/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-18/others/35185663_1_world-team-squash-anaka-alankamony-joshana-chinappa| url-status=dead| archive-date=21 May 2013| work=[[The Times of India]]| date=18 September 2012| title=India finish fifth in World Team Squash| access-date=2025-03-26| archivedate=2013-05-21| archiveurl=https://web.archive.org/web/20130521212539/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-18/others/35185663_1_world-team-squash-anaka-alankamony-joshana-chinappa| deadurl=yes}}</ref> এই ইভেণ্টত দশম স্থানত থকা ভাৰতে এই প্ৰক্ৰিয়াত উচ্চ ৰেংকিঙৰ নেদাৰলেণ্ড আৰু আয়াৰলেণ্ডক পৰাস্ত কৰে।<ref>{{cite web| url=http://www.sportal.co.in/other-sports-news-display/india-exit-squash-world-championships-209116| publisher=sportal.co.in| date=16 November 2012| title=India exit squash World Championships}}{{Dead link|date=July 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> এই প্ৰতিযোগিতাত [[মেডলাইন পেৰী]]ৰ দৰে খেলুৱৈক পৰাস্ত কৰে।<ref>{{cite web| url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-13/others/35087252_1_anaka-alankamony-ireland-india| archive-url=https://web.archive.org/web/20130521223905/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-13/others/35087252_1_anaka-alankamony-ireland-india| url-status=dead| archive-date=21 May 2013| title=India upset Ireland in World Team Squash Championship| date=13 September 2012| work=[[The Times of India]]| access-date=2025-03-26| archivedate=2013-05-21| archiveurl=https://web.archive.org/web/20130521223905/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-13/others/35087252_1_anaka-alankamony-ireland-india| deadurl=yes}}</ref> ভাৰতীয় লাইন আপৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ খেলুৱৈ আছিল [[জোছনা চিনাপ্পা]]। ২০১৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কানাডাৰ ৱিনিপেগ চহৰত অনুষ্ঠিত হোৱা মিডউড ফাৰ্মাচী অ'পেনৰ ফাইনেলত হংকঙৰ [[জ'ই চানক]] ১১–৯, ১১–৭, ১১–৪ গ'লত পৰাস্ত কৰি কেৰিয়াৰৰ ষষ্ঠটো ডব্লিউ এছ এ খিতাপ দখল কৰে।<ref>{{cite web|author=PTI |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/Dipika-Pallikal-wins-Meadowood-Pharmacy-Open/articleshow/18337153.cms |title=Dipika Pallikal wins Meadowood Pharmacy Open – Times of India |publisher=timesofindia.indiatimes.com |date=4 February 2013 |access-date=30 November 2013}}</ref> ২০১২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ বিশ্বৰ ১০ নম্বৰ স্থানত কেৰিয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰেংকিং লাভ কৰে। ২০১২ চনত ভাৰতৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ ক্ৰীড়া বঁটা [[অৰ্জুন বঁটা]] লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা স্কোয়াছ খেলুৱৈ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="top10ranking"/> ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁ মহিলা স্কোয়াছ এছ'চিয়েচনৰ (WSA) ৰেংকিঙত পুনৰ ১০ নম্বৰ স্থান লাভ কৰে। ২০১৪ চনৰ কমনৱেলথ গেমছত তেওঁ জোছনা চিনাপ্পাৰ সৈতে স্কোয়াছ মহিলা ডাবলছত স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰি ভাৰতৰ এই ক্ৰীড়াত প্ৰথম কমনৱেলথ গেমছৰ পদক হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|author= IANS |url=http://www.sportskeeda.com/squash/dipika-pallikal-returns-to-top-10-of-squash-world-rankings |title=Dipika Pallikal returns to top 10 of squash world rankings – Sportskeeda |publisher=Sportskeeda.com |date=5 February 2014 |access-date=30 November 2013}}</ref> ২০১৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱিণ্টাৰ ক্লাব অ’পেনত জয়লাভ কৰি পল্লিকালে দশম ট্যুৰ খিতাপ দখল কৰে।<ref name="Commonwealth">{{cite web | title = Dipika and Joshna create history |work= The Hindu| url = http://www.thehindu.com/sport/other-sports/joshana-chinappa-dipika-pallikal-win-squash-gold-at-cwg/article6275525.ece |date=2 August 2014| access-date = 3 August 2014 | first = A. | last = Vinod }}</ref> ২০১২ চনৰ পৰা ২০১৫ চনৰ ভিতৰত ৰাষ্ট্ৰীয় চেম্পিয়নশ্বিপত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল কাৰণ পুৰস্কাৰৰ ধনৰ বৈষম্য আছিল য'ত মহিলা চেম্পিয়নশ্বিপ বিজয়ীক পুৰুষৰ চেম্পিয়নশ্বিপ বিজয়ীৰ পুৰস্কাৰৰ ধনৰ মাত্ৰ ৪০%হে প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/Dipika-Pallikal-wants-equal-prize-money/articleshow/48013742.cms|title=Dipika Pallikal wants equal prize money|work=The Times of India|date=10 July 2015 }}</ref> ২০১৬ চনৰ চেম্পিয়নশ্বিপৰ বাবে সমান পুৰস্কাৰৰ ধনৰ চুক্তি কৰা হৈছিল য'ত তেওঁ জোছনা চিনাপাক ৪–১১, ১১–৬, ১১–২, ১১–৮ গ'লত পৰাস্ত কৰিছিল আৰু দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে খিতাপ জয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/Dipika-Pallikal-Saurav-Ghosal-clinch-national-squash-titles/articleshow/53255068.cms|title = Dipika Pallikal, Saurav Ghosal clinch national squash titles &#124; More sports News - Times of India|website = [[The Times of India]]| date=17 July 2016 }}</ref> ২০১৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ দক্ষিণ এছিয়ান গেমছত তেওঁ সোণৰ পদক বিজয়ী ভাৰতীয় মহিলা দলৰ অংশ আছিল <ref>{{cite web|url=http://www.indiasquash.com/players-team-india.aspx|title=Squash Rackets Federation of India|website=www.indiasquash.com|access-date=3 June 2016|archive-date=12 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512084155/http://www.indiasquash.com/players-team-india.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/sports/report/photos-indias-gold-glut-continues-at-south-asian-games/20160210.htm|title=PHOTOS: India's gold-glut continues at South Asian Games - Rediff.com Sports|website=www.rediff.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sportingindia.com/content/india-begin-well-team-event-squash-sag-2016|title=India begin well in the team event of squash in the SAG 2016|date=8 February 2016|website=sportingindia.com|access-date=23 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180830174256/http://sportingindia.com/content/india-begin-well-team-event-squash-sag-2016|archive-date=30 August 2018|url-status=dead|archivedate=30 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180830174256/http://sportingindia.com/content/india-begin-well-team-event-squash-sag-2016|deadurl=yes}}</ref> তাৰ পিছত এপ্ৰিল মাহত ২০১৬ চনৰ পি এছ এ মহিলা বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপৰ প্ৰথম ৰাউণ্ডত পৰাস্ত হয়।<ref>{{cite web|url=https://psaworldtour.com/news/view/3552/wwc-update-au-holds-off-pallikal-to-seal-second-round-spot|title=WWC Update: Au Holds Off Pallikal to Seal Second Round Spot - Professional Squash Association|website=psaworldtour.com|date=26 April 2016 }}</ref> মে' মাহত তেওঁ টাইপেইত অনুষ্ঠিত এছিয়ান দলীয় চেম্পিয়নশ্বিপত ৰূপৰ পদক বিজয়ী ভাৰতীয় মহিলা দলৰ অংশ আছিল, য'ত ভাৰতে ফাইনেলত মালয়েছিয়াৰ হাতত ২-০ গ'লত পৰাস্ত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.sportskeeda.com/squash/asian-squash-championships-indian-women-go-down-fighting|title=Asian Squash Championships: Indian women go down fighting|date=15 May 2016}}</ref> ২০১৬ চনলৈকে পল্লিকেল কাৰ্তিকে নিজৰ কুমাৰী নাম (পল্লিকেল)ৰে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ আগষ্ট মাহত আৰম্ভ হোৱা ২০১৬-১৭ পিএছএ ছিজনৰ বাবে তেওঁৰ বিবাহিত নামটো যোগ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://psaworldtour.com/players/view/7872/info|title=Dipika Pallikal Karthik - Professional Squash Association|website=psaworldtour.com}}</ref> দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় খিতাপৰ পিছত তেওঁ অষ্ট্ৰেলিয়ান অ'পেন জয় কৰি নিজৰ ভাল ফৰ্ম অব্যাহত ৰাখিছিল, যিটো ২০১৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁৰ ১১ সংখ্যক পিএছএ খিতাপ।<ref>{{cite web|url=https://psaworldtour.com/news/view/4013/al-tamimi-and-pallikal-karthik-capture-australian-open-crowns|title=Al Tamimi and Pallikal Karthik Capture Australian Open Crowns - Professional Squash Association|website=psaworldtour.com|date=12 August 2016 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ Reflist}} ee0qtmkh0tvs78qrr5g09t4hs57e8fo 0 119630 645295 527788 2026-10-15T17:21:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645295 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = [[বিদুষী]] | name = নীলা ৰামগোপাল | native_name = நீலா ராம்கோபால் | image = Neela Ramgopal interview.jpg | image_size = | caption = ২০২২ চনত নীলা ৰামগোপাল | birth_name = | birth_date = {{birth date|df=yes|1935|5|25}} | birth_place = কুম্বকোনাম, মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সি, ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়া | death_date = {{death date and age|df=yes|2023|3|1|1935|5|25}} | death_place = [[বেংগালুৰু]], [[কৰ্ণাটক]], [[ভাৰত]] | occupation = {{cslist|গায়িকা|সংগীতৰ শিক্ষক}} | parents = | spouse = | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | background = solo singer | genre = [[কৰ্ণাটিক সংগীত]] | instrument = কন্ঠ | label = | years_active = ১৯৬৫-২০২৪ }} | website = | awards = {{ubl|[[সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা]]|সংগীত কলা আচাৰ্য}} }} '''নীলা ৰামগোপাল'''{{Efn|Ramgopal was also referred to as Vidushi Neela Ramgopal with honorific title [[Vidushi]] for [[Carnatic music]] scholars.<ref>{{Cite web |date=2 March 2023 |title=Vidushi Neela Ramgopal passes away |url=https://starofmysore.com/vidushi-neela-ramgopal-passes-away/ |access-date=5 March 2023 |website=Star of Mysore |language=en-US}}</ref>}} ({{Lang-en| Neela Ramgopal}} ; জন্ম: ২৫ মে ১৯৩৫ – মৃত্যু ১ মাৰ্চ ২০২৩) এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] কৰ্ণাটক কণ্ঠশিল্পী আৰু কৰ্ণাটক সঙ্গীত শিক্ষিকা। তেওঁৰ কিছুমান ৰচনাৰ ভিতৰত তমিজ ইনবাম, ৰামা উপাসনা আৰু নাৰায়ণ এননিৰো আদি অন্যতম। [[সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা]], মাদ্ৰাজ মিউজিক একাডেমীৰ সংগীত কলা আচাৰ্য বঁটা, ৰাম সেৱা মণ্ডলীৰ সংগীত চুদামণি বঁটা আদি বঁটা লাভ কৰিছিল। ==জীৱনী== নীলা ৰামগোপালৰ জন্ম হৈছিল ১৯৩৫ চনৰ ২৫ মে’ত, তামিলনাডুৰ কুম্বাকোনামত ব্ৰাহ্মণ আয়াৰ পৰিয়ালত। তেওঁৰ দেউতাক আছিল ঘৰৰ মালিক। পৰিয়ালটোৱে পুনৰ ত্যাগৰাজাপুৰমৰ নিজৰ গাঁওলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে আৰু তাৰ পৰাই তাই থিৰুবিদাইমৰুদুৰত স্কুললৈ যায়।<ref name=":2">{{cite news |last1=Ganesh |first1=Deepa |title=In her own style… |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/in-her-own-style/article7282511.ece |work=The Hindu |date=4 June 2015 |language=en-IN}}</ref><ref name="harmony" /> ২৩ বছৰ বয়সতহে তেওঁ কৰ্ণাটিক সংগীতৰ বিষয়ে গুৰুত্বসহকাৰে অধ্যয়ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="silver">{{cite web |title=Neela Ramgopal: Music Should Touch The Heart – Silver Talkies |url=https://silvertalkies.com/neela-ramgopal-music-should-touch-the-heart/ |website=silvertalkies.com}}</ref> কুম্বকোনামৰ সদগোপালাচাৰীৰ পৰা কৰ্ণাটক সংগীত শিকিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পিছলৈ এন.এম.নাৰায়ণন, টি.কে. ৰঙাছাৰী আৰু এম.এল. বসন্তকুমাৰীৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="Deccan">{{cite news |title=City music trust honours vocalist Neela Ramgopal |url=https://www.deccanherald.com/metrolife/metrolife-cityscape/city-music-trust-honours-vocalist-neela-ramgopal-702064.html |work=Deccan Herald |date=8 November 2018 |language=en}}</ref><ref name="sruti">{{cite web |title=Neela Ramgopal |url=https://www.sruti.com/index.php/artist/neela-ramgopal |website=The Sruti Foundation|date=May 2018}}</ref><ref name=":0">{{Cite news |last=Bureau |first=The Hindu |date=1 March 2023 |title=Noted Carnatic vocalist and guru Neela Ramgopal passes away |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/noted-carnatic-vocalist-and-guru-neela-ramgopal-passes-away/article66569007.ece |access-date=5 March 2023 |issn=0971-751X}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ১৯ বছৰ বয়সত বিয়াৰ পিছত ৰামগোপাল কৰ্ণাটকৰ বাংগালুৰুলৈ গুচি যায়, প্ৰথমে জে পি নগৰলৈ যোৱাৰ আগতে বাসৱনগুডীত বাস কৰে।<ref name=":1" /><ref>{{cite web |title=Neela Ramgopal |url=https://www.teepoi.com/visage-5-neela-ramgopal#v5storyD |website=www.teepoi.com |language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="silver"/> তেওঁৰ দুটা সন্তান আছিল। <ref name="harmony" /> তেখেতক তামিল, কানাড়া আৰু ইংৰাজী ভাষাত ৰচনা কৰা বহুভাষী বুলি জনা গৈছিল আৰু তেওঁৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে তেওঁক নীলা মামী বুলি কয়।<ref name=":1">{{Cite web |date=1 March 2023 |title=A paean to Neela Mami |url=https://www.deccanherald.com/opinion/right-in-the-middle/a-paean-to-neela-mami-1196330.html |access-date=5 March 2023 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> <ref name=":2" /> ২০২৩ চনৰ ১ মাৰ্চত বাংগালুৰুত ৰামগোপালৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পূৰ্বেও তাইৰ কৰ্কট ৰোগ ধৰা পৰিছিল। তেওঁৰ বয়স আছিল ৮৭ বছৰ।<ref name=":0"/> ==কিতাপ== *{{cite book |last1=Raghavan |first1=Harini |title=Neela Ramgopal – A Musical Journey |date=8 November 2015 |publisher=Nadasurabhi Cultural Association}}<ref name="harmony">{{cite web |title=A late bloomer « Harmony Magazine |url=https://www.harmonyindia.org/etcetera_posts/a-late-bloomer/}}</ref> ==বঁটা আৰু সন্মান== * ২০১৬ চনত [[সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা]]। <ref>{{cite web |title=President of India to confer tomorrow Sangeet Natak Akademi Fellowships and Awards for 2016 |url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1516849 |website=pib.gov.in}}</ref> * ২০১৭চনত গুৰুকৃপা বঁটা। <ref name="SMA">{{cite web |title=Guru Kripa Awards |url=https://www.shankarmahadevanacademy.com/guru-kripa-awards/ |website=www.shankarmahadevanacademy.com |language=en}}</ref> * ২০১১ চনত মাদ্ৰাজ মিউজিক একাডেমীৰ পৰা সংগীত কলা আচাৰ্য বঁটা। <ref>{{cite web |title=Sangita Kala Acharya |url=https://musicacademymadras.in/awards/sangita-kala-acharya/ |publisher=Madras Music Academy |access-date=2025-03-27 |archivedate=2025-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250318092545/https://www.musicacademymadras.in/awards/sangita-kala-acharya/ |deadurl=yes }}</ref> * ২০১৮ চনত কাঞ্চনা শ্ৰী লক্ষ্মীনাৰায়ণ মিউজিক একাডেমী ট্ৰাষ্টৰ দ্বাৰা কাঞ্চনা শ্ৰী শিৰোনাম। <ref name="Deccan"/> * চেন্নাইৰ শ্ৰীকৃষ্ণ গণসভাৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শনকাৰীৰ বঁটা। <ref name="sruti"/> * মাদ্ৰাজ মিউজিক একাডেমীৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বঁটা। <ref name="sruti"/> * নগৰকোইল ট্ৰাষ্টৰ পৰা গণ প্ৰকীৰ্থী বঁটা। <ref name="sruti"/> * ৰামকৃষ্ণ গাণসভাৰ পৰা সংগীত কলা সম্ৰাগনি বঁটা। <ref name="sruti"/> * ৰাম সেৱা মণ্ডলীৰ পৰা সংগীত চুদামণি বঁটা। <ref name="sruti"/> * [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্য চৰকাৰৰ সংগীত নৃত্য একাডেমীৰ পৰা কৰ্ণাটক কলাশ্ৰী বঁটা।<ref name="sruti"/> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:গায়িকা]] [[শ্ৰেণী:সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]] asx0rolvnuaheynxoamrtl8oxr1dsyn 0 120796 645203 639884 2026-10-15T15:18:02Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645203 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = দেৱী | image = Devi (1960).jpg | caption = ছবিখনৰ বঙালী ভাষাৰ পোষ্টাৰ | director = [[সত্যজিৎ ৰায়]] | producer = সত্যজিৎ ৰায় | writer = প্ৰভাত কুমাৰ মুখোপাধ্যায় | narrator = | starring = [[শৰ্মিলা ঠাকুৰ]]<br />সৌমিত্ৰ চেটাৰ্জী<br />ছবি বিশ্বাস | music =আলি আকবৰ খান | cinematography =সুব্ৰত মিত্ৰ | editing =দুলাল দত্ত | distributor = | released = {{film date|1960|2|19|df=yes}} | runtime =৯৩ মিনিট | country = ভাৰত | language = বঙালী }} '''দেৱী''' ({{lang-en| Devi }}) ১৯৬০ চনত মুক্তি পোৱা পৰিচালক সত্যজিৎ ৰায়ে পৰিচালনা কৰা এখন বঙালী ভাষাৰ নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ। অভিনয় কৰিছে [[শৰ্মিলা ঠাকুৰ]], সৌমিত্ৰ চেটাৰ্জী আৰু ছবি বিশ্বাস। প্ৰভাত কুমাৰ মুখোপাধ্যায়ৰ এটি চুটিগল্পৰ আধাৰত ছবিখনৰ কাহিনী ৰচনা কৰা হৈছে। ছবিখনত এজন জমিদাৰে তেওঁৰ বোৱাৰীয়েক দেৱীৰ অৱতাৰ ৰূপে বিশ্বাস কৰাৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে। একাডেমী ফিল্ম আৰ্কাইভত ১৯৯৬ চনত দেৱীক সংৰক্ষণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Preserved Projects|url=http://www.oscars.org/academy-film-archive/preserved-projects?title=&filmmaker=satyajit+ray&category=All&collection=All|website=Academy Film Archive|access-date=11 August 2016|archive-date=15 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160815062125/http://www.oscars.org/academy-film-archive/preserved-projects?title=&filmmaker=Satyajit+Ray&category=All&collection=All|url-status=live}}</ref> ==কাহিনীৰ সাৰাংশ== ঊনবিংশ শতিকাৰ চান্দপুৰৰ জমিদাৰ কালীকিংকৰ। তেওঁ মা কালীৰ পৰম ভক্ত। এদিন সপোনত তেওঁ সৰু বোৱাৰীয়েক দয়াময়ীক কালীৰ ৰূপত দেখা পায়। দয়াময়ীক মা কালীৰ ৰূপ হিচাপে পূজা অৰ্চনা আৰম্ভ হ’ল। এনেতে এটা মৃতপ্ৰায় শিশুক কৰুণাময়ী মাতৃৰ চৰণলৈ লৈ অহা হয় আৰু শিশুটো সুস্থ হৈ উঠে। এই খবৰ চৌদিশে প্ৰচাৰ হৈ যোৱাৰ পিছত অনেক ব্যক্তি তেওঁৰ ওচৰলৈ আশীষ বিচাৰি আহে। এই ঘটনাৰ খবৰ পাই কলকাতাত পঢ়ি থকা দয়াময়ীৰ স্বামী উমাপ্ৰসাদ ঘৰলৈ উভতি আহে আৰু তেওঁক এইবোৰ ভুল প্ৰথা বুলি বুজাই কলকাতালৈ লৈ যাব বিচাৰে। কিন্তু দয়াময়ীয়েও ইতিমধ্যে নিজকে কালীৰ ৰূপ বুলি ভাবিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু সেয়েহে তেওঁ স্বামীৰ সৈতে কলকাতালৈ যাবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। ইফালে এদিন দয়াময়ী আৰু উমাপ্ৰসাদৰ সন্তান খোকাৰ তীব্ৰ জ্বৰ উঠে। সেই জ্বৰতে দয়াময়ীৰ হাততে তাৰ মৃত্যু হয়; মা কালীৰ ৰূপ হৈয়ো মাকে তাক বচাব নোৱাৰিলে। শেষ দৃশ্যত দয়াময়ীক এখন পথাৰত দৌৰি দৌৰি গৈ অদৃশ্য হৈ পৰা দেখা যায়। ==সঁহাৰি== মুক্তিৰ লগে লগে ছবিখনে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE1D6103EE43BBC4053DFB6678389679EDE |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011233154/https://www.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE1D6103EE43BBC4053DFB6678389679EDE |archive-date=2017-10-11 |date=8 October 1962 |work=The New York Times print archive |title=Screen: Satyajit Ray's 'Devi' Arrives:Indian Film Deals With a Religious Conflict: Creator of 'Apu' Plays Old Against New |access-date=6 August 2022}}</ref> ৰিভিউ এগ্ৰিগেটৰ ৱেবছাইট ৰ’টেন টমেটোজত ছবিখনৰ ১৭ জন সমালোচকৰ সমালোচনা ৭.৭/১০ গড় ৰেটিঙেৰে ১০০% ইতিবাচক আছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.rottentomatoes.com/m/devi |title=Devi (The Goddess) |date=11 July 2007 |access-date=18 January 2025 |website=Rotten Tomatoes |archive-date=10 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210222344/https://www.rottentomatoes.com/m/devi/ |url-status=live }}</ref> পৰিচালক উইলিয়াম ৱাইলাৰ আৰু ইলিয়া কাজানে ছবিখনক "চেলুলয়ডৰ কবিতা" বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{cite news |last=Gupta |first=Ranjan Das |date=30 April 2011 |title=Ray at Cannes |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/Ray-at-Cannes/article14906744.ece |work=The Hindu Times |access-date=25 May 2019 |archive-date=25 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925040900/https://www.thehindu.com/features/cinema/Ray-at-Cannes/article14906744.ece |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925040900/https://www.thehindu.com/features/cinema/Ray-at-Cannes/article14906744.ece |archivedate=25 September 2020 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.indiewire.com/2014/08/why-the-best-american-filmmakers-owe-a-debt-to-satyajit-ray-23072/ |title=Why the Best American Filmmakers Owe a Debt to Satyajit Ray |date=18 August 2014 |last=Roisin |first=Fariha |access-date=25 May 2019 |website=IndieWire |archive-date=15 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180415120212/http://www.indiewire.com/2014/08/why-the-best-american-filmmakers-owe-a-debt-to-satyajit-ray-23072/ |url-status=live }}</ref> পৰিচালক ফ্ৰান্সিছ ফৰ্ড কপ'লাই দেৱীক সত্যজিতৰ শ্ৰেষ্ঠ কৃতি বুলি গণ্য কৰি ইয়াক "চলচ্চিত্ৰৰ মাইলৰ খুঁটি" বুলি উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite news |last1=Gupta |first1=Ranjan Das |title=Back behind the camera |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Back-behind-the-camera/article15718304.ece |access-date=21 May 2022 |work=The Hindu |date=27 November 2010 |language=en-IN |archive-date=21 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521051537/https://www.thehindu.com/features/magazine/Back-behind-the-camera/article15718304.ece |url-status=live }}</ref> ছবিখন এলেন ছিয়েৰৰ দ্বাৰা ''দ্য গডেছ অপেৰা''লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://composersforum.org/members/allenshearer/|title=Allen Shearer|website=American Composers Forum|access-date=7 December 2021|archive-date=9 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195350/https://composersforum.org/members/allenshearer/|url-status=dead|archivedate=9 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211209195350/https://composersforum.org/members/allenshearer/|deadurl=yes}}</ref> == অভিনয় শিল্পী == {{refbegin|2}} * [[শৰ্মিলা ঠাকুৰ]] (দয়াময়ী) *সৌমিত্ৰ চেটাৰ্জী (উমাপ্ৰসাদ) *ছবি বিশ্বাস (কালীকিংকৰ ৰায়) *কৰুণা বেনাৰ্জী (হাৰুসুন্দৰী, তাৰাপ্ৰসাদৰ পত্নী) *পূৰ্ণেন্দু মুখাৰ্জী (তাৰাপ্ৰসাদ, কালিকিংকৰৰ ডাঙৰ পুত্ৰ) *অৰ্পন চৌধুৰী (খোকা) *অনিল চেটাৰ্জী ((ভূদেৱ) *মহম্মদ ইজৰায়েল (নিবাৰণ, যাৰ পুত্ৰ সুস্থ হৈ উঠিছিল) *কালি শংকৰ (প্ৰফেচাৰ) *খগেশ চক্ৰৱৰ্তী (কবিৰাজ) *সান্তনা দেৱী (সৰলা) *নগেন্দ্ৰনাথ কাব্যব্যকৰণতীৰ্থ (পুৰোহিত) {{refend}} ==বঁটা== *৮ম [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] (১৯৬০):বঙালী ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰৌপ্য পদক<ref name="8thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|title=8th National Film Awards|publisher=International Film Festival of India|access-date=7 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20131012062918/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|archive-date=12 October 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012062918/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm8thNFAAward.aspx|archivedate=12 October 2013|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যউৎস== {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|id=0053765|title=Devi}} * [https://web.archive.org/web/20070616223004/http://www.satyajitray.org/films/devi.htm satyajitray.org] {{National Film Award Best Feature Film Bengali}} [[শ্ৰেণী:১৯৬০ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ বঙালী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী]] gezzqos6apqxzf2wdwmevnklb6ywd0v 0 121075 645316 632413 2026-10-15T18:26:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645316 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = পহেলা বৈশাখ | type = cultural | image = Mangal Shobhajatra in Dhaka.jpg | caption = বাংলাদেশৰ [[ঢাকা]]ত পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনত [[মংগল শোভাযাত্ৰা]] | official_name = পহেলা বৈশাখ<ref name=samayeen159>{{cite book |author1=Nubras Samayeen |author2=Sharif Imon |editor=Kapila D. Silva and Amita Sinha |title=Cultural Landscapes of South Asia: Studies in Heritage Conservation and Management |url=https://books.google.com/books?id=Tc1CDQAAQBAJ |year=2016 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-317-36592-1 |pages=159–160}}</ref> | nickname = পহেলা বৈশাখ, পয়লা বৈশাখ | observedby = [[বাঙালী জাতি|বাঙালী]]সকলে | longtype = সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু জাতীয় উৎসৱ | duration = ১ দিন | frequency = বাৰ্ষিক | celebrations = বৈশাখী মেলা, শোভাযাত্ৰা, উপহাৰ দিয়া, আত্মীয়-স্বজন আৰু বন্ধু-বান্ধৱীক লগ কৰা, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান | relatedto = দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৌৰ নৱবৰ্ষ | alt = | significance = বাংলা বৰ্ষপঞ্জীত নতুন বছৰৰ আৰম্ভণি | begins = | ends = | date = ১৪ এপ্ৰিল {{small|(বাংলাদেশ)}}<br /> ১৫ এপ্ৰিল {{small|(ভাৰত)}} | weekday = | month = April | scheduling = | firsttime = | startedby = }} '''পহেলা বৈশাখ'''<ref>{{Cite web |last=গোস্বামী |first=শ্ৰমণা |date=27 March 2024 |title=আসছে বাংলা নববৰ্ষ! ১৪ না ১৫ এপ্ৰিল কবে পালিত হবে পয়লা বৈশাখ? জেনে নিন |url=https://eisamay.com/astrology/dharma-karma/rituals-and-festivals/hindu/bengali-new-year-2024-date-poila-baisakh-history-importance-and-significance/articleshow/108811238.cms |access-date=8 March 2025 |website=Eisamay Online |language=bn}}</ref>{{refn|group=n|name=Alternative}} ({{lang-en|Pohela Boishakh}}) বা '''পয়লা বৈশাখ''' হৈছে বিশ্বজুৰি [[বাঙালী জাতি|বাঙালী জনসাধাৰণে]] পালন কৰা বাংলা নৱবৰ্ষ। এই উৎসৱ [[বাংলাদেশ]]ত ১৪ এপ্ৰিল আৰু ভাৰতৰ [[পশ্চিমবংগ]], [[ত্ৰিপুৰা]], [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[অসম]] (গোৱালপাৰা আৰু [[বৰাক উপত্যকা]]) ৰাজ্যত ১৫ এপ্ৰিলত বন্ধৰ দিন হিচাপে পালন কৰা হয়।<ref>{{Cite news |date=14 April 2022 |title=Poila Boishakh 1429: Why Bangladesh & West Bengal Celebrate Bengali New Year On Different Days |url=https://news.abplive.com/lifestyle/poila-boishakh-1429-history-of-bengali-calendar-and-why-bangladesh-and-bengal-celebrate-bengali-new-year-on-different-days-1525756 |access-date=14 April 2022 |work=ABP News |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317051539/https://news.abplive.com/lifestyle/poila-boishakh-1429-history-of-bengali-calendar-and-why-bangladesh-and-bengal-celebrate-bengali-new-year-on-different-days-1525756 |archive-date=17 March 2024 |language=en}}</ref> এই উৎসৱটি বসন্ত কালৰ শস্য চপোৱাৰ ওপৰত আধাৰিত—যিটো বাংলা বৰ্ষপঞ্জীত নতুন বছৰৰ প্ৰথম দিন।<ref name="Sinha2016p159">{{cite book |author1=Kapila D. Silva |author2=Amita Sinha |title=Cultural Landscapes of South Asia: Studies in Heritage Conservation and Management |url=https://books.google.com/books?id=Tc1CDQAAQBAJ |year=2016 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-317-36592-1 |pages=159–162}}</ref><ref name="BBC Hinduism">{{cite web |title=BBC – Religion: Hinduism – Vaisakhi |publisher=[[BBC]] |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/holydays/vaisakhi.shtml |access-date=22 January 2012}}</ref><ref>Crump, William D. (2014), [https://books.google.com/books?id=cDTfCwAAQBAJ&pg=PA114 Encyclopedia of New Year's Holidays Worldwide], MacFarland, page 114.</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=lD_2J7W_2hQC&pg=PA633 |title=Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations &#91; 2 volumes&#93; : An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations |isbn=9781598842067 |last1=Gordon Melton |first1=J. |date=13 September 2011 |publisher=Abc-Clio}}</ref> পহেলা বৈশাখৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব প্ৰস্তাৱিত হৈছে। এটা তত্ত্বৰ মতে, মোগল শাসনৰ সময়ত সৌৰ কৃষি চক্ৰৰ লগত মিল নোহোৱা চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জী ইছলামিক হিজৰী বৰ্ষপঞ্জীৰ দ্বাৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই অমিল দূৰ কৰিবলৈ বাঙালীসকলে পয়লা বৈশাখৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে, যাৰ ফলত [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ত ''বংগাব্দ'' নামেৰে জনাজাত বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ বিকাশ ঘটে, যিয়ে [[আকবৰ]]ৰ অধীনত কৰ সংগ্ৰহ সংস্কাৰৰ ঘোষণাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref name="Chakrabarti 2013">{{Cite book |last=Chakrabarti |first=Kunal |url=https://www.worldcat.org/oclc/861692768 |title=Historical dictionary of the Bengalis |date=2013 |others=Shubhra Chakrabarti |isbn=978-0-8108-8024-5 |publisher=Scarecrow Press |location=Lanham, [Maryland] |oclc=861692768}}</ref> ইয়াৰ উদযাপনৰ মূল পুৰণি ঢাকাৰ মাহিফৰাস সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰাত নিহিত হৈ আছে।<ref>{{cite news |url=https://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article1319479.bdnews |work=[[Bdnews24.com]] |language=bn |script-title=bn:বৈশাখী খাবাৰেৰ সুলুক সন্ধানে |trans-title=In search of Boishakhi banquets |author=Akram, Ridwan |date=14 April 2017 |title=আৰ্কাইভ কপি |access-date=14 April 2025 |archivedate=8 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230308160837/https://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article1319479.bdnews |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |language=bn |title=মাহিফৰাসেৰ দাওয়াত টু পয়লাৰ ইলিশ-পান্তা |trans-title=From the banquets of the Mahifarash to the Ilish-Panta of Poila Boishakh |url=https://eisamaygold.timesgroup.com/culture/subho-nababarsha-bengali-food-tradition/1663682487740 |work=Ei Samay Gold |author=Sahebul Haq, Sheikh |access-date=2025-04-14 |archivedate=2023-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230308160844/https://eisamaygold.timesgroup.com/culture/subho-nababarsha-bengali-food-tradition/1663682487740 |deadurl=yes }}</ref> আন আন ইতিহাসবিদসকলে সপ্তম শতিকাৰ বাঙালী ৰজা [[শশাঙ্ক|শশাংক]]ক বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ কৃতিত্ব দিয়ে।<ref name=meghna/><ref name="Sengupta2011"/> বৰ্তমান ই বহুলাংশে বেছিভাগ উদ্‌যাপনকাৰীৰ বাবে ধৰ্মনিৰপেক্ষ বন্ধৰ দিন আৰু কেইবাটাও ভিন্ন ধৰ্ম আৰু পটভূমিৰ লোকে উপভোগ কৰে। শোভাযাত্ৰা, মেলা আৰু পৰিয়ালৰ লগত সময় কটোৱাৰ মাজেৰে এই উৎসৱ উদ্‌যাপিত হয়। নতুন বছৰত বাঙালীসকলৰ বাবে পৰম্পৰাগত অভিবাদন হৈছে "শুভ নৱবৰ্ষ।" প্ৰতি বছৰে বাংলাদেশত উৎসৱমুখৰ ''[[মংগল শোভাযাত্ৰা]]''ৰ আয়োজন কৰা হয়। ২০১৬ চনত, [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থা|ইউনেস্ক’]]ই ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদে আয়োজন কৰা এই উৎসৱক মানৱতাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল।<ref name="unescopb">[http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/mangal-shobhajatra-on-pahela-baishakh-01091 Mangal Shobhajatra on Pohela Boishakh]. UNESCO.</ref> == ইতিহাস আৰু উৎপত্তি == === নামকৰণ === [[বঙালী ভাষা|বাংলা ভাষা]]ত ''পহেলা'' বা ''পয়লা'' শব্দটোৰ অৰ্থ হʼল ‘প্ৰথম’ আৰু ''বৈশাখ'' হʼল বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ প্ৰথম মাহ। {{refn|group=n|name=Alternative|Alternative English interations of the phrase include "Pahela Baishakh",<ref>{{cite book |last1=Versaci |first1=Antonella |last2=Cennamo |first2=Claudia |last3=Akagawa |first3=Natsuko |title=Conservation of Architectural Heritage (CAH): Embodiment of Identity |date=27 April 2022 |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-030-95564-9 |page=63 |url=https://books.google.com/books?id=cjNtEAAAQBAJ&dq=%22Pahela+baishakh%22&pg=PA63}}</ref><ref>{{cite book |last1=Uddin |first1=Sufia M. |title=Constructing Bangladesh: Religion, Ethnicity, and Language in an Islamic Nation |date=15 December 2006 |publisher=Univ of North Carolina Press |isbn=978-0-8078-7733-3 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=wpS0vjc8atIC&dq=%22Pahela+baishakh%22&pg=PA135}}</ref><ref>{{cite book |last1=Karlekar |first1=Hiranmay |title=Bangladesh: The Next Afghanistan? |date=2005 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-0-7619-3401-1 |url=https://books.google.com/books?id=CxzUvx7Wyw8C&dq=%22Pahela+baishakh%22&pg=PA268}}</ref><ref>{{cite book |last1=Amin |first1=Sakib Bin |title=The Economy of Tourism in Bangladesh: Prospects, Constraints, and Policies |date=7 August 2021 |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-030-72900-4 |page=33 |url=https://books.google.com/books?id=WGg8EAAAQBAJ&dq=%22Pahela+baishakh%22&pg=PA33}}</ref> "Pahela Boishak"<ref>{{cite book |last1=Corbally |first1=Chris |last2=Dinell |first2=Darry |last3=Ricker |first3=Aaron |title=Intersections of Religion and Astronomy |date=1 November 2020 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-21727-8 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=SBEHEAAAQBAJ&dq="Pahela+Boishakh"&pg=PA135}}</ref><ref>{{cite book |last1=Guhathakurta |first1=Meghna |last2=Schendel |first2=Willem van |title=The Bangladesh Reader: History, Culture, Politics |date=30 April 2013 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-9567-6 |pages=17–21 |url=https://books.google.com/books?id=QES2AgAAQBAJ&dq=%22Pahela+Boishakh%22&pg=PA17}}</ref><ref>{{cite book |title=Bangladesh Quarterly |date=2012 |publisher=Department of Films & Publications, Government of Bangladesh. |page=22 |url=https://books.google.com/books?id=98ZPIUVyTrQC&q=%22Pahela+Boishakh%22 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kirkpatrick |first1=Andy |title=The Routledge Handbook of World Englishes |date=31 December 2020 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-31972-9 |page=270 |url=https://books.google.com/books?id=Gd0NEAAAQBAJ&dq=%22Pahela+Boishakh%22&pg=PT270}}</ref> and "Poila Boishak".<ref name="Cambridge_Vijay_Varman">{{cite book |last1=Vijay |first1=Devi |last2=Varman |first2=Rohit |title=Alternative Organisations in India: Undoing Boundaries |date=February 2018 |publisher=Cambridge University Press |page=89 |isbn=978-1-108-42217-8 |url=https://books.google.com/books?id=m-ZNDwAAQBAJ&dq=%22poila+boishakh%22+cambridge&pg=PA89}}</ref><ref>{{cite magazine |last1=Khokan |first1=Sahidul Hasan |title=Bangladesh celebrates Bengali New Year Poila Boishakh |url=https://www.indiatoday.in/world/story/bangladesh-celebrates-bengali-new-year-poila-boishakh-2360164-2023-04-14 |access-date=14 November 2023 |magazine=India Today |location=Dhaka |date=14 April 2023}}</ref><ref name="DH_Sep2023">{{cite news |last1=Shamsi |first1=Mohammed Safi |title=West Bengal Assembly picks Poila Boishakh as state's foundation day, BJP against decision |url=https://www.deccanherald.com/india/west-bengal/west-bengal-assembly-passes-resolution-to-observe-bengali-new-year-poila-baisakh-as-bengal-day-2676748 |access-date=13 November 2023 |work=Deccan Herald |date=7 September 2023}}</ref>}}<ref name="sinha161">{{cite book |author1=Kapila D. Silva |url=https://books.google.com/books?id=Tc1CDQAAQBAJ |title=Cultural Landscapes of South Asia: Studies in Heritage Conservation and Management |author2=Amita Sinha |publisher=Taylor & Francis |year=2016 |isbn=978-1-317-36592-1 |pages=161–168}}, Quote: "Pohela Boishakh is celebrated on the first day of Boishakh, the first month of the Bengali calendar. It falls on 14 April in the Gregorian calendar, and it coincides with similar Vedic calendar-based New Year celebrations (...)"</ref> বাংলা ভাষাত নতুন বছৰক ''নৱবৰ্ষ'' বুলি কোৱা হয়, য’ত ‘নৱ’ৰ অৰ্থ নতুন আৰু ‘বৰ্ষ’ৰ অৰ্থ বছৰ।<ref name="crump114q" /> <ref>{{cite news |title=Subho Poila Baisakh |url=https://www.banglalovestory.in/2021/04/subho-poila-baisakh-wishes-in-bengali.html |publisher=Bangla Love Story |access-date=28 March 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413173457/https://www.banglalovestory.in/2021/04/subho-poila-baisakh-wishes-in-bengali.html |deadurl=yes }}</ref> [[File:Emperor Akbar.png|alt=|thumb|মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ|আকবৰে]] বাংলা নৱবৰ্ষৰ উদ্‌যাপন আৰম্ভ কৰি কৰ সংগ্ৰহ প্ৰক্ৰিয়া সহজ কৰি তুলিবলৈ বাংলা [[দিনপঞ্জী|বৰ্ষপঞ্জী]] আনুষ্ঠানিকভাৱে ৰূপায়ণ কৰে। ]] === পৰম্পৰাগত মূল === ==== মোগল উৎপত্তি তত্ত্ব ==== মোগল শাসনৰ সময়ত ইছলামিক [[ইছলামিক বৰ্ষপঞ্জী|হিজৰী]] বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰি [[বাঙালী জাতি|বঙালী লোক]]ৰ পৰা ভূমিকৰ সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই বৰ্ষপঞ্জীখন আছিল চান্দ্ৰ পঞ্জিকা, আৰু ইয়াৰ নতুন বছৰটো সৌৰ কৃষি চক্ৰৰ লগত মিল নাছিল। কিছুমান সূত্ৰৰ মতে, এই উৎসৱটো মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ শাসনকালত [[বংগ]]ত প্ৰৱৰ্তিত পৰম্পৰা আছিল আৰু কৰ বছৰটোক শস্য চপোৱাৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল আৰু তাৰ লগে লগে বাংলা বছৰটোক বংগাব্দ বুলি কোৱা হৈছিল। আকবৰে ৰাজকীয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী ফতুল্লাহ শিৰাজীক চান্দ্ৰ [[ইছলামিক বৰ্ষপঞ্জী]] আৰু ইতিমধ্যে ব্যৱহৃত সৌৰ হিন্দু পঞ্জিকাৰ সংমিশ্ৰণেৰে নতুন বৰ্ষপঞ্জী তৈয়াৰ কৰিবলৈ কয় আৰু ইয়াক ফাশ্বোলি শ্বান (শস্য চপোৱা বৰ্ষপঞ্জী) বুলি জনা গৈছিল। একাংশ বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ইয়াৰ পৰাই বাংলা বৰ্ষপঞ্জী আৰম্ভ হৈছিল। শামসুজ্জামান খানৰ মতে, মোগলৰ গৱৰ্ণৰ নবাব মুৰ্শিদকুলি খাঁ হ'ব পাৰে, যিয়ে প্ৰথমে পুণ্যাহোৰ পৰম্পৰাক "আনুষ্ঠানিকভাৱে ভূমি কৰ সংগ্ৰহৰ দিন" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু আকবৰৰ বিত্তীয় নীতি ব্যৱহাৰ কৰি বাংলা বৰ্ষপঞ্জী আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Chakrabarti 2013"/><ref name=banglapedia>{{Cite encyclopedia |year=2015 |title=Pahela Baishakh |encyclopedia=Banglapedia |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |location=Dhaka, Bangladesh |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pahela_Baishakh |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907065950/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pahela_Baishakh |archive-date=2019-09-07 |access-date=2025-04-14 |dead-url=yes}}</ref> শামসুজ্জামান খান<ref name=meghna>{{Cite book |title=The Bangladesh Reader: History, Culture, Politics |url=https://archive.org/details/bangladeshreader0000unse |last1=Guhathakurta |first1=Meghna |last2=Schendel |first2=Willem van |publisher=Duke University Press |year=2013 |isbn=9780822353188 |pages=[https://archive.org/details/bangladeshreader0000unse/page/17 17]–18}}</ref> আৰু নীতিশ সেনগুপ্তৰ মতে, বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ উৎপত্তি অস্পষ্ট।<ref name="Sengupta2011">{{cite book |author=Nitish K. Sengupta |title=Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib |url=https://archive.org/details/landoftworiversh0000seng |date=2011 |publisher=Penguin Books India |isbn=978-0-14-341678-4 |pages=[https://archive.org/details/landoftworiversh0000seng/page/96 96]–98}}</ref> শামসুজ্জামানৰ মতে, ইয়াক বাংলা সন বা সাল বুলি কোৱা হয়, যিবোৰ ক্ৰমে [[আৰবী ভাষা|আৰবী]] (سن) আৰু [[ফাৰ্চী ভাষা|ফাৰ্চী]] (سال) শব্দ, ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ইয়াক কোনো মুছলমান ৰজা বা চুলতানে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।" <ref name=meghna/> ইয়াৰ বিপৰীতে সেনগুপ্তৰ মতে, ইয়াৰ পৰম্পৰাগত নাম ''বংগাব্দ''।<ref name="Sengupta2011"/><ref>Syed Ashraf Ali, [http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabda Bangabda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180105070149/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangabda |date=2018-01-05 }}, National Encyclopedia of Bangladesh</ref> এইটোও স্পষ্ট নহয় যে ইয়াক আলাউদ্দিন হুছেইন শ্বাহে গ্ৰহণ কৰিছিল নে আকবৰে। বাংলা বৰ্ষপঞ্জী ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰম্পৰা হয়তো আকবৰৰ আগত হুছেইন শ্বাহে আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="Sengupta2011"/> বাংলা বৰ্ষপঞ্জী আৰু নতুন বছৰ কোনেও গ্ৰহণ নকৰিব, সেনগুপ্তই কয়, ই পৰম্পৰাগত বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ ভিত্তিত বসন্ত চপোৱাৰ পিছত ভূমি কৰ সংগ্ৰহ কৰাত সহায় কৰিছিল, কাৰণ ইছলামিক হিজৰী বৰ্ষপঞ্জীয়ে সংগ্ৰহৰ তাৰিখ নিৰ্ধাৰণ কৰাত প্ৰশাসনিক অসুবিধাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name="Sengupta2011"/> কোনো কোনোৱে কয় যে বৰ্তমানৰ বাংলা বৰ্ষপঞ্জী হিজৰতৰ বছৰৰ পৰা আৰম্ভ হয় অৰ্থাৎ [[ইছলাম]]ৰ শেষ ৰাছুল হজৰত মহম্মদৰ [[মক্কা]]ৰ পৰা [[মদিনা]]লৈ প্ৰব্ৰজনৰ সময়ছোৱাৰ পৰা।<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/4-national/14395-bengali-calendar-begins-with-hijrah/ |title=Bengali calendar begins with Hijrah!}}</ref> বাংলা নৱবৰ্ষৰ উৎসৱমুখৰ উদ্‌যাপনৰ সূত্ৰপাত পুৰণি ঢাকাৰ [[বাঙালী মুছলমান]] মাছ বেপাৰী, মাহিফৰাস সমাজৰ পৰাই পোৱা যায়।<ref>{{Cite web |last=পাতা |first=যুগেৰ |date=28 December 2024 |title=পহেলা বৈশাখ ২০২৫ কবে ও কত তাৰিখে হবে? |url=https://www.jugerpata.com/pohela-boishakh-kobe/ |access-date=18 February 2025 |website=যুগেৰ পাতা |language=bn-BD}}</ref><ref>{{Cite web |title=বৈশাখ, ৰবীন্দ্ৰনাথ এবং আগামীৰ বাস্তবতা |url=https://dailyinqilab.com/literature/article/656718 |access-date=18 February 2025 |website=দৈনিক ইনকিলাব |language=bn}}</ref> মোগল যুগত মাহিফৰাসসকলে খেতিৰ শস্য চপোৱাৰ বতৰ আৰম্ভ হোৱাৰ উপলক্ষে নিজৰ আজিমপুৰ খেলপথাৰত ভোজ-ভাতৰ আয়োজন কৰাৰ বাবে জনাজাত আছিল। এই দিনজোৰা ভোজটোৱে পিছলৈ পৰম্পৰাগত পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনলৈ বিকশিত হোৱাৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=আক্ৰাম |first=ৰিদওয়ান |title=বৈশাখী খাবাৰেৰ সুলুক সন্ধানে |url=https://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article1319479.bdnews |website=[[Bdnews24.com|Bdnews24]] |language=bn |access-date=2025-04-14 |archivedate=2023-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230308160837/https://bangla.bdnews24.com/lifestyle/article1319479.bdnews |deadurl=yes }}</ref> ==== বিক্ৰমাদিত্য উৎপত্তি তত্ত্ব ==== একাংশ বুৰঞ্জীবিদে বাংলা বৰ্ষপঞ্জীক সপ্তম শতিকাৰ ভাৰতীয় ৰজা [[শশাঙ্ক|শশাংক]]ৰ বুলি কয়।<ref name=meghna/><ref name="Sengupta2011"/> [[আকবৰ]] যুগৰ তুলনাত বহু শতিকা পুৰণি দুটা [[শিৱ]] মন্দিৰতো ''বংগাব্দ'' শব্দটো পোৱা যায়, যাৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে আকবৰৰ সময়ৰ আগতে বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ অস্তিত্ব আছিল।<ref name="Sengupta2011"/> ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আগতে [[বংগ]]লৈকে বিস্তৃত বিভিন্ন ৰাজবংশই [[বিক্ৰম সংবৎ|বিক্ৰমী]] বৰ্ষপঞ্জী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। [[পাল সাম্ৰাজ্য]]ৰ যুগত সৃষ্ট [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]] গ্ৰন্থ আৰু শিলালিপিত "বিক্ৰম" আৰু [[আহিন|আশ্বিন]]ৰ দৰে মাহৰ কথা উল্লেখ আছে, যিবোৰ প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ অন্যান্য ঠাইত [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] গ্ৰন্থতো পোৱা যায়।<ref name=crump114q>{{cite book |author=William D. Crump |title=Encyclopedia of New Year's Holidays Worldwide |url=https://books.google.com/books?id=cDTfCwAAQBAJ&pg=PA114 |year=2014 |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-9545-0 |pages=113114}}, Quote: "''Naba Barsha'' ("New Year"). Hindu New Year festival in West Bengal State, observed on the first day of the month of Vaisakha or Baisakh (corresponds to mid-April). New Year's Day is known as ''Pahela Baisakh'' (First of Baisakh)."</ref><ref>{{cite book |author1=Karen Pechilis |author2=Selva J. Raj |title=South Asian Religions: Tradition and Today |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&pg=PA48 |year=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-44851-2 |pages=48–49}}</ref><ref name=dalal135>{{cite book |author=Roshen Dalal |title=Hinduism: An Alphabetical Guide |url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC |year=2010 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-341421-6 |pages=135–137}}</ref><ref>{{cite book |author=D. C. Sircar |title=Indian Epigraphy |url=https://books.google.com/books?id=hXMB3649biQC |year=1965 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1166-9 |pages=241, 272–273}}</ref><ref>{{cite book |author=Richard Salomon |title=Indian Epigraphy: A Guide to the Study of Inscriptions in Sanskrit, Prakrit, and the Other Indo-Aryan Languages |url=https://books.google.com/books?id=t-4RDAAAQBAJ |year=1998 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-509984-3 |pages=148, 246–247, 346}}</ref> ভাৰতৰ গ্ৰাম্য বাঙালী সম্প্ৰদায়ত, ভাৰত আৰু [[নেপাল]]ৰ আন বহু অঞ্চলৰ দৰে, বাংলা বৰ্ষপঞ্জীৰ কৃতিত্ব "বিক্ৰমাদিত্য"ক দিয়া হয়। কিন্তু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৭ চনত আৰম্ভ হোৱা এই অঞ্চলবোৰৰ দৰে নহয়, বাংলা বৰ্ষপঞ্জী ৫৯৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা আৰম্ভ হয়, ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে আৰম্ভণিৰ সন্দৰ্ভ বৰ্ষটো এটা সময়ত সালসলনি কৰা হৈছিল।<ref name="Klass1978p166">{{cite book |author=Morton Klass |title=From Field to Factory: Community Structure and Industrialization in West Bengal |url=https://books.google.com/books?id=XAZ2JBQ2vwsC&pg=PA166 |year=1978 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-0420-8 |pages=166–167}}</ref><ref name="Nicholas2003p13">{{cite book |author=Ralph W. Nicholas |title=Fruits of Worship: Practical Religion in Bengal |url=https://books.google.com/books?id=yLI7nyI2UVYC&pg=PA13 |year=2003 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-8028-006-1 |pages=13–23}}</ref><ref>{{Cite book |last=Nesbitt |first=Eleanor M. |url=https://books.google.com/books?id=XebnCwAAQBAJ&pg=PA122 |title=Sikhism: A Very Short Introduction |date=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-874557-0 |language=en}}</ref> === সমসাময়িক ব্যৱহাৰ === বাংলাদেশত অৱশ্যে পুৰণি বাংলা বৰ্ষপঞ্জীখন ১৯৬৬ চনত, মুহম্মদ শহীদুল্লাহৰ নেতৃত্বত গঠন কৰা এখন সমিতিৰ দ্বাৰা সংশোধন কৰা হৈছিল। যʼত বছৰটোৰ প্ৰথম পাঁচ মাহ ৩১ দিন, বাকীবিলাক ৩০ দিনকৈ কৰা হয় আৰু প্ৰতিটো লিপ ইয়েৰত [[ফাগুন|ফাল্গুন]] মাহটো ৩১ দিনলৈ পৰিৱৰ্তন কৰা হয়।<ref name= Chakrabarti114>{{cite book |author1=Kunal Chakrabarti |author2=Shubhra Chakrabarti |title=Historical Dictionary of the Bengalis |url=https://books.google.com/books?id=QVOFAAAAQBAJ&pg=PA114 |year=2013 |publisher=Scarecrow |isbn=978-0-8108-8024-5 |pages=114–115}}</ref> ১৯৮৭ চনত বাংলাদেশে এই কথা আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰে। তেতিয়াৰ পৰাই ৰাষ্ট্ৰীয় বৰ্ষপঞ্জীৰ আৰম্ভণি হয় আৰু বাংলাদেশত নৱবৰ্ষৰ উৎসৱ প্ৰতি বছৰে ১৪ এপ্ৰিলত পৰে।<ref name= Chakrabarti114/> ২০১৮–১৯ চনত পুনৰ বৰ্ষপঞ্জীখন সংশোধন কৰা হয়, যʼত নিয়মীয়া বছৰত ফাগুন মাহ ২৯ দিনীয়া আৰু লিপ ইয়েৰত ৩০ দিনীয়া কৰি দিয়া হৈছে, গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জীৰ পশ্চিমীয়া ব্যৱহাৰৰ সৈতে অধিক মিল থকাৰ প্ৰয়াসত এনে কৰা হৈছে। অৱশ্যে উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ তাৰিখ ১৪ এপ্ৰিল বুলিয়েই ধৰি ৰখা হৈছিল। ভাৰতৰ বাংলা বৰ্ষপঞ্জীখন হিন্দু পঞ্জিকা ব্যৱস্থাৰ লগত জড়িত আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা বিভিন্ন বাঙালী হিন্দু উৎসৱ নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। পশ্চিমবংগ আৰু অন্যান্য ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ বাঙালীসকলৰ বাবে এই উৎসৱ প্ৰতি বছৰে হয় ১৪ নতুবা ১৫ এপ্ৰিলত পৰে। বৰ্তমান ভাৰতীয় ৰাজ্যসমূহত প্ৰচলিত বাংলা বৰ্ষপঞ্জীখন সংস্কৃত গ্ৰন্থ, ''সূৰ্যসিদ্ধান্ত''ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা হৈছে। ইয়াত মাহবোৰৰ ঐতিহাসিক সংস্কৃত নাম ধৰি ৰখা হৈছে, যʼত বছৰৰ প্ৰথম মাহটো হʼল [[বʼহাগ|বৈশাখ]]।<ref name= Chakrabarti114/> == উৎসৱৰ ৰীতি-নীতি == {{multiple issues|section=yes| {{expand section|date=April 2021}} {{more citations needed|section|date=July 2024}} }} === পৰিয়াল আৰু বন্ধু-বান্ধৱীক লগ কৰা === পহেলা বৈশাখৰ সময়ত মানুহে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক, অৰ্থাৎ মহিলাসকলে [[শাৰী]] আৰু ছালৱাৰ কামিজ আৰু পুৰুষসকলে কুৰ্তা চোলা পৰিধান কৰে আৰু পৰিয়াল তথা বন্ধু-বান্ধৱীসকলৰ লগত সময় কটায়। বহুদিনৰ মূৰত বন্ধু-বান্ধৱ আৰু পৰিয়ালক একত্ৰিত কৰাৰ বাবেও পহেলা বৈশাখ পৰিচিত। একে সময়তে এই উৎসৱ হৈছে অতীতক পিছ পেলাই, ঐক্য আৰু পুনৰ্মিলনৰ সময় আৰু বন্ধু-বান্ধৱ তথা পৰিয়ালবৰ্গৰ সৈতে আনন্দদায়ক সময় কটোৱাৰ সময়। === নৱবৰ্ষৰ শুভেচ্ছা === {{See also|ছায়ানট}} [[File:Pahela Baishakh Celebrations 2019.jpg|thumb|পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনৰ বাবে নগৰবাসীয়ে শাৰী পাতি ৰমনা পাৰ্কত প্ৰৱেশ কৰিছে]] বাংলাদেশত সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী ছায়ানটৰ উদ্যোগত কাহিলি পুৱাতেই বাংলা নৱবৰ্ষ, পহেলা বৈশাখ উদযাপন কৰা হয়। ৰমনা বটমূল নামেৰে পৰিচিত ৰমনা পাৰ্কৰ আঁহত গছৰ তলত এই অনুষ্ঠানটি অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web |title=Nation celebrates Pahela Baishakh, newagebd.net, 14 April 2019 |url=https://www.newagebd.net/article/69960/nation-celebrates-pahela-baishakh |access-date=14 April 2025 |archivedate=24 January 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250124092114/https://www.newagebd.net/article/69960/nation-celebrates-pahela-baishakh |deadurl=yes }}</ref> === হালখাতা === {{main|হালখাতা}} [[File:A priest performs a ritual during Bengali New Year.jpg|thumb|বাংলা নৱবৰ্ষৰ সময়ত এজন পুৰোহিতে অনুষ্ঠানৰ ক্ৰিয়াকৰ্ম কৰি থকা দৃশ্য]] হালখাতা হʼল পহেলা বৈশাখ উপলক্ষে বিগত বছৰৰ সকলো হিচাপ-নিকাচ শেষ কৰি নতুন বহী খোলাৰ উৎসৱ। ইয়াক বাঙালী ব্যৱসায়ী, দোকানী আৰু ব্যৱসায়ীসকলে পালন কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে প্ৰতিটো বছৰ নতুন সূচনাৰে আৰম্ভ হয়। ই গ্ৰাহক আৰু দোকানীৰ সকলো প্ৰাপ্য ঋণক আওকাণ কৰে, আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে দোকানৰ নতুন বছৰৰ বাবে এটা নতুন পৃষ্ঠা মুকলি কৰে। === ৰঙা-বগা সাজ-পোছাক === এই উপলক্ষে, পুৰুষসকলে পৰম্পৰাগত ডিজাইন, ছাপ বা এম্ব্ৰয়ডাৰী কৰা, ৰঙা বা বগা কুৰ্তা চোলা পৰিধান কৰা দেখা যায়। মহিলা আৰু যুৱতীসকলে ব্লাউজৰ সৈতে ৰঙা আৰু বগা [[শাৰী]] পিন্ধে আৰু মূৰত ফুলৰ মুকুট পিন্ধে। ছোৱালীবোৰেও ছালৱাৰ কামিজ পিন্ধে। পোছাকৰ লগতে পৰম্পৰাগত অলংকাৰ আৰু আনুষংগিক সামগ্ৰী পৰিধান কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল হালখাতাত ব্যৱহাৰ কৰা পৰম্পৰাগত খতিয়ানবোৰত বগা পৃষ্ঠাৰ ৰঙা আৱৰণ আছিল বুলি ভবা হয়। === বৈশাখী আহাৰ === সাম্প্ৰতিক সময়ত, বাঙালীসকলে পৰম্পৰাগত বুলি দাবী কৰি [[পঁইতা ভাত|পান্তা ভাত]] বা পঁইতা ভাত খায়। পঁইতা ভাত হৈছে সিজোৱা ভাত ওৰে ৰাতি পানীত তিয়াই ৰাখি, পিছদিনা খাবৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা এক বিশেষ খাদ্য। ইয়াক [[ইলীহ মাছ|ইলীহ]] মাছ আৰু অন্যান্য তৰকাৰীৰ সৈতে জনপ্ৰিয়ভাৱে খোৱা হয়।<ref>{{Cite news |title=Pahela Baishakh down the years |url=https://en.prothomalo.com/lifestyle/Pahela-Baishakh-down-the-years |access-date=13 April 2021 |work=Prothom Alo |date=10 May 2018 |language=en}}</ref> কিন্তু বহুতে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই কোনো যুগ যুগ ধৰি চলি অহা পৰম্পৰা নহয় আৰু কেৱল এটা ধাৰাহে।<ref>{{Cite news |last=Haider |first=Reaz |date=9 April 2016 |title='Will not have Hilsa on Pahela Baishakh' |url=https://www.thedailystar.net/country/will-not-have-hilsa-pahela-baishakh-1206616 |access-date=18 December 2022 |work=The Daily Star |language=en}}</ref> অতিৰিক্ত মাছ ধৰা বন্ধ কৰিবলৈ আৰু হ্ৰাস পোৱা ইলীহৰ জনসংখ্যা পুনৰ জনবহুল কৰিবলৈ এই সময়ৰ আশে-পাশে মাছ ধৰা নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। === মংগল শোভাযাত্ৰা === {{main|মংগল শোভাযাত্ৰা}}মংগল শোভাযাত্ৰা হৈছে বাংলাদেশত বাংলা নৱবৰ্ষৰ প্ৰথম দিনটোত সম্পন্ন হোৱা এক গণ শোভাযাত্ৰা। ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰ শিক্ষক আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই শোভাযাত্ৰাৰ আয়োজন কৰে। এই উৎসৱক বাংলাদেশী জনসাধাৰণৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ পৰিচয়ৰ প্ৰকাশ আৰু একতা বৃদ্ধিৰ উপায় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ২০১৬ চনত [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থা|ইউনেস্ক’]]ই ইয়াক অস্পষ্ট সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে ঘোষণা কৰে, আৰু এই মংগল শোভাযাত্ৰাক প্ৰতিনিধিত্বমূলক তালিকাত মানৱ ঐতিহ্য হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়।{{citation needed|date=July 2024}} === বৈশাখী গ্ৰাম্য মেলা === বৈশাখী গ্ৰাম্য মেলা হʼল সেই অঞ্চলৰ স্থানীয় ৰাইজে আয়োজন কৰা এখন মেলা য’ত কিতাপৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিশেষ ব্যঞ্জনলৈকে বিভিন্ন ধৰণৰ বিভিন্ন বস্তু বিক্ৰী কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে এই মেলাখন প্ৰকাণ্ড প্ৰকাণ্ড আঁহত গছৰ তলত অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু বহু দূৰৈৰ পৰা অহা ব্যৱসায়ীসকলে নিজৰ সামগ্ৰী আৰু খেলনা লৈ মেলাত গোট খাইছিল। শিশুসকলৰ বাবে নাগৰদোলাৰ দৰে চকৰীসমূহো ৰখা হয়। বিপনীসমূহত বিভিন্ন ধৰণৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য যেনে [[জেলেপী]], সন্দেশ, সোয়ান পাপড়ি, [[বাটাচা]] (চেনি বা গুৰেৰে তৈয়াৰী মিঠাই), খই (আখৈ), কদমা (চেনিৰে তৈয়াৰী মিঠাই), ইত্যাদি। ‘বায়স্কোপ’ নামৰ এক প্ৰকাৰৰ পুৰণি চিনেমা প্ৰজেক্টৰো সেই সময়ত ডেকা ল’ৰা-ছোৱালীৰ বাবে আকৰ্ষণৰ এক অংশ আছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/145568 |title=Boishakhi Mela |work=The Independent |location=Dhaka |date=13 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216155242/http://www.theindependentbd.com/printversion/details/145568 |archive-date=16 February 2020}}</ref> == অঞ্চল == === বাংলাদেশ === [[File:PreparationsForPohelaBoishakh1417.jpg|thumb|পহেলা বৈশাখৰ বাবে মুখা প্ৰস্তুত কৰি থকা [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চাৰুকলা (সূক্ষ্ম কলা) প্ৰতিষ্ঠানৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী]] বাংলাদেশত বাংলা নৱবৰ্ষ চৰকাৰী বন্ধ হিচাপে পালন কৰা হয়। ইয়াৰ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ আৰু হিন্দু সংখ্যালঘু লোকে ধৰ্মীয় সীমাৰ উৰ্দ্ধত গৈ এই উৎসৱ উদযাপন কৰে।<ref>{{cite book |author1=Kapila D. Silva |author2=Amita Sinha |title=Cultural Landscapes of South Asia: Studies in Heritage\n" Conservation and Management |url=https://books.google.com/books?id=Tc1CDQAAQBAJ |year=2016 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-317-36592-1 |pages=159–168}}</ref> উইলেম ভান শ্বেণ্ডেল আৰু হেংক শ্বুল্ট নৰ্ডহল্টৰ মতে, ১৯৫০ আৰু ১৯৬০ চনত পাকিস্তানী শাসনক প্ৰতিহত কৰাৰ বাবে বাংলাদেশীসকলৰ মাজত সাংস্কৃতিক গৌৰৱ আৰু ঐতিহ্য প্ৰকাশৰ এক জনপ্ৰিয় মাধ্যম হৈ পৰিছিল এই উৎসৱ।<ref>{{cite book |author1=Willem van Schendel |author2=Henk Schulte Nordholt |title=Time Matters: Global and Local Time in Asian Societies |url=https://books.google.com/books?id=wQp-AAAAMAAJ |year=2001 |publisher=VU University\n\t" Press |isbn=978-90-5383-745-0 |page=41}}</ref> গায়ন-বায়ন, শোভাযাত্ৰা, মেলা আদিৰে দিনটো পালন কৰা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱসায়ীসকলে এই দিনটো নতুন খতিয়ানেৰে আৰম্ভ কৰে, পুৰণি খতিয়ানটো শেষ কৰে যʼত প্ৰায়ে নিষ্ঠাবান গ্ৰাহকক আমন্ত্ৰণ জনোৱা আৰু তেওঁলোকক মিঠাই দিয়াটো জড়িত হৈ থাকে। এই উৎসৱক হালখাতা বুলি কোৱা হয়। গায়কসকলে নতুন বছৰক আদৰণি জনাই পৰম্পৰাগত গীত পৰিৱেশন কৰে। মানুহে ধ্ৰুপদী [[যাত্ৰা (নাট্য পৰম্পৰা)|যাত্ৰা]] নাটক উপভোগ কৰে। মানুহে উৎসৱমুখৰ সাজ-পোছাক পিন্ধে আৰু মহিলাসকলে চুলিত ফুলৰ মুকুট পিন্ধে। এই দিনটোত বগা-ৰঙা ৰঙৰ সংমিশ্ৰণ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়।<ref name="Schendel2013p17"/> পহেলা বৈশাখত বাংলাদেশীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱমুখৰ খাদ্য প্ৰস্তুত কৰি উপভোগ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ''পান্তা ভাত'' (পঁইতা ভাত), ''ইলিছ ভাজি'' (ভজা ইলীহ মাছ) আৰু বহুতো বিশেষ ''ভৰ্তা'' আদি অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।<ref>{{cite book |editor1=Vishweshwaraiah Prakash |editor2=Olga Martin-Belloso |editor-link2=Olga Martín-Belloso |editor3=Larry Keener |editor4=S. Astley |editor5=S. Braun |editor6=H. McMahon |editor7=H. Lelieveld |display-editors=3 |title=Regulating Safety of Traditional and Ethnic Foods |url=https://books.google.com/books?id=H2glBgAAQBAJ&pg=PA104 |year=2016 |publisher=Elsevier Science |page=104 |isbn=978-0-12-800620-7}}</ref><ref name="Schendel2013p17">{{cite book |author1=Meghna Guhathakurta |author2=Willem van Schendel |title=The Bangladesh Reader: History, Culture, Politics |url=https://books.google.com/books?id=QES2AgAAQBAJ&pg=PA17 |year=2013 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-9567-6 |pages=17–21}}</ref> ==== ঢাকাত ==== [[File:Bengali New Year 1422 01.jpg|thumb|বাংলাদেশৰ পহেলা বৈশাখত মংগল শোভাযাত্ৰাৰ দৃশ্য। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থা|ইউনেস্ক’]]ই মংগল শোভাযাত্ৰাক সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref>[http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/mangal-shobhajatra-on-pahela-baishakh-01091 Mongol Shobhojatra on Pohela Boishakh]</ref>]] [[File:Colors of Celebration!-4.JPG|thumb|ঢাকাত পহেলা বৈশাখৰ বৰ্ণাঢ্য উদযাপন]] ঢাকাত, ৰমনা (ৰমনা বটমূল)ত আঁহত গছৰ তলত, ছায়ানটৰ উদ্যোগত কাহিলি পুৱাতেই [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ গীত "এসো হে বৈশাখ" ৰ পৰিবেশনেৰে উদ্‌যাপন আৰম্ভ হয়। উদযাপনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈছে ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদৰ (চাৰুকলা) ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে আয়োজন কৰা পৰম্পৰাগত [[মংগল শোভাযাত্ৰা]]। ইতিহাস অনুসৰি মংগল শোভাযাত্ৰাৰ প্ৰাথমিক পদক্ষেপ যশোৰত চাৰুপীঠ নামৰ এটা সামূহিক সংগঠনে ১৯৮৫ চনত আৰম্ভ কৰিছিল। পিছলৈ ১৯৮৯ চনত, ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা অনুষদে বিভিন্ন মটিফ আৰু বিষয়বস্তুৰে এই মংগল শোভাযাত্ৰাৰ আয়োজন কৰিছিল। এতিয়া সমগ্ৰ দেশতে বিভিন্ন সংগঠনৰ উদ্যোগত মংগল শোভাযাত্ৰা উদযাপন কৰা হয়।<ref>[http://archive.ittefaq.com.bd/index.php?ref=MjBfMDRfMTRfMTRfM181NF8xXzEyMzIyNg%3D%3D মঙ্গল শোভাযাত্ৰা] (Non-English source)</ref> ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মংগল শোভাযাত্ৰাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল ১৯৮৯ চনত যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সামৰিক শাসনৰ প্ৰতি থকা হতাশা দূৰ কৰিবলৈ এই শোভাযাত্ৰা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। কমেও তিনিটা থিমৰ সৈতে মাস্ক আৰু ফ্ল’ট তৈয়াৰ কৰিবলৈ তেওঁলোকে এই উৎসৱৰ আয়োজন কৰিছিল, প্ৰথমটো বেয়াৰ ওপৰত, দ্বিতীয়টো সাহসৰ ওপৰত আৰু তৃতীয়টো শান্তিৰ ওপৰত আছিল।<ref name=unescopb/> ধৰ্ম, বিশ্বাস, জাতি, লিংগ বা বয়স নিৰ্বিশেষে বাংলাদেশী জনসাধাৰণৰ লোক ঐতিহ্যৰ বাবে গৌৰৱৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰা হৈছিল।<ref name=unescopb/> সাম্প্ৰতিক বছৰবোৰত, এই শোভাযাত্ৰাৰ দেশৰ সংস্কৃতি আৰু ৰাজনীতিৰ লগত প্ৰাসংগিক এক সুকীয়া বিষয়বস্তু থকা দেখা গৈছে। এই উপলক্ষে বিভিন্ন সাংস্কৃতিক সংগঠন আৰু বেণ্ডেও অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে আৰু সমগ্ৰ দেশতে বাঙালী সংস্কৃতিক উদযাপন কৰা মেলাৰ আয়োজন কৰা হয়। পহেলা বৈশাখক উদযাপনৰ বাবে অনুষ্ঠিত হোৱা আন পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত মুন্সিগঞ্জত ম’হ দৌৰ, চট্টগ্ৰামত বলীখেলা (মল্লযুঁজ), নৌকা বাইচ (নাও খেল), কুকুৰাৰ যুঁজ, পাৰ দৌৰ আদি উল্লেখযোগ্য।<ref name="history">{{cite news |title=Nobo Borsho and Pahela Baishakh: The Past and the Present |url=https://www.thedailystar.net/news/nobo-borsho-and-pahela-baishakh-the-past-and-the-present |newspaper=The Daily Star |date=14 April 2013}}</ref> ==== চট্টগ্ৰামত ==== চট্টগ্ৰামত পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনৰ লগত ঢাকাৰ পৰম্পৰাৰ দৰেই বিভিন্ন পৰম্পৰা জড়িত হৈ থাকে। চট্টগ্ৰাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সূক্ষ্ম কলা প্ৰতিষ্ঠানৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মহানগৰীলৈ মংগল শোভাযাত্ৰা লৈ আহে, তাৰ পিছত দিনজোৰা সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰে দিনটো পালন কৰে।<ref name="Chakraborty1" /> ডিচি হিল এণ্ড চিআৰবি-ত চহৰৰ বিভিন্ন বিভিন্ন সামাজিক-সাংস্কৃতিক আৰু শিক্ষামূলক সংগঠনে বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে। সম্মিলিত পহেলা বৈশাখ উদযাপন পৰিষদে পাহাৰীয়া প্ৰাংগণত, পুৱাৰে পৰা ৰবীন্দ্ৰ সংগীত আবৃত্তিৰে আৰম্ভ কৰি দুদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে এই উৎসৱ পালন কৰে। পূৰ্বৱৰ্তী বছৰক বিদায় জনাবলৈ আবেলিৰ পৰা সন্ধিয়াৰ লৈকে, চৈত্ৰ সংক্ৰান্তি অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়।<ref name="Chakraborty1" /> চট্টগ্ৰাম শিল্পকলা একাডেমীত বিভিন্ন লোকসংস্কৃতি, সংগীত, নৃত্য, পুতলা প্ৰদৰ্শনী প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref name="Chakraborty1">{{Cite news |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/event/chittagong-set-welcome-bangla-new-year-76317 |title=Chittagong set to welcome Bangla New Year |last=Chakraborty |first=Pranabesh |work=The Daily Star |access-date=7 April 2017}}</ref> === ভাৰত === [[File:Poila Baisakh food Main lead image.jpg|thumb|পহেলা বৈশাখ উৎসৱৰ আহাৰ]] ভাৰতৰ বাঙালীসকলে ঐতিহাসিকভাৱে পহেলা বৈশাখ পালন কৰি আহিছে, আৰু [[পশ্চিমবংগ]] আৰু [[ত্ৰিপুৰা]] ৰাজ্যত ই চৰকাৰী আঞ্চলিক বন্ধৰ দিন। এই দিনটোক নৱবৰ্ষ বুলিও কোৱা হয়।<ref name=crump114>{{cite book |author=William D. Crump |title=Encyclopedia of New Year's Holidays Worldwide |url=https://books.google.com/books?id=cDTfCwAAQBAJ&pg=PA114 |year=2014 |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-9545-0 |pages=114–115}}</ref> ==== পশ্চিমবংগ ==== পহেলা বৈশাখ হʼল ৰাজ্যখনৰ পৰম্পৰাগত নৱবৰ্ষৰ উৎসৱ, নতুন বছৰটোক ''নৱবৰ্ষ'' বুলি উল্লেখ কৰা হয়।<ref name=crump114q/> এই উৎসৱ ১৪ বা ১৫ এপ্ৰিলত পৰে, কিয়নো পশ্চিমবংগত সৌৰচক্ৰৰ লগত খাপ খোৱা পৰম্পৰাগত বাংলা বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰণ কৰা হয়, আনহাতে বাংলাদেশত এই উৎসৱ ১৪ এপ্ৰিলত পৰে।<ref>{{cite book |author1=Kunal Chakrabarti |author2=Shubhra Chakrabarti |title=Historical Dictionary of the Bengalis |url=https://books.google.com/books?id=QVOFAAAAQBAJ&pg=PA115 |year=2013 |publisher=Scarecrow |isbn=978-0-8108-8024-5 |pages=114–115}}</ref> পশ্চিমবংগৰ উল্লেখযোগ্য অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত ''প্ৰভাত ফেৰি'' নামৰ পুৱাৰ সাংস্কৃতিক শোভাযাত্ৰাটি অন্যতম। এই শোভাযাত্ৰাত নৃত্য দল আৰু শিশুসকলে ফ্ল’টৰ সৈতে সাজ-পোছাক পৰিধান কৰি [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ গীতত নিজৰ পৰিবেশন কলা প্ৰদৰ্শন কৰা দেখা যায়।<ref>[http://zeenews.india.com/news/west-bengal/poila-baisakh-celebrated-in-west-bengal_1579225.html 'Poila Baisakh' celebrated in West Bengal], Press Trust of India (15 April 2015)</ref> ==== ত্ৰিপুৰা আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰত ==== পহেলা বৈশাখ হʼল ত্ৰিপুৰাৰ ৰাজ্যিক বন্ধৰ দিন। সেই দিনা মানুহে নতুন কাপোৰ পিন্ধে আৰু এটা সমৃদ্ধিশালী বছৰৰ বাবে মন্দিৰত প্ৰাৰ্থনা কৰি দিনটো আৰম্ভ কৰে। এই দিনটোত ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে পৰম্পৰাগত হিচাপ-নিকাচৰ নতুন বছৰ।<ref>{{cite news |title=Pahela Baisakh celebrated in Tripura |url=https://bdnews24.com/neighbours/pahela-baishakh-celebrated-in-tripura |work=bdnews24.com |date=15 April 2014}}</ref><ref name=tfepahela>[http://www.thefinancialexpress-bd.com/2016/04/14/26140/Tripura-people-observe-Pahela-Baishakh Tripura people observed Pahela Baishakh], Financial Express (14 April 2016)</ref> উৎসৱমুখৰ খাদ্য যেনে মিঠাই ক্ৰয় কৰি বন্ধু-বান্ধৱ আৰু পৰিয়ালৰ লোকক উপহাৰ হিচাপে বিতৰণ কৰা হয়।<ref name=tfepahela/> [[অসম]]ৰ লগতে পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ৰাজ্যৰ বাঙালী লোকসকলে উলহ-মালহেৰে এই উৎসৱ পালন কৰে।<ref>[http://www.thestatesman.com/section/celebrating-new-year-all-year-long-1482952955.html Celebrating New Year all year long! ], The Statesman, 29 December 2016</ref> === অন্যান্য দেশত উদযাপন === {{Main|বৈশাখী মেলা}} [[কানাডা]]ৰ বাংলাদেশ হেৰিটেজ এণ্ড এথনিক ছ’চাইটি অৱ [[এলবাৰ্টা]]ৰ অন্যান্য সংগঠনৰ লগতে ইয়াৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱ(বাংলা নৱবৰ্ষ) বৰ্ণিল ৰূপত উদ্‌যাপন কৰে। কেলগেৰীৰ বাঙালী লোকসকলে পৰম্পৰাগত খাদ্য, সাজ-পোছাক, আৰু বাঙালী সংস্কৃতিৰে এই দিনটো উদ্‌যাপন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.baisakhifestival.com/naba-barsha-in-bengal.html |title=Naba Barsha in Bengal |access-date=5 May 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://bhesa.ca/index.php/events/events-bengali-event-heritage |title=Our Bengali Event Heritage |website=Bangladesh Heritage and Ethnic Society of Alberta |archive-url=https://archive.today/20150727091751/http://bhesa.ca/index.php/events/events-bengali-event-heritage |archive-date=27 July 2015}}</ref> [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ বংগবন্ধু কাউন্সিলেও ছিডনী অলিম্পিক পাৰ্কত পহেলা বৈশাখ অনুষ্ঠান আয়োজন কৰে।<ref>{{cite web |url=http://bangabandhucouncil.com.au/boishakhi-mela/ |title=BOISHAKHI MELA |publisher=Boishakhi Mela |access-date=4 April 2018 |archivedate=4 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180404201446/http://bangabandhucouncil.com.au/boishakhi-mela/ |deadurl=yes }}</ref> == চিত্ৰ বীথিকা == <gallery> File:Bangladeshi girls celebrating Pohela Boishakh (17152686985).jpg|পহেলা বৈশাখৰ শোভাযাত্ৰাত প্লেকাৰ্ড লৈ থকা বাংলাদেশৰ শিশু File:Bangladeshi children with Pohela Boishakh placard at Pohela Boishakh celebration (02).jpg|পহেলা বৈশাখৰ শোভাযাত্ৰাত ৰঙীন প্লেকাৰ্ড লৈ থকা বাংলাদেশৰ শিশু File:Bangladeshi girls wearing traditional sari with flower crown at Pohela Boishakh celebration 2016 (01).jpg|[[চট্টগ্ৰাম]]ৰ পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনত পৰম্পৰাগত শাৰী আৰু ফুলৰ মুকুট পিন্ধা বাংলাদেশৰ ছোৱালী File:Art competition at Pohela Boishakh celebration 2016 (04).jpg|[[চট্টগ্ৰাম]]ৰ পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনত চিত্ৰাংকন প্ৰতিযোগিতা File:Phola boishak.JPG|বৈশাখী মেলা File:Bangladesh Women Association, Abudhabi.jpg|মহিলা সমিতিৰ দ্বাৰা পহেলা বৈশাখ উদযাপন, আবুধাবি, সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত File:Bengali New Year 1422 07.jpg|[[ঢাকা]]ত পহেলা বৈশাখ উদ্‌যাপনত [[মংগল শোভাযাত্ৰা]]ত সূৰ্য্যৰ এটা মটিফ </gallery> == লগতে চাওক == * [[বংগৰ নৱজাগৰণ]] * [[বাংলাদেশৰ উৎসৱসমূহৰ তালিকা]] * [[পশ্চিমবংগৰ উৎসৱসমূহৰ তালিকা]] * [[পহেলা ফাল্গুন]] * [[হালখাতা]] * [[বাঙাল]] == টোকা == {{reflist|group=n}} == তথ্য উৎস == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons|Category:Pahela Baishakh celebrations}} * [https://bengalicalendars.com/ Pohela Boishakh 1425] * [https://pure.uva.nl/ws/files/3756588/153270_199687.pdf Modern Times in Bangladesh], H.W. van Schendel (2001) * [https://todaybengalidate.com/calendar/baisakh-mas-1-tarikh/ Pahela Baishakh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210725064220/https://todaybengalidate.com/calendar/baisakh-mas-1-tarikh/ |date=2021-07-25 }} Pahela Baishakh Utsab * [https://onesearch.slq.qld.gov.au/permalink/61SLQ_INST/tqqf2h/alma99184083480102061 Shehab Uddin Pohela Boishakh photographs], [[State Library of Queensland]]. Photographs of Pohela Boishakh celebrations in [[Brisbane]] 28 May 2022. {{Bangladesh Holidays}} {{New Year by Calendar}} {{West Bengal}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ উৎসৱ]] mx2c2zfnp0035kbqowt7lbac19jzvuj 2 121841 645392 643423 2026-10-16T04:12:41Z Kandarpajit Kallol 6257 645392 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } {{Better source needed} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''<sup>অসমীয়া</sup> *<sub>অসমীয়া</sub> *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- *[https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2027:Scholarships Wikimania Scholarship] ---- ==হৈ যোৱা প্ৰতিযোগিতা== *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026/मूल्यांकन सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव] ''(হিন্দী)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026/मूल्यांकन स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026] ''(হিন্দী)'' ---- 08k0480kxgm1zj2usnocg0826xli3hl 645393 645392 2026-10-16T04:12:57Z Kandarpajit Kallol 6257 645393 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''<sup>অসমীয়া</sup> *<sub>অসমীয়া</sub> *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- *[https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2027:Scholarships Wikimania Scholarship] ---- ==হৈ যোৱা প্ৰতিযোগিতা== *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026/मूल्यांकन सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव] ''(হিন্দী)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026/मूल्यांकन स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026] ''(হিন্দী)'' ---- nydx320llv8i1oqedlr8w2mm9ep4iln 645394 645393 2026-10-16T04:14:19Z Kandarpajit Kallol 6257 645394 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব} } # {{निर्माणाधीन} } # {{বিস্তাৰ} } # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{Empty section} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } # {{dead link} } # {{Better source needed} } # {{Failed verification} } # {{Unreliable source?} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''<sup>অসমীয়া</sup> *<sub>অসমীয়া</sub> *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/নতুন_পৃষ্ঠা_সৃষ্টি_কৰক|নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক]] *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- *[https://wikimania.wikimedia.org/wiki/2027:Scholarships Wikimania Scholarship] ---- ==হৈ যোৱা প্ৰতিযোগিতা== *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026/मूल्यांकन सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव] ''(হিন্দী)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026/मूल्यांकन स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026] ''(হিন্দী)'' ---- f6pqir1arqnemkw3ica3mvhu2kx3l0s 0 122978 645322 520379 2026-10-15T19:38:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645322 wikitext text/x-wiki {{Infobox magazine | title = পেণ্টহাউছ আলোচনী | logo = Penthouse_text_logo.svg | image_file = | image_caption = | frequency = মাহেকীয়া (১৯৬৮–২০১৮)<br>দ্বি-মাহেকীয়া (২০১৮–বৰ্তমান) | total_circulation = ১০৯,৭৯২<ref>{{cite web |url=http://abcas3.accessabc.com/ecirc/magform.asp |title=AAM: Total Circ for Consumer Magazines |publisher=accessabc.com |access-date=August 31, 2011 |archive-url=https://archive.today/20120604044154/http://abcas3.accessabc.com/ecirc/magform.asp |archive-date=June 4, 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120724165806/http://abcas3.accessabc.com/ecirc/magform.asp |archivedate=July 24, 2012 |deadurl=yes}}</ref> | circulation_year = 2012 | category = [[পুৰুষ]]ৰ, জীৱনশৈলী | company = পেণ্টহাউচ ৱৰ্ল্ড মিডিয়া | based = [[লছ এঞ্জেলছ]], [[কেলিফৰ্ণিয়া]] | founder = [[বব গুচিয়নে]] | founded = {{start date and age|1965|3}} (যুক্তৰাজ্য)<br>{{start date and age|1969|9}} (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ) | country = {{Plain list| * [[যুক্তৰাজ্য]] * [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] }} | language = [[ইংৰাজী]] | website = {{Official URL}} | issn = 0090-2020 }} '''পেণ্টহাউছ''' হৈছে বব গুচিয়নেই প্ৰতিষ্ঠা কৰা আৰু লছ এঞ্জেলছ ভিত্তিক পেণ্টহাউছ ৱৰ্ল্ড মিডিয়া, এল এল চিয়ে প্ৰকাশ কৰা এখন পুৰুষৰ [[আলোচনী]]। ইয়াত নগৰীয়া জীৱনশৈলীৰ প্ৰবন্ধ আৰু [[মহিলা]]ৰ চফ্টকোৰ [[পৰ্ণগ্ৰাফি|পৰ্ণগ্ৰাফিক]] ছবিৰ সংমিশ্ৰণ ঘটিছে যিবোৰ ১৯৯০ চনত মহিলাৰ হাৰ্ডকোৰ পৰ্ণগ্ৰাফিক ছবিলৈ বিকশিত হৈছিল। যদিও গুচিয়নে আমেৰিকান আছিল, ১৯৬৫ চনত যুক্তৰাজ্যত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই আলোচনীখন ১৯৬৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত ব্ৰিটেইন আৰু আমেৰিকাত একেলগে প্ৰকাশ পাইছিল। ১৯৬৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা আমেৰিকাত "আমেৰিকান সংস্কৰণ" উপলব্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Penthouse Magazine Issue #1 (First American Issue) |url=https://www.backintimerarebooks.com/pages/books/610/erotica-bob-guccione-clay-shaw-et-all/penthouse-magazine-issue-1-first-american-issue |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410215641/https://www.backintimerarebooks.com/pages/books/610/erotica-bob-guccione-clay-shaw-et-all/penthouse-magazine-issue-1-first-american-issue |archive-date=April 10, 2017 |access-date=April 9, 2017 |publisher=Back In Time Rare Books |archivedate=April 10, 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170410215641/https://www.backintimerarebooks.com/pages/books/610/erotica-bob-guccione-clay-shaw-et-all/penthouse-magazine-issue-1-first-american-issue |deadurl=yes }}</ref> ==বব গুচিয়নে== সফলতাৰ উচ্চতাত ২০১০ চনত মৃত্যু হোৱা গুচিয়নে [[আমেৰিকা]]ৰ অন্যতম ধনী ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। ১৯৮২ চনত তেওঁ [[ফৰ্বছ]] ৪০০-ৰ আটাইতকৈ ধনী লোকৰ ৰেংকিঙত স্থান লাভ কৰে।<ref>Munk, Nina. [https://www.nytimes.com/2005/09/25/business/yourmoney/25trail.html "Don't Blink. You'll Miss the 258th-Richest American"]. ''The New York Times'', September 25, 2005.</ref> ২০০২ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ এটা প্ৰবন্ধত কোৱা হৈছে যে গুচিয়নেই পেণ্টহাউছে কোম্পানীটোৰ ৩০ বছৰীয়া জীৱনত ৩.৫ বিলিয়ন ডলাৰৰ পৰা ৪ বিলিয়ন ডলাৰ উপাৰ্জন কৰিছিল।<ref>Carr, David. [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C02E2D7153DF93BA35757C0A9649C8B63 "Cybersmut and Debt Undermine Penthouse"]. ''The New York Times'', April 8, 2002.</ref> ==প্ৰকাশৰ ইতিহাস== ১৯৬৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত ব্ৰিটেইনত পেণ্টহাউছ আলোচনী প্ৰকাশ আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite book|first1=Di|last1=Hand|first2=Steve|last2=Middleditch|title=Design for Media: A Handbook for Students and Professionals in Journalism, PR, and Advertising|url=https://books.google.com/books?id=UrAABAAAQBAJ&pg=PA8|access-date=2 August 2015|date=10 July 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-86402-8|page=8}}</ref> ১৯৬৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত হিউ হেফনাৰৰ প্লেবয়ৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ প্ৰয়াসত প্ৰথম আমেৰিকান সংস্কৰণ প্ৰকাশ পায়। গুচিঅ'নেই প্লেবয়তকৈ অধিক চাঞ্চল্যকৰ সম্পাদকীয় বিষয়বস্তু আগবঢ়াইছিল আৰু আলোচনীখনৰ লেখা হেফনাৰৰ উচ্চমানৰ গুৰুত্বতকৈ বহু বেছি অনুসন্ধানমূলক আছিল, চৰকাৰী ঢাকি ৰখা আৰু কেলেংকাৰীৰ কাহিনীৰে। ছিমৰ হাৰ্চ, জেমছ ডেল ডেভিডছন, আৰ্নেষ্ট ভলকমেনৰ দৰে লেখকে আমেৰিকা চৰকাৰৰ উচ্চতম পৰ্যায়ৰ অসংখ্য কেলেংকাৰী আৰু দুৰ্নীতিৰ কথা উদঙাই দিছিল। আলোচনীখনৰ অৱদানকাৰীসকলৰ ভিতৰত আছিল আইজাক আছিমভ, জেমছ বাল্ডউইন, হাৱাৰ্ড ব্লাম, ভিক্টৰ বক্ৰিছ, টিচি বয়েল, আলেকজেণ্ডাৰ ককবাৰ্ন, হেৰী ক্ৰুছ, কেমেৰন ক্ৰ', ডন ডিলিলো, এলান ডেৰশ্ব'ৱিট্জ, এডৱাৰ্ড জে এপষ্টেইন, চেট ফ্লিপ্প', এলবাৰ্ট গোল্ডমেন, এন্থনী হেডেন-গেষ্ট, জন হকছ, নেট হেনটফ, ৱাৰেন হিংকল, এবি হফমেন, নিকোলাছ ভন হফমেন, মাইকেল কৰ্ডা, পল ক্ৰাছনাৰ, মাইকেল লেডিন, এন্থনী লুইচ, জয়ছ কেৰল অটেছ, জেমছ পাৰ্ডি, ফিলিপ ৰথ, হেৰিছন ই চেলিছবেৰী, গেইল শ্বিহি, ৰবাৰ্ট শ্বেৰিল, মিকি স্পিলেন, বেন ষ্টেইন, হেৰী ষ্টেইন, টেড শ্বুলক, ষ্টাডছ টেৰকেল, নিক টচেছ, গোৰ ভিডাল, আৰভিং ৱালেছ, আৰু ডাঃ ৰুথ ৱেষ্টহাইমাৰ। সেই যুগৰ বেছিভাগ মুকলিকৈ বিক্ৰী হোৱা পুৰুষৰ আলোচনীতে সাধাৰণতে দেখা পোৱাতকৈ আলোচনীখনৰ চিত্ৰকল্পত অধিক যৌন সম্পৰ্কীয় বিষয়বস্তু আগবঢ়োৱা হৈছিল। তাৰ পিছত সম্পূৰ্ণ ফ্ৰন্টাল নগ্নতা আৰু শেষত উন্মুক্ত যোনীদ্বাৰ আৰু মলদ্বাৰ দেখা গৈছিল।<ref name="Observer" /> পেণ্টহাউছে [[মেডোনা]] আৰু [[ভেনেছা উইলিয়ামছ]]ৰ দৰে চেলিব্ৰিটিৰ বহুতো অনুমোদিত আৰু অকৰ্তৃত্বশীল ফটোও প্ৰদৰ্শন কৰিছে। দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে ফটোসমূহ তেওঁলোকৰ কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণিতে তোলা হৈছিল আৰু মেডোনা আৰু উইলিয়ামছ বিখ্যাত হোৱাৰ পিছতহে পেণ্টহাউছক বিক্ৰী কৰা হৈছিল। ==বঁটা আৰু স্বীকৃতি== আলোচনীখনৰ সম্পাদকীয় বিষয়বস্তুৰ প্ৰশংসা আৰু শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰৰ লোকসকলে স্বীকৃতি লাভ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৭৫ চনত গুচিয়নেক ব্ৰেণ্ডেইছ বিশ্ববিদ্যালয়ে "আমাৰ দিনৰ এনে জটিল বিষয় যেনে ভিয়েটনামৰ প্ৰবীণ সৈনিকজনৰ কল্যাণ আৰু আধুনিক সমাজত অপৰাধমূলকতাৰ সমস্যা"ৰ ওপৰত তেওঁৰ সম্পাদকীয় মনোযোগ কেন্দ্ৰীভূত কৰাৰ বাবে সন্মানিত কৰে।<ref>{{cite news|title=Bob Guccione Obituary|url=http://penthouseforum.com/2011/01/in-memoriam-bob-guccione-1930-2010/|access-date=January 30, 2013|newspaper=Penthouse Forum|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508154815/http://penthouseforum.com/2011/01/in-memoriam-bob-guccione-1930-2010/|archive-date=May 8, 2013|df=mdy-all|archivedate=May 8, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130508154815/http://penthouseforum.com/2011/01/in-memoriam-bob-guccione-1930-2010/|deadurl=yes}}</ref> ২০১৩ চনত পৰিচালক বেৰী এভ্ৰিচে গুচিয়নেৰ জীৱনৰ ওপৰত এখন ছবি নিৰ্মাণ কৰে যাৰ নাম আছিল ''ফিল্টি গৰ্জিয়াছ: দ্য বব গুচিয়নে ষ্ট'ৰী''। ইয়াৰ প্ৰযোজক জেৰেমি ফ্ৰমাৰ আৰু ৰিক শ্ব'ৱাৰ্টজে, যিয়ে তেতিয়াৰ পৰা বব গুচিঅ'নেৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ফিল্টি গৰ্জিয়াছ মিডিয়া নামৰ ছবিখনৰ সম্প্ৰসাৰণ হিচাপে এটা প্ৰিমিয়াৰ ৱেবছাইট তৈয়াৰ কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Filthy Gorgeous Media|url=http://filthygorgeousmedia.com/about-us/|website=FilthyGorgeousMedia.com|publisher=Jeremy Frommer|access-date=July 1, 2014|archive-date=June 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140626050912/http://filthygorgeousmedia.com/about-us/|url-status=dead|archivedate=June 26, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140626050912/http://filthygorgeousmedia.com/about-us/|deadurl=yes}}</ref> ==আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্কৰণ== ২০১৫ চনৰ হিচাপত : *[[অষ্ট্ৰেলিয়া]] সংস্কৰণ (২০২৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ পৰা বন্ধ কৰা হৈছে) *বুলগেৰিয়ান সংস্কৰণ (বন্ধ) *[[ডাচ ভাষা|ডাচ]] সংস্কৰণ *[[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]] সংস্কৰণ *[[গ্ৰীক ভাষা|গ্ৰীক]] সংস্কৰণ *[[হংকং]] সংস্কৰণ (বন্ধ) *হাংগেৰী সংস্কৰণ *[[নিউজিলেণ্ড]] সংস্কৰণ *[[পৰ্তুগীজ ভাষা|পৰ্তুগীজ]] সংস্কৰণ<ref>{{cite web|date=October 2, 2010|url=http://www.destak.pt/artigo/76605-penthouse-chega-as-bancas-a-27-de-outubro|title=Media: Penthouse chega às bancas a 27 de Outubro|publisher=Destak.pt}}</ref> *[[ৰাছিয়ান ভাষা|ৰাছিয়ান]] সংস্কৰণ *[[স্পেনীছ ভাষা|স্পেনীছ]] সংস্কৰণ *[[থাই ভাষা|থাই]] সংস্কৰণ *[[যুক্তৰাজ্য]]ৰ সংস্কৰণ (বন্ধ কৰা হৈছে) *[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ সংস্কৰণ ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Penthouse magazine}} *[http://www.philsp.com/mags/penthouse.html Cover archive at Galactic Central] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰ্ণগ্ৰাফি]] [[শ্ৰেণী:পৰ্ণগ্ৰাফিক আলোচনী]] [[শ্ৰেণী:ইংৰাজী আলোচনী]] hvxrswdclng0uw17ic18afr0rj2yqqy 0 123431 645279 569263 2026-10-15T16:54:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645279 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = নিতেশ তিৱাৰী | image = Nitesh Tiwari at the ‘Khidkiyaan’ movie festival launch (cropped).jpg | caption = ২০১৬ চনত তিৱাৰী | alma mater = ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, বোম্বাই, ১৯৯৬ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1973|5|22}} | birth_place = ইটাৰ্ছী, [[মধ্য প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] | years_active = ২০১১–বৰ্তমানলৈকে | spouse = অশ্বিনী আয়াৰ তিৱাৰী | children = ২ | occupation = পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক | notable_works = ''দংগল''<br>''চিচোৰে'' }} '''নিতেশ তিৱাৰী''' ({{Lang-en|Nitesh Tiwari}}; জন্ম: ২২ মে' ১৯৭৩) [[বলিউড|হিন্দী ছবি]]-জগতত পৰিচিত এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, আৰু গীতিকাৰ।<ref name="59thaward">{{cite web|url=http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=80734|title=59th National Film Awards for the Year 2011 Announced|publisher=Press Information Bureau (PIB), India|access-date=7 March 2012}}</ref><ref>{{cite news|title=Vidya Balan wins National Award for 'The Dirty Picture'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Vidya-Balan-wins-National-Award-for-The-Dirty-Picture/articleshow/12173411.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20130430015945/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-07/news-interviews/31131831_1_lyrics-award-chillar-party-nitesh-tiwari |url-status=live |work=[[The Times of India]]|archive-date=30 April 2013 }}</ref> তেওঁ ''চিলাৰ পাৰ্টি (২০১১)'' ছবিৰ সহ-পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে যিখন ছবিয়ে শ্ৰেষ্ঠ শিশু চলচ্চিত্ৰৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] লাভ কৰে।<ref name="59thaward"/> তেওঁ অতিপ্ৰাকৃতিক ৰাজনৈতিক নাটক ''ভূতনাথ ৰিটাৰ্নছ (২০১৪)''ও পৰিচালনা কৰিছিল।<ref name="economy">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/6460|archive-url=https://web.archive.org/web/20140424055959/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/6460|url-status=dead|archive-date=24 April 2014|title=Featured Movie News - Featured Bollywood News - Bollywood Hungama|first=Bollywood|last=Hungama|website=Bollywood Hungama}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.boxofficeindia.com/Details/art_detail/bhoothnathreturnsfailstomakeanimpact | title=Bhoothnath Returns Fails To Make An Impact | publisher=Box Office India | work=Box Office India Trade Network | date=18 April 2014 | access-date=18 April 2014}}</ref> তিৱাৰীয়ে ডংগল (২০১৬)ৰ চিত্ৰনাট্য আৰু পৰিচালনা কৰিছিল, যিখন [[বেইজিং]] আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আৰু ২০১৭ চনত দ্বিতীয় ব্ৰিকছ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/chinas-dangal-mega-success-echoes-at-second-brics-film-festival/article19144747.ece|title=China's 'Dangal' mega-success echoes at second BRICS film festival|first=Atul|last=Aneja|date=25 June 2017|via=www.thehindu.com|newspaper=The Hindu}}</ref> ভাৰতীয় ছবিখনে সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা ভাৰতীয় ছবি আৰু চীনত ১২০০ কোটিকে ধৰি ২০০০ কোটিৰো অধিক উপাৰ্জন কৰা অ-ইংৰাজী ছবিৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Aamir Khan's Rs 3,000 crore dream|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/240617/aamir-khans-rs-2000-crore-dream.html|access-date=24 June 2017|work=Deccan Chronicle|date=24 June 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=3072|title=Dangal Update - Worldwide And All Formats - Box Office India|website=www.boxofficeindia.com}}</ref> য'ত ই সৰ্বকালৰ শীৰ্ষ ২০ খন সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ছবিৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.cbooo.cn/Alltimedomestic|script-title=zh:内地总票房排名|access-date=21 May 2017|language=zh-hans|trans-title=Mainland total box office ranking|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=3 June 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160603230313/http://www.cbooo.cn/Alltimedomestic|deadurl=yes}}</ref> তিৱাৰীয়ে ৬২ সংখ্যক [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা|ফিল্মফেয়াৰ]] বঁটাত ''শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক''ৰ বঁটা আৰু ২০১৭ চনৰ মেলবৰ্ণৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত টেলষ্ট্ৰা পিপলছ চয়ছ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/iffm-2017-aishwarya-rai-looks-gorgeous-sushant-singh-wins-best-actor-award-photos-738179|title=IFFM 2017: Aishwarya Rai looks gorgeous; Sushant Singh wins Best Actor award [PHOTOS]|first=Parismita|last=Goswami|date=12 August 2017|website=International Business Times, India Edition}}</ref><ref name=IANS1>{{cite web|title=My next a departure from children's films: Nitesh Tiwari|url=https://in.celebrity.yahoo.com/news/next-departure-childrens-films-nitesh-tiwari-064004713.html|publisher=IANS - Yahoo|access-date=22 April 2014|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305070312/https://in.celebrity.yahoo.com/news/next-departure-childrens-films-nitesh-tiwari-064004713.html|url-status=dead|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305070312/https://in.celebrity.yahoo.com/news/next-departure-childrens-films-nitesh-tiwari-064004713.html|deadurl=yes}}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত কমেডী-ড্ৰামা ছবি ''ছিচোৰে'' (২০১৯ ব্যৱসায়িক সফলতাৰে) নিৰ্মাণ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-the-62nd-filmfare-awards-2017_-26077-1.html|title=Winners of the 62nd Filmfare Awards 2017 - filmfare.com|website=www.filmfare.com}}</ref> তেওঁ আৰ্থস্কাই পিকচাৰ্ছৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল, বিজ্ঞাপন ছবি আৰু ভাৰতীয় টেনিছ কিংবদন্তি [[মহেশ ভূপতি]] আৰু [[লিয়েণ্ডাৰ পেজ|লিয়েণ্ডাৰ পেজৰ]] আধাৰত নিৰ্মিত ডকু-ছিৰিজ ''ব্ৰেক পইণ্ট'' নিৰ্মাণ কৰিছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== তিৱাৰীৰ [[মধ্য প্ৰদেশ|মধ্যপ্ৰদেশ]]ত জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ এজন ভাতৃ আৰু এগৰাকী ভনীয়েক আছে। ১৯৯৬ চনত তেওঁ ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজি বম্বেৰ পৰা [[ধাতুবিজ্ঞান]] আৰু [[পদাৰ্থ বিজ্ঞান]] অভিযান্ত্ৰিকীত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Mr. Nitesh Tiwari |url=http://www.alumni.iitb.ac.in/en/awards/2018/distinguished-alumnus/mr-nitesh-tiwari |website=Indian Institute of Technology Bombay |access-date=29 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200630000214/http://www.alumni.iitb.ac.in/en/awards/2018/distinguished-alumnus/mr-nitesh-tiwari |archivedate=30 June 2020 |deadurl=yes}}</ref> [[বলিউড]]ত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে তেওঁ লিঅ' বাৰ্নেটত সৃষ্টিশীল পৰিচালক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/dangal-director-nitesh-tiwari-sajid-nadiadwala-4534968/|title=Dangal director Nitesh Tiwari's next film with Sajid Nadiadwala|date=20 February 2017}}</ref> তিৱাৰীয়ে সৰু চহৰ গঞ্জ বাসোদাত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল, অষ্টম শ্ৰেণীলৈকে ভাৰত মাতা কনভেণ্ট স্কুলত পঢ়িছিল। তেওঁ "তাপোৰী-মোগল-ই-আজম" শীৰ্ষক এখন বিদ্যালয়ৰ নাটকত অভিনয় কৰিছিল। ==ব্যক্তিগত জীৱন== তিৱাৰীয়ে লিঅ’ বাৰ্নেটৰ প্ৰাক্তন সহকৰ্মী আৰু সৃষ্টিশীল পৰিচালক অশ্বিনী আয়াৰ তিৱাৰীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় যি এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, লেখক। তেওঁ যমজ সন্তান, এজন ল'ৰা আৰু এগৰাকী ছোৱালীৰ পিতৃ।<ref>{{cite web|title="This Is The First Time In My Career That Aamir Khan Has Said Yes To A Film After The First Narration" – Nitesh Tiwari|url=http://www.mansworldindia.com/art/first-time-career-Aamir-khan-said-yes-film-first-narration-Nitesh-Tiwari-interview/|publisher=[[MW (Indian magazine)|Man's World]]|access-date=23 May 2017|date=22 December 2016}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ashwiny Iyer Tiwari: Director With A Purpose|url=https://www.forbesindia.com/article/self-made-women-2020/ashwiny-iyer-tiwari-director-with-a-purpose/58149/1|access-date=23 November 2020|website=Forbes India|language=en}}</ref> == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! বঁটা !! চলচ্চিত্ৰ !! ফল |- | rowspan="2" | ২০১১|| শ্ৰেষ্ঠ শিশু চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || rowspan="2" | চিলাৰ পাৰ্টী||{{Won}} |- | শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা ||{{Won}} |- | ২০১৫|| শ্ৰেষ্ঠ সংলাপৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা || ভূতনাথ ৰিটাৰ্ণছ||{{nom}} |- | ২০১৭|| শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা || দংগল||{{Won}} |- | ২০১৮|| rowspan="2" | শ্ৰেষ্ঠ সংলাপৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা || বৰেলি কি বৰ্ফী||{{nom}} |- | rowspan="5" | ২০২০|| rowspan="5" | চিচোৰে||{{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা ||{{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা ||{{nom}} |- | শ্ৰেষ্ঠ কাহিনীৰ বাবে আইফা বঁটা ||{{nom}} |- | হিন্দী ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা ||{{Won}} |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মধ্য প্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]] == বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|4318159}} {{Authority control}} sdvclext4bxzhkxaisa4h626f870z2r 0 124396 645179 536615 2026-10-15T13:09:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645179 wikitext text/x-wiki {{short description|বাংলাদেশৰ ঢাকাত অৱস্থিত হিন্দু মন্দিৰ}} {{Infobox Mandir | name = ঢাকেশ্বৰী জাতীয় মন্দিৰ | native_name = ঢাকেশ্বৰী জাতীয় মন্দিৰ | image = Main Temple_of_Dhakeswari.jpg | alt = | caption = Dhakeshwari Temple | map_type = Bangladesh | map_caption = | map_size = | coordinates = {{coord|23|43|21.38|N|90|23|24.08|E|type:landmark_region:BD|display=inline,title}} | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ঢাকা মণ্ডল]] | district = [[ঢাকা জিলা]] | locale = বক্সি বজাৰ, ঢাকেশ্বৰী পথ, [[ঢাকা]] | elevation_m = | deity = ঢাকেশ্বৰী | festivals= | architecture = [[সেন ৰাজবংশ|সেন]] | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | year_completed = ১২শ শতিকা | creator = [[বল্লাল সেন]] | footnotes = | website = }} '''ঢাকেশ্বৰী ৰাষ্ট্ৰীয় মন্দিৰ''' ({{lang|bn|ঢাকেশ্বৰী জাতীয় মন্দিৰ}}) [[বাংলাদেশ]]ৰ পুৰণি ঢাকাত অৱস্থিত এটা [[হিন্দু মন্দিৰ]]। ই ৰাজ্যিক মালিকানাধীন, যাৰ ফলত ই বাংলাদেশৰ 'ৰাষ্ট্ৰীয় মন্দিৰৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। "ঢাকেশ্বৰী" নামটোৰ অৰ্থে "ঢাকাৰ দেৱী।" ৰাষ্ট্ৰীয় হিন্দু মন্দিৰ থকা বাংলাদেশ বিশ্বৰ একমাত্ৰ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ দেশ। ই এক পৱিত্ৰ [[শক্তি পীঠ]] য'ত দেৱী [[সতী]]ৰ মুকুটৰ ৰত্ন পৰিছিল কিন্তু ৰত্নটো বহু আগতেই হেৰাই গৈছে। ভাৰতৰ বিভাজনৰ বিভাজনৰ সময়ত বাংলাদেশৰ হিন্দু মন্দিৰৰ ওপৰত আক্ৰমণ বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে মূল প্ৰাচীন বিগ্ৰহ বা শিলৰ মূৰ্তিটো মুখ্য পুৰোহিতৰদ্বাৰা পশ্চিম বংগৰ [[কুমৰতলী]]লৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত পাকিস্তানী সেনাই [[ৰামনা কালী মন্দিৰ]] ধ্বংস কৰাৰ পাছত ঢাকেশ্বৰী মন্দিৰে বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ হিন্দু উপাসনাস্থলীৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhakeshwari_Temple|title=Dhakeshwari Temple|work=Banglapedia|access-date=7 July 2015|archive-date=3 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703124637/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhakeshwari_Temple|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703124637/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhakeshwari_Temple|archivedate=3 July 2015|deadurl=yes}}</ref> ই বাংলাদেশৰ সৰ্ববৃহৎ হিন্দু মন্দিৰো।<ref name="et18Oct2018">{{cite news|last=Chaudhury|first=Dipanjan Roy|date=18 October 2018|title=Sheikh Hasina gifts 1.5 bigha land to biggest hindu temple in Bangladesh|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/sheikh-hasina-gifts-1-5-bigha-land-to-biggest-hindu-temple-in-bangladesh/articleshow/66269866.cms?from=mdr|access-date=4 January 2020|archive-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120112505/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/sheikh-hasina-gifts-1-5-bigha-land-to-biggest-hindu-temple-in-bangladesh/articleshow/66269866.cms?from=mdr|url-status=live}}</ref> ই ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ দেৱী-কেন্দ্ৰিক [[শক্তি পীঠ]]সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। == ইতিহাস == ১২শ শতিকা, ১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দত [[সেন বংশ]]ৰ ৰজা [[বল্লাল সেন|বল্লাল সেনে]] ঢাকেশ্বৰী (দুৰ্গা) মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু কোৱা হয় যে দেৱীৰ নামেৰে ঢাকা চহৰৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Modi visits Dhakeshwari temple, Indian chancery in Dhaka |url=http://zeenews.india.com/news/india/modi-visits-dhakeshwari-temple-indian-chancery-in-dhaka_1608948.html |work=Zee News |access-date=12 June 2015 |archive-date=15 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115170547/http://zeenews.india.com/news/india/modi-visits-dhakeshwari-temple-indian-chancery-in-dhaka_1608948.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Allard |first=Syama |date=2022-03-24 |title=Dhakeshwari: the Goddess of Dhaka |url=https://www.hinduamerican.org/blog/dhakeshwari-the-goddess-of-dhaka |access-date=2025-01-26 |website=Hindu American Foundation |language=en-US}}</ref>{{fv|date=November 2024}} মন্দিৰৰ বৰ্তমানৰ স্থাপত্য শৈলী সেই সময়ৰ বুলি ক'ব নোৱাৰি কাৰণ সময়ৰ লগে লগে অসংখ্য মেৰামতি আৰু পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম হৈছে। ইয়াক ঢাকাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ বুলি গণ্য কৰা হয়। ই এক অন্যতম শাক্ত পিঠা য'ত সতী দেৱীৰ মুকুটৰপৰা মণিটো পৰি গৈছিল। যুগ যুগ ধৰি এই মন্দিৰক অতশয় গুৰুত্ব প্ৰদান কৰি আহিছে। [[ভাৰতৰ বিভাজন]]ৰ সময়ত পাকিস্তানৰ পূব বংগ (বৰ্তমান বাংলাদেশ)ৰপৰা মূল ৯০০বছৰীয়া মূৰ্তিটো ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ কলকাতাৰ কুমৰতলীলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। ১৯৪৭ চনৰ [[বংগৰ বিভাজন (১৯৪৭)|বংগ বিভাজন]] ভাৰত বিভাজনৰে অংশ আছিল। ১৯৪৭ চনত বংগ বিধানসভাই পৃথক [[পূব বংগ]] (১৯৪৭ চনত পাকিস্তানত যোগদান) আৰু [[পশ্চিম বংগ]] (১৯৪৭ চনত ভাৰতত যোগদান)ক ক্ৰমে [[বঙালী মুছলমান]] আৰু [[বঙালী হিন্দু]]ৰ গৃহ ৰাজ্য হিচাপে দাবী কৰে। ১৯৭১ চনত পূব পাকিস্তান (পূব বংগ) প্ৰাদেশিক পৰিষদে বঙালী মুছলমানসকলৰ বাবে পৃথক বাংলাদেশ (বেংগলীনেচন)ক গৃহ দেশ হিচাপে দাবী কৰে আৰু তাৰ পাছত পূব পাকিস্তান (পূব বংগ) বাংলাদেশত পৰিণত হয়। ১৯৫০ চনৰ ভিতৰত ব্যৱসায়ী দেবেন্দ্ৰনাথ চৌধৰীয়ে কুমৰতলী অঞ্চলত দেৱীৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰি দৈনন্দিন সেৱাৰ বাবে দেৱীৰ কিছু সম্পত্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। মূৰ্তিটো ১.৫ ফুট ওখ, দহখন হাত আছে আৰু কাত্যয়িনী মহিষাসুৰমৰ্দিনী ‘[[দুৰ্গা]]’ৰ ৰূপত সিংহৰ ওপৰত বিৰাজমান। দুকাষে আছে লক্ষ্মী, সৰস্বতী, কাৰ্তিক আৰু গণেশ। আজমগড়ৰ এটা তিৱাৰী পৰিয়ালক ৰাজ পৰিয়ালে নিতৌ দেৱতাৰ পূজাৰ বাবে নিযুক্তি দিছিল। ১৯৪৬ চনত সেই পৰিয়ালৰ বংশধৰসকল [[কলকাতা|কলিকতা]]লৈ আহি পুনৰ নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু তেওঁলোকে আজিও অবিৰতভাৱে দেৱীৰ সেৱা কৰে। ঢাকেশ্বৰী মন্দিৰত বৰ্তমান অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী মূল মূৰ্তিৰ প্ৰতিলিপি। {{multiple image | align = right | total_width = 320 | image1 = Dhakeswori Mata.jpg | alt1 = Original | caption1 = '''''মূল''''': কলকাতাৰ ঢাকেশ্বৰী মাতা মন্দিৰৰ দেৱী | image2 = Dhakeshwari temple statue by Ragib Hasan.jpg | alt2 = Replica | caption2 = '''''প্ৰতিলিপি''''': ঢাকাৰ ঢাকেশ্বৰী মন্দিৰৰ দেৱী | footer = [[কলকাতা]] আৰু [[ঢাকা]]ৰ ঢাকেশ্বৰী মাৰ প্ৰতিমূৰ্তি। }} বিশ্বাস কৰা হয় যে ৰজা বিজয় সেনৰ পত্নী ৰাণীয়ে গা ধুবলৈ লেংগলবণ্ডলৈ গৈছিল। উভতি অহাৰ পথত তেওঁ এটা পুত্ৰৰ জন্ম দিয়ে যাক ইতিহাসবিদসকলে বল্লাল সেন বুলি কয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/temple-and-city-1212340|title=TEMPLE AND A CITY|date=2016-04-22|work=The Daily Star|access-date=30 March 2021|language=en|archive-date=5 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005092510/https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/temple-and-city-1212340|url-status=live}}</ref> সিংহাসনত আৰোহণ কৰাৰ পাছত বল্লাল সেনে নিজৰ জন্মস্থানক গৌৰৱান্বিত কৰিবলৈ এই মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। কিংবদন্তি অনুসৰি বল্লাল সেনে এবাৰ অৰণ্যৰ তলত আবৃত দেৱীৰ সপোন দেখিছিল। বল্লাল সেনে তাৰপৰা দেৱীক উন্মোচন কৰিছিল আৰু ঢাকেশ্বৰীৰ নামেৰে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। হিন্দুসকল ঢাকেশ্বৰীকে ঢাকাৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী বুলি বিবেচনা কৰে যি আদি শক্তি দেৱী দুৰ্গাৰ অৱতাৰ বা ৰূপ। <!-- == Structure == === Exterior view === [[File:Dhakeshwari Temple.jpg|thumb|right|Main temple structure]] [[File:Dhakeshwari temple compound entrance by Ragib Hasan.jpg|thumb|right|Entrance to the main temple compound]] [[File:Dhakeshwari temple main structure from side by Ragib Hasan.jpg|thumb|right|Main temple structure from the west side]] Within the premises of the Dhakeswari there are temples of two types of architecture. The ancient one is of the Poncharotna Goddess Durga's which lost its actual look after the renovation work. Bradly Bird wrote this at the beginning of this century. Other than this there are four Shiv Temples. According to hearsay, in the 16th century King [[Man Singh I|Mansing]] built these temples by laying four [[Lingam|Shiv Lingas]] there. But this information seems to be unreliable. The fusion of Bangla chowchala and shikor temple is notice in the architecture of Dhakeshawri. Ratan Lal Chakraborti in an article mentioned that " the structure and architecture of it is like a Buddhist [[Pagoda]]". From this he assumed that the temple was probably built in the 10th century. How did Dhakeshari temple look like in the 19th century? Ridoynath Majumder described about the temple. At that time the temple was covered by jungle and in its north the Urdu road went westward towards [[Pilkhana, Bangladesh|Pilkhana]] and at its south west was [[Mirpur Thana|Mirpur]] road. At its south there was a wood and Urdu bazar was at the east. === Interior view === The temple was panchoratno, at its front Natamandir and around it there is a row of rooms and a big pond and nahobottola gate through which elephants used to pass. To the east there are tombs of some saints who used to pray or meditate at the temple. Outside the temple there are 5–6 pagodas with a shib linga. The priest of Dhakeshawri temple used pray every day. The deity is doshvuja. It is believed that the representation of the deity is made of gold. At the left and right side of the deity there are some other [[murti]]. Like many ancient temples its inside is dark. To see the deity light is to be arranged. The temple is owned by many because it is bought by the new [[Property caretaker|caretaker]] from the old caretakers. Jotindramohan bought it in 1901. Dhakeshawri is crowded but it is an abode of peace. The low sound of the tongue mixes with the evening light and tune of temple bell and make the peaceful environment a happy event. == Declaration as National Temple of Bangladesh == [[File:Shiva temples Dhakeshwari Mandir 2 by Ragib Hasan.jpg|thumb|Shiva temples in Dhakeshwari Mandir]] In 1996, Dhakeshwari Temple was renamed Dhakeshwari Jatiya Mandir (National Temple) reflecting its position as the centre of [[Hindu culture]] and worship in Bangladesh.<ref>{{cite news |title=Modi visits Dhakeshwari temple, Ramakrishna Mission in Dhaka |url=http://www.thehindu.com/news/national/modi-visits-dhakeshwari-temple-ramakrishna-mission-in-dhaka/article7291360.ece |work=The Hindu |agency=IANS |location=Chennai, India |access-date=12 June 2015 |date=7 June 2015 |archive-date=4 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240404074006/https://www.thehindu.com/news/national/Modi-visits-Dhakeshwari-temple-Ramakrishna-Mission-in-Dhaka/article60327289.ece |url-status=live }}</ref> This was the culmination of a major campaign by Bangladeshi Hindu groups who had been demanding official recognition for the primary Hindu place of worship following the declaration of [[Islam]] as the [[state religion]] in 1988. As a result, the [[flag of Bangladesh]] is hoisted every morning outside the main temple premises, and it follows the National Flag Code rules such as rendering [[half-mast]] on nationally declared days of mourning. As is the practice in other leading religious places of worship in Bangladesh, day-long prayers are common practice during important national holidays such as Independence Day, Language Martyrs' Day, Victory Day and birth and death anniversaries of former leaders such as [[Sheikh Mujibur Rahman]] and [[Ziaur Rahman]]. == Threats to temple security == Historically, several of the temple custodians were tortured and killed by the Army though most, including the Head Priest, fled to their ancestral villages then to India and therefore escaped death.<ref name="ind18May2017">{{cite news |last=Ali |first=M Mahmud |date=18 May 2017 |title=Dhakeshwari Temple |url=http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/95066/2017-05-18 |work=The Independent |location=Dhaka |access-date=18 June 2017 |archive-date=14 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014201019/http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/95066/2017-05-18 |url-status=live }}</ref>{{fv|date=November 2024}} A significant portion of the temple land has been lost due to the [[Vested Property Act (Bangladesh)|Vested Property Act]] and confiscation by the Bangladesh Government, and the current premises are considerably lower than the historic reach of the property. Muslim mobs have attacked the temple complex once,<ref>{{cite news |last1=Hamill |first1=Jim |title=72 Hours in Dhaka |url=http://www.huffingtonpost.com/jim-hamill/72-hours-in-dhaka_b_7180806.html |work=The Huffington Post |access-date=12 June 2015 |date=30 April 2015 |archive-date=14 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150614151426/http://www.huffingtonpost.com/jim-hamill/72-hours-in-dhaka_b_7180806.html |url-status=live }}</ref> in December 1992 (likely in retaliation for the destruction of the [[Babri Masjid]] in India). == Religious and socio-cultural activities == [[File:Durga puja in Dhakeshwari temple.jpg|right|thumb|[[Durga]] puja celebrations in Dhakeshwari Temple]] [[File:Dhakeshwari Temple (1904).jpg|right|thumb|Dhakeshwari Temple (1904), Photograph taken by Fritz Kapp.]] Dhakeshwari Temple is a hub of socio-cultural as well as religious activity. Each year, the largest celebration of [[Durga Puja]] (the most important event in the Bengali Hindu calendar) in Dhaka is held at the National Temple, and a stream of dignitaries (such as the Bangladeshi President, Prime Minister, Leader of Opposition, Members of Parliament and media celebrities) come to felicitate the [[Hinduism in Bangladesh|Bangladeshi Hindu]] community from the temple premises. A ''Bijaya Sammelani'' (cultural program following Durga Puja) takes place in the adjoining parade ground a few days after Durga Puja is complete, and is also a major cultural event in the Dhaka calendar, regularly attracting some of the top performers from the Dhaka music and film industry. One of the most important events of the year is the [[Krishna Janmashtami|Janmashthami]] procession which starts from Dhakeshwari temple and then proceeds through the streets of Old Dhaka; <ref>{{cite news|title=Janmashtami today|url=http://www.thedailystar.net/janmashtami-today-37411|work=The Daily Star|access-date=12 June 2015|archive-date=14 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150614075253/http://www.thedailystar.net/janmashtami-today-37411|url-status=live}}</ref> this occurs on the day of Lord [[Krishna]]'s birthday, which is also a public holiday in Bangladesh and second only to Durga Puja in importance in the [[Bengali calendar]]. The procession dates back to 1902 but was stopped in 1948 following the establishment of Pakistan and subsequent attacks by Muslim mobs in Dhaka. The procession was resumed in 1989. Concerts and charity drives (such as flood relief) are also a regular fixture within the temple throughout the year. Each year, Dhakeshwari Temple hosts major blood drives and inoculation programs which are open to all residents of Dhaka city. At the old time, festivals happened on the month of [[Chaitra]] in temple complex of Dhakeswari. This place was crowded by various coloured shops. Virtous people used to visit the temple to gather religious merit and get back to their home. Millions of Hindu religious people would take bath at Langolbondon on the month of Choitra on Sukla Ostomi time to get rid of their sins. People in huge numbers used to come to Dhakeswari temple on foot from different roads to be blessed by the deity Durga. It was the best {{Peacock inline|date=November 2023}} moment of their whole year. With great hope they would come out from their home, and it was reflected on their faces, to get rid of their sins by worshiping the Deity with exclusive devotion and bowing their head to meditation of Bhagaban. They forget about everything- hunger, sleep, restlessness – and they just believe that they will be blessed and they step up for the temple. All those people were divided into small groups with each group having ten to twenty people. The groups consisted of mainly women, only one man, who is the oldest of the village, was there for taking care of them. They came from very long distance by forming groups. People of different ages, including the oldest and skinniest, were also gathered with these groups. Young people from the nearest city to the temple volunteering for the people would come from long distance to be blessed by the Deity, with a great concentration, eagerness to the worship of the Deity and often bowing by shouting "Oom Dhaka eswari". In present days, each year, the largest celebration of Durga puja (the most important event in the [[Bengali Hindu]] calendar) in Dhaka is held at the National Temple, and a stream of dignitaries come to felicitate the Bangladeshi Hindu community from the temple premises. Several thousand worshippers and onlookers stream through the premises where they are offered prasad (food – usually rice and [[lentil]]s). A Bijaya Sammilan (a cultural program following Durga Puja) takes place in the adjoining parade ground a few days after Durga Puja is complete, and is also a major cultural event in the Dhaka calendar. Durga Puja comes to an end after five days, through the celebration of Bijoya Dashami after performing the sacred rituals of Sashthi, Saptami, Ashtami and Navami. Bijoya Dashami will end with the idols of Durga and her four children [[Lakshmi]], [[Saraswati]], [[Kartikeya|Kartik]] and [[Ganesha]] taken in processions for immersion in river or sea. A processions starts from the temple.<ref>{{cite news |title=Bijoya Dashami today |url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/story.php?nid=107322 |work=The Daily Star |access-date=12 June 2015 |archive-date=14 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150614072347/http://archive.thedailystar.net/newDesign/story.php?nid=107322 |url-status=dead }}</ref> [[Prime Minister of India]] [[Narendra Modi]] prayed at the temple during his official visit to Bangladesh on 7 June 2015. He was given a model of the goddess Dhakeshwari by the temple authorities.<ref>{{cite news |agency=PTI |title=PM Narendra Modi visits Dhakeshwari temple in Bangladesh |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/pm-narendra-modi-visits-dhakeshwari-temple-in-bangladesh/articleshow/47572058.cms |work=Economic Times |access-date=12 June 2015 |archive-date=5 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181205151255/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/pm-narendra-modi-visits-dhakeshwari-temple-in-bangladesh/articleshow/47572058.cms |url-status=live }}</ref> == Present condition == It was severely damaged during the 1971 [[Bangladesh Liberation War]], and over half of the temple's buildings were destroyed. The main worship hall was taken over by the Pakistan Army and used as an ammunitions storage area.<ref name="ind18May2017" /> In 2018, the Bangladesh prime minister [[Sheikh Hasina]] visited the Dhakeshwari Temple and announced gifting of adjacent land to the temple authorities. Previously, the temple lost a lot of its property to [[land grabbing]].{{cn|date=November 2024}} == Gallery == <gallery perrow="4" mode="packed"> Dhakeswari (1).jpg|The Siva temples in 1967 Dhakeswari (2).jpg|Inside the temple (1967) File:Deity Durga.jpg|Effigy of the goddess Durga File:Four Shib_Temple.jpg|Siva Temples File:Dhakeshwari Temple (24228430111).jpg|Main Entrance </gallery> {{wide image|Dhakeshwari National Temple Complex - 360 Degree View - Dhaka 2015-05-31 2668-2680 Compress.JPG|730px|Dhakeshwari National Temple complex, 360-degree view in May 2015}} == See also == * [[Dhakeshwari Mata Temple, Kumortuli]] * [[Hinduism in Bangladesh]] * [[Architecture of Bangladesh]] * [[Bagha Mosque]] * [[Khan Mohammad Mridha Mosque]] * [[Saat Masjid]] * [[Shahbaz Khan Mosque]] * [[Shona Mosque]] * [[Sixty Dome Mosque]] --> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{commons category-inline}} [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ পৰ্যটনস্থলী]] et3cmhgcze9y0mwnvowu7lf1htwmwh6 0 124405 645430 532944 2026-10-16T08:54:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645430 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | religion = সনাতন, হিন্দু | name = বিদগ্ধ শাকল্য | native_name = विदग्ध शाकल्य | native_name_lang = Sa | native name lang = Sanskrit | alias = দেৱমিত্ৰ | home_town = কুৰু পাঞ্চাল | known_for = যাজ্ঞবলক্যৰ সৈতে শাস্ত্ৰাৰ্থ | death_place = [[জনক]]ৰ দৰবাৰ | alma_mater = মিথিলা | philosophy = [[ভাৰতীয় দৰ্শন]] | footnotes = [[মিথিলা ৰাজ্য]]ৰ ৰজা [[জনক]]ৰ দৰবাৰত বহুদক্ষিণা যজ্ঞত যাজ্ঞবল্ক্যৰ সৈতে বিতৰ্ক কৰা অষ্টম ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিত। | school_tradition = পাইলা | occupation = পুৰোহিত | profession = ভাৰতীয় দাৰ্শনিক }} '''শাকল্য''' আছিল প্ৰাচীন ভাৰতীয় ব্যাকৰণবিদ আৰু বৈদিক যুগৰ পণ্ডিত। তেওঁৰ আদি নাম আছিল বিদগ্ধ। যিহেতু তেওঁ বৈদিক ঋষি শকলৰ পুত্ৰ আছিল, সেয়েহে তেওঁক শাকল্য বুলিও কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=Mandlik|first=AA|title=A Morphological Study of Kalidasa's Raghuvansham, Canto II|url=http://www.languageinindia.com/aug2018/aniruddhamorphologicalanalysiskalidasa1.pdf|access-date=|website=languageinindia.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210612130542/http://www.languageinindia.com/aug2018/aniruddhamorphologicalanalysiskalidasa1.pdf|archivedate=2021-06-12|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2015-02-23 |title=Yajnavalkya and Vidagdha [Section IX] |url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-brihadaranyaka-upanishad/d/doc118360.html |access-date=2024-11-22 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Upanishads |url=https://upanishads.org.in/upanishads/12/3/9/1 |access-date=2024-11-22 |website=upanishads.org.in}}</ref> তেওঁ বৈদিক গ্ৰন্থসমূহ সংশোধন কৰি পদপাঠ ৰচনা কৰা বুলি ধৰা হয়। তেওঁৰ উদ্ধৃতি প্ৰায়ে পাণিনি আৰু প্ৰতিশাখ্যা, ধ্বনিবিজ্ঞানৰ গ্ৰন্থৰ লেখকসকলে উল্লেখ কৰে। তেওঁৰ ঋগবেদৰ পদপাঠ আছিল বিশ্লেষণৰ দিশত কৰা প্ৰাচীন লেখাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম; তেওঁ ঋগবেদৰ সংহিতা গ্ৰন্থক শব্দত ভাঙি আনকি যৌগিক শব্দৰ পৃথক উপাদানসমূহকো চিনাক্ত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last=Potter|first=Karl|url=http://archive.org/details/the-encyclopedia-of-indian-philosophies|title=The Encyclopedia of Indian Philosophies|pages=4}}</ref><ref>{{Cite web|last=www.wisdomlib.org|date=2017-01-29|title=Shakalya, Sākalya, Śākalya, Sakalya: 16 definitions|url=https://www.wisdomlib.org/definition/shakalya|access-date=2021-06-12|website=www.wisdomlib.org}}</ref> ==বৰ্ণনা== শাকল্য সত্যশ্ৰীৰ শিষ্য আছিল আৰু পাইলাৰ টোলৰ শিষ্য আছিল। তেওঁ যজ্ঞবল্ক্যৰ সমসাময়িক আছিল। ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণৰ মতে, এবাৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সময়ত ৰজা জনকে জানিব বিচাৰিছিল যে তাত উপস্থিত থকা ব্ৰাহ্মণসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণ কোন। সেয়ে, তেওঁ নিজৰ দৰবাৰলৈ হাজাৰটা গৰু, সোণ, ৰত্ন আৰু দাস আনি ঘোষণা কৰিলে যে, যিয়ে নিজকে আটাইতকৈ জ্ঞানী বুলি ভাবে তেওঁ আগবাঢ়ি আহি এই সকলোবোৰ নিজৰ কৰি নিব পাৰে। ঋষিসকলৰ মাজত হুলস্থূল আৰম্ভ হ’ল যিসকলে সকলোৱে ইজনে সিজনৰ লগত বিতৰ্ক কৰিবলৈ ধৰিলে। হঠাৎ যাজ্ঞবল্ক্যই তেওঁৰ শিষ্যসকলক তেওঁৰ আশ্ৰমলৈ সকলো ধন কাঢ়ি নিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ ক’লে। এই কথা দেখি ঋষিসকলে তেওঁক সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ প্ৰত্যাহ্বান জনালে। [[অশ্বালা]], [[উদ্দালাকা আৰুণি]], [[কহোলা কৌশিতকী]], [[গাৰ্গী]] আদিয়ে তেওঁক কেইবাটাও প্ৰশ্ন কৰিছিল আৰু তেওঁ সকলোৰে উত্তৰ দিছিল। অৱশেষত যাজ্ঞবল্ক্যই শ্বাকল্যক ক’লে যে তেওঁ তেওঁকো এটা সুযোগ দিব বিচাৰে। শাকল্যই তেওঁক [[কাম]]ৰ লগত জড়িত কেইবাটাও প্ৰশ্ন সুধিলে আৰু সকলোৰে উত্তৰ যাজ্ঞবল্ক্যই দিলে। যেতিয়া তেওঁৰ সকলো প্ৰশ্ন শেষ হ’ল, তেতিয়া যাজ্ঞবল্ক্যই শাকল্যক ক’লে যে এতিয়া তেওঁ এটা প্ৰশ্ন কৰিব, কিন্তু এটা চৰ্ত আছে। শাকল্যই যদি প্ৰশ্নৰ শুদ্ধ উত্তৰ দিব নোৱাৰে তেন্তে লগে লগে তেওঁৰ মৃত্যু হ’ব। শাকল্যই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰিলে। কিন্তু যাজ্ঞবল্ক্যই “কাম’’ৰ লগত জড়িত প্ৰশ্ন এটা সোধাত শাকল্যই উত্তৰটো নাজানিলে আৰু সেয়ে তাতেই তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দাৰ্শনিক]] [[শ্ৰেণী:ঋষি]] 0wqmqif2kkjo7df1obeiom0471ug6gw 0 125751 645450 541480 2026-10-16T10:15:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645450 wikitext text/x-wiki {{short description|ভাৰত আৰু নেপালৰ এটা উপাধি}} {{Use dmy dates|date=October 2023}} {{Use Indian English|date=October 2023}} '''শৰ্মা''' (Sharma) হৈছে এটা [[হিন্দু]] [[ব্ৰাহ্মণ]] [[উপাধি]]। [[সংস্কৃত]] মূল {{IAST|ṣárman-}} ([[প্ৰথমা বিভক্তি]] {{IAST|sarma}}) শব্দৰ অৰ্থ হ'ব পাৰে 'আনন্দ', 'সুখ', 'সন্তুষ্টি'।<ref>{{MWSD|page=1058 col.2}}</ref><ref>{{Cite book |last=Williams |first=Sir Monier |url=https://books.google.com/books?id=dLUKaou4KcMC&pg=PA1058 |title=A Sanskrit-English Dictionary: Etymological and Philologically Arranged with Special Reference to Cognate Indo-European Languages |publisher=Asian Educational Services |year=1999 |isbn=9788120603691 |pages=1058}}</ref> '''Sarma''' আৰু '''Sarmah''' হৈছে এই নামৰ বিকল্প ইংৰাজী বানান, যি সাধাৰণতে [[অসমীয়া ব্ৰাহ্মণ|অসমীয়া ব্ৰাহ্মণসকলে]] ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="lii001">{{cite web |date=4 April 2003 |title=Assamese Surnames |url=http://www.languageinindia.com/april2003/assamesemalenames.html |access-date=20 October 2011 |website=Languageinindia.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240405235235/http://www.languageinindia.com/april2003/assamesemalenames.html |archivedate=5 April 2024 |deadurl=yes}}</ref> ==উৎপত্তি== ''[[ভৱিষ্য পুৰাণ]]'' অনুসৰি, ''শৰ্মা'' হৈছে প্ৰথম ব্ৰাহ্মণ উপাধি, যি [[দশাৱতাৰ|বিষ্ণুৰ ষষ্ঠ অৱতাৰ]] [[পৰশুৰাম|পৰশুৰামে]], ৰজা জয়সেনক প্ৰদান কৰা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite news |last1=Sharma |first1=Shiv Darshanlal |title=Origin of Sharmas |url=https://www.tribuneindia.com/2000/20001202/windows/main2.htm |access-date=19 October 2023 |work=The Tribune |date=2 December 2000}} {{Verification needed|date=August 2024}} </ref> ==ব্যুৎপত্তি== সংস্কৃত শব্দ "শৰ্মা" "ṣárman" শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে 'আনন্দ', 'সুখ', আৰু 'সন্তুষ্টি'।{{Cn|date=September 2024}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == *{{cite book |title=Sociology: A Study of the Social Sphere |first=Yogesh |last=Atal |publisher=Pearson Education India |isbn=978-8-13179-759-4 |page=242 |url=https://books.google.com/books?id=RuK9z3jLcwgC&pg=PA242|year=2012 }} {{surname|Sharma}} [[Category:Surnames of Indian origin]] [[Category:Brahmin communities]] [[Category:Surnames of Hindu origin]] [[Category:Assamese-language surnames]] [[Category:Bihari-language surnames]] [[Category:Gujarati-language surnames]] [[Category:Punjabi-language surnames]] [[Category:Sindhi-language surnames]] ieq60te6zas26gijtdpoaopydqsmkvz 0 125756 645236 541586 2026-10-15T15:47:03Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645236 wikitext text/x-wiki '''ধৌলি''' বা '''ধৌলিগিৰি''' ভাৰতৰ [[ওড়িশা]] ৰাজ্যৰ ৰাজধানী [[ভূৱনেশ্বৰ]]ৰপৰা ৮ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে দয়া নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এটি পাহাৰ। ==গুৰুত্ব== ধৌলি "ধৌলি শান্তি স্তুপ"ৰ বাবে জনাজাত। ই জাপান বুদ্ধ সংঘ আৰু কলিংগ নিপ্পন বুদ্ধ সংঘই নিৰ্মাণ কৰা শান্তি পেগোডা বা স্মৃতিসৌধ।<ref>{{Cite web|title=Odisha Tourism : Dhauligiri|url=https://odishatourism.gov.in/content/tourism/en/discover/attractions/buddhist-sites/dhauligiri.html|access-date=2021-11-20|website=odishatourism.gov.in|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211120135509/https://odishatourism.gov.in/content/tourism/en/discover/attractions/buddhist-sites/dhauligiri.html|archivedate=2021-11-20|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|last=Chowdhary|first=Charu|title=Dhauli Hills in Odisha is Home to The Stunning Shanti Stupa And More {{!}} India.com|url=https://www.india.com/travel/articles/hauli-hills-in-odisha-is-home-to-the-stunning-shanti-stupa-and-more-3495128/|access-date=2021-11-20|website=www.india.com|date=25 December 2018 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Shanti Stupa|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/dhauli/shanti-stupa/ps47174987.cms|access-date=2021-11-20|newspaper=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|title=Floristic Diversity Assessment of Dhauligiri Hill and its Adjoining Areas of Bhubaneswar City, Odisha|url=https://www.researchgate.net/publication/344537123|access-date=2021-11-20|website=ResearchGate|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=yw2BDwAAQBAJ&pg=PA57|title=Urmi: The Journal of the Odisha Society of Americas 49th Convention: For Annual Convention Held in 2017 at Dearborn, Michigan|publisher=Odisha Society of the Americas|pages=57|language=en}}</ref> [[File:Dhauli Shanti Stupa, Bhubaneswar.jpg|thumb|300px|ধৌলগিৰিৰ শান্তি স্তুপ]] [[File:Elephant-sculpture-dhauli.JPG|thumb|অশোকৰ ধৌলি শিলালিপি। সম্মুখভাগ হাতীৰ আকৃতিৰ। ধৌলি, পুৰী জিলা, ভাৰত।]] [[File:Rock edicts of Ashoka at Dhauli.jpg|thumb|অশোকৰ ধৌলি আদেশ।]] ধৌলি পাহাৰক [[কলিংগ যুদ্ধ]] হোৱা অঞ্চল বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite web| url= http://www.indiavideo.org/text/maurya-dynasty-kalinga-war-ashoka-49.php | title= Kalinga War and its impact on Ashoks | publisher= India Video |access-date= 2 April 2011}}</ref> ==চিত্ৰ== <gallery> File:Dhauli shanti stupa.jpg|ধৌলিৰ শান্তি স্তুপ File:Dhauli Light and Sound Show.jpg|ছাঁ পোহৰৰ দৃশ্যত ধৌলিৰ ছবি File:Dhauli Light and Sound show.jpg|ধৌলগিৰিৰ ছাঁ-পোহৰৰ দৃশ্য পৰিৱেশন File:Dhauligiri Buddha Statue.JPG|শান্তি স্তুপৰ শয়নৰত বুদ্ধৰ মূৰ্তি File:Dhauli Giri Lion bbsr orissa.jpg|দৌলিৰ শান্তি স্তুপৰ প্ৰৱেশ দ্ৱাৰত সিংহৰ ভাস্কৰ্য </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰ্যটন]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]] p5ffxmh4eqzag61tewvac8a5wthr6uk 0 126417 645240 614505 2026-10-15T15:50:04Z Kandarpajit Kallol 6257 645240 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | name = দৈজিং উৎসৱ | image = | caption = | status = নিষ্ক্ৰিয় | begins = ডিচেম্বৰ ২৭ | ends = জানুৱাৰী ৭ | frequency = প্ৰতিবছৰ | location = [[আই নদী]], [[চিৰাং জিলা]], [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | first = ২০১৬–১৭ | last = ২০১৯–২০ | organised = অসম পৰ্যটন বিভাগ, [[অসম পৰ্যটন বিকাশ নিগম]], বোৰোলেণ্ড টুৰিজম }} '''দৈজিং উৎসৱ''' ({{lang-en|Dwijing Festival}}) বা '''আই নদী উৎসৱ''' হৈছে [[চিৰাং জিলা|চিৰাং জিলাৰ]] [[আই নদী|আই নদীৰ]] পাৰত হাগ্ৰামা দলঙৰ কাষত অনুষ্ঠিত এক বাৰ্ষিক নদী উৎসৱ।<ref name="telegraph">{{Cite web |last=Hassan |first=Ali Fauz |title=Assam's Dwijing fest to begin next week |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/assam-s-dwijing-fest-to-begin-next-week-15-lakh-visitors-expected/cid/1679365 |access-date=2024-06-09 |website=The Telegraph |language=as}}</ref><ref name="wti">{{Cite web |title=Staging 'DWI' during DWIJING Festival |url=https://www.wti.org.in/news/staging-dwi-during-dwijing-festival/ |access-date=2024-06-09 |website=Wildlife Trust of India |language=as}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aie River (Dwijing Festival) {{!}} Chirang District {{!}} Government Of Assam, India |url=https://chirang.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |access-date=2024-06-09 |website=চিৰাং জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট |language=as |archivedate=2024-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240610230211/https://chirang.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |deadurl=yes }}</ref> উৎসৱটো প্ৰতিবছৰে ১২ দিন ধৰি (২৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ৭ জানুৱাৰীলৈকে) উদ্‌যাপন কৰা হয়।<ref name="wti" /><ref>{{Cite web |title=River tourism project 'Dwijing Festival' to begin on Dec 27 |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/river-tourism-project-dwijing-festival-to-begin-on-dec-27-118121900908_1.html |access-date=2024-06-09 |website=Business Standard |language=as}}</ref> == শব্দৰ উৎস == “দৈজিং” শব্দটো [[বড়ো ভাষা|বড়ো ভাষাৰপৰা]] আহিছে, য’ত ''দৈ'' মানে “পানী” আৰু ''জিং'' মানে “নদীৰপাৰ”।<ref name="wti" /> [[আই নদী|আই নদীৰ]] পাৰত এই উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়, যাৰ সৈতে স্থানীয় লোকসকলে গভীৰ সাংস্কৃতিক সংযোগ ৰাখে।<ref>{{Cite web |title=River tourism project 'Dwijing Festival' to begin on Dec 27 |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/river-tourism-project-dwijing-festival-to-begin-on-dec-27-118121900908_1.html |access-date=2024-06-09 |website=Business Standard |language=as}}</ref> == ইতিহাস == দৈজিং উৎসৱৰ আৰম্ভণি অসম পৰ্যটন বিভাগ, অসম পৰ্যটন বিকাশ নিগম আৰু বড়োলেণ্ড টুৰিজমৰ যৌথ উদ্যোগত ২০১৬ চনত হৈছিল।<ref name="telegraph" /><ref>{{Cite web |date=2018-12-27 |title=Dwijing Festival begins at Aie River in Chirang |url=https://www.assamtimes.org/node/21769 |access-date=2024-06-09 |website=Assam Times |language=as}}</ref><ref>{{Cite web |last=NEWS |first=NE NOW |date=2019-12-27 |title=Dwijing Festival begins in Assam |url=http://nenow.in/north-east-news/assam/dwijing-festival-begins-in-assam.html |access-date=2024-06-09 |website=NORTHEAST NOW |language=as}}</ref> উৎসৱৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল নদী পৰ্যটনক উৎসাহিত কৰা আৰু [[বড়োলেণ্ড|বড়োলেণ্ডৰ]] সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাক বিশ্বৰ আগত দাঙি ধৰা ।<ref name="telegraph" /> চতুৰ্থ তথা শেষবাৰ এই উৎসৱ ২০১৯–২০ চনৰ শীত কালত অনুষ্ঠিত হৈছিল। == উৎসৱ == [[File:Bagurumba.jpg|thumb| বাগুৰুম্বা নৃত্য পৰিবেশন]] এই উৎসৱ হাগ্ৰামা দলঙৰ ওচৰত অনুষ্ঠিত হয়, যিখন অসমৰ আটাইতকৈ দীঘল গ্ৰাম্য নদী দলং।<ref name="telegraph" /> ইয়াত জনজাতীয় বাণিজ্য, খাদ্য-সংস্কৃতি, ক্ৰীড়া, অভিযানমূলক কাৰ্যকলাপ, নদী ৰাফটিং, হেলিকপ্টাৰ ভ্ৰমণ আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানাদি অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite news |date=2020-08-18 |title=Dwijing festival wins 5 awards at WOW Awards Asia 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/dwijing-festival-wins-5-awards-at-wow-awards-asia-2020/articleshow/77609002.cms |access-date=2024-06-10 |work=The Times of India |language=as}}</ref> বলিউডৰ বহুজন খ্যাতনামা শিল্পীয়ে ইয়াত পৰিৱেশন কৰিছে।<ref name="telegraph" /> এই উৎসৱে স্থানীয় লোকসকলৰ জীৱন-যাত্ৰা উন্নত কৰা, নতুন কৰ্মসংস্থান সৃষ্টি কৰা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে অঞ্চলটো বিকাশ কৰাৰ উদ্দেশ্যও বহন কৰে।<ref>{{Cite news |date=2018-12-30 |title=Dwijing festival will help economy: Assam chief minister Sarbananda Sonowal |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/dwijing-festival-will-help-economy-cm/articleshow/67304422.cms |access-date=2024-06-10 |work=The Times of India |language=as}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] 8ayblady3fudte27a217c7n7fcpv10i 645242 645240 2026-10-15T15:51:06Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645242 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | name = দৈজিং উৎসৱ | image = | caption = | status = নিষ্ক্ৰিয় | begins = ডিচেম্বৰ ২৭ | ends = জানুৱাৰী ৭ | frequency = প্ৰতিবছৰ | location = [[আই নদী]], [[চিৰাং জিলা]], [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | first = ২০১৬–১৭ | last = ২০১৯–২০ | organised = অসম পৰ্যটন বিভাগ, [[অসম পৰ্যটন বিকাশ নিগম]], বোৰোলেণ্ড টুৰিজম }} '''দৈজিং উৎসৱ''' ({{lang-en|Dwijing Festival}}) বা '''আই নদী উৎসৱ''' হৈছে [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[আই নদী]]ৰ পাৰত হাগ্ৰামা দলঙৰ কাষত অনুষ্ঠিত এক বাৰ্ষিক নদী উৎসৱ।<ref name="telegraph">{{Cite web |last=Hassan |first=Ali Fauz |title=Assam's Dwijing fest to begin next week |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/assam-s-dwijing-fest-to-begin-next-week-15-lakh-visitors-expected/cid/1679365 |access-date=2024-06-09 |website=The Telegraph |language=as}}</ref><ref name="wti">{{Cite web |title=Staging 'DWI' during DWIJING Festival |url=https://www.wti.org.in/news/staging-dwi-during-dwijing-festival/ |access-date=2024-06-09 |website=Wildlife Trust of India |language=as}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aie River (Dwijing Festival) {{!}} Chirang District {{!}} Government Of Assam, India |url=https://chirang.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |access-date=2024-06-09 |website=চিৰাং জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট |language=as |archivedate=2024-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240610230211/https://chirang.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |deadurl=yes }}</ref> উৎসৱটো প্ৰতিবছৰে ১২ দিন ধৰি (২৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ৭ জানুৱাৰীলৈকে) উদ্‌যাপন কৰা হয়।<ref name="wti" /><ref>{{Cite web |title=River tourism project 'Dwijing Festival' to begin on Dec 27 |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/river-tourism-project-dwijing-festival-to-begin-on-dec-27-118121900908_1.html |access-date=2024-06-09 |website=Business Standard |language=as}}</ref> == শব্দৰ উৎস == “দৈজিং” শব্দটো [[বড়ো ভাষা|বড়ো ভাষাৰপৰা]] আহিছে, য’ত ''দৈ'' মানে “পানী” আৰু ''জিং'' মানে “নদীৰপাৰ”।<ref name="wti" /> [[আই নদী|আই নদীৰ]] পাৰত এই উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়, যাৰ সৈতে স্থানীয় লোকসকলে গভীৰ সাংস্কৃতিক সংযোগ ৰাখে।<ref>{{Cite web |title=River tourism project 'Dwijing Festival' to begin on Dec 27 |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/river-tourism-project-dwijing-festival-to-begin-on-dec-27-118121900908_1.html |access-date=2024-06-09 |website=Business Standard |language=as}}</ref> == ইতিহাস == দৈজিং উৎসৱৰ আৰম্ভণি অসম পৰ্যটন বিভাগ, অসম পৰ্যটন বিকাশ নিগম আৰু বড়োলেণ্ড টুৰিজমৰ যৌথ উদ্যোগত ২০১৬ চনত হৈছিল।<ref name="telegraph" /><ref>{{Cite web |date=2018-12-27 |title=Dwijing Festival begins at Aie River in Chirang |url=https://www.assamtimes.org/node/21769 |access-date=2024-06-09 |website=Assam Times |language=as}}</ref><ref>{{Cite web |last=NEWS |first=NE NOW |date=2019-12-27 |title=Dwijing Festival begins in Assam |url=http://nenow.in/north-east-news/assam/dwijing-festival-begins-in-assam.html |access-date=2024-06-09 |website=NORTHEAST NOW |language=as}}</ref> উৎসৱৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল নদী পৰ্যটনক উৎসাহিত কৰা আৰু [[বড়োলেণ্ড|বড়োলেণ্ডৰ]] সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাক বিশ্বৰ আগত দাঙি ধৰা ।<ref name="telegraph" /> চতুৰ্থ তথা শেষবাৰ এই উৎসৱ ২০১৯–২০ চনৰ শীত কালত অনুষ্ঠিত হৈছিল। == উৎসৱ == [[File:Bagurumba.jpg|thumb| বাগুৰুম্বা নৃত্য পৰিবেশন]] এই উৎসৱ হাগ্ৰামা দলঙৰ ওচৰত অনুষ্ঠিত হয়, যিখন অসমৰ আটাইতকৈ দীঘল গ্ৰাম্য নদী দলং।<ref name="telegraph" /> ইয়াত জনজাতীয় বাণিজ্য, খাদ্য-সংস্কৃতি, ক্ৰীড়া, অভিযানমূলক কাৰ্যকলাপ, নদী ৰাফটিং, হেলিকপ্টাৰ ভ্ৰমণ আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানাদি অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite news |date=2020-08-18 |title=Dwijing festival wins 5 awards at WOW Awards Asia 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/dwijing-festival-wins-5-awards-at-wow-awards-asia-2020/articleshow/77609002.cms |access-date=2024-06-10 |work=The Times of India |language=as}}</ref> বলিউডৰ বহুজন খ্যাতনামা শিল্পীয়ে ইয়াত পৰিৱেশন কৰিছে।<ref name="telegraph" /> এই উৎসৱে স্থানীয় লোকসকলৰ জীৱন-যাত্ৰা উন্নত কৰা, নতুন কৰ্মসংস্থান সৃষ্টি কৰা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে অঞ্চলটো বিকাশ কৰাৰ উদ্দেশ্যও বহন কৰে।<ref>{{Cite news |date=2018-12-30 |title=Dwijing festival will help economy: Assam chief minister Sarbananda Sonowal |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/dwijing-festival-will-help-economy-cm/articleshow/67304422.cms |access-date=2024-06-10 |work=The Times of India |language=as}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] hthp1hzgluru2m3kpy7z7be7i5oz28u 645245 645242 2026-10-15T15:53:43Z Kandarpajit Kallol 6257 645245 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | name = দৈজিং উৎসৱ | image = | caption = | status = নিষ্ক্ৰিয় | begins = ডিচেম্বৰ ২৭ | ends = জানুৱাৰী ৭ | frequency = প্ৰতিবছৰ | location = [[আই নদী]], [[চিৰাং জিলা]], [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | first = ২০১৬–১৭ | last = ২০১৯–২০ | organised = অসম পৰ্যটন বিভাগ, [[অসম পৰ্যটন বিকাশ নিগম]], বোৰোলেণ্ড টুৰিজম }} '''দৈজিং উৎসৱ''' ({{lang-en|Dwijing Festival}}) বা '''আই নদী উৎসৱ''' হৈছে [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[আই নদী]]ৰ পাৰত হাগ্ৰামা দলঙৰ কাষত অনুষ্ঠিত এক বাৰ্ষিক নদী উৎসৱ।<ref name="telegraph">{{Cite web |last=Hassan |first=Ali Fauz |title=Assam's Dwijing fest to begin next week |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/assam-s-dwijing-fest-to-begin-next-week-15-lakh-visitors-expected/cid/1679365 |access-date=2024-06-09 |website=The Telegraph |language=as}}</ref><ref name="wti">{{Cite web |title=Staging 'DWI' during DWIJING Festival |url=https://www.wti.org.in/news/staging-dwi-during-dwijing-festival/ |access-date=2024-06-09 |website=Wildlife Trust of India |language=as}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aie River (Dwijing Festival) {{!}} Chirang District {{!}} Government Of Assam, India |url=https://chirang.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |access-date=2024-06-09 |website=চিৰাং জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট |language=as |archivedate=2024-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240610230211/https://chirang.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |deadurl=yes }}</ref> উৎসৱটো প্ৰতিবছৰে ১২ দিন ধৰি (২৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ৭ জানুৱাৰীলৈকে) উদ্‌যাপন কৰা হয়।<ref name="wti" /><ref>{{Cite web |title=River tourism project 'Dwijing Festival' to begin on Dec 27 |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/river-tourism-project-dwijing-festival-to-begin-on-dec-27-118121900908_1.html |access-date=2024-06-09 |website=Business Standard |language=as}}</ref> == শব্দৰ উৎস == “দৈজিং” শব্দটো [[বড়ো ভাষা]]ৰপৰা আহিছে, য’ত ''দৈ'' মানে “পানী” আৰু ''জিং'' মানে “নদীৰপাৰ”।<ref name="wti" /> [[আই নদী]]ৰ পাৰত এই উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়, যাৰ সৈতে স্থানীয় লোকসকলে গভীৰ সাংস্কৃতিক সংযোগ ৰাখে।<ref>{{Cite web |title=River tourism project 'Dwijing Festival' to begin on Dec 27 |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/river-tourism-project-dwijing-festival-to-begin-on-dec-27-118121900908_1.html |access-date=2024-06-09 |website=Business Standard |language=as}}</ref> == ইতিহাস == দৈজিং উৎসৱৰ আৰম্ভণি অসম পৰ্যটন বিভাগ, অসম পৰ্যটন বিকাশ নিগম আৰু বড়োলেণ্ড টুৰিজমৰ যৌথ উদ্যোগত ২০১৬ চনত হৈছিল।<ref name="telegraph" /><ref>{{Cite web |date=2018-12-27 |title=Dwijing Festival begins at Aie River in Chirang |url=https://www.assamtimes.org/node/21769 |access-date=2024-06-09 |website=Assam Times |language=as}}</ref><ref>{{Cite web |last=NEWS |first=NE NOW |date=2019-12-27 |title=Dwijing Festival begins in Assam |url=http://nenow.in/north-east-news/assam/dwijing-festival-begins-in-assam.html |access-date=2024-06-09 |website=NORTHEAST NOW |language=as}}</ref> উৎসৱৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল নদী পৰ্যটনক উৎসাহিত কৰা আৰু [[বড়োলেণ্ড]]ৰ [[সংস্কৃতি]] আৰু পৰম্পৰাক বিশ্বৰ আগত দাঙি ধৰা ।<ref name="telegraph" /> চতুৰ্থ তথা শেষবাৰ এই উৎসৱ ২০১৯–২০ চনৰ শীত কালত অনুষ্ঠিত হৈছিল। == উৎসৱ == [[File:Bagurumba.jpg|thumb| বাগুৰুম্বা নৃত্য পৰিবেশন]] এই উৎসৱ হাগ্ৰামা দলঙৰ ওচৰত অনুষ্ঠিত হয়, যিখন অসমৰ আটাইতকৈ দীঘল গ্ৰাম্য নদী দলং।<ref name="telegraph" /> ইয়াত জনজাতীয় [[বাণিজ্য]], খাদ্য-সংস্কৃতি, [[ক্ৰীড়া]], অভিযানমূলক কাৰ্যকলাপ, নদী ৰাফটিং, হেলিকপ্টাৰ ভ্ৰমণ আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানাদি অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite news |date=2020-08-18 |title=Dwijing festival wins 5 awards at WOW Awards Asia 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/dwijing-festival-wins-5-awards-at-wow-awards-asia-2020/articleshow/77609002.cms |access-date=2024-06-10 |work=The Times of India |language=as}}</ref> বলিউডৰ বহুজন খ্যাতনামা শিল্পীয়ে ইয়াত পৰিৱেশন কৰিছে।<ref name="telegraph" /> এই উৎসৱে স্থানীয় লোকসকলৰ জীৱন-যাত্ৰা উন্নত কৰা, নতুন কৰ্মসংস্থান সৃষ্টি কৰা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে অঞ্চলটো বিকাশ কৰাৰ উদ্দেশ্যও বহন কৰে।<ref>{{Cite news |date=2018-12-30 |title=Dwijing festival will help economy: Assam chief minister Sarbananda Sonowal |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/dwijing-festival-will-help-economy-cm/articleshow/67304422.cms |access-date=2024-06-10 |work=The Times of India |language=as}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] pm0zxkbsgomhlt6g4lc7e3uepausnrr 645246 645245 2026-10-15T15:54:46Z Kandarpajit Kallol 6257 645246 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival | name = দৈজিং উৎসৱ | image = | caption = | status = নিষ্ক্ৰিয় | begins = ডিচেম্বৰ ২৭ | ends = জানুৱাৰী ৭ | frequency = প্ৰতিবছৰ | location = [[আই নদী]], [[চিৰাং জিলা]], [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | first = ২০১৬–১৭ | last = ২০১৯–২০ | organised = অসম পৰ্যটন বিভাগ, [[অসম পৰ্যটন বিকাশ নিগম]], বোৰোলেণ্ড টুৰিজম }} '''দৈজিং উৎসৱ''' ({{lang-en|Dwijing Festival}}) বা '''আই নদী উৎসৱ''' হৈছে [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[আই নদী]]ৰ পাৰত হাগ্ৰামা দলঙৰ কাষত অনুষ্ঠিত এক বাৰ্ষিক নদী উৎসৱ।<ref name="telegraph">{{Cite web |last=Hassan |first=Ali Fauz |title=Assam's Dwijing fest to begin next week |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/assam-s-dwijing-fest-to-begin-next-week-15-lakh-visitors-expected/cid/1679365 |access-date=2024-06-09 |website=The Telegraph |language=as}}</ref><ref name="wti">{{Cite web |title=Staging 'DWI' during DWIJING Festival |url=https://www.wti.org.in/news/staging-dwi-during-dwijing-festival/ |access-date=2024-06-09 |website=Wildlife Trust of India |language=as}}</ref><ref>{{Cite web |title=Aie River (Dwijing Festival) {{!}} Chirang District {{!}} Government Of Assam, India |url=https://chirang.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |access-date=2024-06-09 |website=চিৰাং জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট |language=as |archivedate=2024-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240610230211/https://chirang.assam.gov.in/tourist-place-detail/273 |deadurl=yes }}</ref> উৎসৱটো প্ৰতিবছৰে ১২ দিন ধৰি (২৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ৭ জানুৱাৰীলৈকে) উদ্‌যাপন কৰা হয়।<ref name="wti" /><ref>{{Cite web |title=River tourism project 'Dwijing Festival' to begin on Dec 27 |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/river-tourism-project-dwijing-festival-to-begin-on-dec-27-118121900908_1.html |access-date=2024-06-09 |website=Business Standard |language=as}}</ref> == শব্দৰ উৎস == “দৈজিং” শব্দটো [[বড়ো ভাষা]]ৰপৰা আহিছে, য’ত ''দৈ'' মানে “পানী” আৰু ''জিং'' মানে “নদীৰপাৰ”।<ref name="wti" /> [[আই নদী]]ৰ পাৰত এই উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়, যাৰ সৈতে স্থানীয় লোকসকলে গভীৰ সাংস্কৃতিক সংযোগ ৰাখে।<ref>{{Cite web |title=River tourism project 'Dwijing Festival' to begin on Dec 27 |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/river-tourism-project-dwijing-festival-to-begin-on-dec-27-118121900908_1.html |access-date=2024-06-09 |website=Business Standard |language=as}}</ref> == ইতিহাস == দৈজিং উৎসৱৰ আৰম্ভণি অসম পৰ্যটন বিভাগ, অসম পৰ্যটন বিকাশ নিগম আৰু বড়োলেণ্ড টুৰিজমৰ যৌথ উদ্যোগত ২০১৬ চনত হৈছিল।<ref name="telegraph" /><ref>{{Cite web |date=2018-12-27 |title=Dwijing Festival begins at Aie River in Chirang |url=https://www.assamtimes.org/node/21769 |access-date=2024-06-09 |website=Assam Times |language=as}}</ref><ref>{{Cite web |last=NEWS |first=NE NOW |date=2019-12-27 |title=Dwijing Festival begins in Assam |url=http://nenow.in/north-east-news/assam/dwijing-festival-begins-in-assam.html |access-date=2024-06-09 |website=NORTHEAST NOW |language=as}}</ref> উৎসৱৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল নদী পৰ্যটনক উৎসাহিত কৰা আৰু [[বড়োলেণ্ড]]ৰ [[সংস্কৃতি]] আৰু পৰম্পৰাক বিশ্বৰ আগত দাঙি ধৰা ।<ref name="telegraph" /> চতুৰ্থ তথা শেষবাৰ এই উৎসৱ ২০১৯–২০ চনৰ শীত কালত অনুষ্ঠিত হৈছিল। == উৎসৱ == [[File:Bodo dance.jpg|thumb| বাগুৰুম্বা নৃত্য পৰিবেশন]] এই উৎসৱ হাগ্ৰামা দলঙৰ ওচৰত অনুষ্ঠিত হয়, যিখন অসমৰ আটাইতকৈ দীঘল গ্ৰাম্য নদী দলং।<ref name="telegraph" /> ইয়াত জনজাতীয় [[বাণিজ্য]], খাদ্য-সংস্কৃতি, [[ক্ৰীড়া]], অভিযানমূলক কাৰ্যকলাপ, নদী ৰাফটিং, হেলিকপ্টাৰ ভ্ৰমণ আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানাদি অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite news |date=2020-08-18 |title=Dwijing festival wins 5 awards at WOW Awards Asia 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/dwijing-festival-wins-5-awards-at-wow-awards-asia-2020/articleshow/77609002.cms |access-date=2024-06-10 |work=The Times of India |language=as}}</ref> বলিউডৰ বহুজন খ্যাতনামা শিল্পীয়ে ইয়াত পৰিৱেশন কৰিছে।<ref name="telegraph" /> এই উৎসৱে স্থানীয় লোকসকলৰ জীৱন-যাত্ৰা উন্নত কৰা, নতুন কৰ্মসংস্থান সৃষ্টি কৰা আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে অঞ্চলটো বিকাশ কৰাৰ উদ্দেশ্যও বহন কৰে।<ref>{{Cite news |date=2018-12-30 |title=Dwijing festival will help economy: Assam chief minister Sarbananda Sonowal |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/dwijing-festival-will-help-economy-cm/articleshow/67304422.cms |access-date=2024-06-10 |work=The Times of India |language=as}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] g69loor8mlk2iqqg3049ddhwr3j5q2m 0 126430 645402 545723 2026-10-16T04:53:18Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645402 wikitext text/x-wiki {{Short description|Town in India}} {{Infobox settlement | name = মানালী | settlement_type = চহৰ | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = | perrow = 1/2/2/1 |image1= Manali City.jpg |image2=Mall Road, Manali.jpg |image3= Dhauladhar view on the way to solang valley.jpg |image4=Beautiful River valley.jpg |image5=Mountains, Manali, Himachal Pradesh.jpg |image6= Manali in winters.png }} | image_caption = '''''ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত :''''' মানালীৰ আকাশৰপৰা লোৱা দৃশ্য, ধৌলাধৰৰ দৃশ্য, মানালীৰ পৰ্বত, বৰফ পৰাৰ পাছত মনালী, মানালীৰ নদী, মল ৰোড | subdivision_name2 = [[Kullu district|Kullu]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = ''[[Manu (Hinduism)|Manu]]'' | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 2050 | population_total = 8096<ref name="pop">{{Cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-himachalpradesh.php?cityid=0240401000|title= Manali (Kullu, Himachal Pradesh, India) - population statistics, map, and location|access-date=1 August 2014}}</ref> | population_as_of = [[2011 Census of India|2011]] | population_rank = [[List of cities in Himachal Pradesh by population|22 (state)]] | population_density_km2 = auto | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Hindi]], [[Pahari language|Pahadi]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 175131 | area_code_type = Telephone code | area_code = +911902 | registration_plate = HP-58 | website = | footnotes = | subdivision_name = {{flag|India}} | native_name = <!-- DO NOT FILL FIELD AS PER WP:INDICSCRIPTS POLICY --> | subdivision_type2 = [[List of districts of Himachal Pradesh|District]] | subdivision_name1 = [[হিমাচল প্ৰদেশ]] | subdivision_type1 = [[States and union territories of India|ৰাজ্য]] | pushpin_label = মানলী | subdivision_type = [[দেশ]] | pushpin_map_alt = Map showing the location of Manali within Himachal Pradesh and India | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|32.243177|N|77.189246|E|display=inline, title}} | pushpin_map = India Himachal Pradesh#India | native_name_lang = <!-- DO NOT FILL FIELD AS PER WP:INDICSCRIPTS POLICY --> }} '''মানালী {{lang_en|Manali}}''' ভাৰতৰ [[হিমাচল প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ কুল্লু জিলাৰ কুল্লু চহৰৰ ওচৰৰ এখন ৰিজ'ৰ্ট চহৰ। <ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/photos/lifestyle-gallery/express-wanderlust-the-mountains-are-calling-head-over-to-manali-6141029/|title=Wanderlust the mountains are calling head over to Manali, Himachal Pradesh|website=theindianexpress.com}}</ref> এই চহৰখন বিয়াছ নদীৰদ্বাৰা গঠিত কুল্লু উপত্যকাৰ উত্তৰ মূৰত অৱস্থিত। ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চিমলাৰপৰা প্ৰায় ২৭০ কিলোমিটাৰ (১৭০ মাইল) উত্তৰে আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী [[নতুন দিল্লী]]ৰপৰা ৫৪৪ কিলোমিটাৰ (৩৩৮ মাইল) উত্তৰ-পূবে কুল্লু জিলাত অৱস্থিত এই চহৰখন। মনালী ভাৰতৰ জনপ্ৰিয় পৰ্যটন স্থলী আৰু এই চহৰখন লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ লগতে লাডাখৰ লেহ চহৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰে।<ref name="Gardner1995">''Paper also Presented at the International Seminar on Disasters, Environment and Development, 9–12 December 1994, New Delhi, India'' –by {{cite book|author=James S. Gardner|title=Tourism and Risk from Natural Hazards: Manali, Himachal Pradesh, India |url=https://books.google.com/books?id=NtgsAQAAMAAJ|year=1995|publisher=Natural Resources Institute, University of Manitoba}}</ref> মানালী হৈছে লাহাউল (H.P.) আৰু লাডাখৰ মাজেৰে কাৰাকোৰাম পাছলৈ আৰু তাৰ পিছত চীনৰ তাৰিম অৱবাহিকাৰ ইয়াৰকাণ্ড আৰু হোটানলৈকে এক প্ৰাচীন বাণিজ্যিক পথৰ আৰম্ভণি। ভাৰতৰ ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মানালী পৌৰসভাৰ জনসংখ্যা ৮,০৯৬ জন, য’ত ৪,৭১৭ জন পুৰুষ আৰু ৩,৩৭৯ জন মহিলা আছিল। আপডেট কৰা অনুমান অনুসৰি ২০২৫ চনৰ ভিতৰত চহৰখনৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১১,৭০০ হ'ব।<ref>{{Cite web |title=Manali Municipal Council City Population Census 2011-2025 {{!}} Himachal Pradesh |url=https://www.census2011.co.in/data/town/800100-manali-himachal-pradesh.html |access-date=2025-07-26 |website=www.census2011.co.in}}</ref> ২০২৫ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন বাৰিষাত মণ্ডী জিলাত প্ৰবল বৰষুণৰ ফলত কেইবাটাও ভূমিস্খলনৰ ফলত ৪ মাইল, পাণ্ডোহ আৰু থালট সুৰংগৰ সমীপৰ চণ্ডীগড়-মানালী ঘাইপথ অৱৰোধ হৈ পৰে।<ref>{{Cite web |title=Massive landslide in Mandi halts traffic on Chandigarh-Manali highway |url=https://www.tribuneindia.com/news/himachal/massive-landslide-in-mandi-halts-traffic-on-chd-manali-highway/ |access-date=2025-07-26 |website=The Tribune |language=en}}</ref> ==পৌৰাণিক কাহিনী== হিন্দু ধৰ্মৰ মানৱতাৰ পূৰ্বপুৰুষ মনুৰ নামেৰে মানালীৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। মানালী নামটো মনু-আলয় (অনুবাদ: 'মনুৰ বাসস্থান')ৰ ব্যুৎপত্তি বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। <ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kullu {{!}} India |url=https://hpkullu.nic.in/history/ |access-date=2022-11-23 |language=en-US}}</ref> হিন্দু ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰ মতে চক্ৰীয় যুগৰ শেষত এক বৃহৎ বানপানীয়ে পৃথিৱীখন বুৰাই পেলোৱাৰ পাছত মানৱ জীৱনক পুনৰুজ্জীৱিত কৰিবলৈ নিজৰ নাওখনৰপৰাই মানালীত অৱতৰণ কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। মানালীত অৱস্থিত কুল্লু উপত্যকাক প্ৰায়ে "দেৱতাৰ উপত্যকা" বুলি কোৱা হয়। চহৰখনৰ এখন পুৰণি গাঁৱত মনু ঋষিৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এটা প্ৰাচীন মন্দিৰ আছে।<ref>{{Cite web |title=Manali Tourism, Himachal Pradesh |url=https://indiathrills.com/manali/ |access-date=2022-11-26 |website=India Thrills |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126113902/https://indiathrills.com/manali/ |archivedate=2022-11-26 |deadurl=yes}}</ref> ==ভৌগোলিক== [[File:Manali jan.jpg|thumb|320x320px|center|মনালীৰ হিমালয় পৰ্বত, [[হিমাচল প্ৰদেশ]].]] ===জলবায়ু=== মানালীৰ জলবায়ু উপগ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় হাইলেণ্ড (Cfb), গৰম গ্ৰীষ্ম, তুলনামূলকভাৱে শীতকাল শীতল আৰু দিনৰ উষ্ণতাৰ উচ্চ তাৰতম্য থাকে। গোটেই বছৰটোৰ তাপমাত্ৰা -৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰপৰা ৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৮৬ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)লৈকে হয়, আটাইতকৈ উষ্ণ দিনবোৰ ৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৮৬ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)তকৈ অধিক আৰু আটাইতকৈ ঠাণ্ডা দিনবোৰ -৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ তললৈ পৰে। গ্ৰীষ্মকালত গড় উষ্ণতা ১০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫০ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) আৰু শীতকালত -৭ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰপৰা ১৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫৯ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)লৈকে হয়। নৱেম্বৰ মাহত মাহেকীয়া বৰষুণৰ পৰিমাণ ৩১ মিলিমিটাৰ (১.২ ইঞ্চি)ৰপৰা জুলাই মাহত ২১৭ মিলিমিটাৰ (৮.৫ ইঞ্চি)লৈকে হয়। শীতকাল আৰু বসন্ত মাহত গড়ে প্ৰায় ৪৫ মিলিমিটাৰ (১.৮ ইঞ্চি) বৰষুণ হয়, গ্ৰীষ্মকালত বাৰিষাৰ আগমনৰ লগে লগে ই প্ৰায় ১১৫ মিলিমিটাৰ (৪.৫ ইঞ্চি)লৈ বৃদ্ধি পায়। বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ ১,৩৬৩ মিলিমিটাৰ (৫৩.৭ ইঞ্চি)। মানালীত বৰফ পৰে প্ৰধানকৈ ডিচেম্বৰৰপৰা মাৰ্চ মাহৰ আৰম্ভণিৰ ভিতৰত। ==পৰিবহণ== ===পথ পৰিবহণ=== [[দিল্লী]]লৈ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১ নং ৰা]ষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে আম্বালালৈ, তাৰপৰা ২২ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে চণ্ডীগড়লৈ আৰু তাৰপৰা বিলাসপুৰ, সুন্দৰনগৰ, মাণ্ডী আৰু কুল্লু চহৰৰ মাজেৰে যোৱা ২১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথেৰে দিল্লীলৈ যাব পাৰি। [[চণ্ডীগড়]]ৰপৰা মানালীলৈ পথৰ দূৰত্ব ২৮২ কিলোমিটাৰ (১৭৫ মাইল), আৰু দিল্লীৰপৰা মানালীলৈ মুঠ দূৰত্ব ৫৫০ কিলোমিটাৰ (৩৪০ মাইল)। এইচ আৰ টি চি (হিমাচল পথ পৰিবহণ নিগম), এইচ পি টি ডি চি (হিমাচল পৰ্যটন উন্নয়ন নিগম) আৰু ব্যক্তিগত অপাৰেটৰৰদ্বাৰা বাছ সেৱা উপলব্ধ। ===আকাশী পথ=== নিকটতম বিমানবন্দৰ কুল্লু–মানালী বিমানবন্দৰ (IATA code KUU) কুল্লুৰ ভুণ্টাৰ চহৰত। কুল্লু-মানালী বিমানবন্দৰ নামেৰেও জনাজাত এই বিমানবন্দৰটোত এক কিলোমিটাৰতকৈও অধিক দৈৰ্ঘ্যৰ ৰাণৱে আছে। নতুন দিল্লীৰপৰা এই বিমানবন্দৰলৈ এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ নিয়মীয়া বিমান সেৱা। ===হেলিকপ্তাৰ সেৱা=== চৰকাৰী চাৰ্টাৰ এজেন্সী পৱনহংসই চিমলাক [[চণ্ডীগড়]], কুল্লু, কাংৰা আৰু ধৰ্মশালাৰ সৈতে সংযোগ কৰি হেলিকপ্টাৰ সেৱা আগবঢ়ায়।<ref>{{Cite web|date=19 March 2019|title=Shimla-Chandigarh helicopter service now operating six days a week|url=https://himachaltourism.gov.in/shimla-chandigarh-helicopter-service-now-operating-six-days-a-week/|access-date=21 November 2019|website=Himachal Tourism Official Website}}</ref> ===ৰেল পৰিবহণ=== বিলাসপুৰত নিৰ্মাণাধীন ভানুপালী-লেহ লাইনৰ এটা ষ্টেচন হ'ব। <ref name=featup1>[https://www.theweek.in/theweek/current/2025/04/05/bilaspur-manali-leh-rail-project-details.html India’s costliest rail line will change how we view travel], theweek.in, 13 Apr 2025.</ref> মানালীৰ ওচৰত কোনো ৰেল ষ্টেচন নাই। নিকটতম ব্ৰড গেজ ৰেলৱে ষ্টেচনসমূহ হৈছে উনা (২৫০ কিলোমিটাৰ (১৫৫ মাইল) দূৰত), কিৰাটপুৰ চাহিব (২৬৮ কিলোমিটাৰ (১৬৭ মাইল)), কলকা (২৭৫ কিলোমিটাৰ (১৭১ মাইল)), চণ্ডীগড় (৩১০ কিলোমিটাৰ (১৯৩ মাইল)) আৰু পাঠানকোট (৩২৫ কিলোমিটাৰ (২০২ মাইল))। নিকটতম নেৰ’গেজ ৰেলৱে ষ্টেচন যোগীন্দৰ নগৰ (১৪৭ কিলোমিটাৰ (৯১ মাইল))ত। কলকা-শিমলা ৰেলপথ হৈছে নষ্টালজিক নেৰ’গেজ পথ, ৰাজ্যৰ ৰাজধানীত শেষ হৈ পথেৰে মানালীলৈ আগবাঢ়িছে। ==আকৰ্ষণীয় পৰ্যটনস্থলী== *মল ৰোড - মানালীৰ মূল বজাৰ পথ। *হিড়িম্বা মন্দিৰ - পেগোডা শৈলীৰ স্থাপত্যৰ বাবে বিখ্যাত [[ভীম]]ৰ পত্নী হিদিম্বিৰ নামত উৎসৰ্গিত এক অনন্য কাঠৰ মন্দিৰ।<ref>{{Cite web |title=Hidimba Temple Manali - Ancient sanctuary in the mountains |url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/himachal-pradesh/manali/hidimba-temple |access-date=2025-07-26 |website=Incredible India |language=en}}</ref> *ঘাটোৎকচ মন্দিৰ - হিড়িম্বাৰ ওচৰত অৱস্থিত। ভীম আৰু হিড়িম্বা দেৱীৰ পুত্ৰ ঘটোৎকচৰ নামত উৎসৰ্গিত।<ref>{{Cite news |last=Rangarajan |first=Malathi |date=2017-07-13 |title=Temples dedicated to demoness Hidimbi Devi and her son Ghatothkach in Manali, Himachal Pradesh |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/temples-dedicated-to-demoness-hidimbi-devi-and-her-son-ghatothkach-in-manali-himachal-pradesh/article19270468.ece |access-date=2025-07-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> *বশিষ্ঠ মন্দিৰ - বশিষ্ঠ গাঁৱত অৱস্থিত। <ref>{{Cite news |date=2025-02-19 |title=Why Vashisht Temple is a must-visit spiritual gem in Manali, Himachal Pradesh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/travel/destinations/why-vashisht-temple-is-a-must-visit-spiritual-gem-in-manali-himachal-pradesh/articleshow/118389434.cms |access-date=2025-07-26 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ইয়াৰ চালফাৰযুক্ত উষ্ণ পানীৰ উৎস আৰু ভগৱান বশিষ্ঠ, [[শিৱ]] আৰু [[ৰাম]]ক উৎসৰ্গিত মন্দিৰৰ বাবে জনাজাত। *মনু মন্দিৰ <ref>{{Cite web |title=Manu Temple, Manali - Tripadvisor |url=https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g297618-d3912843-Reviews-Manu_Temple-Manali_Kullu_District_Himachal_Pradesh.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241107222323/https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g297618-d3912843-Reviews-Manu_Temple-Manali_Kullu_District_Himachal_Pradesh.html |archive-date=7 November 2024 |access-date=2025-07-26 |website=Tripadvisor |language=en-IN |url-status=live }}</ref> - হিন্দু পৰম্পৰাত মানৱ জাতিৰ সৃষ্টিকৰ্তা বুলি গণ্য কৰা মহৰ্ষি মনুৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এটা প্ৰাচীন মন্দিৰ।<ref>{{Cite web |title=Manu Temple Old Manali (Timings, History, Entry Fee, Images, Aarti, Location & Phone) - Manali Tourism |url=https://manalitourism.co.in/manu-temple-old-manali |access-date=2025-07-26 |website=manalitourism.co.in}}</ref> *ৰোহটাং পাছ - মানালীৰপৰা প্ৰায় ৫১ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৩৯৭৯ মিটাৰ (১৩,০৫০ ফুট) উচ্চতাত; কুল্লু উপত্যকাক লাহাউল আৰু স্পিটিৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ই এক জনপ্ৰিয় পৰ্যটন স্থলী। *বাৰা লাচা পাছ - অঞ্চলটোৰ আন এটা উচ্চ পাহাৰীয়া পাছ, যিয়ে জান্সকাৰ আৰু লাডাখলৈ যোৱাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে, প্ৰায়ে ট্ৰেকিং চাৰ্কিটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। *অটল সুৰংগ - মানালী-লেহ ঘাইপথৰ ৰোহটাং পাছৰ তলত পাৰ হয়। ১০,০০০ ফুটৰ ওপৰৰ আটাইতকৈ দীঘল ঘাইপথৰ সুৰংগ।<ref>{{Cite web |title=Longest Tunnel at 10,000 Feet |url=https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1796961}}</ref> *সোলাং উপত্যকা - মানালীৰপৰা ১৪ কিলোমিটাৰ উত্তৰত, ৰসাল সেউজীয়া ঢাল আৰু এটা স্কি ৰিজৰ্ট প্ৰদান কৰে। স্নো পইণ্ট নামেৰে জনাজাত। *হামতা পাছ - মানালী আৰু চন্দ্ৰ উপত্যকাৰ মাজৰ এটা দৃশ্য-পট পাছ। ==তথ্যৰ উৎস== [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অঞ্চলসমূহ]] 4iiwhcf8k3x1lf82gjzubx1b2enblie 0 127207 645344 555131 2026-10-15T22:13:18Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645344 wikitext text/x-wiki [[File:Sixty Dome Mosque,Bagerhat.jpg|thumb|ইউনেস্ক’ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ বাগেৰহাটত অৱস্থিত টুগলাক শৈলীৰ ছিক্সটি ড’ম মছজিদ]] '''বাংলাদেশৰ স্থাপত্য''' বংগ অঞ্চল আৰু বিশাল ভাৰত উপমহাদেশৰ স্থাপত্যৰ সৈতে জড়িত।<ref name="bangla">{{cite encyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/51736/Bangladesh/277578/Visual-art-and-architecture |title=Visual art and architecture in Bangladesh |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=6 September 2009 |archive-date=27 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111127191644/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/51736/Bangladesh/277578/Visual-art-and-architecture |url-status=live }}</ref> বাংলাদেশৰ স্থাপত্যৰ ইতিহাস বহু পুৰণি আৰু ই বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি, ধৰ্ম আৰু ইতিহাসত শিপাই আছে।<ref name="banglapedia">{{cite web |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Architecture |title=Architecture |publisher=Banglapedia |access-date=6 September 2009 |archive-date=26 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726075325/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Architecture |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201116231638/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Architecture |archivedate=16 November 2020 |deadurl=yes }}</ref> শতিকাজুৰি ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছে আৰু সামাজিক, ধৰ্মীয় আৰু বিদেশী সম্প্ৰদায়ৰপৰা প্ৰভাৱ সামৰি থিয় হৈ আছে। বাংলাদেশৰ স্থাপত্যই বাংলাদেশী মানুহৰ জীৱন-শৈলী, পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ পেলায়। বাংলাদেশত হাজাৰ হাজাৰ বছৰৰ আগৰ বহু স্থাপত্যৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু কীৰ্তিচিহ্ন আছে। ==পাল বৌদ্ধ স্থাপত্য== [[File:Naogaon Paharpur 11Oct12 IMG 3696.jpg|thumb|[[সোমপুৰ মহাবিহাৰ]]ৰ গঠন]] পাল সাম্ৰাজ্য আছিল অষ্টম শতিকাৰপৰা দ্বাদশ শতিকালৈকে বংগৰপৰা (য'ত বৰ্তমানৰ বাংলাদেশকো সামৰি লোৱা) শাসন কৰা বাঙালী বৌদ্ধ বংশৰ আদিম ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য। পালসকলে বাংলা স্থাপত্য আৰু শিল্পৰ এক সুকীয়া ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল যাক "পাল স্কুল অৱ স্কাল্পচাৰেল আৰ্ট" নামেৰে জনাজাত।{{cn}} পাহাৰপুৰ বিহাৰৰ কেন্দ্ৰীয় মন্দিৰটো আছিল ক্ৰুছ আকৃতিৰ বৌদ্ধ মন্দিৰ আৰু শিখৰ-শিৰ্ষ-ভদ্ৰপ্ৰকাৰৰ পৰিপক্ব ৰূপ।<ref name="Reza, 2012">{{cite thesis |type=PhD |last=Reza |first=Mohammad Habib |date=2012 |title=Early Buddhist architecture of Bengal : morphological study on the vihāra of c. 3rd to 8th centuries |publisher=University of Liverpool}}</ref> বিক্ৰমশিলা বিহাৰ, ওদান্তপুৰী বিহাৰ, জগদ্দল বিহাৰৰ বিশাল গঠন পালসকলৰ মাষ্টাৰপিছ আছিল। এই বিশাল গঠনসমূহ বখতিয়াৰ খিলজীৰ সেনা-বাহিনীয়ে ধ্বংস কৰিছিল।{{cn}} বাংলাদেশৰ পাহাৰপুৰত অৱস্থিত ধৰ্মপালৰ সৃষ্টি [[সোমপুৰ মহাবিহাৰ]] ভাৰত উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বৌদ্ধ বিহাৰ আৰু ইয়াক "বিশ্বৰ চকুত আনন্দদায়ক" বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। ইউনেস্কোৱে ১৯৮৫ চনত ইয়াক বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল। সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]] আৰু [[চীন]], [[জাপান]] আৰু [[তিব্বত]]ত পালৰ স্থাপত্য শৈলী অনুসৰণ কৰা হৈছিল। বংগই সঠিকভাৱে "পূবৰ মিষ্ট্ৰেছ" নামটো লাভ কৰিছিল।{{cn}} ড° ষ্টেলা ক্ৰামৰিছে কয়: "[[বিহাৰ]] আৰু বংগৰ শিল্পই [[নেপাল]], বাৰ্মা, চিলন আৰু জাভাৰ শিল্পৰ ওপৰত স্থায়ী প্ৰভাৱ পেলাইছিল।" ধীমান আৰু বিটপালা আছিল দুজন প্ৰখ্যাত পাল ভাস্কৰ্য। [[সোমপুৰ মহাবিহাৰ]]ৰ বিষয়ে মিষ্টাৰ জে চি ফ্ৰেঞ্চে শোকেৰে কৈছে: "ইজিপ্তৰ পিৰামিডৰ গৱেষণাৰ বাবে আমি প্ৰতি বছৰে লাখ লাখ টকা খৰচ কৰোঁ। কিন্তু সেই ধনৰ এক শতাংশহে আমি সোমপূৰা মহাবিহাৰৰ খননৰ বাবে ব্যয় কৰা হ'লে কোনে জানে, কি কি অসাধাৰণ আৱিষ্কাৰ হ’ব পাৰিলেহেঁতেন।"<ref>The Art of the Pala Empire of Bengal, p.4.</ref> ==ভাৰত-ইছলামিক স্থাপত্য== বংগৰ চুলতান ৰাজ্য আছিল মধ্য এছিয়া মূলৰ মুছলমান নবাব বংশৰ, যিয়ে ১৩৪২ চনৰ পৰা ১৫৭৬ চনলৈকে মোগল সাম্ৰাজ্যৰ পৰা স্বাধীনভাৱে শাসন কৰিছিল। সেই সময়ৰ মুছলমান স্থাপত্যৰ অধিকাংশই [[পশ্চিমবংগ]]ৰ ঐতিহাসিক গৌৰ অঞ্চল, আজিৰ ৰাজশাহী সংমণ্ডল আৰু মালদা জিলাত পোৱা যায়। সেই সময়ৰ স্থাপত্য বাংলা স্থাপত্য পৰম্পৰাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত এক অনন্য স্থানীয় শৈলীৰ বিকাশৰ বাবে উল্লেখযোগ্য। সোণাৰগাঁও মোগলৰ আগমনৰ পূৰ্বে চুলতান ৰাজধানীও আছিল আৰু ঢলাই খালৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত ঢাকা তেওঁলোকৰ বাণিজ্যিক আউটপোষ্ট আছিল। চুলতানীয় স্থাপত্যৰ উদাহৰণ ''শত গোম্বুজ মছজিদ'', ''সোনা মছজিদ'' আৰু ''কুছুম্বা মছজিদ''ৰ দৰে গঠনত পোৱা যায়।<ref>{{Cite web |url=http://archnet.org/system/publications/contents/4129/original/dpt0826.pdf?1384779803 |last=Hasan |first=Perween |title=Sultanate Mosques and Continuity in Bengal Architecture |access-date=7 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150715061634/http://archnet.org/system/publications/contents/4129/original/dpt0826.pdf?1384779803 |archive-date=15 July 2015 |url-status=dead |archivedate=15 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150715061634/http://archnet.org/system/publications/contents/4129/original/dpt0826.pdf?1384779803 |deadurl=yes }}</ref> ===মোগল স্থাপত্য=== ১৫৭৬ চনত বংগৰ বহু অংশ মোগল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। সেই সময়ত ঢাকা মোগলৰ সামৰিক ঘাটি হিচাপে কাম কৰিছিল। নগৰায়ণ আৰু গৃহ নিৰ্মাণৰ উন্নয়নৰ ফলত জনসংখ্যাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি হৈছিল, কিয়নো ১৬০৮ চনত প্ৰথম চুবেদাৰ ইছলাম খানে চহৰখনক চুবহ বাংলাৰ ৰাজধানী হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল, এই সময়ছোৱাত বহুতো মছজিদ আৰু দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৬৪৪ চনৰ পৰা ১৬৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত বৰা কাটৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল সম্ৰাট শ্বাহজাহানৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ মোগল ৰাজকুমাৰ{{cn}} শ্বাহ ছুজাৰ চৰকাৰী বাসগৃহ হিচাপে। বৰ্তমানৰ বাংলাদেশত ভাৰতীয় মোগল স্থাপত্যই চুবেদাৰ শায়েস্তা খানৰ ৰাজত্বকালত শিখৰত উপনীত হয়, তেওঁ অঞ্চলটোৰ পুৰণি আফগান দুৰ্গত (বৰ্তমানৰ পুৰণি কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰ) থাকি ঢাকাত আধুনিক টাউনশ্বিপ আৰু ৰাজহুৱা কাম-কাজ নিৰ্মাণৰ বাবে উৎসাহিত কৰে, যাৰ ফলত ব্যাপক নগৰীয়া আৰু অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰসাৰণ ঘটিল। তেওঁ কলাৰ পৃষ্ঠপোষক আছিল আৰু সমগ্ৰ প্ৰদেশখনতে মছজিদ, সমাধিস্থল আৰু ৰাজপ্ৰসাদকে ধৰি ভয়ংকৰ কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণৰ বাবে উৎসাহিত কৰিছিল যিয়ে মোগল স্থাপত্যৰ উন্নতমানৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। খানে লালবাগ দুৰ্গ (গড় ঔৰংগাবাদও), চক বজাৰ মছজিদ, লালবাগ শ্বাহী মছজিদ, শ্বাত মছজিদ, আণ্ডাৰকিল্লা শ্বাহী জামে মছজিদ আৰু চোটো কাত্ৰাৰ ভেটি স্থাপন কৰে। তেওঁ গড় অঞ্চলত কন্যা বিবি পাৰীৰ বাবে সমাধিস্থল নিৰ্মাণৰ কামো তদাৰক কৰিছিল। <gallery mode=packed style="text-align: center;" heights="110px" perrow=3> Image:Charles_D%27Oyly04.jpg|বাৰা কাট্ৰা, ১৮২৩ চনত ছাৰ চাৰ্লছ ডি অইলিৰ ছবি File:Charles D'Oyly06.jpg|১৯ শতিকাত বুৰিগাংগা নদীৰ পাৰৰ শ্বাত মছজিদ File:Choto Sona Mosque 04.jpg|ছোটো সোনা মছজিদ। File:Kusumba014.jpg|কুছুম্বা মছজিদ File:Lalbager Kella 01.jpg|মহম্মদ আজম শ্বাহে নিৰ্মাণ কৰা লালবাগ দুৰ্গ। File:Andarkilla Mosque from south.jpg|আণ্ডাৰকিলা শ্বাহী জামে মছজিদ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:স্থাপত্য]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]] n2oqlx8hh74d42w43kmvwdgdsuow5ax 0 128375 645446 637777 2026-10-16T09:55:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645446 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শ্বৰীব আজমী | image = Sharib Hashmi (cropped).jpg | caption = ২০১৯ চনত শ্বৰীব | birth_date = {{birth date and age|1976|01|25|df=y}} | birth_place = বোম্বাই, মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত | occupation = {{hlist|অভিনেতা|লেখক|চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক|চলচ্চিত্ৰ পৰিচাক}} | spouse = {{marriage|নাছৰীন হাশ্বমী|2003}} | yearsactive = ১৯৯৯–বৰ্তমানলৈকে |children = ২ }} '''শ্বৰীব হাছমী''' ({{Lang-en|Sharib Hashmi}}; জন্ম: ২৫ জানুৱাৰী ১৯৭৬) হিন্দী চিনেমাজগতৰ এজন ভাৰতীয় অভিনেতা, লেখক, প্ৰযোজক আৰু পৰিচালক। আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ’ৰ ধাৰাবাহিক ''দ্য ফেমিলি মেন (২০১৯-২০২১)''ত জে কে টালপেডৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ বেছিকৈ পৰিচিত। ইয়াৰ বাবে তেওঁ ড্ৰামা-চিৰিজৰ শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ অ’টিটি বঁটাকে ধৰি কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== [[মুম্বাই]]ৰ মালাড়ত এটা মধ্যবিত্ত পৰিয়ালত হাছমীয়ে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ জেড এ জোহৰ আছিল এজন বিখ্যাত চলচ্চিত্ৰ সাংবাদিক। শ্বৰীবে স্কুলীয়া শিক্ষা ছেইণ্ট জনছ মডেল ইংৰাজী হাইস্কুলৰপৰা লাভ কৰিছিল আৰু ভাৰতৰ মুম্বাইৰ ভৱন কলেজৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.storybaaz.in/2013/11/interview-with-sharib-hashmi.html<nowiki/>|title=Interview with Sharib Hashmi|website=Storybaaz|date=13 November 2013}} {{Dead link|date=June 2021}}</ref> == কৰ্মজীৱন == শ্বৰীবে ''এমটিভি ৰ’ডিজ ছিজন-২'' ত পৰ্দাৰ আঁৰত কাম কৰিছিল। ২০০৮ চনত তেওঁ ''স্লামডগ মিলিয়নেয়াৰ''ত অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবি অস্কাৰ বিজয়ী চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০১২ চনত তেওঁ ইনামুলহাক আৰু কুমুদ মিশ্ৰৰ সৈতে ''ফিল্মিষ্টান''ত মুখ্য ভূমিকা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=Interview {{!}} Filmistaan fame actor Sharib Hashmi: 'Magic of movies will never die'|url=https://www.thestatesman.com/exclusive-interviews/interview-filmistaan-fame-actor-sharib-hashmi-magic-of-movies-will-never-die-1502800853.html|website=The Statesman|author=Amandeep Narang|date=16 September 2019}}</ref> [[শ্বাহৰুখ খান]], [[অনুষ্কা শৰ্মা]] আৰু [[কেটৰিনা কাঈফ|কেটৰিনা কাইফে]] অভিনয় কৰা ''জব'' ''তক হায় জান'' ছবিত তেওঁ সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=I didn't get many offers post Jab Tak Hai Jaan says Sharib Hashmi|url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/i-didn-t-get-many-offers-post-jab-tak-hai-jaan-sharib-hashmi-114060600374_1.html|author=IANS|location=Mumbai}}</ref> পিছলৈ তেওঁ ''বদমাচিয়ান (২০১৫), ফুলু ফুলু (২০১৭), ভদকা ডায়েৰীছ (২০১৮), বাট্টি জি ইউ আই মিটাৰ চালু (২০১৮), নক্কাছ (২০১৯), উজদা চামান (২০১৯), দৰবান (২০২০)'' আৰু বিক্ৰম ৱেধা (২০২২) আদি ছবিত কাম কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.cinestaan.com/people/sharib-hashmi-36669/filmography|archive-url=https://web.archive.org/web/20230516150359/https://www.cinestaan.com/people/sharib-hashmi-36669/filmography|url-status=live|archive-date=16 May 2023|title=Sharib Hashmi filmography by Cinestaan|website=Cinestaan|access-date=30 November 2025|archivedate=16 May 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230516150359/https://www.cinestaan.com/people/sharib-hashmi-36669/filmography|deadurl=yes}}</ref> শ্বৰীব হাছমীৰ আন আন কামৰ ভিতৰত আমাজন প্ৰাইমৰ প্ৰডাকচন ব্লকবাষ্টাৰ ছিৰিজ ''দ্য ফেমিলি মেন''<ref>{{Cite web|title=Sharib Hashmi aka JK Talpade of The Family Man: I'm sure there is going to be a second season|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/sharib-hashmi-aka-jk-talpade-of-the-family-man-i-m-sure-there-is-going-to-be-a-second-season/story-P2p9RsZ0Sq0xbIqeAepP3N.html|website=Hindustan Times (HT)|author=Samarth Goyal|date=26 September 2019}}</ref> আৰু ভুট চিলেক্ট ব্লকবাষ্টাৰ ''অসুৰ''।<ref>{{Cite web|title=10 best Indian web series of 2020 on Amazon Prime Video, Disney+Hotstar, Voot you must watch before the year ends|url=https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/best-indian-web-series-of-2020-on-amazon-prime-video-disneyhotstar-voot-mx-player-you-can-finish-by-the-year-end/|website=GQ India|date=8 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240108002409/https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/best-indian-web-series-of-2020-on-amazon-prime-video-disneyhotstar-voot-mx-player-you-can-finish-by-the-year-end/|archivedate=8 January 2024|access-date=30 November 2025|deadurl=yes }}</ref> ২০২০ চনত তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''এ ভাইৰেল ৱেডিং'', স্কেম ১৯৯২ত অভিনয় কৰে আৰু বহু বিজ্ঞাপন, টেলিভিছন ৱেব ধাৰাবাহিক আৰু ছবিত কাম কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/shreya-dhanwanthary-on-a-viral-wedding-mini-series-lockdown-eros-now-6408213/|title=Viral Wedding mini series on Eros Now|website=Indian Express|author=A. Kameshwari|location=New Delhi|date=13 May 2020|accessdate=29 May 2020}}</ref> শ্বৰীব হাছমীয়ে ''দ্য ফেমিলী মেন''ৰ জৰিয়তেহে প্ৰকৃততে সমাদৰ লাভ কৰে। চিৰিজটোৱে তেওঁৰ বাবে বিপুল প্ৰশংসা কঢ়িয়াই আনিছিল, আৰু তেওঁৰ অন-স্ক্ৰীণ কেমিষ্ট্ৰীয়ে দৰ্শকৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিছিল। এই প্ৰসংগত হাছমীয়ে কয় - "মই ‘দ্য ফেমিলি মেন’ৰ পৰৱৰ্তী সময়ত দেখা পোৱা আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰিৱৰ্তনটো হ’ল নিৰ্বাচন কৰাৰ শক্তি। তাৰ আগতে মই যিখিনি পাইছিলোঁ সেইবোৰৰ সকলো কামেই কৰিছিলোঁ। ফিল্মিষ্টানৰ পিছত ব্যতিক্ৰমী কাম এটা কৰিবলৈ মোৰ মন গ’ল। ভাল ছবি কিছুমানৰ কাম আৰম্ভ কৰিলোঁ যদিও সেইবোৰ শ্বেলফত ৰখা হ’ল। হয়তো মোৰ ভাগ্যত লিখা হৈছিল। কিছুমান প্ৰজেক্ট ফ্লোৰলৈও যাব পৰা নাছিল। "<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/news/hindi/sharib-hashmi-reveals-how-the-family-man-changed-his-career-maybe-it-was-written-in-my-destiny/articleshow/125499409.cms</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ২০০৩ চনৰ ২৭ ডিচেম্বৰত শ্বৰীবে নাছৰিন হাছমীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == {{Pending films key}} === চলচ্চিত্ৰসমূহ === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ!! শীৰ্ষক!! চৰিত্ৰ!! class="unsortable" |টোকা!! সূত্ৰ |- | rowspan=2 | ২০০৮ || শ্লামডগ মিলেনিয়াৰ || প্ৰকাশ || ইংৰাজী চলচ্চিত্ৰ || |- | হাল-ই-দিল || বিজু || || |- | rowspan=2 | ২০১২ || জব তক হ্যায় জান || জৈন || || |- | ফিল্মিস্তান || ছানি || || |- | ২০১৫ || বদমাচিয়াঁ || জছী চৌধুৰী || || |- | rowspan=1 | ২০১৭ || ফুল্লু || ফুল্লু || || |- | rowspan=2 | ২০১৮ || বত্তি গুল মিটাৰ চালু || বিকাশ || || |- | ভডকা ডায়েৰীজ || ছিনিয়ৰ ইন্সপেক্টৰ অংকিত দয়াল || || |- | rowspan=3 | ২০১৯ || নক্কাছ || চামাদ || || |- | ফাষ্টে ফাচাতে || ময়ংক || || |- | উজ্‌ড়া চমন || ৰাজ কুমাৰ || || |- | rowspan=6 | ২০২০ || গুল মাকাই || আতাউল্লাহ খান || || |- | মাই ক্লায়েণ্টচ ৱাইফ || মানস বাৰ্মা || || |- | দৰবাৰ || ৰায়চৰণ || জি৫-ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত || |- | ৰাম সিং চাৰ্লি || ৰঘুনাথ || চনী লিভ-ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত || |- | বিশ্ব || || || |- | মিচেছ এণ্ড মিষ্টাৰ খুৰানা || মানৱ খুৰানা || || |- | rowspan=2 | ২০২১ || পগলেত || বি. কে. আৰোৰা || নেটফ্লিক্সত মুক্তিপ্ৰাপ্ত || |- | হেলমেট || বাণ্টি ভাই || জি৫-ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত || |- | rowspan=2 | ২০২২ || ধাকড় || ফজল || || |- | বিক্ৰম বেধা || বাবলু || || |- | rowspan=4 | ২০২৩ || মিছন মজনু || আচলাম উছমানিয়া || নেটফ্লিক্সত মুক্তিপ্ৰাপ্ত || |- | জৰা হটকে জৰা বচকে || দাৰোগা ৰঘুবংশী || || |- | শিৱ শাস্ত্ৰী বালবোৱা || সিনমোহন সিং || || |- | তৰলা || নলিন দালাল || জি৫-ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত || |- | rowspan=3 | ২০২৪ || ফাইটাৰ || বৰ্তমান || || |- | মলহাৰ || মোহন || || |- | শৰ্মাজী কী বেটী || সুধীৰ শৰ্মা || আমাজন প্ৰাইম চলচ্চিত্ৰ || |- | rowspan=5 | ২০২৫ || সংগী || বামন || || |- | দ্য ডিপ্লমেট || তিৱাৰী || || |- | মাৰ্ডাৰবাদ || মকছুদ গাজীাবাদী || || |- | উফ্ফ য়ে চিয়াপা || গুংৰা || || |- | গুস্তাক ইশ্ক || ভূৰে || || |- | ২০২৬ || হেপ্পী পেটেল: খতৰনাক জাচুছ || গীত || || |- | rowspan="2"{{TBA}} || {{Pending film|হায়ৱান}} || || সম্পূৰ্ণ হৈছে || |- | {{Pending film|কেন্সাৰ}} || || প্ৰাক-প্ৰযোজনা || |} === অন্যান্য অৱদান === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! চলচ্চিত্ৰ!! টোকা আৰু সূত্ৰ |- ! colspan="3"|লেখক হিচাপে |- | ২০০০-২০০৬ | এমটিভি বকৰা (MTV Bakra) | টেলিভিছন শ্ব' |- | ২০১৮ |মিত্ৰোঁ | সংলাপ |- | ২০১৯ |নোটবুক | সংলাপ |- | ২০২০ |ৰাম সিং চাৰ্লি | |- ! colspan="3"|প্ৰযোজক হিচাপে |- | ২০২০ | ৰাম সিং চাৰ্লি | চনী লিভ-ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত |- |- ! colspan="3"|পৰিচালক হিচাপে |- | ১৯৯৯ | হম তুম পে মৰতে হ্যায় | কলা নিৰ্দেশক হিচাপে কাম কৰিছিল |} === চুটি ছবি === {| class="wikitable" |- ! বৰ্ষ ! শীৰ্ষক ! চৰিত্ৰ ! সূত্ৰ |- | ২০১৪ |মেহৰুণী | মিষ্টাৰ শৰ্মা | |- | rowspan="2"|২০১৫ |লুডো অব এ ডাইচ এণ্ড এ ডিচিজন |টেক্সী চালক ১ | |- | ফাইণ্ডিং হোম | জাভেদ আলী | |- |rowspan="2"|২০১৮ | ৱিদিন (Within) | অভি | |- | ধুন্দ | হৰমীত | |- | rowspan="2"| ২০২০ | সোঁচ | পিতৃ | |- | কালা বাই ফ্ৰম ভায়খলা | অনিকেত | |} === টেলিভিছন === {| class="wikitable" ! বৰ্ষ!! শীৰ্ষক!! চৰিত্ৰ!! প্লেটফৰ্ম!! টোকা!! সূত্ৰ |- | ২০০৩-২০০৬ | এমটিভি বকৰা | বিভিন্ন চৰিত্ৰ | এমটিভি | | |- | ২০১১ | বেষ্ট অব লাক নিক্কি | পাৰ্থ ছাৰ | ডিজনী | কেমিঅ’; ১টা খণ্ড | |- | ২০১৬ |ছেক্স চ্যাট ৱিথ পাপ্পু এণ্ড পাপা |নিখিল |ইউটিউব | | |- | ২০১৯-বৰ্তমান | দ্য ফেমিলী মেন || জয়ৱন্ত কাশীনাথ "জে.কে." তালপাড়ে || আমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ’|| || |- |rowspan="3"| ২০২০ | অসুৰ || লোলাৰ্ক দুবে || ভুট (Voot) || || |- | এ ভাইৰেল ৱেডিং | উজ্জ্বল পূজাৰী ওৰফে ইউপি || ইৰ’ছ নাও || || |- | স্কেম ১৯৯২ | শৰদ বেলাৰী || চনী লিভ || || |- | ২০২২ |দ্য গ্ৰেট ইণ্ডিয়ান মাৰ্ডাৰ | অশোক ৰাজপুত | ডিজনী+ হটষ্টাৰ | | |- |rowspan="2"| ২০২৪ | ৩৬ ডেইজ |বিনোদ শিন্দে |চনী লিভ | | |- |খোজ - পৰছায়োঁ কে উচ পাৰ |বেদ |জি৫ | | |} ==বঁটা আৰু সন্মান== {| class="wikitable" style="text-align:center; " |- ! বৰ্ষ ! বঁটা ! শিতান ! কৰ্ম ! ফলাফল ! তথ্যসূত্ৰ |- | ২০১৪ | ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা | শ্ৰেষ্ঠ অভিনয় |rowspan="4"| |{{nom}} | <ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/stardust-awards-2014-winners-list-shah-rukh-khan-priyanka-chopra-deepika-padukone-walk-away-with-the-trophies/|title=Stardust awards 2014|first=Pooja|last=Nayak|date=15 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230516145243/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/stardust-awards-2014-winners-list-shah-rukh-khan-priyanka-chopra-deepika-padukone-walk-away-with-the-trophies/|archivedate=16 May 2023|access-date=30 November 2025|deadurl=yes }}</ref> |- | rowspan="3"|২০১৫ | আইফা বঁটা |কৌতুক চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয় |{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=http://www.iifa.com|title=IIFA Awards}}</ref> |- |স্ক্ৰীণ বঁটা |শ্ৰেষ্ঠ কমেডিয়ান |{{won}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/winners-of-21st-annual-life-ok-screen-awards/ |title=Winners of 21st Annual Life OK Screen Awards |website=Bollywood Hungama |date=14 January 2015 |access-date=30 July 2021}}</ref> |- | ষ্টাৰ গীল্ড বঁটাঁ | শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত পুৰুষ অভিনেতা |{{nom}} |<ref>{{cite web|url= https://www.ndtv.com/entertainment/star-guild-awards-2015-queen-pk-lead-nominations-724735|title=Star Guild Awards 2015 nominations|date=9 January 2015}}</ref> |- | ২০২০ | ফিল্মফেয়াৰ অটিটি বঁটা | ড্ৰামা চিৰিজত শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনয় |অসুৰ |{{nom}} |<ref>{{cite web|url= https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/news/flyx-filmfare-ott-awards-2020-nominations-the-complete-list/articleshow/79791905.cms|title=Flyx Filmfare OTT Awards 2020 complete nominations|website=Times of India|author=TOI|date=18 December 2020 }}</ref> |- | ২০২১ | ফিল্মফেয়াৰ অটিটি বঁটা | ড্ৰামা চিৰিজত শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনয় |দ্য ফেমিলী মেন চিজন২ |{{Won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.india.com/entertainment/filmfare-ott-awards-2021-winners-list-scam-1992-wins-big-with-more-than-10-honours-5132697/ |title=Filmfare OTT Awards 2021 Winners List: Scam 1992 Wins Big With More Than 10 Honours|date=10 December 2021|access-date=10 December 2021 |website= India.com |language=en}}</ref> |- | ২০২৩ | ফিল্মফেয়াৰ অটিটি বঁটা | ড্ৰামা ফিল্মত শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনয় |তাৰলা |{{nom}} |<ref>{{cite web|title=Filmfare OTT Awards 2023|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-ott-awards-2023/|website=Filmfare|date=26 November 2023|access-date=29 November 2023}}</ref> |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|nm3192510}} * {{Bollywood Hungama person|sharib-hashmi}} * {{Twitter|sharibhashmi}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] 2tmxdjry4kca7mhbauaqbgm0ukew4ud 0 128419 645348 604349 2026-10-15T23:09:16Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645348 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = বিজয় বাৰ্মা | image = Vijay Varma snapped attending Vogue Forces of Fashion India (cropped).jpg | caption = ২০২৩ চনত বাৰ্মা | birth_date = {{Birth date and age |df=y|1986|03|29}} | birth_place = [[হায়দৰাবাদ]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], ভাৰত | alma_mater = [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান]] | occupation = অভিনেতা | years active = ২০০৮–বৰ্তমানলৈকে }} '''বিজয় বাৰ্মা''' ({{lang-en|Vijay Varma}}) এজন ভাৰতীয় অভিনেতা৷ তেওঁ প্ৰধানকৈ [[বলিউড|হিন্দী ছবি]] আৰু হিন্দী ৱেব চিৰিজত কাম কৰে। তেওঁ [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান|ভাৰতীয় ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউট]]ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে৷ তাৰ পিছত অপৰাধ ড্ৰামা ''পিংক (২০১৬)''ত অভিনয় কৰি তেওঁ স্বীকৃতি লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ ''মিডলক্লাছ আব্বাই (২০১৭)'', ''গাল্লী বয় (২০১৯)'' আৰু ''বাঘী-৩'' (২০২০)ত সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ''মিডলক্লাছ আব্বাই''ৰ জৰিয়তে তেওঁ ''শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]''ৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত বাৰ্মাই কেইবাটাও ষ্ট্ৰীমিং প্ৰজেক্টত অভিনয় কৰে, যাৰ ভিতৰত ''মিৰ্জাপুৰ (২০২০–বৰ্তমান)'', ''ডাৰ্লিংছ (২০২২)'', ''দহাড় (২০২৩)'', ''কালকুট (২০২৩)'', ''জানে জান (২০২৩)'', আৰু [[ইণ্ডিয়ান এয়াৰলাইনছ ফ্লাইট ৮১৪|আইচি ৮১৪: দ্য কান্দাহাৰ হাইজেক (২০২৪)]]। ''দহাড়''ত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ড্ৰামা চিৰিজ (সমালোচক)ৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ অ’টিটি বঁটা লাভ কৰে। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== [[ভাৰত]]ৰ [[হাইদৰাবাদ|হায়দৰাবাদ]]ত বসতি স্থাপন কৰা এটা [[মাৰৱাৰ|মাৰোৱাৰী]] ব্যৱসায়ী পৰিয়ালত ১৯৮৬ চনৰ ২৯ মাৰ্চত বাৰ্মাই জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। <ref>{{Cite web |last=Pillaai|first=Jitesh|date=8 November 2023|title=Exclusive: "I am very easy to be with. I like and enjoy doing simple things," says Vijay Varma|url=https://www.filmfare.com/interviews/exclusive-i-am-very-easy-to-be-with-i-like-and-enjoy-doing-simple-things-says-vijay-varma-62403.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240802205140/https://www.filmfare.com/interviews/exclusive-i-am-very-easy-to-be-with-i-like-and-enjoy-doing-simple-things-says-vijay-varma-62403.html|archive-date=2 August 2024|website=[[Filmfare]]|quote=I belong to a Marwari family (...)}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vyavahare|first=Renuka|date=22 February 2024|title=Exclusive: I hope some actors get papped outside an acting class too someday, says Vijay Varma|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vijay-varmas-arduous-journey-in-the-film-industry/articleshow/107900608.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225010634/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vijay-varmas-arduous-journey-in-the-film-industry/articleshow/107900608.cms|archive-date=25 February 2024|website=[[The Times of India]]|quote=I belong to a Marwari family, born and raised in Hyderabad and we are into business.}}</ref>তেওঁ ছেইণ্ট থেৰেছা হাইস্কুলত পঢ়িছিল আৰু পিছলৈ [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান|এফ টি আই আই]]ত অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="dnaindia.com">{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|title=Vijay Varma -Actor Biography|access-date=9 September 2018|archive-date=18 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818173501/http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|url-status=live}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== বাৰ্মাই নিজৰ গৃহ চহৰ হায়দৰাবাদত ভ্ৰাম্যমাণ জগতত অভিনয় জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। আনুষ্ঠানিক প্ৰশিক্ষণ লাভৰ আকাংক্ষাৰে তেওঁ পুনেস্থিত ভাৰতীয় ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউট (এফ টি আই আই)ত দুবছৰ পঢ়িছিল। স্নাতক হোৱাৰ পিছত বাৰ্মাই চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছনত কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|title=Vijay Varma - Actor Biography|access-date=9 September 2018|archive-date=18 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818173501/http://www.dnaindia.com/bollywood/report-is-hyderabad-boy-vijay-varma-really-badass-2569328|url-status=live}}</ref> === ২০০৮–২০১৫: আৰম্ভণিৰ কাম আৰু চলচ্চিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ === বাৰ্মাৰ প্ৰথম পৰ্দাৰ উপস্থিতি আছিল চুটি ছবি ''শ্ব'ৰ'' (২০০৮)ৰ জৰিয়তে, যিখনে নিউয়ৰ্কৰ এম আই এ চি মহোৎসৱৰ শ্ৰেষ্ঠ চুটি ছবিকে ধৰি বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web | author=The TOI Entertainment Desk | title=Find out THIS actor who ran away from home, took odd roles, and then rose to fame after 'Mirzapur' | website=The Times of India | date=16 August 2024 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/find-out-this-actor-who-ran-away-from-home-shot-odd-roles-and-then-rose-to-fame-after-mirzapur/articleshow/112556085.cms | access-date=1 June 2025}}</ref> ২০১০ চনত ৱাইআৰএফ টেলি-ধাৰাবাহিক ''ৰিষ্টা ডট কম''ত অভিনয় কৰি তেওঁ টেলিভিছনত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web | title=Rishta.com Full Episode 1 | website=YouTube | date=6 March 2024 | url=https://www.youtube.com/watch?v=8DJG9F8iEis&feature=youtu.be | access-date=1 June 2025}}</ref> তেওঁৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবিত আত্মপ্ৰকাশ কৰে ঐতিহাসিক ড্ৰামা ''চিট্টাগং'' (২০১২)ৰ জৰিয়তে, য'ত তেওঁ বিপ্লৱী সুবোধ "ঝুংকু" ৰয়ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Chittagong/movie-review/16768238.cms|title=Chittagong film review|work=[[The Times of India]]|access-date=26 November 2012}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''ৰংগ্ৰেজ (২০১৩)'' আৰু ''গেং অৱ গোষ্টছ (২০১৪)'' আদি ছবিত সহায়ক ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web | last=Dedhia | first=Sonil | title=Review: Gang Of Ghosts is definitely NOT a must-watch | website=Rediff | date=2014-03-21 | url=https://www.rediff.com/movies/report/review-gang-of-ghosts-is-definitely-not-a-must-watch/20140321.htm | access-date=2025-06-01}}</ref> === ২০১৬–২০১৮: পিংকৰ সৈতে ব্ৰেকথ্ৰু আৰু সহায়ক ভূমিকা === অনিৰুদ্ধ ৰায় চৌধুৰীৰ সামাজিক থ্ৰিলাৰ ''পিংক (২০১৬)''ৰ জৰিয়তে বাৰ্মাই প্ৰথমটো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্বীকৃতি লাভ কৰে। তেওঁৰ দ্বাৰা ৰূপায়িত অংকিত মালহোত্ৰাৰ চিত্ৰণ সমালোচকসকলে বহুলভাৱে লক্ষ্য কৰিছিল আৰু ছবিখনৰ সমালোচক আৰু বাণিজ্যিক সফলতাত অৰিহণা যোগাইছিল৷<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/pink-movie-review-amitabh-bachchan-taapsee-pannu-star-rating-3032180/ |title=Pink movie review: A solid film that deserves to be championed |date=16 September 2016 |website=The Indian Express |access-date=10 September 2024}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিঅ'-নোৱাৰ থ্ৰিলাৰ ''মনছুন শ্বুটআউট (২০১৭)''ত এজন সংঘাতপূৰ্ণ পুলিচৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৩ চনৰ কাঁন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত এই ছবিখনৰ প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল যদিও ২০১৭ চনতহে ভাৰতৰ থিয়েটাৰত মুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/monsoon-shootout-cannes-review-525250/ |title=Monsoon Shootout: Cannes Review |date=18 May 2013 |website=The Hollywood Reporter |access-date=10 September 2024}}</ref> সেই বছৰতে বাৰ্মাই তেলেগু চিনেমাত ''মিডলক্লাছ আব্বাই'' (MCA) ছবিত [[নানী (অভিনেতা)|নানী]]ৰ বিপৰীতে শিৱ শক্তি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যিখন ছবিয়ে ব্যৱসায়িকভাৱে সফলতা লাভ কৰা বুলি প্ৰমাণিত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/mca-movie-review-too-much-happens-too-soon-in-this-nani-and-sai-pallavi-starrer/story-20s4PnCDAFNa0jxpsV1G6I.html |title=MCA movie review: Too much happens too soon in this Nani and Sai Pallavi starrer |date=21 December 2017 |website=Hindustan Times |access-date=10 September 2024}}</ref> তেওঁ ''ৰাগ দেশ (২০১৭)''<ref>{{cite web | last=Desai | first=Rahul | title=Raag Desh Movie Review: An Overwritten Book Of History | website=Film Companion | date=28 July 2017 | url=https://www.filmcompanion.in/reviews/raag-desh-movie-review | access-date=1 June 2025}}</ref> আৰু ''মাণ্টো (২০১৮)'' ছবিতো অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web | last=Hungama | first=Bollywood | title=Manto | website=Bollywood Hungama | date=15 August 1947 | url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/manto/cast/ | access-date=1 June 2025}}</ref> === ২০১৯–বৰ্তমান: বহল প্ৰশংসা আৰু প্ৰাধান্যৰ উত্থান === [[জয়া আখতাৰ]]ৰ মিউজিকেল ছবি ''গাল্লী বয় (২০১৯)''ৰ জৰিয়তে বাৰ্মাৰ কেৰিয়াৰে অধিক গতি লাভ কৰে। বন্ধু আৰু নৈতিকভাৱে অস্পষ্ট ব্যক্তিত্বৰ জটিল চৰিত্ৰ ম'ইন আৰিফৰ চৰিত্ৰত তেওঁৰ অভিনয়ে সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।<ref>{{cite web |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/bollywood-review/gully-boy-movie-review-a-softer-than-expected-but-hugely-entertaining-and-beautifully-made-street-rapper-story/ |title=Gully Boy Movie Review: A softer-than-expected but hugely entertaining and beautifully made street-rapper story |date=14 February 2019 |website=Film Companion |access-date=10 September 2024}}</ref> তেওঁ ''ছুপাৰ ৩০ (২০১৯)''তো বিশেষ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web | title=I knew I wanted to be a part of Super 30: Vijay Varma | website=The Indian Express | date=4 June 2019 | url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/vijay-varma-cameo-super-30-5764642/ | access-date=1 June 2025}}</ref> ''২০২০ চনত বাৰ্মাই ছবি আৰু ষ্ট্ৰীমিং প্লেটফৰ্মত নিজৰ উপস্থিতি সম্প্ৰসাৰণ কৰে। নেটফ্লিক্সৰ হ'ৰ'ৰ এন্থালজী গোষ্ট ষ্ট'ৰীজ''<ref name=":2">{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/ghost-stories-movie-review-tales-of-horror-have-never-been-so-imperturbable-2-5-stars-out-of-5-2157323|title=Ghost Stories Movie Review: Tales Of Horror Have Never Been So Imperturbable|website=NDTV.com|access-date=2020-01-02|archive-date=6 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406152034/https://www.ndtv.com/entertainment/ghost-stories-movie-review-tales-of-horror-have-never-been-so-imperturbable-2-5-stars-out-of-5-2157323|url-status=live}}</ref>ৰ জোয়া আখতাৰৰ কাহিনীটোত তেওঁ অংশ লৈছিল৷ ইয়াৰ পিছত তেওঁ একচন ছবি ''বাঘী ৩''ত সহযোগী ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/baaghi-3-2/critic-review/baaghi-3-2-movie-review/ |title=Baaghi 3 Movie Review |website=[[Bollywood Hungama]] |date=6 March 2020 |access-date=6 March 2020 |archive-date=23 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023123749/https://www.bollywoodhungama.com/movie/baaghi-3-2/critic-review/baaghi-3-2-movie-review/ |url-status=live }}</ref> তেওঁ জিফাইভৰ ছবি বামফাড় আৰু য়াৰাত এণ্টাগনিষ্টৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল৷<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/bamfaad-movie-review-rating-6356312/|title=Bamfaad movie review: Aditya Rawal delivers a restrained, convincing performance|date=10 April 2020}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Gupta |first=Shubhra |date=30 July 2020 |title=Yaara review: Tigmanshu Dhulia directorial works only sporadically |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/yaara-review-tigmanshu-dhulia-6530682/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210081910/https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/yaara-review-tigmanshu-dhulia-6530682/ |archive-date=10 December 2023 |access-date=10 December 2023 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> তেওঁৰ ষ্ট্ৰীমিং কেৰিয়াৰৰ এক উল্লেখযোগ্য টাৰ্ণিং পইণ্ট আছিল জনপ্ৰিয় এমাজন প্ৰাইম ভিডিঅ'ত মুক্তি লভা ক্ৰাইম ছিৰিজ মিৰ্জাপুৰ৷ যাৰ দ্বিতীয় ছিজনত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল৷<ref>{{cite web | author=The TOI Entertainment Desk | title=Vijay Varma thanks fans for their crazy love for 'Mirzapur' in his unique style | website=The Times of India | date=10 July 2024 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/news/hindi/vijay-verma-thanks-fans-for-their-crazy-love-for-mirzapur-in-his-unique-style/articleshow/111632468.cms | access-date=1 June 2025}}</ref> এই সময়ছোৱাত তেওঁ ''বিবিচি ৱান''ৰ ''এ চুইটেবল বয়''ৰ অভিযোজনতো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তা ৰছিদৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল,<ref>{{cite web | last=Desk | first=HT Entertainment | title=Vijay Varma has theory as to why Suitable Boy 'didn't make much noise' in India | website=Hindustan Times | date=28 April 2021 | url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/vijay-varma-has-theory-as-to-why-suitable-boy-didn-t-make-much-noise-in-india-101619590012279.html | access-date=1 June 2025}}</ref> আৰু [[নেটফ্লিক্স]]ৰ অপৰাধ নাটক 'ছি'ত ছাছ্যা নামৰ ড্ৰাগ-ব্যৱসায়ীৰ চৰিত্ৰত পুনৰাবৃত্তিমূলক ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Netflix's She review: Imtiaz Ali's streaming debut could have been an intelligent thriller if not for its inherent male gaze |url=https://www.firstpost.com/entertainment/netflixs-she-review-imtiaz-alis-streaming-debut-could-have-been-an-intelligent-thriller-if-not-for-its-inherent-male-gaze-8178081.html |website=Firstpost |date=23 March 2020}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == বৰ্মাৰ ফেশ্বনৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ আছে আৰু তেওঁ ডেনিয়েল ডে-লুইছ আৰু জ্যাকি চানৰ দৰে অভিনেতাৰ পৰা শৈলীৰ অনুপ্ৰেৰণা লাভ কৰে। ''ভৌগ ইণ্ডিয়া''ৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ ডে-লুইছৰ সাজ-পাৰ সংগ্ৰহক ব্যক্তিগত কাহিনী কোৱাৰ এক মাধ্যম হিচাপে প্ৰশংসা কৰে আৰু চানৰ মনোক্ৰম সাজ-পাৰক প্ৰভাৱ হিচাপে উল্লেখ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Chatterjee |first=Saibal |title=Exclusive: Vijay Varma is shapeshifting into the actor he always wanted to be |url=https://vogue.in |access-date=2025-05-31 |website=Vogue India}}</ref> তেওঁৰ পৰীক্ষামূলক ফেশ্বন শৈলী আৰু বহুমুখিতাৰ বাবে তেওঁ প্ৰশংসিত হৈছে।<ref>{{Cite web |title=Vijay Varma: The actor with impeccable fashion choices |url=https://outlookindia.com |access-date=2025-05-31 |website=Outlook India}}</ref> তেওঁ ভ্ৰমণ কৰি আৰু বিভিন্ন খাদ্যৰ সোৱাদ লৈ ভাল পায়। প্ৰায়েই তেওঁ হায়দৰাবাদ চহৰৰ মোগলাই আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় খাদ্যৰ সংমিশ্ৰণৰ লগতে মুম্বাই আৰু শ্বিলঙৰ সাংস্কৃতিক আকৰ্ষণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Sengupta |first=Srijita |title=You'll Never Guess What Actor Vijay Varma Did With His Friends In Goa! |url=https://travelandleisureasia.com |access-date=2025-05-31 |website=Travel + Leisure Asia |date=2022-08-29}}</ref> সোণাক্ষী সিনহাৰ সৈতে আঞ্চলিক খাদ্যৰ ওপৰত কৰা এক আলোচনাত খাদ্য সংস্কৃতিৰ সৈতে তেওঁৰ জড়িত হোৱাৰ কথাটো প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite web |title=Sunday Brunch Ep #10 with Vijay Varma & Sonakshi Sinha |url=https://curlytales.com |access-date=2025-05-31 |website=CurlyTales }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত বৰ্মাই মুম্বাইৰ জুহুত এটা নতুন সাগৰমুখী এপাৰ্টমেণ্টলৈ স্থানান্তৰিত হয়, যিটো তেওঁৰ জীৱনৰ এক ব্যক্তিগত মাইলৰ খুঁটি।<ref>{{Cite web |title=Inside Vijay Varma’s Lavish Sea-Facing Apartment In Juhu |url=https://news18.com |access-date=2025-05-31 |website=News18 |date=2025-05-24 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="BollywoodHungama">{{Cite web |title=Vijay Varma moves into sea-facing Juhu apartment, marks milestone in career |url=https://bollywoodhungama.com |access-date=2025-05-31 |website=Bollywood Hungama |date=2025-05-17}}</ref> একাধিক সূত্ৰৰ মতে, এই পদক্ষেপে চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত তেওঁৰ ক্ৰমাগত সফলতাৰ প্ৰতিফলন ঘটাইছে।<ref name="BollywoodHungama"/> == মাধ্যমৰ প্ৰতিচ্ছবি আৰু কলাত্মক শৈলী == {{Quote box|bgcolor=#E0E6F8|width=23em|align=left|quote="একমাত্ৰ চৰ্ত হ'ল চিত্ৰনাট্য, চৰিত্ৰটো আৰু তাৰ পিছত পৰিচালক। কেইবছৰমান কাম কৰাৰ পিছত মই আৰু এটা চৰ্ত যোগ কৰিলোঁ— সেয়া হ'ল 'মই একে ধৰণৰ কামৰ পুনৰাবৃত্তি নকৰোঁ'। মই সকলোবোৰ মিলাই-জুলিলাই কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছোঁ। মই সুখী যে মোৰ এটা মাধ্যম আৰু দৰ্শক আছে। যেতিয়ালৈকে মোৰ দৰ্শক থাকিব, মই ভাল কাম কৰি যাব বিচাৰিম।"|source={{mdash}} চলচ্চিত্ৰ অভিনয়ৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী ব্যাখ্যা কৰি বৰ্মা<ref>{{cite web|title=Vijay Varma says he 'won't repeat' himself, reveals criterion for choosing projects |date=20 July 2023 |accessdate=25 November 2023 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/vijay-varma-says-he-wont-repeat-himself-reveals-criterion-for-choosing-projects-8851166/lite/ |work=Indian Express}}</ref>}} বৰ্মা তেওঁৰ সমালোচকৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত চৰিত্ৰসমূহৰ বাবে পৰিচিত। তেওঁ পৰ্দাত কেইবাবাৰো নেতিবাচক চৰিত্ৰত সফলতাৰে অভিনয় কৰিছে,<ref>{{cite web |title=GQ Hype: The Rise of Vijay Varma |date=30 September 2022 |accessdate=25 October 2023 |url=https://www.gqindia.com/entertainment/content/gq-hype-the-rise-of-vijay-varma |work=GQ India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230920014810/https://www.gqindia.com/entertainment/content/gq-hype-the-rise-of-vijay-varma |archivedate=20 September 2023 |deadurl=yes}}</ref> তথাপিও তেওঁ নিজৰ বহুমুখিতাৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। কৰণ জোহৰে এই সন্দৰ্ভত কৈছে, "বিজয় বৰ্মাৰ বহুমুখিতাই তেওঁক পৃথিৱীৰ যিকোনো ঠাইলৈ লৈ যাব পাৰে।"<ref name="TOI-11Aug23">{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vijay-varmas-versatility-can-take-him-to-all-kinds-of-places-in-the-world-says-kjo/articleshow/102650459.cms|title='Vijay Varma's versatility can take him to all kinds of places in the world|date=11 Aug 2023|publisher=Times of India}}</ref> ''ফিল্মফেয়াৰ''ৰ জিতেশ পিল্লাইয়ে লক্ষ্য কৰিছে যে, "বিজয় এজন মেথড এক্টৰ যিয়ে বাণিজ্যিক চিনেমাৰ সৈতেও নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে খাপ খাই পৰে।" তেওঁ অভিনেতাগৰাকীৰ হাস্যৰসৰো প্ৰশংসা কৰে।<ref>{{cite web|title=I am very easy to be with. I like and enjoy doing simple things: Vijay Varma |date=8 November 2023 |accessdate=15 November 2023 |url=https://m.filmfare.com/interviews/exclusive-i-am-very-easy-to-be-with-i-like-and-enjoy-doing-simple-things-says-vijay-varma-62403.amp |work=Filmfare}}</ref> ''ফিল্ম কম্পেনিয়ন''ৰ তৎসম মুখোপাধ্যায়ে উল্লেখ কৰিছে যে, "তেওঁ যিদৰে চৰিত্ৰসমূহৰ অন্ধকাৰ আৰু ঘৃণাৰ দিশবোৰ ফুটাই তোলে, তাত কিবা এটা আকৰ্ষণীয় গুণ আছে।"<ref>{{cite web|title=The Rough Magnetism of Vijay Varma |date=29 March 2023 |accessdate=22 September 2023 |url=https://www.filmcompanion.in/features/the-rough-magnetism-of-vijay-varma |work=Film Companion}}</ref> ''আউটলুক ইণ্ডিয়া''ৰ প্ৰতীক সুৰে অভিনেতাগৰাকীৰ "বহুমুখিতা" আৰু "প্ৰভাৱশালী অভিনয়"ৰ শলাগ লৈছে।<ref>{{cite web|title=5 towering performances of Vijay Varma that prove his range as an actor |date=8 August 2023 |accessdate=11 August 2023 |url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/5-towering-performances-of-vijay-varma-that-prove-his-range-as-an-actor-news-309133/amp |work=Outlook India}}</ref> তেওঁৰ নিখুঁত অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰি ''ইণ্ডিয়া টিভি নিউজ''ৰ অক্ষত সুন্দ্ৰাণীয়ে যোগ কৰে যে, "বৰ্মাৰ নিজৰ শিল্পৰ প্ৰতি থকা আবেগ আৰু আৱেগ প্ৰকাশৰ অসাধাৰণ ক্ষমতাই তেওঁক চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এজন অন্যতম সফল অভিনেতা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।"<ref>{{cite web|title=Reign of Vijay Varma: Bollywood's 'Darling' who continues to captivate audiences with his acting |date=23 June 2023 |accessdate=29 August 2023 |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities/reign-of-vijay-varma-bollywood-darling-who-continues-to-captivate-audiences-with-his-acting-2023-06-19-876756 |work=India TV News}}</ref> '' বাংগালোৰ মিৰৰ''-এ তেওঁক বলিউডৰ "আটাইতকৈ ৰহস্যময় আৰু দক্ষ অভিনেতা"ৰ এজন বুলি অভিহিত কৰিছে।<ref>{{cite web|title=It Gets Intense - Vijay Varma |date=4 October 2023 |accessdate=29 November 2023 |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/it-gets-intense/articleshow/104140666.cms |work=Bangalore Mirror}}</ref> ''গলী বয়'' ছবিত তেওঁ কৰা অভিনয়ক ''ফিল্ম কম্পেনিয়ন''ৰ দ্বাৰা "দশকৰ ১০০টা শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়"ৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=100 Greatest Performances of the Decade |url=https://filmcompanion.in/best-of-the-decade/100-best-performances-indian-cinema.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219043509/https://www.filmcompanion.in/best-of-the-decade/100-best-performances-indian-cinema.html |url-status=dead |archive-date=19 December 2019 |access-date=14 November 2020 |website=Film Companion |language=en}}</ref> == চলচ্চিত্ৰপঞ্জী == {{Pending films key}} === চলচ্চিত্ৰ === *''অন্যথা উল্লেখ নকৰিলে সকলোবোৰ চলচ্চিত্ৰ হিন্দী ভাষাৰ।'' {| class="wikitable sortable" ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | শিৰোনাম ! scope="col" | চৰিত্ৰ ! scope="col" class="unsortable" | টোকা ! scope="col" class="unsortable" | সংগ্ৰহ |- | ২০০৮ | শ্বৰ (Shor) | ৰমেশ | চুটি ছবি |<ref>{{cite web | author=The TOI Entertainment Desk | title=Find out THIS actor who ran away from home, took odd roles, and then rose to fame after 'Mirzapur' | website=The Times of India | date=16 August 2024 | url=https://indiatimes.com | access-date=1 June 2025}}</ref> |- | ২০১২ | চিটাগং | সুবোধ "ঝুনকু" ৰায় | |<ref>{{cite news|url=https://indiatimes.com|title=Chittagong film review|work=The Times of India|access-date=26 November 2012}}</ref> |- | ২০১৩ | ৰংগ্ৰেজ | পাক্ক্যা | | <ref>{{cite web |url=https://rediff.com |title=Review: Rangrezz is a powerful social drama |first=Ankur |last=Pathak |date=22 March 2013 |work=Rediff.com |access-date=24 October 2016}}{{Rating|3|5}}</ref> |- | ২০১৪ | গেং অৱ ঘোষ্টছ | ৰবিন হুড্ডা | |<ref>{{cite web | last=Dedhia | first=Sonil | title=Review: Gang Of Ghosts is definitely NOT a must-watch | website=Rediff | date=2014-03-21 | url=https://rediff.com | access-date=2025-06-01}}</ref> |- | ২০১৬ | পিংক | অংকিত মলহোত্ৰা | | <ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com |title=Pink movie review: A solid film that deserves to be championed |date=16 September 2016 |website=The Indian Express |access-date=10 September 2024}}</ref> |- | rowspan="3" |২০১৭ | মনচুন শ্বুটআউট | আদিত্য "আদি" | |<ref>{{cite web |url=https://hollywoodreporter.com |title=Monsoon Shootout: Cannes Review |date=18 May 2013 |website=The Hollywood Reporter |access-date=10 September 2024}}</ref> |- | ৰাগ দেশ | জামাল কিদৱাই | |<ref>{{cite web | last=Desai | first=Rahul | title=Raag Desh Movie Review: An Overwritten Book Of History | website=Film Companion | date=28 July 2017 | url=https://filmcompanion.in | access-date=1 June 2025}}</ref> |- | এম.চি.এ. (MCA) | শিৱ শক্তি ওৰফে "ৱৰাংগল" শিৱ | তেলেগু চলচ্চিত্ৰ | <ref>{{cite web |url=https://hindustantimes.com |title=MCA movie review: Too much happens too soon in this Nani and Sai Pallavi starrer |date=21 December 2017 |website=Hindustan Times |access-date=10 September 2024}}</ref> |- | ২০১৮ | মান্টো | আনচাৰ শ্ববনাম দিল | |<ref>{{cite web | last=Hungama | first=Bollywood | title=Manto | website=Bollywood Hungama | date=15 August 1947 | url=https://bollywoodhungama.com | access-date=1 June 2025}}</ref> |- | rowspan=2|২০১৯ | গলী বয় | মঈন আৰিফ | |<ref>{{cite web |url=https://filmcompanion.in |title=Gully Boy Movie Review: A softer-than-expected but hugely entertaining and beautifully made street-rapper story |date=14 February 2019 |website=Film Companion |access-date=10 September 2024}}</ref> |- | ছুপাৰ ৩০ | ফুগগা কুমাৰ | বিশেষ উপস্থিতি |<ref>{{cite web | title=I knew I wanted to be a part of Super 30: Vijay Varma | website=The Indian Express | date=4 June 2019 | url=https://indianexpress.com | access-date=1 June 2025}}</ref> |- | rowspan=4|২০২০ | গোষ্ট ষ্টৰীজ | গুড্ডু | জয়া আখতাৰৰ খণ্ড |<ref name=":2"/> |- | বাগী ৩ | আখতাৰ লাহোৰী | |<ref>{{cite web |url=https://bollywoodhungama.com |title=Baaghi 3 Movie Review |website=Bollywood Hungama |date=6 March 2020 |access-date=6 March 2020 |archive-date=23 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023123749/https://bollywoodhungama.com |url-status=live }}</ref> |- | বামফাদ | জিগৰ ফৰীদী | |<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com|title=Bamfaad movie review: Aditya Rawal delivers a restrained, convincing performance|date=10 April 2020}}</ref> |- | য়াৰা | ৰিজৱান শ্বেখ | |<ref>{{Cite web |last=Gupta |first=Shubhra |date=30 July 2020 |title=Yaara review: Tigmanshu Dhulia directorial works only sporadically |url=https://indianexpress.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210081910/https://indianexpress.com |archive-date=10 December 2023 |access-date=10 December 2023 |website=The Indian Express}}</ref> |- | rowspan=2|২০২২ | scope="row" |হুৰদং | লোহা সিং | |<ref>{{cite web | last=Das | first=Shreemayee | title=Hurdang movie review: Sunny Kaushal, Vijay Varma's political drama is not just a bad movie, but a dangerous one | website=Firstpost | date=2022-04-11 | url=https://firstpost.com | access-date=2025-06-17}}</ref> |- | scope="row" |ডাৰ্লিংছ | হামজা শ্বেখ | |<ref name=":9"/> |- | rowspan="2" |২০২৩ | লাষ্ট ষ্টৰীজ ২ | বিজয় চৌহান | খণ্ড: "Sex With Ex" |<ref>{{Cite web |last=Verma |first=Sukanya |title=Lust Stories 2 Review: Konkona Saves The Day! |url=https://rediff.com |access-date=29 June 2023 |website=Rediff |language=en |archive-date=5 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230705032103/https://rediff.com |url-status=live}}</ref> |- | জানে জান | পৰিদৰ্শক কৰণ আনন্দ | |<ref>{{cite web|url=https://pinkvilla.com|title=Jaane Jaan Review: Kareena Kapoor Khan centred thriller-drama not just lives up to the hype but exceeds it|website=Pinkvilla|access-date=21 September 2023|archive-date=21 September 2023|archive-url=https://archive.org|url-status=live}}</ref> |- | ২০২৪ | মাৰ্ডাৰ মুবাৰক | আকাশ ডোগ্ৰা | |<ref>{{cite web | last=Kotecha | first=Ronak | title=Murder Mubarak Movie Review: This quirky whodunit will keep you guessing right until the end | website=The Times of India | date=2024-03-15 | url=https://indiatimes.com | access-date=2025-06-17}}</ref> |- | ২০২৫ | গুস্তাখ ইশ্ক | নৱাবউদ্দিন চৈফুদ্দিন ৰহমান / পাপন | |<ref>{{cite web | title=Gustaakh Ishq: Vijay Varma & Fatima Sana Shaikh’s love story gets a fresh spin | website=The Statesman | date=2025-04-17 | url=https://thestatesman.com}}</ref> |} == বঁটা আৰু মনোনয়ন == {| class="wikitable sortable" |+ বিজয় বৰ্মাই লাভ কৰা বঁটা আৰু মনোনয়নৰ তালিকা |- ! scope="col" | বৰ্ষ ! scope="col" | বঁটা ! scope="col" | বিভাগ ! scope="col" | চলচ্চিত্ৰ/ধাৰাবাহিক ! scope="col" class="unsortable" | ফলাফল ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|তথ্যসূত্ৰ}} |- | ২০১৯ | ২৬তম স্ক্ৰীণ এৱাৰ্ডছ | শ্ৰেষ্ঠ পাৰ্শ্ব অভিনেতা | rowspan="2" | ''গলী বয়'' | {{nom}} | |- | ২০২০ | ৬৫তম ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ | শ্ৰেষ্ঠ পাৰ্শ্ব অভিনেতা | {{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2020/nominations|title=Nominations for 65th Amazon Filmfair Awards 2020 |website=Filmfare|access-date=18 February 2020|archive-date=3 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203105210/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2020/nominations|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" | ২০২৩ | rowspan="2"|বলিউড হাংগামা ষ্টাইল আইকনছ | আটাইতকৈ আড়ম্বৰপূৰ্ণ উদীয়মান আইকন | {{NA}} | {{won}} | rowspan="2"|<ref>{{cite news|title=Check out the complete list of winners of the Bollywood Hungama Style Icon Awards|url=https://www.bollywoodhungama.com/style-icons/winners.php|work=Bollywood Hungama|language=en|access-date=14 April 2023}}</ref> |- | আটাইতকৈ আড়ম্বৰপূৰ্ণ ব্ৰেকথ্ৰু টেলেণ্ট (পুৰুষ) |{{NA}} |{{nom}} |- |rowspan="3"|ফিল্মফেয়াৰ অ’টিটি এৱাৰ্ডছ ২০২৩ | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (প্ৰশংসকৰ দৃষ্টিত): ড্ৰামা চিৰিজ |rowspan="2"|''দাহাড়'' |{{won}} |<ref>{{Cite web |title=Winners Of The Filmfare OTT Awards 2023: Full List Out |url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-filmfare-ott-awards-2023-full-list-out-62777.html |access-date=2023-11-27 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা: ড্ৰামা চিৰিজ |{{nom}} | |- | শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (ৱেব অৰিজিনেল ফিল্ম) |''ডাৰ্লিংছ'' |{{nom}} | |} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category}} * {{IMDb name}} * {{Instagram}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অভিনয় শিল্পী]] [[শ্ৰেণী:অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] adpdvrngn33rlbz7gv2i5biyb2o1kuc 0 128923 645447 561466 2026-10-16T09:58:37Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645447 wikitext text/x-wiki {{পশ্চিমবংগৰ সংগীত}} {{হিন্দু ধৰ্ম}} '''শ্যামা সংগীত''' ({{Lang-en|Shyama Sangeet}}, {{Lang-bn|শ্যামা সঙ্গীত}}) হিন্দু দেৱী শ্যামা বা [[কালী]]ৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত [[বঙালী ভাষা|বঙালী]] ভক্তিমূলক গীতৰ এটা ধাৰা। কালী হʼল পৰম সাৰ্বজনীন মাতৃদেৱী [[দুৰ্গা]] বা [[পাৰ্বতী]]ৰ এটি ৰূপ। শ্যামা সংগীতক শাক্তগীতি বা দুৰ্গাস্তুতি নামেৰেও জনা যায়।<ref>{{Cite web|title=Shyamasangit|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shyamasangit|publisher=Banglapedia|accessdate=25 February 2012|last=Khan|first=Md Sayeed|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230202055641/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Shyamasangit|archivedate=2 February 2023|deadurl=yes}}</ref> শ্যামা সংগীতে সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰে কাৰণ ই মাতৃ আৰু সন্তানৰ মাজত চিৰন্তন আৰু উচ্চমানৰ প্ৰেম তথা যত্নৰ সম্পৰ্কৰ এক সাংগীতিক উপস্থাপনা। এই গীত পূজাৰ সাধাৰণ আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু [[তন্ত্ৰ]]ৰ গুপ্ত অনুশীলনৰ পৰা মুক্ত। == উৎপত্তিমূল == দ্বাদশ-ত্ৰয়োদশ শতিকাত যেতিয়া বংগত [[শাক্তধৰ্ম]]ৰ বিকাশ ঘটিছিল, তেতিয়া ইয়ে কেইবাগৰাকীও কবিক কালীৰ ওপৰত কবিতা ৰচনা কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। কবিকংকন বা 'কবিৰ ৰত্ন' নামেৰে পৰিচিত মুকুন্দৰামে ১৫৮৯ চনত তেওঁৰ মুখ্য কবিতা 'চণ্ডী' মহাকাব্য ৰচনা কৰিছিল। অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগৰ ফালে কবি ৰামপ্ৰসাদ সেনে ইয়াৰ মাজত নতুন জীৱন জগাই তুলিছিল আৰু ইয়াক বঙালী গীতৰ এক সুকীয়া ধাৰালৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল। ৰামপ্ৰসাদৰ পিছত কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য (১৭৭২–১৮২১), মহাৰাজ হৰেন্দ্ৰ নাৰায়ণ (১৭৮৩-১৮৩৯), মহাৰাজা শিবেন্দ্ৰ নাৰায়ণ (১৮৩৯-১৮৪৭), ৰশিকচন্দ্ৰ সত্যজিৎ (১৮২০–১৮৯৩), ৰামচন্দ্ৰ দত্ত (১৮৬১–১৮৯৯), নীলকান্ত আদি বহু সংখ্যক সুৰকাৰে ৰাজত্ব কৰে মুখোপাধ্যায় (১৮৪২–১৯১১) আৰু ভব পাগলা (১৯০২–১৯৮৪)। আধুনিক যুগত [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম]] দুয়োজনেই শ্যামা সংগীত ধাৰাৰ কবিতা ৰচনা কৰিছে। ‘শ্যামা’ শব্দটোৱে কালীৰ গাৰ বৰণ (সাধাৰণতে ক’লা বা গাঢ় নীলা ৰঙেৰে চিত্ৰিত কৰা হয়)ক বুজায়। == বিভাগসমূহ == শ্যামাসংগীতক ভক্তিমূলক বা আধ্যাত্মিক আৰু ''দুৰ্গাস্তুতি'', ''উমাসংগীত'', ''আগমনী'' বা ''বিজয়া'' গীত হিচাপে প্ৰধানকৈ দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি। প্ৰথম শ্ৰেণীটোৰ গীতসমূহ ভক্তি আৰু আধ্যাত্মিক চিন্তাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত। দৈনন্দিন পাৰিবাৰিক বিষয় বা সামাজিক অনুষ্ঠানৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মিত দ্বিতীয় শ্ৰেণীটোক ''পদাৱলী'', ''উমাসংগীত'', ''আগমনী'' বা ''বিজয়া'' গীত নামেৰে জনা যায়। == জনপ্ৰিয়তা == শ্যামা সংগীতে দেৱী কালীক এগৰাকী স্নেহময়ী মানৱ মাতৃ হিচাপে কল্পনা কৰে আৰু কণ্ঠশিল্পীগৰাকীয়ে মাতৃৰ প্ৰেমৰ বাবে হাহাকাৰ কৰে। কেৱল ভক্তিমূলক দিশৰ বাবেই নহয়, মানৱীয় আকৰ্ষণৰ বাবেও গীতবোৰ জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। আগমনী আৰু বিজয়া গীতৰ বিষয়বস্তু আৰু উপলক্ষ্য এনেধৰণৰ- হিমালয় আৰু মেনকাৰ কন্যা পাৰ্বতীৰ (উমা বা গৌৰী) কৈলাসৰ প্ৰভু শিৱৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। দেৱী দুৰ্গাৰ ৰূপ হিচাপে পাৰ্বতী (পৰম বিশ্বজনীন মাতৃ-দেৱী) প্ৰতি বছৰে তেওঁৰ পৰা পিতৃ-মাতৃক চাবলৈ আহে। ইয়াত দেৱীগৰাকীক মাকৰ পৰা বহু দূৰত বাস কৰা এগৰাকী সাধাৰণ ছোৱালী হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে আৰু শহুৰেকৰ ঠাইত বহুদিন থাকি ঘৰলৈ উভতি আহি আনন্দ অনুভৱ কৰে। এই গীতবোৰ মানৱীয় আবেদনৰ বাবে আৰু পিতৃ-মাতৃৰ পৰা বহু দূৰত বাস কৰা যিকোনো বিবাহিত ছোৱালীৰ লগত সহজে চিনাক্ত কৰিব পৰাৰ বাবেই অতি জনপ্ৰিয়। ১৯২৩ চনত এডৱাৰ্ড থম্পছনে যি লিখিছিল সেয়া আজিও সত্য।<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">কিন্তু শাক্ত কবিতাবোৰৰ কথাই সুকীয়া। কম সংখ্যক কবিৰ ৰচনাই যিদৰে জনসমাজৰ হৃদয় চুই গৈছে। ‘এই দিনটো নিশ্চয় পাৰ হ’ব মা, এই দিনটো পাৰ হ’ব’ৰ দৰে সুন্দৰ গীতবোৰ ৰাস্তাৰ বনুৱা বা ধাননি পথাৰত কৰ্মৰত শ্ৰমিকৰ পৰা শুনিছোঁ; সূৰ্যাস্তৰ সময়ত বহল নদীৰ কাষত শুনিছো, যেতিয়া ভাটৌবোৰে বাসস্থানৰ বাবে উৰি গৈছিল আৰু মাৰ্কেটিঙৰ পৰা ফেৰীলৈকে গাঁৱৰ লোকসকলে ভিৰ কৰিছিল। এবাৰ মফুচিল হাইস্কুল এখনৰ টপ ক্লাছক ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ গীত এটা লিখি উলিয়াবলৈ ক’লোঁ; চল্লিশজনৰ ভিতৰত দুজন ল'ৰাই সফলতা লাভ কৰিলে, যিটো ফলাফলে তেওঁৰ গীতৰ অতি বাস্তৱিক প্ৰসাৰণ দেখুৱাইছিল বুলি মই বিবেচনা কৰোঁ। কিন্তু, যেতিয়া মই ৰামপ্ৰসাদৰ গীত এটা বিচাৰিলোঁ, তেতিয়া দুজনৰ বাহিৰে প্ৰতিজন ল’ৰাই উত্তৰ দিলে। দৰাচলতে চৈধ্যৰ পৰা আঠাইশ বছৰ বয়সৰ ল’ৰা-ছোৱালীৰ মাজত যি নিজৰ কৰ্ম আৰু নাম দুয়োটাৰে চিনাকি কবি তেৱেঁই এজন জাতীয় কবি। ঠাকুৰৰ গীত কলিকতাৰ ৰাজপথত শুনা যায়, আৰু ছাত্ৰ সমাজ আৰু ব্ৰহ্ম সমাজে ব্যাপকভাৱে প্ৰচাৰ কৰিছে; কিন্তু বংগৰ গাঁৱত সেইবোৰ অচিনাকি, আনহাতে ৰামপ্ৰসাদৰ কথা সকলোতে শুনা যায়। 'কৃষক আৰু পণ্ডিতসকলে তেওঁৰ গীত সমানে উপভোগ কৰে।' হতাশাৰ সময়ত আৰু আনকি মৃত্যুৰ মুহূৰ্ততো তেওঁলোকৰ পৰা সান্ত্বনা লাভ কৰে। গংগাৰ পাৰলৈ অনা মৃত্যুমুখী মানুহজনে তেওঁৰ সংগীসকলক ৰামপ্ৰসাদী গীত গাবলৈ কৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Shyamasangit|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shyamasangit|publisher=Banglapedia|accessdate=25 February 2012|last=Khan|first=Md Sayeed|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230202055641/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Shyamasangit|archivedate=2 February 2023|deadurl=yes}}</ref></blockquote>পৰম কালী ভক্ত [[ৰামকৃষ্ণ পৰমহংস|শ্ৰীৰামকৃষ্ণ পৰমহংস]]ৰ সময়ত শ্যামা সংগীত অধিক জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল। ৰামপ্ৰসাদ সেন, ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ, গিৰিশচন্দ্ৰ ঘোষ, আৰু স্বামী বিবেকানন্দ, কাজী নজৰুল ইছলাম আদিয়ে অসংখ্য শ্যামা সংগীত ৰচনা কৰিছিল। ভাৰতৰ জাতীয় গীত 'বন্দে মাতৰম', যাৰ গীতৰ কথা বংকিমচন্দ্ৰ চেটাৰ্জী/চট্টোপাধ্যায়ৰ দ্বাৰা ৰচিত আৰু যাৰ সংগীত ৰচনা কৰিছিল ঠাকুৰ, প্ৰথম আৰু প্ৰধানকৈ মা [[দুৰ্গা|দুৰ্গাৰ]] গীত যিয়ে ভাৰতীয় মাতৃভূমি "ভাৰত মাতা"ক পৰম দেৱী দুৰ্গাৰ এক ৰূপ বুলি প্ৰশংসা কৰে। ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ 'জন গণ মন', ভাৰতীয় জাতীয় সংগীতত এটা শাৰী আছে, "স্নেহময়ী তুমি মাতা", যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ ভাৰত এগৰাকী স্নেহময়ী মাতৃ ("ভাৰত মাতা")... ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰেও এটা গীত ৰচনা কৰিছিল যিটো পিছলৈ বাংলাদেশৰ জাতীয় সংগীত হিচাপে বাছি লোৱা হৈছিল ('[[আমাৰ সোণাৰ বাংলা|আমাৰ সোনাৰ বাংলা]]') যিটো তেওঁ সমগ্ৰ বংগ (অবিভক্ত বংগ; গীতটো পশ্চিম বংগ আৰু বাংলাদেশ বিভাজনৰ আগতে লিখা হৈছিল)ক পৰম মাতৃৰ শৰীৰৰ এটা অংশ বুলি উল্লেখ কৰিছে। সাধাৰণতে দেৱী মাতৃ [[কালী|কালীৰ]] প্ৰতি উৎসৰ্গিত সকলো সংগীতক বঙালী ভাষাত ‘শ্যামা সংগীত’ বুলি কোৱা হয়। এই বঙালী শ্যামা সংগীতৰ দুগৰাকী বিখ্যাত কণ্ঠশিল্পী হʼল পান্নালাল ভট্টাচাৰ্য আৰু ধনঞ্জয় ভট্টাচাৰ্য৷ পান্নালাল ভট্টাচাৰ্যৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ প্ৰফুল্ল ভট্টাচাৰ্য আৰু মাজু ভাতৃ ধনঞ্জয় ভট্টাচাৰ্য আছিল সন্ত শিল্পী পান্নালাল ভট্টাচাৰ্যৰ প্ৰথম সংগীত শিক্ষক৷ ধনঞ্জয় ভট্টাচাৰ্যই ভাতৃ পান্নালালৰ ভক্তি মনোভাৱ দেখি ভক্তিমূলক গীত গোৱা বন্ধ কৰি দিলে। অৱশ্যে পান্নালাল ভট্টাচাৰ্যৰ বিয়োগৰ পিছত, তেওঁৰ মধুৰ, সুৰীয়া কণ্ঠেৰে বহু ভক্তিমূলক গীতেৰে পুনৰ বঙালী সংগীতত অৱদান আগবঢ়াইছিল। == তথ্য উৎস == {{Reflist|2}} == বাহ্যিক সংযোগ == * Thompson, Edward. J. and Spencer, Arthur Marshman, Bengali Religious Lyrics, Śākta, Oxford University Press, London, 1923. [https://web.archive.org/web/20080509080346/http://www.pgeu.net/dirs/pge/pge06/100198/e100198-h.html] {{Culture of West Bengal}} [[শ্ৰেণী:শাক্তধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:বঙালী সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:সংগীত]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ সংস্কৃতি]] ol6yxft0uocf2pli9u0rm62tn6ciupe 0 128995 645352 603475 2026-10-15T23:36:45Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645352 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = বিশাল জেঠৱা </br>Vishal Jethwa | image = Vishal Jethwa at 2025 Cannes Homebound Photocall 4.jpg | caption = ২০২৫ চনৰ কাঁন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জেঠৱা | birth_date = {{birth date and age|1994|7|6|df=yes}}<ref>{{cite news |title=PHOTOS: Bali aka Vishal Jethwa of 'Sankat Mochan…' celebrates his birthday with on screen villain |url=https://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-photos-bali-aka-vishal-jethwa-of-sankat-mochan-celebrates-his-birthday-with-on-s-5043903-PHO.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190604163526/https://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-photos-bali-aka-vishal-jethwa-of-sankat-mochan-celebrates-his-birthday-with-on-s-5043903-PHO.html |archive-date=4 June 2019 |access-date=4 June 2019 |work=Dainik Jagaran |date=6 July 2015 |language=hi |archivedate=4 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604163526/https://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-photos-bali-aka-vishal-jethwa-of-sankat-mochan-celebrates-his-birthday-with-on-s-5043903-PHO.html |deadurl=yes }}</ref> | birth_place = | nationality = | alma_mater = ঠাকুৰ বিজ্ঞান আৰু বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় | occupation = অভিনেতা | years_active = ২০১৩-বৰ্তমানলৈকে | parents = | mother = | father = | awards = জি চিনে এৱাৰ্ড (২০২০) }} '''বিশাল জেঠৱা''' ({{lang-en|Vishal Jethwa}}; জন্ম ৬ জুলাই ১৯৯৪) এজন ভাৰতীয় অভিনেতা। তেওঁ ''ভাৰত কা বীৰ পুত্ৰ-[[মহাৰাণা প্ৰতাপ]]''ত [[আকবৰ]]ৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰি পৰিচিতি লাভ কৰিছিল। ধাৰাবাহিকখন চ’নি টিভিত সম্প্ৰচাৰিত হৈছিল।<ref>{{Cite news |last=Farzeen |first=Sana |date=14 December 2019 |title=All that you need to know about Vishal Jethwa |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/mardaani-2-villain-vishal-jethwa-6165382/ |work=The Indian Express |access-date=15 August 2021}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''মৰ্দানী২ (২০১৯)'' ছবিত অভিনয় কৰে। ২০২৫ চনত তেওঁ ''হ’মবাউণ্ড'' ছবিত অভিনয় কৰি বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰে। ছবিখন [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] পৰা [[অস্কাৰ বঁটা|অস্কাৰ]]লৈ আনুষ্ঠানিক ছবি হিচাপে মনোনীত হৈছিল। <ref>{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/vishal-jethwa-on-prepping-for-mardaani-2-i-used-to-lock-myself-up-in-my-house-for-hours-1629238-2019-12-18 |title=Vishal Jethwa on prepping for Mardaani 2: I used to lock myself up in my house for hours |work=India Today |agency=ANI |date=18 December 2019 |access-date=16 March 2020}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== জেঠৱা জন্মসূত্ৰে [[গুজৰাট|গুজৰাটী]]।<ref>{{cite news|url=https://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-diwali-special-in-pics-maharana-pratap-fame-vishal-jethwa-makes-a-unique-rangoli-4783363-PHO.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141025084939/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-diwali-special-in-pics-maharana-pratap-fame-vishal-jethwa-makes-a-unique-rangoli-4783363-PHO.html|url-status=dead|archive-date=25 October 2014|title=Diwali special: In Pics: Maharana Pratap fame, Vishal Jethwa makes a unique rangoli|date=22 October 2014|access-date=17 March 2018|author=Kiran Jain|work=Daily Bhaskar|archivedate=21 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180221101133/https://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-diwali-special-in-pics-maharana-pratap-fame-vishal-jethwa-makes-a-unique-rangoli-4783363-PHO.html|deadurl=yes}}</ref> ১৯৯৪ চনৰ ৬ জুলাই তাৰিখে তেওঁ নৰেশ জেঠৱা আৰু প্ৰীতি জেঠৱাৰ ঘৰত জন্মলাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-rakhi-special-vishal-jethwa-aka-maharana-pratap-gifts-gold-pendant-to-his-sister-4708531-PHO.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812063817/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-rakhi-special-vishal-jethwa-aka-maharana-pratap-gifts-gold-pendant-to-his-sister-4708531-PHO.html|url-status=dead|archive-date=12 August 2014|title=Rakhi Special: Vishal Jethwa aka Maharana Pratap gifts gold pendant to his sister|author=Kiran Jain|work=Dainik Bhaskar|date=12 August 2014|access-date=17 March 2018|archivedate=15 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140815025638/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-rakhi-special-vishal-jethwa-aka-maharana-pratap-gifts-gold-pendant-to-his-sister-4708531-PHO.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ''ঠাকুৰ বিজ্ঞান আৰু বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়''ৰপৰা স্নাতক উৰ্ত্তীণ।<ref>{{cite news |title=Vishal Jethwa Facts: Some interesting facts about Mardaani 2 villain |url=https://www.thelivemirror.com/vishal-jethwa-facts/ |access-date=17 October 2020 |work=The Live Mirror |date=12 December 2019}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ২০১৩ চনত ''ভাৰত কা বীৰ পুত্ৰ–মহাৰাণা প্ৰতাপ''ত [[আকবৰ|আকবৰৰ]] মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি বিশালে অভিনয় জীৱন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-in-pics-meet-badshah-akbar-aka-vishal-jethwa-from-maharana-pratap-4643025-PHO.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026082721/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-in-pics-meet-badshah-akbar-aka-vishal-jethwa-from-maharana-pratap-4643025-PHO.html|url-status=dead|archive-date=26 October 2014|title=In Pics: Meet Badshah Akbar aka Vishal Jethwa from Maharana Pratap|author=Kiran Jain|work=Dainik Bhaskar|date=11 July 2014|access-date=17 March 2018|archivedate=26 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141026082721/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-in-pics-meet-badshah-akbar-aka-vishal-jethwa-from-maharana-pratap-4643025-PHO.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১৫ চনত তেওঁক ''সংকট মোচন মহাবলী হনুমান'' ছবিত [[বালি (ৰামায়ণৰ চৰিত্ৰ)|বালী]]ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-child-actor-vishal-jethwa-to-play-bali-in-sankatmochan-mahabali-hanuman-4988849-NOR.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150515060932/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-child-actor-vishal-jethwa-to-play-bali-in-sankatmochan-mahabali-hanuman-4988849-NOR.html|url-status=dead|archive-date=15 May 2015|title=Child actor Vishal Jethwa to play Bali in 'Sankatmochan Mahabali Hanuman'|author=Kiran Jain|work=Dainik Bhaskar|date=10 May 2015|access-date=17 March 2018|archivedate=15 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180815164219/https://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-child-actor-vishal-jethwa-to-play-bali-in-sankatmochan-mahabali-hanuman-4988849-NOR.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁ ''দিয়া ঔৰ বাতি হাম''ত ছোটা পেকেটৰ চৰিত্ৰত এজন [[সন্ত্ৰাসবাদ|সন্ত্ৰাসবাদী]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অৱতৰণ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-diya-aur-baati-hum-serial-5394106-PHO.html?seq=4|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815164142/https://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-diya-aur-baati-hum-serial-5394106-PHO.html?seq=4|url-status=dead|archive-date=15 August 2018|title=If You Think 'Diya Aur Baati Hum' Is Going off Air? Wait, till You Know about the New Entry!|author=Kiran Jain|work=Dainik Bhaskar|date=12 August 2016|access-date=17 March 2018|archivedate=15 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180815164142/https://daily.bhaskar.com/news/ENT-TV-diya-aur-baati-hum-serial-5394106-PHO.html?seq=4|deadurl=yes}}</ref> সেই বছৰতে তেওঁ পেচৱা বাজিৰাওত নাছিৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। <ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Vishal-Jethwa-to-play-Bajiraos-rival-in-Peshwa-Bajirao/articleshow/55176879.cms|title=Vishal Jethwa to play Bajirao's rival in 'Peshwa Bajirao'|author=Neha Maheshwri |work=[[দ্য টাইম্‌ছ অৱ ইণ্ডিয়া]]|date=1 November 2016|access-date=17 March 2018}}</ref> ২০১৭ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ অভিনেতা ভৱেশ বলচন্দনীৰ ঠাইত চক্ৰধাৰী অজয় ​​কৃষ্ণ ছবিত [[কৃষ্ণ]]ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|url=http://timesofindiatestcaptcha.indiatimes.com/tv/news/hindi/vishal-jethwa-to-play-lord-krishna-on-tv-show/articleshow/60026702.cms|title=Vishal Jethwa to play Lord Krishna on TV show|author=IANS|website=[[দ্য টাইম্‌ছ অৱ ইণ্ডিয়া]]|date=11 August 2017|access-date=17 March 2018|author-link=Indo-Asian News Service|archive-date=17 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180317234410/http://timesofindiatestcaptcha.indiatimes.com/tv/news/hindi/vishal-jethwa-to-play-lord-krishna-on-tv-show/articleshow/60026702.cms|url-status=dead|archivedate=17 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180317234410/http://timesofindiatestcaptcha.indiatimes.com/tv/news/hindi/vishal-jethwa-to-play-lord-krishna-on-tv-show/articleshow/60026702.cms|deadurl=yes}}</ref> তেখেতে কালাৰ্ছ টিভিৰ ''থপকী প্যাৰ কি''ত প্ৰিন্সৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু লাইফ অ’কেত প্ৰচাৰিত [[ঘটোৎকচ]]ত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=13 December 2019|title=Mysterious villain revealed, Vishal Jethwa plays the baddie|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/mardaani-2-mysterious-villain-of-rani-mukerji-film-revealed-vishal-jethwa-plays-the-baddie/story-L6nO8RsImUPodDm3pALbnM.html|access-date=15 August 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> হিন্দী চলচ্চিত্ৰত অভিষেক ঘটাই জেঠাৱাই ২০১৯ চনৰ ''মৰ্দানী ২'' ছবিত মূল এণ্টাগনিষ্ট হিচাপে অভিনয় কৰে।<ref>{{cite news |title=Vishal Jethwa says preparing for his Mardaani 2 role of rapist was painful |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/vishal-jethwa-says-preparing-for-his-mardaani-2-role-of-rapist-was-painful-i-used-to-lock-myself-up-in-my-house-for-hours/story-sIn5KbVrIKufdokLlxnwwN.html |work=Hindustan Times |agency=ANI |date=17 December 2019 |access-date=22 November 2023}}</ref> ২০২২ চনত তেওঁ ডিজনী প্লাচ হটষ্টাৰৰ মেডিকেল থ্ৰিলাৰ ধাৰাবাহিক হিউমেনত [[শেফালী শ্বাহ|শ্বেফালি শ্বাহ]] আৰু [[কীৰ্তি কুলহাৰী]]ৰ সৈতে অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |last=Sen |first=Srijita |date=13 January 2022 |title=Actor Vishal Jethwa Recalls Being Scared of Talking to Shefali Shah During Human Shoot |url=https://www.news18.com/news/movies/mardaani-2-actor-vishal-jethwa-recalls-being-scared-of-talking-to-shefali-shah-during-human-shoot-4648385.html |work=News18 |access-date=28 September 2023}}</ref><ref>{{Cite news |title=Actor Vishal Jethwa talks about support both his directors provided on sets of 'Human' |url=https://www.nationalheraldindia.com/entertainment/actor-vishal-jethwa-talks-about-support-both-his-directors-provided-on-sets-of-human |work=National Herald |date=10 January 2022 |access-date=28 September 2023}}</ref> সেই বছৰৰ শেষৰফালে তেওঁ ৰেৱতীৰ স্লাইচ অৱ লাইফ ড্ৰামা ছবি ''চালাম ভেংকি''ত [[কাজল]], [[ৰাজীৱ খাণ্ডেলৱাল]], [[ৰাহুল বসু|ৰাহুল ব]]সু, [[প্ৰকাশ ৰাজ]] আৰু [[আহানা কামৰা|আহানা কুমৰা]]ৰ সৈতে এটি গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |last=Das |first=Tina |date=9 December 2022 |title=Revathi's Salaam Venky a celebration of human spirit. Kajol-Vishal Jethwa pairing unmissable |url=https://theprint.in/feature/reel-take/revathis-salaam-venky-a-celebration-of-human-spirit-kajol-vishal-jethwa-pairing-unmissable/1257007/ |work=ThePrint |access-date=28 September 2023}}</ref><ref>{{Cite news |last=Kothwani |first=Hiren |date=10 December 2022 |title='Salaam Venky' movie review: Emotional, not a sob fest |work=Mid-day |url=https://www.mid-day.com/entertainment/bollywood-news/article/salaam-venky-movie-review-emotional-not-a-sob-fest-23259886 |access-date=10 December 2022}}</ref> ২০২৩ চনৰ মে’ মাহত বিদ্যুৎ জম্মাৱালৰ আই বি চেভেণ্টি ওৱানত জেঠৱাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{Cite news |title='IB71' Trailer: Vidyut Jammwal brings secret mission that was hidden for 50 years |url=https://theprint.in/feature/ib71-trailer-vidyut-jammwal-brings-secret-mission-that-was-hidden-for-50-years/1536895/ |work=ThePrint |agency=ANI |date=24 April 2023 |access-date=24 April 2023}}</ref> ''টাইগাৰ-৩'' ত হাছান আলীৰ চৰিত্ৰত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল।<ref name="BH_Oct2021">{{Cite news |last=Yadav |first=Monica |date=25 October 2021|title=EXCLUSIVE: Mardaani 2 breakout star Vishal Jethwa signs Salman Khan and Katrina Kaif starrer Tiger 3 |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/exclusive-mardaani-2-breakout-star-vishal-jethwa-signs-salman-khan-katrina-kaif-starrer-tiger-3/ |work=[[Bollywood Hungama]] |access-date=9 November 2021}}</ref> ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ [[অবনীত কৌৰ]]ৰ সৈতে এমাজন-এমএক্স প্লেয়াৰৰ হত্যাৰ ৰহস্য ছবি ''পাৰ্টি টিল আই ডাই''ত অভিনয় কৰে।<ref>{{Cite news |title=Avneet Kaur And Vishal Jethwa Shine In Goa-Set Murder Mystery |url=https://news.abplive.com/entertainment/ott/party-till-i-die-review-avneet-kaur-and-vishal-jethwa-shine-in-goa-set-murder-mystery-on-mx-player-1740771 |work=ABP News |date=30 December 2024 |access-date=9 January 2025}}</ref> ২০২৫ চনত তেওঁ নীৰজ ঘায়ৱানৰ ''হ’মবাউণ্ড'' নামৰ বহুচৰ্চিত চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰে। ২০২৫ চনৰ কাঁন চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত এই চলচ্চিত্ৰখনৰ বিশ্ব প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল। <ref>{{Cite web |last=Hungama |first=Bollywood |date=13 May 2025 |title=Vishal Jethwa and Ishaan Khatter to make Cannes 2025 debut with Homebound 2025 : Bollywood News - Bollywood Hungama |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/vishal-jethwa-ishaan-khatter-make-cannes-2025-debut-homebound/ |access-date=18 May 2025 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 May 2025 |title=Cannes 2025: Vishal Jethwa on walking the red carpet with Ishaan Khatter and Janhvi Kapoor [Watch Video] |url=https://www.bollywoodlife.com/videos/cannes-2025-vishal-jethwa-on-walking-the-red-carpet-with-ishaan-khatter-and-janhvi-kapoor-watch-video-3163552/ |access-date=18 May 2025 |website=Bollywood Life |language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>৯৮সংখ্যক [[অস্কাৰ বঁটা|একাডেমী]] বঁটাৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি''ৰ বাবে ভাৰতীয় এণ্ট্ৰি হিচাপে ছবিখন নিৰ্বাচিত হয়। .<ref>{{Cite web|last=Farzeen|first=Sana|date=2025-09-19|title=Neeraj Ghaywan's Homebound picked as India's official entry to Oscars|url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/neeraj-ghaywans-homebound-picked-as-indias-official-entry-to-oscars-2790209-2025-09-19|access-date=2025-09-19|website=India Today|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ramachandran|first=Naman|date=2025-09-19|title=Neeraj Ghaywan’s Cannes Title ‘Homebound’ Selected as India’s Oscar Entry|url=https://variety.com/2025/film/awards/india-oscar-entry-homebound-1236524286/|access-date=2025-09-19|website=Variety|language=en-US}}</ref> ==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী== === চলচ্চিত্ৰ === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ ! শীৰ্ষক ! চৰিত্ৰ ! নোট ! তথ্যসূত্ৰ |- |২০১৪ |'' ডৰ @ দ্য মেইল'' | নামহীন চৰিত্ৰ | | |- |২০১৭ |'' হিন্দী মেডিয়াম'' | চাহ বিক্ৰেতা | | |- | ২০১৮ |'' ইনাম হাণ্ডেড কৌড়ৰ'' | আইপিএছ শিৱ | | |- | ২০১৯ |'' মৰ্ডানী দৌ'' | শিৱ ''চানি'' প্ৰসাদ য়াদৱ / বজৰং চাইৱালা | | |- |২০২০ |'' গলকেৰি'' | উবেৰ চালক | কেমিঅ’ চৰিত্ৰ; [[গুজৰাটী]] চিনেমা | |- |২০২২ |''চালাম ভেংকি'' | কলাভেনু ভেংকেটেচ ''ভেনকিং'' প্ৰসাদ কৃষ্ণন | |<ref>{{Cite news |date=8 March 2022 |title=Women's Day 2022: Upcoming movies helmed by Mollywood female filmmakers |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/womens-day-2022-upcoming-movies-helmed-by-mollywood-female-filmmakers/photostory/90068869.cms |access-date=12 May 2022}}</ref> |- | rowspan="2" |২০২৩ |''আই বি চেভেনটি ওৱান'' | কাছিম কুৰেছি | |<ref>{{Cite news |title=Trailer Of IB71 Out: Watch Vidyut Jammwal's Mission Possible To Save India |url=https://www.news18.com/entertainment/bollywood/trailer-of-ib71-out-watch-vidyut-jammwals-mission-possible-to-save-india-7628251.html |access-date=24 April 2023 |work=News18 |date=24 April 2023}}</ref> |- | ''টাইগাৰ থ্ৰী'' | হাচান আলি | |<ref name="BH_Oct2021"/> |- |২০২৫ | হ’মবাউণ্ড | চন্দন কুমাৰ | | |} === দূৰদৰ্শন === {| class="wikitable sortable" |- ! বৰ্ষ !! শীৰ্ষক !! চৰিত্ৰ ! নোট |- | ২০১৩–২০১৪ || ''ভাৰত কা বীৰ পুত্ৰ-মহাৰাণা প্ৰতাপ'' || যুৱ [[আকবৰ]] |<ref>{{cite news |title=Enemies turn friends on the sets of Maharana Pratap |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/maharana-pratap-on-sony-tv-to-witness-a-deadly-fight-between-akbar-and-maharana-pratap/articleshow/35435149.cms |access-date=9 November 2021 |work=The Times of India |date=21 May 2014}}</ref> |- |২০১৪ |'' অয়ে জেচ্চি'' | বিবেক |<ref>{{Cite news |title=Vishal Jethwa - Profile |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Vishal-Jethwa |work=the Times of India |access-date=9 November 2021}}</ref> |- | ২০১৫ || ''সংকটমোচন মহাবলী হনুমান''|| [[বালি]] |<ref>{{Cite news |title='अकबर\' के बाद अब \'बाली\' के रोल में दिखाई देंगे विशाल जेठवा|url=https://www.bhaskar.com/news/ENT-TV-vishal-jethwa-to-play-bali-in-sankatmochan-mahabali-hanuman-4989535-NOR.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109134258/https://www.bhaskar.com/news/ENT-TV-vishal-jethwa-to-play-bali-in-sankatmochan-mahabali-hanuman-4989535-NOR.html |archive-date=9 November 2021 |work=Dainik Bhaskar |access-date=9 November 2021}}</ref> |- | rowspan="4" |২০১৬ || '' ক্ৰাইম পেট্ৰল''|| ৱিকি শৰ্মা |<ref>{{Cite web|date=16 December 2019|title=ये है फिल्म 'मर्दानी-2' का खूंखार विलेन, तस्वीरों में देखें इनका रियल लाइफ जलवा|url=https://hindi.news18.com/photogallery/lifestyle/this-is-mardaani-2-ravenous-villain-see-his-real-life-in-pictures-pur-2695009.html|access-date=9 November 2021|website=News18 हिंदी|language=hi|archivedate=2 September 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230902085848/https://hindi.news18.com/photogallery/lifestyle/this-is-mardaani-2-ravenous-villain-see-his-real-life-in-pictures-pur-2695009.html|deadurl=yes}}</ref> |- | '' এক দুজে ক্যে ৱাস্তে''|| যুৱ শ্ৰাৱণ |<ref>{{Cite news |title=Vishal Jethwa to be seen in Ek Duje Ke Vaste |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/vishal-jethwa-to-be-seen-in-ek-duje-ke-vaste/articleshow/50962621.cms |access-date=9 November 2021 |work=The Times of India |date=12 February 2016}}</ref> |- | '' পেছৱা বাজীৰাও'' || নাছিৰ জং | rowspan="3" |<ref>{{cite news |last1=Gupta |first1=Apoorva |last2=Singh |first2=Shalu |title=Meet Vishal Jethwa, the mysterious villain in Rani Mukerji's Mardaani 2 |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities/meet-vishal-jethwa-the-mysterious-villain-of-rani-mukerji-s-mardaani-2-571054 |access-date=28 September 2023 |work=India TV News |date=13 December 2019 |language=en}}</ref> |- | ''দিয়া অঔৰ বাতি হম'' || চ’টা পেকেট |- | ২০১৭ || ''থপকি প্যাৰ কি'' || প্ৰিন্স চেখাৱত |- | ২০১৭–২০১৮|| '' চক্ৰধাৰী অজয় কৃষ্ণ'' || [[কৃষ্ণ]] |<ref>{{Cite news |title=Bhavesh Balchandani OUT and Vishal Jethwa IN as Lord Krishna on TV show |url=https://news.abplive.com/entertainment/television/bhavesh-balchandani-out-and-vishal-jethwa-in-as-lord-krishna-on-tv-show-564842 |work=ABP News |agency=IANS |date=12 August 2017 |access-date=9 November 2021}}</ref> |- | ২০২২ | ''হিউমেন'' | মংগু |<ref>{{Cite news|date=29 December 2021|title=Shefali Shah, Kirti Kulhari and Vishal Jethwa come together for medical thriller Human|url=https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/shefali-shah-kirti-kulhari-and-vishal-jethwa-come-together-for-medical-thriller-human-355788|access-date=29 December 2021|work=Tribune|language=en}}</ref> |- |২০২৪ |'' পাৰ্টি টিল আই ডাই'' | ৰৌনক ডেডী কাটাৰিয়া |<ref>{{Cite news |title=5 reasons to watch Party Till I Die this holiday season |url=https://www.lokmattimes.com/entertainment/5-reasons-to-watch-party-till-i-die-this-holiday-season-a475/ |work=[[Lokmat]] |date=26 December 2024 |access-date=26 December 2024}}</ref> |} === Music videos === {| class="wikitable sortable" |- !বৰ্ষ !শীৰ্ষক !গায়ক ! লেবেল !ৰেফাৰেন্স |- | ২০২১ |''ধত্‌'' |''Arko Pravo Mukherjee'' |Arko Pravo |<ref>{{cite magazine |title=Vishal Jethwa all set for a romantic role |url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/vishal-jethwa-all-set-for-a-romantic-role-47468.html |access-date=25 June 2021 |magazine=Filmfare |date=7 April 2021}}</ref> |} == তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:গুজৰাটী ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:অভিনেতা]] btrlc3l9rapuk2zv4oele7g0bz0i86h 0 129201 645409 632394 2026-10-16T06:43:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645409 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=মোগলাই পৰঠা|image=Mughlai Kheema Paratha.JPG|image_size=225px|caption=[[কৰ্ণাটক|কৰ্ণাটক, ভাৰত]]ত নিৰ্মিত মোগলাই পৰঠা|alternate_name=|national_cuisine=[[Bangladeshi cuisine|বাংলাদেশ]], [[Indian cuisine|ভাৰত]]|country=[[Bengal Subah|বংগ চুবাহ]]|region=[[বংগ]]|creator=|course=[[লঘু আহাৰ]]|type=[[পৰঠা]]|main_ingredient=[[পৰঠা]], [[কীমা]] (কিমা মাংস), কণী, [[ঘিউ]], পিঁয়াজ, [[মচলা]], [[নিমখ]] আৰু জলকীয়া|served=|variations=|calories=|other=}}'''মোগলাই পৰঠা''' ({{Lang-en|Mughlai paratha}}; {{Langx|bn|মোগলাই পৰোটা|Moglai pôroṭa}}) হৈছে এবিধ জনপ্ৰিয় বঙালী পথৰ খাদ্য (Street food)। এটা ফ্লেটব্ৰেড (''[[পৰঠা]]'')ৰ ভিতৰত ''কীমা'' (মচলাযুক্ত কীমা মাংস) বা কণীৰে পূৰ্ণ কৰি বা মেৰিয়াই এই খাদ্যবিধ প্ৰস্তুত কৰা হয়।<ref>{{Cite encyclopedia |last=Ahmad |first=F. |editor1-last=Kraig |editor1-first=Bruce |editor2-last=Sen |editor2-first=Colleen Taylor |editor2-link=Colleen Taylor Sen |encyclopedia=Street Food around the World: An Encyclopedia of Food and Culture |title=Bangladesh |url=https://books.google.com/books?id=9XCjAQAAQBAJ&pg=PA43 |year=2013 |publisher=ABC-CLIO |page=43 |isbn=978-1-59884-955-4}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |last=Sen |first=Colleen Taylor |author-link=Colleen Taylor Sen |editor1-last=Kraig |editor1-first=Bruce |editor2-last=Sen |editor2-first=Colleen Taylor |editor2-link=Colleen Taylor Sen |encyclopedia=Street Food around the World: An Encyclopedia of Food and Culture |title=India |url=https://books.google.com/books?id=9XCjAQAAQBAJ&pg=PA180 |year=2013 |publisher=ABC-CLIO |page=180 |isbn=978-1-59884-955-4}}</ref> [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল সাম্ৰাজ্যৰ]] সময়ত [[বংগ চুবাহ]]ত তুৰ্কী গʼজলেমে বা য়েমেনৰ মতাব্বাকৰ ব্যুৎপত্তি হিচাপে ইয়াৰ উৎপত্তি হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref>{{Cite news |last1=Bora |first1=Anirban |title=From crispy 'parathas' to flavourful 'qormas': Debunking the many myths of Mughlai cuisine |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/from-crispy-parathas-to-flavourful-qormas-debunking-the-many-myths-of-mughlai-cuisine/articleshow/69999426.cms |access-date=25 September 2020 |agency=The Economic Times}}</ref><ref name="getbengal.com">{{Cite web |title=Was it the British who named Kolkata's favourite Mughlai paratha? |url=https://www.getbengal.com/details/was-it-the-british-who-named-kolkatas-favourite-mughlai-paratha |access-date=2020-09-24 |website=Get Bengal |quote=The Turks introduced Indians to Gözleme, a delicious traditional Turkish savoury. It is a flatbread recipe stuffed with spiced and minced lamb or beef filling. It is somewhat similar to Mughlai paratha and can be called the precursor of Mughlai Parantha itself. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250325230127/https://www.getbengal.com/details/was-it-the-british-who-named-kolkatas-favourite-mughlai-paratha |archivedate=2025-03-25 |deadurl=yes}}</ref> এই খাদ্যবিধ মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ ৰাজদৰবাৰৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল বুলিও ধাৰণা কৰা হয়।<ref name="food.ndtv.com">{{Cite web |title=Mughlai Paratha: We Bet You Can't Resist This Meat Filled Deep-Fried Egg Paratha from Bengal |url=https://food.ndtv.com/food-drinks/mughlai-paratha-we-bet-you-cant-resist-this-meat-filled-deep-fried-egg-paratha-from-bengal-1727173 |access-date=2020-09-24 |website=NDTV Food |date=7 July 2017 |quote=Food Critic Bikramjeet Ray sees a lot of similarities between the Mughlai paratha and the Arabic or Lebanese breads, where you find a square-shaped and deep fried bread or wrap stuffed with meat. |archivedate=2020-10-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201017113744/https://food.ndtv.com/food-drinks/mughlai-paratha-we-bet-you-cant-resist-this-meat-filled-deep-fried-egg-paratha-from-bengal-1727173 |deadurl=yes }}</ref><ref name="Mughlai">{{Cite book|title=Food Consumption in Global Perspective|url=https://archive.org/details/foodconsumptioni0000unse|date=23 July 2014 |publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9781137326416|page=[https://archive.org/details/foodconsumptioni0000unse/page/172 172]}}</ref><ref>{{Cite news|title=Try Kolkata street food this Durga Puja|url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food/food-reviews/Try-Kolkata-street-food-this-Durga-Puja/articleshow/43979749.cms|work=The Times of India}}</ref> ''মোগলাই পৰোঠা'' এবিধ জনপ্ৰিয় বঙালী খাদ্য। [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ]] পুৰণি ঢাকাত এই খাদ্যবস্তুবিধ উৎপন্ন হোৱা বুলি কোৱা হয়। ই মুঘলীয় ৰন্ধনশৈলীৰ এবিধ খাদ্য আৰু ভাৰতৰ [[পশ্চিমবঙ্গ|পশ্চিমবঙ্গ]]তো খুবেই জনপ্ৰিয়।<ref name="Mughlai"/> মোগলাই পৰোঠা শাহী পৰোটা, পাৰাটায়ে কিমা তকমা নামেৰেও পৰিচিত। ই নৰম ৰুটিজাতীয় খাদ্য যাৰ ভিতৰত মাংসৰ কিমা, কণী, পিঁয়াজ আৰু জলকীয়া ইত্যাদিৰে পূৰ্ণ হৈ থাকে।<ref>{{cite journal|শিৰোনাম=Cash and Curry|journal=New York Magazine|তাৰিখ=30 July 1973|পাতা=73|প্ৰকাশক=New York Media, LLC.|ইউআৰএল=https://books.google.com/books?id=--YCAAAAMBAJ&pg=PA73}}</ref><ref>{{cite book|শিৰোনাম=Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture|তাৰিখ=9 September 2013|ইউআৰএল=https://books.google.com/books?id=9XCjAQAAQBAJ&pg=PA180|isbn=9781598849554|পাতা=180}}</ref> == ইতিহাস == [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল সাম্ৰাজ্যৰ]] সময়ত [[বঙালী ৰন্ধনশৈলী]]ত প্ৰৱেশ কৰা মোগল ব্যঞ্জনসমূহৰ ভিতৰতমোগলাই পৰঠা অন্যতম। মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ ৰাজত্বকালত মোগলাই পৰঠাৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু তুৰ্কীসকলেই বাঙালীসকলক গʼজলেমে নামৰ এবিধ সুস্বাদু পৰম্পৰাগত তুৰ্কী জলপানৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিছিল। গʼজলেমে হʼল মচলাযুক্ত আৰু কুটি লোৱা মাংস ভৰাই থোৱা এবিধ ফ্লেটব্ৰেডৰ ব্যঞ্জন। ইয়াৰ মোগলাই পৰঠাৰ লগত কিছু মিল আছে আৰু ইয়াক মোগলাই পৰঠাৰ পূৰ্বসূৰী বুলি ক’ব পাৰি। মোগল শাসনে বংগৰ গ্ৰাম্য অংশতকৈ [[বংগ চুবাহ|বংগৰ]] প্ৰশাসনিক ৰাজধানী, যেনে [[ঢাকা]] আৰু [[মুৰ্শিদাবাদ|মুৰ্ছিদাবাদৰ]] ৰন্ধনশৈলীৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref name="Mughlai"/> এই অঞ্চলৰ ৰান্ধনী পৰম্পৰাৰ ওপৰত মোগল সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱৰ বাবে [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ]] বিশেষকৈ [[ঢাকা|ঢাকাৰ]] অন্যতম বিখ্যাত খাদ্য।<ref>{{Cite web |url=https://www.thedailystar.net/lifestyle/food/royal-member-the-paratha-family-1467541 |title=Royal member of the paratha family |publisher=The Daily Star|date=2017-09-26 |access-date=2024-09-24}}</ref> [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ৰাজৰ]] অধীনত কলকাতা নতুনকৈ গঠিত [[বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চি|বংগ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ]] ৰাজধানী হোৱাৰ পিছত ঢাকা আৰু মুৰ্ছিদাবাদৰ দৰে বংগৰ পুৰণি ৰাজধানী ঢাকা আৰু মুৰ্ছিদাবাদৰপৰা [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগৰ]] [[কলিকতা|কলকাতালৈ]] এই খাদ্য যাত্ৰা কৰিছিল আৰু এই খাদ্য কলকাতাত অতি সাধাৰণ আৰু জনপ্ৰিয় ৰাজপথৰ জলপান হৈ পৰিছিল।<ref name="getbengal.com"/><ref>{{Cite news|last=Bora|first=Anirban|title=From crispy 'parathas' to flavourful 'qormas': Debunking the many myths of Mughlai cuisine|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/from-crispy-parathas-to-flavourful-qormas-debunking-the-many-myths-of-mughlai-cuisine/articleshow/69999426.cms?from=mdr|access-date=2020-09-24}}</ref> == উপকৰণ == মোগলাই পৰঠা প্ৰস্তুতৰ উপকৰণৰ ভিতৰত- গোটা ঘেঁহুৰ আটা, [[ঘিউ]], কণী, মিহিকৈ কটা পিঁয়াজ, কটা সেউজীয়া জলকীয়া আৰু কটা [[ধনিয়া]] পাত আদি অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।<ref>{{Cite web|title=Mughlai Paratha|url=http://food.ndtv.com/recipe-mughlai-paratha-98844|website=NDTV Food|access-date=2025-12-13|archivedate=2016-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161125065824/http://food.ndtv.com/recipe-mughlai-paratha-98844|deadurl=yes}}</ref> কেতিয়াবা কিছুমান ভিন্নতাত কুকুৰা বা মাটন কিমাও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ষ্টাফিঙৰ বাবে মাংস নোহোৱাকৈও পৰিৱেশন কৰিব পাৰি।{{Citation needed|date=February 2025}} == লগতে চাওক == {{Portal|খাদ্য|ভাৰত|বাংলাদেশ}} * [[বাংলাদেশী ৰন্ধনশৈলী|বাংলাদেশী খাদ্য]] * [[বাংলাদেশী খাদ্যৰ তালিকা]] * [[ভাৰতীয় খাদ্য]] * [[ভাৰতীয় খাদ্যৰ তালিকা]] * [[ৰাজপথৰ খাদ্যৰ তালিকা]] * [[মুৰ্তাবাক]] * [[মাহজৌবা]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} {{Bangladeshi dishes}} [[শ্ৰেণী:বঙালী ৰন্ধনশৈলী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰন্ধনশৈলী]] t04aylu9m6m27gv7e2bta7urycax1bt 0 130816 645357 631351 2026-10-16T00:41:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645357 wikitext text/x-wiki [[File:Halloween-card-mirror-2.jpg|thumb|বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ হেল’ৱিনৰ এখন শুভেচ্ছা কাৰ্ডত ভৱিষ্যদ্বাণীমূলক অনুষ্ঠানৰ চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছে য’ত এগৰাকী মহিলাই নিজৰ ভৱিষ্যত স্বামীৰ মুখৰ আভাস পাবলৈ আন্ধাৰ কোঠা এটাৰ আইনাখনলৈ চাই থাকে। বাওঁফালে থকা বেৰখনত ডাইনীৰ ছাঁ পেলোৱা হৈছে।]] '''ব্লাডি মেৰী''' ''(ৰক্তাক্ত মেৰী)'' হৈছে এগৰাকী ভূতৰ [[লোককথা|লোককথামূলক কিংবদন্তি]]—কেতিয়াবা আত্মা, প্ৰেত, [[ডাইনীবিদ্যা|ডাইনী]] বা আহ্বান কৰা আত্মিক সত্তা হিচাপে বৰ্ণিত—যাক ভৱিষ্যৎ প্ৰকাশ কৰিবলৈ আহ্বান কৰা হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কোৱা হয় যে তেওঁৰ নাম বাৰে বাৰে জপ কৰিলে তেওঁ দাপোনত দেখা দিয়ে। ব্লাডি মেৰীৰ এই প্ৰেতাত্মিক অৱতৰণ কেতিয়াবা সদাশয় বা কেতিয়াবা দুষ্টস্বভাৱৰ হ’ব পাৰে, যি কিংবদন্তিৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক ৰূপভেদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ব্লাডি মেৰী দেখা পোৱা ঘটনাসমূহ সাধাৰণতে দলগত খেলৰ মাজত ঘটে। ==অনুষ্ঠান== ঐতিহাসিকভাৱে ভৱিষ্যদ্বাণীৰ অনুষ্ঠানটোৱে যুৱতীসকলক মমবাতি আৰু হাতৰ আইনা ধৰি পিছলৈ চিৰিৰে ওপৰলৈ উঠিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল, আন্ধাৰ ঘৰ এটাত। আইনাখনলৈ চাই থাকোঁতে সিহঁতে ভৱিষ্যত স্বামীৰ মুখখনৰ এটা দৃশ্য আভাস পোৱাৰ কথা আছিল।<ref name="Ellis" /> কিন্তু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকে এটা মূৰৰ খুলি (বা গ্ৰিম ৰিপাৰৰ মুখ) দেখাৰ সম্ভাৱনা আছিল, ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তেওঁলোকে বিয়াৰ সুযোগ পোৱাৰ আগতেই মৃত্যুবৰণ কৰিবলৈ ওলাইছে।<ref name="Ellis" /><ref name="Hutton" /> ১৯৬০ চনৰ শেষৰ ফালে একত্ৰিত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰা আধুনিক আচাৰ-অনুষ্ঠানত ব্লাডি মেৰী এনে ব্যক্তি বা গোটৰ আগত দেখা দিয়ে যিয়ে আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ দ্বাৰা কেট'ট্ৰ'মেন্সিৰ কাৰ্য্যত তেওঁৰ নাম আমন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite journal |last=Godinez |first=Mac |date=2023-11-29 |title=Violent Reflections: Bloody Mary in 1990s Pop Culture |url=https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |language=en |doi=10.7275/zmph-jf77 |journal=University of Massachusetts Undergraduate History Journal |volume=7 |issue=1 |archive-date=2025-03-29 |access-date=2024-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329095603/https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |url-status=dead |archivedate=2025-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329095603/https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |deadurl=yes }}</ref> ম্লান বা মমবাতি জ্বলোৱা কোঠা এটাত ৰখা আইনা এখনত বাৰে বাৰে তাইৰ নাম জপ কৰি এই কাম কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানৰ অধিক আধুনিক সংস্কৰণ এটা প্ৰস্ৰাৱগাৰত খেলা হয়। নামটো ৩ বাৰ (বা আন কোনো নিৰ্দিষ্ট সংখ্যক বাৰ) উচ্চাৰণ কৰিব লাগিব।<ref name="Snopes" /> কিছুমান কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তাই ওলাই অহাৰ আগতে বাথৰুমৰ আইনাত ৪৭ বাৰ তাইৰ নাম জপ কৰিব লাগিব।<ref>{{Cite journal |last=Dundes |first=Alan |date=1998 |title=Bloody Mary in the Mirror: A Ritual Reflection of Pre-Pubescent Anxiety |url=https://www.jstor.org/stable/1500216 |journal=Western Folklore |volume=57 |issue=2/3 |pages=119–135 |doi=10.2307/1500216 |jstor=1500216 |issn=0043-373X |url-access=subscription }}</ref> ব্লাডি মেৰী প্ৰকাশক মৃতদেহ, ডাইনী আৰু ভূত হিচাপে দেখা যায় যিটো হয় বন্ধুত্বপূৰ্ণ, দুষ্ট বা আসুৰিক আত্মা হ'ব পাৰে আৰু কেতিয়াবা তেজেৰে আবৃত হোৱা দেখা যায় (সেয়েহে নামটো ব্লাডী মেৰী হয়)। অনুষ্ঠানটোক আগুৰি থকা জ্ঞানত কোৱা হৈছে যে অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে তেওঁলোকৰ ওপৰত চিঞৰি থকা, গালি পৰা, ডিঙি চেপি হত্যা কৰা, তেওঁলোকৰ আত্মা চুৰি কৰা, তেওঁলোকৰ তেজ খোৱা, বা চকু খোঁচ মাৰি থকা আভাস সহ্য কৰিব পাৰে।<ref name="Hallow" /> এই অনুষ্ঠানৰ কিছুমান ভিন্নতাই ব্লাডি মেৰীক বেলেগ নামেৰে কয়—"হেল মেৰী" আৰু "মেৰী ৱৰ্থ" জনপ্ৰিয় উদাহৰণ।<ref name="Snopes" /> জাপানৰ হানাকো-ছানৰ আধুনিক কিংবদন্তি ব্লাডি মেৰী পৌৰাণিক কাহিনীৰ প্ৰবল সমান্তৰাল।<ref name="DeVos" /> ইয়াৰ উপৰিও ১৯৯০ চনত ব্লাডি মেৰী অনুষ্ঠানক পপ সংস্কৃতিত প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছিল আৰু বৰ্ণ আৰু যৌন হিংসা, আৰু লিংগ অত্যাচাৰৰ বিষয়ে আলোচনাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=Godinez |first=Mac |date=2023-11-29 |title=Violent Reflections: Bloody Mary in 1990s Pop Culture |url=https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |language=en |doi=10.7275/zmph-jf77 |journal=University of Massachusetts Undergraduate History Journal |volume=7 |issue=1 |archive-date=2025-03-29 |access-date=2024-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329095603/https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |url-status=dead |archivedate=2025-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329095603/https://scholarworks.umass.edu/items/53952287-2d8d-4751-b4fd-445502456dc8 |deadurl=yes }}</ref> ==চিনাক্তকৰণ== ব্লাডি মেৰীক চিনাক্তকৰণ আৰু প্ৰকৃত মহিলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে নেকি সেই সন্দৰ্ভত কিছু বিতৰ্ক হৈছে। ইংলেণ্ডৰ প্ৰথম মেৰী (আৰাগনৰ অষ্টম হেনৰী আৰু কেথেৰিনৰ কন্যা)কে ধৰি কেইবাজনো ঐতিহাসিক ব্যক্তিক "মেৰী"ৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে আগবঢ়োৱা হৈছে, যিয়ে তেওঁৰ ৰাজত্বকালত প্ৰায় ৩০০ ধৰ্মীয় প্ৰটেষ্টেণ্ট বিৰোধীক বাজিত জ্বলাই দিছিল, যাৰ ফলত তেওঁক "ব্লাডি মেৰী" বুলি ডাকনাম দিয়া হৈছিল; আৰু মেৰী ৱৰ্থক হয় আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড ৰেলপথৰ জৰিয়তে আমেৰিকাৰ দক্ষিণৰ পৰা পলায়ন কৰা দাসক হত্যা কৰা মহিলা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে বা আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিতে ডাইনী বিচাৰৰ সময়ত বাজিত জ্বলাই দিয়া মহিলা।<ref>{{Cite web|title=Legends abound regarding Bloody Mary Worth|url=https://www.shawlocal.com/2013/10/14/legends-abound-regarding-bloody-mary-worth/ano8osd/|access-date=2022-01-26|website=Shaw Local|date=16 October 2013 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Laverty|first=Deborah|date=1970|title=Bloody Mary, Marshall County, Iowa|url=https://digital.library.in.gov/Record/WV3_folklore-2723|url-status=live|website=Indiana Memory|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126185833/https://digital.library.in.gov/Record/WV3_folklore-2723 |archive-date=2022-01-26}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== <references> <ref name="Ellis">{{Cite book |last=Ellis |first=Bill |title=Lucifer Ascending: The Occult in Folklore and Popular Culture |url=https://archive.org/details/luciferascending0000elli |publisher=[[University of Kentucky]] Press |year=2004 |isbn=978-0-8131-2289-2}}</ref> <ref name="Snopes">{{Cite web |last=Staff |title=Urban Legends Reference Pages: Bloody Mary |url=http://www.snopes.com/horrors/ghosts/bloodymary.asp |access-date=2020-12-02 |website=[[Snopes]].com|date=27 April 2001 }}</ref> <!-- <ref name="Caputo">{{Cite journal |last=Caputo |first=Giovanni B |year=2010 |title=Strange Face in the Mirror Illusion |url=http://www.perceptionweb.com/abstract.cgi?id=p6466 |url-status=dead |journal=Perception |volume=39 |issue=7 |pages=1007–1008 |doi=10.1068/p6466 |pmid=20842976 |hdl=11576/2502312 |s2cid=32982298 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025085513/http://www.perceptionweb.com/abstract.cgi?id=p6466 |archive-date=2012-10-25 |access-date=October 18, 2012|hdl-access=free }}</ref> --> <ref name="Hutton">{{Cite book |last=Hutton |first=Ronald |url=https://archive.org/details/stationsofsunhis0000hutt |title=Stations of the Sun: A History of the Ritual Year in Britain (registration required) |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2001 |isbn=978-0-19-285448-3 |location=Oxford, England |author-link=Ronald Hutton}}</ref> <ref name="Hallow">{{Cite web |title=Bloody Mary |url=http://www.halloween-website.com/bloody_mary.htm |access-date=November 15, 2018 |website=www.Halloween–Website.com |archive-date=November 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127015553/http://www.halloween-website.com/bloody_mary.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015553/http://www.halloween-website.com/bloody_mary.htm |archivedate=November 27, 2020 |deadurl=yes }}</ref> <ref name="DeVos">{{Cite book |last=de Vos |first=Gail |date=2012 |title=What Happens Next? Contemporary Urban Legends and Popular Culture |url=https://books.google.com/books?id=6HJwCRAlpioC&pg=PA155 |page=155|publisher=Abc-Clio |isbn=9781598846348 }}</ref> <!-- <ref name="Illusion">{{Cite web |date=December 2013 |title=''An Optical Illusion that Explains the Origins of Imaginary Monsters'' |url=http://io9.com/5906432/an-optical-illusion-that-explains-the-origins-of-imaginary-monsters |access-date=2020-12-02}}</ref> --> </references> [[শ্ৰেণী:মাইকী ভূত]] ohmi6wtgaq27vi2jlv40fkq098acq1w 0 131147 645448 606095 2026-10-16T09:59:44Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645448 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | name = শ্ৰী মাতা অমৃতানন্দময়ী দেৱী | title = [[wikt:amma#Etymology 1|আম্মা]] <br /> [[সৎগুৰু]] <br /> [[Mataji|মাতা]] | image = Mātā Amritānandamayī Devī.jpg | religion = [[হিন্দু]] | caption = শ্ৰী মাতা অমৃতানন্দময়ী দেৱী ২০১৯ চনত। | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1953|09|27}} | birth_place = [[Vallikavu]], [[Clappana]], [[Karunagappally]], [[Kollam district|Kollam]], [[Travancore–Cochin|State of Travancore–Cochin]] (now in [[কেৰালা]]), ভাৰত | birth_name = সুধামণি ইদামানেল | death_place = | nationality = ভাৰতীয় | founder = [[Mata Amritanandamayi Math|মাতা অমৃতানন্দময়ী মথ]] | philosophy = | honors = গান্ধী কিং এডৱাৰ্ড | website = {{URL|amma.org/}} | literary_works = {{Bulleted_list|''Awaken Children'' (1–9)|''Compassion: the Only Way to Peace''|''May Peace and Happiness Prevail''|''Infinite Potential of Women''|''Unity is Peace''|''Living in Harmony''|''Man and Nature''|''May Your Hearts Blossom''|''Understanding and Collaboration Between Religions''|''The Awakening of Universal Motherhood''|''Cultivating Strength and Vitality''}} | footnotes = | birthname = সুধামণি }} '''শ্ৰী মাতা অমৃতানন্দময়ী দেৱী''' ( {{lang-en|:Sri Mātā Amritānandamayī Devi, জন্ম সুধামণি ইদামানেল; ২৭ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫৩}} ), সাধাৰণতে আম্মা ("মাতৃ") নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী ভাৰতীয় হিন্দু আধ্যাত্মিক নেত্ৰী, দেৱী,<ref name="Woodhead2002">{{cite book|author=Linda Woodhead|title=Religions in the Modern World: Traditions and Transformations|url=https://books.google.com/books?id=rwqFGUKUb58C&pg=PP5|access-date=26 March 2014|date=January 2002|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-21783-5|page=35|quote=A more modern phenomenon is women who are believed to embody the highest godhead. Instances are Anandamayi Ma (1896–1982), highly regarded by many important Indians; Ammachi, Amritanandamayi Ma (1954), who touches and blesses individually vast crowds of devotees}}</ref> গুৰু আৰু সমাজসেৱিকা।<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Mata Amritanandamayi Receives Honorary Doctorate From University of Mysore |url=https://starofmysore.com/mata-amritanandamayi-receives-hon-doctorate-from-university-of-mysore/ |work=The Star of Mysore |access-date=29 June 2019}}</ref><ref name="Perez">{{cite news |last=Perez |first=Zaira |date=14 June 2018 |title=Indian Hugging Saint Opens Arms for Denton Next Week |url=https://dentonrc.com/news/indian-hugging-saint-opens-arms-for-denton-next-week/article_6c82bec6-0187-5186-a6a4-8d9340253fbd.html |work=Denton Chronicle |location=Denton, Texas |access-date=28 June 2019}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ বহু-কেম্পাছযুক্ত গৱেষণা বিশ্ববিদ্যালয় অমৃতা বিশ্ব বিদ্যাপীঠমৰ চ্যান্সেলৰ।<ref>{{Cite news |date=15 March 2019 |title=Honorary doctorate for Amritanandamayi, Tiptur seer |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/honorary-doctorate-for-amritanandamayi-tiptur-seer/article26548513.ece |access-date=27 April 2023 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ২০১৮ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বচ্ছ ভাৰত অভিযানত সৰ্বাধিক অৱদান আগবঢ়োৱাৰ বাবে ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে তেওঁক সম্বৰ্ধনা জনায়।<ref>{{Cite news |date=3 October 2018 |title=Mata Amritanandamayi felicitated by PM Narendra Modi for her support to Swachh Bharat |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2018/Oct/03/mata-amritanandamayi-felicitated-by-pm-narendra-modi-for-her-support-to-swachh-bharat-1880300.html |access-date=19 January 2024}}</ref>লগতে তেওঁ হিন্দু সংসদৰপৰা বিশ্বৰত্নপুৰস্কাৰ (বিশ্বৰ ৰত্ন বঁটা) প্ৰথম প্ৰাপক।<ref>{{Cite web |last=amrita |date=2013-04-24 |title=Vishwaretna puraskar presented to Amma by Hindu Parliament |url=https://www.amritapuri.org/16442/13viswa.aum |access-date=2025-07-18 |website=Online with Amma |language=en-US}}</ref> ==জীৱন== মাতা অমৃতানন্দময়ী দেৱী কেৰেলা ৰাজ্যৰ কল্লাম জিলাৰ কৰুণাগপল্লীৰ আলাপ্পাদ পঞ্চায়তৰ পৰায়কাদভু (বৰ্তমান আংশিকভাৱে অমৃতাপুৰী নামেৰে জনাজাত), আলাপ্পাদ পঞ্চায়তৰ এজন ভাৰতীয় গুৰু।<ref>{{cite book|author=Cornell, Judith|title=Amritanandamayi: Healing the Heart of the World|publisher= HarperCollins|place= New York|year= 2001}}</ref> ১৯৫৩ চনৰ ২৭ ছেপ্টেম্বৰত ধীৱৰা (বঞ্চিত সম্প্ৰদায়)ৰ উপজাতিৰ আৰয়ন মাছমৰীয়া পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰে। তেখেত পিতৃ সুগুনান্দন আৰু মাতৃ দময়ন্তীৰ তৃতীয় সন্তান। ২০২২ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত তেওঁৰ মাতৃ দময়ন্তীৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ ছয়জন ভাই-ভনী আছে।<ref name=RS2>{{cite news|last=Amsden|first=David|title=The Hugging Saint|url=https://www.rollingstone.com/culture/news/the-hugging-saint-20120816?page=2|access-date=27 March 2014|newspaper=[[Rolling Stone]]|date=16 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140122064454/http://www.rollingstone.com/culture/news/the-hugging-saint-20120816?page=2|page=2|archive-date=22 January 2014}}</ref>শৈশৱতেই তেওঁ দৰিদ্ৰতা আৰু দুখ-কষ্ট দেখি মানুহক খাদ্য আৰু কাপোৰ দি সহায় কৰিছিল আৰু দুঃখিত লোকক আলিঙ্গন কৰি সান্ত্বনা দিছিল।<ref name="ReferenceA">Amritanandamayichi – A Biography of Mata Amritanandamayi by Swami Amritaswarupananda, {{ISBN|1-879410-60-5}}</ref>আনক আঁকোৱালি লোৱাৰ ইচ্ছাৰ সন্দৰ্ভত অমৃতানন্দমায়ীয়ে মন্তব্য কৰিছিল, "মই দেখা নাই যে সেয়া পুৰুষ নে নাৰী। মই নিজৰপৰা পৃথক কাকো দেখা নাপাওঁ। মোৰপৰা সৃষ্টিৰ সকলোলৈ প্ৰেমৰ এক অবিৰত ধাৰা বৈ যায়। এইটো মোৰ জন্মগত স্বভাৱ। চিকিৎসকৰ কৰ্তব্য হ'ল ৰোগীৰ চিকিৎসা কৰা। একেদৰেই মোৰ কৰ্তব্য হৈছে দুখভোগীসকলক সান্ত্বনা দিয়া।" <ref>{{cite web |url=http://www.embracingtheworld.org/wp-content/uploads/2012/08/ETW2012.pdf |title=The Humanitarian Initiatives of Sri Mata Amritanandamayi Devi (Mata Amritanandamayi Math) |publisher=embracing the world |page=7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120916081829/http://www.embracingtheworld.org/wp-content/uploads/2012/08/ETW2012.pdf |archive-date=16 September 2012 |quote=I don't see if it is a man or a woman. I don't see anyone different from my own self. A continuous stream of love flows from me to all of creation. This is my inborn nature. The duty of a doctor is to treat patients. In the same way, my duty is to console those who are suffering. |access-date=9 February 2026 |archivedate=16 September 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120916081829/http://www.embracingtheworld.org/wp-content/uploads/2012/08/ETW2012.pdf |deadurl=yes }}</ref> বিবাহৰ বহু চেষ্টা তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে।<ref name="thestar.com.my">[http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2009/3/8/apworld/20090308082927&sec=apworld Millions flock to India's hugging guru]. Thestar.com.my. Retrieved on 24 June 2011.</ref> ১৯৮১ চনত তেওঁৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে মাতা অমৃতানন্দময়ী মঠ (MAM) প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ অধ্যক্ষ হিচাপে তেওঁ আজিও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। <ref>On 6 May 1981, "with a view to preserving and propagating the ideals and teachings of the Holy Mother, the [[Mata Amritanandamayi Math|Mātā Amṛtānandamayī Math]] and Mission Trust was founded and registered under the Travancore-Cochin State Literary and Charitable Act of 1955, at [[Kollam]], Kerala, [[South India]]." ''Amritanandamayichi – A Biography of Mata Amritanandamayi'' by Swami Amritaswarupananda, {{ISBN|1-879410-60-5}}</ref>মঠে বিশ্বজুৰি আধ্যাত্মিক আৰু সমাজসেৱামূলক কাৰ্যকলাপ চলাই আহিছে।<ref name="embracingtheworld.org">[http://www.embracingtheworld.org/ (Amma's Charities)]. Embracing the World. Retrieved on 24 June 2011.</ref> ১৯৮৭ চনৰপৰা তেওঁ বিশ্বৰ বহু দেশত নিয়মিতভাৱে আধ্যাত্মিক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে। ==দৰ্শন== মাতা অমৃতানন্দময়ী দেৱীয়ে দৰ্শন প্ৰদান কৰাৰ বিশেষ পদ্ধতি হৈছে মানুহক আলিঙ্গন কৰা।<ref name="huffingtonpost.com">{{cite web|last1=Kuruvilla|first1=Carol|title=This Week In Pictures: Faith In Practice Around The World, November 9–15|url=http://www.huffingtonpost.com/2014/11/15/week-in-pictures-nov-9_n_6161650.html|website=The Huffington Post|date=15 November 2014|access-date=10 January 2015}}</ref> এই প্ৰথা স্বাভাৱিকভাৱে আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়াৰপৰা —মানুহে আহি নিজৰ বিপদৰ কথা কৈ তেওঁৰ ওচৰত কান্দিছিল আৰু তেওঁৰ কোলাত পৰিছিল, মাতা অমৃতানন্দময়ীয়ে তেতিয়া তেওঁলোকৰ চকুলো মচিদি সাবটি ধৰিছিল।<ref name="im.rediff.com">[http://im.rediff.com/news/2002/aug/02inter1.htm rediff.com: The Rediff Interview/Mata Amritanandmayi]. Im.rediff.com (2 August 2002). Retrieved on 24 June 2011.</ref> প্ৰায় ৩০ বছৰতকৈ অধিক সময়ত তেওঁ বিশ্বজুৰি প্ৰায় ৩.৩ কোটিতকৈ অধিক লোকক আলিঙ্গন কৰিছে।<ref name="huffingtonpost.com"/> ২০০২ চনত তেওঁ কয় যে বিশ্ব সম্পূৰ্ণভাৱে সলনি কৰা অসম্ভৱ হ’লেও ব্যক্তিগত মানুহৰ অন্তৰত পৰিৱৰ্তন আনিব পাৰিলে সমাজ আৰু বিশ্বত ইতিবাচক পৰিৱৰ্তন সম্ভৱ। দৰ্শন তেওঁৰ জীৱনৰ মুখ্য অংশ হৈ আছে; ১৯৭০ দশকৰ শেষৰপৰা প্ৰায় প্ৰতিদিনে তেওঁ লোকক দৰ্শন দিছে, কেতিয়াবা ২০ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময় ধৰি। ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত তেওঁ দৰ্শন আৰু আলিঙ্গন অস্থায়ীভাৱে বন্ধ কৰিছিল। ২০০২ চনত তেওঁৰ আলিংগনে পৃথিৱীৰ অসুখত কিমানখিনি সহায় কৰে বুলি সোধা এটা প্ৰশ্নৰ উত্তৰত অমৃতানন্দময়ীয়ে কয় যে,পৃথিৱীখন সম্পূৰ্ণভাৱে সলনি কৰা অসম্ভৱ হ’লেও ব্যক্তিগত মানুহৰ অন্তৰত পৰিৱৰ্তন আনিব পাৰিলে সমাজ আৰু বিশ্বত ইতিবাচক পৰিৱৰ্তন সম্ভৱ,কাৰণ সমাজ মানুহৰপৰা জন্ম লয়।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/2002/aug/02inter1.htm|title=rediff.com: The Rediff Interview/Mata Amritanandamayi|work=rediff.com}}</ref> দৰ্শন তেওঁৰ জীৱনৰ মুখ্য অংশ হৈ আছে; ১৯৭০ দশকৰ শেষৰপৰা প্ৰায় প্ৰতিদিনে তেওঁ লোকক দৰ্শন দিছে, কেতিয়াবা ২০ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময় ধৰি।<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-17811665|title='Amma' in Australia: India's hugging saint spreads love down under|date=24 April 2012|publisher=BBC News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2007/WORLD/asiapcf/08/22/hugging.guru/|title=Guru fights world's 'poverty of love,' one hug at a time|date=22 August 2007|publisher=CNN}}</ref> ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত তেওঁ দৰ্শন আৰু আলিঙ্গন অস্থায়ীভাৱে বন্ধ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=March 6, 2020 |author=Gladwin Emmanuel |title=Coronavirus scare: Daily darshan stopped at Amritanandamayi Math in Kerala |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/news/india/coronavirus-scare-daily-darshan-stopped-at-amritanandamayi-math-in-kerala/articleshow/74511206.cms |access-date=2024-04-20 |newspaper=Bangalore Mirror |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-03-06 |title=Coronavirus in India: Mata Amritanandamai's darshan's stopped at Kerala ashram |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/coronavirus-in-india-mata-amritanandamai-s-darshan-s-stopped-at-kerala-ashram/story-t7U4pXJ6YQycKlWctpsVcI.html |access-date=2024-04-20 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |author=Staff Reporter |date=2020-03-06 |title=COVID-19 {{!}} Amritanandamayi stops darshan at Kerala ashram |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/covid-19-amritanandamayi-stops-darshan-at-kerala-ashram/article61966436.ece |access-date=2024-04-20 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==শিক্ষা আৰু ৰাজহুৱা ভাবমূৰ্তি== মাতা অমৃতানন্দময়ী দেৱী (আম্মা)-ৰ শিক্ষাই বেদ, ভগৱদ্‌গীতা আদি শাস্ত্ৰত বৰ্ণিত আধ্যাত্মিক পথৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখে। তেওঁৰ মতে কৰ্ম, জ্ঞান আৰু ভক্তি—এই তিনিও অপৰিহাৰ্য; যদি চৰাইৰ ডেউকা দুখন ভক্তি আৰু কৰ্ম হয়, তেন্তে তিনিওটাৰে সহায়তহে চৰাইটোৱে উচ্চতালৈ উৰি যাব পাৰে।" <ref name="ReferenceC">Lead Us to the Light: A Collection of Mata Amritanandamayi's Teachings Compiled by Swami Jnanamritananda</ref> এই তিনিটাই একেলগে থাকিলেহে আধ্যাত্মিক উন্নতি সম্ভৱ। তেওঁ সকলো ধৰ্মৰ বিভিন্ন আধ্যাত্মিক পদ্ধতি আৰু প্ৰাৰ্থনাক মন শুদ্ধ কৰাৰ দিশত বেলেগ বেলেগ পদ্ধতি বুলি মানি লয়।<ref>"The goal of all religions is one—purification of the human mind." ("Living in Harmony" By Mata Amritanandamayi)</ref> আম্মাই ধ্যান, কৰ্মযোগ, নিঃস্বাৰ্থ সেৱা আৰু দয়া, ধৈৰ্য, ক্ষমা, আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আদি গুণ বিকাশৰ ওপৰত জোৰ দিয়ে। এই সাধনাই মানুহক চূড়ান্ত সত্য বুজিবলৈ প্ৰস্তুত কৰে—মানুহ কেৱল দেহ-মন নহয়, বৰং অনন্ত, আনন্দময় চেতনাই। এই অৱস্থাক তেওঁ জীৱন্মুক্তি বুলি কয়—যি জীৱিত অৱস্থাতেই উপলব্ধি কৰিব পৰা যায়। অমৃতানন্দময়ী দেৱীয়ে নিজকে “মই” বুলি নকৈ সাধাৰণতে নিজকে তৃতীয় পুৰুষত “আম্মা” বুলি উল্লেখ কৰে, যি হিন্দু ধৰ্মত এক সাধাৰণ আধ্যাত্মিক পৰম্পৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/2002/aug/02inter1.htm|title=rediff.com: The Rediff Interview/Mata Amritanandmayi|work=rediff.com|access-date=7 October 2015}}</ref> ==সামাজিক বিষয়== ৰাজহুৱা বক্তৃতা আৰু প্ৰবন্ধত অমৃতানন্দমীয়ে কেইবাটাও সামাজিক বিষয় গ্ৰহণ কৰিছে, য’ত নিঃস্বাৰ্থ সেৱাৰ গুৰুত্ব, আন্তঃধৰ্মীয় সমন্বয়ৰ প্ৰয়োজনীয়তা, পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰুবিজ্ঞান-আধ্যাত্মিকতাৰ সমন্বয়ৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। তেখেতে নিয়মিতভাৱে নাৰী সবলীকৰণ আৰু লিংগ সমতাৰ গুৰুত্বৰ লগতে বিশ্ব-মাতৃত্ব—সকলো প্ৰাণীৰ প্ৰতি মাতৃসুলভ দয়া, ধৈৰ্য আৰু নিঃস্বাৰ্থতাৰ মনোভাব—বিকাশৰ কথা কয়। মানৱ সৰবৰাহ আৰু বলপূৰ্বক বেশ্যাবৃত্তিৰ বিৰুদ্ধেও তেওঁ মাত মাতিছে, ভেটিকানত ভাষণ দিছে আৰু ২০১৪ চনত ভেটিকানত পোপ ফ্ৰান্সিছে আয়োজন কৰা এক অনুষ্ঠানত দাসত্বৰ বিৰুদ্ধে সৰ্বজনীন ঘোষণাত স্বাক্ষৰ কৰিছে।<ref>{{cite news |last=Philip |first=Shaju |date=3 December 2014 |title=Amritanandamayi Meets Pope Francis in Vatican |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/hugging-mother-mata-amritanandamayi-meets-pope-francis-in-vatican/ |work=The Indian Express |location=Thiruvananthapuram |access-date=2 July 2019}}</ref><ref>{{cite news |last=Hooper |first=John |date=2 December 2014 |title=Pope and Welby Joined by Imams and Rabbis for Anti-Slavery Declaration |url=https://www.theguardian.com/world/2014/dec/02/religious-leaders-pope-vatican-slavery-declaration/ |work=The Guardian |location=Vatican City |access-date=2 July 2019}}</ref> আৰু ২০১৮ চনত আবুধাবিৰ ক্ৰাউন প্ৰিন্স মহম্মদ বিন জায়েদ আল নাহিয়ানৰ পৃষ্ঠপোষকতাত তেওঁ ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে শিশুসকলক নিৰ্যাতন আৰু চিকাৰৰপৰা ৰক্ষা কৰাৰ লক্ষ্যৰে একেধৰণৰ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=World Religious Leaders' Meet Ends in Abu Dhabi |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2018/nov/21/world-religious-leaders-meet-ends-in-abu-dhabi-1901232.html |work=The New Indian Express |location=Bengaluru|date=21 November 2018 |access-date=2 July 2019}}</ref> ২০১৫ চনৰ জুলাই মাহত অমৃতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সহযোগত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰযুক্তি আৰু বহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ একাডেমিক ইমপেক্ট সন্মিলনত অমৃতানন্দমীয়ে মূল ভাষণ প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/reduce-divide-between-science-spirituality-amritanandamayi-115070901358_1.html|title=Reduce divide between science, spirituality: Amritanandamayi|work=Business Standard|date=9 July 2015|agency=Press Trust of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Bridge-Gap-Between-Science-Spirituality/2015/07/10/article2912168.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715010526/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Bridge-Gap-Between-Science-Spirituality/2015/07/10/article2912168.ece|archive-date=15 July 2015|title=Bridge Gap Between Science, Spirituality|work=The New Indian Express|access-date=9 February 2026|archivedate=15 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150715010526/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Bridge-Gap-Between-Science-Spirituality/2015/07/10/article2912168.ece|deadurl=yes}}</ref> ==ভজন== অমৃতানন্দময়ী দেৱীয়ে ৩৫টা ভাষাত ১,০০০ৰো অধিক ভজন (ভক্তিগীত) ৰেকৰ্ড কৰিছে আৰু বহু ভজন নিজেই ৰচনা কৰি পৰম্পৰাগত ৰাগত সুৰ দিছে।<ref>McGregor, Gretchen Kusuma, "In the Shelter of Her Arms," 2012, MA Center, page 199. "It's hard to imagine, but now, in 2012, Amma has recorded well over 1,000 songs in 35 languages."</ref> তেওঁৰ মতে, একাগ্ৰচিত্তে ভজন গালে গায়ক, শ্ৰোতা আৰু প্ৰকৃতি—সকলোৰে উপকাৰ হয়। আজিৰ ব্যস্ত জগতত গভীৰ ধ্যান কঠিন হোৱা বাবে, ভজনেই মানুহক একাগ্ৰতা লাভত সহায় কৰে বুলি তেওঁ কয়।<ref>For My Children: The Teachings of Her Holiness, Sri Mata Amritanandmayai Devi, page 70</ref> ==মানৱীয় সেৱা== অমৃতানন্দময়ী দেৱী মাতা অমৃতানন্দময়ী মঠ আৰু এম্ব্ৰেচিং দ্য ৱৰ্ল্ডৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আৰু অধ্যক্ষা।<ref>{{cite web |url=http://www.embracingtheworld.org/about-amma/|title=About Amma |author=<!--Not stated--> |website=www.embracingtheworld.org|access-date=28 June 2019}}</ref> এম্ব্ৰেচিং দ্য ৱৰ্ল্ডৰ হৈছে বিশ্বজুৰি বিস্তৃত এক সমাজসেৱামূলক নেটৱৰ্ক, যি মঠৰ ভাৰতভিত্তিক সেৱা কাৰ্যসূচীৰপৰা বিকশিত হৈছে। এই সংস্থাসমূহে দৰিদ্ৰ লোকক খাদ্য, আশ্ৰয়, স্বাস্থ্যসেৱা, শিক্ষা আৰু জীৱিকাৰ সুযোগ প্ৰদানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।<ref name="Halpern">{{cite news |last=Halpern |first=Jake|date=26 May 2013 |title=An Empire Built on Hugs|url=https://www.nytimes.com/2013/05/26/business/ammas-multifaceted-empire-built-on-hugs.html |work=The New York Times= |access-date=28 June 2019}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=APN News |url=https://www.apnnews.com/spiritual-leader-amma-to-visit-mumbai-on-march-4-and-5/ |location=Mumbai |date=27 February 2019 |access-date=28 June 2019 }}</ref><ref>{{cite news |last=Prasanna|first=Laxmi |date=18 December 2016 |title=Humanitarian Connect Led Robotics Research at Amrita University |url= https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/its-the-humanitarian-connect-that-led-robotics-research-at-amrita-university-mata-amritanandamayi-amma/articleshow/56059648.cms|work=The Times of India|location=Kollam, Kerala|access-date=28 June 2019}}</ref><ref>{{cite news | last= Puri |first= Nikita |date= 22 September 2017| title= Meet Mata Amritanandamayi, Spiritual Guru And Pusher of Innovation |url= https://www.business-standard.com/article/current-affairs/meet-mata-amritanandamayi-spiritual-guru-and-pusher-of-innovation-117092201320_1.html |work=The Business Standard | access-date= 28 June 2019}}</ref> ==আহাৰ== ভাৰতত মাতা অমৃতানন্দময়ী মঠৰ বিভিন্ন কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে বছৰি দৰিদ্ৰ লোকক এক কোটি বিনামূলীয়া আহাৰ প্ৰদান কৰা হয়। একেদৰে, ১৯৮৭ চনত আৰম্ভ হোৱা মাদাৰছ কিচেন নামৰ কাৰ্যসূচী চলোৱা ৪৯টা কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে উত্তৰ আমেৰিকাত বছৰি ১ লাখ ৫০ হাজাৰতকৈ অধিক লোকক এম্ব্ৰেচিং দ্য ৱৰ্ল্ডে খাদ্য প্ৰদান কৰে। সমগ্ৰ ভাৰতৰ ৫,০০০ গাঁও কেন্দ্ৰত বিশুদ্ধ খোৱাপানী যোগান ধৰাৰ লক্ষ্যৰে মথে পৰিশোধন ব্যৱস্থা নিয়োগ কৰিছে, যিয়ে এক কোটি গাঁৱৰ লোকক পানী বিশুদ্ধকৰণৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিব।<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=World Water Day: Over One Lakh Villagers in Kerala Receive Clean Drinking Water; |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/world-water-day-over-one-lakh-villagers-in-kerala-receive-clean-drinking-water/articleshow/63416495.cms |work=The Times of India |location=Thiruvananthapuram, Kerala|date=22 March 2018|access-date=28 June 2019}}</ref> ==আশ্ৰয়== ১৯৯৮ চনৰপৰা মাতা অমৃতানন্দময়ী মথে সমগ্ৰ ভাৰতৰ ৭৫টা স্থানত গৃহহীন লোকৰ বাবে ৪৭,০০০ৰো অধিক ঘৰ নিৰ্মাণ কৰিছে।[49][50] এই মথে কেৰালাত ৫০০ শিশুৰ বাবে এটা অনাথ আশ্ৰম চলায় আৰু এম্ব্ৰেচিং দ্য ৱৰ্ল্ডে নাইৰোবিত এটা শিশু গৃহ পৰিচালনা কৰে।[51]<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Amritanandamayi Math to Gift 100 Houses to Poor |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2016/sep/26/amritanandamayi-math-to-gift-100-houses-to-poor-1523056.html| work=The New Indian Express |location=Kollam, Kerala |date=26 September 2016|access-date=28 June 2019}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=President Ram Nath Kovind to Unveil Charity Projects of Math on October 8 |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290917/president-ram-nath-kovind-to-unveil-charity-projects-of-math-on-october-8.html| work=The Deccan Chronicle |location=India |date=29 September 2017| access-date=28 June 2019}}</ref> ==স্বাস্থ্যসেৱা== মাতা অমৃতানন্দময়ী মঠে ১৯৯৮ চনত কোচিত ১,১০০খন বিছনাৰ সুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি হাস্পতাল অমৃতা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্সেছ স্থাপন কৰে। মঠে ভাৰতজুৰি বিনামূলীয়া চিকিৎসা শিবিৰ, ঔষধ বিতৰণ কেন্দ্ৰ চলাই আছে।<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=UN Recognises Spiritual Leader |url=https://www.financialexpress.com/archive/un-recognises-indian-spiritual-leader/73928/| work=The Financial Express |date=2 March 2003| access-date=28 June 2019}}</ref> দিল্লী এনচিআৰত ২,০০০ খাটৰ এখন নতুন হাস্পতাল নিৰ্মাণ চলি আছে। ১৯৯৮ ৰপৰা এতিয়ালৈকে চাৰি মিলিয়নৰো অধিক লোকক সম্পূৰ্ণ বিনামূলীয়া চিকিৎসা আৰু অস্ত্ৰোপচাৰ প্ৰদান কৰা হৈছে, য’ত হৃদয়, মগজু আৰু বৃক্ক প্ৰতিষ্ঠাপনো অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Haryana CM Lays Foundation Stone for 2000-Bed Hospital in Faridabad|url=https://www.financialexpress.com/archive/un-recognises-indian-spiritual-leader/73928/| work=The Economic Times| location=Faridabad |date=9 May 2016| access-date=28 June 2019}}</ref> দৰিদ্ৰ লোকসকলৰ বাবে খৰচ বহনক্ষম কৰিবলৈ স্লাইডিং স্কেল ব্যৱস্থাও আছে। ২৪ আগষ্ট ২০২২ তাৰিখে হাৰিয়ানাৰ ফৰিদাবাদত [[প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে অমৃতা হাস্পতাল উদ্বোধন কৰে। ই ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ব্যক্তিগত হাস্পতাল বুলি কোৱা হয়, যাৰ ক্ষেত্ৰফল ৩.৬ মিলিয়ন বৰ্গফুট আৰু প্ৰায় ২,৬০০ খাট আছে।<ref>{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/nation/2022/aug/24/pm-modi-inaugurates-amrita-hospital-in-faridabad-indias-largest-private-hospital-2490949.html | title=PM Modi inaugurates Amrita Hospital in Faridabad, India's largest private hospital | date=24 August 2022 }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ধৰ্ম প্ৰচাৰক]] 907qmdsbyl4n25nisxyg6rnl6z8obap 0 131360 645277 577053 2026-10-15T16:52:44Z Dipankar Das 36094 +[[শ্ৰেণী:হিন্দু দাৰ্শনিক ধাৰণা]]; +[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দৰ্শন]] using [[WP:HC|HotCat]] 645277 wikitext text/x-wiki '''প্ৰকৃতি''' ([[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]: प्रकृति; IAST: ''Prakṛti'') [[ভাৰতীয় দৰ্শন]]ত ব্যৱহৃত এক বহল ধাৰণা যাৰ পৰম্পৰা ভেদে বিভিন্ন অৰ্থ আছে। ইয়াৰ এক বহলভাৱে ব্যৱহৃত অৰ্থ হ'ল কোনো বস্তুৰ আদি বা স্বাভাৱিক অৱস্থা, মূল বা প্ৰাথমিক পদাৰ্থ।<ref>Monier Monier-Williams (1899), ''A Sanskrit-English Dictionary'', Oxford University Press, p. 654 (Prakriti)</ref> [[হিন্দু ধৰ্ম]]ত ই এক মুখ্য দাৰ্শনিক ধাৰণা, বিশেষকৈ [[সাংখ্য দৰ্শন]]ত, য’ত প্ৰকৃতি কেৱল “[[পদাৰ্থ (ভাৰতীয় দৰ্শন)|পদাৰ্থ]]”ৰ ধাৰণাতেই সীমাবদ্ধ নহয়; ই বাস্তৱৰ জ্ঞানীয়, নৈতিক, মানসিক, আবেগিক, ইন্দ্ৰিয়গত আৰু শাৰীৰিক, সকলো দিশক সামৰি লোৱা এক ধাৰণা।<ref>Dan Lusthaus, “Samkhya” (online resource)</ref> প্ৰকৃতিক “[[পুৰুষ (ভাৰতীয় দৰ্শন)|পুৰুষ]]”ৰ বিপৰীতে স্থাপন কৰা হয়: পুৰুষ শুদ্ধ [[চৈতন্য]] বা সাক্ষী-সত্তা, আনহাতে প্ৰকৃতি হৈছে প্ৰকাশিত জগত।<ref>James G. Lochtefeld (2001), ''The Illustrated Encyclopedia of Hinduism'', pp. 224, 265, 520</ref> এই শব্দ [[জৈন ধৰ্ম|জৈন]] আৰু [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]] ধৰ্মীয় গ্ৰন্থতো পোৱা যায়।<ref>J. Jaini (1940), ''Outlines of Jainism'', pp. 32–33</ref><ref>Paul Williams (2005), ''Buddhism: Yogācāra...'', p. 20</ref> == ব্যুৎপত্তি আৰু অৰ্থ == “প্ৰকৃতি” শব্দৰ অৰ্থ “আদি অৱস্থা”, “স্বাভাৱিক গঠন”, “প্ৰাথমিক পদাৰ্থ” আদি বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।<ref name="mmw">Monier Monier-Williams (1899), ''A Sanskrit-English Dictionary'', p. 654</ref> ইয়াক প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ চনত [[যস্কা|যাস্ক]]ই ''[[নিৰুক্ত (গ্ৰন্থ)|নিৰুক্ত]]'' নামৰ গ্ৰন্থত আলোচনা কৰিছিল, আৰু বহু হিন্দু গ্ৰন্থত এই শব্দ পোৱা যায়।<ref name="mmw"/> হিন্দু পাঠসমূহত ই “প্ৰকৃতি, দেহ, পদাৰ্থ, প্ৰকাশিত বিশ্ব” আদি অৰ্থ বহন কৰে।<ref>Constance Jones & James D. Ryan (2006), ''Encyclopedia of Hinduism'', pp. 332–333</ref> ডেন লুষ্টহাউছৰ মতে, সাংখ্য দৰ্শনত প্ৰকৃতিৰ অৰ্থ কেৱল “পদাৰ্থ” নহয়; ই বাস্তৱৰ সকলো জ্ঞানীয়, মানসিক আৰু ইন্দ্ৰিয়গত দিশ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে, আৰু ইয়েই কাৰ্য কৰে, পুৰুষে নহয়।<ref>Dan Lusthaus, “Samkhya”</ref> == পঞ্চপ্ৰকৃতি == [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|সংস্কৃত-উদ্ভৱ ভাৰতীয় ভাষা]]সমূহত “প্ৰকৃতি” শব্দই জীৱনৰ [[নাৰী]]-পক্ষ বুজায়; নাৰীক প্ৰকৃতিৰ প্ৰতীক ৰূপে চোৱা হয়।<ref>Knut A. Jacobsen in Bron Taylor (ed.), ''Encyclopedia of Religion and Nature'', pp. 1299–1300</ref> ''[[ব্ৰহ্ম বৈৱৰ্ত পুৰাণ]]''ত পাঁচজনী [[দেৱী]]ক, অৰ্থাৎ [[সৰস্বতী]], [[লক্ষ্মী]], [[পাৰ্বতী]], [[গায়ত্ৰী]] আৰু [[ৰাধা]]ক প্ৰকৃতিৰ সম্পূৰ্ণ নাৰী-প্ৰতিমূৰ্তি বুলি ধৰা হৈছে আৰু তেওঁলোকক “পঞ্চপ্ৰকৃতি” হিচাপে পূজা কৰা হয়।<ref>John D. Smith (1988), BSOAS review on Purāṇas</ref><ref>B. K. Chaturvedi, ''Brahmavaivarta Purana'', Prakriti Khanda</ref><ref>Roshen Dalal (2010), ''Hinduism: An Alphabetical Guide'', p. 312</ref> == সাংখ্য দৰ্শন == সাংখ্য দৰ্শনত “প্ৰকৃতি” শব্দ তিনিধৰণে ব্যৱহৃত হয়। কেতিয়াবা ই “মূল-প্ৰকৃতি” বা “অব্যক্ত”, "আদি পদাৰ্থ" বুজায়, যাক “প্ৰধান” বুলিও কোৱা হয়।<ref>Internet Encyclopedia of Philosophy, “Sankhya”</ref> সাংখ্য দৰ্শনৰ মতে প্ৰকৃতি আৰু পুৰুষ দুয়ো অনাদি। প্ৰকৃতি তিনি [[গুণ (হিন্দু দৰ্শন)|গুণ]] (সত্ত্ব, ৰজঃ, তমঃ)ৰে গঠিত।<ref>Eknath Easwaran (2007), ''The Bhagavad Gita'', p. 221</ref> সত্ত্বই পবিত্ৰতা, সমতা আৰু আলোকৰ গুণ বুজায়; ৰজঃ শক্তি, গতি আৰু আবেগৰ সৈতে সম্পৰ্কিত; তমঃ অন্ধকাৰ, জড়তা আৰু অজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত বুলি বৰ্ণিত।<ref>Eknath Easwaran (2007), p. 221</ref><ref>Swami Venkatesananda (1984), ''The Concise Yoga Vāsiṣṭha'', p. 94</ref> জগত প্ৰকাশিত হোৱাৰ আগতে প্ৰকৃতিৰ গুণসমূহ সম অৱস্থাত থাকে; প্ৰকাশৰ সময়ত এই সমতা ভংগ হয় আৰু সৃষ্টিৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়।<ref>C. J. Bartley (2011), ''An Introduction to Indian Philosophy'', pp. 83–84</ref> == যোগসূত্ৰ == [[পতঞ্জলি]]ৰ [[পতঞ্জলিৰ যোগসূত্ৰ|যোগসূত্ৰ]]ত প্ৰকৃতিক সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড, শাৰীৰিক আৰু মানসিক, আৱৰণ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>Edwin F. Bryant (2009), ''The Yoga Sūtras of Patañjali'', pp. 17–18</ref> ইয়াত ত্ৰিগুণৰ মানসিক প্ৰকাশৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছে: সত্ত্ব মানে মনৰ স্পষ্টতা আৰু শান্তি; ৰজঃ মানে আকাংক্ষা আৰু চঞ্চলতা; তমঃ মানে অজ্ঞান আৰু অলসতা।<ref>Bryant (2009), pp. 17–18</ref> == ভগৱদ্গীতা == [[শ্ৰীমদ্ভগৱতগীতা|ভগৱদ্গীতা]]ত প্ৰকৃতিক বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ “ভৌতিক শক্তি” ৰূপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>Nicholas Sutton (2016), ''Bhagavad-Gita'', pp. 70, 114, 201</ref> সপ্তম অধ্যায়ত [[কৃষ্ণ]]ই “অষ্টভাগ প্ৰকৃতি” (পৃথিৱী, জল, অগ্নি, বায়ু, আকাশ, মন, বুদ্ধি, অহংকাৰ)ৰ উল্লেখ কৰে আৰু “উচ্চ প্ৰকৃতি” (জীৱভূত)ৰ কথাও কয়।<ref>Sutton (2016), p. 114</ref> ত্ৰয়োদশ অধ্যায়ত প্ৰকৃতি আৰু পুৰুষ দুয়ো অনাদি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Sutton (2016), p. 201</ref> == বেদান্ত == [[বেদান্ত]] দৰ্শনৰ বিভিন্ন পৰম্পৰাই প্ৰকৃতি শব্দক বিভিন্ন ধৰনে বৰ্ণিত আৰু প্ৰয়োগ কৰে। [[বিশিষ্টাদ্বৈত বেদান্ত]]ত প্ৰকৃতি ছটা দ্ৰব্যৰ এটা, আৰু গুণসমূহ প্ৰকৃতিৰ গুণধৰ্ম, উপাদান নহয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>John A. Grimes (1996), ''A Concise Dictionary of Indian Philosophy'', pp. 236–237</ref> [[দ্বৈত বেদান্ত]]ত প্ৰকৃতিক বিশ্বৰ ভৌতিক কাৰণ বুলি ধৰা হয়।<ref>Grimes (1996), p. 236</ref> প্ৰকৃতিৰ সৈতে “মায়া” ধাৰণাৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কৰো উল্লেখ কৰা হয়।<ref>Editorial Kier (1987), ''Preceptos de Perfección'', p. 40</ref> == জৈন দৃষ্টিভংগী == জৈন ধৰ্মত “প্ৰকৃতি” শব্দ কৰ্ম-তত্ত্বৰ সৈতে সম্পৰ্কিত; ইয়াক সেই পদাৰ্থৰ ৰূপে ধৰা হয় যিয়ে জীৱাত্মাৰ সিদ্ধিগুণ আচ্ছাদিত কৰে আৰু [[মোক্ষ|মুক্তি]]ত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Knut A. Jacobsen (1999), ''Prakr̥ti in Samkhya-yoga'', pp. 151–162</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:হিন্দু দাৰ্শনিক ধাৰণা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দৰ্শন]] 1eat0hmc9ankx8mzvews9mvtf09tw2t 0 131507 645437 637773 2026-10-16T09:39:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645437 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = শ্বাকিৰা জেচমিন | image = Shakira Jasmine Interview on Star Glam Magazine.png | caption = ২০২১ চনত শ্বাকিৰা জেচমিন | birth_date = {{birth date and age|2002|10|12}} | birth_place = চিমাহি, পশ্চিম জাভা, [[ইণ্ডোনেছিয়া]] | birth_name = আলিফা পুত্ৰী শ্বাকিৰা জেচমিন | occupation = {{hlist|গায়িকা|অভিনেত্ৰী}} | years_active = | associatedacts = | influences = | mother = | father = | awards = | religion = | website = | module = {{Infobox musical artist | embed = হয় | origin = | background = একক গায়িকা | genre = পপ | instrument = {{hlist|কণ্ঠ|গীটাৰ}} | years_active = ২০১৩–বৰ্তমান | label = মিউজিকা | associated_acts = }} }} '''আলিফা পুত্ৰী শ্বাকিৰা জেচমিন''' ([[ইংৰাজী]]: Alifa Putri Shakira Jasmine; জন্ম: ১২ অক্টোবৰ, ২০০২) এগৰাকী ইণ্ডোনেছিয়ান গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী। ছাকিৰা ''দ্য ভইচ কিডছ ইণ্ডোনেছিয়া''ৰ প্ৰথম ছিজনৰ চূড়ান্ত প্ৰতিযোগী আছিল। দ্য ভইচ কিডছ ইণ্ডোনেছিয়াৰ পৰা স্নাতক হোৱাৰ দুবছৰৰ পিছত ছাকিৰাই মিউজিকা ষ্টুডিঅ'ৰ ৰেকৰ্ড লেবেলৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয় আৰু ২০১৮ চনৰ ২৬ অক্টোবৰত তেওঁৰ প্ৰথম একক একক গীত " ষ্টালকিং " মুকলি কৰে। তেওঁ ''ক্ৰেজি অ'ছাম টিচাৰ্ছ'' (২০২০), ''টুইষ্টেড ২'' (২০২১) আৰু ''টু ব্লু ষ্ট্ৰাইপছ'' (২০১৯)ৰ বাবে পৰিচিত। ==প্ৰাথমিক জীৱন== ২০০২ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পশ্চিম জাভাৰ চিমাহিত আলিফা পুত্ৰী শ্বাকিৰা জেচমিনৰ জন্ম হৈছিল। তেগুহ ফিৰমান আদিত্য আৰু ইৰমা ৰিয়াৰ একমাত্ৰ কন্যা ছাকিৰা। [[মুছলমান]] পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা শ্বাকিৰাৰ পিতৃ-মাতৃ দুয়ো কলাৰ লগত জড়িত। তেওঁৰ পিতৃ বেছিষ্ট আছিল আৰু ইয়াৰ পূৰ্বে ইংকা ক্ৰীষ্টিৰ সৈতে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, আনহাতে মাক আছিল এগৰাকী নৃত্যশিল্পী।<ref>{{Cite web|last=Kamis|last2=Februari 2020|first2=06 Februari 2020 11:54 WIB 06|date=2020-02-06|title=Punya Vokal Unik Jadi Senjata Utama Shakira Jasmine|url=https://www.indozone.id/music/lNsxkV/punya-vokal-unik-jadi-senjata-utama-shakira-jasmine|website=indozone.id|language=id-ID|access-date=2022-02-18|last3=Wib|first3=11:54|archivedate=2023-04-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230421214312/https://www.indozone.id/music/lNsxkV/punya-vokal-unik-jadi-senjata-utama-shakira-jasmine|deadurl=yes}}</ref> শ্বাকিৰা ৪ বছৰ বয়সৰ পৰাই সংগীতৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত আছিল কাৰণ তাই প্ৰায়ে মাকৰ গান শুনিছিল।<ref>{{Cite web|last=Ranawati|first=Nur Khansa|title=Sisi Lain Shakira Jasmine, dari Nyinden Sampai Cita-cita Arsitek - Ayo Bandung|url=https://www.ayobandung.com/artis/pr-79674302/sisi-lain-shakira-jasmine-dari-nyinden-sampai-cita-cita-arsitek|website=Sisi Lain Shakira Jasmine, dari Nyinden Sampai Cita-cita Arsitek - Ayo Bandung|language=id|access-date=2022-02-18}}</ref> শ্বাকিৰাই দুটা কণ্ঠৰে গান গাব পাৰে বুলি পিতৃ-মাতৃৰ আগত প্ৰকাশ কৰিছিল। তেতিয়াৰ পৰাই শ্বাকিৰাৰ পিতৃ-মাতৃয়ে শ্বাকিৰাৰ গায়ক প্ৰতিভাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল আৰু ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ পৰাই সংগীতৰ পাঠ শিকাইছিল।<ref>{{Cite news|title=Perjuangan Panjang Shakira Jasmine di Dunia Musik Indonesia|url=https://lifestyle.sindonews.com/berita/1371013/157/perjuangan-panjang-shakira-jasmine-di-dunia-musik-indonesia|work=[[Sindonews.com]]|language=id-ID|access-date=2022-02-18}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tresnady|first=Tomy|title=Shakira Jasmine, dari The Voice hingga Duet dengan Once|url=https://uzone.id/shakira-jasmine-dari-the-voice-hingga-duet-dengan-once-|website=uzone.id|language=id|access-date=2022-02-18}}</ref> সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত শ্বাকিৰাই স্বীকাৰ কৰে যে আৰিয়ানা গ্ৰেণ্ডে তেওঁৰ আদৰ্শ। শ্বাকিৰাই নিজৰ সংগীতত কে-পপ সংগীত ধাৰাটোৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ কোৰিয়ান গায়িকা, আই ইউক আদৰ্শ হিচাপে গঢ়ি তুলিছে।<ref>{{Cite web|date=2020-12-07|title=Inspirasi Shakira Jasmine Berkarier di Dunia Musik|url=https://republika.co.id/share/qkz4xw463|website=Republika Online|language=id|access-date=2022-02-18}}</ref> জুনিয়ৰ হাইস্কুলত থাকোঁতে তেওঁ DAWibiksana-ৰ সৈতে অনুশীলন কৰিছিল। FLS2N প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়তা হিচাপে চিন্দেন গাবলৈও শিকিছিল, তেওঁৰ পেহীয়েক ৰীতা টিলাৰ পৰা চিন্দেনৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল, যি এগৰাকী চিন্দেন, চুন্দানিজ গায়িকা, আৰু পশ্চিম জাভাৰ এগৰাকী শিল্পী।<ref name=":0">{{Cite web|date=25 April 2025|title=Shakira Jasmine Tampilkan Citra Baru Lewat Single Selalu Kalah, Cerita Cinta yang Tak Terbalas|url=https://www.liputan6.com/showbiz/read/6005679/shakira-jasmine-tampilkan-citra-baru-lewat-single-selalu-kalah-cerita-cinta-yang-tak-terbalas?page=2|website=Liputan6|access-date=24 Juni 2025}}</ref> ==শিক্ষা== শ্বাকিৰাই প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে চিমাহী মন্দিৰী সাতু ৰাজ্যিক প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত। জুনিয়ৰ হাইস্কুলৰ শিক্ষা চিমাহি ষ্টেট জুনিয়ৰ হাইস্কুল ৩-ত অব্যাহত ৰাখে। তাৰ পিছত চিমাহী ষ্টেট চিনিয়ৰ হাইস্কুল ২-ত পঢ়া-শুনা অব্যাহত ৰাখে। ছাকিৰাই ইণ্ডোনেছিয়াৰ শিক্ষা বিশ্ববিদ্যালয়ত পুষ্টিৰ স্নাতক অধ্যয়ন কাৰ্যসূচীত অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও তেওঁ আঁতৰি যাবলৈ বাছি লৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://pddikti.kemdikbud.go.id/data_mahasiswa/NjFDRTg2NEMtNjUzRi00QkI4LTg5QkMtQ0I0MTFDNzMwNzky|website=PDDIKTI|title=Data Mahasiswa|access-date=2026-02-15|archivedate=2024-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240226154130/https://pddikti.kemdikbud.go.id/data_mahasiswa/NjFDRTg2NEMtNjUzRi00QkI4LTg5QkMtQ0I0MTFDNzMwNzky|deadurl=yes}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ;২০১৩ - লা একাডেমিয়া জুনিয়ৰ ইণ্ডোনেছিয়া শ্বাকিৰাই ইণ্ডোনেছিয়াৰ লা একাডেমিয়া জুনিয়ৰ প্ৰতিভা অনুসন্ধান প্ৰতিযোগিতাৰ শেষ ছিজনত অংশগ্ৰহণ কৰি নিজৰ সংগীতৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল, যিটো এছচিটিভিত সম্প্ৰচাৰিত হৈছিল আৰু তেওঁ শীৰ্ষ ১০-ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। প্ৰতিযোগিতাত শ্বাকিৰাই মঞ্চ নাম Shak LaCa ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=Azasya |first=Stella |date=2019-07-08 |title=10 Fakta Shakira Jasmine, Gadis Manis Jebolan Ajang Pencarian Bak |url=https://www.idntimes.com/hype/entertainment/fakta-shakira-jasmine-00-xhpz6-tdz3qs |access-date=2026-02-14 |website=IDN Times |language=id}}</ref> ;২০১৬ - দ্য ভইচ কিডছ ইণ্ডোনেছিয়া বাৰু ২০১৬ চনত শ্বাকিৰাই পুনৰ প্ৰতিযোগিতাত যোগদান কৰে, দ্য ভইচ কিডছ ইণ্ডোনেছিয়াৰ শেষ ছিজনত প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Iqbal |first=Alvin |title=Shakira Jasmine, Penyanyi Jebolan The Voice Kids Indonesia Musim Pertama |url=https://eventori.id/shakira-jasmine-penyanyi-jebolan-the-voice-kids-indonesia-musim-pertama |access-date=2026-02-14 |website=Platform Entertainment Terbesar di Indonesia |language=id |archivedate=2023-04-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230422113758/https://eventori.id/shakira-jasmine-penyanyi-jebolan-the-voice-kids-indonesia-musim-pertama |deadurl=yes}}</ref> ছাকিৰাই ২৪ নম্বৰ স্থানলৈ আগবাঢ়ি যায় আৰু ২০১৬ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত লাইভ শ্ব' ৰাউণ্ডৰ অন্ত পৰে। প্ৰতিযোগিতাখনৰ পৰা স্নাতক হোৱাৰ পিছত তেওঁ আৰু দ্য ভইচ কিডছ ইণ্ডোনেছিয়াৰ চূড়ান্ত প্ৰতিযোগীসকলক ২০১৭ চনৰ ৫ আগষ্টত গ্ল'বেল টিভিত প্ৰিমিয়াৰ হোৱা সংগীত নাটক ধাৰাবাহিক চাউণ্ড অৱ মাই লাইফত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ দিয়া হয়। ;২০১৮ - আত্মপ্ৰকাশ একক ২০১৮ চনত ছাকিৰাক মিউজিকা ষ্টুডিঅ'ৰ দ্বাৰা ২০১৮ চনৰ এছিয়ান গেমছৰ এটা থিম গীত "মেনাকলুক্কান দুনিয়া" শীৰ্ষক গীত ওৱানছৰ সৈতে গাবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়।<ref>{{Cite web|title=Once dan Shakira Jasmine Ikut Memeriahkan Asian Games 2018 dengan Rilis Lagu Menaklukkan Dunia|url=https://www.grid.id/read/04892405/once-dan-shakira-jasmine-ikut-memeriahkan-asian-games-2018-dengan-rilis-lagu-menaklukkan-dunia|website=www.grid.id|language=id|access-date=2022-02-18}}</ref> সহযোগিতা প্ৰকল্পৰ পিছত শ্বাকিৰাই ২০১৮ চনৰ ২৬ অক্টোবৰত "ষ্টলকিং" শীৰ্ষক প্ৰথমটো একক গীত মুকলি কৰে। এই গীতটোত প্ৰেমত পৰা কিশোৰৰ কাহিনী কোৱা হৈছে, যিয়ে নিজৰ অনুভৱ প্ৰকাশ কৰিবলৈ সাহস নকৰাকৈ ছ’চিয়েল মিডিয়াত মানুহক ষ্টাল মাৰি ভাল পায়।<ref>{{Cite news|title=Berjudul Stalking, Shakira Jasmine Rilis Single Pertamanya|url=https://photo.sindonews.com/gallery/30836/berjudul-stalking-shakira-jasmine-rilis-single-pertamanya|work=[[Sindonews.com]]|language=id-ID|access-date=2022-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230422071216/https://photo.sindonews.com/gallery/30836/berjudul-stalking-shakira-jasmine-rilis-single-pertamanya|archivedate=2023-04-22|deadurl=yes}}</ref> ;২০১৯ - অভিনয়ৰ আত্মপ্ৰকাশ জিনা এছ নোয়াৰৰ ছবি ''দুয়া গাৰিছ বিৰু''ত ভিনিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি শ্বাকিৰাই অভিনয়ত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ষ্টাৰভিজন প্লাছ বেনাৰত নিৰ্মিত এই ছবিখন ২০১৯ চনৰ ১১ জুলাইত ছবিগৃহত মুক্তি লাভ কৰে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|10770142}} * {{Instagram|shakirajsmn}} [[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়ান অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:গায়িকা]] kcuygs56dzk3v8ppj5dzgiq6m3ccnez 0 132311 645420 632083 2026-10-16T08:02:04Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645420 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লিউ ছাইছুন | native_name = {{lang|zh|刘采春}} | native_name_lang = zh | birth_date = অজ্ঞাত | birth_place = | death_date = অজ্ঞাত | death_place = | nationality = চীনা | occupation = গেজি (দৰবাৰী নৰ্তকী), কবি, অভিনেত্ৰী | known_for = ''দ্য ছং অৱ লুওগেন''<ref>{{Cite book |last1=Barnstone |first1=Tony |last2=Ping |first2=Chou |title=The Anchor Book of Chinese Poetry: From Ancient to Contemporary, The Full 3000-Year Tradition |publisher=Knopf Doubleday Publishing Group |date=2010-03-03 |isbn=978-0-307-48147-4 |page=181 |language=en}}</ref> }} '''লিউ ছাইছুন''' ([[চীনা]]: 劉采春; পিনইন: Liú Cǎichūn) আছিল চীনৰ টাং ৰাজবংশৰ সময়ছোৱাৰ এগৰাকী গেজি (দৰবাৰী নৰ্তকী), অভিনেত্ৰী আৰু কবি। তেওঁ শ্বুই ত্বো, য়ু জুৱাঞ্জি আৰু লি য়েৰ সৈতে টাং ৰাজবংশৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত মহিলা কবিসকলৰ অন্যতম হিচাপে পৰিচিত। এই চাৰিগৰাকী কবীক একেলগে "টাং ৰাজবংশৰ চাৰিগৰাকী মহান মহিলা কবি" বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite web |url=http://zhuhaidaily.hizh.cn/html/2024-03/22/content_74973_533194.htm |title=The four great female poets in the Tang Dynasty |access-date=2026-02-25 |archivedate=2025-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250411180118/http://zhuhaidaily.hizh.cn/html/2024-03/22/content_74973_533194.htm |deadurl=yes }}</ref> == জীৱনী == লিউ ছাইছুন সম্ভৱত এটা দৰিদ্ৰ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ নিৰ্দিষ্ট জন্মস্থান অজ্ঞাত, যদিও কিছুমানে তেওঁ ঝেজিয়াং প্ৰদেশৰ হুৱাইদিয়ানৰপৰা আহিছিল বুলি ধাৰণা কৰে,<ref>{{Cite book |last=Zheng |first=Zhenduo |title=History of Chinese Folk Literature |publisher=Springer Nature |date=2021-10-28 |isbn=978-981-16-5445-9 |page=267 |language=en}}</ref> আন কিছুমানে তেওঁ ঝেজিয়াঙৰ নিবাসী আছিল বুলি কয়,<ref>{{Cite book |last1=Barnstone |first1=Tony |last2=Ping |first2=Chou |title=The Anchor Book of Chinese Poetry: From Ancient to Contemporary, The Full 3000-Year Tradition |publisher=Knopf Doubleday Publishing Group |date=2010-03-03 |isbn=978-0-307-48147-4 |page=181 |language=en}}</ref> অথবা ইয়াংঝৌৰপৰা আছিল বুলি ধৰা হয়।<ref name="Li2022">{{Cite book |last=Li |first=Xifan |title=A General History of Chinese Art: Sui and Tang Dynasties |publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |date=2022-10-03 |isbn=978-3-11-079095-5 |language=en}}</ref> তেওঁ নিজৰ স্বামী ঝৌ জিচংৰ সৈতে এটা ভ্ৰমণশীল নাট্যদল গঠন কৰিছিল, যিয়ে চানজুনছি (參軍戲) ধৰণৰ অভিনয় প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।<ref name="Li2022" /> তেওঁ উৎকৃষ্ট গায়িকা হিচাপে বৰ্ণিত হৈছিল, আৰু তেওঁৰ ''ৱাচিং ফৰ মাই হাজবেণ্ড'' গীতৰ পৰিৱেশনাই দৰ্শকক অশ্ৰুসিক্ত কৰিছিল বুলি কোৱা হয়।<ref name="Li2022" /> লিউ ছাইছুন আৰু ঝৌ জিচংৰ এটি কন্যা আছিল—ঝৌ দেহুৱা (周德华),<ref>{{Cite book |title=Delos |publisher=National Translation Center |date=1998 |page=94 |language=en}}</ref> যিয়ে পিছলৈ এগৰাকী সফল গেজি হিচাপে খ্যাতি অৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite book |last=Jao |first=Tsung-i |title=Treasured Oases: A Selection of Jao Tsung-i's Dunhuang Studies |publisher=BRILL |date=2022-12-12 |isbn=978-90-04-52255-8 |page=160 |language=en}}</ref> যেতিয়া কবি য়ুয়ান জেন য়ুৱেঝৌ আৰু পূব ঝেজিয়াংৰ ৰাজ্যপাল আছিল, তেতিয়া লিউ ছাইছুন নিজৰ নাট্যদলসহ য়ুৱেঝৌলৈ আহিছিল।<ref>{{Cite book |last=Geng |first=Lin |title=A Comprehensive Study of Tang Poetry II |publisher=Routledge |date=2021-04-06 |isbn=978-1-000-28371-6 |language=en}}</ref> কোৱা হয় যে ইউয়ান ঝেনে তেওঁৰ প্ৰতিভাৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। পিছলৈ ইউয়ান ঝেনে শ্বুই ত্বোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ ত্যাগ কৰি লিউ ছাইছুনৰ প্ৰতি অনুৰাগ প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last1=Idema |first1=Wilt L. |last2=Grant |first2=Beata |title=The Red Brush: Writing Women of Imperial China |publisher=BRILL |date=2020-03-23 |isbn=978-1-68417-394-5 |page=188 |language=en}}</ref> ইউয়ান ঝেনে তেওঁৰ ৰূপ-সৌন্দৰ্য আৰু সংগীতৰ প্ৰশংসা কৰি এটি কবিতা ৰচনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Guangming Cultural Weekend·Elegant Fun: Talking about "Boudoir" |url=https://m.gmw.cn/baijia/2019-03/29/32694146.html}}</ref> লিউ ছাইছুনে প্ৰায় সাত বছৰ ইউয়ান ঝেনৰ সৈতে যোগাযোগ বজাই ৰাখিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ বিষয়ে কোনো ঐতিহাসিক নথি পোৱা নাযায়।<ref>{{cite web |url=https://d.wanfangdata.com.cn/periodical/sxwlxyxb201504020 |title=A Supplement to the Biography of Liu Caichun in the Complete Tang Poems}}</ref> == ব্যক্তিগত কবিতা == যদিও কিছুমান কবিতা লিউ ছাইছুনৰ নামত আৰোপ কৰা হৈছে আৰু তেওঁক টাং ৰাজবংশৰ চাৰিগৰাকী মহান মহিলা কবিৰ অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়, তথাপি এই কবিতাসমূহ সঁচাকৈয়ে তেওঁ লিখিছিল নে নাই সেয়া নিশ্চিত নহয়। ফান শোৱে উল্লেখ কৰিছে যে এইবোৰ সমসাময়িক পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা ৰচিত হ’ব পাৰে।<ref>{{Cite book |last1=Xiang |first1=Mao |last2=Huai |first2=Yu |title=Plum Shadows and Plank Bridge: Two Memoirs About Courtesans |url=https://archive.org/details/plumshadowsplank0000unse |publisher=Columbia University Press |date=2020-01-21 |isbn=978-0-231-54686-7 |language=en}}</ref> তেওঁৰ বহুতো ৰচনা হেৰাই গৈছে, কিন্তু ছয়টা কবিতাৰ সংকলন ''দ্য ছং অৱ লুওগেন'' সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{Cite web |title=Source: The Anchor Book of Chinese Poetry |url=https://chinesepoetrytranslation.org/chinesepoetry/sources/show_bibs_from_source/18/285/15/Poet.name,Poem.title/ |access-date=2024-08-08}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite book |last1=Barnstone |first1=Tony |last2=Ping |first2=Chou |title=The Anchor Book of Chinese Poetry: From Ancient to Contemporary, The Full 3000-Year Tradition |publisher=Knopf Doubleday Publishing Group |date=2010-03-03 |isbn=978-0-307-48147-4 |language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:চীনা মহিলা কবি]] [[শ্ৰেণী:কবি]] 9fauqcoplt73rtvfz0l55b4llxhftjp 0 133147 645403 602602 2026-10-16T05:09:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645403 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মালতী মুৰ্মু | image = Smt. Malati Murmu, Publisher Editor, FAGUN, Bhubaneswar (a monthly newspaper in Santali Language) along with others meeting with the President of India, Smt. Droupadi Murmu at Rashtrapati Bhavan on October 25, 2023.jpg | caption = ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মালতী মুৰ্মু | birth_date = [[১১ ফেব্ৰুৱাৰী]] ১৯৭৫ | birth_place = [[ওড়িশা]], [[ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|2025|12|31|1975|2|11|df=y}} | death_place = ভুৱনেশ্বৰ, ওড়িশা | occupation = সাংবাদিক, সম্পাদিকা, প্ৰকাশক | years_active = ২০০৮–২০২৫ | known_for = [[চাঁওতালি ভাষা]]ৰ বাতৰি কাকত ''ফাগুন''ৰ সম্পাদিকা | spouse = মংগৎ মুৰ্মু }} '''মালতী মুৰ্মু''' ([[ইংৰাজী]]: Malati Murmu; ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৫ – ৩১ ডিচেম্বৰ ২০২৫) এগৰাকী ভাৰতীয় সাংবাদিক আৰু ভাষা কৰ্মী আছিল। তেওঁ মূলতঃ [[অল চিকি লিপি]] ব্যৱহাৰ কৰি [[চাঁওতালি ভাষা]]ত প্ৰকাশিত মাহেকীয়া বাতৰি কাকত 'ফাগুন'ৰ সম্পাদিকা আৰু প্ৰকাশক হিচাপে পৰিচিত। ছপা মাধ্যমৰ জৰিয়তে চাঁওতালি ভাষা আৰু সাহিত্যৰ সংৰক্ষণ তথা প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়।<ref name="Telegraph_OlChiki_Editor_2026">{{cite news |title=The Telegraph brings you the editor of the only Santhali newspaper printed in Ol Chiki |url=https://www.telegraphindia.com/culture/the-telegraph-brings-you-the-editor-of-the-only-santhali-newspaper-printed-in-ol-chiki/cid/1923480 |work=The Telegraph |date=25 December 2025 |access-date=27 January 2026 }}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == মালতী মুৰ্মু ওড়িশাৰ চাঁওতাল সম্প্ৰদায়ৰ আছিল। ময়ূৰভঞ্জ জিলাৰ কুলিয়ানা ব্লকৰ গয়ালকাটা গাঁৱত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল মংগল মুৰ্মু আৰু মাতৃ শৰ্মা (সুৰুকুনি মুৰ্মু নামেৰেও পৰিচিত)। সাংবাদিকতা আৰু প্ৰকাশনৰ জৰিয়তে তেওঁ চাঁওতালি ভাষাৰ আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰিছিল, য’ত তেওঁৰ মূল লক্ষ্য আছিল খিলঞ্জীয়া ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যম আৰু অল চিকি লিপিৰ উত্তৰণ।<ref name="Telegraph_OlChiki_Editor_2026" /> == কৰ্মজীৱন == === 'ফাগুন' বাতৰি কাকত === 'ফাগুন' ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত অল চিকি লিপিত মুদ্ৰিত আৰু ওড়িশাৰ ভুৱনেশ্বৰৰপৰা প্ৰকাশিত চাঁওতালি ভাষাৰ এখন মাহেকীয়া বাতৰি কাকত হিচাপে মুকলি কৰা হৈছিল। ২০০৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ভাৰতৰ প্ৰেছ ৰেজিষ্ট্ৰাৰ জেনেৰেলৰ ওচৰত বাতৰি কাকতখন পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Registration details for periodical on Press Registrar General of India |url=https://prgi.gov.in/registration-title-details-data/fb67de0c-e74a-11ee-ab0e-00155d022d0b |website=Press Registrar General of India |publisher=Government of India |access-date=27 January 2026}}</ref> মালতী মুৰ্মুৱে 'ফাগুন'ৰ সম্পাদিকা হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালটো ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা তথা প্ৰকাশনৰ সৈতে জড়িত আছিল। এই বাতৰি কাকতখন ভাৰতৰ কেইখনমান চাঁওতালি ভাষাৰ বাতৰি কাকতৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ই বিভিন্ন ৰাজ্যত বিয়পি থকা চাঁওতাল সম্প্ৰদায়ৰ মাজত চাঁওতালি সাহিত্য, সংস্কৃতি আৰু সামাজিক সজাগতা বৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।<ref name="Telegraph_OlChiki_Editor_2026" /> === ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ওকালতি === 'ফাগুন'ৰ সম্পাদিকা হিচাপে মুৰ্মুৱে শিক্ষা আৰু ৰাজহুৱা জীৱনত চাঁওতালি ভাষাৰ ব্যৱহাৰৰ স্বীকৃতি আৰু সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে সক্ৰিয়ভাৱে ওকালতি কৰিছিল। ২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিক সাক্ষাৎ কৰা এটা চাঁওতালি ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিনিধি দলৰ অংশ আছিল, য’ত তেওঁ 'ফাগুন'ৰ সম্পাদিকা আৰু প্ৰকাশক হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=The President of India meeting with Santali language representatives |url=https://rb.nic.in/press-release-details?releaseId=204734 |website=Rashtrapati Bhavan |date=25 October 2023 |access-date=27 January 2026 }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == স্বীকৃতি == 'ফাগুন'ৰ জৰিয়তে কৰা মুৰ্মুৰ কামে জনজাতীয় সাংবাদিকতা আৰু অল চিকি লিপিৰ সংৰক্ষণত অৰিহণা যোগোৱাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। এগৰাকী সম্পাদিকা আৰু ভাষা কৰ্মী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাক ভাৰতৰ খিলঞ্জীয়া ভাষা সংৰক্ষণৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমত গুৰুত্বসহকাৰে প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Telegraph_OlChiki_Editor_2026" /> === বঁটাসমূহ === * টেকনো ইণ্ডিয়া গ্ৰুপৰপৰা মানৱী বঁটা (২০২৩)।<ref name="Telegraph_OlChiki_Editor_2026" /> * দ্য টেলিগ্ৰাফৰ ইনফোকম–এডভাণ্টেজৰদ্বাৰা ট্ৰু লিজেণ্ডছ বঁটা (২০১৬)।<ref>{{cite news |title=Honour for True Legends |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/honour-for-true-legends/cid/1504061 |work=The Telegraph (Odisha) |date=26 December 2016 |access-date=27 January 2026}}</ref> * অল ইণ্ডিয়া স্মল এণ্ড মিডিয়াম নিউজপেপাৰ এডিটৰ কাউন্সিল ওড়িশাৰদ্বাৰা এক্সেলেন্স বঁটা (২০১০)<ref name="30Stades_Fagun_2021">{{cite web |title=Fagun: India’s only Santhali newspaper giving a fresh lease of life to tribal language & culture |url=https://30stades.com/2021/09/06/fagun-indias-only-santhali-newspaper-ol-chiki-script-tribal-language-culture/ |website=30Stades |publisher=30Stades |date=6 September 2021 |access-date=28 January 2026}}</ref> * পশ্চিম বংগৰ ঝাৰগ্ৰামৰ মাৰ্শ্বাল গাঁওটাৰদ্বাৰা মাৰ্শ্বাল গাঁওটা বঁটা (২০১৫)<ref name="30Stades_Fagun_2021" /> == ব্যক্তিগত জীৱন == মালতী মুৰ্মু মংগৎ মুৰ্মুৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল, যি 'ফাগুন' প্ৰতিষ্ঠা আৰু পৰিচালনাৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁ ওড়িশাৰ ভুৱনেশ্বৰত অৱস্থিত চাঁওতালি সাহিত্য সংস্থা 'চাঁওতালি চাওঁহেদ আখাড়া'ৰ সভানেত্ৰী হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref name="President_of_Saonhed_Akhda">{{cite news |title=Santali language inclusion in curriculum demanded |url=https://www.orissapost.com/santali-language-inclusion-in-curriculum-demanded/ |work=Orissa Post |date=23 January 2025 |access-date=27 January 2026}}</ref> <ref name="OrissaPost_SantaliBookFair_2022">{{cite news |title=Santali book stall opens at book fair |url=https://www.orissapost.com/santali-book-stall-opens-at-book-fair/ |work=Orissa Post |date=18 December 2022 |access-date=27 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Ol Chiki Santali literature stall draws attention at Odisha State Book Fair |url=https://www.ptinews.com/story/national/ol-chiki-santali-literature-stall-draws-attention-at-odisha-state-book-fair/3201875 |work=Press Trust of India |date=18 December 2025 |access-date=27 January 2026}}</ref> == মৃত্যু == ২০২৫ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত ওড়িশাৰ ভুৱনেশ্বৰত মালতী মুৰ্মুৰ মৃত্যু হয়। আঞ্চলিক সংবাদ মাধ্যমে চাঁওতালি সাংবাদিকতা আৰু খিলঞ্জীয়া ভাষাৰ বিকাশত তেওঁৰ অৱদানৰ কথা উল্লেখ কৰে।<ref>{{cite news |title=Santali journalist Malati Murmu passes away |url=https://www.prameyanews.com/santali-journalist-malati-murmu-passes-away |work=Prameya News |date=1 January 2026 |access-date=27 January 2026 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ArgusNews_MalatiMurmu_2026">{{cite news |date=31 December 2025 |title=Santali language champion Malati Murmu passes away at 51 |url=https://argusnews.in/Odisha/santali-language-champion-malati-murmu-passes-away- |access-date=28 January 2026 |work=Argus News}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == লগতে চাওক == * [[চাঁওতালি ভাষা]] * [[অল চিকি লিপি]] == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:চাঁওতালি লেখিকা]] [[শ্ৰেণী:লেখিকা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাংবাদিক]] euu6pxly991ibx7l3a8zksg8x89jcz2 0 133555 645343 587845 2026-10-15T22:06:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645343 wikitext text/x-wiki '''বাংলা কিচ্ছা''' / '''বাংলা কেচ্ছা'''<ref>{{cite web|url=http://www.english-bangla.com/bntobn/index/%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9B%E0%A6%BE|script-title=bn:কেচ্ছা - শব্দেৰ বাংলা অৰ্থ|website=english-bangla.com|language=bn}}</ref> হৈছে বাংলা কবিতা আৰু গদ্যৰ এক ধাৰা তথা [[বাংলা ভাষা]]ৰ মৌখিক কাহিনী কোৱাৰ এক পৰম্পৰা। থলুৱা বাংলা লোককথা আৰু আৰব তথা [[তুৰ্কী]]-[[পাৰ্চী]] প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ কাহিনীৰ সংমিশ্ৰণত বংগত এই ধাৰাটো বিকশিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name=bpedia>{{cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|first=Sirajul|last=Islam|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kissa|chapter=Kissa|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}}</ref> [[বাংলাদেশ]]ৰ গ্ৰাম্য [[মুছলমান]] সম্প্ৰদায়ৰ মাজত এই শিল্পৰূপটো এতিয়াও জনপ্ৰিয়। য'ত 'কিচ্ছা'ই মুছলমানসকলৰ মাজত প্ৰেম, বীৰত্ব, সন্মান আৰু নৈতিক সততাৰ জনপ্ৰিয় কাহিনী প্ৰচাৰৰ এক ইছলামিক আৰু/বা পাৰ্চী ঐতিহ্যক প্ৰতিফলিত কৰে, ই বংগত উপনীত হোৱাৰ পিছত ধৰ্মৰ সীমা অতিক্ৰম কৰি এক ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰূপ লাভ কৰে আৰু ইয়াৰ সৈতে প্ৰাক-ইছলামিক বাংলা সংস্কৃতি আৰু লোককথাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লয়। == ব্যুৎপত্তি আৰু উচ্চাৰণ == 'কিচ্ছা' শব্দটো [[আৰবী ভাষা]]ৰ 'কিচ্ছা' (Qissa—قصه) শব্দৰপৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে 'মহাকাব্যিক কিংবদন্তি' বা 'লোককথা'। ই ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বহুতো ভাষাক প্ৰভাবিত কৰিছে আৰু [[বাংলা]], [[গুজৰাটী]], [[উৰ্দু]] আৰু [[হিন্দী]]ৰ দৰে [[ভাৰত-আৰ্য ভাষা পৰিয়াল|ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষাসমূহ]]ত এটা সাধাৰণ বিশেষ্য হিচাপে ব্যৱহৃত হয়। অনানুষ্ঠানিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিলে ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল এক 'আকৰ্ষণীয় কাহিনী' বা 'উপকথা'। == ইতিহাস == ১৫ শতিকাৰপৰা বংগত কিচ্ছাই অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা বুলি কোৱা হয়। বাঙালী মুছলমান লেখকসকলে তেওঁলোকৰ কিচ্ছাসমূহত প্ৰেম, যুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু বীৰত্বৰ পাৰ্চী-আৰৱ বিষয়-বস্তু মিহলাইছিল। বাংলা ভাষাৰ 'দোভাষী' উপভাষা আছিল কিচ্ছা লিখাৰ বাবে এক জনপ্ৰিয় মাধ্যম। [[মোগল]] বংগ আৰু বংগ চুলতানতৰ চৰকাৰী ভাষা [[পাৰ্চী]]ৰদ্বাৰা ইয়াৰ শব্দভাণ্ডাৰ যথেষ্ট প্ৰভাবিত হৈছিল। উনবিংশ শতিকাত সমগ্ৰ বংগতে বহুতো কিচ্ছা প্ৰকাশন কোম্পানী গঢ়ি উঠিছিল, বিশেষকৈ বটতলাৰ ছপাশালসমূহ এই ক্ষেত্ৰত আগৰণুৱা আছিল। হাওৰাত 'মুছলমানি কিচ্ছা সাহিত্য'ৰ দৰে সাহিত্য সমাজ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|title=West Bengal District Gazetteers|volume=Howrāh|first=Amiya|last=Kumar Banerji|page=462|location=[[পশ্চিম বংগ]]}}</ref> অৱশ্যে বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰা কিচ্ছাই ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা হেৰুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰে। বাংলা ভাষাৰ মানক ৰূপ (সাধু-ভাষা) প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ লগে লগে দোভাষী উপভাষাৰ সৈতে কিচ্ছাৰো জনপ্ৰিয়তা হ্ৰাস পায়। ইয়াৰ প্ৰমাণ ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে মীৰ মোশ্বাৰফ হোছেইনে লিখা 'বিষাদ সিন্ধু'ত পোৱা যায়, যিটো কাৰবালাৰ যুদ্ধৰ পৰম্পৰাগত বাংলা কিচ্ছাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল যদিও তেওঁ পাৰ্চী মিশ্ৰিত দোভাষীৰ পৰিৱৰ্তে সংস্কৃতবহুল সাধু-ভাষাত লিখিছিল।<ref>{{cite news |title=Bishad Sindhu (Book II Chapter 4) |url=http://www.thedailystar.net/literature/bishad-sindhu-book-ii-chapter-4-4254 |newspaper=The Daily Star |date=28 February 2015 |access-date=4 August 2016}}</ref> == উল্লেখনীয়তা == লিখিত বাংলা কিচ্ছাসমূহ বাঙালী মুছলমান পৰিয়ালবোৰৰ ঘৰুৱা সামগ্ৰী হৈ পৰিছিল। ১৫ শতিকাৰ শ্বাহ মহম্মদ চগিৰৰ 'ইউছুফ-জুলেখা'ক মধ্যযুগীয় বাংলা সাহিত্যৰ শ্ৰেষ্ঠ কৰ্ম বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name=sagir>{{cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|first=Wakil|last=Ahmed|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Yusuf-Zulekha|chapter=Yusuf-Zulekha|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260101221031/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Yusuf-Zulekha|archivedate=2026-01-01|access-date=2026-03-13}}</ref> [[চট্টগ্ৰাম]]ৰ বাহৰাম খানে 'লাইলী-মজনু'ৰ নিজা সংস্কৰণ প্ৰস্তুত কৰিছিল। সাতকানীয়াৰ কবি নৱাজিশ খানে 'গুলে বাকাৱলী' লিখিছিল য’ত প্ৰেমৰ কাহিনীৰ লগতে পৰীৰ দৰে জীৱৰ বৰ্ণনা আছিল। বাংলা ভাষাৰ কবিসকলে এনে বহু কাহিনীৰ বিভিন্ন সংস্কৰণ লিখিছিল। অন্যান্য বিখ্যাত কিচ্ছাসমূহৰ ভিতৰত আছে— আমিৰ হামজা, মধু মালতী, ফৰহাদ-চিৰিণ, তুতিনামা, হাতেমতাই, সখী সোণা, জংনামা, আলিফ-লাইলা ৱা লাইলা আৰু গুলে তৰমুজ। তালিকাভুক্ত লেখকসকলৰ উপৰি ছৈয়দ হামজা, নাছেৰ আলী, ৰৌছন আলী আৰু ফকিৰ শ্বাহ গৰীবুল্লাহ আছিল উল্লেখনীয় লেখক।<ref name=bpedia/> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:বঙালী সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:সাধুকথা]] 6y5fedqvmt5d80p7ijlxkgxqhzkbopr 0 134891 645412 596685 2026-10-16T07:22:50Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645412 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = লক্ষ্মী গিৰি | image = Laxmi Giri.jpg | native_name = लक्ष्मी गिरी | native_name_lang = ne | birth_name = লক্ষ্মী পৌডেল | birth_date = {{Birth date and age|1964|09|12|df=y}} | birth_place = দেৱপাটন, [[কাঠমাণ্ডু]] | occupation = অভিনেত্ৰী | known_for = নেপালী চলচ্চিত্ৰ জগতত তেওঁৰ কামৰ বাবে | spouse = ৰত্ন কুমাৰ গিৰি }} '''লক্ষ্মী গিৰি''' ([[ইংৰাজী]]: Laxmi Giri; জন্ম: ১২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৪) এগৰাকী [[নেপালী]] অভিনেত্ৰী যাৰ কেৰিয়াৰ ৩৫ বছৰতকৈও অধিক সময়জুৰি বিস্তৃত।<ref>{{Cite web|url=https://sagarmatha.tv/2018/08/08/2752/|title=जब रत्नपार्कमा खरभुजा बेच्दै भेटिइन् अभिनेत्री लक्ष्मी गिरी (फोटो फिचर)|date=2018-08-08|website=Sagarmatha TV|language=en|access-date=2019-09-08|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518062901/https://sagarmatha.tv/2018/08/08/2752|url-status=dead|archivedate=2022-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220518062901/https://sagarmatha.tv/2018/08/08/2752|deadurl=yes}}</ref><ref name="kd1">{{Cite news|url=http://koirala.com.np/?p=11466%7C|title=लक्ष्मी गिरी सानो छँदा|last=Koirala|first=Rajesh|date=2009|work=[[Kantipur (daily)|Kantipur Daily]]|access-date=8 September 2019|trans-title=When Laxmi Giri Was A Kid|via=Rajesh Koirala's Blog}}</ref><ref name="ok1">{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2019/02/740106|title=कलाकारितामा लक्ष्मी गिरीको ३५ वर्षः कति दु:ख, कति हर्ष?|website=Online Khabar|language=en-US|access-date=2019-09-08}}</ref> তেওঁ মঞ্চ, টেলিভিছনৰ লগতে [[নেপালী]], [[নেৱাৰী]], [[মৈথিলী]], [[তামাং]] আৰু [[ভোজপুৰী]] ভাষাৰ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিত কাম কৰিছে। তেওঁ ১৫০খনতকৈও অধিক পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি, ৬০০ তকৈও অধিক [[টেলিভিছন]] কাৰ্যসূচী (ছখন "মেগা-চিৰিয়েল"সহ) আৰু প্ৰায় ২০টা বিজ্ঞাপনত অভিনয় কৰিছে।<ref name="ok3">{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/10/631757|title=हिरोइनलाई हप्काउने 'छुच्ची बुढी'|website=Online Khabar|language=en-US|access-date=2019-09-08}}</ref> নেপাল টেলিভিছন প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ ঠিক পিছতেই ২০৪২ বিক্ৰম সম্বতত তেওঁ টেলিভিছনত কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="uo1">{{Cite web|url=http://archive.ujyaaloonline.com/news/55156/laxmi-giri/|title=कलाकार लक्ष्मी गिरी भन्छिन् – म ज्यामी रहेछु, अब गिनिजबुकमा नाम लेखाउने धोको छ|website=Ujyaalo Online|access-date=2019-09-08|archive-date=2019-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190919221418/http://archive.ujyaaloonline.com/news/55156/laxmi-giri|url-status=dead|archivedate=2019-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190919221418/http://archive.ujyaaloonline.com/news/55156/laxmi-giri|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য মঞ্চ ভূমিকা আছিল 'মাহা যোড়ী'ৰ ''বিজ্ঞাপন''ত, য’ত তেওঁ নেপালৰ লগতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত অন্ততঃ ২৮৯টা অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ৩৫খন বিভিন্ন ৰাজ্য, [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ ৩খন দেশৰ লগতে [[হংকং]] আৰু [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত। তেওঁৰ প্ৰথম টেলিভিছন ভূমিকা আছিল ''এপ্ৰিল ফাৰ্ষ্ট'' ধাৰাবাহিকত।<ref name="kd1" /> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == তেওঁ ১৯৫৫ চনৰ ১৯ জানুৱাৰীত (৬ মাঘ ২০১১ বিক্ৰম সম্বত) কাঠমাণ্ডুৰ দেৱপাটনত উজেলে অধিকাৰী আৰু মুক্তি নাথ পৌডেলৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="kd1" /> তেওঁৰ জন্মগত নাম আছিল নূতন কুমাৰী আৰু শৈশৱত তেওঁক মৰমতে "ভৱানী"ৰ চুটি ৰূপ "ভৱু" বুলি মতা হৈছিল।<ref name="kd1" /> তেওঁৰ মাত্ৰ এবছৰ বয়সতে পিতৃৰ মৃত্যু হয়।<ref name="kd1" /> তেওঁৰ আইতাক দেৱ কুমাৰী পৌডেল আছিল পাল্পা জিলাত সেৱা আগবঢ়োৱা প্ৰথমগৰাকী নাৰ্ছ।<ref name="ok3" /> লগতে তেওঁ ২০১৮ বিক্ৰম সম্বতত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰা নেপালৰ প্ৰথম ১৮ গৰাকী নাৰ্ছৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।<ref name="kd1" /> লক্ষ্মী গিৰিয়ে পশুপতি পাঠশালাত (বৰ্তমানৰ শাৰদা মাধ্যমিক বিদ্যালয়) পঢ়া-শুনা কৰিছিল।<ref name="kd1" /> তেওঁ ২০২৯ বিক্ৰম সম্বতত স্কুল লিভিং চাৰ্টিফিকেট (SLC) পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় যদিও তাৰ পিছত পঢ়া-শুনা আগবঢ়াই নিয়া নাছিল।<ref name="kd1" /> তেওঁ মাত্ৰ ১১ বছৰ বয়সতে পশুপতিৰ মঞ্চত শিশু শিল্পী হিচাপে অভিনয় আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="kd1" /> ২০৩০ বিক্ৰম সম্বতত তেওঁ ৰত্ন কুমাৰ গিৰিৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref name="kd1" /> পূৰ্ণকালীন অভিনয়ত মনোনিৱেশ কৰাৰ বাবে পদত্যাগ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ ১৬ বছৰ ধৰি নেপাল ৰাষ্ট্ৰ বেংকত কৰ্মৰত আছিল।<ref name="ok1" /> তেওঁৰ পৰিয়ালে এক সুৰক্ষিত চৰকাৰী চাকৰি এৰি অভিনয়ক পেছা হিচাপে বাছনি কৰা কাৰ্যত সন্তুষ্ট নাছিল।<ref>{{Cite web|url=https://narimag.com.np/news/2016-01-06/20160106111033.html|title=लक्ष्मी गिरी, वरिष्ठ अभिनेतृ|website=narimag.com.np|language=Nepali|access-date=2019-09-08}}</ref> == উল্লেখযোগ্য কাম == তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য ছবিসমূহৰ ভিতৰত আছে ''সীমানা'',<ref name="ok3" /> ''থুলদাই'', ''দৰ্পণ ছায়া'', ''ঝোলা'', ''কুসুমে ৰুমাল ২'', ''প্ৰেম গীত'',<ref>{{Cite web |title=अवार्ड डायरीः 'बोल्दा बोल्दै जब लक्ष्मी दिदीका गला अवरुद्ध भए…' |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/06/599801 |access-date=2019-09-08 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> ''ফেৰি ভেটৌলা'', ''তীন ঘুমতী'',<ref>{{Cite web |date=2016-07-02 |title=Uncaptivating Teen Ghumti |url=https://thehimalayantimes.com/entertainment/movie-review/uncaptivating-teen-ghumti/ |access-date=2019-09-08 |website=The Himalayan Times |language=en-US |archive-date=2017-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170216153623/https://thehimalayantimes.com/entertainment/movie-review/uncaptivating-teen-ghumti/ |url-status=dead }}</ref> ''কেপ্টেইন'',<ref>{{Cite web |title=Captain movie review: This Anmol KC starrer is a story of makers' misses – OnlineKhabar |url=https://english.onlinekhabar.com/captain-movie-review-this-anmol-kc-starrer-is-a-story-of-makers-misses.html |access-date=2019-09-08 |language=en-GB}}</ref> ''ৰাতো টীকা নিধৰ্মা'', ''ড্ৰিম গাৰ্ল'', ''ছাক্কা পাঞ্জা ২'',<ref name="ok3" /> ''ছাক্কা পাঞ্জা ৩'',<ref>{{Cite web |title=सुरु भयो छक्कापञ्जा ३ |url=https://saptahik.com.np/news/2018-05-11/20180511144334.html |access-date=2019-09-08 |website=saptahik.com.np |language=Nepali}}</ref> ''কীৰ্তিপুৰ''<ref>{{Cite web |title=इतिहास नपढेकोमा लक्ष्मीलाई पछुतो |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/17281/2019-06-18 |access-date=2019-09-08 |website=Naya Patrika |language=Nepali |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221023135214/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/17281/2019-06-18 |archivedate=2022-10-23 |deadurl=yes}}</ref> আৰু ''পৰেনী মায়া জালাইমা''। == বঁটা == ২০১৪ চনত ''ঝোলা'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ দ্বিতীয় এন.এফ.ডি.চি. ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://archive.setopati.com/art/17167|title='झोला' सर्वोत्कृष्ट सिनेमा|website=setopati.com|access-date=2019-09-08}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.filmykhabar.com/news/9904/|title=एनएफडीसी अवार्डमा `झोला` उत्कृष्ट|website=www.filmykhabar.com|access-date=2019-09-08}}</ref> তেওঁ ২০৭২ বিক্ৰম সম্বতৰ নেপাল চলচ্চিত্ৰ শিল্পী সন্থাৰ (FAAN) বঁটাত ''প্ৰেম গীত'' ছবিৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ অভিনেত্ৰীৰ খিতাপ অৰ্জন কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.nepalitimes.com.au/entertainment/2827/|title=यस्ता छन् फान एवार्डका विजेताहरु|date=2016-07-03|website=Nepali Times Australia|language=en-US|access-date=2019-09-08}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ ২০৭৩ বিক্ৰম সম্বতত 'ফান ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা' লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=http://rajdhanidaily.com/20170/|title=लक्ष्मी गिरी र पुरन जोशी पुरस्कृत|language=en-US|access-date=2019-09-08}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://archive.ratopati.com/news/90448/|title=अभिनेत्री लक्ष्मी गिरीलाई कलाकार संघ राष्ट्रिय पुरस्कार - Ratopati|website=archive.ratopati.com|access-date=2019-09-08}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:নেপালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ভোজপুৰী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] hkkeq6hvdyupe9ta9ok9sc71q54ek6s 0 135239 645368 630828 2026-10-16T02:39:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645368 wikitext text/x-wiki {{Short description|Austrian neurologist (1905–1997)}} {{Use dmy dates|date=December 2023}} {{Infobox person | name = ভিক্টৰ ফ্ৰাংকল | image = Viktor Frankl2.jpg | image_size = | caption =ফ্ৰাংকল,১৯৬৫ | birth_name = ভিক্টৰ এমিল ফ্ৰাংকল | birth_date = {{Birth date|df=yes|1905|03|26}} | birth_place = [[ভিয়েনা]], [[ অষ্ট্ৰিয়া -হাংগেৰী]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|1997|09|02|1905|03|26}} | death_place =ভিয়েনা, অষ্ট্ৰিয়া | resting_place = [[ভিয়েনা চেণ্ট্ৰেল চিমেটেৰী]] | known_for = [[ল'গ'থেৰাপী ]]<br>[[Existential therapy|অস্তিত্ব সম্পৰ্কে বিশ্লেষণ ]] | alma_mater = ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয় ([[Doctor of Medicine|এম ডি,১৯৩০]], [[পি এইচ ডি, ১৯৪৮]] ) | occupation = স্নায়ুবিজ্ঞানী, মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ, দাৰ্শনিক আৰু লেখক | spouse =টিলি গ্ৰছাৰ<br>এলিওনৰ কেথেৰিণা শোইল্ডট | partner = | children = ১ | parents = }} '''ভিক্টৰ এমিল ফ্ৰাংকল''' (Austrian German: [ˈfraŋkl̩]; ২৬ মাৰ্চ ১৯০৫ – ২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৭)<ref name=FranklRecollections>{{cite book | first= Viktor Emil | last= Frankl | title= Viktor Frankl Recollections: An Autobiography | publisher= Basic Books | date= 2000 | isbn= 978-0738203553 | url= https://books.google.com/books?id=dHHVzdO_SJoC | access-date= 24 May 2016 | archive-date= 22 March 2015 | archive-url= https://web.archive.org/web/20150322032716/http://books.google.com/books?id=dHHVzdO_SJoC | url-status= live }}</ref> আছিল এজন অষ্ট্ৰিয়ান স্নায়ুবিজ্ঞানী, মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ, দাৰ্শনিক আৰু ইহুদী গণহত্যাত [[Holocaust|(holocaus]]t) মৃত্যুৰ মুখৰপৰা বাচি অহা ব্যক্তি।<ref name="Klingberg2001">{{cite book |author=Haddon Klingberg |url=https://books.google.com/books?id=FrFtAAAAMAAJ |title=When life calls out to us: the love and lifework of Viktor and Elly Frankl |publisher=Doubleday |year=2001 |isbn=978-0385500364 |pages=155 |access-date=24 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170323023200/https://books.google.com/books?id=FrFtAAAAMAAJ |archive-date=23 March 2017 |url-status=live}}</ref> তেওঁ [[লোগোথেৰাপি]] [http://(logotherapy) (logotherapy)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} নামৰ মনোচিকিৎসাৰ এটা ধাৰাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই পদ্ধতিয়ে জীৱনৰ অৰ্থৰ সন্ধানক মানুহৰ মুখ্য প্ৰেৰণা শক্তি বুলি বৰ্ণনা কৰে<ref>{{Cite book|last=Längle|first=Alfried|title=From Viktor Frankl's Logotherapy to Existential Analytic psychotherapy; in: European Psychotherapy 2014/2015. Austria: Home of the World's Psychotherapy.|publisher=Serge Sulz, Stefan Hagspiel (Eds.)|year=2015|pages=67}}</ref>। লোগোথেৰাপি [[অস্তিত্ববাদী আৰু মানবতাবাদী মনোবিজ্ঞান তত্]]ত্বৰ এটা অংশ।<ref name="Redsand2006">{{cite book|last=Redsand|first=Anna|url=https://books.google.com/books?id=3AXDwL6HwRAC|title=Viktor Frankl: A Life Worth Living|year=2006|publisher=Houghton Mifflin Harcourt|isbn=978-0618723430|access-date=24 May 2016|archive-date=22 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322142853/https://books.google.com/books?id=3AXDwL6HwRAC|url-status=live}}</ref> লোগোথেৰাপিক [[ভিয়েনটিয়েন|ভিয়েনা]]ৰ মনোচিকিৎসাৰ তৃতীয়টো ধাৰা (স্কুল) হিচাপে গণ্য কৰা হয়। [[চিগমাণ্ড ফ্ৰয়েড]] আৰু [[আলফ্ৰেড এডলাৰ]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত ধাৰাৰ পাছত এই ধাৰাৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Corey |first=G. |title=Theory and practice of counseling and psychotherapy |url=https://archive.org/details/theorypracticeof0000core_n0q8 |publisher=Cengage |year=2021 |edition=10th}}</ref> ফ্ৰাংকলে মুঠ ৩৯খন গ্ৰন্থ লিখিছিল।<ref name="InstituteVienna">{{cite web|year=2011|title=Viktor Frankl – Life and Work|url=http://www.viktorfrankl.org/e/lifeandwork.html|access-date=2 August 2016|website=www.viktorfrankl.org|publisher=Viktor Frankl Institute Vienna|archive-date=14 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200514045433/https://www.viktorfrankl.org/e/lifeandwork.html|url-status=live}}</ref> তেওঁৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আত্মজীৱনীমূলক গ্ৰন্থ Man’s Search for Meaning ( অৰ্থৰ সন্ধানত মানুহ) তেওঁৰ বিভিন্ন নাৎসী কনচেণ্ট্ৰেছন শিবিৰত থকা অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref name="obit">{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-viktor-frankl-1237506.html|title=Obituary: Viktor Frankl|last=Schatzmann|first=Morton|date=5 September 1997|website=The Independent (UK)|access-date=21 April 2020|archive-date=1 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200901180749/https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-viktor-frankl-1237506.html|url-status=live}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ভিক্টৰ ফ্ৰেংকলৰ জন্ম হৈছিল [[ভিয়েনা]]ত বসবাস কৰা এটা [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]] পৰিয়ালত। তিনিজন সন্তান থকা পৰিয়ালটোত তেওঁ আছিল মাজু। মাতৃৰ নাম আছিল এলছা ফ্ৰেংকল। পিতৃ গেব্ৰিয়েল ফ্ৰেংকল সমাজ সেৱা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ এজন কৰ্মচাৰী আছিল। সেই সময়ত ভিয়েনা চহৰখন [http://অষ্ট্ৰ'-হাংগেৰীয়%20সাম্ৰাজ্য অষ্ট্ৰ'-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ৰ অন্তৰ্গত আছিল।<ref name="FranklRecollections" /> শৈশৱৰপৰা কৈশোৰলৈ অগ্ৰসৰ হওঁতে মনোবিজ্ঞান আৰু জীৱনৰ “অৰ্থ” (meaning) জনাৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ ধীৰে ধীৰে বিকশিত হৈছিল। জুনিয়ৰ হাইস্কুলত অধ্যয়ন কৰি থকা সময়তেই তেওঁ প্ৰায়োগিক মনোবিজ্ঞানৰ ওপৰত নিশাৰ শ্ৰেণীত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="FranklRecollections" /> কৈশোৰ অৱস্থাত তেওঁ [[চিগমাণ্ড ফ্ৰয়েড]]ৰ (Sigmund Freud)ৰ সৈতে পত্ৰালাপ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ প্ৰতিভা আৰু চিন্তাধাৰাৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি ফ্ৰয়েডে তেওঁৰ এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে অনুমতি বিচাৰে।<ref>{{Cite web|title=Viktor Frankl {{!}} Biography, Books, Theory, & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Viktor-Frankl|access-date=6 July 2021|website=Encyclopedia Britannica|language=en|archive-date=16 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616065045/https://www.britannica.com/biography/Viktor-Frankl|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hatala|first=Andrew|date=2010|title=Frankl and Freud: Friend or Foe? Towards Cultural & Developmental Perspectives of Theoretical Ideologies|url=http://www.psychologyandsociety.org/__assets/__original/2010/08/Hatala.pdf|journal=Psychology and Society|volume=3|pages=1–25|access-date=6 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183427/http://www.psychologyandsociety.org/__assets/__original/2010/08/Hatala.pdf|url-status=live|archivedate=9 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210709183427/http://www.psychologyandsociety.org/__assets/__original/2010/08/Hatala.pdf|deadurl=yes}}</ref> ১৯২৩ চনত উচ্চ মাধ্যমিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ [http://ভিয়েনা%20বিশ্ববিদ্যালয় ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ত চিকিৎসা বিজ্ঞানত অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে। ১৯২৪ চনত ফ্ৰেংকলৰ প্ৰথমখন বৈজ্ঞানিক গৱেষণা-পত্ৰ ইণ্টাৰনেচনেল জেইটস্ক্ৰিফ্ট ফৰ চাইকোএনালাইয (Internationale Zeitschrift für Psychoanalyse) নামৰ আলোচনীত প্ৰকাশ পায়। ''<ref>{{Cite web|url=https://www.questia.com/library/psychology/psychologists/viktor-frankl|title=List of books and articles about Viktor Frankl|website=|access-date=|archive-date=18 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718021858/https://www.questia.com/library/psychology/psychologists/viktor-frankl|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190718021858/https://www.questia.com/library/psychology/psychologists/viktor-frankl|archivedate=18 July 2019|deadurl=yes}}</ref> একে বছৰতে তেওঁ ছ'চিয়েল ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টি অব অষ্ট্ৰিয়াৰ (Social Democratic Party of Austria)ৰ অন্তৰ্গত হাইস্কুল শিক্ষাৰ্থীসকলৰ এটা যুৱ সংগঠন Sozialistische Mittelschüler Österreichৰ সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ফ্ৰেংকলৰ পিতৃ এজন দৃঢ় সমাজবাদী আছিল আৰু তেওঁ নিজৰ পুত্ৰৰ নাম দলৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ভিক্টৰ এডলাৰৰ (Viktor Adler)ৰ নামানুসাৰে ৰাখিছিল।<ref name="FranklRecollections" /><ref name=tp>Pytell, T. (2000). The Missing Pieces of the Puzzle: A Reflection on the Odd Career of Viktor Frankl. Journal of Contemporary History, 35(2), 281–306. doi:10.1177/002200940003500208 </ref> এই সময়ছোৱাত ফ্ৰেংকলে ফ্ৰয়েডীয় মনোবিশ্লেষণৰ ধাৰণাসমূহক সমালোচনামূলক দৃষ্টিভংগীৰে পুনৰ্বিবেচনা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ আলফ্ৰেড এডলাৰ(Alfred Adler)ৰ ছাত্ৰসমূহৰ বৃত্তত যোগদান কৰে আৰু ১৯২৫ চনত এডলাৰৰ ইণ্টাৰনেচনেল জাৰ্নেল অৱ ইনডিভিডুৱেল চাইক'লজী(International Journal of Individual Psychology)ত তেওঁৰ দ্বিতীয় একাডেমিক প্ৰবন্ধ চাইকথেৰাপি এণ্ড ৱৰ্ল্ড ভিউ (Psychotherapy and Worldview) প্ৰকাশ কৰে।<ref name="FranklRecollections" /> কিন্তু, “অৰ্থ”ক মানুহৰ আচৰণৰ মূল প্ৰেৰণা শক্তি বুলি জোৰ দি কোৱাৰ বাবে তেওঁক এডলাৰৰ গোটৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়<ref name="Klingberg2001" /> ১৯২৬ চনৰপৰা ফ্ৰেংকলে নিজৰ তাত্ত্বিক ধাৰণাসমূহক অধিক সুসংহত আৰু পৰিস্ফুট ৰূপ দিবলৈ আৰম্ভ কৰে, যাক তেওঁ “লোগোথেৰাপি” (logotherapy) বুলি অভিহিত কৰে|<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.viktorfrankl.org/biography.html|title=Viktor Frankl Biography|website=Viktor Frankl Institute Vienna|access-date=24 April 2020|archive-date=13 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200513201549/https://viktorfrankl.org/biography.html|url-status=live}}</ref> ==মনোৰোগবিদ্যা== ১৯২৮ৰপৰা ১৯৩০ চনৰ ভিতৰত, তেওঁ চিকিৎসাবিদ্যাৰ ছাত্ৰ হৈ থকাৰ সময়তে, বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ ফলাফল প্ৰকাশৰ সময়ত কিশোৰ-কিশোৰীৰ আত্মহত্যাৰ সংখ্যা বৃদ্ধি হোৱাৰ সমস্যাটোৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ যুৱ পৰামৰ্শ কেন্দ্ৰসমূহ সংগঠিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|editor-last=Batthyány|editor-first=Alexander |title=Logotherapy and Existential Analysis. Proceedings of the Viktor Frankl Institute Vienna, Volume 1|publisher=Springer International|year=2016|isbn=978-3319805689|pages=3–6}}</ref> এই কাৰ্যসূচী ভিয়েনা চহৰৰ পৃষ্ঠপোষকতাত চলিছিল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে সম্পূৰ্ণ বিনামূলীয়া আছিল। ফ্ৰাংকলেই এই কেন্দ্ৰৰ বাবে আন মনোবিজ্ঞানীসকলকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল, যেনে, [[চাৰ্লটি বাহলাৰ]] [[http://Charlotte%20Bühler) Charlotte Bühler)]]], আৰউইন ৱেক্সবাৰ্গ (Erwin Wexberg) আৰু [[ৰুডল্ফ ড্ৰেইকাৰ্]]চ([http://Rudolf%20Dreikurs Rudolf Dreikurs]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})। ১৯৩১ চনত, ভিয়েনাৰ এজনো ছাত্ৰই [[আত্মহত্যা]] কৰা নাছিল।<ref>{{Cite book |last=Frankl |first=Viktor E. |title=Frühe Schriften, 1923–1942 |date=2005 |publisher=W. Maudrich |others=Vesely-Frankl, Gabriele |isbn=3851758129 |location=Wien |oclc=61029472}}</ref> ১৯৩০ চনত এম.ডি. ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত, ফ্ৰাংকলে ষ্টেইনহ'ফ চাইকিয়াত্ৰিক হস্পিটেল(Steinhof Psychiatric Hospital)-ত আত্মহত্যাপ্ৰৱণ মহিলাসকলৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত নিয়োজিত হৈ বিস্তৃত অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। ১৯৩৭ চনত তেওঁ ব্যক্তিগত চিকিৎসালয় আৰম্ভ কৰে, কিন্তু ১৯৩৮ চনত অষ্ট্ৰিয়া নাজীৰ দখললৈ যোৱাৰ পাছত তেওঁৰ ৰোগী চিকিৎসাৰ সুযোগ সীমিত হৈ পৰে।<ref name="FranklRecollections" /> ১৯৪০ চনত তেওঁ ৰথশ্চাইল্ড হস্পিটেল (Rothschild Hospital)ত যোগদান কৰে। সেই সময়ত ভিয়েনাত এইখনেই আছিল ইহুদীসকলৰ বাবে মুক্ত একমাত্ৰ চিকিৎসালয়। তেওঁ ইয়াত নিউৰ’লজি বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাপে কাম কৰিছিল। শিবিৰসমূহলৈ পঠোৱাৰ আগতে, তেওঁ বহুতো ৰোগীক মানসিকভাৱে অসুস্থ লোকসকলক লক্ষ্য কৰি চলোৱা নাৎসী “ইউথেনেছিয়া” কাৰ্যসূচীৰপৰা ৰক্ষা কৰিছিল<ref name="Klingberg2001" /><ref>{{Cite book|last=Neugebauer|first=Wolfgang|title=Von der Zwangssterilisierung zur Ermordung. Zur Geschichte der NS-Euthanasie in Wien Teil II|publisher=Böhlau|year=2002|isbn=978-3205993254|location=Wien/Köln/Weimar|pages=99–111}}</ref>। ১৯৪২ চনত, বিবাহৰ মাত্ৰ ন মাহৰ ভিতৰত, ফ্ৰাংকল আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক থেৰেজিয়েনষ্টাট কনচেণ্ট্ৰেছন কেম্প (Theresienstadt concentration camp)-লৈ পঠোৱা হয়। তাতেই তেওঁৰ পিতৃ অনাহাৰ আৰু নিউমোনিয়াত মৃত্যুবৰণ কৰে। ১৯৪৪ চনত, ফ্ৰাংকল আৰু তেওঁৰ জীৱিত আত্মীয়সকলক আউশ্‌ভিৎস কনচেণ্ট্ৰেছন কেম্প( Auschwitz concentration camp-)লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়, য’ত তেওঁৰ মাতৃ আৰু ভাতৃক গেছ চেম্বাৰত হত্যা কৰা হয়। তেওঁৰ পত্নী টিল্লী পিছত টাইফাছ ৰোগত বাৰ্জেন-বেলচেন কনচেণ্ট্ৰেছন কেম্প (Bergen-Belsen concentration camp)ত মৃত্যুবৰণ কৰে। ফ্ৰাংকলে চাৰিটা কনচেনট্ৰেছন কেম্পত তিনিবছৰ সময় অতিবাহিত কৰিছিল।<ref name="obit" /> যুদ্ধৰ পিছত, তেওঁ জেনেৰেল পলিক্লিনিক, ভিয়েনাৰ নিউৰ’লজি বিভাগৰ মুৰব্বী হয় আৰু নিজৰ ঘৰতে ব্যক্তিগত চিকিৎসালয় স্থাপন কৰে। ১৯৭০ চনত অৱসৰ পৰ্যন্ত তেওঁ ৰোগীসকলৰ সৈতে কাম কৰি আছিল।<ref name="Klingberg2001" /> ১৯৪৮ চনত, তেওঁ ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা দৰ্শনত পিএইচ.ডি. ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ 'অচেতন ঈশ্বৰ'( The Unconscious God) নামৰ গৱেষণা -পত্ৰত মনোবিজ্ঞান আৰু ধৰ্মৰ মাজৰ সম্পৰ্ক বিশ্লেষণ কৰা হৈছে।<ref>Boeree, George. [http://webspace.ship.edu/cgboer/frankl.html "Personality Theories: Viktor Frankl."] Shippensburg University. Accessed 18 April 2014. {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20191103032504/http://webspace.ship.edu/cgboer/frankl.html |date=3 November 2019}}.</ref> ইয়াত তেওঁ গ্ৰাহকসকলক তেওঁলোকৰ আধ্যাত্মিক অচেতন সত্তাৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ ছক্ৰেটিছীয় ডায়লগ পদ্ধতি ব্যৱহাৰৰ পক্ষে মত প্ৰকাশ কৰে<ref>Lantz, James E. "Family logotherapy." ''Contemporary Family Therapy'' 8, no. 2 (1986): 124–135.</ref> । [[File:Grave of Viktor Frankl 02.jpg|thumb|ভিয়েনাত ভিক্টৰ ফ্ৰাংকল‌‌‌ৰ সমাধি]] ১৯৫৫ চনত, ফ্ৰাংকলক ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয়ত নিউৰ’লজি আৰু মনোৰোগবিদ্যাৰ অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। তেওঁ অতিথি অধ্যাপক হিচাপে হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়(১৯৬১), চাউদাৰ্ন মেথদিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয় ( ১৯৬৬) (Southern Methodist University, 1966) আৰু ডুকেইন বিশ্ববিদ্যালয় ( Duquesne University (১৯৭২)-ত বক্তৃতা প্ৰদান কৰে।<ref name=":0" /> নিজৰ সমগ্ৰ জীৱনত, ফ্ৰাংকলে পূৰ্বৰ মনোচিকিৎসা পদ্ধতিসমূহৰ হ্ৰাসবাদ( [http://Reductionism Reductionism]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})ধৰ্মী প্ৰৱণতাই ৰোগীক অমানৱীয় কৰি তোলে বুলি যুক্তি আগবঢ়ায় আৰু মনোচিকিৎসাৰ পুনৰ-মানৱীকৰণৰ পক্ষে মত প্ৰকাশ কৰে।<ref name="FranklUltimateMeaning">{{cite book|author=Frankl, Viktor|url=https://books.google.com/books?id=_hcQAQAAMAAJ|title=Man's search for ultimate meaning|year=2000|publisher=Perseus Pub.|isbn=978-0738203546|access-date=24 May 2016|archive-date=22 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322130255/https://books.google.com/books?id=_hcQAQAAMAAJ|url-status=live}}</ref> আমেৰিকান চাইকিয়াত্ৰিক এচচিয়েচন (American Psychiatric Association)এ ১৯৮৫ চনত ধৰ্ম আৰু মনোৰোগবিদ্যাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ অৱদানৰ বাবে অস্কাৰ ফাইষ্টাৰ বঁটা(Oskar Pfister Award) প্ৰদান কৰে।<ref name="FranklUltimateMeaning" /> ===''মেনছ চাৰ্ছ ফৰ মিনিং''=== সাধাৰণ পলিক্লিনিক চিকিৎসালয়ৰ স্নায়ুবিজ্ঞান বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাপে কৰ্মৰত অৱস্থাত ফ্ৰাংকলে মাত্ৰ ন দিনৰ ভিতৰতে মেনছ চাৰ্ছ ফৰ মিনিিং( Man's Search For Meaning)গ্ৰন্থখন লিখি শেষ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://viktorfranklamerica.com/viktor-frankl-bio/|title=The Life of Viktor Frankl|website=Viktor Frankl Institute of America|access-date=24 April 2020|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806130308/https://viktorfranklamerica.com/viktor-frankl-bio/|url-status=live}}</ref> এই গ্ৰন্থখনৰ মূল শিৰোনাম আছিল এ চাইক'লজিষ্ট এক্সপিৰিয়েন্সেছ দি কনচেণ্ট্ৰেছন কেম্প(A Psychologist Experiences the Concentration Camp) আৰু ই ১৯৪৬ চনত জাৰ্মান ভাষাত প্ৰকাশ পায়। ইয়াৰ ইংৰাজী অনুবাদ মেনছ চাৰ্ছ ফৰ মিনিং ১৯৫৯ চনত প্ৰকাশিত হয় আৰু অতি সোনকালেই এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বেষ্টছেলাৰ গ্ৰন্থ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="Klingberg2001" /> ফ্ৰাংকলে এই সফলতাক 'আধুনিক যুগৰ গণ মানসিক স্নায়ুৰোগ”ৰ এক লক্ষণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছিল, কিয়নো গ্ৰন্থখনৰ শিৰোনামে মানুহৰ জীৱনৰ অৰ্থ সম্পৰ্কীয় মৌলিক প্ৰশ্নৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে।<ref>{{Cite book|last=Frankl|first=Viktor|title=The Feeling of Meaninglessness|publisher=Marquette University Press|year=2010|isbn=978-0874627589}}</ref> এই গ্ৰন্থখনৰ কোটি কোটি কপি পৃথিৱীৰ বহু ভাষাত বিক্ৰী হয়। ১৯৯১ চনত লাইব্ৰেৰী অৱ কংগ্ৰেছ আৰু বুক অৱ দি মন্থ ক্লাব-এ যৌথভাৱে চলোৱা এক সমীক্ষাত মেনছ চাৰ্ছ ফৰ মিনিং-ক আমেৰিকাৰ সৰ্বাধিক প্ৰভাৱশালী দহখন গ্ৰন্থৰ অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite news|last1=Fein|first1=Esther B.|date=20 November 1991|title=New York Times, 11-20-1991|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/11/20/books/book-notes-059091.html|access-date=21 April 2020|archive-date=28 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200428021311/https://www.nytimes.com/1991/11/20/books/book-notes-059091.html|url-status=live}}</ref> ==লোগোথেৰাপি আৰু অস্তিত্বমূলক বিশ্লেষণ== ফ্ৰাংকলে লোগোথেৰাপি আৰু অস্তিত্বমূলক বিশ্লেষণৰ বিকাশ ঘটাইছিল। এই দুয়োটা ধাৰণা দাৰ্শনিক আৰু মনোবৈজ্ঞানিক ভাবনাৰ ওপৰত, বিশেষকৈ জীৱনত অৰ্থ বিচাৰি পোৱাৰ মানৱীয় আকাংক্ষা আৰু স্বাধীন [[ইচ্ছাশক্তি]]ৰ ধাৰণাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে।<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.viktorfrankl.org/logotherapy.html|title=What is Logotherapy/Existential Analysis|access-date=24 April 2020|archive-date=13 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200513201732/https://viktorfrankl.org/logotherapy.html|url-status=live}}</ref> ফ্ৰাংকলৰ মতে, জীৱনৰ অৰ্থ উপলব্ধি কৰাৰ তিনিটা মুখ্য উপায় আছে— পৃথিৱীত কোনো ইতিবাচক পৰিৱৰ্তন আনিবলৈ কিবা কৰা, বিশেষ অভিজ্ঞতা লাভ কৰা, অথবা বিশেষ মানসিক মনোভাব গ্ৰহণ কৰা।<ref name=":3">{{Cite book|last=Frankl|first=Viktor|title=The Doctor and the Soul. From Psychotherapy to Logotherapy|url=https://archive.org/details/doctorsoulfromps0000fran_x1x7|publisher=Vintage Books|year=2019|isbn=978-0525567042|location=New York}}</ref><ref name=":1">{{Cite book|last=Frankl|first=Viktor|title=The Will to Meaning: Foundations and Applications of Logotherapy.|url=https://archive.org/details/willtomeaningfou0000fran|publisher=Penguin/Plume|year=2014|isbn=978-0142181263|location=New York}}</ref><ref name=":2" /> লোগোথেৰাপি আৰু অস্তিত্বমূলক বিশ্লেষণে আগবঢ়োৱা মুখ্য কৌশলসমূহ হ’ল— ** পেৰাডক্সিকেল অভিপ্ৰায় (Paradoxical intention): ভুক্তভোগীয়ে আত্ম-দূৰত্ব (self-distancing) আৰু হাস্যৰসাত্মক অতিৰঞ্জনৰ জৰিয়তে নিজৰ আসক্তি বা উৎকণ্ঠাক জয় কৰিবলৈ শিকে। **বিচ্যুতি (Dereflection): ৰোগীৰ মনোযোগ তেওঁলোকৰ সমস্যাৰ লক্ষণবোৰৰপৰা আঁতৰাই অন্য দিশলৈ নিয়া হয়, কিয়নো লক্ষণসমূহৰ ওপৰত অত্যধিক আত্ম-মনোনিৱেশে নিষ্ক্ৰিয়তা আনিব পাৰে।<ref>{{Cite journal|last=Frankl|first=Viktor E.|date=1975|title=Paradoxical intention and dereflection.|url=https://archive.org/details/sim_psychotherapy_fall-1975_12_3/page/226|journal=Psychotherapy: Theory, Research & Practice|volume=12|issue=3|pages=226–237|doi=10.1037/h0086434}}</ref> **[[চক্ৰেটিক সংলাপ]] (Socratic dialogue) আৰু মনোভাবৰ পৰিৱৰ্তন : এজন ৰোগীক জীৱনৰ স্ব-সংজ্ঞায়িত অৰ্থ বিচাৰি উলিয়াই তাক অনুসৰণ কৰিবলৈ সহায় কৰাৰ বাবে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হয়।<ref>{{Cite journal|last=Ameli, M., & Dattilio, F. M.|date=2013|title=Enhancing cognitive behavior therapy with logotherapy: Techniques for clinical practice.|url=https://archive.org/details/sim_psychotherapy_2013-09_50_3/page/387|journal=Psychotherapy|volume=50|issue=3|pages=387–391|doi=10.1037/a0033394|pmid=24000857}}</ref> অৰ্থ বা অভিপ্ৰায়ক মানসিক স্বাস্থ্যৰ এক কেন্দ্ৰীয় প্ৰেৰণা-শক্তি হিচাপে স্বীকৃতি দিয়াটো মনোবিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত ফ্ৰাংকলৰ চিৰস্থায়ী অৱদান। এই চিন্তাধাৰাই পৰৱৰ্তী সময়ত ইতিবাচক মনোবিজ্ঞান (positive psychology) ক্ষেত্ৰৰ মৌলিক নীতিসমূহৰ ভেটি স্থাপন কৰিছে।<ref>"[https://www.researchgate.net/publication/294286062_Viktor_Frankl's_Meaning-Seeking_Model_and_Positive_Psychology Viktor Frankl’s Meaning-Seeking Model and Positive Psychology]". Chapter from book ''Meaning in Positive and Existential Psychology'' (pp. 149–184). {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20210719224356/https://www.researchgate.net/publication/294286062_Viktor_Frankl%27s_Meaning-Seeking_Model_and_Positive_Psychology |date=19 July 2021}}.</ref> হাছিডিক ইহুদী ধৰ্মৰ চাবাদ দৰ্শনত ফ্ৰাংকলৰ কৰ্মক সমৰ্থন কৰা হৈছে। <ref name=":4">{{Cite web |last=Biderman |first=Jacob |title=The Rebbe and Viktor Frankl |url=https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1201321/jewish/The-Rebbe-and-Viktor-Frankl.htm}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|30em}} [[শ্ৰেণী: ইহুদী মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী: ইহুদী দাৰ্শনিক]] [[শ্ৰেণী: ১৯০৫ চনত জন্ম]] [[শ্ৰেণী: ১৯৯৭ চনত মৃত্যু ]] s4zif06jakfksz4bynshmj3j0psu7hj 0 135467 645407 622398 2026-10-16T05:56:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645407 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মিৰ’শ্লাভা মণ্টেমায়ৰ | photo = | caption = | title = চেনিওৰীটা UANL ২০১১<br />নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা ইণ্টাৰনেচনেল মেক্সিকো ২০১৩ | birth_name = লুচেৰো মিৰ’শ্লাভা মণ্টেমায়ৰ গাৰ্চিয়া | birth_place = মণ্টেৰী, নুৱেভ’ লিঅ’ন, [[মেক্সিকো]] | birth_date = {{Birth date and age|1990|1|5}} | education = ইউনিভাৰ্চিডাড অটোনোমা ডি নুৱেভ’ লিঅ’ন | height = {{height|m=1.76}} | eye_color = | hair_color = | spouse = {{Marriage|জৰ্জ এডালবেৰ্টো অৰ্টিজ |2021}} }} '''লুচেৰো মিৰ’শ্লাভা মণ্টেমায়ৰ গাৰ্চিয়া''' (জন্ম: ৫ জানুৱাৰী ১৯৯০) এগৰাকী মেক্সিকান সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপধাৰী, ক্ৰীড়া সংবাদিক আৰু ব্যৱসায়ী। মণ্টেমায়ৰে ‘নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা ইণ্টাৰনেচনেল মেক্সিকো ২০১৩’ খিতাপ অৰ্জন কৰিছিল আৰু ‘মিছ ইণ্টাৰনেচনেল ২০১৩’ত মেক্সিকোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www2.esmas.com/nuestra-belleza-mexico/nuestras-noticias/557691/nuestra-belleza-mexico-internacional-2013-es-lucero-montemayor./|title=Lucero Montemayor, es Nuestra Belleza Internacional México 2013|language=Spanish|access-date=14 January 2013|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304051324/http://www2.esmas.com/nuestra-belleza-mexico/nuestras-noticias/557691/nuestra-belleza-mexico-internacional-2013-es-lucero-montemayor./|deadurl=yes}}</ref> == সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতা == লুচেৰো মণ্টেমায়ৰ ২০১১ চনত তেওঁৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাত ‘চেনিওৰীটা UANL’ নিৰ্বাচিত হৈছিল। তেওঁ ‘চেনিওৰীটা কুইমিকাছ ২০১১’ হিচাপে নিজৰ বিভাগক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ‘নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা নুৱেভ’ লিঅ’ন ২০১২’ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁ প্ৰথম ৰানাৰ-আপ হয় আৰু নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা মেক্সিকো ২০১২ প্ৰতিযোগিতাত চিম্থিয়া ডুকুৱেৰ সৈতে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত হয়। ছেমি-ফাইনেল পৰ্যায়ত তেওঁ ‘নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা মুণ্ডো মেক্সিকো ২০১২’ৰ প্ৰথম ৰানাৰ-আপ আছিল। চূড়ান্ত নিশাত তেওঁ পুনৰবাৰ বিজয়ী চিম্থিয়া ডুকুৱেৰ পিছতে প্ৰথম ৰানাৰ-আপৰ স্থান লাভ কৰে। কেইমাহমানৰ পিছত, নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা মেক্সিকো সংস্থাই তেওঁক ‘নুৱেষ্ট্ৰা বেলেজা ইণ্টাৰনেচনেল মেক্সিকো ২০১৩’ হিচাপে মনোনীত কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ জাপানত অনুষ্ঠিত ‘মিছ ইণ্টাৰনেচনেল ২০১৩’ত মেক্সিকোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। == সম্প্ৰচাৰ কেৰিয়াৰ == ২০১৪ চনত মণ্টেৰীৰ ‘টিভি আজটেকা’ৰ ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান ‘ADN’ৰ জৰিয়তে মণ্টেমায়ৰে ক্ৰীড়া সাংবাদিকতাৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.futbolsapiens.com/la-bombonera/miroslava-montemayor-y-su-cumpleanos-periodistico/|title=Miroslava Montemayor y su cumpleaños periodístico|work=Futbol Sapiens|date=30 September 2015|access-date=31 January 2016}}</ref> তাত তেওঁ ২০১৫ চনৰ প্ৰ’ বাউল আৰু এৰিজোনাৰ গ্লেণ্ডেলত অনুষ্ঠিত ‘ছুপাৰ বাউলৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ৰীড়া অনুষ্ঠানসমূহ কভাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.publimetro.com.mx/publisport/miroslava-montemayor-la-reportera-que-impacto-en-el-pro-bowl/moaA! ueU9NDIZieEE/ |title=Miroslava Montemayor, la reportera que impactó en el Pro Bowl – Publimetro |website=www.publimetro.com.mx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150129065732/http://www.publimetro.com.mx/publisport/miroslava-montemayor-la-reportera-que-impacto-en-el-pro-bowl/moaA! ueU9NDIZieEE/ |archive-date=2015-01-29 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৫ চনৰ ডিচেম্বৰত তেওঁ আজটেকা এৰি ইএছপিএনত যোগদান কৰে আৰু ‘NFL Live’ৰ স্পেনিছ সংস্কৰণৰ উপস্থাপিকা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.espnfrontrow.com/2015/12/espn-mexico-debuts-nfl-live-show/|title=ESPN in Mexico debuts NFL Live show|author=Gabriela Nunez|date=14 December 2015|work=ESPN Front Row|access-date=31 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224074737/http://www.espnfrontrow.com/2015/12/espn-mexico-debuts-nfl-live-show/|archivedate=24 December 2015|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ ইএছপিএন মেক্সিকোৰ দুপৰীয়াৰ ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান ‘লছ কেপিটানেছ’ৰো উপস্থাপিকা আছিল। ২০১৭ চনৰ আগষ্টত তেওঁ ‘স্পৰ্টছ চেণ্টাৰ’ৰ স্পেনিছ সংস্কৰণৰ এংকৰ হ’বলৈ পূৰ্বৰ অনুষ্ঠানসমূহ ত্যাগ কৰে। তেওঁ আদলবেৰ্টো ফ্ৰাঙ্কোৰ সৈতে প্ৰতি বৃহস্পতিবাৰে ইএছপিএন২-ত ‘অট্ৰা ৰোণ্ডা’ নামৰ এটা অনুষ্ঠান পৰিচালনা কৰিছিল।<ref>{{cite web| url = http://espnmediazone.com/mexico/press-releases/2017/06/espn-y-cuauhtemoc-moctezuma-heineken-presentan-su-nuevo-show-otra-ronda/| title = ESPN y Cuauhtémoc Moctezuma Heineken presentan su nuevo show "Otra Ronda" - ESPN MediaZone Latin America North| date = 21 June 2017| access-date = 27 March 2026| archivedate = 24 June 2018| archiveurl = https://web.archive.org/web/20180624150303/https://espnmediazone.com/mexico/press-releases/2017/06/espn-y-cuauhtemoc-moctezuma-heineken-presentan-su-nuevo-show-otra-ronda/| deadurl = yes}}</ref> ইএছপিএনত কৰ্মৰত অৱস্থাত তেওঁ মেক্সিকান টেনিছ অপেন, লছ কাবোছ অপেন, ছুপাৰ বাউল আৰু ২০১৮ চনৰ ৰাছিয়া ফিফা বিশ্বকাপৰ দৰে অনুষ্ঠানসমূহ কভাৰ কৰিছে। ২০১৯ চনৰ ৪ অক্টোবৰত তেওঁ ইএছপিএন ত্যাগ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। == ব্যক্তিগত জীৱন == মণ্টেমায়ৰ ব্যৱসায়ী তথা ‘ক্লাব টিজুয়ানা’ৰ সভাপতি আৰু স্বত্বাধিকাৰী জৰ্জ এলবেৰ্টো হেংকৰ সৈতে সম্পৰ্কত আছিল। ২০১৯ চনৰ ১৪ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকে ইনষ্টাগ্ৰামৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ বাগদানৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/grupoeditorialsimjor/docs/edicio_n_estilodf_436_internet/38|title = Estilo DF Lila Downs by EstiloDF - Issuu| date=28 May 2019 }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগী]] plvw00eknvjy2dbjiog4nnrpssklppq 0 135533 645363 618928 2026-10-16T01:03:28Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645363 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | headercolor = (black) | name = বৰ্ষা বৰ্মন | native_name = | native_name_lang = | image = Varsha Varman.jpg | image_size = | caption = ইটালীৰ ইণ্টাৰনেচনেল শ্বটগান কাপত স্বৰ্ণ পদক বিজয়ী বৰ্ষা বৰ্মন | birth_name = | fullname = | nickname = | nationality = ভাৰতীয় | residence = | birth_date = {{birth date and age|1994|06|01|df=yes}} | birth_place = [[ভূপাল]], [[মধ্য প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]<ref>{{cite web |title=Bhopal girl shoots her way to Asiad bronze |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/madhyapradesh/varsha-varman-of-mp-bags-bronze-medal-at-asian-games/article1-1268240.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926111846/http://www.hindustantimes.com/india-news/madhyapradesh/varsha-varman-of-mp-bags-bronze-medal-at-asian-games/article1-1268240.aspx |url-status=dead |archive-date=26 September 2014 |publisher=Hindustan Times |access-date=1 October 2014 |archivedate=26 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140926111846/http://www.hindustantimes.com/india-news/madhyapradesh/varsha-varman-of-mp-bags-bronze-medal-at-asian-games/article1-1268240.aspx |deadurl=yes }}</ref> | death_date = | death_place = | height = {{height|precision=0|m=1.75}} | weight = {{convert|68|kg|lb|0|abbr=on}} | spouse = | life_partner = | website = | country = [[ভাৰত]] | sport = [[শ্বুটিং]] | disability = | disability_class = | rank = ১ | event = শ্বটগান ট্ৰেপ শ্বুটিং | collegeteam = হাৰ্ভাৰ্ড শ্বুটিং টীম | universityteam = | club = ভাৰতীয় শ্বুটিং দল | team = | turnedpro = ২০১১ | partner = | former_partner = | coach = মাৰ্চেলো ড্ৰাডী | retired = | coaching = | worlds = | regionals = | nationals = প্ৰথম স্থান প্ৰাপ্ত | olympics = | paralympics = | highestranking = বিশ্ব জুনিয়ৰ নং ১ | pb = | medaltemplates = {{MedalSport|মহিলাৰ শ্বুটিং}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|এছিয়ান গেমচ}} {{MedalBronze|২০১৪ ইনচিয়ন|ডাবল ট্ৰেপ দলীয়}} | show-medals = | updated = ১ অক্টোবৰ ২০১৪ }} '''বৰ্ষা বৰ্মন''' ([[ইংৰাজী]]: Varsha Varman; জন্ম: ১ জুন ১৯৯৪)<ref>{{Cite web |url=https://scroll.in/field/890689/asian-games-2018-indian-player-profiles-shotgun-shooting |title=Asian Games 2018, Indian player profiles: Shotgun shooting |author=Scroll Staff |website=Scroll.in |date=17 August 2018 |language=en-US |access-date=2019-11-23}}</ref> এগৰাকী পেছাদাৰী [[ভাৰতীয়]] ক্ৰীড়া শ্বুটাৰ। তেওঁ [[মধ্য প্ৰদেশ]]ৰ [[ভূপাল]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ মূলতঃ শ্বটগান ট্ৰেপ আৰু ডাবল ট্ৰেপ শাখাত প্ৰতিযোগিতা কৰে। বৰ্মনে অতি কম বয়সতেই শ্বুটিং ক্ৰীড়াৰ সৈতে জড়িত হয় আৰু পিছত ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত নিজৰ প্ৰতিভা প্ৰদৰ্শন কৰে। ==কেৰিয়াৰ== বৰ্ষা বৰ্মনে বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্বুটিং প্ৰতিযোগিতাত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। ২০১৪ চনত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ইনচিয়নত অনুষ্ঠিত এছিয়ান গেমচত তেওঁ শগুন চৌধুৰী আৰু শ্ৰেয়সী সিঙৰ সৈতে মহিলাৰ ডাবল ট্ৰেপ দলীয় ইভেণ্টত ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Bhopal girl shoots her way to Asiad bronze |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/madhyapradesh/varsha-varman-of-mp-bags-bronze-medal-at-asian-games/article1-1268240.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20140926111846/http://www.hindustantimes.com/india-news/madhyapradesh/varsha-varman-of-mp-bags-bronze-medal-at-asian-games/article1-1268240.aspx |url-status=dead |archive-date=26 September 2014 |publisher=Hindustan Times |access-date=1 October 2014 |archivedate=26 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140926111846/http://www.hindustantimes.com/india-news/madhyapradesh/varsha-varman-of-mp-bags-bronze-medal-at-asian-games/article1-1268240.aspx |deadurl=yes }}</ref> এই সাফল্যৰ ফলত তেওঁ এছিয়ান গেমচত পদক জয় কৰা মধ্য প্ৰদেশৰ ভূপালৰ প্ৰথমগৰাকী ক্ৰীড়াবিদ হিচাপে পৰিচিত হয়। তেওঁ বিভিন্ন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ লগতে বিশ্ব জুনিয়ৰ ৰেংকিঙত এক নম্বৰ স্থানো লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=MP govt announces Rs 50 lakh reward to medallist Varsha Varman |date=27 September 2014 |url=http://zeenews.india.com/sports/2014-asian-games/india/mp-govt-announces-rs-50-lakh-reward-to-medallist-varsha-varman_1476789.html |publisher=Zee News |access-date=1 October 2014}}</ref> তেওঁৰ ক্ৰীড়া জীৱনৰ সাফল্যৰ বাবে তেওঁ ২০১৩ চনত একলব্য বঁটা আৰু ২০১৫ চনত বিক্ৰম বঁটাৰে সন্মানিত হয়।<ref>{{cite news |title=MP govt announces Vikram Award for shooter Varsha Varman |url=http://www.hindustantimes.com/bhopal/mp-govt-announces-vikram-awards-for-shooter-varsha-varman-karate-player-ajay-yadav/story-cxLljrLmhSwPSIoCUem27K.html |publisher=Hindustan Times }}</ref> ==শিক্ষা== বৰ্ষাই ভূপালৰ চেইণ্ট জোচেফ কো-এড স্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল। কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা বোৰ্ডৰ দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ পৰীক্ষাত তেওঁ আজমীৰ অঞ্চলৰ ভিতৰত প্ৰথম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Passion for shooting helped Bhopal's Varsha Varman top exam |website=The Times of India |date=29 May 2012 |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/Passion-for-shooting-helped-Bhopals-Varsha-Varman-top-exam/articleshow/13613811.cms}}</ref> তেওঁ ৯৭.২ শতাংশ নম্বৰেৰে সমগ্ৰ দেশৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Meet our topper |url=http://www.stjosephcoed.org/event.php |access-date=2026-03-27 |archivedate=2021-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211204073206/http://www.stjosephcoed.org/event.php |deadurl=yes }}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ ৱাৰউইক বিশ্ববিদ্যালয়ত আইনৰ অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰিছিল যদিও শ্বুটিঙত অধিক মনোনিৱেশ কৰিবলৈ তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ [[হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]]লৈ স্থানান্তৰিত হয়। বৰ্তমান তেওঁ তাত অৰ্থনীতি বিষয়ত অধ্যয়ন কৰি আছে।<ref>{{cite news |url=http://essentiallysports.com/education-complements-sport-interview-incheon-bronze-medalist-varsha-varman/ |title=Education complements Sport |publisher=EssentiallySports }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20141105022511/http://indianshooting.com/index.php?option=content&task=view&id=997&Itemid=1054 |date=5 November 2014 |title=Gunning medals in Italy}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ক্ৰীড়াবিদ]] [[শ্ৰেণী:মহিলা খেলুৱৈ]] ldoj7qmnd1zslyvp6fn3364jgc5pmp4 0 136217 645453 603619 2026-10-16T10:59:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645453 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = সমীক্ষা বটনাগৰ | image = Samiksha Bhatnagar graces the special screening of ‘Poster Boys’.jpg | birth_name = সমীক্ষা ভাটনাগৰ | caption = ''পোষ্টাৰ বয়জ''ৰ স্ক্ৰীণিঙত বটনাগৰ | birth_date = {{Birth date and age|1988|01|12|df=yes}}<ref name="12January"> Gifting Myself Good Health: https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/samiksha-bhatnagar-i-am-gifting-myself-good-health-and-wealth/articleshow/45854248.cms</ref> | birth_place = [[ডেৰাডুন]], [[উত্তৰাখণ্ড]], [[ভাৰত]] | citizenship = ভাৰত | occupation = অভিনেত্ৰী | years_active = ২০১১–বৰ্তমান }} '''সমীক্ষা বটনাগৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Samikssha Batnagar; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী ১৯৮৮)<ref>{{cite news |url=https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/samiksha-bhatnagar-is-now-samikssha-batnagar-243931 |title=Samiksha Bhatnagar is now Samikssha Batnagar |date=25 April 2021 |work=Tribune India}}</ref> এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] অভিনেত্ৰী। তেওঁ ২০১৪ চনলৈকে ষ্টাৰ প্লাছ আৰু জি টিভিৰ বিভিন্ন [[হিন্দী]] ধাৰাবাহিকত সহযোগী আৰু মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ ২০১৫ চনত মুক্তি পোৱা মধুৰ ভাণ্ডাৰকাৰৰ ''কেলেণ্ডাৰ গাৰ্লছ''ত এটা কেমিঅ' চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল,<ref>{{Cite news |url=http://www.mid-day.com/articles/spotted-madhur-bhandarkar-and-samiksha-bhatnagar-on-the-sets-of-calendar-girls/15562170 |title=Samiksha Bhatnagar & Madhur Bhandarkar. Sets of Calendar Girls |work=Mid Day}}</ref> যাৰ জৰিয়তে তেওঁৰ বলীউডত অভিষেক ঘটে। ২০১৭ চনত তেওঁ শ্ৰেয়াস তলপাড়ে পৰিচালিত ছবি ''পোষ্টাৰ বয়জ''ত ববী দেউলেৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰে, যিটো এজন জনপ্ৰিয় অভিনেতাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ প্ৰথমটো মুখ্য চৰিত্ৰ।<ref>{{Cite news |title=Samiksha Bhatnagar Poster Boys |work=Bollywood Hungama |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/heres-everything-know-bobby-deols-love-interest-samiksha-bhatnagar-poster-boys/}}</ref><ref>{{Cite news |title=Samiksha Bhatnagar & Bobby Deol. Sets of Poster Boys |work=Mid-Day |url=http://www.mid-day.com/articles/bobby-deol-tv-actress-samiksha-bhatnagar-spotted-poster-boys-sets-photo-bollywood-news/18511160 |access-date=2026-03-30 |archivedate=2020-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615020823/https://www.mid-day.com/articles/bobby-deol-tv-actress-samiksha-bhatnagar-spotted-poster-boys-sets-photo-bollywood-news/18511160 |deadurl=yes }}</ref> == কেৰিয়াৰ == === টেলিভিছন কেৰিয়াৰ === তেওঁৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সুযোগ আছিল যেতিয়া তেওঁ ''এক বীৰ কী অৰদাস...বীৰা'' (ষ্টাৰ প্লাছ) ধাৰাবাহিকত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ পাইছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''উত্তৰণ'' (কালাৰ্ছ টিভি),<ref>{{Cite news |title=Samiksha Bhatnagar Uttaran |work=PINKVILLA |url=https://www.pinkvilla.com/tvtags/colors-tv/uttaran-samiksha-bhatnagar-play-pakistani-woman |access-date=4 September 2017 |archive-date=20 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320042803/https://www.pinkvilla.com/tvtags/colors-tv/uttaran-samiksha-bhatnagar-play-pakistani-woman |url-status=dead |archivedate=20 March 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200320042803/https://www.pinkvilla.com/tvtags/colors-tv/uttaran-samiksha-bhatnagar-play-pakistani-woman |deadurl=yes }}</ref> ''দেৱোঁ কে দেৱ...মহাদেৱ'' (লাইফ অ’কে), ''বাল বীৰ'' (চাব টিভি), ''কুমকুম ভাগ্য'' (জি টিভি)<ref>{{Cite news |title=Samiksha Kum Kum Bhagya |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Swati-Anurag-to-replace-Samiksha-Amit-in-Kumkum-Bhagya/articleshow/35847581.cms}}</ref> আৰু আন কেইবাখনো জনাজাত ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল। === চলচ্চিত্ৰত অভিষেক === ২০১৫ চনত মধুৰ ভাণ্ডাৰকাৰৰ ''কেলেণ্ডাৰ গাৰ্লছ''ত তেওঁ এটা কেমিঅ' চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত বটনাগৰে শ্ৰেয়াস তলপাড়ে পৰিচালিত ''পোষ্টাৰ বয়জ''ৰ শ্বুটিং সম্পূৰ্ণ কৰে, য'ত ছানী দেউল আৰু ববী দেউলৰ লগতে শ্ৰেয়াস তলপাড়ে নিজেও মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ছবিখনত তেওঁ ববী দেউলৰ বিপৰীতে সূৰ্যমুখীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখন ২০১৭ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত মুক্তি পাইছিল।<ref>{{Cite news |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/poster-boys-entire-dynamics-of-filmmaking-has-failed-says-sunny-deol/story-oSkeglt12DCd8eFHMWXQIO.html |title=Poster Boys |work=Hindustan Times}}</ref> ২০২১ আৰু ২০২২ চনৰ ভিতৰত বটনাগৰে ''ব্লেক ৰোজ'', ''ধূপ ছাঁও'' আৰু ''অন্ত দ্য এণ্ড''ত অভিনয় কৰে। ''অন্ত দ্য এণ্ড''ত তেওঁৰ সুন্দৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ প্ৰশংসিত হৈছিল,<ref>{{Cite news |url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/anth-the-end-movie-review-divya-dutta-mukul-dev-starrer-rivets-you-with-suspense-enthuses-you-with-thrill-entertainment-news-2241484/ |title=Anth The End |work=Bollywoodlife |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240922100831/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/anth-the-end-movie-review-divya-dutta-mukul-dev-starrer-rivets-you-with-suspense-enthuses-you-with-thrill-entertainment-news-2241484/ |archivedate=2024-09-22 |access-date=2026-03-30 |deadurl=yes}}</ref> আৰু ''ধূপ ছাঁও''তো তেওঁৰ অভিনয় অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-reviews/dhoop-chhaon/movie-review/95305903.cms/ |title=Dhoop Chhaon Movie Review : An over-the-top hodgepodge of subplots |work=The Times of India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104161951/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-reviews/dhoop-chhaon/movie-review/95305903.cms |archivedate=4 November 2022 |url-status=dead}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category}} * {{Official website|http://www.samikshabhatnagar.in}} * {{IMDb name|id=8609347}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] ba91y4juo4i6svls7c64upggr32ovuz 0 136446 645350 611863 2026-10-15T23:26:25Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645350 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = বিপাশা হায়াত | native_name = বিপাশা হায়াত | image = | caption = | native_name_lang = bn | birth_date = {{birth date and age|1971|03|23|df=y}} | education = এমএফএ | alma_mater = ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় | occupation = অভিনেত্ৰী, চিত্ৰনাট্যকাৰ, চিত্ৰশিল্পী, নেপথ্য গায়িকা | spouse = {{Marriage|তৌকীৰ আহমেদ|1999}} | children = ২ | father = আবুল হায়াত | relatives = শ্বাহেদ শ্বৰীফ খান (ভিনিহি) | awards = বাংলাদেশ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা <br /> মেৰিল-প্ৰথম আলো বঁটা }} '''বিপাশা হায়াত''' ([[ইংৰাজী]]: Bipasha Hayat; জন্ম: ২৩ মাৰ্চ ১৯৭১)<ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-47226|title=Asaduzzaman Noor and the leading ladies|date=25 July 2008|accessdate=2017-08-11|newspaper=The Daily Star|first=Nadia|last=Sarwat}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/arts-entertainment/my-art-expresses-how-i-feel-about-life-1379800|title=My art expresses how I feel about life|date=23 March 2017|accessdate=2017-03-23|newspaper=The Daily Star|author=Shah Alam Shazu}}</ref> এগৰাকী আগশাৰীৰ বাংলাদেশী অভিনেত্ৰী, মডেল, চিত্ৰশিল্পী আৰু নেপথ্য গায়িকা।<ref>{{Cite web |title=Bipasha Hayat |url=http://www.imdb.com/name/nm1463819/ |access-date=2022-03-04 |website=IMDb}}</ref> ১৯৯৪ চনত মুক্তি পোৱা ''আগুনেৰ পৰশমণি'' নামৰ ছবিখনত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ [[বাংলাদেশ]] ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ সন্মান লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref name=nfa>{{cite web|url=http://www.fdc.gov.bd/site/page/f3bb17fe-d9ad-4b61-bd8a-5824262691ad/১৯৭৫-২০১২|script-title=bn:জাতীয় চলচ্চিত্র পুরস্কার প্রাপ্তদের নামের তালিকা (১৯৭৫-২০১২)|language=bn|trans-title=List of the winners of National Film Awards (1975-2012)|accessdate=2019-03-25|publisher=Bangladesh Film Development Corporation|work=Government of Bangladesh}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ১৯৯৮, ১৯৯৯ আৰু ২০০২ চনত মেৰিল-প্ৰথম আলো বঁটা অৰ্জন কৰিছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== বিপাশা হায়াতে ১৯৯৮ চনত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চাৰুকলা অনুষদৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name=acting>{{cite news |title="Acting is like mathematics"-- Bipasha Hayat |url=http://archive.thedailystar.net/2006/06/12/d606121401159.htm |newspaper=The Daily Star |date=12 June 2006 |accessdate=2017-01-21 |archive-date=2017-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170326202732/http://archive.thedailystar.net/2006/06/12/d606121401159.htm |url-status=dead |archivedate=2017-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170326202732/http://archive.thedailystar.net/2006/06/12/d606121401159.htm |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ শৈশৱৰে পৰাই কলা-সংস্কৃতিৰ প্ৰতি বিশেষ ধাউতি আছিল। ==কেৰিয়াৰ== নব্বৈৰ দশকত বিপাশা হায়াতে বহুতো জনপ্ৰিয় টেলিভিছন নাটকত অভিনয় কৰি দৰ্শকৰ মন জয় কৰিছিল। এগৰাকী সফল অভিনেত্ৰী হোৱাৰ উপৰিও তেওঁ এগৰাকী দক্ষ চিত্ৰনাট্যকাৰো। ১৯৯৭ চনত তেওঁ তেওঁৰ প্ৰথমখন টিভি নাটক ''শুদুই তোমাকে জানি'' লিখি উলিয়াইছিল।<ref name=acting/> তেওঁ বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত দুখন গুৰুত্বপূৰ্ণ চিনেমা ''আগুনেৰ পৰশমণি'' আৰু ''জয়যাত্ৰা''ত অভিনয় কৰিছে। হুমায়ূন আহমেদৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত ''আগুনেৰ পৰশমণি''ত তেওঁ ঢাকা চহৰৰ ভিতৰত পৰিয়ালৰ সৈতে আৱদ্ধ হৈ থকা এগৰাকী গাভৰু ছোৱালীৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল। ছবিখনত তেওঁৰ চৰিত্ৰৰ নাম আছিল ৰাত্ৰি, যিয়ে তেওঁলোকৰ ঘৰত আশ্ৰয় লৈ থকা এজন গেৰিলা মুক্তি যোদ্ধা (আছাদুজ্জামান নূৰ)ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হয়। মুক্তি যোদ্ধাজনৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ মৰমে যুদ্ধৰ সময়ত গেৰিলা যোদ্ধাসকললৈ সাধাৰণ নাগৰিকৰ সমৰ্থন আৰু অৱদানক প্ৰতিফলিত কৰে। আনহাতে ''জয়যাত্ৰা''ত তেওঁৰ চৰিত্ৰটো সম্পূৰ্ণ পৃথক আছিল। ইয়াত তেওঁ এগৰাকী মধ্যবয়সীয়া মাতৃৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যিয়ে সেনাৰ আক্ৰমণৰ পৰা পলাই যাবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে নিজৰ সন্তানক হেৰুৱাইছিল। ===চিত্ৰশিল্প=== বিপাশা হায়াত এজনী সুপ্ৰতিষ্ঠিত চিত্ৰশিল্পী। তেওঁৰ শিল্পকৰ্মসমূহ ১৯৯৬ চনত ঢাকাৰ গেলেৰী টোনত অনুষ্ঠিত 'মিনিয়েচাৰ পেইণ্টিং এগজিবিচন'ত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ১৯৯৮ চনত তেওঁ পেন পেচিফিক সোণাৰগাঁৱত অনুষ্ঠিত এক দলীয় শিল্প প্ৰদৰ্শনীত অংশ লয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০০২ চনত জয়নুল গেলেৰীত অনুষ্ঠিত নবীন শিল্পীৰ প্ৰদৰ্শনীত তেওঁ ভাগ লৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://reflectionnews.com/bipasha-hayat%E2%80%99s-solo-painting-exhibition-begins-today/|title=Bipasha Hayat's solo painting exhibition begins today|date=25 October 2011|accessdate=2017-01-21|publisher=Reflection News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202004313/http://reflectionnews.com/bipasha-hayat%E2%80%99s-solo-painting-exhibition-begins-today/|archivedate=2017-02-02|deadurl=yes}}</ref> ২০১৭ চনৰ ১৪ ৰ পৰা ২৪ জানুৱাৰীলৈকে ৰোমত তেওঁৰ ষষ্ঠটো একক চিত্ৰ প্ৰদৰ্শনী ''মাইণ্ডস্কেপ'' অনুষ্ঠিত হয়। য’ত তেওঁৰ এক্ৰাইলিক আৰু ড্ৰয়িংছকে ধৰি প্ৰায় ৫০ টা শিল্পকৰ্ম প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/showbiz/special-feature/bipasha-hayats-art-exhibition-rome-1348339|title=Bipasha Hayat's art exhibition in Rome|date=21 January 2017|accessdate=2017-01-21|publisher=The Daily Star|author=Sadi Mohammad Shahnewaz}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== বিপাশা হায়াতে অভিনেতা তথা চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক তৌকীৰ আহমেদৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়।<ref>{{cite news |title=Tauquir-Bipasha working under Abul Hayat's direction |url=http://www.thedailystar.net/arts-entertainment/tv/tauquir-bipasha-working-under-abul-hayats-direction-104230 |newspaper=The Daily Star |accessdate=2015-07-14}}</ref> তেওঁ বিশিষ্ট অভিনেতা আৰু পৰিচালক আবুল হায়াতৰ জীয়ৰী।<ref name=abulhayat>{{cite news |title=Abul Hayat casts daughter, son-in-law in Eid teleplay |url=http://www.dhakamirror.com/television/abul-hayat-casts-daughter-son-in-law-in-eid-teleplay/#more-84247 |newspaper=Dhaka Mirror |date=10 July 2015 |accessdate=2015-10-15 |archivedate=2022-04-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220421120412/http://www.dhakamirror.com/television/abul-hayat-casts-daughter-son-in-law-in-eid-teleplay/#more-84247 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ ভগ্নী নাতাশা হায়াত আৰু ভিনিহি শ্বাহেদ শ্বৰীফ খান দুয়ো অভিনয় জগতৰ সৈতে জড়িত। বিপাশা আৰু নাতাশাই ২০০৮ চনত এটা বুটিক হাউচ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name=canvas>{{cite news |title=Bipasha Hayat Captured on Canvas |url=http://www.thedailystar.net/showbiz/cover-story/bipasha-hayat-captured-canvas-123331 |newspaper=The Daily Star |date=15 August 2015 |accessdate=2015-10-16}}</ref> তেওঁৰ এজনী কন্যা আৰিছা আহমেদ আৰু এজন পুত্ৰ আৰীব আহমেদ আছে। বৰ্তমান বিপাশা হায়াত আৰু তৌকীৰ আহমেদ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত বাস কৰে।<ref>{{Cite news|title=Toukir, Bipasha likely to settle in USA|url=https://www.daily-sun.com/post/509477/Toukir-Bipasha-likely-to-settle-in-USA|access-date=2021-11-25|work=Daily Sun|language=en|archivedate=2021-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211125124756/https://www.daily-sun.com/post/509477/Toukir-Bipasha-likely-to-settle-in-USA|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{IMDb name|1463819}} [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ অভিনেত্ৰী]] 49tih3twzbkkjyy2qf7ppuyiuv0hbgm 0 136929 645196 638339 2026-10-15T14:16:13Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645196 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Borobudur-Temple-Park Indonesia Stupas-of-Borobudur-04.jpg|thumb|নৱম শতিকাৰ মধ্য জাভাৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্তুপ]] দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিভিন্ন পৰম্পৰা অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে, যাৰ মাজত দুটা প্ৰধান পৰম্পৰা আছে: মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু থেৰাৱাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম। ঐতিহাসিকভাৱে, মহাযান ধৰ্মৰ এই অঞ্চলত এক প্ৰধান স্থান আছিল, কিন্তু আধুনিক সময়ত, অধিকাংশ দেশে থেৰাৱাদা পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে। থেৰাৱাদা বৌদ্ধ সংখ্যাগৰিষ্ঠ থকা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দেশসমূহ হৈছে থাইলেণ্ড, কম্বোডিয়া, লাওছ, ম্যানমাৰ, এই সকলোবোৰেই মূল ভূ-খণ্ডৰ দেশ।<ref>{{Cite journal|last=Kitiarsa|first=Pattana|date=1 March 2009|title=Beyond the Weberian Trails: An Essay on the Anthropology of Southeast Asian Buddhism|journal=Religion Compass|language=en|volume=3|issue=2|pages=200–224|doi=10.1111/j.1749-8171.2009.00135.x|issn=1749-8171}}</ref> চীনা প্ৰভাৱৰ বাবে ভিয়েটনামত এতিয়াও মহাযান সংখ্যাগৰিষ্ঠতা অব্যাহত আছে।<ref>[http://www.cpamedia.com/culture/vietnam_buddhist_temples/ CPAmedia: Buddhist Temples of Vietnam] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708190207/http://www.cpamedia.com/culture/vietnam_buddhist_temples/|date=8 July 2008}}</ref>  চৈলেন্দ্ৰ আৰু শ্ৰীবিজয় সাম্ৰাজ্যৰ সময়ৰপৰাই ইণ্ডোনেছিয়া থেৰাৱদা বৌদ্ধ আছিল,<ref>[http://www.spm.org.sg/exhibition/buddhism/spread_southern_southeast_asia.html Singapore Philatelic Museum website: Southward Expansion of Mahayana Buddhism – Southeast Asia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019100741/http://www.spm.org.sg/exhibition/buddhism/spread_southern_southeast_asia.html|date=19 October 2008}}</ref> কিন্তু ইণ্ডোনেছিয়াত মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম এতিয়া ছিংগাপুৰ আৰু মালয়েছিয়াৰ দৰে চীনা প্ৰবাসীৰদ্বাৰা বহুলভাৱে পালন কৰা হয়।   মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম হৈছে ছিংগাপুৰ, মালয়েছিয়া, ব্ৰুনেই আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ চীনা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰধান ধৰ্ম। == ইতিহাস == [[চিত্ৰ:Siddharta Gautama Borobudur.jpg|thumb|সিদ্ধাৰ্থ গৌতমে চুলি কাটি তপস্বী হৈ পৰে। বৰোবুদূৰ বাছ-ৰিলিফ, নৱম শতিকা। ]] === আদিম পৰম্পৰা আৰু উৎপত্তি === বৌদ্ধ ধৰ্মই ভাৰতৰপৰা পোনপটীয়াকৈ সাগৰৰ মাজেৰে আৰু মধ্য এছিয়া আৰু চীনৰপৰা পৰোক্ষভাৱে দক্ষিণ-পূব এছিয়াত উপস্থিত হৈছিল আৰু এই প্ৰক্ৰিয়াই খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ বেছিভাগ সময়কে সামৰি লৈছিল।<ref name=":1">{{Cite book|title=The History of Buddhism in Vietnam|last=Tai Thu|first=Nguyen|publisher=The Council for Research in Values and Philosophy|year=2008|isbn=978-1-56518-098-7|location=Washington DC|pages=2–9}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত ভিক্ষু সন্ন্যাসী আৰু বজ্জিয়ান সন্ন্যাসীৰ কিছুমান পৰিষদৰ মাজত প্ৰথাৰ পাৰ্থক্যৰ বিষয়ে চিল’নৰ সন্ন্যাসীসকলৰ মাজত মতানৈক্য হৈছিল। ভিক্ষু সন্ন্যাসীসকলে থেৰাবাদ পৰম্পৰাক দৃঢ় কৰি ৰাখিছিল আৰু বজ্জিয়ান সন্ন্যাসীসকলৰ কিছুমান আচাৰ-ব্যৱহাৰ নাকচ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত থেৰাবাদ আৰু মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মাজত বিভাজন ঘটিছিল বুলি ভবা হয়।<ref name=":2">{{Cite book|title=Theravada Buddhism in Southeast Asia|last=Lester|first=Robert, C|publisher=Ann Arbor Paperbacks|year=1973|isbn=978-0-472-06184-6|location=United States|pages=[https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1 1–162]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰপৰা বিস্তৃত সময়ছোৱাত চিলন ভিক্ষুসকলে থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম গঠন আৰু বিকাশ কৰিছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব একাদশ শতিকালৈকে চিল'নৰ প্ৰভাৱ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বিয়পি পৰা নাছিল।<ref name=":22">{{Cite book|title=Theravada Buddhism in Southeast Asia|last=Lester|first=Robert, C|publisher=Ann Arbor Paperbacks|year=1973|isbn=978-0-472-06184-6|location=United States|pages=[https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1 1–162]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতত থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিকাশ ঘটি তাৰ পিছত শ্ৰীলংকা, বাৰ্মা, থাইলেণ্ড, কম্বোডিয়া, লাওছ আৰু ইয়াৰ বাহিৰত ভ্ৰমণ কৰে।<ref name=":1" /> দ্বাদশ শতিকাত উত্তৰ ভাৰতত মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিকাশ ঘটি তিব্বত, চীনৰ মাজেৰে ভিয়েটনাম, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু ইয়াৰ বাহিৰত ভ্ৰমণ কৰে।<ref name=":1" /> প্ৰথম, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় শতিকাত ভাৰত, চীন আৰু শ্ৰীলংকাৰ সৈতে বাণিজ্যৰপৰা বৌদ্ধ ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰৱেশ কৰা বুলি ভবা হয়। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আদিম বিৱৰণীসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ভাৰতীয় সম্ৰাট অশোকে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০ চনত আধুনিক বাৰ্মালৈ প্ৰেৰণ কৰা থেৰাভাদা বৌদ্ধ মিছনৰ বিষয়ে। এই মিছনটো মন ৰাজ্যই গ্ৰহণ কৰি বহু লোকে বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। দক্ষিণ-পূব এছিয়া, চীন আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ মাজত অবিৰত আঞ্চলিক বাণিজ্যৰ বাবে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে অন্যান্যসকলৰ সৈতে হোৱা এই প্ৰাৰম্ভিক মুখা-মুখিৰ জৰিয়তে বৌদ্ধ ধৰ্ম সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াতে বিয়পি পৰে। আধুনিক বাৰ্মাত প্ৰাৰম্ভিক আগমনৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মই সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু আধুনিক মালয়েছিয়া আৰু ইণ্ডোনেছিয়া দ্বীপসমূহলৈ বিয়পি পৰে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ দুটা প্ৰাথমিক ৰূপ পোৱা যায়, থেৰাভাদা আৰু মহাযান। থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম ভাৰতৰপৰা শ্ৰীলংকালৈ তাৰ পিছত ওপৰত উল্লেখ কৰা ধৰণে অঞ্চলটোলৈ বিয়পি পৰিছিল আৰু মূলতঃ আধুনিক ৰাজ্য বাৰ্মা, কম্বোডিয়া, লাওছ, থাইলেণ্ড আৰু দক্ষিণ ভিয়েটনামত ঠাই পাইছিল। মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় শতিকাৰ সময়ছোৱাত চীন আৰু ভাৰত উভয়ৰেপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ বিয়পি পৰা বুলি ভবা হয়। মহায়ানাই মূলতঃ সামুদ্ৰিক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত শিপাইছিল যদিও ভিয়েটনামতো ইয়াৰ প্ৰভাৱ প্ৰবল আছিল, ইয়াৰ কাৰণ আছিল চীনৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক। === শ্ৰীবিজয়া, জাভা আৰু খ্মেৰ সাম্ৰাজ্য === [[চিত্ৰ:2016 Kuala Lumpur, Muzeum Narodowe, Ekspozycja (011).jpg|left|thumb|198x198px|মালয়েছিয়াৰ পেৰাকৰ বিদৰৰ নৱম শতিকাৰ শ্ৰীবিজয়ন শিল্প ব্ৰঞ্জৰ অৱলোকিতেশ্বৰ। ]] [[চিত্ৰ:Maitreya Komering Srivijaya Side.JPG|thumb|221x221px|ইণ্ডোনেছিয়াৰ দক্ষিণ সুমাত্ৰাৰ কোমেৰিঙৰ ব্ৰঞ্জৰ মৈত্ৰেয় মূৰ্তি, নৱম শতিকাৰ শ্ৰীবিজয়ন শিল্প। ]] পঞ্চমৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সাম্ৰাজ্যসমূহ ভাৰতৰপৰা পোনপটীয়াকৈ প্ৰভাবিত হৈছিল, যাৰ ফলত এই সাম্ৰাজ্যসমূহে মূলতঃ মহায়ান পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰিছিল। দক্ষিণে শ্ৰীবিজয় সাম্ৰাজ্য আৰু উত্তৰে খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যই প্ৰভাৱৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ শিল্পই বোধিসত্ত্বৰ চহকী মহায়ান পন্থেয়নক প্ৰকাশ কৰিছিল। ইণ্ডোনেছিয়াৰ সুমাত্ৰা দ্বীপৰ পালেম্বাঙত কেন্দ্ৰিত শ্ৰীবিজয়া নামৰ সামুদ্ৰিক সাম্ৰাজ্যই ছাইলেন্দ্ৰ নামৰ শাসকৰ এটা শাৰীৰ অধীনত মহায়ান আৰু বজ্ৰায়ণ বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। য়িজিঙে পালেমবাংক বৌদ্ধ শিক্ষাৰ এক মহান কেন্দ্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল য’ত সম্ৰাটে নিজৰ দৰবাৰত হাজাৰৰো অধিক সন্ন্যাসীক সহায় কৰিছিল। ৬৭১ চনৰপৰাই য়িজিঙে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ গুৰুত্বৰ সাক্ষ্য দিছিল আৰু ভৱিষ্যতৰ চীনা তীৰ্থযাত্ৰীসকলক পালেম্বাঙত এবছৰ বা দুবছৰ কটাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। ভাৰতৰ চোল শাসকসকলৰ সৈতে সংঘাতৰ বাবে শ্ৰীবিজয়ৰ অৱনতি ঘটে, তাৰ আগতে ত্ৰয়োদশ শতিকাৰপৰা ইছলামিক সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত শ্ৰীবিজয় অস্থিৰ হৈ পৰে।<ref>Jerry Bently, 'Old World Encounters: Cross-Cultural Contacts and Exchanges in Pre-Modern Times (New York: Oxford University Press, 1993), 72.</ref> অষ্টম শতিকাৰপৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত শৈলেন্দ্ৰ বংশৰদ্বাৰা শাসিত মধ্য জাভাত মেডাং মাতৰম ৰাজ্য উন্নতি হৈছিল, যিটো শ্ৰীবিজয়ৰ শাসক পৰিয়ালো আছিল। ৰজা পাংকৰণৰ ৰাজত্বকালত (আৰ. ৭৬০—৭৮০) মধ্য জাভাত বৌদ্ধ মহাযানৰ প্ৰভাৱৰ উত্থান ঘটিছিল, কিয়নো চাইলেন্দ্ৰন ৰজাসকল বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰখৰ পৃষ্ঠপোষক হৈ পৰিছিল। অঞ্চলটোত অসংখ্য বৌদ্ধ মন্দিৰ আৰু কীৰ্তিচিহ্ন স্থাপন কৰা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হ'ল কালাছান, মঞ্জুশ্ৰীঘা, প্লাওছান আৰু নৱম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে সমৰাটুংগাৰ (আৰ. ৮১৯–৮৩৮) ৰাজত্বকালত সম্পূৰ্ণ হোৱা গ্ৰেণ্ড ষ্টোন মণ্ডল বৰোবুদুৰ। এই সময়ছোৱাত ইণ্ডোনেছিয়াত বৌদ্ধ সভ্যতাৰ শিখৰত উপনীত হৈছিল। [[চিত্ৰ:Guimet 5887 Avalokiteshvara.jpg|thumb|অৱলোকিতেশ্বৰ বোধিসত্ত্বৰ কম্বোডিয়ান মূৰ্তি। বালিচহীয়া শিল, খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকা]] নবম শতিকাৰপৰা তেৰশ শতিকালৈকে, মহাযান বৌদ্ধ আৰু হিন্দু খমেৰ সাম্ৰাজ্যে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ উপদ্বীপৰ অধিকাংশ অংশত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। খমেৰৰ অধীনত, কম্বোডিয়া আৰু চুবুৰীয়া থাইলেণ্ডত ৯০০ তকৈও অধিক মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এংকৰ এই উন্নয়নৰ কেন্দ্ৰস্থল আছিল, য'ত এটা মন্দিৰ কমপ্লেক্স আৰু নগৰীয় সংগঠন আছিল যি প্ৰায় দহ লাখ নগৰবাসীক সহায় কৰিব পাৰিছিল।<ref>̣{{cite web|title=The Extraordinary Cultural Heritage of Central Java|url=http://www.borobudurpark.com/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141023001559/http://www.borobudurpark.com/|archivedate=2014-10-23|access-date=2026-05-19|deadurl=yes}}</ref> === থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰাৰম্ভিক বিস্তাৰ === সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আৰম্ভণিতে প্ৰসাৰিত হোৱাত বহুতো কাৰকে অৰিহণা যোগাইছিল। ধৰ্মটোক এই অঞ্চললৈ পৰিবহণৰ মূল তিনিটা উপায় হ'ল বাণিজ্য, বিবাহ আৰু মিছনেৰী কামৰ ব্যৱস্থা।<ref>{{Cite book|title=Beyond the Weberian Trails: An Essay on the Anthropology of Southeast Asian Buddhism|last=Kitiarsa|first=Pattana|publisher=Religion Compass|year=2009|pages=205}}</ref> বৌদ্ধ ধৰ্ম সদায় মিছনেৰী ধৰ্ম আৰু মিছনেৰীসকলৰ কাম আৰু ভ্ৰমণৰ বাবে থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰসাৰিত হ’বলৈ সক্ষম হৈছিল। মন জনগোষ্ঠী হৈছে বাৰ্মা (ম্যানমাৰ)ৰপৰা অহা এটা জনগোষ্ঠী যিয়ে ইণ্ডোচাইনাৰ ভিতৰত থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সফলতাত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref name=":02">{{Cite book|title=The Mons: A Civilization of Southeast Asia.|last=Guillon|first=Emmanuel|publisher=Siam Society under Royal Patronage|year=1999|isbn=978-9748298443|location=Bangkok|pages=113}}</ref> ভাৰতৰ মৌৰ্য বংশৰ তৃতীয় সম্ৰাট (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬৮-২৩২) অশোক মৌৰ্যৰ শাসনকালত মন জনগোষ্ঠীৰ মাজত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।<ref name=":12">{{Cite book|title=Buddhism: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/buddhismveryshor0000keow_s7k3|last=Keown|first=Damien|publisher=Oxford University Press|year=2013|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/buddhismveryshor0000keow_s7k3/page/80 80]}}</ref>অশোকে বৌদ্ধ আইন অনুসৰি নিজৰ ৰাজ্য শাসন কৰিছিল আৰু গোটেই ৰাজত্বকালত তেওঁ বুদ্ধৰ শিক্ষা পূব আৰু মেচিডোনিয়াৰ লগতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ কিছু অংশলৈ অনাৰ বাবে দৰবাৰৰ ৰাষ্ট্ৰদূত আৰু মিছনেৰী প্ৰেৰণ কৰিছিল। ভাৰতৰ বাণিজ্যিক পথ আছিল যিবোৰ কম্বোডিয়াৰ মাজেৰে চলিছিল, যাৰ ফলত এই মতাদৰ্শসমূহৰ প্ৰসাৰ সহজেই হ’ব পাৰে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰপৰা অহা আদিম জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত মন্সসকল অন্যতম আৰু অঞ্চলটোৰ স্থানান্তৰ আৰু বৃদ্ধিৰ লগে লগে বাৰ্মালৈ নতুন বাসিন্দাসকলে মনসকলৰ সংস্কৃতি, লিপি আৰু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে।<ref name=":12" />একাদশ শতিকাৰ মাজভাগত দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ অৱনতি ঘটে। একাদশ শতিকাৰপৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাৰপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া উপদ্বীপত খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল।[9]<ref name=":02" /> হিন্দু ধৰ্ম আছিল খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰধান ধৰ্ম, ইয়াৰ সৰু অংশয়ো মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম অনুসৰণ কৰিছিল। খ্মেৰ শাসনৰ সময়ত থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম কেৱল মালয়েছিয়া, উত্তৰ-পশ্চিম থাইলেণ্ড আৰু নিম্ন বাৰ্মাৰ কিছু অংশতহে পোৱা গৈছিল। থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্মই আনৱ্ৰাহতা মিনছা (১০১৪–১০৭৭ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ শাসনত পুনৰুজ্জীৱনৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰে।<ref>{{Cite book|title=Buddhism in the Modern World|last=Maraldo|first=John|publisher=Macmillan|year=1976|location=New York}}</ref> বাৰ্মাত পৌত্তলিক সাম্ৰাজ্যৰ শাসক আছিল আনৱৰাহতা আৰু তেওঁক আধুনিক বাৰ্মিজ জাতিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বুলি গণ্য কৰা হয়। আনৱ্ৰাহতাই থেৰাভাদা মতাদৰ্শৰ শিক্ষা আৰু সমৰ্থন কৰা বিদ্যালয় আৰু মঠ নিৰ্মাণৰ জৰিয়তে মন জনগোষ্ঠীৰ থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্মক আঁকোৱালি লৈ পুনৰ সজীৱ কৰি তুলিছিল।<ref name=":12" /> আনৱৰাত শাসনৰ অধীনত বাৰ্মাত থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সফলতাই পিছলৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ চুবুৰীয়া দেশ যেনে থাইলেণ্ড, লাওছ, কম্বোডিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰু বৃদ্ধিৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। মন মানুহৰ লগতে পৌত্তলিক সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱ আজিও সমগ্ৰ অঞ্চলটোত অনুভৱ কৰা হয়। বৰ্তমান দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থেৰাভাডা বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা সৰ্বাধিক হোৱা দেশসমূহ হ’ল ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড, লাওছ, আৰু কম্বোডিয়া। === ৰাজনৈতিক ক্ষমতা আৰু প্ৰতিৰোধ === [[চিত্ৰ:Thích Quảng Đức self-immolation.jpg|thumb|ভিয়েটনামী বৌদ্ধ সন্ন্যাসী থিচ কোৱাং ডাক য়ে ১৯৬৩ চনত দক্ষিণ ভিয়েটনাম চৰকাৰে বৌদ্ধসকলৰ ওপৰত কৰা নিৰ্যাতনৰ প্ৰতিবাদত আত্মহত্যা কৰে। ]] বৌদ্ধ ধৰ্মক বহুদিনৰপৰাই কিছুমান পণ্ডিতে আন-লৌকিক ধৰ্ম হিচাপে বৈশিষ্ট্যযুক্ত কৰি আহিছে, যিটো অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ শিপাই থকা নাই। সেইটো আংশিকভাৱে জাৰ্মান সমাজবিজ্ঞানী মেক্স ৱেবাৰৰ প্ৰভাৱৰ বাবেই, যি ধৰ্মৰ এজন বিশিষ্ট পণ্ডিত আছিল যিয়ে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ অধ্যয়নৰ ধৰণত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছে। দক্ষিণ-পূব বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বহু সমসাময়িক পণ্ডিতে ৱেবেৰিয়ান চিন্তাধাৰাৰপৰা আঁতৰি আহি অঞ্চলটোৰ অৰ্থনৈতিক, ৰাজনৈতিক আৰু দৈনন্দিন জীৱনত বৌদ্ধ ধৰ্মই লোৱা ভূমিকাক চিনাক্ত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। বৌদ্ধ ধৰ্মই দশম আৰু একাদশ শতিকাৰপৰাই ইতিহাসৰপৰাই ক্ষমতাৰ একত্ৰীকৰণ আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিৰোধৰ ক্ষেত্ৰতো ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। উপনিৱেশিকৰণ আৰু ঔপনিৱেশিক শক্তিৰ প্ৰতিৰোধৰপৰা আৰম্ভ কৰি জাতি-ৰাষ্ট্ৰৰ সৃষ্টি আৰু ৰাজ্য আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ একত্ৰীকৰণৰপৰা আৰম্ভ কৰি বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰতিৰোধ বহু উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক মুহূৰ্তৰ অংশ হৈ আহিছে। একাদশ শতিকাৰপৰা আৰম্ভ হোৱা ধৰ্মীয় সংঘাতৰ আদিম কিছুমান বিৱৰণ আধুনিক বাৰ্মাত সংঘটিত হৈছিল। অধিক একেধৰণৰ ধৰ্ম সৃষ্টি কৰিবলৈ বিচৰা বৌদ্ধ ৰজাসকল আৰু বৌদ্ধ পূজাৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ মাজত উত্তেজনা সৃষ্টি হৈছিল। বিশেষকৈ বাৰ্মাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ পূৰ্বৰ ধৰ্মীয় প্ৰথা নাট পূজাৰ পূজাৰপৰা প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। সেই সময়ৰ বৌদ্ধ ৰজাসকলে পাষণ্ড আন্দোলনসমূহ নিৰ্মূল কৰি বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ক একত্ৰিত কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। তেওঁলোকৰ লোকসকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ ক্ষমতা বজাই ৰাখিবলৈ আৰু বিশ্বাসক শুদ্ধ কৰাৰ প্ৰয়াসত এনে কৰা হৈছিল। ১৯ আৰু ২০ শতিকাত ভিয়েটনামৰ নুয়েন বংশৰ সময়ত সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ একত্ৰীকৰণৰ সময়ত কনফুচিয়াছ শাসক আৰু বৌদ্ধ ধৰ্ম সন্ন্যাসীৰ অনুশীলনকাৰীৰ মাজত এক উত্তেজনা সৃষ্টি হৈছিল। শাসকসকলে গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ মঠ-মন্দিৰৰপৰা সম্ভাৱ্য বিদ্ৰোহৰ সৃষ্টি হোৱাৰ আশংকা কৰিছিল আৰু বৌদ্ধ সম্প্ৰদায়ৰ আধ্যাত্মিক প্ৰথাক তীব্ৰ সমালোচনা কৰিছিল, য’ত যোগ্যতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি অক্ষমতাৰ ওপৰত বিশ্বাস আছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰথাৰ এই সমালোচনাৰ জৰিয়তে ভিয়েটনামী জনসাধাৰণৰ দৃষ্টিত বৌদ্ধ বিশ্বাসক বৈধতামুক্ত কৰাৰ প্ৰয়াস কৰাৰ পাছত তেওঁলোকে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰি নিজৰ সাম্ৰাজ্য দৃঢ় কৰাৰ যিকোনো প্ৰতিৰোধক চেপি ধৰিলে ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে চিয়াম ৰাজ্যত বৌদ্ধ প্ৰতিৰোধ আন্দোলন চলিছিল। এই প্ৰতিৰোধ আন্দোলনসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল পৱিত্ৰ পুৰুষ বা ফু মি বুনে যিসকলৰ উচ্চ ক্ষমতা সঞ্চয়ৰ বাবে আছিল। এই লোকসকলৰ কিছুমানে শত্ৰুৰ গুলীৰ প্ৰতি অক্ষমতাৰ ক্ষমতা থকা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু আনক পৱিত্ৰ পানীত গা-ধোৱাৰ জৰিয়তে নিজৰ ক্ষমতা ভাগ কৰিছিল। প্ৰাথমিক ফু মি বুন বিদ্ৰোহৰ নেতৃত্ব দিছিল এজন প্ৰাক্তন বৌদ্ধ সন্ন্যাসী ফায়া ফাপে, যিয়ে চিয়াং মাই প্ৰদেশত বৃদ্ধি পোৱা কৰ প্ৰতিহত কৰিছিল আৰু ঘোষণা কৰিছিল যে তেওঁ এই অঞ্চলৰ নতুন, আদৰ্শ বৌদ্ধ ৰজা হ’ব। এই আন্দোলনসমূহ সেই সময়ৰ মূলসুঁতিৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত নাছিল যদিও বহু নেতাক সন্ন্যাসী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল আৰু কিছুমান বৌদ্ধ প্ৰতীক আৰু দৰ্শনৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ঔপনিৱেশিকতাবাদ বিৰোধী আন্দোলনত বৌদ্ধ প্ৰতিৰোধৰ ভূমিকাও আছিল। ১৯ শতিকাত বাৰ্মাত ব্ৰিটিছে উপনিৱেশিকৰণৰ সময়ত আদৰ্শ বৌদ্ধ ৰাজতন্ত্ৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰয়াসত বৌদ্ধ ধৰ্মীয় সামৰিককৰণ আৰু ঔপনিৱেশিক দখলদাৰৰ বিৰুদ্ধে তীব্ৰ প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো শেহতীয়াকৈ বৌদ্ধ প্ৰতিৰোধ আন্দোলন ঘটিছে। ১৯৭৫ চনত কমিউনিষ্টসকলে লাওছ দখল কৰাৰ পাছত একাংশ বৌদ্ধ সন্ন্যাসীয়ে আশংকা কৰিছিল যে পাথেট লাও চৰকাৰৰদ্বাৰা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। বহু সন্ন্যাসীয়ে লাওছৰপৰা থাইলেণ্ডলৈ পলায়ন কৰিছিল আৰু সীমান্তৰ সিপাৰৰপৰা প্ৰতিৰোধ আন্দোলনৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱাত সহায় কৰিছিল। লাওছত থকা সন্ন্যাসীসকলে প্ৰতিৰোধ সংগ্ৰামীসকলক খাদ্য আৰু চিকিৎসা-সামগ্ৰীৰে সমৰ্থন কৰিছিল। বৌদ্ধ প্ৰতিৰোধৰ আন এক কাৰ্য্য সংঘটিত হৈছিল ১৯৬৩ চনত চাইগনত যেতিয়া এজন মহায়ান বৌদ্ধ সন্ন্যাসী থিচ কুং ড'ক নামৰ এজনে ব্যস্ত ছেক্সনৰ মাজত আত্মহত্যা কৰিছিল। এই আত্মদহন আছিল বৌদ্ধ সম্প্ৰদায়ক নিৰ্দয়ভাৱে অত্যাচাৰ আৰু দমন কৰা কেথলিক সংখ্যালঘুৰ সদস্য দক্ষিণ ভিয়েটনামৰ ৰাষ্ট্ৰপতি এনগো ডিন ডিয়েমৰ শাসন-ব্যৱস্থাৰ প্ৰতিবাদৰ কাৰ্য্য। == থেৰাভাদা পৰম্পৰা == [[চিত্ৰ:Monk shaves off the head gives.jpg|left|thumb|196x196px|সংঘ বৌদ্ধ পুৰোহিতৰ পদত অৰ্ডাইন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ থেৰাভাদা বৌদ্ধ সন্ন্যাসীৰ শ্বেভিং অনুষ্ঠান। ]] দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ শিপা শ্ৰীলংকাৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰপৰাই আছে যিয়ে শ্ৰীলংকাৰপৰা বাৰ্মা আৰু পিছলৈ নিম্ন থাইলেণ্ডলৈ যাত্ৰা কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite book|title=Theravada Buddhism in Southeast Asia|last=Lester|first=Robert C.|publisher=Ann Arbor Paperback|year=1973|isbn=978-0-472-06184-6|location=USA|pages=[https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1 1–130]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1}}</ref> বুদ্ধ, ধৰ্ম, সংঘ থেৰাবাদ বৌদ্ধ চিন্তাৰ তিনিটা মৌলিক দিশ। বুদ্ধ দেৱ-মানুহৰ গুৰু। ধৰ্ম বুদ্ধৰ শিক্ষাৰে গঠিত। বুদ্ধৰ বাক্য আৰু কৰ্মৰদ্বাৰা নিৰ্মিত উন্নত পথটোৱেই মানি চলিব লাগে। পথটোৱে অনুগামীক কামনাৰ ৰাজ্যৰ পৰা, ৰূপৰ ৰাজ্যলৈ লৈ যায়, নিৰাকাৰ ৰাজ্যলৈ আৰু চূড়ান্ত গন্তব্যস্থান নিব্বান। সংঘ (সমাৱেশ) বুদ্ধৰ অনুগামী দুবিধক বুজায়: সাধাৰণ আৰু মঠ। মঠৰ সদস্যসকলে বৌদ্ধ মঠৰ অনুশাসন কঠোৰভাৱে মানি চলে, যাক বিনয় নামেৰে জনা যায়। থেৰাবাদিন ভিখুৱে বুদ্ধৰ আৰ্হিত অতি অনুশাসিত জীৱন-যাপন কৰে, পব্বাজ্জা বা নবীন অভিষেক (সামণেৰ)ৰপৰা উপশম্পদ বা উচ্চ পদবী (ভিক্ষু)লৈকে।<ref name=":0" /> থাই সংঘই দক্ষিণ-পূব এছিয়া, দক্ষিণ এছিয়া, ইউৰোপ, আৰু উত্তৰ আমেৰিকাত বিভিন্ন থেৰাভাডা বৌদ্ধ মিছনেৰী কামৰ নেতৃত্ব দিছে, য’ত বেছিভাগ প্ৰতিনিধি দলে ফিলিপাইনছ, ইণ্ডোনেছিয়া, টিমৰ-লেষ্টে, ব্ৰুনাই, আৰু পূব মালয়েছিয়াৰ দৰে থেৰাভাডা বৌদ্ধ জনসংখ্যা হ্ৰাস পোৱা এছিয়াৰ দেশসমূহৰ পৰিৱৰ্তে আমেৰিকাক গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। <ref>{{cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/41308138|jstor=41308138|title=Missionary Intent and Monastic Networks: Thai Buddhism as a Transnational Religion|last1=Kitiarsa|first1=Pattana|journal=Sojourn: Journal of Social Issues in Southeast Asia|date=2010|volume=25|issue=1|pages=109–132|doi=10.1355/SJ25-1E|url-access=subscription}}</ref> == মহাযান পৰম্পৰা == [[চিত্ৰ:Vietnamese Buddhist Nun.JPG|thumb|201x201px|ভিয়েটনামী বৌদ্ধ নন। ]] উত্তৰ ভাৰতৰপৰা তিব্বত আৰু চীনৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰি শেষত ভিয়েটনাম, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্যান্য অঞ্চললৈ যোৱা বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ শিপাই আছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মহায়ান বৌদ্ধ ধৰ্ম।<ref name=":13">{{Cite book|title=The History of Buddhism in Vietnam|last=Tai Thu|first=Nguyen|publisher=The Council for Research in Values and Philosophy|year=2008|isbn=978-1-56518-098-7|location=Washington DC|pages=2–9}}</ref> মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মত বহুতো ভিন্ন সূত্ৰ আছে। মহায়ান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ এটা সংজ্ঞায়িত বৈশিষ্ট্য হ'ল ইয়াৰ বহুতো মতবাদ অন্তৰ্ভুক্ত। মহায়ান পৰম্পৰাত বুদ্ধৰ তিনিটা শৰীৰৰ মতবাদ (ত্ৰিকায়) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰথমটো হৈছে ৰূপান্তৰৰ শৰীৰ (নিৰ্মাণাকায়), দ্বিতীয়টো হৈছে আনন্দ/আনন্দৰ শৰীৰ (সম্ভোগকায়), আৰু তৃতীয়টো হৈছে নিয়ম/সত্তাৰ শৰীৰ (ধৰ্মকায়)। প্ৰতিটো শৰীৰে বুদ্ধৰ বেলেগ বেলেগ কামৰ অৰ্থ বহন কৰে।<ref name=":13" /> বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মহায়ান পৰম্পৰাৰ আন এটা সাধাৰণ বিষয়-বস্তু, হৈছে বোধিসত্ত্বৰ পথ। বুদ্ধৰ বধিষ্ঠত্ব হিচাপে পূৰ্বৰ জীৱনৰ কাহিনী কোৱা হয়। এই কাহিনীবোৰে এজন ভাল মহাযান বৌদ্ধৰ বাবে বাঞ্ছনীয় গুণ শিকায়। বোধিষ্টসকল নিঃস্বাৰ্থ কাৰণ তেওঁলোকে কেৱল নিজৰ পৰিত্ৰাণ, মুক্তি আৰু সুখৰ প্ৰতিয়েই নহয়, আনৰ পৰিত্ৰাণ, মুক্তি আৰু সুখৰ প্ৰতিও যত্ন লয়। এজন বোধিষ্ঠতাই নিৰ্বাণলৈকে প্ৰায় গোটেই বাটটো পাব, কিন্তু আনক আৰু দূৰলৈ যোৱাত সহায় কৰিবলৈ উভতি যাব।<ref name=":13" /> == দেশ অনুসৰি বৌদ্ধ ধৰ্ম == [[চিত্ৰ:La statue de Quan Am dans la pagode But Thap.jpg|thumb|বুট থাপ মন্দিৰত লেকৰ আৰু সোণৰ কাঠৰ অৱলোকিতেশ্বৰৰ মূৰ্তি]] বৰ্তমান দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰায় ১৯০–২০৫ মিলিয়ন বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে, যাৰ ফলত ইছলামৰ পিছতে এই অঞ্চলৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম ধৰ্ম। বিশ্বৰ বৌদ্ধ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৩৫ৰপৰা ৩৮% দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বাস কৰে। জনসংখ্যাৰ শতাংশ হিচাপে বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোক থকা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দেশসমূহৰ তালিকা তলত দিয়া হ’ল। * থাইলেণ্ডত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ সংখ্যা সৰ্বাধিক আৰু ইয়াৰ ৬৭ মিলিয়ন জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯৫% বৌদ্ধ ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যাৰ ফলত ইয়াৰ সংখ্যা প্ৰায় ৬৩.৭৫ মিলিয়ন।<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/thailand/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210105030255/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/thailand/|url-status=dead|archive-date=5 January 2021|title=The CIA World Factbook|publisher=Cia.gov|access-date=20 November 2011|archivedate=10 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210610164345/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/thailand/|deadurl=yes}}</ref><ref>[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2012/eap/208270.htm state.gov – Thailand]</ref> * ম্যানমাৰত প্ৰায় ৪.৮ কোটি বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে, ৫.৪ কোটি নাগৰিকৰ ভিতৰত ৮৯% লোকে থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰে। প্ৰায় ১% জনসংখ্যা, মূলতঃ চীনাসকলে তাও ধৰ্মৰ সমান্তৰালভাৱে মহায়ানা বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰে যদিও থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্মৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হয়। <ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/06/11/world/asia/state-of-emergency-declared-in-western-myanmar.html|title=Crisis in Myanmar Over Buddhist-Muslim Clash|work=[[The New York Times]]|date=10 June 2012|access-date=28 July 2013|last1=Fuller|first1=Thomas}}</ref><ref>{{cite web|title=The World Factbook: Burma|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|publisher=CIA|access-date=28 July 2013|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210200835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/|deadurl=yes}}</ref> * ভিয়েটনামত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সংখ্যা বৃহৎ হ’ব পাৰে, কিন্তু কমিউনিষ্ট চৰকাৰে নিজৰ নাগৰিকৰ ধৰ্মীয় আনুগত্যৰ বিষয়ে কমকৈ ৰিপ’ৰ্ট কৰে। ইয়াত প্ৰায় ৪৪ নিযুত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে, ইয়াৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় আধা।<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2012/eap/208280.htm|title=state.gov – Vietnam 2012 (included over 50% Mahayana + 1.2% Theravada + 3% Hoa Hao Buddhism and other new Vietnamese sects of Buddhism)|publisher=state.gov|access-date=30 July 2013}}</ref><ref>[https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71363.htm United States Department of State]</ref> চীনৰ প্ৰচুৰ পৰিমাণৰ প্ৰভাৱৰ বাবে ভিয়েটনামৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক লোকে মহায়ানা বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰে।<ref>[http://www.vietnamtourism.com/e_pages/country/overview.asp Vietnam Tourism – Over 70 percent of the population of Vietnam are either Buddhist or strongly influenced by Buddhist practices.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131009082220/http://www.vietnamtourism.com/e_pages/country/overview.asp|date=9 October 2013}}, [http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon2/doc125.htm mtholyoke.edu Buddhist Crisis 1963 – in a population that is 70 to 80 percent Buddhist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171109110224/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon2/doc125.htm|date=9 November 2017}}</ref> * কম্বোডিয়াৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৯৭.৯% লোকে থেৰাভাডা বৌদ্ধ ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যাৰ ফলত ইয়াৰ বৌদ্ধ জনসংখ্যা প্ৰায় ১ কোটি ৪০ লাখ<ref>{{cite web|title=The World Factbook: Cambodia|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cambodia/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091724/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cambodia|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|publisher=[[CIA]]|access-date=28 July 2013|archivedate=10 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210610095311/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cambodia/|deadurl=yes}}</ref> যি শতাংশৰ হিচাপত বিশ্বৰ অন্যতম সৰ্বোচ্চ বৌদ্ধ ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰে। ২০১৭ চনৰ শেষলৈকে ৬৯,১৯৯ জন বৌদ্ধ সন্ন্যাসী[2] থকা ৪,৮৭২টা বৌদ্ধ মন্দিৰ (ৱাট) আছে যিয়ে কম্বোডিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ অস্তিত্ব বজাই ৰখা আৰু বৌদ্ধ সংস্কৃতি সংৰক্ষণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।<ref>26th annual Buddhist monk summit of Cambodia in Chaktomuk conference hall, Phnom Penh, December 2017.</ref> * [[চিত্ৰ:Templo Wat Arun, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 37.jpg|thumb|থাইলেণ্ডৰ বেংককত ৱাট অৰুণৰ বৌদ্ধ মন্দিৰ। বৰ্তমান থাইলেণ্ড আৰু চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ ম্যানমাৰ, কম্বোডিয়া আৰু লাওছত বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰধান ধৰ্ম]]মালয়েছিয়াৰ প্ৰায় ২০% নাগৰিক, মূলতঃ চীনা জনগোষ্ঠীয়, যথেষ্টসংখ্যক জনগোষ্ঠীয় থাই, খ্মেৰ, সিংহলী আৰু প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক, বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰে। চীনাসকলে মূলতঃ মহায়ানা বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰে, কিন্তু সিংহলী সন্ন্যাসীসকলৰ প্ৰচেষ্টাৰ লগতে থাইলেণ্ডৰ সৈতে ঐতিহাসিক সম্পৰ্কৰ বাবে থেৰাভাদায়ো উল্লেখযোগ্য অনুগামী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_139_2.asp|title=Religious Adherents, 2010 – Malaysia|publisher=World Christian Database|access-date=28 July 2013|archive-date=22 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222080236/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_139_2.asp|url-status=dead|archivedate=22 December 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222080236/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_139_2.asp|deadurl=yes}}</ref><ref>[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2011/eap/192641.htm state.gov (19.8% Buddhist + 1.3% Taoism/Confucianism/Chinese Folk Religion]</ref> * লাওছত প্ৰায় ৫০ লাখ বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে, যিসকলে ইয়াৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৭০% গঠন কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=CIA – The World Factbook|publisher=Cia.gov|access-date=20 November 2011|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307193820/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_127_2.asp|title=Religious Adherents, 2010 – Laos|publisher=World Christian Database|access-date=28 July 2013|archive-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614055411/https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_127_2.asp|url-status=dead|archivedate=14 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210614055411/https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_127_2.asp|deadurl=yes}}</ref> * ইণ্ডোনেছিয়াত প্ৰায় ৪৭.৫ লাখ বৌদ্ধ (জনসংখ্যাৰ ২%) আছে, মূলতঃ ইয়াৰ চীনা জনসংখ্যাৰ ভিতৰত। ইণ্ডোনেছিয়াৰ বেছিভাগ বৌদ্ধ ধৰ্মই মূলতঃ থাই পৰম্পৰাৰ থেৰাভাডা বৌদ্ধ ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_109_2.asp|title=Religious Adherents, 2010 – Indonesia (0.8% Buddhist + 0.9% Chinese Folk Religion/Confucianism)|publisher=World Christian Database|access-date=28 July 2013|archive-date=22 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022164032/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_109_2.asp|url-status=dead|archivedate=22 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181022164032/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_109_2.asp|deadurl=yes}}</ref> * ছিংগাপুৰত প্ৰায় ২০ লাখ বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে, তেওঁলোকৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৩৩%।<ref name="2010 census Full report">{{cite web|url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/C2010sr1/cop2010sr1.pdf|title=Census of population 2010: Statistical Release 1 on Demographic Characteristics, Education, Language and Religion|author=Singapore Department of Statistics|date=12 January 2011|access-date=16 January 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303155259/http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/C2010sr1/cop2010sr1.pdf|archive-date=3 March 2011|archivedate=3 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303155259/http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/C2010sr1/cop2010sr1.pdf|deadurl=yes}}</ref> ছিংগাপুৰত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ দৃশ্য-পট আটাইতকৈ সজীৱ আৰু তিনিওটা প্ৰধান পৰম্পৰাৰেই বৃহৎ অনুগামী আছে। চীনৰ ভিতৰত মহায়ানা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উপস্থিতি সৰ্বাধিক, আনহাতে ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড আৰু শ্ৰীলংকাৰ দৰে দেশৰপৰা অহা বহু অনুপ্ৰৱেশকাৰীয়ে থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰে।<ref>{{cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71357.htm|title=www.state.gov|publisher=state.gov|date=15 September 2006|access-date=20 November 2011}}, {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/|title=CIA Factbook – Singapore|publisher=Cia.gov|access-date=20 November 2011|archivedate=20 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210320131051/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore|deadurl=yes}}, {{cite web|url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_201_2.asp|title=Religious Adherents, 2010 – Singapore (14.8% Buddhist + 39.1% Chinese Folk Religion = 53.9% in total)|publisher=World Christian Database|access-date=28 July 2013|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818225321/https://thearda.com/internationalData/Countries/Country_201_2.asp|url-status=dead|archivedate=18 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210818225321/https://thearda.com/internationalData/Countries/Country_201_2.asp|deadurl=yes}}</ref> * দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভিতৰতে সৰ্বনিম্ন জনসংখ্যা থকা ব্ৰুনাইৰ নাগৰিকৰ প্ৰায় ১৩%<ref>{{cite web|title=The World Factbook: Brunei|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|publisher=CIA|access-date=28 July 2013|archivedate=21 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721102115/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bx.html|deadurl=yes}}</ref>আৰু বৌদ্ধ ধৰ্ম অনুসৰণ কৰা উল্লেখযোগ্য প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক জনসংখ্যা প্ৰায় ৬৫,০০০।<ref>{{cite web|url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_34_2.asp|title=Religious Adherents, 2010 – Brunei (9.7% Buddhist + 5.2% Chinese Folk Religion + 1.9% Confucianist)|publisher=World Christian Database|access-date=28 July 2013|archive-date=4 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210804024205/https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_34_2.asp|url-status=dead|archivedate=4 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210804024205/https://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_34_2.asp|deadurl=yes}}</ref> * শেহতীয়াকৈ ফিলিপাইনছৰ ২০২০ চনৰপৰা দেশব্যাপী এক সমীক্ষাত দেখা গৈছে যে ইয়াৰ পৰিসংখ্যা তালিকাত মাত্ৰ ৩৯,১৫৮ জন নাগৰিক বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী, যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ০.০৩%, যিটো সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়া অঞ্চলৰ ভিতৰতে সৰ্বনিম্ন।<ref>{{cite web|url=https://psa.gov.ph/content/religious-affiliation-philippines-2020-census-population-and-housing|title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) &#124; Philippine Statistics Authority &#124; Republic of the Philippines}}</ref> ২০১৬ চনত প্ৰাৰম্ভিক অনুমান ২%ৰ তুলনাত ই বহু কম আছিল।<ref name="un.int">{{cite web|url=https://www.un.int/philippines/statements_speeches/international-day-vesak|title=The International Day of Vesak &#124; Philippines}}</ref> <gallery widths="200" heights="160"> File:Monk on pilgrimage.jpg|তীৰ্থযাত্ৰাত থাই বৌদ্ধ সন্ন্যাসী File:DSC00012 Burma Yangon Shwédagon Temple Novices Monk (7506307376).jpg|ম্যানমাৰৰ তৰুণ সন্ন্যাসী File:Borobudur monks 1.jpg|ইণ্ডোনেছিয়াৰ বৌদ্ধ সন্ন্যাসীসকলৰ তীৰ্থযাত্ৰা </gallery> ==লগতে চাওক== * [[:en:Agga_Maha_Pandita|অগ্গ মহা পণ্ডিত]] * [[:en:Supreme_Patriarch_of_Thailand|থাইলেণ্ডৰ সৰ্বোচ্চ পিতৃপুৰুষ]] == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] fpe1feep4390wbzczefjby7pd04q63f 0 138188 645323 626614 2026-10-15T19:44:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 8 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645323 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = পেৰিয়াৰ | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Fish net over Periyar River 0.jpg | image_size = | image_caption = পেৰিয়াৰ নদীৰ ওপৰত মাছ ধৰা জাল | map = Location_of_Peiryar_River_Kerala.png | map_size = | map_caption = পেৰিয়াৰ নদীৰ নামাংকিত মেপ {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center |type=shape|id=Q2634049|stroke-color=#0000FF|stroke-width=2 |type2=line|id2=Q2634049|stroke-color2=#0000FF|stroke-width2=2 }} | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = দেশ | subdivision_name1 = [[ভাৰত]] | subdivision_type2 = ৰাজ্য | subdivision_name2 = [[কেৰালা]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = চহৰসমূহ | subdivision_name5 = [[কোচি]], নেৰিয়ামংগিলম, কালাডী, মালায়াত্তুৰ <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|244|km|mi|abbr=on}}<ref name="theprint">{{cite web |url=https://theprint.in/opinion/in-monsoon-battered-kerala-idukki-dam-has-stood-tall-to-prevent-floods/97579/|title=Understanding the 42-year-old Idukki dam which is now saving Kerala|author=James Wilson|date=13 August 2018 |publisher=The Print |access-date=2020-09-08}}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= মোহনা | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|295|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = | discharge2_location= কালাডী (১৯৮০–২০০৪)<ref>{{cite web | title = UNEP GEMS/Water Programme | url = http://www.gemstat.org/docs/031018StationProfile.pdf | access-date = 2014-02-27 | archive-date = 27 February 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140227234403/http://www.gemstat.org/docs/031018StationProfile.pdf | url-status = dead | archivedate = 2014-02-27 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140227234403/http://www.gemstat.org/docs/031018StationProfile.pdf | deadurl = yes }}</ref> | discharge2_min = | discharge2_avg = {{convert|223|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge2_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = চোক্কামাপাট্টী মালা, পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প | source1_location = কেৰালা, ভাৰত | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = আৰৱ সাগৰ, ভেম্বনাড হ্ৰদ | mouth_location = কেৰালা, ভাৰত | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | waterfalls = | river_system = | basin_size = {{convert|5398|km2|abbr=on}} | tributaries_left = চেৰুথোনী | tributaries_right = মুল্লায়াৰ, পেৰিঞ্জানকুট্টি, মুথিৰাপুঝা, ইডামালা | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Periyar river in Monsoon 2025 at Abhayaranyam Kaprikkadu Ecotourism VID 20250618 124639697.webm|thumb|অভয়াৰণ্যম কাপ্ৰিক্কাডু ইক’টুৰিজমত ২০২৫ চনৰ বাৰিষাকালত পেৰিয়াৰ নদী]] '''পেৰিয়াৰ''' (অৰ্থ: ডাঙৰ নদী) হৈছে ভাৰতৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ দীঘল [[নদী]] আৰু সৰ্বাধিক পানী নিষ্কাষণৰ ক্ষমতা থকা নদী।<ref name="shodhganga2">{{cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/171/12/07_chapter2.pdf|title=Study area and methods|pages=7|access-date= 31 October 2012|location=India}}</ref> এই অঞ্চলৰ কেইখনমান চিৰপ্ৰৱাহী নদীৰ মদ্যে এইখন অন্যতম আৰু ই কেইবাখনো প্ৰধান চহৰক খোৱাপানী যোগান ধৰে।<ref name="idukki">{{cite web |url=http://idukki.nic.in/dam-hist.htm |title=Idukki District Hydroelectric projects |access-date=2007-03-12 }}</ref> পেৰিয়াৰ নদীখন কেৰালাৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো ই ইডুক্কী বান্ধৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ বৈদ্যুতিক শক্তিৰ এক বুজন অংশ উৎপাদন কৰে আৰু ই ঔদ্যোগিক তথা ব্যাৱসায়িক কাম-কাজৰ অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে প্ৰৱাহিত হয়। নদীখনে জলসিঞ্চন, গাৰ্হস্থ্য পানীৰ ব্যৱহাৰ আৰু [[মাছ|মৎস্য]] পালনৰ বাবেও [[পানী]] যোগান ধৰে।<ref name="experteyes">{{cite web |url=http://expert-eyes.org/deepak/idukki.html |title=Salient Features – Dam|access-date=2007-03-12}}</ref><ref name= "shodhganga3">{{cite web|url= http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/11646/9/09%20ch.2.pdf | title = Growth response of phytoplankton exposed to industrial effluents in River Periyar |publisher= CUSAT|access-date=4 March 2014}}</ref> এই কাৰণবোৰৰ বাবেই এই নদীখনক “কেৰালাৰ জীৱন-ৰেখা” বুলি নামকৰণ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Periyar_1822.aspx |title=Periyar|publisher= ENVIS Centre: Kerala |access-date=2019-08-16}}</ref> নদীৰ মোহনাৰ ওচৰত অৱস্থিত কোচি চহৰে ইয়াৰ পানীৰ যোগান অলুভাৰপৰা লাভ কৰে, যিটো সাগৰীয় পানীৰ প্ৰৱেশৰপৰা পৰ্যাপ্তভাৱে মুক্ত এক উজনিত থকা স্থান। কেৰালাৰ ২৫ শতাংশ উদ্যোগ পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। এইসমূহ ঘাইকৈ কোচি বন্দৰৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ উত্তৰে ইলোৰ-ইদায়াৰ অঞ্চলৰ (উদ্যোগমন্ডল) ৫ কিলোমিটাৰ এলেকাৰ ভিতৰত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে।<ref name= "shodhganga3"/> == উৎপত্তি আৰু গতিপথ == [[File:Periyarriver-bh.jpg|thumb|ইৰ্নাকুলমৰ কোঠামংগিলমৰ ওচৰৰ ভূতাতানকেট্টুত পেৰিয়াৰ নদী]] পেৰিয়াৰ নদীৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২৪৪ কিলোমিটাৰ আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকাৰ ক্ষেত্ৰফল ৫৩৯৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ; যাৰ ভিতৰত ৫২৮৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ কেৰালাত আৰু ১১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ তামিলনাডুত অৱস্থিত।<ref name="nias"/><ref name="water resources"/> === উৎস === পেৰিয়াৰ নদীৰ উৎস পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ওখ অঞ্চলত অৱস্থিত।<ref name="hinduperiyar">{{cite web|url=http://www.hindu.com/folio/fo0107/01070460.htm|title=Periyar: A confluence of cultures|year=2001|work= The Hindu |access-date= 3 March 2014|location=India}}</ref><ref name="frontlineperiyar">{{cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2826/stories/20111230282612200.htm|title=Heightened tensions|year=2011|publisher= Frontline |access-date= 3 March 2014|location=India}}</ref> ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ত চলি থকা মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধ সম্পৰ্কীয় গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত কেৰালা ৰাজ্যই দাবী কৰিছিল যে পেৰিয়াৰ নদীৰ উৎপত্তি কেৰালাতে হৈছে, ই সম্পূৰ্ণৰূপে কেৰালাৰ মাজেৰেই প্ৰৱাহিত হৈছে আৰু কেৰালাতে গৈ সাগৰত মিলিত হৈছে।<ref name="NIEmullaperiyar">{{cite web | url = http://newindianexpress.com/nation/Mullaperiyar-Kerala-contests-TNs-rights-over-river/2013/08/14/article1733626.ece | archive-url = https://web.archive.org/web/20130816195613/http://newindianexpress.com/nation/Mullaperiyar-Kerala-contests-TNs-rights-over-river/2013/08/14/article1733626.ece | url-status = dead | archive-date = 16 August 2013 | title = Mullaperiyar: Kerala contests TN's rights over river | year = 2013 | publisher = The New Indian Express | access-date = 3 March 2014 | location = India | archivedate = 16 August 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130816195613/http://newindianexpress.com/nation/Mullaperiyar-Kerala-contests-TNs-rights-over-river/2013/08/14/article1733626.ece | deadurl = yes }}</ref><ref name="experteyes2">{{cite web |url=http://expert-eyes.org/mullaperiyar/EC_Report/chapters/index.html|title=Report of the Empowered Committee of the Supreme Court on Mullaperiyar Dam|pages=60|access-date=9 November 2013}}</ref> তামিলনাডু ৰাজ্যয়ো ন্যায়ালয়ত এই কথা স্বীকাৰ কৰিছিল।<ref name="MOmullaperiyar">{{cite web|url=http://mymanorama.manoramaonline.com/cgi-bin/eweek.dll/portal/ep/contentView.do?contentType=EDITORIAL&channelId=-1073865028&contentId=14945915&catId=-206121&BV_ID=@@@|title=Final legal arguments submitted by Kerala|year=2013|publisher=manoramaonline.com|access-date=3 March 2014|location=India}}{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> পেৰিয়াৰ নদীখন ইডুক্কী জিলাৰ দক্ষিণ-পূব সীমান্তত উৎপত্তি হৈছে।<ref name="cgwbidukki">{{cite web |title=GROUND WATER INFORMATION BOOKLET OF IDUKKI DISTRICT, KERALA|url=http://cgwb.gov.in/District_Profile/Kerala/Idukki.pdf|website=cgwb.gov.in|publisher=Central Ground Water Board, Ministry of Water Resources, Government of India| page=2 | accessdate=19 September 2020 |date=December 2013}}</ref> নদীৰ মূল উৎসস্থল পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ গভীৰ অৰণ্যৰ ভিতৰত অৱস্থিত।<ref name="KerTourismPTR">{{cite web|url= http://www.keralatourism.org/periyar/periyar-tiger-reserve.php|title= Periyar Wildlife Sanctuary/Periyar Tiger Reserve|publisher= keralatourism.org|access-date= 3 March 2014|location= India|archive-date= 18 November 2013|archive-url= https://archive.today/20131118155324/http://www.keralatourism.org/periyar/periyar-tiger-reserve.php|url-status= dead|archivedate= 7 February 2014|archiveurl= https://web.archive.org/web/20140207091435/http://www.keralatourism.org/periyar/periyar-tiger-reserve.php|deadurl= yes}}</ref><ref name="PTR">{{cite web| url=http://www.periyartigerreserve.org/home.php|title=Periyar Tiger Reserve -> Values of P.T.R. -> Catchment Value|publisher= Periyar Tiger Reserve|access-date= 3 March 2014|location=India}}</ref> নদীখন পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ দক্ষিণ সীমান্তত থকা চোক্কামাপাট্টী মালা নামৰ এটা শৃংগৰপৰা ওলাইছে।<ref name="shodhganga"/><ref name="KFRI2">{{cite web|url=http://docs.kfri.res.in/KFRI-RR/KFRI-RR150.pdf|title=STUDIES ON THE FLORA OF PERIYAR TIGER RESERV|year=1998|publisher=Kerala Forest Research Institute|pages=8|access-date=3 March 2014|location=India|archive-date=30 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930040109/http://docs.kfri.res.in/KFRI-RR/KFRI-RR150.pdf|url-status=dead|archivedate=30 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930040109/http://docs.kfri.res.in/KFRI-RR/KFRI-RR150.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref name="Botanyproceddings">{{cite web|url=http://www.nsscollegemanjeri.in/Documents/BotanyPROCEEDINGS%20FINAL%2003%20June%202013%20Standard.pdf|title=Proceedings, Western Ghats – Biogeography, Biodiversity and Conservation|year=2013|publisher=DEPARTMENT OF BOTANY, NSS COLLEGE, MANJERI, MALAPPURAM, KERALA|pages=19–24|access-date=3 March 2014|location=India|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304024845/http://www.nsscollegemanjeri.in/Documents/BotanyPROCEEDINGS%20FINAL%2003%20June%202013%20Standard.pdf|archive-date=4 March 2016|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304024845/http://www.nsscollegemanjeri.in/Documents/BotanyPROCEEDINGS%20FINAL%2003%20June%202013%20Standard.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref name="PeriyarTRnotification">{{cite web |url=http://www.forest.kerala.gov.in/images/notifications/pryrtgrrsrventfcon.pdf |title=Periyar Tiger Reserve Notification|publisher= GOVERNMENT OF KERALA, FORESTS & WILDLIFE(F) DEPARTMENT|access-date=2014-03-03|location=India }}</ref>{{refn|name=length|group=n|কিছুমান বেচৰকাৰী উৎসৰ মতে ইয়াৰ উৎপত্তি তামিলনাডুত হোৱা বুলিও এটা বিপৰীত দাবী আছে, যিয়ে ইংগিত কৰে যে পেৰিয়াৰ নদীৰ উৎপত্তি তামিলনাডুৰ সুন্দৰমালাৰ শিৱগিৰি শৃংগত হৈছে।<ref name="indiawaterportal.org PDF">[http://www.indiawaterportal.org/sites/indiawaterportal.org/files/Joseph%20M.L.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200115074559/http://www.indiawaterportal.org/sites/indiawaterportal.org/files/Joseph%20M.L.pdf |date=2020-01-15 }} indiawaterportal.org, Status Report on Periyar River</ref><ref name="irenees.net">[http://www.irenees.net/fr/fiches/analyse/fiche-analyse-633.html] irenees.net</ref><ref name="INFLIBNET">{{cite web |url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/34506/8/08_chapter3.pdf|title=Visual simulation and optimization Model for water release from Vaigai reservoir system|publisher= Anna University|author=Balamurugan R|pages=25|access-date=2016-01-29|location=India}}</ref> অৱশ্যে ২০১৪ চনত মুলাপেৰিয়াৰ বিষয়ত দিয়া এক ৰায়দানত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্পষ্ট কৰি দিছে যে তামিলনাডু ৰাজ্যই পেৰিয়াৰ নদীৰ নদীতীৰৱৰ্তী ৰাজ্য (Riparian state) হোৱাৰ দাবী কৰিব নোৱাৰে।<ref name="SCverdict2014v1">{{cite web|url=https://api.sci.gov.in/jonew/judis/41511.pdf|title=IN THE SUPREME COURT OF INDIA CIVIL ORIGINAL JURISDICTION ORIGINAL SUIT NO. 3 OF 2006 State of Tamil Nadu vs. State of Kerala & Anr.|pages=147–148|access-date=8 September 2020|archivedate=14 June 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614163254/https://api.sci.gov.in/jonew/judis/41511.pdf|deadurl=yes}}</ref>}} === গতিপথ === ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক গতিপথত নদীখন চোক্কামাপাট্টী পাহাৰৰপৰা আৰম্ভ হৈ উত্তৰলৈ ঢাল খোৱা এটা ঠেক উপত্যকাৰ মাজেৰে প্ৰায় {{convert|25|km|mi}} প্ৰৱাহিত হয়, য’ত পূব আৰু পশ্চিমৰপৰা কেইবাটাও চোকা পাৰ্শ্বৱৰ্তী শৈলশিৰা ইয়াৰ দিশে নামি আহিছে।<ref name="westernghatconservation">{{cite web |url=http://keralapages.org/ |title=Long term conservation potential of Natural Forest in the Southern Western Ghats of Kerala |year=1988 |publisher=Department of Environment, Govt. of India |pages=24 |access-date=7 November 2013 |location=India |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302031908/http://keralapages.org |archive-date=2 March 2014 |url-status=dead |archivedate=29 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029070526/http://keralapages.org/ |deadurl=yes }}</ref> উৎসৰপৰা {{convert|48|km|mi}} প্ৰৱাহিত হোৱাৰ পিছত আৰু ইয়াৰ পূব প্ৰান্তত মাউণ্ট মালভূমিত উপনীত হোৱাৰ সময়ত, সৰ্ববৃহৎ উপনৈ পশ্চিমবাহিনী মূল্লায়াৰ নদীৰ সৈতে মোল্লাকুডীত মিলিত হয়।<ref name="shodhganga">{{cite web|url=https://inflibnet.ac.in|title=Fishery Management in Periyar Lake |author= Minimol K. C.|year=2000|publisher= Mahatma Gandhi University|pages=10|access-date= 19 September 2020|location=India}}</ref> এই সমগ্ৰ যাত্ৰাত পেৰিয়াৰ নদীখনে পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ মাজেৰে গতি কৰে আৰু সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ বিভিন্ন শাখাৰ মাজেৰে প্ৰৱাহিত হৈ বা ইয়াৰ সীমা গঠন কৰে। নামনিলৈ বৈ গৈ ই পূবৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ পেৰিয়াৰ শাখা<ref name="periyar section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Periyar Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05 |location=India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060518025213/http://kerala.gov.in/ |archivedate=2006-05-18 |deadurl=yes }}</ref> আৰু পশ্চিমৰ সুন্দৰমালা শাখাৰ<ref name="sundaramala section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Sundaramala Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05 |location=India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060518025213/http://kerala.gov.in/ |archivedate=2006-05-18 |deadurl=yes }}</ref> মাজৰ সীমাৰ এটা অংশ নিৰ্ধাৰণ কৰে; আৰু তাৰ পিছত পেৰিয়াৰ হ্ৰদত উপনীত হোৱাৰ আগতে পূবৰ মূলাভাইগাই<ref name="moolavaigai section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Moolavaigai Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05 |location=India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060518025213/http://kerala.gov.in/ |archivedate=2006-05-18 |deadurl=yes }}</ref> আৰু থান্নিকুডী<ref name="tannikudi section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Thannikudy Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05 |location=India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060518025213/http://kerala.gov.in/ |archivedate=2006-05-18 |deadurl=yes }}</ref> শাখা আৰু পশ্চিমৰ উম্মিকুপ্পন,<ref name="ummikuppan section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Ummikuppan Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05 |location=India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060518025213/http://kerala.gov.in/ |archivedate=2006-05-18 |deadurl=yes }}</ref> ম্লাপাৰা<ref name="mlappara section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Mlappara Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05 |location=India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060518025213/http://kerala.gov.in/ |archivedate=2006-05-18 |deadurl=yes }}</ref> আৰু অৰুভিঅ’ডা<ref name="aruvioda section">{{cite web |url=http://kerala.gov.in |title=Aruvioda Section, Periyar Tiger Reserve |access-date=2012-11-05 |location=India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060518025213/http://kerala.gov.in/ |archivedate=2006-05-18 |deadurl=yes }}</ref> শাখাৰ মাজৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধটো পেৰিয়াৰ আৰু মূল্লায়াৰ নদীৰ সংগমস্থলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে যাতে পেৰিয়াৰ থেক্কাডী হ্ৰদ আৰু জলাশয়ৰ লগতে পেৰিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান সৃষ্টি কৰিব পৰা যায়। পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাত তামিলনাডুৰ অন্তৰ্ভুক্ত অঞ্চলটো মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধ স্থলীৰপৰা নদীৰ বহুখিনি নামনিত অৱস্থিত।<ref name="experteyes3">{{cite web|url=http://expert-eyes.org|title=Dam break analysis, study area|year=2012|publisher= Indian Institute of Technology, Roorkee|pages=17|access-date= 12 September 2012|location=India}}</ref> এই অঞ্চলটোৰ পানী নীৰাৰ উপনৈৰদ্বাৰা নিষ্কাষিত হয়, যিটো আন্তঃৰাজ্যিক পৰাম্বিকুলাম-আলিয়াৰ প্ৰকল্প (PAP) চুক্তিৰ অংশ হিচাপে তামিলনাডুলৈ বোৱাই নিয়া হৈছে।<ref name="nias">{{cite web|url=http://nias.res.in/|title=The Mullaperiyar Conflict|year=2010|publisher=National Institute of Advanced Studies|pages=7–9|access-date=10 August 2012|location=India|archivedate=17 August 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120817090847/http://www.nias.res.in/|deadurl=yes}}</ref> পেৰিয়াৰ থেক্কাডী হ্ৰদ আৰু জলাশয়ৰপৰা এটা সুৰংগৰ জৰিয়তে কিছু পানী পূবফালে তামিলনাডুলৈ বোৱাই নিয়া হয়। এই ডাইভাৰ্ট কৰা পানীখিনি বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ পিছত চুৰুলিয়াৰ নদীত (ভাইগাই নদীৰ উপনৈ) পেলাই দিয়া হয়, যাৰ ফলত নদীৰ এক অববাহিকাৰপৰা আন এক অৱবাহিকালৈ পানীৰ স্থানান্তৰ ঘটে।<ref name="nias"/> মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধৰ নামনিত পেৰিয়াৰ নদীখনে উত্তৰ-পশ্চিম দিশলৈ {{convert|35|km|mi}} প্ৰৱাহিত হৈ থাকে, পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰপৰা ওলাই বান্দিপেৰিয়াৰ, ইলাপাৰা আৰু আয়্যাপ্পানকোইলৰ মাজেৰে গৈ ইডুক্কী, চেৰুথোনী আৰু কুলামাভু বান্ধেৰে গঠিত ইডুক্কী জলাশয়ত প্ৰৱেশ কৰে। ইডুক্কী বান্ধটো কুৰাভান আৰু কুৰাথী পাহাৰেৰে গঠিত বিখ্যাত ইডুক্কী গিৰিপথত পেৰিয়াৰ নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="workingplan">{{cite web|url=http://117.239.77|title=The tract dealt with|pages=5|access-date=7 November 2013|location=India}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ইডুক্কী জলাশয়ৰ তলৰ মূল পেৰিয়াৰ নদীখন ইডুক্কী মালভূমিৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ সমান্তৰালভাৱে ঠিক উত্তৰ দিশলৈ বৈ যায় আৰু ইয়াত পূবৰপৰা পেৰিঞ্জাকুট্টি আৰু উত্তৰৰপৰা মুথিৰাপুঝা নদী মিলিত হয়।<ref name="westernghatconservation1">{{cite web|url=http://keralapages.org/|title=Long term conservation potential of Natural Forest in the Southern Western Ghats of Kerala|year=1988|publisher=Department of Environment, Govt. of India|pages=41|access-date=7 November 2013|location=India|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302031908/http://keralapages.org|url-status=dead|archivedate=29 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029070526/http://keralapages.org/|deadurl=yes}}</ref> মুথিৰাপুঝাৰ সৈতে সংগমৰ পিছত নদীখন উত্তৰ-পশ্চিম দিশলৈ বৈ যায় আৰু নেৰিয়ামংগিলমত ইৰ্নাকুলম জিলাত প্ৰৱেশ কৰে। ভূতাতানকেট্টু ব্যাৱহাৰিক বান্ধৰ {{convert|1.5|km|mi|1}} উজনিত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ ইডামালায়াৰ নদী পেৰিয়াৰৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref name="cgwbernakulam"/><ref name="ijee">{{cite web | url = http://ieefoundation.org|title=Flood moderation by large reservoirs in the humid tropics of Western ghat region of Kerala, India|year=2013|publisher=International Journal of Energy and Environment (IJEE), Volume 4, Issue 1|pages=142|access-date=7 November 2013|location=India}}</ref> ইডামালায়াৰ নদীৰ পানী গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত পেৰিয়াৰ নদীখন ইৰ্নাকুলম জিলাৰ মধ্যভূমি অঞ্চলৰ মাজেৰে পশ্চিমলৈ বৈ যায়।<ref name="westernghatconservation2">{{cite web|url=http://keralapages.org/|title=Long term conservation potential of Natural Forest in the Southern Western Ghats of Kerala|year=1988|publisher=Department of Environment, Govt. of India|pages=69|access-date=7 November 2013|location=India|archive-date=2 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302031908/http://keralapages.org|url-status=dead|archivedate=29 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029070526/http://keralapages.org/|deadurl=yes}}</ref> অলুভাত নদীখন মৰ্তাণ্ডবৰ্মা আৰু মংগলাপুঝা নামৰ দুটা শাখাত বিভক্ত হৈ পৰে। মংগলাপুঝা শাখাখন চালাকুডী নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ মুনম্বমত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰত পৰেগৈ আৰু মৰ্তাণ্ডবৰ্মা শাখাখন দক্ষিণলৈ প্ৰৱাহিত হৈ কুঞ্জুন্নিক্কৰা দ্বীপৰ ওচৰত পুনৰ দুটা ভাগত বিভক্ত হয়, যি উদ্যোগমন্ডল অঞ্চলৰ মাজেৰে গৈ অৱশেষত বৰাপুঝাত কোচিন কয়াৰ প্ৰণালীত (ভেম্বনাড হ্ৰদৰ অংশ) পৰেগৈ। ভেম্বনাড কয়াৰ অঞ্চলটো কোচিন আৰু কোডুংগেলুৰত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে।<ref name="KSCSTE">{{cite web|url=http://indiawaterportal.org|title=Environmental Monitoring Programme on Water Quality|year=2010|publisher=Kerala State Council for Science, Technology and Environment|pages=57|access-date=29 August 2012|location=India|archive-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223030214/http://indiawaterportal.org|url-status=dead}}</ref> == উপনৈসমূহ == ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈসমূহ হ’ল: * মুথিৰাপুঝা নদী * মূল্লায়াৰ নদী * চেৰুথোনী নদী * পেৰিঞ্জাকুট্টি নদী * ইডামালা নদী সৰু উপনৈসমূহ হ’ল: মুথায়াৰ, পেৰুন্থুৰাইয়াৰ, চিন্নৰ, দেৱীয়াৰ, চেৰুথোনী, কাট্টাপ্পানায়াৰ যদিও ভূ-তাত্ত্বিক দৃষ্টিকোণৰপৰা চালাকুডী নদীখন পেৰিয়াৰ নদীৰে এখন উপনৈ, তথাপি সকলো ব্যাৱহাৰিক উদ্দেশ্যত চৰকাৰ আৰু অন্যান্য সংস্থাসমূহে ইয়াক এখন সুকীয়া নদী হিচাপে গণ্য কৰে। চালাকুডী নদীৰ নিজা অববাহিকাৰ ক্ষেত্ৰফল হ’ল {{convert|1704|km2|mi2}}, যাৰ ভিতৰত {{convert|1404|km2|mi2}} কেৰালাত আৰু {{convert|300|km2|mi2|0}} তামিলনাডুত অৱস্থিত।<ref name="dyuthi.cusat">{{cite web |url=http://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/bitstream/handle/purl/98/Dyuthi-T0237.pdf |title=Studies on the nature and chemistry of sediments and water of Periyar and Chalakudy Rivers, Kerala, India by Maya K. |access-date=2005-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705052926/https://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/bitstream/handle/purl/98/Dyuthi-T0237.pdf |archive-date=5 July 2017 |url-status=dead |archivedate=2017-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170705052926/https://dyuthi.cusat.ac.in/xmlui/bitstream/handle/purl/98/Dyuthi-T0237.pdf |deadurl=yes }}</ref><ref name="water resources">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Bge-0XX6ip8C&q=chalakudy+river+1404+300&pg=PA47|title=Water Resources System Operation: Proceedings of the International... |isbn=9788177645484|access-date=2005-03-01 |last1=Singh|first1=Vijay P.|last2=Yadava|first2=Ram Narayan|year=2003}}</ref> == অৱবাহিকা == [[File:Anamudi from Munnar Gundumalai road.jpg|thumb|সোঁফালে থকা অনামুডী শৃংগ হৈছে পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ সৰ্বোচ্চ বিন্দু, যাৰ উচ্চতা {{convert|2695|m|abbr=on}}। ]] পেৰিয়াৰ অৱবাহিকা {{convert|5398|km2|mi2}} জুৰি বিস্তৃত হৈ আছে, ইয়াৰ সৰহভাগ অংশই মধ্য কেৰালাত অৱস্থিত। ই ৯°১৫’৩০" উত্তৰ আৰু ১০°২১’০০" উত্তৰ অক্ষাংশ তথা ৭৬°০৮’३৮" পূব আৰু ৭৭°২৪’৩২" পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। নদীখনে কেৰালাৰ ইডুক্কী, ইৰ্নাকুলম আৰু থ্ৰিচুৰ জিলাৰ কিছু অংশ<ref name="shodhreservoir">{{cite web|url= http://inflibnet.ac.in |title=Hydrogeological and Hydrochemical studies of the Periyar Basin, Central Kerala| year=2011|publisher=Cochin University of Science and Technology|pages=7–15|access-date=6 November 2013|location=India}}</ref> আৰু তামিলনাডুৰ কইম্বাটুৰ জিলাৰ পানী নিষ্কাষণ কৰে।<ref name="cgwmcoimbatore">{{cite web | url = http://cgwb.gov.in/district_profile/tamilnadu/coimbatore.pdf|title=District Groundwater Brochure Coimbatore District, Tamil Nadu|year=2010|publisher=Central Groundwater Board |pages=57|access-date=29 August 2012|location=India}}</ref> এই অৱবাহিকাটো ওলোটা "L" আকৃতিৰ, যাৰ সংযোগস্থলত সৰ্বাধিক প্ৰস্থ আছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য-প্ৰস্থৰ অনুপাত ৬:১। অৱবাহিকাৰ উচ্চভূমি অঞ্চলত বেছিভাগ জুৰিয়েই থিয় উপত্যকাৰ গভীৰ গিৰিপথৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।<ref name="shodhreservoir"/> পাহাৰৰপৰা ওলাই আহি পেৰিয়াৰ নদীখন পশ্চিমলৈ বৈ যায় আৰু ইয়াৰ অৱবাহিকাই ইৰ্নাকুলম জিলাৰ উত্তৰ অংশ অধিকাৰ কৰে, যি নেৰিয়ামংগিলমৰপৰা অলুভাৰ মাজেৰে<ref name="cgwbernakulam">{{cite web|url=http://cgwb.gov.in/District_Profile/Kerala/Ernakulam.pdf|title=GROUND WATER INFORMATION BOOKLET OF ERNAKULAM DISTRICT KERALA STATE|year=2007|access-date= 6 November 2013|location=India}}</ref> বৰাপুঝা আৰু মুনম্বমলৈকে বিস্তৃত।<ref name="KSCSTE"/> পেৰিয়াৰ হৈছে উপনৈ নেটৱৰ্কৰ যথেষ্ট বিকাশ ঘটা এটা ৮ম শ্ৰেণীৰ নদী প্ৰৱাহ। অৱবাহিকাৰ গড় নিষ্কাষণ ঘনত্ব হৈছে ২.৪৬ কিলোমিটাৰ/বৰ্গ কিলোমিটাৰ, য’ত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ নদী প্ৰৱাহৰ মুঠ সংখ্যা ১৫,৭৭৩ টা। অৱবাহিকাত সকলো শ্ৰেণী সামৰি মুঠ নদী প্ৰৱাহৰ দৈৰ্ঘ্য হৈছে {{convert|13291|km|mi}}। নদীখন পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ওখ পাহাৰৰপৰা উৎপত্তি হৈছে আৰু ইয়াৰ নদী প্ৰৱাহৰ আৰ্হি তথা গাঁথনিগত উপত্যকাৰ উপস্থিতিৰপৰা ভূ-গাঁথনিক সক্ৰিয়তাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। অৱবাহিকা অঞ্চলৰ প্ৰায় {{convert|1500|km2|mi2}} (২৮%) অৰণ্যই আৱৰি থকাৰ বিপৰীতে ইলাচী খেতি আৰু মিশ্ৰিত গছ-গছনিৰ বসতি অঞ্চলসমূহে ক্ৰমে {{convert|322|km2|mi2}} আৰু {{convert|2176|km2|mi2}} অঞ্চল অধিকাৰ কৰি আছে। এই অৱবাহিকাটো পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ দিশৰপৰা অতি সংবেদনশীল। ওখ পৰ্বতমালাত অৱস্থিত মুঠ ক্ষেত্ৰফলৰ প্ৰায় ৮০% অঞ্চলেই ভূ-ক্ষয় আৰু ভূমিস্খলনৰ প্ৰতি প্ৰৱণ।<ref name="cess200910">{{cite web|url=http://cess.res.in/wp-content/themes/cess/downloads/annual_report_2009-10.PDF|title=Annual Report 2009-10, Centre for Earth Science Studies|year=2010|publisher=Centre for Earth Science Studies|pages=29|access-date=27 February 2014|location=India|archivedate=13 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131013123305/http://cess.res.in/wp-content/themes/cess/downloads/annual_report_2009-10.PDF|deadurl=yes}}</ref> দক্ষিণ ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ {{convert|2695|m|ft}} উচ্চতাৰ অনামুডী হৈছে এই অৱবাহিকাৰ সৰ্বোচ্চ বিন্দু।<ref name="dyuthi.cusat"/> === ইলাচী পাহাৰ (কাৰ্ডামম হিলছ) === [[File:Cardamom Hills.jpg|thumb|কেৰালাৰ থেক্কাডীৰ ওচৰত, দক্ষিণ পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ ইলাচী পাহাৰ]] পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ উপৰিভাগ ইলাচী পাহাৰৰ মাজেৰে বিস্তৃত হৈ আছে। উত্তৰে এই পাহাৰবোৰ পূব দিশে চোক্কানাদ মালালৈকে বৈ যোৱা ওখ মুন্নাৰ চেডেল আৰু তাৰপৰা ঘাটৰ পূব প্ৰান্তত থকা কোলুক্কুমলালৈকে বিস্তৃত। দক্ষিণে এই পাহাৰবোৰ চোক্কামাপাট্টী মালাৰ পশ্চিম অংশলৈকে বিস্তৃত।<ref name="Botanyproceddings"/> অৱবাহিকাৰ এই অংশটোক তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Periyar foundation1">{{cite web|url=http://www.periyarfoundation.org/pdf/GoodrickalRBA.pdf|title=The Landscape, Ecological Status, Conservation Potential, Threats to the Forests and Biodiversity of the Gudarakal Range, Ranni Forest Division (Southern Forest Circle, Kerala)|year=2006|pages=11|access-date= 6 November 2013|location=India}}</ref> ==== উৎস — দক্ষিণ ইলাচী পাহাৰ ==== ইলাচী পাহাৰৰ একেবাৰে দক্ষিণ অংশ অৰ্থাৎ পেৰিয়াৰ নদীৰ উৎসস্থলটো কুমিিলৰ দক্ষিণে বিস্তৃত এক ঠেক উপত্যকা। এইটোৱেই পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ দক্ষিণ প্ৰান্ত। ই প্ৰায় {{convert|20|km|mi}} তকৈও কম বহল আৰু প্ৰায় {{convert|40|km|mi}} দীঘল।<ref name="Periyar foundation1"/> পেৰিয়াৰৰ উপৰিভাগৰ জলনিষ্কাষণ অঞ্চলটো চুবুৰীয়া পন্দলম পাহাৰৰ উত্তৰ-পূব কোণলৈ এক ত্ৰিকোণীয় কীলক আকৃতিৰে গভীৰভাৱে সোমাই পৰিছে। ইলাচী পাহাৰৰ এই অংশটো পন্দলম পাহাৰৰ ভিতৰলৈকে বিস্তৃত হ’লেও ইয়াৰপৰা স্পষ্টভাৱে পৃথক। ইলাচী পাহাৰৰ পূব সীমা গঠন কৰা মূল পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ জলবিভাজিকা ৰেখাডাল কুমিল গিৰিপথৰ দক্ষিণ-পূবে আটাইতকৈ ওখ। ইয়াত হাই ৱেভিছ শাখা পৰ্বতমালা উত্তৰ-পশ্চিম দিশে তামিলনাডুলৈ বিয়পি পৰিছে, য’ত [[কেৰালা]] আৰু [[তামিলনাডু]]ৰ সীমান্তত কিছুমান শৃংগৰ উচ্চতা {{convert|1900|m|ft}} তকৈও অধিক হৈছে। আৰু দক্ষিণলৈ জলবিভাজিকা ৰেখাৰ সমান্তৰালভাৱে থকা শৈলশিৰাভাগ ঘন অৰণ্যৰে আৱৰিত। ইলাচী পাহাৰৰ এই অংশটোক শিৱগিৰি পৰ্বতমালা বুলি কোৱা হয় আৰু ই দক্ষিণে চোক্কামাপাট্টী মালালৈকে বিস্তৃত হৈ আছে, যিখন পম্বা আৰু পেৰিয়াৰ নদী অৱবাহিকাৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত। ইলাচী পাহাৰৰ দক্ষিণ সীমাটো চোক্কামাপাট্টী মালাৰপৰা পশ্চিমলৈ ওলাই যোৱা এটা পাৰ্শ্বৱৰ্তী পাহাৰৰ মাজেৰে গৈছে, যিটো প্ৰথমতে উত্তৰলৈ গতি কৰে আৰু তাৰ পিছত প্ৰায় শিৱগিৰি পৰ্বতমালাৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ-পশ্চিমলৈ ঘূৰি যায়। এই শৈলশিৰাখনে পম্বাৰ অৱবাহিকাক পেৰিয়াৰৰপৰা পৃথক কৰে। চোক্কামাপাট্টী মালাৰ ওচৰৰ উৎসস্থলৰপৰা পেৰিয়াৰ নদীখন প্ৰথমতে এই দুটা ঘন অৰণ্যৰে আবৃত শৈলশিৰাৰ মাজেৰে উত্তৰলৈ বৈ যায়। ইয়াৰ উপত্যকাৰ মজিয়াভাগ প্ৰায় {{convert|1000|m|ft}} উচ্চতাত অৱস্থিত আৰু দুয়োকাषৰ শৈলশিৰাসমূহ প্ৰায়েই {{convert|1800|m|ft}} উচ্চতা স্পৰ্শ কৰে। উৎসস্থলত পেৰিয়াৰৰ এই উপত্যকাভাগ আৰু ছাইলেন্ত ভেলীৰ কুন্থী নদীৰ উপত্যকাভাগেই হৈছে পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ একমাত্ৰ দুখন ওখ অৰণ্যমজ় উপত্যকা, যিবোৰ আজিও অক্ষত অৱস্থাত আছে। {{convert|925|km2|mi2|adj=on}} ক্ষেত্ৰফলৰ পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পটো ঘাইকৈ ইলাচী পাহাৰৰ এই একেবাৰে দক্ষিণ অংশৰ ভিতৰতে পৰে।<ref name="Botanyproceddings"/> ==== ইলাচী পাহাৰৰ মালভূমি ==== কেৰালা আৰু তামিলনাডুৰ সীমান্তত থকা চাক্কুপাল্লামৰ (কুমিলৰ উত্তৰত) ওচৰৰপৰা আৰম্ভ হৈ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশে ভাল্লাক্কাডাভুৰ ওচৰলৈকে বিস্তৃত এক অস্পষ্ট শৈলশিৰাই পেৰিয়াৰ নদীৰ উপৰিভাগক ইলাচী পাহাৰৰ বাকী অংশৰপৰা পৃথক কৰিছে। মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধৰ ঠিক নামনিত পেৰিয়াৰ নদীখনে এই শৈলশিৰাটো কাটি পাৰ হৈ গৈছে। এই শৈলশিৰাৰ উত্তৰে ইলাচী পাহাৰভাগ ওখ মুন্নাৰ চেডেললৈকে বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="Botanyproceddings"/> ইয়াত, নদীৰ গতিপথৰ পূবে থকা তৰংগিত মালভূমিভাগ পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ জলবিভাজিকা ৰেখালৈকে ওপৰলৈ উঠি গৈছে। এই অংশটোৰ পানী পেৰিঞ্জাকুট্টি আৰ নদীৰ জৰিয়তে পেৰিয়াৰত পৰে আৰু ইয়াৰ পানী নিষ্কাষণ প্ৰণালীটো মূলতঃ দক্ষিণ-পূবৰপৰা উত্তৰ-পশ্চিম দিশলৈ গতি কৰা।<ref name="Periyar foundation1"/> ইলাচী পাহাৰৰ এই অংশটো গড়ে {{convert|800|m|ft}} ওখ। আনহাতে, হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰ সৈতে সীমা ভাগ কৰা ইলাচী পাহাৰৰ উত্তৰ প্ৰান্তটো দক্ষিণলৈ খৰকৈ ঢাল খাইছে আৰু ইয়াৰ পানী পান্নিয়াৰ নদীৰদ্বাৰা নিষ্কাষিত হয়। পান্নিয়াৰ নদীখন মুথিৰাপুঝা নদীৰ সৈতে মিলিত হয়, যিখন নদীয়ে উত্তৰৰ পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ হাই ৰেঞ্জ মালভূমি অংশৰ পানী কঢ়িয়াই নিয়ে। থেনী আৰু কম্বম সীমান্তৰ সমান্তৰালভাৱে থকা ইলাচী পাহাৰৰ এই অংশৰ শিখৰভাগ, ইলাচী পাহাৰৰ মূল জলবিভাজিকা ৰেখা আৰু হাই ৰেঞ্জসমূহৰ তুলনাত চাপৰ আৰু ই মাত্ৰ প্ৰায় {{convert|1000|m|ft}} উচ্চতা স্পৰ্শ কৰে। চাক্কুপাল্লামৰ পূবে, চুবুৰীয়া ভাইগাই অৱবাহিকাৰ এটা সৰু অংশ তামিলনাডুৰপৰা কেৰালাৰ এই অংশলৈ ওলাই আহিছে। পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ এই অংশটো পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পশ্চিমলৈ ঢাল খোৱা আন সকলো অংশতকৈ বেছি শুকান। বৰ্তমান ইয়াত কোনো উল্লেখযোগ্য প্ৰাকৃতিক বনাঞ্চল বাকী থকা নাই; যদিও বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ই সম্পূৰ্ণৰূপে চিৰসেউজ অৰণ্যৰে আৱৰিত আছিল।<ref name="Botanyproceddings"/> ==== ইডুক্কী উপ-মালভূমি ==== ইয়াত দক্ষিণৰপৰা উত্তৰলৈ বৈ যোৱা মূল পেৰিয়াৰ নদীৰ পশ্চিম অংশটো হৈছে প্ৰকৃত ইডুক্কী উপ-মালভূমি। এইটো ইলাচী পাহাৰৰ আটাইকেইটা অংশতকৈ চাপৰ আৰু উত্তৰলৈ ঢাল খোৱা, য’ত ইডুক্কী জলাশয়টো অৱস্থিত।<ref name="Periyar foundation1"/> পেৰিয়াৰ নদীৰ গভীৰ গতিপথে ইয়াক ইলাচী পাহাৰৰ বাকী অংশৰপৰা পৃথক কৰিছে। এই উপ-মালভূমিভাগ আয়্যাপ্পানকোইলৰ ওচৰৰপৰা উত্তৰলৈ নেৰিয়ামংগিলমৰ ওচৰলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াৰ পশ্চিম সীমাটো পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ এক স্পষ্টভাৱে চিহ্নিত থিয় ঢাল, যি থোডুপুঝাৰ সমভূমি অঞ্চললৈ নামি গৈছে। এই ৯০০ৰপৰা ১০০০ মিটাৰ ওখ পশ্চিম শিখৰভাগে পেৰিয়াৰৰ জলনিষ্কাষণ অঞ্চলক মনিমালা, মীনক্ষিল আৰু মুভাট্টুপুঝা নদীৰ অববাহিকাৰপৰা পৃথক কৰে। ই উত্তৰে নেৰিয়ামংগিলমৰপৰা পনামকুট্টীলৈকে থকা পেৰিয়াৰ নদীৰ গতিপথৰ সমান্তৰালভাৱে শেষ হৈছে। ইডুক্কী জলাশয়ৰ দক্ষিণ-পূব কোণৰ সিপাৰে অৱস্থিত কাট্টাপ্পানা আৰ নদীৰ অববাহিকাও এই অংশতে পৰে। চেকুতান মালা নামৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰপৰা উত্তৰ-পূবলৈ বিস্তৃত এটা শৈলশিৰাই ইডুক্কী উপ-মালভূমিক পীৰমেড মালভূমি আৰু ইলাচী পাহাৰৰ মূল অংশৰপৰা পৃথক কৰিছে। ইয়াৰ পূব সীমাটো উত্তৰ-পশ্চিমৰপৰা দক্ষিণ-পূবলৈ বিস্তৃত এটা শৈলশিৰা, যিয়ে ইডুক্কী জলাশয়ক মূল ইলাচী পাহাৰৰ পানী কঢ়িয়াই অনা পেৰিয়াৰৰ উপনৈ কাল্লাৰ/পেৰিঞ্জাকুট্টিৰপৰা পৃথক কৰে। ইডুক্কী উপ-মালভূমিৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় {{convert|700|m|ft}}। ১৯৫০ চনলৈকে এই অঞ্চলটো ঘন অৰণ্যৰে আৱৰিত আছিল, কিন্তু বৰ্তমান বনস্পতিৰ মাত্ৰ তিনিটা সৰু অংশহে ইয়াত অৱশিষ্ট আছে। ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ অংশটো ইডুক্কী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত পৰে। বাগামনৰ দক্ষিণে থকা মীনক্ষিল, মনিমালা আৰু পম্বাৰ উপনৈসমূহে আয়্যাপ্পানকোভিল আৰু ভাল্লাক্কাডাভুৰ মাজৰ পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ এক বুজন অংশ খহাই পেলাইছে। ইয়াৰ ফলত পেৰিয়াৰ নদীখনে ইয়াত উত্তৰলৈ বৈ যাবৰ বাবে ইলাচী পাহাৰৰ কেৱল এটা ঠেক সমতল অংশহে পাইছে।<ref name="Periyar foundation1"/> === হাই ৰেঞ্জ মালভূমি === হাই ৰেঞ্জ মালভূমিভাগ ঘাইকৈ মুন্নাৰ আৰু দেৱীকুলামৰ আশে-পাশে অৱস্থিত। ইয়াৰ গড় উচ্চতা প্ৰায় {{convert|1800|m|ft}} আৰু ইয়াৰ পানী মুথিৰাপুঝা নদীৰ জৰিয়তে দক্ষিণলৈ গৈ পেৰিয়াৰত পৰে। মূল আনামালাই শৈলশিৰাৰ ওখ ৰাজামালা-অনামুডী-উমায়ামালা অংশই ইয়াৰ উত্তৰ সীমা গঠন কৰিছে। মূল আনামালাই শৈলশিৰাৰপৰা ওলাই যোৱা এটা পাৰ্শ্বৱৰ্তী শৈলশিৰা, যি মুন্নাৰৰ ঠিক পশ্চিমেদি দক্ষিণলৈ গৈ পাৰ্বতী মালালৈকে বিস্তৃত হৈছে, ই হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰ পশ্চিম সীমা গঠন কৰিছে। এই শৈলশিৰাখনে হাই ৰেঞ্জসমূহক ইয়াৰ পশ্চিমফালে থকা নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকাৰপৰা পৃথক কৰে। হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰ পূব প্ৰান্তটো ইলাচী পাহাৰৰ সৈতে হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰ সংযোগস্থলত থকা কোলুক্কুমলাৰপৰা উত্তৰলৈ গৈ কেৰালা আৰু তামিলনাডুৰ সীমান্তৰ সমান্তৰালভাৱে টপ ষ্টেচনলৈকে বিস্তৃত হৈছে। হাই ৰেঞ্জ অংশটো মূলতঃ মূল আনামালাই শৈলশিৰাৰ দক্ষিণ আৰু পশ্চিমলৈ ঢাল খোৱা অংশ, যাৰ দক্ষিণ দিশত ইলাচী পাহাৰ অৱস্থিত। কেৰালাৰ ভিতৰত পৰা মূল আনামালাই শৈলশিৰাৰ সকলো উত্তৰ ঢালৰ পানী পেৰিয়াৰৰ দুয়োখন উপনৈ ক্ৰমে ইডামালায়াৰ আৰু পুয়ামকুট্টী আৰৰ জৰিয়তে নিষ্কাষিত হয়।<ref name= "Botanyproceddings"/> চাহবাগিছা আৰু জলবিদ্যুৎ বান্ধৰ বাবে হাই ৰেঞ্জ মালভূমিভাগ বৰ্তমান প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি হৈ পৰিছে। ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক অৰণ্যসমূহ ঘাইকৈ শোলা-তৃণভূমিপ্ৰকাৰৰ আছিল। জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ মূল্যৰফালৰপৰা, এই ভৌগোলিক গোটটো ইয়াৰ বিশেষ উচ্চভূমিৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগতৰ বাবে বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ।<ref name= "Botanyproceddings"/> === নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকা === নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকাত ইডামালায়াৰ আৰু পুয়ামকুট্টী আৰ নদী অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে; আৰু পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ সম্ভাৱ্য ভূ-তাত্ত্বিকভাৱে অস্থিৰ অংশত হোৱা প্ৰবল বৃষ্টিপাতৰ ফলত এই উপত্যকাভাগৰ সৃষ্টি হৈছিল। প্ৰবল বৰষুণৰ ফলত দ্ৰুত খহনীয়া আৰু ক্ষয়-ক্ষতি হৈ হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ সমান্তৰালভাৱে এক জটিল ভূ-প্ৰকৃতিৰ সৃষ্টি হৈছে। এই অঞ্চলটো পেৰিয়াৰ নদীৰ গতিপথ অনুসৰণ কৰি দক্ষিণ-পশ্চিমৰ নেৰিয়ামংগিলমৰপৰা দক্ষিণ-পূবৰ পনামকুট্টীলৈকে বিস্তৃত। ই উত্তৰলৈ গৈ পেৰিয়াৰ আৰু চালাকুডী অৱবাহিকাক পৃথক কৰিছে আৰু ইয়াৰ পূব সীমাটো আনামালাই শৈলশিৰাই গঠন কৰিছে।<ref name="Botanyproceddings" /> পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ পশ্চিম ঢালটো অতি গভীৰভাৱে খণ্ডিত আৰু ইয়াৰ কিছুমান স্বকীয় ভৌগোলিক তথা পৰিৱেশীয় বৈশিষ্ট্য আছে, যিবোৰ পশ্চিম ঘাটৰ বাবে অনন্য। নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকাৰ দক্ষিণ অংশত ইডুক্কী উপ-মালভূমি আৰু দক্ষিণ-পূবত ইলাচী পাহাৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰ পূব সীমাটো পান্নিয়াৰ আৰু মুথিৰাপুঝা অৱবাহিকাৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰদ্বাৰা গঠিত, আৰু পাৰ্বতীমুডী-উমায়ামালা শৈলশিৰাই নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকাৰ উত্তৰ-পূব প্ৰান্ত গঠন কৰিছে।<ref name="Botanyproceddings" /> উত্তৰ দিশলৈ নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকা আৰু পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাভাগ পেৰিয়াৰৰ একেবাৰে উত্তৰৰ উপনৈ ইডামালায়াৰে কাটি উলিওৱা ইডামালা গিৰিপথলৈকে বিস্তৃত হৈছে। এই অৱবাহিকাৰ উত্তৰ সীমাটো শ্বোলায়াৰক ইডামালা নদীৰপৰা পৃথক কৰা শৈলশিৰাটোৱে নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। এই শৈলশিৰাটো হৈছে তামিলনাডুৰ ভালপাৰাইৰ ওচৰৰপৰা ওলাই পশ্চিমলৈ কেৰালাৰ ভিতৰলৈকে বহুখিনি প্ৰসাৰিত হোৱা এটা পাৰ্শ্বৱৰ্তী পাহাৰ।<ref name="Botanyproceddings"/> ইডামালা গিৰিপথে উত্তৰৰ নেল্লিয়াম্পাথীৰ শ্বোলায়াৰ অৰণ্যক দক্ষিণৰ অনামুডী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু হাই ৰেঞ্জ মালভূমিৰপৰা পৃথক কৰিছে।<ref name="Periyar foundation1"/> পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাত তামিলনাডুৰ অন্তৰ্ভুক্ত থকা অঞ্চলটো ইয়াতেই অৱস্থিত। এই অঞ্চলটোৱে পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ উত্তৰ-পূব কোণ গঠন কৰিছে। ইয়াৰ পানী নীৰাৰ উপনৈৰদ্বাৰা নিষ্কাষিত হয়, যিখন নদী দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ ইডামালায়াৰত পৰে।<ref name="nias"/><ref name="indwrispap"/><ref name="indwrispap2">{{cite web|url=http://nrsc.gov.in/|title=Lower Nirar D00884|publisher=Water Resource Information System of India|access-date=10 November 2013|location=India|archivedate=11 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111074811/http://www.nrsc.gov.in/|deadurl=yes}}</ref> এই অংশৰ ভিতৰত পশ্চিমলৈ ঢাল খোৱা এলানি গভীৰ উপত্যকা আছে, য’ত উপত্যকাৰ মজিয়াভাগ প্ৰায়েই ৩০০ মিটাৰতকৈও কম উচ্চতাত অৱস্থিত। এই উপত্যকাবোৰক ইখনৰপৰা সিখনক পৃথক কৰি ৰাখিছে কেইবাটাও থিয় পাহাৰ আৰু চেপেটা শীৰ্ষভাগৰ মালভূমিয়ে, যাৰ খাড়া ঢালসমূহ প্ৰায় ৯০০ৰপৰা ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতালৈকে উঠি গৈছে। ইডামালা আৰু পুয়ামকুট্টী নদীয়ে এই অংশৰ সৰহভাগ পানী কঢ়িয়াই নিয়ে, আনহাতে ইয়াৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ পানী মূল পেৰিয়াৰ নদীত পৰে। এই সমগ্ৰ অঞ্চলটো প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে অৰণ্যৰে আবৃত আৰু এই অৰণ্যসমূহ সমভূমি অঞ্চলৰপৰা পেৰিয়াৰ আৰু চালাকুডী নদীৰ সমান্তৰালভাৱে উত্তৰ-পশ্চিম দিশে প্ৰায় কালাডীলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে।<ref name="Botanyproceddings"/> === পেৰিয়াৰ মধ্যভূমি আৰু নিম্নভূমি === নামনি পেৰিয়াৰ উপত্যকাৰ পশ্চিমে মধ্যভূমি অঞ্চল অৱস্থিত, যি সৰু সৰু পাহাৰ আৰু উপত্যকাৰে গঠিত এক তৰংগিত ভূ-প্ৰকৃতিৰদ্বাৰা বিশেষায়িত। ইয়াত সাধাৰণ ঢালটো পশ্চিম দিশলৈ থকা। নিম্নভূমি অঞ্চলটো বৰ্তমানৰ উপকূলীয় ৰেখাৰ সমান্তৰালভাৱে এক ঠেক পটি হিচাপে অৱস্থিত। এই অংশৰ ভূ-অৱয়বসমূহ ঘাইকৈ বহল উপত্যকা, দ পিটনি তথা জলাহভূমি আৰু চাপৰ বালিচৰেৰে গঠিত। এই অঞ্চলৰ বহু অংশ নলা-নৰ্দমাৰ নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে পোনপটীয়াকৈ কয়াৰ বা বাৰী অঞ্চলৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে। অলুভাৰ ওচৰত নদীখন দুটা প্ৰধান শাখাত বিভক্ত হৈ পৰে; এটা শাখা দেশমৰ মাজেৰে মংগলাপুঝা হিচাপে বৈ গৈ অৱশেষত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰত পৰে। কোডুংগেলুৰৰপৰা প্ৰায় {{convert|10|km|mi|0}} দক্ষিণ-পূবত চালাকুডী নদীখনো পেৰিয়াৰৰ এই শাখাৰ সৈতে মিলিত হয় আৰু ই মুনম্বমত সৰ্বাধিক প্ৰস্থ লাভ কৰে। আনহাতে, মৰ্তাণ্ডবৰ্মা শাখাখন দক্ষিণলৈ প্ৰৱাহিত হৈ কুঞ্জুন্নিক্কৰা দ্বীপৰ ওচৰত পুনৰ দুটা ভাগত বিভক্ত হয় আৰু অৱশেষত বৰাপুঝাত ভেম্বনাড কয়াৰ অঞ্চলত পৰেগৈ।<ref name="shodhreservoir2">{{cite web|url= http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/2121/10/10_chapter%201.pdf |title=Hydrogeological and Hydrochemical studies of the Periyar Basin, Central Kerala| year=2011|publisher=Cochin University of Science and Technology|pages=10–15|access-date=2 March 2014|location=India}}</ref> অৱবাহিকাৰ এই অংশতে অংগামালী আৰু কোচিৰ মাজত পেৰিয়াৰ নদীৰ আটাইতকৈ বেছি ঔদ্যোগিক এলেকাটো অৱস্থিত, য’ত ৫০ টাতকৈও অধিক বৃহৎ আৰু মজলীয়া পৰ্যায়ৰ উদ্যোগ আছে। পেৰিয়াৰৰ ইদায়াৰ শাখা নদীখনে এই উদ্যোগসমূহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে।<ref name="shodhganga4">{{cite web|url= http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/2625/10/10_chapter%202.pdf |title=Salinity intrusion and seasonal water quality variations in the tidal canals of Cochin|pages=34|access-date=2 March 2014|location=India}}</ref> == বান্ধসমূহ == === জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পসমূহ === [[File:Idukki dam.JPG|thumb|পেৰিয়াৰ নদীৰ ওপৰত অৱস্থিত ইডুক্কী বান্ধ]] ইডুক্কী বান্ধটো হৈছে কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প আৰু ই পেৰিয়াৰ নদীৰ ওপৰত অৱস্থিত। ই এছিয়াৰ ভিতৰতে এনে ধৰণৰ (এক কংক্ৰিটৰ, দুমুখীয়া ভাঁজযুক্ত পেৰাবলিক, পাতল ধেনুভেৰীয়া বান্ধ বা থিন আৰ্ক ডাম<ref name="experteyes"/>) আটাইতকৈ ডাঙৰ বান্ধ আৰু বিশ্বৰ ভিতৰত দ্বিতীয় বৃহত্তম। ইয়াৰ জেনেৰেটৰসমূহৰ বিদ্যুৎ উৎপাদন ক্ষমতা ৭৮০ মেগাৱাট ({{nowrap|৬ × ১৩০}}), আৰু ভাৰত-কানাডাৰ যৌথ উদ্যোগত নিৰ্মিত মূলামাট্টমৰ ভূ-গৰ্ভস্থ কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে ইয়াত বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰা হয়। বাৰিষাৰ সময়ত ইডুক্কীত বিদ্যুৎ উৎপাদন সৰ্বনিম্ন হয়। এই বান্ধটোৱে শুকান গৰমৰ দিনবোৰৰ বাবেও পানী সংৰক্ষণ কৰাত সহায় কৰে, কিয়নো সেই সময়ত এই অঞ্চলৰ আন বহুতো জলাশয়ৰ পানী কমি যায়। ১৯৭৬ চনত ইডুক্কী প্ৰকল্পটো কাৰ্যক্ষম হোৱাৰপৰাই ইয়াৰ টেইল-ৰেচ পানী (১৯.৮৩–৭৮.৫ মি^৩/ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত) মূলামাট্টম বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে ইডুক্কী জলাশয়ৰপৰা মুভাট্টুপুঝা নদীৰ থোডুপুঝা উপনৈলৈ বোৱাই নিয়া হৈছে।<ref name="Dyuthi-T0158">{{cite web |url= http://cusat.ac.in/ |title= An Integrated Hydrogeological study of the Muvattupuzha river basin, Kerala, India |year= 2003 |publisher= Cochin University of Science and Technology |pages= 14 |access-date= 30 August 2012 |location= India |archivedate= 15 August 2000 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20000815230700/http://www.cusat.ac.in/ |deadurl= yes }}</ref> এই নদীখনত পাল্লিভাছাল, চেলকুলাম, পান্নিয়াৰ, নেৰিয়ামংগিলম আৰু নামনি পেৰিয়াৰতো অন্যান্য জলবিদ্যুৎ উৎপাদন কেন্দ্ৰ বা সুবিধা আছে।<ref name="Waterquality">{{cite web|url= http://indiaenvironmentportal.org.in |title=Environmental Monitoring Programme on Water Quality |year=2009 |publisher= Centre for Water Resources Development & Management|pages=57|access-date= 12 March 2014 |location=India}}</ref> === জলাশয়সমূহ === কেৰালাৰ ভিতৰত পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ জলাশয়সমূহ হৈছে ক্ৰমে— ভূতাতানকেট্টু, ইডামালায়াৰ, নামনি পেৰিয়াৰ, মাট্টুপেট্টী, আনাইৰাংগল, কুণ্ডালা, পনমুডী, কাল্লাৰকুট্টি, ইডুক্কী (যিটো তিনিটা বান্ধ ক্ৰমে— ইডুক্কী, চেৰুথোনী আৰু কুলামাভু নিৰ্মাণৰ জৰিয়তে গঠিত হৈছে), চেলকুলাম, কাল্লাৰ, এৰাট্টায়াৰ আৰু মুলাপেৰিয়াৰ। পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ ভিতৰত তামিলনাডুত পৰা বান্ধসমূহ হৈছে আপাৰ নীৰাৰ ৱিয়েৰ আৰু ল’ৱাৰ নীৰাৰ বান্ধ। এই বান্ধসমূহে পেৰিয়াৰৰ নীৰাৰ উপনৈৰপৰা পানী চুবুৰীয়া শ্বোলায়াৰ অৱবাহিকালৈ বোৱাই নিয়াত সহায় কৰে। === জলসিঞ্চন === ইৰ্নাকুলম জিলাত অৱস্থিত পেৰিয়াৰ উপত্যকা জলসিঞ্চন প্ৰকল্পই পেৰিয়াৰ নদীৰ মুথিৰাপুঝা উপনৈৰ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰপৰা ওলোৱা টেইল ৰেচ পানী আৰু কেৰালা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ বোৰ্ডে ইডামালায়াৰ উপনৈত নিৰ্মাণ কৰা এন্নাক্কাল বান্ধৰপৰা নিয়ন্ত্ৰিতভাৱে এৰি দিয়া পানী, লগতে পেৰিয়াৰ নদীৰ নিয়ন্ত্ৰণহীন অববাহিকাৰপৰা পোৱা পানী ব্যৱহাৰ কৰি পেৰিয়াৰ নদীৰ বাওঁপাৰত থকা প্ৰায় {{convert|32800|ha|acre}} কৃষিভূমিত জলসিঞ্চন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। খাল আৰু নিয়ন্ত্ৰণকাৰী সঁজুলিৰ নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে এই কাৰ্য কৰা হয়। এই প্ৰকল্পৰ অধীনত {{convert|3048|km2|mi2}} অববাহিকা ক্ষেত্ৰফল সামৰি ভূতাতানকেট্টুত পেৰিয়াৰ বেৰেজ আৰু এটা খালৰ নেটৱৰ্ক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="periyarirrigation">{{cite web|url=http://kerala.gov.in|title=Periyar Valley Irrigation Project|publisher=Department of Irrigation, Government of Kerala|access-date=6 November 2013|location=India|archive-date=19 November 2013|archive-url=https://archive.today|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060518025213/http://kerala.gov.in/|archivedate=18 May 2006|deadurl=yes}}</ref> পেৰিয়াৰ নদীৰ বাওঁপাৰত কৰা জলসিঞ্চনৰ উপৰি, এই প্ৰকল্পই নদীৰ নামনি অংশত সাগৰীয় লুণীয়া পানীৰ প্ৰৱেশ ৰোধ কৰিবলৈ আৰু নদীখনৰ বহুতো লিফ্ট জলসিঞ্চন প্ৰকল্পৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ নদীখনৰ মাজেৰে ন্যূনতম পৰিমাণৰ পানীৰ যোগান নিশ্চিত কৰে। ইয়াৰ উপৰি খোৱাপানী আৰু ঔদ্যোগিক প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে ভূতাতানকেট্টু বেৰেজে সংৰক্ষণ কৰা পানীৰ এটা অংশ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। === এটা নদী অববাহিকাৰপৰা আন এটালৈ পানীৰ স্থানান্তৰ === প্ৰায় সমগ্ৰ উপদ্বীপে ভাৰতৰ ভিতৰতে এটা নদী অববাহিকাৰপৰা আন এটালৈ পানী স্থানান্তৰ কৰাৰ আটাইতকৈ পুৰণি উদাহৰণসমূহৰ ভিতৰত মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধ অন্যতম আছিল। ই এফালে পানীৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ বিপৰীতে নদীখনৰ নামনি অংশত পানীৰ গুণগত মান হ্ৰাস হোৱাৰ কাৰণ হৈ পৰিছিল। নদীখনৰ আৱৰ্জনা ধুই নিকা কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ পানী উপলব্ধ নোহোৱাৰ বাবে পেৰিয়াৰৰ নামনি অংশত লুণীয়া পানীৰ প্ৰৱেশ আৰু প্ৰদূষকসমূহ সিঁচৰতি হৈ পৰা সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল। ইডুক্কী প্ৰকল্পৰ বাবে পেৰিয়াৰ নদীৰপৰা মুভাট্টুপুঝা নদীলৈ কৰা আন এক পানীৰ স্থানান্তৰে পেৰিয়াৰ নদীৰ নামনিভাগৰ প্ৰৱাহক অধিক বিৰূপভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছে।<ref name="interlinking rivers">{{cite web |url= http://hindu.com/2002/12/11/stories/2002121103970500.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20050130223411/http://www.hindu.com/2002/12/11/stories/2002121103970500.htm |url-status= dead |archive-date= 30 January 2005 |title= Inter-linking rivers – the Kerala experience |year= 2002 |access-date= 6 September 2012 |work= [[The Hindu]] |location= India |archivedate= 30 January 2005 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20050130223411/http://www.hindu.com/2002/12/11/stories/2002121103970500.htm |deadurl= yes }}</ref> পৰাম্বিকুলাম আলিয়াৰ প্ৰকল্প (PAP) চুক্তিখন ভাৰতপুঝা, চালাকুডীপুঝা আৰু পেৰিয়াৰ অৱবাহিকাৰ আন্তঃৰাজ্যিক নদীসমূহৰ পানীৰ ব্যৱহাৰ আৰু ভাগ-বতৰা কৰাৰ উদ্দেশ্যে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। পেৰিয়াৰৰ দুই উপনৈ ক্ৰমে— নীৰাৰ আৰু আনামালায়াৰ এই চুক্তিৰ অধীনত পৰে।<ref name="papperiyar">{{cite web|url= http://www.thehindu.com/news/national/kerala/revise-water-release-chart-of-pap-experts/article4223058.ece |title=Revise water release chart of PAP: experts|year=2012|work=The Hindu|access-date=21 December 2012|location=India}}</ref> এই পি এ পি চুক্তিৰ অংশ হিচাপে এই নদীসমূহৰ পানী চুবুৰীয়া শ্বোলায়াৰ অৱবাহিকালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name="indwrispap">{{cite web|url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Parambikulam_Aliyar_(Irrigation)_JI02563|title=Parambikulam Aliyar (Irrigation) JI02563|publisher=Water Resource Information System of India|access-date=6 November 2013|location=India|archivedate=10 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110161040/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Parambikulam_Aliyar_(Irrigation)_JI02563|deadurl=yes}}</ref> অৱবাহিকাত হোৱা এই সকলোবোৰ পানীৰ দিশ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে পেৰিয়াৰ নদীয়ে ইয়াৰ গড় প্ৰৱাহৰ ২২ শতাংশ হেৰুৱাই পেলাইছে।<ref name="interlinking rivers 2">{{cite web|url= http://www.indiatogether.org/2003/oct/env-nolink.htm |title=Interlinking? No, thanks |year=2003|publisher=India Together|access-date=16 September 2012|location=India}}</ref> {{wide image|Bhoothathankettu Panorama.JPG|1400px|পেৰিয়াৰ বেৰেজ, ভূতাতানকেট্টু}} == পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ গুৰুত্ব == [[File:Thattekkad Bird.jpg|thumb|থাট্টেকাড পক্ষী অভয়াৰণ্য হৈছে পেৰিয়াৰ নদীৰ শাখাসমূহৰ মাজত অৱস্থিত এখন চিৰসেউজ নিম্নভূমিৰ অৰণ্য]] মুলাপেৰিয়াৰ জলাশয়ৰ দক্ষিণে, পেৰিয়াৰ নদীৰ উৎসস্থলত, পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ ভিতৰত প্ৰায় {{convert|350|km2|mi2}} জুৰি এক অবিচ্ছিন্ন আৰু অপৰিৱৰ্তিত চিৰবৰ্ষণ অৰণ্য (Rainforest) পোৱা যায়। এই চিৰবৰ্ষণ অৰণ্যসমূহ গুদাৰাকাল বন সংমণ্ডলৰ অন্তৰ্ভুক্ত চুবুৰীয়া পম্বা অৱবাহিকালৈ পশ্চিমফালে আৰু অধিক বিস্তৃত হৈছে আৰু গুদাৰাকাল সংমণ্ডল অতিক্ৰমি দক্ষিণে আচ্চানকোভিল সংমণ্ডলৰ অৰণ্যলৈকে বিয়পি পৰিছে। এই সমগ্ৰ অঞ্চলটোত পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰায় ৬০০ৰপৰা ৭০০ বৰ্গকিলোমিটাৰ জুৰি বিস্তৃত এক সুৰক্ষিত আৰু অক্ষত চিৰসেউজ বনাঞ্চল আছে।<ref name="Periyar foundation">{{cite web|url=http://periyarfoundation.org|title=The Landscape, Ecological Status, Conservation Potential, Threats to the Forests and Biodiversity of the Gudarakal Range, Ranni Forest Division (Southern Forest Circle, Kerala)|year=2006|pages=6|access-date= 4 November 2012|location=India}}</ref> পেৰিয়াৰৰ উপৰিভাগৰ এই অৰণ্যসমূহ প্ৰায় অগম্য আৰু ইয়াক পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাত বাকী থকা আটাইতকৈ কম ক্ষতিগ্ৰস্ত চিৰসেউজ বনাঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="KFRI-RR024">{{cite web|url=http://kfri.res.in|title=An Ecological Study in Periyar Tiger Reserve with special reference to wildlife|year=1985|publisher=Kerala Forest Research Institute |pages=21|access-date= 4 November 2012|location=India}}</ref> পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প (PTR) ভাৰতৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেছি পৰিৱেশগত বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলসমূহৰো অন্যতম। এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ উদ্ভিদ জগত অতি চহকী আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ়। কেৰালাৰ অনুমাণিক ৩,৮০০ প্ৰজাতিৰ গুপ্তবীজী উদ্ভিদৰ ভিতৰত ১,৯৬৬টা প্ৰজাতি এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ভিতৰত পোৱা বুলি নথিভুক্ত কৰা হৈছে। এই উপ-মহাদেশৰ আন ক’তো পেৰিয়াৰ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ সমতুল্য এলেকাৰপৰা ইমান বৃহৎসংখ্যক উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি পোৱা হোৱা নাই। ইয়াৰ উপৰি, এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত অনুমাণিক ৩২৩ প্ৰজাতিৰ চৰাই, ৩৮ প্ৰজাতিৰ মাছ আৰু ৪৪ প্ৰজাতিৰ সৰীসৃপ পোৱা যায়।<ref name="Thattekad">{{cite web|url= http://periyartigerreserve.org|title=Status and distribution of birds in Periyar Tiger Reserve, Kerala, India |publisher=The Indian Forester|pages=144–145|access-date=5 November 2013|location=India}}</ref> পেৰিয়াৰ মালভূমি অঞ্চলটো ‘প্ৰজেক্ট এলিফেণ্ট’ সংৰক্ষিত অঞ্চল ১০-ৰ এক অংশ, য’ত অগস্ত্যমালাই-মহেন্দ্ৰগিৰি পাহাৰো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। হাতী সংৰক্ষিত অঞ্চল ১০ৰ পেৰিয়াৰ মালভূমি অংশৰ ভূ-প্ৰকৃতিয়ে দক্ষিণ ভাৰতৰ আটাইতকৈ সুৰক্ষিত আৰু অখণ্ড হাতীৰ বিচৰণ ক্ষেত্ৰ ধৰি ৰাখিছে। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই অঞ্চলত প্ৰায় ২,০০০টা হাতী আছে আৰু এই প্ৰজাতিটোৰ দীৰ্ঘম্যাদী সংৰক্ষণৰ বাবে ই এক অতি সম্ভাৱনাপূৰ্ণ স্থান। এই হাতীৰ জনসংখ্যা জিনীয়ভাৱে অধিক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ আৰু ঘাট পৰ্বতমালাৰ আৰু উত্তৰত থকা হাতীৰ বৃহৎ জাকসমূহৰপৰা পৃথক। এই অঞ্চলটো ইয়াৰ চহকী জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বাবেও জনাজাত। আনহাতে, এই অঞ্চলটোৱে ব্যাৱসায়িক বাগিছা, জলবিদ্যুৎ আৰু জলসিঞ্চন প্ৰকল্প আৰু অন্যান্য আন্তঃগাঁথনিমূলক উন্নয়নমূলক কাৰ্যকলাপৰোঁ সাক্ষী হৈছে, যিবোৰে হাতীৰ মুক্ত যাতায়াতত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে।<ref name="Thattekad2">{{cite web|url= http://asiannature.org|title=Conservation of the Periyar-Agasthyamalai Corridor in the Southern Western Ghats |publisher=Asian Nature Conservation Foundation|pages=27|location=India}}</ref> ভাৰতৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পক্ষী অভয়াৰণ্য থাট্টেকাড পক্ষী অভয়াৰণ্য হৈছে পেৰিয়াৰ নদীৰ শাখাসমূহৰ মাজত অৱস্থিত এখন চিৰসেউজ নিম্নভূমিৰ অৰণ্য। ইয়াত এক চহকী আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় চৰাইৰ জীৱন দেখিবলৈ পোৱা যায়। বন্য পক্ষীৰ লগতে জলচৰ চৰাইৰো কেইবাটাও প্ৰজাতিয়ে এই অভয়াৰণ্য ভ্ৰমণ কৰে। ভাৰতৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ পক্ষীবিদ ড° চেলিম আলীয়ে কোচিৰপৰা প্ৰায় {{convert|60|km|mi}} উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত এই সৰু, {{convert|25|km2|mi2|0|adj=on}} ক্ষেত্ৰফলৰ পক্ষী অভয়াৰণ্যখনক এসময়ত “উপদ্বীপীয় ভাৰতৰ আটাইতকৈ চহকী চৰাইৰ বাসস্থান” বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।<ref name="Thattekad3">{{cite web|url= http://hindu.com/|archive-url= https://web.archive.org/web/20130101194811/http://hindu.com|url-status= dead|archive-date= 1 January 2013|title= Inside a magical rainforest|access-date= 4 November 2012|work= [[The Hindu]]|location= India|archivedate= 15 July 2014|archiveurl= https://web.archive.org/web/20140715161245/http://hindu.com/|deadurl= yes}}</ref> ভেম্বনাড হ্ৰদত গৈ পৰা ছয়খন প্ৰধান নদীৰ ভিতৰত পেৰিয়াৰ অন্যতম। ভেম্বনাড কোল জলাহভূমিক আন্তঃৰষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ জলাহভূমিৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যিটো ৰামছাৰ সন্মিলন অনুসৰি জলাহভূমিৰ সংৰক্ষণ আৰু বহনক্ষম ব্যৱহাৰৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।<ref name="Ramsar">{{cite web|url=http://ramsar.org |title=The List of Wetlands of International Importance |work=The Hindu |pages=18 |access-date=4 November 2012 |location=India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080102104335/http://ramsar.org |archive-date=2 January 2008 }}</ref> এই অঞ্চলটো ২০,০০০ তকৈও অধিক জলচৰ চৰাইৰ বাসস্থান— যিটো ভাৰতৰ ভিতৰত এনে ধৰণৰ তৃতীয় বৃহত্তম জনসংখ্যা। == ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব == পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰত ধৰ্মীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ কেইবাটাও স্থান আছে। অলুভাত পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰত বিখ্যাত অলুভা শিৱৰাত্ৰি উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়।<ref name="KerGreenhills">{{cite web|url=http://kerala-green-hills.com/|title=Kerala: Festivals and Fairs|access-date=5 November 2013|location=India|archivedate=5 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140105123042/http://kerala-green-hills.com/|deadurl=yes}}</ref> মালায়ালম কেলেণ্ডাৰৰ কুম্ভম মাহৰ শিৱৰাত্ৰিৰদিনা প্ৰতি বছৰে এই মন্দিৰৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। মহাশিৱৰাত্ৰিৰদিনা প্ৰতি বছৰে পেৰিয়াৰ নদীৰ বালিময় পাৰত থকা শিৱ মন্দিৰত ভক্তৰ ভিৰ হয়।<ref name="Thiruvair">{{cite web|url=http://thiruvairanikkulamtemple.org|title=Thiruvairanikkulam Temple|access-date=5 November 2013|location=India}}</ref> কালাডী হৈছে পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন চহৰ। ই অদ্বৈত বেদান্তৰ মতবাদ একত্ৰিত কৰা হিন্দু দাৰ্শনিক শ্ৰী আদি শংকৰাচাৰ্যৰ জন্মস্থান। উনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে শৃংগেৰীৰ তদানীন্তন শংকৰাচাৰ্যই ইয়াক পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯১০ চনত শ্ৰী আদি শংকৰাচাৰ্যৰ বাবে এটা মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পাছতহে কালাডী ভাৰতৰ আধ্যাত্মিক মানচিত্ৰত স্থান পাবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="Sharadapeetham">{{cite web|url=http://sringeri.net|title=Sri Sri Jagadguru Shankaracharya Mahasamsthanam Dakshinamnaya Sri Sharada Peetham, Sringeri|access-date=5 November 2013|location=India}}</ref> কোচিৰপৰা {{convert|52|km|mi}} দূৰত্বত অৱস্থিত মালায়াত্তুৰ গীৰ্জাখন {{convert|609|m|ft|adj=on}} ওখ মালায়াত্তুৰ পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত। এই গীৰ্জাখন পাঁচনি চেইণ্ট থমাছৰ নামত উৎসৰ্গিত, যিয়ে এই মঠত প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কেৰালাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ খ্ৰীষ্টান তীৰ্থযাত্ৰা কেন্দ্ৰ হিচাপে ই কেৱল কেৰালাৰপৰাই নহয়, চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰপৰাও অতি বৃহৎসংখ্যক ভক্তক আকৰ্ষণ কৰে। এই বিখ্যাত গীৰ্জাখন পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰ সেউজ পাহাৰ কুৰিচুমুডীত অৱস্থিত,<ref name="Malayattoorchurch">{{cite web|url=http://malayattoorkurisumudy.in|title=Malayattoor Church|access-date=5 November 2013|location=India}}</ref> যাক পেৰিয়াৰ নদীয়ে আংশিকভাৱে বেঢ়ি ৰাখিছে। গীৰ্জাখনত চেইণ্ট থমাছৰ এটা পূৰ্ণাবয়ব মূৰ্তি আৰু এটা শিলত পাঁচনিজনৰ ভৰিৰ ছাপ আছে। এই মঠটোক এতিয়া আন্তৰ্জাতিক তীৰ্থযাত্ৰা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। == পৰিৱেশীয় সমস্যাসমূহ == === প্ৰদূষণ === পেৰিয়াৰ নদীৰ নামনি অংশ ভয়ংকৰভাৱে প্ৰদূষিত। ইলোৰ ঔদ্যোগিক অঞ্চলৰ উদ্যোগসমূহে উৎপাদিত আৱৰ্জনা নদীখনত পেলাই দিয়ে। গ্ৰীণপিচ ইণ্ডিয়াই নামনি পেৰিয়াৰক "বিষাক্ত পদাৰ্থৰ এটা নৰ্দমা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে, য’ত ডি ডি টি, এণ্ডোছলফান, হেক্সা আৰু ট্ৰাইভেলেণ্ট ক্ৰমিয়াম, সীহ, চায়ানাইড আৰু বি এইচ চি-ৰ দৰে মাৰাত্মক বিষাক্ত পদাৰ্থৰ আশংকাজনক মাত্ৰা পোৱা গৈছে।<ref>{{Cite web |url=http://greenpeace.org |title=Greenpeace India |access-date=3 November 2007 |archive-date=2 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502085220/http://greenpeace.org |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Periyar River Basin, Chapter 2, Environmental Program on Water Quality, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |url=http://kerenvis.nic.in/ |access-date=2026-07-28 |archivedate=2026-01-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260115044826/https://kerenvis.nic.in/ |deadurl=yes }}</ref> কেইবাটাও অধ্যয়নে আঙুলিয়াই দিছে যে নদীৰ বুকুত সীহ, কেডমিয়াম, পাৰা, ক্ৰমিয়াম, নিকেল, ক’বাল্ট আৰু দস্তাৰ দৰে গধুৰ ধাতু জমা হৈছে আৰু নদীখনৰ পৰিস্থিতিতন্ত্ৰত বহুতো মৃত অঞ্চলৰ সৃষ্টি হৈছে। এই ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰামৰ্শ হ’ল— ইলোৰ-ইদায়াৰ অঞ্চলৰ ঔদ্যোগিক গোটসমূহৰপৰা শূন্য আৱৰ্জনা নিষ্কাশন (Zero effluent discharge) আৰু কোম্পানীসমূহৰপৰা শূন্য নিৰ্গমন নিশ্চিত কৰা। নদীখন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা জলাহভূমিসমূহৰ প্ৰদূষণে মীন পালন আৰু কৃষিকাৰ্যকে ধৰি পৰম্পৰাগত জীৱিকাসমূহ প্ৰায় ধ্বংস কৰি পেলাইছে।<ref name="DecChron">{{cite web|url= http://deccanchronicle.com|archive-url= https://web.archive.org/web/20130811235503/http://deccanchronicle.com|url-status= dead|archive-date= 11 August 2013|title=Save river campaign set to engulf Kerala|year=2013|publisher=The Deccan Chronicle|access-date=20 May 2013|location=India}}</ref> === অবৈধ বালি খনন === [[File:Periyar.jpg|thumb|বালি খনন]] পেৰিয়াৰ নদীৰপৰা কৰা অবৈধ বালি খনন হৈছে আন এক ডাঙৰ পৰিৱেশীয় সমস্যা। অধ্যয়নসমূহৰপৰা দেখা গৈছে যে পেৰিয়াৰ নদীৰপৰা যি পৰিমাণৰ বালি খন্দা হৈছে, সেয়া নদীখনৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ ক্ষতি নকৰাকৈ উলিয়াব পৰা প্ৰাকৃতিক পৰিমাণতকৈ কমেও ৩০ গুণ বেছি।<ref name="SandminingHindu">{{cite web|url= http://www.thehindu.com/news/national/kerala/cms-office-okayed-ghats-for-sand-mining-against-cess-advice/article5205106.ece|title=CM's office okayed ghats for sand mining against CESS advice|year=2013|work=The Hindu|access-date=6 October 2013|location=India}}</ref> পেৰিয়াৰ নদী অববাহিকাৰ উচ্চভূমি অঞ্চলৰ মালভূমিত ব্যাপকভাৱে বালি খনন কাৰ্য চলি আছে। এই অঞ্চলসমূহৰপৰা বালি খনন কৰাৰ ফলত নদী অববাহিকাৰ পৰিৱেশৰ ওপৰত মাৰাত্মক প্ৰভাৱ পৰিছে।<ref name="SandminingShodh">{{cite web|url= http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/8987/13/13_chapter%209.pdf|title=Environmental impact of sand mining: a case study in the river catchments of Vembanad lake, Southwest India|year=2008|author=Sreebha S|publisher=Cochin University of Science and Technology|pages=202–203|location=India}}</ref> === পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ === প্ৰখ্যাত পৰিৱেশবিদ অধ্যাপক এছ চিতাৰমনৰ নেতৃত্বত ১৯৯২ চনৰেপৰা চলি থকা বনানিকৰণ কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে অলুভা শিৱৰাত্ৰি মনাপ্পুৰমত (বালিময় পাৰ) পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰৰ ভূমি ক্ষয় ৰোধ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলাই অহা হৈছে।<ref>{{cite web|author=Priyadershini S. |url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/in-a-green-urban-jungle/article4856943.ece |title=In a green urban jungle |work=The Hindu |date=2013-06-27 |access-date=2013-08-15}}</ref> চিতাৰমন আৰু অন্যান্যসকলে আৰম্ভ কৰা ‘অলুভা পৰিৱেশ সুৰক্ষা মঞ্চ’ই (Aluva Environmental Protection Forum) নদীখনৰ নামনি অংশত অবৈধ বালি খনন আৰু পানী প্ৰদূষণ প্ৰতিৰোধ কৰাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।<ref>{{cite web |url=http://hindu.com/thehindu/lf/2002/02/24/stories/2002022401710200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20041129104357/http://www.hindu.com/thehindu/lf/2002/02/24/stories/2002022401710200.htm |url-status=dead |archive-date=2004-11-29 |title=A crusader for Periyar |date=2002-02-24 |work=[[The Hindu]] |access-date=2013-08-15 |archivedate=2004-11-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041129104357/http://www.hindu.com/thehindu/lf/2002/02/24/stories/2002022401710200.htm |deadurl=yes }}</ref> == বিবাদ == নদীখনৰ ওপৰত থকা মুলাপেৰিয়াৰ বান্ধৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু সুৰক্ষা তথা তাৰ সৈতে জড়িত লীজ চুক্তিৰ বৈধতা আৰু নিকাভাবক লৈ কেৰালা আৰু তামিলনাডু ৰাজ্যৰ মাজত দীৰ্ঘদিন ধৰি বিবাদ চলি আহিছে। ইয়াৰ সৈতে সংগতি ৰাখি, পেৰিয়াৰ নদীখনক আন্তঃৰাজ্যিক নদী (Inter-state river) হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা উচিত নে নহয় তাক লৈও এক বিতৰ্ক আছে। কেৰালাৰ মতে, পেৰিয়াৰ এখন অন্তৰ্জিলা বা ৰাজ্যৰ ভিতৰৰ নদী (Intrastate river), কিয়নো ইয়াৰ কোনো অংশ তামিলনাডুৰ মাজেৰে বৈ যোৱা নাই। নদীখন কেৰালাতে উৎপত্তি হৈছে, সম্পূৰ্ণৰূপে কেৰালাৰ মাজেৰেই প্ৰৱাহিত হৈছে আৰু কেৰালাতে গৈ আৰৱ সাগৰত মিলিছে। যদিও তামিলনাডুৱে এই তথ্যসমূহ স্বীকাৰ কৰিছে,<ref name="Timesmullaperiyar">{{cite web |url= https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/Mullaperiyar-deal-unsustainable-Kerala/articleshow/21495939.cms|title=Mullaperiyar deal unsustainable: Kerala|year=2013|work=The Times of India|access-date=31 July 2013|location=India}}</ref><ref name="Janamtvmullaperiyar">{{cite web|url= http://www.janamtv.com/news/Mullaperiyar_pact_legally_unsustainable_says_Keral_987342.php|title=Mullaperiyar pact legally unsustainable, says Kerala; Justifies fixing water level at 136 ft|year=2013|publisher=Janam TV|access-date=31 July 2013|location=India|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105152550/http://www.janamtv.com/news/Mullaperiyar_pact_legally_unsustainable_says_Keral_987342.php|archive-date=5 November 2013}}</ref><ref name="Hindumullaperiyar">{{cite web|url= http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/kerala-law-wont-amount-to-usurpation-of-judicial-power/article5019780.ece|title=Kerala: law won't amount to usurpation of judicial power|year=2013|work=the Hindu|access-date=14 August 2013|location=India}}</ref> তথাপি তেওঁলোকে ওলোটা যুক্তি দৰ্শায় যে যিহেতু নদীখনৰ অৱবাহিকাৰ এটা সৰু অংশ তামিলনাডুত অৱস্থিত, গতিকে পেৰিয়াৰক এখন আন্তঃৰাজ্যিক নদী হিচাপেহে গণ্য কৰিব লাগে।<ref name="DuraiPeriyar">{{cite web|url= http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/periyar-is-an-interstate-river/article2772258.ece?ref=relatedNews|title=Periyar is an inter-State river|year=2013|work=The Hindu|access-date=4 January 2012|location=India}}</ref> তেওঁলোকে লগতে তদানীন্তন কেৰালা ৰাজ্যৰ জলসিঞ্চন মন্ত্ৰী ভি আৰ কৃষ্ণ আয়াৰে স্বাক্ষৰ কৰা ১৯৫০ চনৰ এটা প্ৰতিৱেদনৰ উদ্ধৃতি দিয়ে, য’ত লিপিবদ্ধ আছিল যে পেৰিয়াৰ এখন আন্তঃৰাজ্যিক নদী কিয়নো ইয়াৰ কিছু জলনিষ্কাষণ অঞ্চল মাদ্ৰাজ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Timesmullaperiyar2">{{cite web|url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-22/india/41436354_1_1886-agreement-mullaperiyar-dam-issue-water-dispute|archive-url= https://web.archive.org/web/20130825164524/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-22/india/41436354_1_1886-agreement-mullaperiyar-dam-issue-water-dispute|url-status= dead|archive-date= 25 August 2013|title= Mullaperiyar dam case: SC reserves order|year= 2013|access-date= 22 August 2013|work= [[The Times of India]]|location= India|archivedate= 2013-08-25|archiveurl= https://web.archive.org/web/20130825164524/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-22/india/41436354_1_1886-agreement-mullaperiyar-dam-issue-water-dispute|deadurl= yes}}</ref> মূলত, নদীখনৰ স্থিতি সম্পৰ্কীয় বিবাদটো আন্তঃৰাজ্যিক নদীৰ সংজ্ঞা নিৰূপণক কেন্দ্ৰ কৰি হৈছে; য’ত কেৰালাই নদীখনৰ গতিপথ বা প্ৰৱাহৰ আধাৰত সংজ্ঞা সমৰ্থন কৰে,<ref name="Timesmullaperiyar"/><ref name="Janamtvmullaperiyar"/> আনহাতে তামিলনাডুৱে নদীখনৰ অববাহিকা ক্ষেত্ৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সংজ্ঞাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে।<ref name="DuraiPeriyar"/><ref name="Timesmullaperiyar2"/> ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ২০১৪ চনৰ ৭ মে’ত প্ৰদান কৰা ৰায়দানত উল্লেখ কৰে যে যদিও পেৰিয়াৰ নদীখন কেৰালাৰ ভূ-খণ্ডত উৎপত্তি হৈ কেৱল কেৰালাৰ মাজেৰেই বৈ গৈ আৰৱ সাগৰত পৰিছে, তামিলনাডুৰ কোনো ভূ-খণ্ড পেৰিয়াৰ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত নহয় আৰু তামিলনাডু পেৰিয়াৰ নদীৰ কোনো নদীতীৰৱৰ্তী ৰাজ্য নহয়; তথাপি পেৰিয়াৰ নদী অববাহিকাৰ এটা সৰু অংশ তামিলনাডুত থকাৰ বাবেই নদীখনক প্ৰকৃতিগতভাৱে আন্তঃৰাজ্যিক নদী বুলি গণ্য কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত।<ref name="SCverdict2014">{{cite web|url=http://supremecourtofindia.nic.in/outtoday/41511.pdf|title=IN THE SUPREME COURT OF INDIA CIVIL ORIGINAL JURISDICTION ORIGINAL SUIT NO. 3 OF 2006 State of Tamil Nadu vs. State of Kerala & Anr.|pages=145–147|access-date=2 December 2015}}</ref> ==টোকা== <references group="n"/> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Periyar River}} {{maplink|display=inline|text=Waterway map|type=shape}} {{coord|10|10|36|N|76|09|46|E|display=title}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] [[শ্ৰেণী:নদী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]] 4i873dgo3sksr5vmvlv177g9qk13dcg 0 138219 645330 640000 2026-10-15T20:25:42Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645330 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox film | name = প্ৰেমম | image = | alt = | caption = থিয়েটাৰ ৰিলিজ পোষ্টাৰ | native_name = | director = আলফন্স পুথ্ৰেন | producer = আনৱাৰ ৰাছিদ | writer = আলফন্স পুথ্ৰেন | based_on = | starring = নিভিন পলী<br />[[ছাই পল্লৱী]]<br/>মাডোনা চেবাষ্টিয়ান<br/>অনুপমা পৰমেশ্বৰন | narrator = | music = ৰাজেশ মুৰুগেশ্যন | cinematography = আনন্দ চি চন্দ্ৰন | editing = আলফন্স পুথ্ৰেন | studio = আনৱাৰ ৰাছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ | distributor = {{ubl|এ এণ্ড এ ৰিলিজ|ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট}} (কেৰালা আৰু তামিলনাডু) | released = {{Film date|df=yes|2015|05|29}} | runtime = ১৫৬ মিনিট | country = [[ভাৰত]] | language = [[মালায়ালম]] | budget = {{INR}}৪ কোটি<ref>{{cite news|title=Resurgent Film Industry Poised to Flourish|url=https://www.newindianexpress.com/business/2015/jun/29/resurgent-film-industry-poised-to-flourish-776299.html|newspaper=The New Indian Express|author=Chandrakanth Viswanath|date=29 June 2015|access-date=5 July 2015}}</ref> | gross = }} '''প্ৰেমম''' ([[মালয়ালম]]: പ്രേമം, অৰ্থ: প্ৰেম) হৈছে ২০১৫ চনৰ এখন ভাৰতীয় [[মালায়ালম]] ভাষাৰ ৰোমাণ্টিক কমেডী-ড্ৰামা চলচ্চিত্ৰ। আলফন্স পুথ্ৰেনৰদ্বাৰা ৰচিত, পৰিচালিত আৰু সম্পাদিত এই ছবিখন প্ৰযোজনা কৰিছে আনৱাৰ ৰাছিদে। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে নিভিন পলী আৰু [[ছাই পল্লৱী]]য়ে (ব্যক্তিগতভাৱে এইখন তেওঁৰ প্ৰথম ডাঙৰ ছবি)। ইয়াৰ উপৰি সহযোগী চৰিত্ৰত মাডোনা চেবাষ্টিয়ান, অনুপমা পৰমেশ্বৰন, শবৰীশ বৰ্মা, কৃষ্ণ শংকৰ, চিজু উইলছন, অনন্ত নাগ, বিনয় ফ’ৰ্ট, চুবিন শ্বাহিৰ, শৰফুদ্দীন আদিয়ে অভিনয় কৰিছে। কাহিনীটোৱে জৰ্জ (নিভিন) আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলৰ কৈশোৰৰপৰা প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱালৈকে এক ৰোমাণ্টিক যাত্ৰা অনুসৰণ কৰে। জৰ্জৰ প্ৰথম প্ৰেম বিফল হ’লেও, কলেজৰ প্ৰবক্তা মলাৰে (পল্লৱী) তেওঁৰ অন্তৰত পুনৰ প্ৰেমৰ ভাব জগাই তোলে। তেওঁৰ এই ৰোমাণ্টিক যাত্ৰাটো কেইবাটাও পৰ্যায়ৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে, যাৰ ফলত তেওঁ জীৱনৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য বিচাৰি পায়। ২০১৪ চনৰ জুলাই মাহৰপৰা ছবিখনৰ মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়। [[গোৱা]], আলুভা আৰু [[ফ'ৰ্ট কোচি]]কে ধৰি বিভিন্ন স্থানত চিনেমাখনৰ শ্বুটিং কৰা হৈছিল। ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম সমাপ্ত হয়। চিনেমাটোগ্ৰাফী আৰু সংগীতৰ দায়িত্বত আছিল ক্ৰমে আনন্দ চি চন্দ্ৰন আৰু ৰাজেশ মুৰুগেশ্যন। চলচ্চিত্ৰখন প্ৰায় ৪ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ২০১৫ চনৰ ২৯ মে’ত ''প্ৰেমম'' মুক্তি লাভ কৰে আৰু ই সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা বুটলিবলৈ সক্ষম হয়। বিশেষকৈ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলৰ অভিনয় (বিশেষকৈ নিভিন আৰু ছাই পল্লৱী), কাহিনী, চিত্ৰনাট্য, চিনেমাটোগ্ৰাফী, সংগীত, নেপথ্য সংগীত, সম্পাদনা আৰু আলফন্স পুথ্ৰেনৰ পৰিচালনাক উচ্চ প্ৰশংসা কৰা হয়। চলচ্চিত্ৰখনে ব্যাৱসায়িকভাৱে বিপুল সফলতা অৰ্জন কৰি প্ৰায় ৭৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। চিনেমাখনে কেৰালাৰ ছবিগৃহত ১৭৫ দিন আৰু তামিলনাডুত ৩০০ দিনতকৈও অধিক সময় ধৰি সফলতাৰে প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ''[[দ্য হিন্দু]]''ৰ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ২৫খন মালায়ালম চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত এই ছবিখনক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ''ফিল্ম কমপেনিয়ন''ৰ "দশকটোৰ ১০০টা সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অভিনয়"ৰ তালিকাত ছাই পল্লৱী আৰু নিভিনৰ অভিনয় স্থান লাভ কৰিছিল। ২০১৬ চনত আক্কিনেনি নাগা চৈতন্য আৰু শ্ৰুতি হাছানে ক্ৰমে নিভিন পলী আৰু ছাই পল্লৱীয়ে কৰা চৰিত্ৰ দুটা ৰূপায়ণ কৰি ছবিখন তেলুগু ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://translate.goog/ |access-date=2026-07-30 |archivedate=2013-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810220326/http://www.translate.goog/ |deadurl=yes }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে কেইবাটাও শ্ৰেণীত বঁটা আৰু মনোনয়ন লাভ কৰিছিল। ৬৩সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণত ''প্ৰেমম'' সাতটা শ্ৰেণীত মনোনীত হৈছিল, য’ত শ্ৰেষ্ঠ নবাগত অভিনেত্ৰী (ছাই পল্লৱী) আৰু শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক ("মলাৰে" গীতৰ বাবে বিজয় য়েছুদাস) বঁটা লাভ কৰে। ৫ম দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত ই পোন্ধৰটা মনোনয়ন লাভ কৰে আৰু শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ, শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালক, শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক, শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ আৰু শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক (বিজয় য়েছুদাস) আদিকে ধৰি সাতটা বঁটা আঁজুৰি আনিবলৈ সক্ষম হয়। নিভিনে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (সমালোচকৰ বাছনি) আৰু ছাই পল্লৱীয়ে শ্ৰেষ্ঠ নবাগত অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে। ১ম আইফা উৎসৱমত ই নটা মনোনয়ন লাভ কৰে আৰু কৌতুক চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়, শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা, শ্ৰেষ্ঠ গীতিকাৰ আৰু শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়কসহ চাৰিটা বঁটা লাভ কৰে। অন্যান্য বঁটাসমূহৰ ভিতৰত ছবিখনে ছটাকৈ এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ছটাকৈ বনিতা চলচ্চিত্ৰ বঁটা, তিনিটাকৈ এছিয়ানেট কমেডী বঁটা, চাৰিটাকৈ এছিয়াভিছন বঁটা আৰু দুটাকৈ চিপিচি চিনে বঁটা লাভ কৰে। অৱশ্যে কেৰালা চৰকাৰৰ চৰকাৰী ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ''কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা''ৰ বাবে এই ছবিখনক বিবেচনা কৰা হোৱা নাছিল। == কাহিনী == জৰ্জ ডেভিদ হৈছে [[কেৰালা]]ৰ আলুভাৰ হোলী স্পীৰিট কনভেণ্ট কলেজৰ এজন ১৬বছৰীয়া প্ৰাক-ডিগ্ৰী (প্ৰি-ডিগ্ৰী) শিক্ষাৰ্থী। ওচৰৰ গাঁৱৰে এজনী জনপ্ৰিয় ছোৱালী মেৰীৰ প্ৰতি তেওঁ তীব্ৰভাৱে আকৰ্ষিত হয়। নিজৰ অন্তৰংগ বন্ধু শম্ভু আৰু কোয়াৰ সৈতে জৰ্জে মেৰীৰ লগত কথা পাতিবলৈ প্ৰায়েই তাইৰ পিছে পিছে ঘূৰি ফুৰে, যদিও মেৰীৰ চোকা চকুৰ সুৰক্ষামূলক দেউতাকৰ বাবে তেওঁ সদায় ভয়তে থাকে। বহু চেষ্টা কৰা সত্ত্বেও, জৰ্জৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ সঠিক সময় আৰু পৰিস্থিতিৰ অভাৱৰ বাবে বাৰে বাৰে ব্যাহত হয়। তেওঁৰ এই প্ৰেমৰ সপোন তেতিয়া চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হয় যেতিয়া তেওঁ গম পায় যে মেৰী ইতিমেধেই আন এজন ল’ৰাৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কত আবদ্ধ হৈ আছে আৰু আকস্মিকভাৱে সেই ল’ৰাজনৰ নামো জৰ্জ। এই ঘটনাত মৰ্মাহত হৈ তেওঁ অনিচ্ছা সত্ত্বেও মেৰীক তাইৰ প্ৰেমিকক গোপনে লগ ধৰাত সহায় কৰিবলৈ মান্তি হয়। চূড়ান্ত পৰীক্ষাত অতি বেয়া শৈক্ষিক প্ৰদৰ্শনৰ পিছত, জৰ্জ আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে নিজৰ পথ সলনি কৰাৰ আৰু ভৱিষ্যতৰ উচ্চ শিক্ষাত মনোনিৱেশ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০০৫ চনত, জৰ্জ, শম্ভু আৰু কোয়াই আলুভাৰে ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টিয়ান কলেজত নামভৰ্তি কৰে। কলেজৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰেগিং কালৰ সময়ছোৱাত, জৰ্জে তামিল মূলৰ এগৰাকী নৱ-নিযুক্ত প্ৰবক্তা মলাৰক লগ পায়। জৰ্জ মলাৰৰ প্ৰেমত পৰে আৰু সময়ৰ লগে লগে মলাৰেও তেওঁৰ এই প্ৰেমৰ সঁহাৰি দিয়া যেন দেখা যায়। মলাৰে তেওঁলোকৰ কলেজৰ নৃত্য দলটোক সহায় কৰাৰ সময়ত জৰ্জ তাইৰ প্ৰতিভা দেখি গভীৰভাৱে মুগ্ধ হয়। মলাৰৰ প্ৰকৃত অনুভূতিৰ কথা পতিয়ন গৈ জৰ্জে তাইৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱাৰ কথা চিন্তা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। একে সময়তে, কলেজৰে আন এজন শিক্ষক বিমল ছাৰে শাৰীৰিক শিক্ষাৰ প্ৰশিক্ষক শিৱনৰ সহায়ত মলাৰক পটুৱাবলৈ চেষ্টা কৰে, যদিও তেওঁৰ সকলো প্ৰচেষ্টা বিফল হয়। সেই শিক্ষাবৰ্ষৰ শেষৰফালে, মলাৰে নিজৰ সম্পৰ্কীয় ভাতৃ অৰিভঝাগনক লগ ধৰিবলৈ ক'ডাইকানাললৈ যায়, যাৰ সৈতে পৰম্পৰাগতভাৱে তাইৰ বিবাহ স্থিৰ কৰা হৈছিল। কেইসপ্তাহমানৰ পিছত, কলেজ কৰ্তৃপক্ষই খবৰ পায় যে মলাৰ এক ভয়াবহ দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈছে আৰু তাই আনুষ্ঠানিকভাৱে নিজৰ পদৰপৰা ইস্তফা দিছে। জৰ্জ আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে তাইক লগ ধৰিবলৈ লগে লগে ক'ডাইকানাললৈ যায়, কিন্তু তালৈ গৈ তেওঁলোকে গম পায় যে সেই গভীৰ মানসিক আৰু শাৰীৰিক আঘাতৰ বাবে মলাৰে আংশিক স্মৃতিভ্ৰংশ (Selective amnesia) ৰোগত ভুগিছে। যাৰ ফলত তাই জৰ্জক চিনি পাবলৈ বা তেওঁলোকৰ মাজৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক মনত পেলাবলৈ অসমৰ্থ হয়। মলাৰৰ মনত তেওঁৰ কোনো স্মৃতি নাই বুলি অনুভৱ কৰি এজন মৰ্মাহত জৰ্জে মনে মনে আঁতৰি আহে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত মলাৰে অৰিভঝাগনৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। জৰ্জ আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে নিৰৱে বিদায় জনাবলৈ তাইৰ বিবাহৰ ৰিচেপচনত অংশগ্ৰহণ কৰে। ২০১৪ চনত, ৩০বছৰীয়া জৰ্জে তেওঁৰ সৰুকালৰ বন্ধু জোজোৰ সৈতে মিলি এটা সফল কেফে পৰিচালনা কৰে। ইয়াৰ মাজতে তেওঁ ২২বছৰীয়া চেলিন নামৰ এগৰাকী যুৱতীক লগ পায় আৰু তাইৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হয়। তেওঁ অতি সোনকালেই আৱিষ্কাৰ কৰে যে চেলিন হৈছে সেই সৰু ছোৱালীজনী যিয়ে কেইবছৰমান আগতে মেৰীৰ লগত ফুৰিছিল। দুয়োৰে অতীতৰ এই সাদৃশ্যৰ বাবে তেওঁলোকৰ মাজত অতি সোনকালে বন্ধুত্ব গঢ়ি উঠে। তেওঁলোকৰ মাজত বয়সৰ যথেষ্ট ব্যৱধান থকা সত্ত্বেও জৰ্জে চেলিনক বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। অৱশ্যে, চেলিনৰ পৰিয়ালে ইতিমধ্যে তাইক ৰনি ভাৰ্গীছ নামৰ এজন কোকেইন আসক্ত আৰু অত্যাচাৰী যুৱকৰ সৈতে আঙঠি পিন্ধাই থৈছিল। যেতিয়া ৰনিৰ তেনে বেয়া ব্যৱহাৰৰ বাবে বাগদান বাতিল কৰা হয়, তেতিয়াও তেওঁ চেলিনক অহৰহ হাৰাশাস্তি কৰি থাকে। অৱশেষত জৰ্জ, শম্ভু, কোয়া আৰু জোজোৱে চেলিনক সুৰক্ষা দিবলৈ ৰনিক তীব্ৰভাৱে আক্ৰমণ কৰে। অৱশেষত, জৰ্জ আৰু চেলিন বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। চেলিনে মলাৰক ব্যক্তিগতভাৱে নিমন্ত্ৰণ কৰাৰ বাবে মলাৰেও গিৰীয়েকৰ সৈতে এজন অতিথি হিচাপে তেওঁলোকৰ বিয়াৰ ৰিচেপচনত উপস্থিত হয়। অনুষ্ঠানস্থলীৰপৰা প্ৰস্থান কৰাৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত, মলাৰ আৰু তাইৰ গিৰীয়েকৰ মাজত হোৱা এক কথোপকথনৰপৰা প্ৰকাশ পায় যে মলাৰৰ অতীতৰ সকলো স্মৃতি আচলতে গোপনে ঘূৰি আহিছিল। অৱশ্যে, জৰ্জৰ বৰ্তমানৰ সুখী জীৱনটোক দেখি তাই ইচ্ছাকৃতভাৱে এই সত্যটো প্ৰকাশ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়, যাতে জৰ্জৰ বৈবাহিক সুখ বিঘ্নিত নহয়। জৰ্জ আৰু মলাৰে শেষবাৰৰ বাবে এটা বুজা-বুজিৰ চাৱনিৰে ইজনে সিজনলৈ চায় আৰু এনেদৰে তেওঁলোকৰ আধৰুৱা প্ৰেমৰ এক শান্তিপূৰ্ণ সমাপ্তি ঘটে। == অভিনয় শিল্পী == * নিভিন পলী: জৰ্জ ডেভিদ <ref>{{Cite web |title=Premam {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://rottentomatoes.com |access-date=2026-02-11 |website=://rottentomatoes.com }}</ref> * [[ছাই পল্লৱী]]: মলাৰ * মাডোনা চেবাষ্টিয়ান: চেলিন জৰ্জ ** ইভা প্ৰকাশ: সৰু চেলিনৰ চৰিত্ৰত * অনুপমা পৰমেশ্বৰন: মেৰী জৰ্জ * ক্ৰীষ্ণ শংকৰ: কোয়া * শবৰীশ বৰ্মা: শম্ভু * চিজু উইলছন: জোজো * অনন্ত নাগ: অৰিভঝাগন (মলাৰৰ সম্পৰ্কীয় ভায়েক, যিয়ে পিছলৈ তাইক বিয়া কৰায়) * বিনয় ফ’ৰ্ট: বিমল "জাভা" ছাৰ * চুবিন শ্বাহিৰ: পি.টি. শিৱন ছাৰ * অঞ্জু কুৰিয়ান: অঞ্জু (জৰ্জৰ ভগ্নী) * সূৰজ কে. সত্যন: সুৰেশ * শিয়াজ কে. এ.: শিয়াজ * মজু মেথিউ: মজু * চিবু থংকচন: চিবু * আলতাফ চেলিম: জাহাংগীৰ * উন্নী চেটান: উন্নী চেটান * বিনোদ ইট্টন: বিনোদ * বিজয় সুৰেশ: কোলা কোযী * জয়েশ: কুত্তাপী * জৰ্জ কোৰা: জৰ্জ (মেৰীৰ প্ৰেমিক) * ফ্ৰাংক’ ডেভিদ: জৰ্জ (মেৰীৰ পিতৃ) * ৰেঞ্জী পনিকৰ: ডেভিদ কালাপাৰাম্বাথ (জৰ্জৰ পিতৃ) * মনিয়ানপিল্লা ৰাজু: কলেজৰ প্ৰিন্সিপাল * নন্দিনী নায়ৰ: নন্দিনী (মলাৰৰ বান্ধৱী) * ফয়চল চি.এম.: ফয়চল * জাষ্টিন জন: জাষ্টিন * দিনেশ প্ৰভাকৰ: লোনাপ্পন চেটান * শৰফুদ্দীন: হেনৰী ওৰফে গিৰিৰাজন কোযী * অলৱিন এণ্টনি: মুছা * মহাদেৱ আৰ কে: কলেজৰ ছাত্ৰ * জৰ্জ পি. ৰয়: আফতাব * সন্দীপ বৰ্মা: মুৰুলী ছাৰ * দীপক নাথান: উছমান (কলেজ চেয়াৰমেন) * বিশ্বজিৎ ওডুক্কাথিল: বোল্ট অনুপ * হৰমিছ পৌলাচন: নিগিল * সমৰ্থ: সমৰ্থ * ৰিনছা: অঞ্জলি * বিমল কুমাৰ: বিমল (অঞ্জলিক একপক্ষীয়ভাৱে প্ৰেম কৰা এজন ছাত্ৰ) * শিনোছ ৰহমান: বেবী * জুড এন্থনী জোচেফ: ডলী ডি'ক্ৰুজ * জয়শংকৰ: পিয়ন * বিনোদ কোভূৰ: ব্ৰকাৰ চামছু * সন্দীপ কুমাৰ: নিয়মীয়া গ্ৰাহক * ঐশ্বৰ্য ৰাঘৱন: ঐশ্বৰ্য * প্ৰমোদ পি. জয়চন্দ্ৰন: প্ৰমোদ * আলফন্স পুথ্ৰেন: ৰনি ভাৰ্গীছ (চেলিনৰ প্ৰাক্তন বাগদত্ত) * ৰজিনী চান্দী: জৰ্জ ডেভিদৰ মাতৃ * সুজিনেশ কে সুন্দৰ: নেলছন == নিৰ্মাণ == === বিকাশ === দ্বিভাষিক থ্ৰীলাৰ ছবি ''নেৰম'' (২০১৩)-ৰ সফলতাৰ পিছত, লেখক-পৰিচালক আলফন্স পুথ্ৰেনে এই প্ৰকল্পটোৰ এক হিন্দী পুনৰ্নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref name="Hindiremake">Asha Prakash (27 May 2013). [https://web.archive.org/web/20130802122324/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-27/news-and-interviews/39556211_1_hindi-neram-nazriya-nazim "Neram to be remade in Hindi"]. ''The Times of India''. Retrieved 28 May 2013.</ref> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অন্য এখন চলচ্চিত্ৰ ''শ্বাটাৰ''ক [[হিন্দী]] ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়, য’ত পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰনক মুখ্য চৰিত্ৰত কাষ্টিং কৰা হৈছিল; যদিও ইয়াৰ পূৰ্বে [[অনিল কাপুৰ]] আৰু অভয় দেউলে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব বুলি কিছু বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite web|date=2013-07-25|title=Anil Kapoor, Abhay Deol approached for Shutter remake?|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/anil-kapoor-abhay-deol-approached-for-shutter-remake/story-2GrEp2SnZwF95RxeMtWUmO.html|access-date=2021-07-17|website=Hindustan Times}}</ref> অৱশ্যে, আলফন্সে অৱশেষত সেই প্ৰকল্পটো বাতিল কৰে আৰু তাৰ সলনি এটা সম্পূৰ্ণ নতুন চিত্ৰনাট্যৰ ওপৰত কাম কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{Cite news|title=No Bollywood remake for shutter!|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/no-bollywood-remake-for-shutter/articleshow/30327883.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Pillai |first1=Radhika C. }}</ref> তেওঁ ঘোষণা কৰে যে চিনেমাখনৰ নাম হ’ব ''প্ৰেমম'' আৰু ইয়াৰ শিৰোনামেই সূচোৱাৰ দৰে ছবিখন এখন ৰোমাণ্টিক-ড্ৰামা হ’ব।<ref name="After 'Neram', it is 'Premam'">{{Cite web|title=After 'Neram', it is 'Premam'|url=https://www.sify.com/movies/after-neram-it-is-premam-news-malayalam-ocrkgJhghejsi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140721031351/http://www.sify.com/movies/after-neram-it-is-premam-news-malayalam-ocrkgJhghejsi.html|url-status=dead|archive-date=21 July 2014|access-date=2021-07-17|website=[[Sify]]}}</ref> এই প্ৰকল্পটো আনৱাৰ ৰাছিদ এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ বেনাৰত পৰিচালক-প্ৰযোজক আনৱাৰ ৰাছিদে বিত্তীয় সাহায্য আগবঢ়াইছিল আৰু নিভিন পলীয়ে মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিব বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। ষ্টুডিঅ’ এলবাম ''যুভ'' আৰু চলচ্চিত্ৰ ''নেৰম''ৰ পিছত আলফন্সৰ সৈতে নিভিনৰ এইখন আছিল দ্বিতীয়টো চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্প।<ref>{{cite news|last1=Kurien|first1=Shiba|date=17 February 2014|title=Nivin is ready for another love story|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Nivin-is-ready-for-another-love-story/articleshow/30520247.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> একে মাহতে ইয়াৰ চিত্ৰনাট্য লিখাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite news|author=Asha Prakash|date=15 June 2015|title=In many scenes, we didn't act: Krishna Sankar|work=[[The Times Of India]]|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/In-many-scenes-we-didnt-act-Krishna-Sankar/articleshow/47672450.cms|access-date=15 June 2015}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে আলফন্সৰ ''নেৰম'' ছবিৰ সংগীত পৰিচালনা কৰা ৰাজেশ মুৰুগেশ্যনক এই চিনেমাখনৰ সংগীত পৰিচালক হিচাপে চুক্তিবদ্ধ কৰা হয়।<ref name="indiatimes12">{{cite news|last1=C Pillai|first1=Radhika|date=21 April 2014|title=Rajesh Murugesan scores music for Premam!|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/Rajesh-Murugesan-scores-music-for-Premam-/articleshow/34036869.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> === কাষ্টিং === {{multiple image | align = right | direction = horizontal | footer = নিভিন পলীৰ সৈতে এই ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে ছাই পল্লৱী চুক্তিবদ্ধ হৈছিল<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/06/08/asin-first-choice-as-malar-teacher-in-premam-sai-pallavi-role.html|title=Not Sai Pallavi, but Asin was first choice to play Malar teacher in Premam|website=OnManorama}}</ref> | image2 = Sai pallavi image.png | width2 = 150 | total_width = 175 }} ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত, জুড এন্থনী জোচেফে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ এই ছবিখনত এটা কেমিঅ' (চুটি চৰিত্ৰ) কৰিব, যাৰ জৰিয়তে তেওঁৰ অভিনয় জীৱনৰ অভিষেক ঘটিব।<ref>{{Cite news|title=Jude Antony to make acting debut|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/jude-antony-to-make-acting-debut/articleshow/30890905.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Pillai |first1=Radhika C. }}</ref><ref>{{cite news|author=Priya Sreekumar|date=23 June 2015|title=Jude Anthany's cameo with Nivin|newspaper=Deccan Chronicle|url=https://www.deccanchronicle.com/150623/entertainment-mollywood/article/jude-anthany%E2%80%99s-cameo-nivin|access-date=28 June 2015}}</ref> যদিও ছবিখনৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কোনো মুখ্য অভিনেত্ৰী অবিহনেই আৰম্ভ হৈছিল, তথাপি দলটোৱে ঘোষণা কৰিছিল যে ছবিখনত তিনিগৰাকী অভিনেত্ৰীয়ে মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিব।<ref>{{cite news|last1=Karthikeyan|first1=Shruti|date=28 August 2014|title=Three heroines for Nivin in Premam|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Three-heroines-for-Nivin-in-Premam/articleshow/41006598.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> আলফন্সে ১৬ ৰপৰা ২৫ বছৰ বয়সৰ মালায়ালম ভাষী যুৱতীসকলৰপৰা আবেদন আহ্বান কৰিছিল। পিছত তেওঁলোকে ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত এটা বিজ্ঞাপন মুকলি কৰি কয় যে ছবিখনৰ বাবে কেৱল দুগৰাকী অভিনেত্ৰীৰ প্ৰয়োজন আৰু তেওঁলোকৰ বয়স ১৫ ৰপৰা ২২ বছৰৰ ভিতৰত হ’ব লাগিব আৰু "দুয়োগৰাকীয়ে [[মালায়ালম]] আৰু [[ইংৰাজী]] সাৱলীলভাৱে ক’ব পাৰিব লাগিব লগতে হাঁহিটো খুব ধুনীয়া হ’ব লাগিব।" <ref>{{cite news|last1=Prakash|first1=Asha|date=25 September 2014|title=Premam's heroine now needs to know English too!|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premams-heroine-now-needs-to-know-English-too/articleshow/43415442.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> একে মাহতে, বিনয় ফ’ৰ্টক ছবিখনত এটা কৌতুক চৰিত্ৰৰ বাবে ঘোষণা কৰা হয়,<ref>{{Cite news|title=I play an unprecedented character in Premam: Vinay Fort|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/i-play-an-unprecedented-character-in-premam-vinay-fort/articleshow/42356624.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref> আৰু চিত্ৰগ্ৰহণৰ সময়তে তেওঁ শ্বুটিংত যোগ দিয়ে।<ref>{{Cite news|title=Vinay Forrt to play a psychologist!|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/vinay-forrt-to-play-a-psychologist/articleshow/42600428.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Pillai |first1=Radhika C. }}</ref> যদিও প্ৰথম অৱস্থাত অভিনেত্ৰীসকলৰ সবিশেষ প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল, পিছলৈ ঘোষণা কৰা হয় যে নৱাগত অনুপমা পৰমেশ্বৰন,<ref>{{Cite news|title=Nivin Pauly's heroine in Premam|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/nivin-paulys-heroine-in-premam/articleshow/47079619.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> ছাই পল্লৱী<ref>{{Cite news|title=Alphonse is a wonderful human being: Sai|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/alphonse-is-a-wonderful-human-being-sai/articleshow/47584200.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> আৰু মাডোনা চেবাষ্টিয়ান<ref name=":02">{{Cite news|title=While acting, I let myself go, says Madonna|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/while-acting-i-let-myself-go-says-madonna/articleshow/47514822.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref> মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে থাকিব। মাডোনা প্ৰথমতে এগৰাকী নেপথ্য গায়িকা আছিল, যিয়ে কৰ্ণাটকী আৰু পশ্চিমীয়া সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল আৰু সংগীত পৰিচালক দীপক দেৱ তথা গোপী সুন্দৰৰ বাবে গীত গাইছিল। আলফন্সে প্ৰথমতে মাডোনাই হ’ষ্ট কৰা এটা টেলিভিছন শ্ব’ত তাইক লগ পাইছিল আৰু তেওঁৰ এখন চিনামাত অভিনয় কৰিবলৈ সুধিছিল, য’ত তাই সন্মতি দিছিল।<ref name=":02" /> পেছাত এগৰাকী চিকিৎসক তথা নৃত্যশিল্পী পল্লৱীক আলফন্সে ছয় বছৰ আগতে ফেচবুকত প্ৰকাশ পোৱা এটা ৰিয়েলিটি শ্ব’ৰ ক্লিপিংছৰ জৰিয়তে যোগাযোগ কৰিছিল।{{Citation needed|date=November 2021}} আলফন্সে প্ৰথমতে তাইক তেওঁৰ চিনামাত অভিনয় কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল যিটো তাই প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ছয় বছৰৰ পাছত তেওঁ যেতিয়া পল্লৱীক ফোন কৰে, তাই ভাবিছিল যে কোনোবাই তাইক আমনি কৰিছে আৰু তাই আৰক্ষীৰ ওচৰত গোচৰ তৰাৰ কথা ভাবিছিল। কিন্তু পিছত আলফন্সে জোৰকৈ নিজৰ পৰিচয় দিয়াত ভুল বুজা-বুজি দূৰ হয়।<ref>{{Cite web|title=THROWBACK: Sai Pallavi thought Alphonse Puthren was a stalker when he approached her for Premam|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/throwback-sai-pallavi-thought-alphonse-puthren-was-stalker-when-he-approached-her-premam-535980|access-date=2021-07-17|website=PINKVILLA|date=26 May 2020}}</ref>{{Verify source|date=November 2021}} এটা সাক্ষাৎকাৰত আলফন্সে প্ৰকাশ কৰিছিল যে এজন অনুৰাগীৰ অনুৰোধৰ পিছত পল্লৱীয়ে কৰা মলাৰ মিছৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে প্ৰথমতে আছিনৰ কথা বিবেচনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Alphonse Puthren reveals Asin was first choice to play Malar teacher in Premam|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/alphonse-puthren-reveals-asin-was-first-choice-to-play-malar-teacher-in-premam/articleshow/83301009.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> এই ছবিখনে মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত ১৭ গৰাকী নতুন অভিনয় শিল্পীক চিনাকি কৰাই দিছিল।<ref>{{cite web|date=18 May 2015|title=Premam is all love and laughter|url=https://www.indiaglitz.com/premam-is-all-love-and-laughter-malayalam-news-133044.html|access-date=26 June 2015|website=IndiaGlitz.com|archivedate=27 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627103234/http://www.indiaglitz.com/premam-is-all-love-and-laughter-malayalam-news-133044.html|deadurl=yes}}</ref> === চিত্ৰগ্ৰহণ === প্ৰাক-প্ৰযোজনাৰ কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত, ২০১৪ চনৰ জুলাই মাহৰপৰা ছবিখনৰ মূল চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{cite news|last1=Soman|first1=Deepa|date=17 July 2014|title=Premam gets kicked-off|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premam-gets-kicked-off/articleshow/38471937.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> দলটোৱে ২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত গোৱাত প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য অংশসমূহৰ শ্বুটিং কৰিবলৈ কেৰালালৈ ঘূৰি আহে। ছবিখনৰ শ্বুটিং বেছিভাগেই আলুভা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা স্থানসমূহত কৰা হৈছিল, যাৰ কেইটামান দৃশ্য ইউনিয়ন খ্ৰীষ্টিয়ান কলেজ, ফৰ্ট কোচি, চোক্কামপট্টি পাহাৰ আৰু মাৰ্তণ্ড বৰ্মা দলঙত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{Cite news|title=When movie locations turn tourist hotspots|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/when-movie-locations-turn-tourist-hotspots/articleshow/50626204.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Prakash |first1=Asha }}</ref><ref>{{Cite news|last=Praveen|first=M. p|date=2019-04-21|title=Film shooting in Fort Kochi back in focus|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/film-shooting-in-fort-kochi-back-in-focus/article26901465.ece|access-date=2021-07-17|issn=0971-751X}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনত জৰ্জে পৰিচালনা কৰা কেফেখন ফৰ্ট কোচিৰ পেপাৰ হাউচ ৰেষ্টুৰেণ্টত স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Sounds of the city|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2020/sep/03/sounds-of-the-city-2191650.html|access-date=2021-07-17|website=The New Indian Express|date=3 September 2020 }}</ref> অৱশেষত ২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ছবিখনৰ সম্পূৰ্ণ চিত্ৰগ্ৰহণৰ কাম সমাপ্ত হয়।<ref>{{cite web|author=Akhila Menon|date=21 November 2014|title=Nivin Pauly's Premam Wraps Up|url=http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/nivin-pauly-premam-wraps-up-165152.html|publisher=Filmibeat.com}}</ref><ref name="Premam wraps up">{{cite news|last1=Soman|first1=Deepa|date=20 November 2014|title=Premam wraps up|work=The Times Of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premam-wraps-up/articleshow/45216062.cms|access-date=21 February 2015}}</ref> == সংগীত == চলচ্চিত্ৰখনৰ মূল চাউণ্ডট্ৰেক আৰু নেপথ্য সংগীত ৰাজেশ মুৰুগেশ্যনে প্ৰস্তুত কৰিছিল,<ref name="indiatimes12"/> যিয়ে ইয়াৰ পূৰ্বে আলফন্সৰ সৈতে ''নেৰম'' (২০১৩) ছবিত কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=http://thehindu.com|title=Sounding off, musically|last1=Sathyendran|first1=Nita|date=2015-04-11|work=The Hindu|access-date=2018-02-09|last2=Sathyendran|first2=Nita|issn=0971-751X}}</ref> ছবিখনত অভিনয় কৰাৰ উপৰি শবৰীশ বৰ্মাই ইয়াৰ মুঠ ৯টা গীতৰ ভিতৰত ৮টা গীতৰ কথা লিখিছিল।<ref>Robin T Varghese (5 June 2015). [http://manoramaonline.com "Shabareesh – The actor, writer and singer of 'Premam'"]. ''Malayala Manorama''. Retrieved 9 June 2015.</ref><ref>{{cite news |author=Aravind K S |date=21 April 2015 |title=In Tune with Premam |url=http://newindianexpress.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421060811/http://newindianexpress.com |url-status=dead |archive-date=21 April 2015 |newspaper=The New Indian Express |access-date=9 June 2015}}</ref><ref>{{cite news |author=Cris |date=5 June 2015 |title=Shabareesh hits the right note |url=https://deccanchronicle.com |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=10 June 2015}}</ref><ref>Deepa Soman (29 April 2015). ''The Times of India''. Retrieved 9 June 2015.</ref> প্ৰদীপ পালাৰে লিখা "ৰক্কাঙ্কুথু" নামৰ এটা গীত তামিল চলচ্চিত্ৰ সংগীত পৰিচালক অনিৰুদ্ধ ৰৱিচন্দৰে গাইছিল।<ref>{{Cite news|title=Anirudh Ravichander sings for Premam|url=https://indiatimes.com|access-date=2020-08-06|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref> ২০১৫ চনৰ ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীত মিউজিক ২৪৭ (Muzik 247) ৰেকৰ্ড লেবেলৰদ্বাৰা ইয়াৰ চাউণ্ডট্ৰেক এলবামটো মুকলি কৰা হয়। চিনেমাখন মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে মুকলি কৰা আটাইবোৰ অডিঅ' গীতেই ইণ্টাৰনেটত ভাইৰেল হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite web|title='Premam' to release this weekend|url=http://sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523023421/http://sify.com|url-status=dead|archive-date=23 May 2015|website=Sify|date=18 May 2015|author=Moviebuzz}}</ref> ২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত বিনীথ শ্ৰীনিবাসনে গোৱা "আলুভা পুযা" গীতটোৰ ভিডিঅ’ মুকলি কৰা হয় আৰু ই মিউজিক চাৰ্টৰ শীৰ্ষস্থান দখল কৰে।<ref>{{cite news|last1=V.P.|first1=Nicy|date=28 March 2015|title=Nivin Pauly, Anupama Parameshwaran Starrer 'Premam' Song 'Aluva Puzha' Trends Online [Song Video]|work=International Business Times|url=http://ibtimes.co.in|access-date=7 May 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=Trending: Aluva Puzha song released|url=https://onmanorama.com|access-date=2021-07-17|website=://onmanorama.com}}</ref> ৬ জুনত ইউটিউবত "মলাৰে" গীতটো মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite news|author=Deccan Chronicle|date=2 May 2015|title=Watch: 'Malare' song from 'Premam' creates waves on social media|newspaper=Deccan Chronicle|url=https://deccanchronicle.com|access-date=17 July 2021}}</ref> গীতটোৱে মুক্তিৰ ১৪ ঘণ্টাৰ ভিতৰতে ১০ লাখতকৈও অধিক ভিউজ লাভ কৰে আৰু সকলো ছচিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মতে ট্ৰেণ্ড হৈ পৰে।<ref>{{cite news|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2 May 2015|title=Malare song from Premam goes viral|agency=The Times of India|url=https://indiatimes.com|access-date=9 June 2015}}</ref> এপল মিউজিকে ইয়াক ২০১৫ চনৰ "শ্ৰেষ্ঠ মালায়ালম এলবাম" হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=http://newindianexpress.com | archive-url=https://web.archive.org/web/20151224110521/http://newindianexpress.com | url-status=dead | archive-date=24 December 2015 | title=Premam is best Malayalam album | publisher=New Indian Express | access-date=24 December 2015}}</ref> == মুক্তি == ''প্ৰেমম'' প্ৰথমতে [[বৰদিন]]ৰ ([[২৫ ডিচেম্বৰ]] ২০১৪) শুভ ক্ষণত মুক্তিৰ বাবে স্থিৰ কৰা হৈছিল,<ref name="After 'Neram', it is 'Premam'"/> অৱশ্যে উত্তৰ-প্ৰযোজনাৰ কাম পলম হোৱাৰ বাবে ভেলেণ্টাইন ডে’ উইকেণ্ডৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ছবিখন ২০১৫ চনৰ ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ পিছুৱাই দিয়া হয়।<ref name="Premam wraps up"/> আনৱাৰ ৰাছিদে পিছত নিশ্চিত কৰিছিল যে ছবিখন ২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ ভিতৰত মুক্তি পাব, যদিও পিছলৈ ইয়াক এপ্ৰিল মাহলৈ পিছুৱাই দিয়া হয়।<ref>{{Cite news|title=Premam to release in March|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/premam-to-release-in-march/articleshow/46083607.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> অৱশেষত, প্ৰযোজকসকলে ঘোষণা কৰে যে চিনেমাখন ২৮ মে’ ২০১৫ তাৰিখে কেৰালাত আৰু তাৰ পাছদিনা সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত মুক্তি দিয়া হ’ব। এইদৰে ছবিখন নিভিন পলীৰ আন এখন চিনেমা ''ইভীদে'' আৰু তামিল চলচ্চিত্ৰ ''মাছু এংগিৰা মাচিলামণি''ৰ সৈতে একেলগে ছবিগৃহত মুখা-মুখি হয়।<ref name="Nicy V. P">{{cite news|author=Nicy V. P|date=20 May 2015|title=Nivin Pauly's 'Premam' Release Postponed, to Clash with 'Ivide', 'Masss'|newspaper=International Business Times|url=http://www.ibtimes.co.in/nivin-paulys-premam-release-postponed-clash-ivide-masss-633090|access-date=27 June 2015}}</ref> ''ইণ্টাৰনেচনেল বিজনেছ টাইমছ'' কাকতে ইয়াক বছৰটোৰ আটাইতকৈ প্ৰত্যাশিত চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref name="Nicy V. P"/> এ এণ্ড এ ৰিলিজ (A & A Release)-এ [[ভাৰত]]ত চলচ্চিত্ৰখন বিতৰণ কৰিছিল। চিনেমাখন [[কেৰালা]]ত ২৮ মে’ত ৮৫খন পৰ্দাত মুক্তি পাইছিল আৰু ৰাজ্যৰ বাহিৰত ইয়াৰ পাছদিনা [[বেংগালুৰু]], [[পুনে]], [[মুম্বাই]], কইম্বাটুৰ, [[গুজৰাট]], [[হায়দৰাবাদ]], [[মহীশূৰ]], ভাইজাগ, [[দিল্লী]], মাংগালুৰু, মণিপাল, [[চেন্নাই]] আৰু [[গোৱা]]ত মুক্তি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|title=Premam Movie Theatre List|url=http://metromatinee.gallery/premam-movie-theatre-list/|publisher=Metromatinee.com|date=30 May 2015|access-date=30 July 2026|archivedate=29 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150629182616/http://metromatinee.gallery/premam-movie-theatre-list/|deadurl=yes}}</ref> এইখন ১১ জুনত [[UAE|সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী]]ৰ ৪৩খন পৰ্দাত মুক্তি পোৱা প্ৰথমখন মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|title='Premam' in UAE; sets record...|url=http://www.ytalkies.com/mollywood-special-news/premam-uae-sets-record|publisher=Ytalkies.com|date=12 June 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=UAE residents welcome Nivin Pauly's 'Premam'|url=http://www.emirates247.com/entertainment/films-music/uae-residents-welcome-nivin-pauly-s-premam-2015-06-12-1.593509|agency=Emirates247|date=12 June 2015|author=Sneha May Francis|access-date=2026-07-30|archivedate=2025-06-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250606204203/https://www.emirates247.com/entertainment/films-music/uae-residents-welcome-nivin-pauly-s-premam-2015-06-12-1.593509|deadurl=yes}}</ref> গ্ৰেট ইণ্ডিয়া ফিল্মছে ১২ জুনত [[আমেৰিকা]]ৰ ২৫টা স্থানত ছবিখন বিতৰণ কৰে।<ref name="US" /><ref>{{cite web|title=Great India Films Premam (Malayalam) in US and Canada|url=http://www.idlebrain.com/usschedules/premam-malayalam.html|publisher=Idlebrain.com}}</ref> ইণ্ডিয়ানউডে ইউৰোপত বিতৰণ কৰাৰ বিপৰীতে ট্ৰাইকালাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্টে ১১ জুনত [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ত মুকলি কৰে।<ref>{{cite web|title=Premam in Europe|url=http://www.indienwood.com/events/category/premam-in-europe/|publisher=Indienwood|access-date=2026-07-30|archivedate=2017-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171030004454/http://www.indienwood.com/events/category/premam-in-europe/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Premam – Malayalam Movie Screening In Australia|work=True India - Indian Movies in Australia|date=June 2015|url=http://www.trueindia.com.au/indian-movies-australia/204/premam-malayalam-movie-screening-in-australia-sydney-melbourne-adelaide-perth-brisbane-canberra|publisher=Trueindia.com|access-date=2026-07-30|archivedate=2020-09-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925022809/https://www.trueindia.com.au/indian-movies-australia/204/premam-malayalam-movie-screening-in-australia-sydney-melbourne-adelaide-perth-brisbane-canberra|deadurl=yes}}</ref> ব্লু প্লেনেট এণ্টাৰটেইনমেণ্ট লিমিটেডে [[যুক্তৰাজ্য]]ত ইয়াৰ মুক্তিৰ কাম চম্ভালিছিল।<ref>{{cite web|title=Nivin Pauly's hit film 'Premam' now showing in East Ham and Leicester: Click To Watch Schedule|url=http://www.ukmalayalee.com/association-news/news.php?id=MzI5MQ==|publisher=Ukmalayalee.com|author=Staff Reporter|date=13 June 2015|access-date=30 July 2026|archivedate=9 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150909143201/http://www.ukmalayalee.com/association-news/news.php?id=MzI5MQ==|deadurl=yes}}</ref> ছিংগাপুৰ কলিজিয়ামে ১৩ জুনত [[ছিংগাপুৰ]]ত চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়ে।<ref>{{cite web|title=Premam PG|url=http://www.gv.com.sg/GVMovieDetails#/movie/0133|publisher=Gv.com.sg}}</ref> === বিপণন === ২০১৫ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত ''প্ৰেমম''ৰ প্ৰথমলুক (First look) উন্মোচন কৰা হয়, য’ত পখিলাৰ আকৃতিত ডিজাইন কৰা এটা সৰল টাইটেল ল’গ’ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2015-02-13|title=Nivin starrer Premam's first look poster released - Malayalam News|url=https://www.indiaglitz.com/nivin-starrer-premams-first-look-poster-released-malayalam-news-125444|access-date=2021-07-17|website=IndiaGlitz.com|archivedate=2021-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210717171411/https://www.indiaglitz.com/nivin-starrer-premams-first-look-poster-released-malayalam-news-125444|deadurl=yes}}</ref> এক অনন্য প্ৰচাৰমূলক কাৰ্যসূচী হিচাপে এই চলচ্চিত্ৰখনৰ কোনো ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰা হোৱা নাছিল; ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ছবিৰ প্ৰচাৰৰ অংশ হিচাপে দুটা ভিডিঅ’ গীত মুকলি কৰা হৈছিল। চিনেমাখনৰ ছচিয়েল মিডিয়া মাৰ্কেটিং কোম্পানী ''ডিজিফেক্টৰী''— যাৰ বাবে ''প্ৰেমম'' আছিল প্ৰথমটো প্ৰকল্প—তাৰ মুৰব্বী গোকুল নাথে উল্লেখ কৰা মতে, "একেবাৰে আৰম্ভণিৰেপৰা মোৰ আৰু আলফন্সৰ মনত এটা ৰহস্য বা কৌতূহল বজাই ৰখাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছিল। লক্ষ্য আছিল চিনেমাখনক কেৱল এজন ডেকা প্ৰেমিকৰ কাহিনী হিচাপে উপস্থাপন কৰা, তাৰ বাহিৰে আন একো নহয়। আলফন্সৰ মনত ছবিখনক লৈ এক স্পষ্ট দৃষ্টিভংগী আছিল; তেওঁ চিনেমাখনক কেনেকৈ প্ৰদৰ্শন কৰিব বিচাৰে আৰু কিহে দৰ্শকক ছবিগৃহলৈ আকৰ্ষিত কৰিব, সেই বিষয়ে তেওঁ ভালদৰে জানিছিল।" <ref>{{Cite web|date=2017-01-17|title=Why doesn't Mollywood market itself better? Asks the man who helped 'Premam' go beyond Kerala|url=https://www.thenewsminute.com/article/why-doesnt-mollywood-market-itself-better-asks-man-who-helped-premam-go-beyond-kerala-55847|access-date=2021-07-17|website=The News Minute}}</ref><ref>{{Cite news|last=Datson|first=Riya|date=2015-12-16|title=Movie market mantra|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/movie-market-mantra/article7996821.ece|access-date=2021-07-17|issn=0971-751X|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210717171411/https://www.thehindu.com/features/cinema/movie-market-mantra/article7996821.ece|archivedate=2021-07-17|deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে, ২০১৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত এগৰাকী অনুৰাগীৰদ্বাৰা সম্পাদিত (Fan-edited) এটা ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Post Premam's success comes a trailer|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/post-premams-success-comes-a-trailer/articleshow/49768263.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> === পুনৰ মুক্তি === চেন্নাই বক্স অফিচত ২৫০ দিনতকৈও অধিক সময় ধৰি সফলতাৰে প্ৰদৰ্শিত হোৱাৰ পিছত, ত্ৰিচিৰ ''এল এ চিনেমা মাৰিছ'' আৰু তিৰুনেলভেলীৰ ''ৰাম মুথুৰাম চিনেমাছ''-এ ২০১৬ চনৰ ১৮ মাৰ্চত ছবিখন পুনৰ মুক্তি দিয়ে।<ref>{{Cite magazine|date=March 17, 2016 |title=Premam: After a historic run, Alphonse Putharen's film re-released in Tamil Nadu|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/premam-after-a-historic-run-alphonse-putharens-film-re-released-in-tamil-nadu-313731-2016-03-17|access-date=2021-07-17|magazine=India Today}}</ref> [[তামিলনাডু]]ত পুনৰ মুক্তি লাভ কৰা এইখন প্ৰথমখন মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{cite news |author=Anu James |title=Nivin Pauly's 'Premam' to be re-released in Tamil Nadu |url=http://www.ibtimes.co.in/nivin-paulys-premam-be-re-released-tamil-nadu-670893 |access-date=18 March 2016 |agency=International Business Times |date=18 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/365-days-premam-why-nivin-pauly-starrer-so-special-even-after-one-year-release-680649|title=365 days of 'Premam': Why is Nivin Pauly-starrer so special even after one year of release?|work=International Business Times|date=31 May 2016}}</ref> ২০১৭ চনৰ ১০–১৬ ফেব্ৰুৱাৰীৰ ভেলেণ্টাইন ডে’ উইকেণ্ড উপলক্ষ্য্য্যে ''জেজ চিনেমাছ''ৰদ্বাৰা চেন্নাইত চিনেমাখন ''ৱিণ্ণৈতাণ্ডী বৰুৱায়া'' আৰু ''ৰাজা ৰাণী''ৰ সৈতে একেলগে পুনৰ মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=James|first=Anu|date=2017-02-09|title=Valentine's week special: Nivin Pauly's Premam to have special screenings in Chennai for 7 days|url=https://www.ibtimes.co.in/valentines-week-special-nivin-paulys-premam-have-special-screenings-chennai-7-days-715415|access-date=2021-07-17|website=www.ibtimes.co.in}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-02-13|title=Nivin Pauly's surprise for Valentine's Day|url=https://www.thenewsminute.com/article/nivin-pauly-s-surprise-valentine-s-day-57205|access-date=2021-07-17|website=The News Minute}}</ref> ইয়াৰ উপৰি নিভিন পলীৰ জন্মদিন (১১ অক্টোবৰ ২০১৯) উপলক্ষ্য্য্যে [[কেৰালা]]ত ছবিখন পুনৰ মুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Video: 'Premam' fever lives on and here's proof|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/video-premam-fever-lives-on-and-heres-proof/articleshow/71599832.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> ২০২৬ চনৰ ১৩ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে ''ভেলেণ্টাইন ডে''ৰ ক্ষণত ছবিখন ছবিগৃহলৈ আকৌ এবাৰ পুনৰ মুক্তিৰ বাবে অনা হয়।<ref>{{Cite news |date=2026-02-13 |title='Premam' re-release: Nivin Pauly hit film back in theatres; Fans call it 'One time wonder' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/premam-re-release-nivin-pauly-hit-film-back-in-theatres-fans-call-it-one-time-wonder/articleshow/128282397.cms |access-date=2026-02-13 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> === পাইৰেচি === ২০১৫ চনৰ জুন মাহত ''প্ৰেমম''ৰ এটা পাইৰেটেড (অবৈধভাৱে নকল কৰা) সংস্কৰণ অনলাইনত প্ৰকাশ পায়। সেই প্ৰতিলিপিটাত এটা ৱাটাৰমাৰ্ক আছিল, যিয়ে বুজাইছিল যে ই এখন "চেন্সৰ কপি" (Censor copy), অৰ্থাৎ চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বে চেন্সৰ ব’ৰ্ডৰ বিষয়াসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ দিয়া এখন প্ৰতিলিপি। এই ফাদিলৰ ঘটনা ধৰা পৰাৰ পাছত চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক সন্থাই কোনো ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ বাবে অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰি ছবিখনৰ প্ৰযোজক আনৱাৰ ৰাছিদে সন্থাৰপৰা পদত্যাগ কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে।<ref>{{cite news|last1=Prakash|first1=Asha|title=No action on piracy; Anwar Rasheed miffed|url=http://indiatimes.com|access-date=18 July 2015|work=The Times Of India|date=1 July 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=V.P.|first1=Nicy|title='Premam' Piracy Issue: Producer Anwar Rasheed to Resign from All Film-Based Associations|url=http://ibtimes.co.in|access-date=18 July 2015|work=International Business Times|date=1 July 2015}}</ref> আৰক্ষীয়ে এই গোচৰৰ সৈতে জড়িত থকাৰ সন্দেহত তিনিজন কিশোৰ ছাত্ৰক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে, যিসকল চলচ্চিত্ৰ পাইৰেচি গোটৰ সৈতে জড়িত আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title='Premam' piracy: 3 students arrested, foreign link exposed|url=http://manoramaonline.com|access-date=18 July 2015|publisher=Manorama Online|date=7 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150802050604/http://manoramaonline.com|archive-date=2 August 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Premam piracy row: Kerala police arrest three teenager|url=http://hindustantimes.com|access-date=18 July 2015|publisher=Hindustan Times|date=7 July 2015|archive-date=23 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20250723165732/http://hindustantimes.com|url-status=dead}}</ref><ref>[http://indianexpress.com Premam piracy row: Kerala Police arrest three students]. Indianexpress.com (8 July 2016). Retrieved on 24 January 2016.</ref><ref>{{cite news|title=Three students arrested in connection with 'Premam' piracy row|url=http://ibnlive.com/|access-date=18 July 2015|publisher=IBN Live|date=8 July 2015|archivedate=17 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717132402/http://www.ibnlive.com/|deadurl=yes}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত, চিনেমা হ’লৰ মালিৰসকলে এই পাইৰেচি সমস্যাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিবলৈ চিনেমা হ’লসমূহ বন্ধ কৰি দিয়ে।<ref>{{cite news|title=Nearly 400 theatres in Kerala remain shut to protest 'Premam' piracy|url=http://ibnlive.com/|access-date=18 July 2015|publisher=IBN Live|date=11 July 2015|archivedate=17 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717132402/http://www.ibnlive.com/|deadurl=yes}}</ref> == সমালোচনা == === সমালোচকৰ সঁহাৰি === {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | total_width = 275 | image1 = Sai pallavi snap shot.png | width1 = 150 | image2 = Nivin Pauly at Richie premiere.jpg | width2 = 125 | footer = বহুতো চলচ্চিত্ৰ সমালোচকে মলাৰ আৰু জৰ্জৰ চৰিত্ৰ সুন্দৰকৈ ৰূপায়ণ কৰাৰ বাবে ছাই পল্লৱী আৰু নিভিন পলীৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। }} ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচকৰপৰা ইতিবাচক সমীক্ষা লাভ কৰিছিল। সমীক্ষা একত্ৰিত কৰা ৱেবচাইট ‘ৰটেন টমেট’জ’ত ৮ গৰাকী সমালোচকৰ সমীক্ষাৰ ভিতৰত ৮৪% ইতিবাচক আছিল, যাৰ গড় ৰেটিং ৮.৩/১০। ''আইবি টাইমছ''ৰ সমীক্ষক নিচি ভি.পিয়ে ছবিখনক ৫ ত ৫ নম্বৰ দি মন্তব্য কৰিছিল: "প্ৰেমম হৈছে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ মনোৰঞ্জনৰ এক সুন্দৰ নিদৰ্শন আৰু চিনেমাখনে থিয় হৈ হাততালি পোৱাৰ সম্পূৰ্ণ যোগ্য।" চলচ্চিত্ৰখনৰ কাৰিকৰী দিশসমূহৰ বিষয়ে তেওঁ কৈছিল: "এইবোৰ একেবাৰে নিখুঁত। নেপথ্য সংগীত, গীত, শব্দ বিভাগ, কলা, চিনেমাটোগ্ৰাফী, সম্পাদনা, পোছাক পৰিকল্পনা আদি সকলোবোৰ একত্ৰিত হৈ আলফন্স পুথ্ৰেনৰ সপোনক বাস্তৱায়িত কৰি তুলিছে।" <ref name="review">Nicy VP (30 May 2015). [http://www.ibtimes.co.in/premam-movie-review-alphonse-putharen-nivin-pauly-deliver-complete-entertainer-634116 'Premam' Movie Review: Alphonse Putharen, Nivin Pauly Deliver a Complete Entertainer]. ''IB Times''. Retrieved 7 June 2015.</ref> ''নাউৰানিং ডট কম''ৰ ভীয়েন এ ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ নম্বৰ দি লিখিছিল: "''প্ৰেমম'' চিনেমাখনে আলফন্স পুথ্ৰেনক এনে এজন চোকা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছে, যিয়ে চিনেমা মাধ্যমটোৰ প্ৰকৃত সম্ভাৱনাক বুজি পাইছে। তেওঁলোকৰ দক্ষ হাতত পৰি পুৰণি কাহিনীয়েও এক যুগান্তকাৰী ৰূপ লয় আৰু দৰ্শকক আগতে কেতিয়াও নেদেখা ধৰণে উৎসাহিত কৰে। কেৱল এজন সস্তীয়া দৰ্শক প্ৰিয় ছবিতকৈও অধিক, যিটো এইখন নিশ্চিতভাৱেই হয়, ''প্ৰেমম'' হৈছে এক সজীৱ চলচ্চিত্ৰ য’ত প্ৰতিটো বস্তুৱেই সঠিক স্থানত পৰিছে।" <ref>Veeyen (31 May 2015). [http://www.nowrunning.com/movie/15026/malayalam/premam/5088/review/ Premam Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201031165008/https://www.nowrunning.com/movie/15026/malayalam/premam/5088/review/ |date=31 October 2020 }}. ''Nowrunning.com''. Retrieved 7 June 2015.{{Rating|3.5|5}}</ref> ''ছিফি ডট কম''এ ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৩.৫ নম্বৰ দি কৈছিল, "প্ৰেমম হৈছে এক প্ৰকৃত আনন্দৰ উৎস আৰু সম্ভৱতঃ ৮০ তথা ৯০ দশকৰ প্ৰজন্মৰ বাবে কেইটামান নষ্টালজিক মুহূৰ্তৰ সমাহাৰ। এই যাত্ৰাটো নিশ্চিতভাৱেই দীঘলীয়া, কিন্তু ই আপোনাৰ মনত চিনেমাখন আৰু চোৱাৰ হেঁপাহ জগাই ৰাখিব।" <ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/premam-review-malayalam-pf4ivnefdgjcg.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530102907/http://www.sify.com/movies/premam-review-malayalam-pf4ivnefdgjcg.html |url-status=dead |archive-date=30 May 2015 |title=Review: Premam |website=[[Sify]] |access-date=10 June 2015 |archivedate=30 May 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530102907/http://www.sify.com/movies/premam-review-malayalam-pf4ivnefdgjcg.html |deadurl=yes }}{{Rating|3.5|5}}</ref> ''ৰেডিফ ডট কম''ৰ পৰেশ চি পালিচাই ছবিখনক ৫ ৰ ভিতৰত ৩ নম্বৰ দি কৈছিল, "প্ৰেমমৰ জৰিয়তে আলফন্স পুথ্ৰেনে প্ৰমাণ কৰি দিছে যে তেওঁৰ হাতত এনে কিছুমান বিষয়-বস্তু উপস্থাপন কৰাৰ কৌশল আছে, যিবোৰত ব্লকবাষ্টাৰ হোৱাৰ সকলো উপাদান থাকে।" <ref name="rediff">{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/report/review-premam-is-a-winner-all-the-way/20150601.htm |title=Review: Premam is a winner all the way |author=Paresh C Palicha |date=1 June 2015 |website=Rediff.com |access-date=9 June 2015 }}{{Rating|3|5}}</ref> ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ অশ্বিন জে কুমাৰে ছবিখনক ৩.৫/৫ নম্বৰ দি মন্তব্য কৰিছিল যে ''প্ৰেমম'' হৈছে "এক অতিশয় আকৰ্ষণীয় চিনেমা কিয়নো ই অতি সৰু সৰু কথাৰ মাজতো সুন্দৰতাক আৱিষ্কাৰ কৰিব পাৰিছে।" <ref>{{cite news |author=Aswin J Kumar |date=31 May 2015 |title=Premam Movie Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/Premam/movie-review/47497528.cms |newspaper=[[The Times of India]] |access-date=10 June 2015}}{{Rating|3.5|5}}</ref> ''মালয়ালা মনোৰমা''ৰ লিটি চিমনে ৫ ৰ ভিতৰত ৩ ষ্টাৰ দি আলফন্স পুথ্ৰেনৰ পৰিচালনা, চিনেমাটোগ্ৰাফী, সংগীত, মুখ্য চৰিত্ৰৰ অভিনয়, সম্পাদনা আৰু হাস্যৰসক ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে। সমীক্ষকগৰাকীৰ মতে, "এক সৰল কাহিনীক আশ্চৰ্যকৰ দৃশ্যৰ জৰিয়তে কোৱা হৈছে। ই হৈছে হাস্যৰসৰ এক সুন্দৰ প্ৰদৰ্শন", আৰু "পৰিচালকে ডাঙৰ একো আশা নকৰিবলৈ দিয়া তেওঁৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰি ছবিখনৰ টেগলাইন ‘পৃথিৱীৰ চলচ্চিত্ৰ ইতিহাসত নতুন একো নথকা দ্বিতীয়খন ছবি’ৰ সৈতে সঠিকভাৱে মিলি পৰিছে।" <ref>{{cite news|title='Premam': The many stages of wooing|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/movie-reviews/premam-movie-review-nivin-pauly-alphonse-puthren.html|newspaper=[[Malayala Manorama]]|author=Litty Simon|date=29 May 2015|access-date=15 June 2015}}{{Rating|3|5}}</ref> ''দ্য হিন্দু''ৰ এছ আৰ প্ৰবীণে কৈছিল, "মাধ্যমটোৰ প্ৰতি আলফন্স পুথ্ৰেনৰ বুজা-বুজি স্পষ্ট আৰু তেওঁ কোনো ঠাইতে জোৰকৈ একো কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা যেন লগা নাই।" তেওঁ আলফন্সৰ চিত্ৰনাট্যৰ প্ৰশংসা কৰি কয়, "আলফন্সৰ চিত্ৰনাট্যৰ শক্তিশালী দিশটো হৈছে ইয়াৰ হাস্যৰস, যিটো অতি স্বাভাৱিক আৰু কোনো সুকীয়া ট্ৰেক হিচাপে অনুভৱ নহয়।" <ref>{{cite news |author=S. R. Praveen |date=31 May 2015 |title=When simplicity is the essence |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/when-simplicity-is-the-essence/article7266468.ece |newspaper=The Hindu |location=Chennai |access-date=9 June 2015}}</ref> ''কেৰালা কৌমুদী''ৰ ৰেজিথ আৰ জিয়ে কয়, "অবিস্মৰণীয় মুহূৰ্ত, চৰিত্ৰ আৰু গীতৰ দৃশ্যৰে পৰিপূৰ্ণ প্ৰেমম হৈছে চাবলৈ এক অতি সুন্দৰ ছবি। বহু দিনৰ মূৰকত আমি এনে এখন অত্যন্ত উপভোগ্য মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ চাবলৈ পালোঁ।" <ref>{{cite news |author=Rejith RG |date=9 June 2015 |title=The sensational Premam!! ! |url=http://www.kaumudi.com/innerpage1.php?newsid=65544 |newspaper=[[Kerala Kaumudi]] |location=Trivandrum |access-date=10 June 2015 |archivedate=10 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610090641/http://www.kaumudi.com/innerpage1.php?newsid=65544 |deadurl=yes }}</ref> ''গাল্ফ নিউজ''ৰ মাইথিলি ৰামচন্দ্ৰনে ইয়াক "নিভিন পলী অভিনীত এক মনোৰম মনোৰঞ্জনধৰ্মী ছবি" বুলি অভিহিত কৰি কয়, "প্ৰেমম হৈছে এক ধেমেলীয়া চিনেমা, কাষৰ ঘৰৰ ল’ৰাজনৰ এক সৰল প্ৰেম কাহিনী, ঠিক ইয়াৰ টেগলাইনটোৰ দৰেই য’ত লিখা আছে ‘ইয়াত ব্যতিক্ৰমী একো নাই’।" <ref>{{cite news |author=Mythily Ramachandran |date=10 June 2015 |title= Review: 'Premam' |url=http://www.gulfnews.com/tabloid/celebrity/review-premam-1.1532795 |newspaper=Gulf News |location= [[Dubai]] |access-date=10 June 2015}}</ref> ''দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ''ৰ প্ৰমোদ থমাছে তেওঁৰ সমীক্ষাৰ সামৰণিত কৈছিল, "কাহিনীভাগৰ বাস্তৱসন্মত উপস্থাপন, নবাগতসকলৰ অভিনয়, কৌতুক, সুন্দৰ গীত আৰু নিভিন পলীৰ বাবে 'প্ৰেমম' এখন চাব পৰা সুন্দৰ ছবি।" <ref>{{cite news |author=Pramod Thomas |date=31 May 2015 |title=George's Experiments with Love |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Georges-Experiments-with-Love/2015/05/31/article2841412.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20150615201823/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Georges-Experiments-with-Love/2015/05/31/article2841412.ece |url-status=dead |archive-date=15 June 2015 |newspaper=[[The New Indian Express]] |access-date=11 June 2015 |archivedate=15 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150615201823/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Georges-Experiments-with-Love/2015/05/31/article2841412.ece |deadurl=yes }}</ref> === বক্স অফিচ === চলচ্চিত্ৰখনে মুক্তিৰ প্ৰথমদিনাই কেৰালাত ১.৪৩ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref name=firstday /> ব্যাৱসায়িক বিশ্লেষক শ্ৰীধৰ পিল্লাইৰ মতে, কেৰালাত প্ৰথম ৩ দিনত ছবিখনৰ নেট সংগ্ৰহ আছিল প্ৰায় ৫.৬০ কোটি টকা, য’ত বিতৰকৰ অংশ আছিল ৩.৫০ কোটি টকা।<ref>{{cite news|title='Premam' Opening Weekend Box-Office Collection: Nivin Pauly Starrer Collects ₹5.60 Crore in 3 Days in Kerala|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-opening-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-collects-5-60-crore-3-days-634304|newspaper=International Business Times|date=1 June 2015|author=Nicy|access-date=14 June 2015}}</ref> অৱশ্যে ''ৰেডিফ ডট কম'' (Rediff.com)-এ প্ৰথম চাৰি দিনত ২.৩৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ হোৱা বুলি প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/premam-shatters-box-office-records/20150606.htm |title=Premam shatters box office records |author=Vijay George |date=6 June 2015 |website=Rediff.com |access-date=9 June 2015 }}</ref> শ্ৰীধৰ পিল্লায়ে লগতে প্ৰকাশ কৰে যে কেৱল কেৰালাতে মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহত ছবিখনে ১০.৩ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল আৰু ই ইয়াৰ পূৰ্বৰ ''কেৰালাবৰ্মা পযচিলাজাব'', ''দৃশ্যম'' আৰু ''বেংগালুৰু ডে’জ''-ৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।<ref name="firstday">{{cite web|title=Premam First Week Box Office Collections; Breaks Drishyam & Bangalore Days Collection Records|url=http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2015/premam-first-week-box-office-collections-breaks-drishyam-bangalore-days-records-186022.html|publisher=Filmibeat.com|author=Akhila Menon|date=8 June 2015|access-date=9 June 2015}}</ref><ref name="firstweek">{{cite news|title='Premam' First Week Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer Collects ₹10.3 Crore; Breaks 'Bangalore Days', 'Drishyam' and 'Keralavarma Pazhassiraja' Records|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-first-week-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-collects-10-3-crore-breaks-634921|newspaper=International Business Times|author=Nicy V. P|date=6 June 2015|access-date=9 June 2015}}</ref> অৱশ্যে ''গাল্ফ নিউজ''ৰ মতে, ভাৰতত প্ৰথম সপ্তাহত ই বক্স অফিচত ৪.৫ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="Gulfnews1">{{cite news |author=Mythily Ramachandran |date=10 June 2015 |title='Premam' a 'sensible commercial' film |url=http://www.gulfnews.com/life-style/celebrity/south-india/premam-a-sensible-commercial-film-1.1532789 |newspaper=Gulf News |access-date=9 June 2015}}</ref> পি ভি বছিৰেও উল্লেখ কৰিছিল যে ছবিখনে "কেৰালাত মুক্তিৰ এসপ্তাহৰ ভিতৰত প্ৰায় ৫ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিলেহেঁতেন, য’ত বিতৰকৰ অংশ আছিল প্ৰায় ৩ কোটি টকা।" <ref name=Hindu1 /> প্ৰথম সপ্তাহান্তৰ তুলনাত দ্বিতীয় সপ্তাহান্তত ছবিখনৰ উপাৰ্জন দুগুণ বৃদ্ধি পায়।<ref name="secondweek">{{cite news|title='Premam' Second Weekend Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer's Success Run Continues|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-second-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrers-success-run-continues-635155|newspaper=International Business Times|author=Nicy V. P|date=8 June 2015|access-date=9 June 2015}}</ref> চিনেমাখনে দুই সপ্তাহত ১১ কোটি টকাৰ প্ৰযোজকৰ অংশ লাভ কৰে আৰু আনৱাৰ ৰাছিদৰদ্বাৰা প্ৰযোজিত আটাইতকৈ লাভজনক ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="twoweeks">{{cite news|title='Premam' 2-Week Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer is a Mega Blockbuster|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-2-week-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-mega-blockbuster-635607|newspaper=International Business Times|date=12 June 2015|access-date=12 June 2015}}</ref> মুক্তিৰ ১৪ দিনৰ ভিতৰত (১২ জুন) কেৰালাৰ ছবিগৃহৰপৰা মুঠ সংগ্ৰহে ২০ কোটি টকাৰ সীমা অতিক্ৰম কৰে।<ref name="20crore">{{cite web|title='Premam' sets Kerala box office on fire!|url=http://www.sify.com/movies/premam-sets-kerala-box-office-on-fire-news-malayalam-pgpjznhhacecc.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150615130241/http://www.sify.com/movies/premam-sets-kerala-box-office-on-fire-news-malayalam-pgpjznhhacecc.html|url-status=dead|archive-date=15 June 2015|website=Sify|author=Moviebuzz|date=15 June 2015|access-date=15 June 2015|archivedate=15 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150615130241/http://www.sify.com/movies/premam-sets-kerala-box-office-on-fire-news-malayalam-pgpjznhhacecc.html|deadurl=yes}}</ref> তৃতীয় সপ্তাহান্তত ছবিখনে ছবিগৃহসমূহত ৯০% ৰপৰা ১০০% দৰ্শকৰ উপস্থিতি লাভ কৰিছিল। কেৱল এৰ্নাকুলাম চহৰৰে শ্বেনইছ, পদ্মা আৰু শ্ৰীধৰ ছবিগৃহৰপৰা চিনেমাখনে দুই সপ্তাহত ৬৬ লাখ টকা উপাৰ্জন কৰে।<ref name=US /> ছবিখনে ২৫ দিনত ৩০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে, যিটো মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতত এক অভিলেখ আছিল।<ref name="25days">{{cite news|title=Box-Office Collection: 'Premam', 'Oru Vadakkan Selfie' Success Makes Nivin Pauly Ultimate Winner of Malayalam Cinema 2015|url=http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-premam-oru-vadakkan-selfie-success-makes-nivin-pauly-ultimate-winner-637111|newspaper=International Business Times|author=Nicy|date=25 June 2015}}</ref> ৫০ দিনত চলচ্চিত্ৰখনে বিশ্বজুৰি বক্স অফিচৰপৰা ৬০ কোটিতকৈও অধিক টকা সংগ্ৰহ কৰে, যাৰ ভিতৰত কেৰালাৰপৰা ৩৮ কোটি টকা, ভাৰতৰ বাকী অংশৰপৰা ৭.৫ কোটি টকা, আমেৰিকা আৰু যুক্তৰাজ্যৰপৰা একেলগে ২.৬ কোটি টকা আৰু জিচিচি বক্স অফিচৰপৰা ১১.৫ কোটি টকা আছিল।<ref name="ibtimes.co.in">[http://www.ibtimes.co.in/premam-50-days-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-earns-rs-38-crore-kerala-639825 'Premam' 50 Days Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer Earns Rs 38 Crore in Kerala]. Ibtimes.co.in (2015-07-20). Retrieved on 2016-01-24.</ref> গ্ৰেট ইণ্ডিয়া ফিল্মছৰদ্বাৰা বিতৰণ কৰা এই ছবিখন ১২ জুনত আমেৰিকাৰ ২৫টা স্থানত মুক্তি দিয়া হয়। প্ৰথম দিনা ইয়াৰ মুঠ উপাৰ্জন আছিল ২৬,০০০ ডলাৰ আৰু আমেৰিকাত তিনি দিনত ই ৯৭,০০০ ডলাৰতকৈও অধিক উপাৰ্জন কৰে।<ref name="US">{{cite news|title='Premam' Weekend Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer sizzles in India, Overseas Markets|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-sizzles-india-overseas-markets-635930|newspaper=International Business Times|author=Nicy|date=15 June 2015}}</ref> আমেৰিকাত ইয়াৰ সংগ্ৰহ ৪ দিনত ১,০৬,০০০ ডলাৰত উপনীত হয়, যাৰ ফলত ই তাত থকা বলিউড আৰু তামিল চলচ্চিত্ৰসমূহক তীব্ৰ প্ৰতিযোগিতা প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite news|title='Premam' Box-Office Collection: Nivin Pauly Starrer Grosses $106,000 in US; Breaks 'Keralavarma Pazhassiraja', 'Drishyam', 'Bangalore Days' Records in Kerala|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-box-office-collection-nivin-pauly-starrer-grosses-106000-us-breaks-drishyam-636081|agency=International Business Times|author=Nicy|date=16 June 2015|access-date=18 June 2015}}</ref> দুই সপ্তাহৰ ভিতৰত ইয়াৰ সংগ্ৰহ ১,৫০,০০০ ডলাৰ স্পৰ্শ কৰে।<ref name="50cr">{{cite news|author=Nicy V. P|date=22 June 2015|title='Premam' Fourth Weekend Box Office Collection: Nivin Pauly Starrer's Success Run Continues, Poised to Become Highest Grosser in US|newspaper=International Business Times|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-fourth-weekend-box-office-collection-nivin-pauly-starrers-success-run-continues-poised-636680|access-date=22 June 2015}}</ref> দ্বিতীয় সপ্তাহান্তত ছবিখনে অষ্ট্ৰেলিয়াৰপৰা ১,৫৯,৩৯৮ ডলাৰ (প্ৰায় ১.০১ কোটি টকা) সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=Hoax Alert: Reports of a Malayali being arrested for downloading Nivin Pauly's 'Premam' in Australia are Fake|url=http://www.ibtimes.co.in/hoax-alert-reports-malayali-being-arrested-downloading-nivin-paulys-premam-australia-are-637308|agency=International Business Times|date=27 June 2015|author=Anu James|access-date=27 June 2015}}</ref> ইয়াৰ অন্তিম প্ৰদৰ্শনকালত ''প্ৰেমম'' ছবিখনে ইউএই-জিচিচি অঞ্চলত ২৪ কোটি টকা, আমেৰিকাত ২,৩৬,০০০ ডলাৰ (প্ৰায় ১.৭base কোটি টকা) আৰু সেই সময়ত ভাৰতৰ বাকী অংশৰ বক্স অফিচতো সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite news|title=Mammooty's Bheeshmaparvam becomes fastest Malayalam film to break into Rs 50 cr club, stacks up records overseas|url=https://www.firstpost.com/entertainment/mohanlals-lucifer-becomes-fastest-malayalam-film-to-break-into-rs-50-cr-club-stacks-up-records-overseas-6372921.html|newspaper=Firstpost|date=2 April 2019}}</ref> ছবিখনে তামিলনাডুৰ বক্স অফিচত ইয়াৰ ২০০ দিনৰ প্ৰদৰ্শনকালত ২ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰে, যিটো সেই সময়ত তামিলনাডুত যিকোনো মালায়ালম ছবিৰ বাবে সৰ্বাধিক উপাৰ্জন আছিল।<ref>{{cite news|title=From Bheeshmaparvam to Puli Murugan, here is the list of highest grossing Malayalam movies in Tamil Nadu|url=https://www.ibtimes.co.in/lucifer-puli-murugan-here-list-highest-grossing-malayalam-movies-tamil-nadu-796470|newspaper=International Business Times|date=24 April 2019}}</ref> চিনেমাখনৰ চূড়ান্ত বক্স অফিচ সংগ্ৰহ বিশ্বজুৰি প্ৰায় ৬০ কোটি টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="totalgross">{{cite news|author=Roktim Rajpal|title=Prabhas' 'Bahubali' to Jyothika's '36 Vayadhinile': Southern films that turned out to be the biggest surprises of 2015|url=http://www.news18.com/news/movies/prabhas-bahubali-to-jyothikas-36-vayadhinile-southern-films-that-turned-out-to-be-the-biggest-surprises-of-2015-1177801.html|access-date=15 April 2016|website=News18|date=16 December 2015}}</ref><ref name="HT">{{cite news|author1=Haricharan Pudipeddi|title=2015: When content triumphed over star-power in South Cinema|url=http://www.hindustantimes.com/regional-movies/2015-when-content-triumphed-over-star-power-in-south-cinema/story-QaIOcOt7KGfNZKzEdk4lhP.html|access-date=15 April 2016|agency=Hindustan Times|date=26 December 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/premam-box-office-naga-chaitanya-shruti-haasan-madonna-sebastian-346323-2016-10-13|title = Premam box office collection: Naga Chaitanya's film earns Rs 20 crore in 5 days| date=13 October 2016 }}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে কেৰালাৰ ছবিগৃহত ১৫১ দিনতকৈও অধিক সময় ধৰি সফলতাৰে প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref>{{cite news|title=ശ്രീവിശാഖിൽ പ്രേമിച്ചത് 151 നാളുകൾ|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/premam-150-days.html|newspaper=Malayala Manorama|date=22 October 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=Power in her portrayal!|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/060219/power-in-her-portrayal.html|newspaper=Deccan Chronicle|date=6 February 2019}}</ref><ref>{{cite news|title=Nivin Pauly: The star we all love|url=https://timesofoman.com/article/19796-nivin-pauly-the-star-we-all-love|newspaper=Times of Oman|date=19 October 2016}}</ref> === দৰ্শকৰ সঁহাৰি === ''দ্য হিন্দু'' কাকতে প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল যে, "যুৱক-যুৱতীসকলে আক্ষৰিক অৰ্থতে ছবিগৃহসমূহ ঘেৰি ধৰিছে, কেচ কাউণ্টাৰবোৰত একেৰাহে ধন জমা হৈছে, অতিৰিক্ত শ্ব’ দেখুৱাবলৈ চিনেমা হ’লৰ মালিকসকলৰ ওপৰত চাপ পৰিছে আৰু টিকটৰ বাবে আনকি ডাঙৰ ডাঙৰ চুপাৰিছো কৰা হৈছে। মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এক দীৰ্ঘদিনীয়া মন্থৰতাৰ পিছত এই ছবিখন সঠিক সময়ত পৰ্দালৈ অনাৰ বাবে এই ৰোমাণ্টিক-ফেণ্টাচী ছবিখনে মালায়ালীসকলৰ হৃদয়ত এক সুকীয়া স্থান লাভ কৰিছে। চিনেমাখন অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে এখন কাল্ট চলচ্চিত্ৰ হোৱাৰ পথত অগ্ৰসৰ হোৱা যেন দেখা গৈছে।" <ref name="Hindu1">G. Krishnakumar (7 June 2015). [http://www.thehindu.com/news/national/kerala/premam-is-in-the-air/article7290979.ece "Premam is in the air"]. ''The Hindu''. Retrieved 8 June 2015.</ref> কেৰালা ফিল্ম একজিবিটৰ্ছ ফেডাৰেচনৰ সভাপতি পি ভি বছিৰ আহমেদে কয় যে ২০০৫ চনত মাম্মুট্টী অভিনীত ''ৰাজামাণিক্যম'' ছবিগৃহলৈ অহাৰ সময়ত শেষবাৰৰ বাবে এনেকুৱা উন্মাদনা দেখা গৈছিল।<ref name=Hindu1 /> নিভিন পলী আৰু ছাই পল্লৱীৰ অভিনয় চলচ্চিত্ৰ জগতৰ ভিতৰৰ লোকসকলেও যথেষ্ট প্ৰশংসা কৰিছিল।<ref name="jayasurya">{{cite web|title=Jayasurya In All Praise For Nivin Pauly And Premam|url=http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2015/jayasurya-in-all-praise-for-nivin-pauly-and-premam-185389.html|publisher=Filmibeat.com|author=Akhila|date=2 June 2015|access-date=28 June 2015}}</ref><ref name="celebrity">{{cite news|title='Premam' Celebrity Review: Priyadarshan, Indrajith, Vineeth Sreenivasan, Others Appreciate Nivin Pauly, Alphonse Putharen|url=http://www.ibtimes.co.in/premam-celebrity-review-priyadarshan-indrajith-vineeth-sreenivasanm-others-appreciate-nivin-634257|agency=International Business Times|author=Nicy|date=1 June 2015}}</ref><ref name="namitha">{{cite news|title=Namitha Pramod reeling in Premam effect|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/namitha-pramod-in-premam-effect.html|agency=Malayala Manorama|date=10 June 2015|author=Onmanorama Desk}}</ref><ref>{{cite news |title=Nivin Pauly: Man of the season |url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2015/June/citytimes_June47.xml&section=citytimes |agency=Khaleej Times |date=11 June 2015 |author=Deepa Gauri |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150627193023/http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2015%2FJune%2Fcitytimes_June47.xml&section=citytimes |archive-date=27 June 2015 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news|title=I always wanted to be a star|url=http://www.rediff.com/movies/interview/nivin-pauly-i-always-wanted-to-be-a-star-south/20150624.htm|work=Rediff.com|date=24 June 2015}}</ref> কোঝিকোড়ৰ অপ্সৰা ছবিগৃহত এটা সামান্য কাৰিকৰী বিজুতিৰ বাবে চিনেমাখনৰ প্ৰদৰ্শন ব্যাহত হোৱাত একাংশ দৰ্শক হিংসাত্মক হৈ পৰে আৰু চিনেমা হ’লটো ভাঙি লণ্ডভণ্ড কৰে। উগ্ৰ দৰ্শকৰ দলটোৱে মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে তাণ্ডৱ চলায় আৰু চিনেমাৰ প্ৰদৰ্শন স্থগিত কৰিবলগীয়া হয়। এই হুলস্থূলৰ মাজতে হ’লৰ স্ক্ৰীনখন ফালি পেলোৱাৰ লগতে চকীবোৰো ধ্বংস কৰা হয়। আৰক্ষীয়ে ঘটনাস্থলীত উপস্থিত হৈ লাঠীচালনা কৰাৰ পাছতো এই হুলস্থূল চলি থাকে। এই সংঘৰ্ষত এজন আৰক্ষী বিষয়াও আহত হয়। ঘটনাৰ সন্দৰ্ভত সাতজন যুৱকক আৰক্ষীয়ে জিম্মাত লয়।<ref>{{cite news|title='Apsara' theatre vandalized after glitch halts 'Premam' screening|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/nivin-pauly-starrer-premam-screening-halted-theatre-attacked-in-kozhikode.html|agency=Manoramaonline.com|work=Malayala Manorama|location=Kozhikode|date=4 June 2015}}</ref> ১৫ জুন সোমবাৰে, বিভিন্ন স্থানীয় কলেজৰ কমেও ৬০ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক শ্ৰেণী বৰ্জন কৰি ''প্ৰেমম'' চাবলৈ যোৱাৰ বাবে আৰক্ষীয়ে আটক কৰে। বিভিন্ন স্কুল-কলেজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে শ্ৰেণী ক্ষতি কৰি চিনেমাখন চাবলৈ যোৱাৰ অভিযোগ লাভ কৰাৰ পাছত আৰক্ষীয়ে ‘অপাৰেচন গুৰুকুলম’ৰ অংশ হিচাপে এই ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=At least 60 students bunk classes to watch Malayalam blockbuster 'Premam' in Kerala, caught|url=http://www.abplive.in/incoming/2015/06/16/article620376.ece/At-least-60-students-bunk-classes-to-watch-Malayalam-blockbuster-Premam-in-Kerala-caught|newspaper=ABP News|author=PTI|date=16 June 2015|access-date=18 June 2015}}</ref> টিকটৰ অভূতপূৰ্ব চাহিদাৰ বাবে ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখন মাম্মুট্টী অভিনীত ''ৰাজামাণিক্যম''ৰ পিছতে ছবিগৃহত আটাইতকৈ বেছি অতিৰিক্ত শ্ব’ দেখুওৱা ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="25days" /> == বঁটা আৰু স্বীকৃতি == {{প্ৰধান|প্ৰেমম লাভ কৰা বঁটা আৰু মনোনয়নৰ তালিকা}} == পুনৰ্নিৰ্মাণ == ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখন ২০১৬ চনত একে নামৰেই তেলুগু ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই ছবিখনত নিভিন আৰু পল্লৱীৰ চৰিত্ৰ দুটা ক্ৰমে নাগা চৈতন্য আৰু শ্ৰুতি হাছানে মুখ্য ভূমিকা হিচাপে ৰূপায়ণ কৰিছিল আৰু ছবিখন পৰিচালনা কৰিছিল চান্দু মণ্ডেটিয়ে।<ref name=":0">{{Cite web |title=Malayalam hit 'Premam' in Telugu, first look revealed |url=https://thenewsminute.com |access-date=2020-09-05 |website=thenewsminute.com |date=24 February 2016 }}</ref> == বিতৰ্ক == ২০১৫ চনৰ জুলাই মাহত কিছুমান বাতৰি ওলাইছিল যে ''প্ৰেমম'' চলচ্চিত্ৰখন তামিল ভাষাত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হ’ব,<ref>{{Cite news|title=Premam's Tamil remake is just a rumour!|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Premams-Tamil-remake-is-just-a-rumour/articleshow/48132758.cms|access-date=2020-12-23|website=The Times of India}}</ref> য’ত নিভিন আৰু পল্লৱীৰ চৰিত্ৰ দুটা ক্ৰমে বিজয় সেতুপতি আৰু হংসিকা মতৱানীয়ে ৰূপায়ণ কৰিব আৰু ধনুষে ইয়াৰ ৰিমেকৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web|date=2015-10-26|title=Dhanush to rope in Vijay Sethupathi and Hansika for Tamil remake of Premam?|url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/dhanush-to-rope-in-vijay-sethupathi-and-hansika-for-tamil-remake-of-premam-616682/|access-date=2020-12-23|website=Bollywood Life|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220126074307/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/dhanush-to-rope-in-vijay-sethupathi-and-hansika-for-tamil-remake-of-premam-616682/|archivedate=2022-01-26|deadurl=yes}}</ref> অৱশ্যে, ধনুষে দাবী কৰিছিল যে তেওঁৰ হাতত ছবিখনৰ কোনো অধিকাৰ নাই।<ref>{{Cite news|title=Don't Have the Remake Rights of 'Premam': Dhanush|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2015/nov/10/dont-have-the-remake-rights-of-premam-dhanush-841369.html|access-date=2020-12-23|website=The New Indian Express}}</ref> ২০১৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত, মূল চলচ্চিত্ৰখনৰ অনুৰাগীসকলে মাইক্ৰ’ব্লগিং চাইট টুইটাৰত #SayNoToPremamTamil হেচটেগটো ট্ৰেণ্ড কৰিছিল আৰু দাবী কৰিছিল যে তামিল দৰ্শকে এই ছবিখনৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ নিবিচাৰে।<ref>{{Cite web|date=2016-01-10|title=Stay original, Tamil cinema. Say no to Premam remake, you will spoil it for us|url=https://www.thenewsminute.com/article/stay-original-tamil-cinema-say-no-premam-remake-you-will-spoil-it-us-37511|access-date=2020-12-23|website=The News Minute}}</ref> ছবিখনৰ তেলুগু পুনৰ্নিৰ্মাণৰ প্ৰচাৰমূলক গীত "ইভাৰে" (যিটো মূল মালায়ালম গীত "মলাৰে"-ৰ ৰিমেক আছিল) মুক্তি পোৱাৰ পিছত অনুৰাগীসকলে নাগা চৈতন্য আৰু শ্ৰুতি হাছানক তীব্ৰভাৱে ট্ৰ’ল কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁলোকে দাবী কৰে যে এই গীতটোৱে মূল গীতটোৰ সোৱাদ নষ্ট কৰি পেলাইছে আৰু ছচিয়েল মিডিয়াত বিভিন্ন ধেমেলীয়া মিমছৰ (Memes) জৰিয়তে নিজৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যক্ত কৰে।<ref>{{Cite web|date=2016-08-29|title=Not much love for Telugu version of Premam, memes galore|url=https://www.thenewsminute.com/article/not-much-love-telugu-version-premam-memes-galore-49045|access-date=2020-12-23|website=The News Minute}}</ref> বহুতো অনুৰাগীয়ে চৈতন্য আৰু শ্ৰুতিৰ অভিনয়ক "অভাৰএক্টিং" বা অতিৰঞ্জিত অভিনয় বুলি আখ্যা দিয়ে আৰু দাবী কৰে যে তেওঁলোকে মূল ছবিখনৰ নিভিন আৰু পল্লৱীৰ দৰে চৰিত্ৰ দুটা নিখুঁতভাৱে ফুটাই তুলিবলৈ ব্যৰ্থ হৈছে।<ref>{{Cite web|last=James|first=Anu|date=2016-09-22|title=Why Premam fans are heavily trolling Naga Chaitanya's Telugu remake version on social media?|url=https://www.ibtimes.co.in/why-premam-fans-are-heavily-trolling-naga-chaitanyas-telugu-remake-version-social-media-694708|access-date=2020-12-23|website=www.ibtimes.co.in}}</ref><ref>{{Cite web|title=Naga Chaithanya becomes the new troll magnet|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/naga-chaithanya-new-troll-prey-after-premam-trailer-release.html|access-date=2020-12-23|website=OnManorama}}</ref> কেৰালা চৰকাৰৰদ্বাৰা প্ৰদান কৰা চৰকাৰী ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা ‘কেৰালা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা’ত ছবিখনে কোনো মনোনয়ন লাভ নকৰাত ছচিয়েল মিডিয়াত বহু লোকে নিজৰ ক্ষোভ আৰু হতাশাজনক মন্তব্য প্ৰকাশ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web |date=2 March 2016 |title=Here's why 'Premam' couldn't bag any Kerala State Film Awards |url=https://www.ibtimes.co.in/heres-why-premam-couldnt-bag-any-kerala-state-film-awards-ar-murugadoss-aashiq-abu-respond-669088 |access-date=29 May 2020 |website=International Business Times}}</ref><ref>{{Cite web|last=Team|first=DNA Web|date=2016-03-01|title=Kerala film awards: 'Premam' snubbed says audience|url=https://dnaindia.com|access-date=2021-07-17|website=DNA India}}</ref><ref>{{Cite web|title=Why was 'Premam' ignored at State awards?|url=https://www.sify.com/movies/why-was-premam-ignored-at-state-awards-news-malayalam-qddj7vjiciafc.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303104346/http://www.sify.com/movies/why-was-premam-ignored-at-state-awards-news-malayalam-qddj7vjiciafc.html|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|access-date=2021-07-17|website=[[Sify]]}}</ref> জুৰী কমিটীয়ে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ শৈলীক "অলস" বা লেহেমীয়া (Lazy) বুলি মন্তব্য কৰাৰ বাবে পৰিচালক আশিক আবূৱে জুৰী কমিটীক তীব্ৰ সমালোচনা কৰে আৰু তেওঁলোকৰ এই সিদ্ধান্তক লৈ অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news|title=Aashiq Abu bashes Kerala State Award jury|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aashiq-abu-bashes-kerala-state-award-jury/articleshow/51241341.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> তামিল চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা এ. আৰ. মুৰুগাদোছেও একেধৰণৰ মত প্ৰকাশ কৰি বঁটাৰপৰা ''প্ৰেমম'' বাদ পৰা কাৰ্যটোক "অন্যায্য" বুলি অভিহিত কৰিছিল।<ref>{{Cite news|title=Murgadoss terms Premam missing award as 'unfair'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/murgadoss-terms-premam-missing-award-as-unfair/articleshow/51225896.cms|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Prakash |first1=Asha }}</ref> == প্ৰভাৱ == ''প্ৰেমাম'' ছবিখনে [[তামিল]] চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ প্ৰখ্যাত তাৰকাসকলৰপৰা প্ৰশংসা লাভ কৰে। বিশেষকৈ চেলভাৰাঘৱন,<ref>{{Cite news|title=Tamil director Selvaraghavan amazed by Premam|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> এছ. শংকৰ<ref>{{Cite news|title=Director Shankar lauds Premam|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Jayaram |first1=Deepika }}</ref> আৰু [[বিজয় (অভিনেতা)|বিজয়]]ৰ<ref>{{Cite news|title=Ilayathalapathy lauds Nivin Pauly|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India}}</ref> দৰে পৰিচালক-অভিনেতাই নিভিন পৌলীৰ অভিনয় আৰু আলফন্স পুথ্ৰেনৰ পৰিচালনাক ভূয়সী প্ৰশংসা কৰে। ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী তিনিগৰাকী— [[ছাই পল্লৱী]],<ref name="ReferenceA">{{Cite news|title=Sai Pallavi heads to Kashmir for Tamil film|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Prakash |first1=Asha }}</ref> [[অনুপমা পৰমেশ্বৰন]] আৰু মাডোনা চেবেষ্টিয়ান ৰাতিটোৰ ভিতৰতে জনপ্ৰিয় হৈ পৰে আৰু দক্ষিণ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ জগতত নিজৰ এক সুকীয়া স্থান দখল কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{Cite news|title=I have made some mistakes out of ignorance: Anupama|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Soman |first1=Deepa }}</ref><ref name="ReferenceA"/> ২০১৫ চনৰ কেৰালাৰ স্থানীয় নিৰ্বাচনৰ সময়ত ছবিখনৰ "মালাৰে" গীতটি ৰাজনৈতিক প্ৰচাৰৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=2015-10-24|title=Malare song popular in elections too - Malayalam News|url=https://indiaglitz.com|access-date=2021-07-17|website=IndiaGlitz.com}}</ref><ref>{{Cite news|title='Malare...' popular in election campaign too|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=George |first1=Anjana }}</ref> '[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]]'ই প্ৰকাশ কৰা ২০১৫ চনৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় গীত আৰু সংলাপৰ তালিকাত "মালাৰে" গীতটি আৰু ছবিখনৰ এটা সংলাপ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=Most popular songs and dialogues of 2015|url=https://indiatimes.com|access-date=2021-07-17|website=The Times of India|last1=Sidhardhan |first1=Sanjith }}</ref> ছবিখনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা আলুভা অঞ্চলটো এক পৰ্যটন কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয় আৰু মুক্তিৰ মাত্ৰ তিনি মাহৰ ভিতৰতে তাত মাহে প্ৰায় ৫,০০০ দৰ্শকে ভিৰ কৰিবলৈ লয়। ছবিখনত নিভিনৰ চৰিত্ৰ 'জৰ্জ' আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে কলেজীয়া দিনবোৰত পিন্ধা ক'লা চোলা আৰু বগা মুণ্ডুৰ যুটীটো ছবিখন মুক্তিৰ পিছত এক নতুন ফেশ্বন ট্ৰেণ্ডত পৰিণত হয়। কেৰালাৰ বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহত অনাম উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ সময়ত কাপোৰৰ দোকানবোৰত এই পোছাকৰ ব্যাপক বিক্ৰী হৈছিল।<ref>{{Cite news|last=Anand|first=Shilpa Nair|date=2015-12-23|title=Love, curls and red velvet cake|work=The Hindu|url=https://thehindu.com|access-date=2021-07-12|issn=0971-751X}}</ref> == উত্তৰাধিকাৰ == [[তামিল ভাষা|তামিল]] ভাষী চলচ্চিত্ৰ ''মাষ্টাৰ (২০২১ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)|মাষ্টাৰ'' (২০২১)-ত মুখ্য চৰিত্ৰ জন দুৰাইৰাজ ([[বিজয় (অভিনেতা)|বিজয়]]) নামৰ এজন মদ্যপায়ী অধ্যাপকে তেওঁৰ মদ্যপানৰ আসক্তিৰ প্ৰকৃত কাৰণ লুকুৱাবলৈ বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰৰ কাহিনীৰ অৱতাৰণা কৰে। এনে এক দৃশ্যত তেওঁ নিজৰ অতীতৰ কাহিনী বুলি এই ছবিখনত বৰ্ণিত জৰ্জ আৰু মালাৰৰ প্ৰেমৰ উপকাহিনীটোক উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=The connection between Master's Lokesh and Premam's Alphonse |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/the-connection-between-masters-lokesh-and-premams-alphonse/articleshow/80266898.cms |access-date=2022-03-26 |website=The Times of India }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Facebook|Premamfilm}} * {{IMDb title|4679210}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ]] 1c8nxf00pl3tid57fu1ur6v8f14ba3z 0 138969 645405 628723 2026-10-16T05:31:19Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645405 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ | image = Обсерватория Ник.jpg | caption = মানমন্দিৰটোৰ আধুনিক দৃশ্য | organization = | location = | altitude = {{cvt|52|m}} | weather = | established = {{Start date|1821}} | closed = | website = {{URL|mao.mk.ua}} | telescope1_name = এএমচি | telescope1_type = অক্ষীয় মধ্যৰেখা বৃত্ত (চিচিডি সংবেদক) | telescope2_name = এফআৰটি | telescope2_type = দ্ৰুত ৰবটিক দূৰবীক্ষণ | telescope3_name = এমচিটি | telescope3_type = বহুচেনেল দূৰবীক্ষণ (চিচিডি সংবেদক) | telescope4_name = মবিটেল | telescope4_type = চলনশীল ৰবটিক বহুচেনেল দূৰবীক্ষণ | telescope5_name = মেটলগ | telescope5_type = | telescope6_name = | telescope6_type = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Обсерваторія}} (''মানমন্দিৰ'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 140033}} }} '''মিকোলাইভ মানমন্দিৰ''' ({{lang-en|Mykolaiv Observatory}}, সম্পূৰ্ণ নাম: ''গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান "মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ"'', {{langx|uk|Науково-дослідницький інститут «Миколаївська астрономічна обсерваторія»}}) [[ইউক্ৰেইন]]ৰ মিকোলাইভত অৱস্থিত এটা [[জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান|জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক]] মানমন্দিৰ। == ইতিহাস == ===নৌ মানমন্দিৰ (১৮২১–১৯১২)=== [[File:Observatoria, Nikolaev, c. 1900.jpg|thumb|১৯শ শতিকাৰ শেষভাগত মানমন্দিৰটো]] মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰটো ১৮২১ চনত এডমিৰেল আলেক্সেই ছামুইলোভিচ গ্ৰেইগে (১৭৭৫–১৮৪৫) কৃষ্ণ সাগৰীয় নৌবাহিনীক সময় আৰু নৌ-মানচিত্ৰ প্ৰদান কৰা আৰু নৌ-সেনাসকলক জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰে দিশ নিৰ্ণয় কৰিবলৈ শিকোৱাৰ উদ্দেশ্যে এটা [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=419 নৌ মানমন্দিৰ] হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মিকোলাইভ নগৰৰ সৰ্বোচ্চ পাহাৰ স্পাস্কি পাহাৰৰ শীৰ্ষত, যাৰ উচ্চতা ৫২ মিটাৰ, মানমন্দিৰ নিৰ্মাণৰ স্থান হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ফিয়োদৰ ইভানোভিচ ভুন্‌শ্বে (১৭৭০–১৮৩৬) মুখ্য ভৱনৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰিছিল। তেওঁ কৃষ্ণ সাগৰীয় এডমিৰেলটিৰ মুখ্য স্থপতিও আছিল। ভাছিলি ইয়াকোভলেভিচ ষ্ট্ৰুভেৰ (১৮০১–১৮৮৩) পৰামৰ্শত কাৰ্ল ফ্ৰেডৰিক ন'ৰেক প্ৰথম সঞ্চালক হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল। নৌ-সেনাসকলৰ প্ৰশিক্ষণৰ কামৰ উপৰি কে. ন'ৰে-এ বৈজ্ঞানিক জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক গৱেষণাও আৰম্ভ কৰিছিল। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ ইতিহাসত তেওঁ বাৰ্লিন বিজ্ঞান একাডেমীৰ তৰা-মানচিত্ৰৰ ৫ম পৃষ্ঠাৰ প্ৰণেতা হিচাপে জনাজাত। এই মানচিত্ৰৰ সহায়ত ক্ষুদ্ৰ গ্ৰহ এষ্ট্ৰিয়া আৰু ফ্ল'ৰা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। কে. ন'ৰে ৫০ বছৰ ধৰি মানমন্দিৰটোৰ সঞ্চালক আছিল। দ্বিতীয় সঞ্চালক [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=419#iek ইভান ৱাই. কোৰ্টাট্‌চি] (১৮৩৭–১৯০৩)-এ মানমন্দিৰত জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক গৱেষণা অব্যাহত ৰাখিছিল আৰু পিছলৈ "নিকোলাইভ অঞ্চল" নামেৰে জনাজাত হোৱা তৰাসমূহৰ অৱস্থানৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। মানমন্দিৰটোৰ নৌ-যুগত কে. এইচ. ন'ৰে আৰু আই. ই. কোৰ্টাট্‌চিয়ে আজভ, ক'লা আৰু মাৰমাৰা সাগৰত জল’লেখন জৰীপৰ কাম কৰিছিল। তেওঁলোকে এই সাগৰসমূহৰ মানচিত্ৰত বহুতো নিয়ন্ত্ৰণ বিন্দুৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰাৰ লগতে সেইবোৰৰ ভৌগোলিক স্থানাংক অধিক নিৰ্ভুলভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। নৌবহৰটোক সঠিক জোখৰ সঁজুলিৰে সজ্জিত কৰা হৈছিল আৰু সময় (দ্ৰাঘিমাংশ) আৰু অক্ষাংশ নিৰ্ণয়ৰ পদ্ধতিসমূহ উন্নত কৰা হৈছিল। ===পুলকোভো মানমন্দিৰৰ মিকোলাইভ বিভাগ (১৯১২–১৯৯১)=== [১৯১১] চনলৈকে মানমন্দিৰটো নৌবাহিনী মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনত আছিল আৰু ১৯১২ চনৰপৰা ১৯৯১ চনলৈ এমএঅ' [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=420 পুলকোভো মানমন্দিৰৰ দক্ষিণ শাখা]ত পৰিণত হয়। সেই সময়ত মানমন্দিৰটোৰ মুখ্য উদ্দেশ্য আছিল পুলকোভোৰ নিৰপেক্ষ তৰা-তালিকাসমূহ দক্ষিণ আকাশলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা আৰু সূৰ্য আৰু সৌৰজগতৰ বস্তুসমূহৰ নিয়মীয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰা। নতুন বিভাগটোক সঁজুলিৰে সজ্জিত কৰিবলৈ [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?language_id=2&article_id=494 ৰেপছ'ল্ড উলম্ব বৃত্ত] আৰু পাৰগমন সঁজুলি (ফ্ৰাইবাৰ্গ-কন্দ্ৰাটিয়েভ) অডেছাৰপৰা স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। সমাজৰ এক অতি সংকটপূৰ্ণ সময়—[[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]], ৰাছিয়ান বিপ্লৱ আৰু তাৰ পিছৰ ৰাছিয়াৰ গৃহ-যুদ্ধৰ সময়তো মানমন্দিৰটোৱে বৈজ্ঞানিক প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?article_id=396#bok বৰিছ পাভ্লোভিচ অষ্টাশ্বেংকো-কুদ্ৰিয়াভ্‌ট্‌ছেভ] (১৮৭৯–১৯৫৬) সেই সময়ত সঞ্চালক আছিল। এই কঠিন সময়ৰ পাছত মানমন্দিৰটোৰ পুনৰুত্থান চতুৰ্থ সঞ্চালক [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?article_id=396#ls লিঅ'নিদ ইভানোভিচ ছেমেনভ] (১৮৭৮–১৯৬৫)-ৰ নামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৯২৩ চনত মানমন্দিৰটোৰ নেতৃত্ব লৈছিল। ১৯৩১ চনত এমএঅ'-এ অতি নিৰ্ভুল সময় সেৱা স্থাপন কৰে। এই সেৱাই সঠিক সময় নিৰ্ধাৰণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত সহায় কৰিছিল। ১৯৩৫ চনত মানমন্দিৰটো পুলকোভোৰ এটা শাখা হিচাপে ছোভিয়েট সংঘৰ বিজ্ঞান একাডেমীৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। মহান দেশপ্ৰেমমূলক যুদ্ধৰ সময়ত, ১৯৪১ চনৰ আগষ্টৰপৰা ১৯৪৪ চনৰ মাৰ্চলৈ মানমন্দিৰটো জাৰ্মানসকলৰ দখলত আছিল। সঞ্চালক এল. আই. ছেমেনভে ইয়াক গুৰুতৰ ক্ষতি আৰু ধ্বংসৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। যুদ্ধোত্তৰ কালত [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?article_id=396#yag ইয়াকভ ই. গৰ্ডন] (১৯১২–১৯৭৮)-ক ১৯৫১ চনত মানমন্দিৰটোৰ সঞ্চালক পদত নিযুক্ত কৰা হৈছিল। [১৯৫৫] চনত [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?language_id=2&article_id=493 ৰেপছ'ল্ড মধ্যৰেখা বৃত্ত] পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু কেইবাটাও উন্নীতকৰণৰ পিছত পুলকোভোৰপৰা মিকোলাইভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সহায়ত ৪০ বছৰ ধৰি বিভিন্ন পৰ্যবেক্ষণ কাৰ্যসূচী চলোৱা হৈছিল। ১৯৬১ চনত "কাৰ্ল জাইছ" প্ৰতিষ্ঠানে নিৰ্মাণ কৰা [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=399 অঞ্চলীয় তৰা-চিত্ৰগ্ৰাহী] পুলকোভোৰপৰা এমএঅ'লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু আলোকচিত্ৰীয় জ্যোতিষস্থান নিৰ্ণয়ৰ ইতিহাস আৰম্ভ হয়। সৌৰজগতৰ বস্তুসমূহৰ মিকোলাইভৰ আলোকচিত্ৰীয় পৰ্যবেক্ষণ বিশ্বৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভুল পৰ্যবেক্ষণসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৫৭–১৯৬৯ চনত উপগ্ৰহসমূহৰ কক্ষপথ নিৰ্ণয়ৰ বাবে দৃশ্যমান আৰু আলোকচিত্ৰীয় পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ৭০–৮০ৰ দশকত মানমন্দিৰটো মেৰুৰাতি আৰু ককেচাছৰ উচ্চ পৰ্বতৰ পৰিস্থিতিত আৰু পশ্চিম স্পিট্‌ছবাৰ্গেন দ্বীপত পৰ্যবেক্ষণৰ বাবে কেইবাটাও বৈজ্ঞানিক অভিযানৰ উদ্যোগ আৰু মুখ্য পৰিচালক আছিল। মুঠতে এমএঅ'-এ মহাজাগতিক বস্তুসমূহৰ অৱস্থানসহ প্ৰায় ৩৫খন বিভিন্ন তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। ১৯৭৮ চনত ৰিমা তিমোফেয়েভনা ফেডোৰোভা (জন্ম ১৯৩৪) মানমন্দিৰটোৰ সঞ্চালক হয়। গেনাডি পিনিগিন (বৰ্তমানৰ সঞ্চালক, জন্ম ১৯৪৩) ১৯৮৬ চনত সঞ্চালকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে। ===মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ=== ১৯৯২ চনত মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰে এটা স্বতন্ত্ৰ বৈজ্ঞানিক প্ৰতিষ্ঠানৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে আৰু ২০০২ চনত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে চৰকাৰী মৰ্যাদা লাভ কৰে। বৈজ্ঞানিক পৰম্পৰা অটুট ৰাখি এমএঅ'-এ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক সঁজুলি আৰু পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী মহাকাশৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণাৰ বিষয়সমূহ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ১৯৯৫ চনত এমএঅ'-এ চিচিডি সংবেদকযুক্ত এটা স্বয়ংক্ৰিয় দূৰবীক্ষণ—[http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=357 অক্ষীয় মধ্যৰেখা বৃত্ত] (এএমচি)—নিৰ্মাণ কৰি কাৰ্যক্ষম কৰে। ১৯৯৯ চনত ইয়াক ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পত্তি গঠন কৰা বস্তুসমূহৰ অস্থায়ী তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। অঞ্চলীয় তৰা-চিত্ৰগ্ৰাহীটো উন্নীত কৰি চিচিডি সংবেদক সংযোজন কৰাৰ পাছত ইয়াৰ নাম বহুচেনেল দূৰবীক্ষণ (এমচিটি) কৰা হয়। ২০০৪ চনত [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=398 দ্ৰুত ৰবটিক দূৰবীক্ষণ] (এফআৰটি) সেৱাত মুকলি কৰা হয়। ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ অধীনত মহাকাশৰ পৰিস্থিতি নিৰীক্ষণ আৰু বিশ্লেষণত অংশগ্ৰহণৰ অংশ হিচাপে এফআৰটিত পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী মহাকাশৰ বস্তুসমূহৰ নিয়মীয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰা হয়। ২০০৯ চনত প্ৰথমটো ইউক্ৰেইনীয় চলনশীল দূৰবীক্ষণ [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=400 "মবিটেল"] নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াত চাৰিটা স্বতন্ত্ৰ আধাৰ আছে আৰু দূৰৱৰ্তী প্ৰৱেশ পদ্ধতিত নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ কাৰ্যসূচীৰ সৈতে আধুনিক চিচিডি কেমেৰা সংযোজিত কৰা হৈছে। বৰ্তমান ইউক্ৰেইনীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ভাৰ্চুৱেল মানমন্দিৰৰ অংশ হিচাপে [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=305 মিকোলাইভ ভাৰ্চুৱেল মানমন্দিৰ] নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে। ==গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰ== '''[http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=326 সৌৰজগতৰ গতিবিদ্যা]''': * নিৰ্বাচিত ক্ষুদ্ৰ গ্ৰহসমূহৰ কক্ষপথ উন্নত কৰা আৰু ভৰ নিৰ্ধাৰণৰ বাবে চিচিডি পৰ্যবেক্ষণ; * পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী ক্ষুদ্ৰ গ্ৰহসমূহৰ চিচিডি পৰ্যবেক্ষণ; * ক্ষুদ্ৰ গ্ৰহ আৰু বৃহৎ গ্ৰহসমূহৰ উপগ্ৰহৰ আলোকমিতিক পৰ্যবেক্ষণ। '''[http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=325 তৰা-নিৰ্দেশক প্ৰণালী]''': * ক্ষীণ তৰাসমূহলৈ হিপাৰক'ছ তালিকা সম্প্ৰসাৰণ; * ৰেডিঅ' আৰু আলোকীয় নিৰ্দেশক প্ৰণালীৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ গৱেষণা; * আকাশমণ্ডলৰ নিৰ্বাচিত ক্ষেত্ৰ, যেনে বহিৰ্গ্যালাক্টিক ৰেডিঅ' উৎসৰ চাৰিওফালৰ ক্ষেত্ৰ, একক বস্তু আৰু মানাংকন অঞ্চলৰ তৰা-তালিকা প্ৰস্তুত কৰা। '''[http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=327 পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী মহাকাশ]''': * পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী বস্তুসমূহৰ পৰ্যবেক্ষণৰ পদ্ধতি উন্নত কৰা; * ভূস্থিৰ উপগ্ৰহসমূহৰ কক্ষপথৰ উপাদান উন্নত কৰা আৰু সেইবোৰৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰাৰ উদ্দেশ্যে পৰ্যবেক্ষণ; * ভূমিকম্পৰ পূৰ্বানুমান আৰু সূৰ্য-পৃথিৱীৰ সম্পৰ্কৰ অধ্যয়নৰ উদ্দেশ্যে আয়নমণ্ডল নিৰীক্ষণ; * জিপিএছ পৰ্যবেক্ষণ। '''[http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=396 জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ তথ্য সহায়তা]''': * পৰ্যবেক্ষণ আৰু তথ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ বাবে কাৰ্যসূচী উন্নয়ন; * স্থানীয় নেটৱৰ্ক আৰু ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে দূৰবীক্ষণসমূহলৈ দূৰৱৰ্তী প্ৰৱেশৰ ব্যৱস্থা উন্নয়ন; * ভাৰ্চুৱেল মানমন্দিৰৰ অংশ হিচাপে তথ্যভাণ্ডাৰ উন্নয়ন। '''[http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?catalog_id=329 জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ ইতিহাস]''': * জ্যোতিষস্থান নিৰ্ণয় গৱেষণাত এমএঅ'-ৰ অৱদান; * এমএঅ'-ৰ নিৰ্বাচিত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলৰ বিভিন্ন জ্যোতিষস্থান নিৰ্ণয় শাখালৈ কাৰ্যকলাপ আৰু অৱদানৰ ব্যাখ্যা; * অভিযানসমূহৰ ঐতিহাসিক অধ্যয়ন। ==সংৰক্ষণ== ১৯৬৩ চনৰপৰা মানমন্দিৰটো এটা সংৰক্ষিত ভৱন হিচাপে তালিকাভুক্ত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |date=24 August 1963 |title=On streamlining the listing and protection of architectural monuments on the territory of the Ukrainian SSR |script-title=uk:Про впорядкування справи обліку та охорони пам'ятників архітектури на території Української РСР |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF#Text |website=Verkhovna Rada of Ukraine |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210505170634/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF#Text |archivedate=5 May 2021 |access-date=18 August 2026 |deadurl=yes}}</ref> ২০০৭ চনৰপৰা ইয়াক একক বস্তু হিচাপে [[ইউনেস্ক']]ৰ সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=12 March 2007 |title=Mykolayiv Astronomical Observatory |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/ |website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ২০০৮ চনৰপৰা ইয়াক ইউক্ৰেইনৰ অন্যান্য উল্লেখযোগ্য মানমন্দিৰসমূহৰ সৈতে একেলগে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |date=30 January 2008 |title=Astronomical Observatories of Ukraine |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/ |website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ==মানমন্দিৰৰ কৰ্মচাৰী== * এ. ভি. শুল্গা, মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰৰ সঞ্চালক; * ৱাই. আই. প্ৰ'ট্‌চিউক, বিজ্ঞান বিষয়ৰ উপ-সঞ্চালক। ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Mykolaiv Astronomical Observatory}} * [http://www.nao.nikolaev.ua/index.php?language_id=2 চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/ মিকোলাইভ মানমন্দিৰ], ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] 1zqeo6osuve6p95gg1my72s6lhornju 0 138989 645351 628991 2026-10-15T23:35:58Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645351 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = বিলহোৰড-ডনিষ্ট্ৰভস্কি দুৰ্গ<br />আক্কাৰমেন দুৰ্গ | part_of = | location = বিলহোৰড-ডনিষ্ট্ৰভস্কি, অডেছা অব্লাষ্ট | pushpin_map = Ukraine | map_alt = | coordinates = {{coord|46|12|3.96|N|30|21|2.16|E|type:landmark_region:UA}} | image = [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|image_alt=বিলহোৰড-ডনিষ্ট্ৰভস্কি / আক্কাৰমেন দুৰ্গ|280px]] | caption = | type = | built = | builder = | materials = | height = | in_use = | demolished = | condition = | owner = | controlled_by = | garrison = | past_commanders = | occupants = | battles = | events = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 16 | mapframe-marker = castle }} '''বিলহোৰড-ডনিষ্ট্ৰভস্কি দুৰ্গ''' বা '''আক্কাৰমেন দুৰ্গ''' ({{lang-en| Bilhorod-Dnistrovskyi fortress}}, {{lang|uk|Білгород-Дністровська фортеця}}, বা {{lang|uk|Акерманська фортеця}}; ৰুমানিয়ান : ''Cetatea-Albă''; '''কোকোট''' নামেও জনাজাত) ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ এক ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যিক স্মাৰক তথা দুৰ্গ। ই দক্ষিণ-পশ্চিম [[ইউক্ৰেইন]]ৰ অডেছা অব্লাষ্টৰ বিলহোৰড-ডনিষ্ট্ৰভস্কিত, বুডজাক আৰু ঐতিহাসিক বেছাৰাবিয়া অঞ্চলত অৱস্থিত। == ইতিহাস == === নিৰ্মাণৰ আৰম্ভণি === দুৰ্গটো [[টিৰাছ]] নামৰ প্ৰাচীন গ্ৰীক নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই নগৰখন [[কৃষ্ণ সাগৰ]]ৰ উত্তৰ উপকূলত অৱস্থিত আছিল আৰু চতুৰ্থ শতিকালৈকে অস্তিত্বত আছিল। গথ আৰু হুন আক্ৰমণকাৰীসকলৰ সঘন আক্ৰমণে নগৰখন ধ্বংস কৰিছিল। গ্ৰীকসকলৰ পিছত টিৰাছৰ স্থানত এণ্টেছসকল, স্লাভসকল আৰু বুলগাৰসকলে বসতি স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book|last1=Karyshkovskij|first1=Petr O.|authorlink1=Pyotr Karyshkovsky|last2=Kleiman|first2=Isaac B.|authorlink2=Isaak B. Klejman|title=The City of Tyras: A Historical and Archaeological Essay|year=1994|publisher=Polis Press|location=Odesa|isbn=9785770745313}}{{Page needed|date=April 2026}} </ref> দশম শতিকাত বিলহোৰড কিয়েভান ৰাছৰ অংশ আছিল। পিছলৈ ই হাংগেৰীৰ ৰাজ্যৰ আৰু তাৰ পিছত গালিচিয়া–ভলহিনিয়াৰ ৰাজকুমাৰত্বৰ অধীনলৈ যায়। [[মংগোলসকল]]ৰ আক্ৰমণলৈকে ই গালিচিয়া–ভলহিনিয়াৰ ৰাজকুমাৰত্বৰ অধীনত আছিল।{{citation needed|date=February 2016}} দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণ কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল সেয়া জনা নাযায়। বৰ্তমান অধিকাংশ ইতিহাসবিদে বিশ্বাস কৰে যে ই [[কৃষ্ণ সাগৰ]]ত থকা জেনোয়া গণৰাজ্যৰ এক বাণিজ্যিক অঞ্চল আছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাত ইয়াক প্ৰথম স্থাপন কৰা হৈছিল। এই ভূ-খণ্ড গোল্ডেন হৰ্ডক হস্তান্তৰ কৰা হৈছিল যদিও জেনোয়াসকলে মংগোলসকলৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। বিলহোৰড আনুষ্ঠানিকভাৱে এটা টাটাৰসকলৰ নগৰ আছিল, কিন্তু জেনোয়াসকলে ইয়াক শাসন কৰিছিল। এই দুৰ্গটোৱে ডনিষ্টাৰ নদীৰ মোহনা নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। চতুৰ্দশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত অট্টোমানসকলৰ ক্ৰমবৰ্ধমান সামৰিক চাপৰ ফলত জেনোয়াসকলে কৃষ্ণ সাগৰ অঞ্চলত আৰু এজিয়ান সাগৰৰ মাজেৰে নিৰাপদ যাতায়াতৰ ওপৰত নিজৰ প্ৰভাৱ হেৰুৱাইছিল। অধিকাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে, লিথুৱেনিয়াই জেনোয়াৰ স্থান গ্ৰহণ কৰিছিল। চতুৰ্দশ শতিকাত মোলডাভিয়াৰ ৰাজকুমাৰত্বই লিথুৱেনিয়াসকলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰিছিল। === মোলডাভিয়াৰ শাসন === ভূ-খণ্ডটো মোলডাভিয়াৰ ৰাজকুমাৰত্বৰ অধীনলৈ অহাৰ পাছত মোলডাভিয়াসকলে ইয়াক {{Lang|ro|Cetatea Albă}} (আক্ষৰিক অৰ্থত ''বগা দুৰ্গ'') বুলি অভিহিত কৰিছিল। পঞ্চদশ শতিকাত নগৰখনত মোলডাভিয়ান, গ্ৰীক, জেনোয়ান, আৰ্মেনিয়ান, ইহুদী আৰু টাটাৰসহ প্ৰায় ২০,০০০ বাসিন্দা আছিল। এই সময়ছোৱা নগৰখনৰ ইতিহাসৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বিকাশৰ আৰম্ভণি আছিল। নগৰখন এটা দুৰ্গৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। ই ইতিমধ্যে যথেষ্ট ডাঙৰ হৈ উঠিছিল। ইয়াৰ মুখ্য অংশসমূহ ১৪৪০ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। দুৰ্গটোত ৩৪টা স্তম্ভ আছিল, যাৰ কিছুমানৰ উচ্চতা ২০ মিটাৰ পৰ্যন্ত আছিল। বাহিৰফালে দুৰ্গটো এটা গভীৰ খাদেৰে আগুৰি আছিল। দুৰ্গটো বগা চূণশিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু তাৰ বাবে কণী, গুড়ি কৰা মাৰ্বল, কাৰ্বন আৰু ছিলিকনেৰে প্ৰস্তুত কৰা মৰ্টাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite journal |last=C&#226 |first=Ionel |last2=ndea |date=2003 |title=Cetatea Albă &#238; n istoriografia rom&#226; nească (II) |url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1371 |journal=Studii şi Materiale de Istorie Medie |language=Romanian |issue=XXI |pages=309–330 |issn=1222-4766}}</ref> [[File:Акерманська фортеця. Генуезький замок (цитадель) 03.jpg|thumb|দুৰ্গৰ মূল অংশ]] ১৪৪০ চনত এনে এটা অংশ সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছিল যিটো প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গৰ স্তম্ভ কোনোটোৱেই নাছিল। এই অংশটো দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰৰ বাহিৰত, মোহনাৰ অতি ওচৰত অৱস্থিত আৰু আজিও ইয়াৰ অৱশেষ সংৰক্ষিত হৈ আছে। প্ৰাচীৰখনৰ ভিতৰত তাবিজৰ দৰে ১০টা শিলৰ গোলক প্ৰাচীৰত সংলগ্ন কৰা হৈছিল। প্ৰাচীৰখনৰ এই অংশটোৰ কোনো ব্যাৱহাৰিক প্ৰতিৰক্ষামূলক মূল্য নাছিল। দীৰ্ঘ সময় ধৰি ইতিহাসবিদ আৰু স্থপতিসকলে ইয়াৰ উদ্দেশ্য নিৰ্ণয় কৰিব পৰা নাছিল। প্ৰাচীৰৰ ভিতৰৰ শিলৰ গোলকসমূহ [[টেট্ৰাক্টিছ]]ৰ আকৃতিত সজোৱা হৈছিল। টেট্ৰাক্টিছ হৈছে নটা সমবাহু ত্ৰিভুজ গঠন কৰা দহটা বিন্দুৰ এটা আকৃতি। কিছুমান ইতিহাসবিদে ইয়াৰ সম্ভাৱ্য প্ৰতীকী অৰ্থৰ বিষয়ে অনুমান কৰিছে, কিন্তু ইয়াৰ সঠিক উদ্দেশ্য এতিয়াও অস্পষ্ট। এটা স্তম্ভত “Master Fedorko finished construction in 1440” বুলি খোদিত এখন ফলক পোৱা গৈছিল। কেৱল “master” শব্দটোৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কিছুমানে এনে সিদ্ধান্তলৈ আগবাঢ়িছিল। বিলহোৰডৰ টেট্ৰাক্টিছৰ আন এটা ব্যাখ্যা অধিক ব্যাৱহাৰিক। কিছুমানে দাবী কৰে যে ই কেৱল সূৰ্যঘড়ীৰ পঞ্জিকাৰ এটা ৰূপ আছিল। পঞ্চদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত মোলডাভিয়াৰ ৰাজকুমাৰত্ব বিভিন্ন গোটৰ মাজত হোৱা গৃহ-যুদ্ধৰ ফলত দুৰ্বল হৈ পৰিছিল আৰু ১৪৫১ চনত ৰজা বগদান দ্বিতীয়ক তেওঁৰ ভাতৃ পিটাৰ তৃতীয় এৰনে অতৰ্কিতে হত্যা কৰে। ১৪৫৭ চনত মোলডাভিয়াৰ ষ্টিফেন তৃতীয়ই (বগদান দ্বিতীয়ৰ পুত্ৰ) তেওঁৰ সম্পৰ্কীয় ভ্লাড দ্য ইম্পেলাৰৰ সহায়ত ৱালাকিয়াৰ ৰাজকুমাৰ হিচাপে মোলডাভিয়াৰ সিংহাসন দখল কৰে। যিহেতু চেটাটিয়া আল্বা ৰাজ্যখনৰ দক্ষিণ-পূব অংশৰ মুখ্য প্ৰতিৰক্ষা কেন্দ্ৰ আছিল আৰু [[ইউৰোপ]] আৰু [[এছিয়া]]ৰ মাজৰ বাণিজ্যপথৰ ঠিক ওপৰত অৱস্থিত আছিল, সেয়েহে নতুন শাসকৰ অধীনত ইয়াৰ প্ৰতি পুনৰ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। দুৰ্গটো নতুন আৰু অধিক শক্তিশালী প্ৰাচীৰ আৰু এটা ডাঙৰ দুৱাৰেৰে নিৰ্মাণ আৰু শক্তিশালী কৰা হৈছিল। যি পিছলৈ দুৰ্গটোৰ মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ইয়াক ৰক্ষা কৰিবলৈ এটা স্থায়ী সৈন্যদল নিয়োগ কৰা হৈছিল। === অট্টোমান শাসন === পঞ্চদশ শতিকাত অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই নগৰখন দখল কৰিবলৈ বাৰে বাৰে চেষ্টা কৰিছিল। ১৪৮৪ চনৰ আগষ্ট মাহত আটাইতকৈ কঠিন অৱৰোধ সংঘটিত হৈছিল। অট্টোমান চুলতান বায়েজিদ দ্বিতীয়ৰ ৩০০,০০০ সৈন্য আৰু ক্ৰিমিয়ান খানাত মেংলি প্ৰথম গিৰেৰ ৫০,০০০ সৈন্যই ১০০খনতকৈ অধিক ডাঙৰ জাহাজৰ সহায়ত উপকূল আৰু মোহনাৰফালৰপৰা এই দুৰ্গটো অৱৰোধ কৰিছিল। নদিনীয়া অৱৰোধৰ পিছত দুৰ্গটো দখল কৰা হৈছিল। ১৪৮৫ চনত মোলডাভিয়াৰ ষ্টিফেন দ্য গ্ৰেট বিলহোৰড পুনৰ দখল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও বিফল হৈছিল। তুৰ্কীসকলে ইয়াত ৩২৮ বছৰ শাসন কৰিছিল। অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই বিলহোৰডক উত্তৰ অংশৰ এটা শক্তিশালী ঘাটি কৰি তুলিছিল। নগৰখন জাপোৰোজিয়ান কছাকসকলৰ নিৰন্তৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হৈছিল। কছাক নেতাসকলে বাৰে বাৰে নগৰখন লুণ্ঠন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তেওঁলোকৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ‍্যসকল হলঃ হ্ৰিহৰি লোবোদা, চেভেৰিন নালিভাইকো, ইভান ছুলিমা, ইভান ছিৰকো আৰু ছেমেন পালি। মোলডাভিয়ান আৰু পোলেণ্ডৰ লোকসকলেও নগৰখনক শান্তিত থাকিবলৈ দিয়া নাছিল। তথাপি বিলহোৰড এক অদম্য শক্তিশালী দুৰ্গ আছিল। তুৰস্কৰ অধীনস্থ ক্ৰিমিয়ান টাটাৰসকলেও দুৰ্গটোৰ প্ৰতি যথেষ্ট মনোযোগ দিছিল। অভিযানৰ সময়ত বিলহোৰড প্ৰায়ে আশ্ৰয়স্থল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু ক্ৰিমিয়ান খান ইছলাম দ্বিতীয় গিৰে আনকি দুৰ্গটোতে মৃত্যুবৰণ কৰি এটা মছজিদত সমাধিস্থ হৈছিল। তাৰ এতিয়া কেৱল এটা মিনাৰ অৱশিষ্ট আছে। দীৰ্ঘদিনীয়া তুৰ্কী শাসনৰ সময়ত বিলহোৰড দুৰ্গত নতুন প্ৰতিৰক্ষাব্যৱস্থা সংযোজন কৰি বাৰে বাৰে পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সংস্কাৰ কৰা হৈছিল। ১৬৫৭ চনত মেলেক আহমেদ পাশাই দুৰ্গটো যথেষ্ট শক্তিশালী কৰিছিল। ১৭০৭ চনত তুৰ্কীসকলে ফৰাচী সামৰিক অভিযন্তাসকলক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল আৰু তেওঁলোকে এটা নতুন বেষ্টনী প্ৰাচীৰৰ শাৰী নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৭৫৬ চনৰ পিছত প্ৰায় প্ৰতি বছৰে দুৰ্গটোত শক্তিশালীকৰণ আৰু মেৰামতি কৰা হৈছিল। ১৭৮৯ চনত ডন কছাকসকলৰ এটা বৃহৎ দল আৰু জেগাৰ চিকাৰী বাহিনীয়ে মিখাইল কুটুজভৰ নেতৃত্বত কোনো যুদ্ধ নকৰাকৈ নগৰখন দখল কৰে। পৰৱৰ্তী বছৰত কুটুজভ দুৰ্গটোৰ সেনাপতি হৈছিল। কিন্তু অতি সোনকালেই তেওঁ এই পদ এৰিবলগীয়া হৈছিল। ৰাছিয়া আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ চুক্তি অনুসৰি ডনিষ্টাৰ নদী তেওঁলোকৰ সীমা আছিল। ১৮০৬–১৮১২ চনৰ ৰুছ–তুৰ্কী যুদ্ধৰ পিছত ১৮১২ চনত বিলহোৰডৰ অট্টোমান সময়ৰ অন্ত পৰে। ৰাছিয়াই প্ৰুট নদী আৰু ডনিষ্টাৰ নদীৰ মাজত থকা মোলডাভিয়াৰ ৰাজকুমাৰত্বৰ পূব অংশ দখল কৰে। বুখাৰেষ্ট চুক্তি (১৮১২)ৰ ফলত বেছাৰাবিয়া (ইয়াৰ ভিতৰত বুডজাকো আছিল) আৰু বিলহোৰড ৰুছ সাম্ৰাজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ যায়। ১৮২৬ চনত ৰাছিয়া আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজত আক্কাৰমেন সন্মিলন স্বাক্ষৰিত হৈছিল। এই চুক্তিয়ে ডানিউব অঞ্চলত ৰাছিয়াৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু পশ্চিম মোলডাভিয়া আৰু ৱালাকিয়াৰ অৱশেষত স্বাধীনতাৰ বাবে এক কাঠামো স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Jelavich |first=Charles |title=The Establishment of the Balkan National States, 1804-1920 |date=1986 |publisher=University of Washington Press |isbn=0-295-96413-8}}</ref> == ২০শ শতিকা == ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত স্বাধীনতা ঘোষণা কৰাৰ পাছত নগৰখন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চল মোলডাভিয়ান গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ অংশ হৈ পৰে। ৰুমানিয়াৰ সেনাবাহিনী ই ১৯১৮ চনৰ ৯ মাৰ্চত নগৰখনত প্ৰৱেশ কৰে আৰু বলছেভিকসকলৰ নেতৃত্বত থকা স্থানীয় সৈন্যৰ সৈতে যুদ্ধ কৰে। সেই মাহৰ শেষৰফালে আনুষ্ঠানিক একত্ৰীকৰণ ঘটে, যেতিয়া মোলডাভিয়ান গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ স্ফাটুল টাৰীয়ে সমগ্ৰ বেছাৰাবিয়াক ৰুমানিয়াৰ সৈতে একত্ৰিত হোৱা বুলি ঘোষণা কৰে। আন্তঃযুদ্ধকালত ৰুমানিয়ান প্ৰশাসনে চেটাটিয়া-আল্বাক বৃহত্তৰ ৰুমানিয়াৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশাসনিক আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দুৰ্গটো পুনৰুদ্ধাৰ আৰু সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল আৰু ই ৰুমানিয়াৰ মধ্যযুগীয় ঐতিহ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হৈ পৰিছিল। ৰুমানিয়াই ১৯৪০ চনত ছোভিয়েট বেছাৰাবিয়া দখলৰ পিছত ১৯৪০ চনৰ ২৮ জুনত নগৰখন [[ছোভিয়েট সংঘ]]ক হস্তান্তৰ কৰে। সেই বছৰতে নামটো আনুষ্ঠানিকভাৱে চেটাটিয়া-আল্বাৰপৰা '''বেলগোৰড-ডনিষ্ট্ৰভস্কি'''লৈ সলনি কৰা হয়। মোলডাভিয়া আৰু মোলডাভিয়াৰ ৰাজকুমাৰত্বৰ ৰাজচিহ্নযুক্ত অংশসমূহ ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই আঁতৰাই পেলায়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছোভিয়েট ইউনিয়ন আক্ৰমণৰ সময়ত ১৯৪১ চনৰ ২৮ জুলাইত ৰুমানিয়াই নগৰখন পুনৰ দখল কৰে আৰু ১৯৪৪ চনৰ ২২ আগষ্টলৈকে ইয়াক নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখে, যেতিয়া ৰেড আৰ্মিয়ে নগৰখন পুনৰ দখল কৰে। ছোভিয়েটসকলে বেছাৰাবিয়া বিভাজন কৰি মোলডাভিয়ান ছোভিয়েট সমাজবাদী গণৰাজ্য গঠন কৰাৰ পাছত নগৰখন আৰু দুৰ্গ ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজবাদী গণৰাজ্যৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৯৯১ চনৰ পিছত [[ইউক্ৰেইন]]ৰ অংশ হৈ আছে। == সংৰক্ষণ == [[File:Белгород-Днестровская крепость.webm|thumbtime=12|thumb|বিলহোৰড-ডনিষ্ট্ৰভস্কি দুৰ্গৰ ভিডিঅ']] সময়ে দুৰ্গটোৰ ৰূপত নিজৰ চিন এৰি গৈছে। বৰ্তমান বাহিৰৰ ২৬টা স্তম্ভহে এতিয়া অৱশিষ্ট আছে। দুৰ্গৰ মূল অংশৰ ভিতৰৰ কোঠাসমূহ আৰু দুৰ্গটোৰ উত্তৰ-পশ্চিম কোণৰ নলাকাৰ টাৱাৰটো খহি পৰিছে আৰু অসামৰিক কামৰ বাবে ব্যৱহৃত অট্টালিকাসমূহ নোহোৱা হৈ গৈছে। <ref>{{Cite web |title=Sîntem moldoveni! |url=https://moldovenii.md/md/index/print-recipe/section/745/id/10098 |access-date=2025-02-06 |website=moldovenii.md}}</ref> ২০০৯ চনত বিলহোৰড-ডনিষ্ট্ৰভস্কি দুৰ্গক ইউক্ৰেইনৰ অস্থাৱৰ স্মৃতিসৌধৰ ৰাজ্যিক পঞ্জীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |date=2022-01-14 |title=Державний реєстр нерухомих пам'яток України |url=https://mkip.gov.ua/content/derzhavniy-reestr-neruhomih-pamyatok-ukraini.html |access-date=2023-07-01 |website=Міністерство культури та інформаційної політики України |language=uk}}</ref> ২০১৯ চনত টিৰাছ নগৰৰ অৱশিষ্টসমূহৰ সৈতে এই দুৰ্গটো ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানৰ সম্ভাব‍্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/ |archive-date=18 September 2021 |access-date=2023-07-01 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons}} ; ইংৰাজীত * [https://akkermanfortress.utoronto.ca/ আক্কাৰমেন দুৰ্গ প্ৰকল্প] * [https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CB%5CI%5CBilhorod6Dnistrovskyi.htm ইউক্ৰেইনৰ ইণ্টাৰনেট বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধ] ; ৰুমানিয়ান ভাষাত * https://moldovenii.md/md/index/print-recipe/section/745/id/10098 [Cetatea Albă] Moldovenii md (ৰুমানিয়ান ভাষাত) ; ইউক্ৰেইনীয় ভাষাত * {{cite web|url=http://ukrainaincognita.com/odeska-oblast/bilgorod-dnistrovskyi-raion/bilgorod-dnistrovskyi/bilgorod-dnistrovskyi-fortetsya|title=Білгород-Дністровський. Фортеця|trans-title=Bilhorod-Dnistrovskyi fortress|language=uk|author=Roman Malenkov|publisher=Україна Інкогніта|ref=none}} * {{cite web|url=http://tutbuv.com/?p=3793|title=Білгород-Дністровський. Частина перша|trans-title=Bilhorod-Dnistrovskyi. Part One|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707143138/http://tutbuv.com/?p=3793|date=2010-10-22|archive-date=2017-07-07|access-date=2026-08-18|archivedate=2017-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170707143138/http://tutbuv.com/?p=3793|deadurl=yes}} * {{cite web|url=https://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.OdesaR.htm |title=Білгород-Дністровський і Затока, 2004 та 2008 роки.|trans-title=Bilhorod-Dnistrovskyi and Zatoka, 2004 and 2008.|language=uk}} * {{cite web|url=http://litomore.com.ua/images/Enterprise/d35c4bb6-d13b-4dd3-8330-4d1ce9e4984c/movies/1/Panorama-belgorod-1.swf|title=3D віртуальна подорож по фортеці|trans-title=3D Virtual Tour of the Fortress|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609213830/http://litomore.com.ua/images/Enterprise/d35c4bb6-d13b-4dd3-8330-4d1ce9e4984c/movies/1/Panorama-belgorod-1.swf|archive-date=2017-06-09|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170609213830/http://litomore.com.ua/images/Enterprise/d35c4bb6-d13b-4dd3-8330-4d1ce9e4984c/movies/1/Panorama-belgorod-1.swf|archivedate=2017-06-09|access-date=2026-08-18|deadurl=yes}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ দুৰ্গ]] 0xbjft5bbxpz7iy5mkfzus9lpdy10rg 0 139018 645185 641941 2026-10-15T13:35:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645185 wikitext text/x-wiki তুংগনাথ মন্দিৰ হৈছে গড়ৱাল হিমালয় অঞ্চলৰ ভিতৰত উত্তৰাখণ্ডৰ ৰুদ্ৰপ্ৰয়াগ জিলাৰ এটা বিখ্যাত হিন্দু মন্দিৰ। ১২,০৭৩ ফুট উচ্চতাত বহি বিশ্বৰ সৰ্বোচ্চ শিৱ মন্দিৰ হিচাপে বিখ্যাত। তুংগনাথ নামটোৱে আক্ষৰিক অৰ্থ “শৃংগৰ প্ৰভু”কো বুজায়। উত্তৰাখণ্ডৰ পবিত্ৰ পঞ্চ কেদাৰ যাত্ৰাৰ অংশও তুংগনাথ মহাদেৱ, যাক প্ৰায়ে ত্ৰিত্য কেদাৰ নামেৰে জনা যায়, য'ত ভগৱান শিৱৰ বাহু পূজা কৰা হয়। এই মন্দিৰলৈ যাবলৈ চোপ্তা (ভাৰতৰ মিনি চুইজাৰলেণ্ড)ৰ পৰা ৩.৫ কিলোমিটাৰ চুটি ট্ৰেকিং কৰিব লাগিব। লগতে ট্ৰেকিং চন্দ্ৰশিলা পিক ছামিটলৈকে সম্প্ৰসাৰিত হয়, ট্ৰেকাৰ আৰু ভক্ত উভয়কে আকৰ্ষণ কৰে।[https://www.manchalamushafir.com/tungnath-temple-twelve-fascinating-facts/] == কিংবদন্তি == তুংগনাথ মন্দিৰত স্কন্দ পুৰাণ আৰু মহাভাৰতৰ প্ৰাচীন গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা এক চহকী পৌৰাণিক কিংবদন্তি আছে। বিশ্বাস কৰা হয় যে কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত যুদ্ধৰ সময়ত নিজৰ আত্মীয়ক হত্যা কৰাৰ পাপক লৈ পাণ্ডৱসকলে চিন্তিত হৈ পৰিছিল। মহামুনি ব্যাস আৰু ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই তেওঁলোকক যুদ্ধৰ সময়ত হোৱা পাপ আৰু ৰক্তপাতৰ বাবে ভগৱান শিৱৰ পৰা ক্ষমা বিচাৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। চৰম অপৰাধবোধেৰে পাণ্ডৱসকলে ভগৱান শিৱক বিচাৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে, কিন্তু তেওঁ তেওঁলোকক সম্ভাষণ জনাব নিবিচাৰিলে, কিয়নো যুদ্ধৰ সময়ত সংঘটিত হিংসাৰ বাবে তেওঁ বিচলিত হৈ পৰিছিল। ভগৱান শিৱই ম'হ (নন্দী) ৰূপত হিমালয়ত আত্মগোপন কৰিছিল। পাণ্ডৱসকলে যেতিয়া নিষ্ঠাৰে ভগৱান শিৱৰ সন্ধানত আছিল, তেতিয়া বলিষ্ঠ ভাতৃ ভীমে ম’হটোক চিনি পাই তাৰ কুঁজটো অত্যন্ত শক্তিৰে ধৰিলে যে ম’হটো পৃথিৱীত বিলীন হ’বলৈ ধৰিলে।[https://musafirresort.in/tungnath-temple/] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} পিছত উত্তৰাখণ্ডৰ পাঁচটা ভিন্ন স্থানত ম’হটোৰ শৰীৰৰ পাঁচটা অংগ আবিৰ্ভাৱ হয়, তাৰ ভিতৰত এটা আছিল তুংগনাথ মন্দিৰ। * কেদাৰনাথত হাম্প * মধ্যমহেশ্বৰত নাভি (পেট) * তুংগনাথত বাহু (আগফালৰ অংগ) * ৰুদ্ৰনাথত মুখ (মুখা) * কল্পেশ্বৰত মেটেড হেয়াৰ (জাটা) পাণ্ডৱসকলক প্ৰতিটো স্থানতে মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, যিবোৰ এতিয়া বিখ্যাত তীৰ্থস্থান, য’ত এই স্ব-প্ৰকাশিত মন্দিৰসমূহ পূজা কৰা হয়। [[শ্ৰেণী:উত্তৰাখণ্ড]] [[শ্ৰেণী:শৈৱ ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] nz56ivyamgu3etxnslumvvdu2pj0cf6 0 139091 645421 629721 2026-10-16T08:04:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645421 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লিজোহুবৰ ঘৰ | native_name = Будинок полкової канцелярії | image =Будинок полкової канцелярії 7359.jpg | caption = | location = [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]], [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]] | religious_affiliation = | district = | consecration_year = | leadership = | architect = | architectural_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰক | completion_date = ১৬৯০-ৰ দশক | construction_cost = | seating_capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | spire_quantity = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Будинок полкової канцелярії (Будинок Я. Лизогуба)}} (''ৰেজিমেণ্টেল অফিচৰ গৃহ (লিজোহুবৰ গৃহ)'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 250046 }} }} '''লিজোহুবৰ ঘৰ''' ({{lang-en| House of Lyzohub}}) চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ কৰ্ণেল ইয়াকিভ লিজোহুবৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। ই [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰৰ [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]]ত অৱস্থিত। এইটো ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ এটা স্থাপত্য স্মাৰক আৰু স্থানীয় ইতিহাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্মাৰক।<ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (Дом Мазепы) |url=https://www.komandirovka.ru/sights/chernigov/dom-polkovoy-kantselyarii-dom-mazepyi/ |website=www.komandirovka.ru |access-date=14 March 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (туры от 640 грн) |url=https://zruchno.travel/ObjectEntity/ObjectEntity?idCrm=95c3429e-fafd-3a2a-8e92-58986ed1f244&lang=ru |website=www.zruchno.travel |access-date=14 March 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом Лизогуба |url=http://wiki.ecity.cn.ua/%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%B0 |website=www.ecity.cn.ua |access-date=14 March 2022}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৬৩ চনৰ ২৪ আগষ্টত ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী পৰিষদৰ ৯৭০ নম্বৰ সিদ্ধান্তৰ জৰিয়তে এই ঘৰটোক ৮১৪ নম্বৰ সংৰক্ষণ নম্বৰৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ইয়াক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ বুলি নাম দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Готель Україна |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF |website=www.rada.gov.ua |access-date=14 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210505170634/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF |archivedate=5 May 2021 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (Дом Мазепы), Чернигов |url=https://ua.igotoworld.com/ru/poi_object/76487_dom-polkovoy-kancelyarii-dom-mazepy.htm |website=www.igotoworld.com |access-date=14 March 2022}}</ref> ১৯৮০ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত চেৰ্নিহিভ অঞ্চল পৰিষদৰ শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিয়ে ৫৫১ নম্বৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। এই সিদ্ধান্ত অনুসৰি ঘৰটোক ৪৪ নম্বৰ সংৰক্ষণ নম্বৰৰ সৈতে স্থানীয় ইতিহাসৰ স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ১৮শ শতিকাত এই ঘৰতে চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয় আছিল। ২০১৯ চনৰ ৭ জুনত চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ সংস্কৃতি, পৰ্যটন, জাতীয়তা আৰু ধৰ্ম বিভাগে ২২৩ নম্বৰ আদেশ জাৰি কৰে। এই আদেশ অনুসৰি স্মাৰকটোৰ নাম চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ কৰা হয়। ভৱনটোত এখন তথ্যফলক আছে।<ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии Черниговского полка |url=https://www.turpravda.com/places/ua/chernigov/Dom_polkovoj_kanceljarii_CHernigovskogo_polka-s3683/ |website=www.turpravda.com |access-date=14 March 2022}}</ref> ==বিৱৰণ== এইটো ১৭শ শতিকাৰ শেষৰফালে নিৰ্মাণ কৰা ইউক্ৰেইনৰ আৱাসিক স্থাপত্যৰ বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত কেইটামান নিদৰ্শনৰ ভিতৰত এটা। লগতে বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ দুটা প্ৰশাসনিক ভৱনৰ ভিতৰত এইটো এটা। আনটো সংৰক্ষিত ভৱন হৈছে কোজেলেটছত থকা কিয়েভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ। ১৬৯০-ৰ দশকত চহৰৰ দক্ষিণ অংশৰ চৌহদৰ দক্ষিণফালে থকা [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] অঞ্চলত এই ঘৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো এটা মহলীয়া, ইটাৰে নিৰ্মিত আৰু আয়তাকাৰ আকৃতিৰ ঘৰ। ঘৰটোৰ ওপৰত দুয়োফালে ঢাল থকা ছাদ আছে। স্থাপত্যৰ শৈলী ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক। মুখ্য সন্মুখভাগ উত্তৰফালে মুখ কৰি আছে। দুয়োটা প্ৰান্তৰ সন্মুখভাগত ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশ আছে। সৰু "বগা" আৰু "ক'লা" প্ৰৱেশকক্ষে ঘৰটো দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে। পশ্চিম ভাগটো পুৰুষৰ আৰু পূব ভাগটো মহিলাৰ বাবে আছিল। প্ৰতিটো ভাগত দুটা কোঠা আছে। এই পৰিকল্পনা সাধাৰণ ইউক্ৰেইনীয় "দুই ভাগৰ জুপুৰি"ৰ উন্নত ৰূপ। কোঠাবোৰৰ তলত ছটা কোঠাৰ এটা ভূ-গৰ্ভস্থ ভঁৰাল আছে। প্ৰথমতে ইয়াৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ ভিতৰৰ এখন দেৱালত আছিল। আন এখন দেৱালত থকা চিৰিৰে ওপৰৰ চিলিঙৰ তলৰ ঠাইলৈ যাব পাৰি। ঘৰটো প্ৰথমতে দুমহলীয়া হিচাপে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। প্ৰান্তৰ ওখ অংশত থকা খিৰিকীবোৰে এই কথাৰ প্ৰমাণ দিয়ে। পূবফালৰ সন্মুখভাগৰপৰা পশ্চিমফাল আৰু মুখ্য উত্তৰফাললৈ ভৱনটোৰ অলংকৰণ ক্ৰমে অধিক সমৃদ্ধ আৰু জটিল হৈছে। ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাত ইউক্ৰেইনৰ বাওঁপাৰৰ অঞ্চলৰ স্থাপত্যত ইটাৰ দক্ষ ব্যৱহাৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য আছিল। এই পৰম্পৰা ৰুছ স্থাপত্যৰপৰা আহিছিল। [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল]], [[পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ| পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জা]] আদি ভৱনৰ ইটাৰ অলংকাৰিক কামত এই পৰম্পৰাৰ আৰম্ভণি দেখা যায়। ১৭১৮ আৰু ১৭৫০ চনৰ অগ্নিকাণ্ডত ঘৰটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৮শ শতিকাত উত্তৰফালৰ সন্মুখভাগত অলংকৃত আগফালৰ অংশ থকা এটা প্ৰৱেশকক্ষ যোগ কৰা হয়। ১৯শ শতিকাত চৌকা আঁতৰোৱা হয়। পূব আৰু পশ্চিম দেৱালত নতুনকৈ খিৰিকী স্থাপন কৰা হয়। দক্ষিণফালৰ দুৱাৰখন খিৰিকীলৈ সলনি কৰা হয়। টাইলৰ ছাদৰ সলনি টিনৰ ছাদ দিয়া হয়। ১৬৮৭ চনৰপৰা ১৬৯৮ চনলৈ এই ঘৰটো চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ইয়াকভ কন্দ্ৰাতিয়েভিচ লিজোহুবৰ মালিকানাধীন আছিল। তাৰ পিছত ঘৰটো হেটমেন ইভান ষ্টেপানোভিচ মাজেপাৰ অধীনলৈ যায়। সময়ৰ লগে লগে ভৱনটোৰ ব্যৱহাৰ সলনি হৈছিল। ১৭শ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ ইয়াত চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয় আছিল। তাৰ পিছত ইয়াত চেৰ্নিহিভ নগৰসভা স্থাপন কৰা হয়। ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ ইয়াত অভিলেখাগাৰ আছিল। ১৯৫৪ চনৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ পিছত ঘৰটো চেৰ্নিহিভৰ স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। বৰ্তমান ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল "[[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]]"ৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ১৯৬৯ চনত ঘৰটো পুনৰ সংৰক্ষণ কৰা হয়। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> File:Lysohub.png File:Фасад із елементами українського бароко.jpg File:Будинок полкової канцелярiї 2012 03.jpg File:1972 CPA 4148.jpg File:Будинок полкової канцелярії у Чернігові.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.nota.net.ua/ চৰকাৰী ৱেবচাইট] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] e5tl4hjdvou7p5a7hyij4644w6o39qc 0 139104 645193 633517 2026-10-15T13:51:15Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645193 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = ত্ৰিত্ব মঠ | native_name = Троїцько-Іллінський монастир<br>Trinity Monastery, Chernihiv | native_name_lang = uk | image =Троїцький монастир.jpg | image_upright = 1.2 | alt = | caption = ১৬৮০-ৰ দশকৰ বেৰোক শৈলীৰ মুখ্য গীৰ্জা | location = [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|28|38|N|31|16|47|E|display=it|type:landmark}} | religious_affiliation = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | rite = | region = | state = | province = চেৰ্নিহিভ অঞ্চল | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | consecration_year = | status = কেথেড্ৰেল | functional_status = সক্ৰিয় | heritage_designation=ইউক্ৰেইনৰ স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক পঞ্জী | leadership = | patron = | website = {{URL|https://oldchernihiv.com/troyitskiy-sobor}} | architecture = | architect = | architecture_type = মুখ্য গীৰ্জা | architecture_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | founded_by = | funded_by = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = ৭ | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Троїцько-Іллінського монастиря}} (''Complex of buildings of the Trinity-Elijah Monastery'') |designation1_type = ইতিহাস, স্থাপত্য |designation1_number = 250044-Н}} }} '''ত্ৰিত্ব মঠ''' ({{lang-en|Trinity Monastery, Chernihiv}}) উত্তৰ-পূব [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এটা প্ৰাক্তন অৰ্থডক্স অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান মঠ।<ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=https://ukraine-kiev-tour.com/ukraine_chernihiv_sights_trinity_elias_monastery.html|website=www.ukraine-kiev-tour.com|access-date=14 October 2021}}</ref> ==বিৱৰণ== [[বলডীনি হ’ৰী]]ত<ref>{{cite web|title=БОЛДИНІ ГОРИ – Чернігів стародавній|lang=uk|website=oldchernihiv.com|url=https://oldchernihiv.com/boldyni-gory/|access-date=11 December 2024}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.kyivpost.com/article/guide/travel/ukraines-caves-are-hidden-treasures-420301.html | title=Ukraine's caves are hidden treasures - Aug. 04, 2016 | date=4 August 2016 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://chernihiv.travel/en/place/boldini-goru | title=Болдині гори }}</ref> থকা মূল ইলিয়া ভৱিষ্যদ্বক্তাৰ মঠটো ১১শ শতিকাত ছেইণ্ট পেচেৰস্কৰ এন্থনীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ১২৩৯ চনৰ ৰুছৰ মংগোল আক্ৰমণৰ পিছত মঠটো পৰিত্যক্ত হয়। ১৪শ শতিকাত ই জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰে। ইয়াৰ কিছু অংশ ধ্বংস কৰা হয় আৰু কিছুমান সুৰংগ তথা গীৰ্জাৰ সৈতে থকা মন্দিৰ মাটিৰে পুতি পেলোৱা হয়। সেই সময়ৰপৰা এখন সৰু গীৰ্জা বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত হৈ আছে। নতুন ত্ৰিত্ব মঠটো ইয়াৰ ওচৰতে ১৬৪৯ চনত বিচপ লাজাৰ বাৰানোভিচে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। একে বছৰতে চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ষ্টেপান পোবোদাইলে দিয়া ধনেৰে ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৭শ শতিকাত এই স্থান চেৰ্নিহিভৰ আৰ্চবিশপসকলৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছিল। ওচৰৰ নোভহোৰোদ-ছিভেৰস্কি চহৰত বাৰানোভিচে সেই সময়ত বিৰল হিচাপে গণ্য হোৱা এটা মুদ্ৰণালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পিছত তেওঁ মুদ্ৰণালয়টো ত্ৰিত্ব মঠলৈ স্থানান্তৰ কৰে। মঠৰ ওচৰৰ মুদ্ৰণালয়টো খোদাই শিল্পৰ প্ৰকাশৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। মঠটোৰ পুথিভঁৰালত ১১,০০০ৰো অধিক কিতাপ থকাৰ বাবে ই বিশেষভাৱে পৰিচিত আছিল। মঠটোৰ কেথেড্ৰেল বা মুখ্য গীৰ্জা ১৬৭৯ চনৰপৰা ১৬৯৫ চনৰ ভিতৰত ভিলনোৰ নিৰ্মাণশিল্পী য়োহান বাপ্টিষ্ট ছাউয়াৰৰ নক্সা অনুসৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গীৰ্জাটোৰ সাতটা নাচপতিৰ আকৃতিৰ গম্বুজ আছে। ইয়াক ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক স্থাপত্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন বুলি গণ্য কৰা হয়। এই স্থাপত্যশৈলী হেটমেন ইভান মাজেপাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত বিকশিত হৈছিল। ১৭৮৬ চনত মঠটো বন্ধ কৰাৰ পাছত ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেলত ব্যাপক পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। এই পৰিৱৰ্তনৰ ফলত চাৰিটা গম্বুজ আৰু বেৰক শৈলীৰ অধিকাংশ অলংকাৰ হেৰাই যায়। ১৯৪২ চনত ইয়াত নাৰী মঠ স্থাপন কৰা হয়। ১৯৬২ চনলৈকে মঠটো নাৰীসকলৰ ধৰ্মীয় প্ৰতিজ্ঞাৰ স্থান হিচাপে চলি থাকে। বৰ্তমানৰ ৰূপটো ১৯৮০-ৰ দশকৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফল। ১৯৯১ চনৰপৰা ইয়াত এটা স্থানীয় বিচপৰ আসন আছে। ১৬৭৯ চনত নোভহোৰোদ-ছিভেৰস্কিৰ মুদ্ৰণালয়টো মঠলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। আৰ্চবিশপ লাজাৰ বাৰানোভিচৰ উদ্যোগত, চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ভাছিল ডুনিন-বৰ্কোভস্কিৰ ধনেৰে আৰু হেটমেন ইভান মাজেপাৰ সহায়ত ১৬৭৯ চনৰপৰা ১৬৮৯ চনৰ ভিতৰত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্বৰ মহান কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৬৯৫ চনত ইয়াৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছৰেপৰা মঠটোক ত্ৰিত্ব-ইলিনস্কি মঠ বুলি কোৱা হয়। ১৭৮৬ চনত মঠটো বন্ধ কৰি বিচপৰ বাসভৱনলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ছোভিয়েট শাসনৰ সময়ত মঠটো গীৰ্জাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিলুপ্ত কৰা হয়। নিৰ্মাণসমূহৰ ভিতৰত তলত দিয়া ভৱনসমূহ বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত হৈ আছে আৰু নিজ নিজ উদ্দেশ্যত ব্যৱহৃত হয়— * [[ইলিয়া গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ|ইলিয়া গীৰ্জা]] (১২শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধ); <ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=http://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025 |archivedate=4 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250604025141/https://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://risu.ua/illinska-cerkva-chernigova-unikalna-pam-yatka-domongolskoji-dobi-davnoji-rusi_n21823 |website=risu.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> * [[পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল]] (স্থপতি ইভান বাপ্টিষ্টাৰ নিৰ্মাণ); <ref>{{cite web |title=ТРОЇЦЬКИЙ СОБОР |url=https://oldchernihiv.com/troyitskiy-sobor/ |website=oldchernihiv.com |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Свято-Троїцький кафедральний собор (м. Чернігів) |url=https://chernihiv-sob.church.ua/2017/10/19/svyato-trojickij-kafedralnij-sobor/ |website=chernihiv-sob.church.ua |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Свято-Троїцький собор (к. ХVІІ ст.) |url=https://chernihivregion.travel/places/svato-troickij-sobor--k-hvii-st |website=chernihivregion.travel |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Троїцький собор м.Чернігів Джерело: nauua.org |url=https://nauua.org/galereya/item/30488-troitskyi-sobor |website=nauua.org |access-date=24 March 2025}}</ref> * [[ভেদেনস্কি গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ|ভেদেনস্কি ভোজনালয় গীৰ্জা]] (১৬৭৭–১৬৭৯); <ref>{{cite web |title=Чернігів. Троїцький монастир |url=https://castles.com.ua/troitsky.html |website=castles.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=http://samsobi.com.ua/index.php/ukraina/siverschyna/368-cn-troickyi-monastyr |website=samsobi.com.ua |access-date=19 March 2025}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=https://ukrainaincognita.com/chernigivska-oblast/chernigiv/chernigiv-troitsko-illinskyi-monastyr |website=ukrainaincognita.com |access-date=19 March 2025}}</ref> * ঘণ্টা স্তম্ভ (১৭৭৫)। মঠৰ চৌহদত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেলৰ ওচৰত লিওনিদ ইভানোভিচ গ্লিবভৰ সমাধি আছে। ইয়াৰপৰা অলপ দূৰত [[বলডীনি হ’ৰী]]ত মিখাইলো কট্সিউবিনস্কিৰ সমাধি আছে। ==যাতায়াত== * ট্ৰলিবাছ নং ৮। * বাছ বা মাৰ্শ্ৰুট টেক্সি নং ২৭। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery mode=packed heights=160px> Trinity monastery5.JPG 74-101-0022 Chernihiv DSC 7845.jpg Чернигов-Троицкий монастырь - panoramio (1).jpg Чернигов-Троицкий монастырь - panoramio (2).jpg Чернігів.Троїцький собор 03.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Holy Trinity Monastery, Chernihiv|ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ}} * {{cite web|url=https://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs4-274.html|title=Troitsko-Ilinskiy Monastyr, 11th-18th centuries|access-date=2007-05-14|author=|last=Vlasenko|first=Petro|work=Monuments of architecture of the Ukrainian SSR|pages=274|language=Russian}} * {{cite web|url=http://klymenko.data-tec.net/Other_World/Ukraine.Chernigiv.htm|title=Troitsko-Illinskyi monastyr|access-date=2007-05-14|last=Klymenko|first=Serhiy|work=Photo tour: Chernihiv; 2002, 2004, and 2006}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] mrfs7ykbyk64ruazvwxx5gi1w537xb4 0 139112 645370 634404 2026-10-16T03:04:47Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645370 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | name = ভেদেনস্কি গীৰ্জা | full_name = কুমাৰী মেৰীৰ উপস্থাপনৰ গীৰ্জা | other_name = | native_name = Введенська трапезна церква | native_name_lang = [[ইউক্ৰেইনীয় ভাষা|ইউক্ৰেইনীয়]] | image = File:Введенська трапезна церква 2011 рік.jpg | image_size = 300px | imagelink = | alt = | caption = [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ ভেদেনস্কি গীৰ্জা | pushpin_map = | pushpin_alt = | pushpin_map_size = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|51|28|38|N|31|16|49|E|display=it|type:landmark}} | osgraw = | location = [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]], 14030 | country = [[ইউক্ৰেইন]] | denomination = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | previous_denomination = | churchmanship = | website = | former_name = | founded = | founder = | dedication = | dedicated = | consecrated = | events = | status = প্ৰাৰ্থনাগৃহ | functional_status = সক্ৰিয় | heritage_designation = | designated = | architect = | architectural_type = গীৰ্জা | style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰক | years_built = ১২ | groundbreaking = ১৬৭৯ | completed = | construction_cost = | closed = | demolished = | capacity = | length = ৩৭.৫ মিটাৰ | width = ১০ মিটাৰ | height = | materials = | parish = | deanery = | archdeaconry = | archdiocese = | metropolis = | diocese = [[চেৰ্নিহিভ]] | province = | district = | division = | archbishop = | bishop = | dean = | succentor = | rector = | vice-rector = | vicar = | priest = | pastor = | abbot = | elder = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Введенська церква}} (''কুমাৰী মেৰীৰ উপস্থাপনৰ গীৰ্জা'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 250044/3-Н }} }} '''ভেদেনস্কি গীৰ্জা''' বা '''কুমাৰী মেৰীৰ উপস্থাপনৰ গীৰ্জা''' ({{Lang-en|Vvedenska Church, Chernihiv}}) পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এটা ভোজনালয়-গীৰ্জা। ই [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]]ত অৱস্থিত। এই গীৰ্জা ১৬৭৭–১৬৭৯ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াক এই স্থাপত্য-সমষ্টিৰ মুখ্য ভৱন ট্ৰয়িট্সকি কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণৰ পূৰ্বে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো বাওঁপাৰৰ ইউক্ৰেইনত সংৰক্ষিত একমাত্ৰ দুটা নাভ থকা গীৰ্জা।<ref>{{cite web |title=Чернігів. Троїцький монастир |url=https://castles.com.ua/troitsky.html |website=castles.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=http://samsobi.com.ua/index.php/ukraina/siverschyna/368-cn-troickyi-monastyr |website=samsobi.com.ua |access-date=19 March 2025}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=https://ukrainaincognita.com/chernigivska-oblast/chernigiv/chernigiv-troitsko-illinskyi-monastyr |website=ukrainaincognita.com |access-date=19 March 2025}}</ref> ==বিৱৰণ== স্তম্ভবিহীন ভোজনালয়টো জাতীয় স্থাপত্যশৈলীৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। ভোজনালয়ৰ এই গঠন ১৭শ শতিকাৰ স্মাৰকসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম পুৰণি। ইয়াৰ স্থাপত্য পৰিকল্পনাই আন কেইবাটাও স্মাৰকক প্ৰভাবিত কৰিছে। ইয়াৰ পৰিকল্পনা মাইকেল সোণালী-গম্বুজ মঠৰ কিয়েভত থকা ভোজনালয়ত পুনৰ দেখা যায়। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত যেনে [[ভিডুবিচি মঠ]]ৰ ভোজনালয়ত সামান্য পাৰ্থক্য দেখা যায়। কিন্তু সাধাৰণ পৰিকল্পনা একে। গীৰ্জাৰ ভৱনৰ পশ্চিমফালে ভোজনালয় সংলগ্ন আৰু তাৰ কাষতে ৰন্ধা-বঢ়া আৰু খাদ্য সংৰক্ষণৰ বাবে সহায়ক কোঠা আছে।<ref>{{cite web |title=Введенська церква Троїцького монастиря. 1677 р. Чернігів |url=https://about-ukraine.com/vvedenska-tserkva-troitskogo-monastirya-1677-r-chernigiv/ |website=about-ukraine.com |date=17 September 2013 |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Дивовижне поруч: незаслужено забута Введенська церква. ФОТО |url=https://www.val.ua/uk/site/news/97324 |website=val.ua |access-date=19 March 2025 |archivedate=19 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250319103301/https://www.val.ua/uk/site/news/97324 |deadurl=yes }}</ref> একেধৰণৰ পৰিকল্পনা স্তম্ভবিহীন ভোজনালয় থকা হামালিয়িভকা, হুস্তিনিয়া আৰু আন মঠ-সমষ্টিতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গীৰ্জা, ভোজনালয় আৰু প্ৰৱেশকক্ষ একেটা শাৰীত অৱস্থিত। ইয়াৰ ফলত একমহলীয়া ভৱনটো দীঘলীয়া আকৃতিৰ হৈছে। পৰিকল্পনাত ই ওলাই থকা অংশসহ এটা আয়তক্ষেত্ৰ। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৭.৫ মিটাৰ। সংকীৰ্ণ অংশৰ প্ৰস্থ ১০ মিটাৰ আৰু বহল অংশৰ প্ৰস্থ ১৭.৫ মিটাৰ।<ref>{{cite web |title=Vvedensky (Refectory) Church |url=https://chernihiv.travel/en/place/vvedenska-trapezna-tserkva |website=chernihiv.travel |access-date=20 March 2025}}</ref> স্থাপত্যৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হৈছে গীৰ্জাটোত সাধাৰণতে থকা এটাৰ সলনি দুটা গম্বুজ আছে। গম্বুজযুক্ত চাৰিখন অংশ সমতল খিলানৰ সহায়ত আঠখন অংশলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়। তাৰ পিছত এই অংশ ক্ৰমে সৰু হৈ ওপৰত চাৰিচুকীয়া শিখৰেৰে সমাপ্ত হয়। ভিতৰৰ স্থান নিৰ্মাণত কাঠৰ স্থাপত্যৰপৰা অহা কিছুমান কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এটা গম্বুজ বেদীৰ বাবে আৰু আনটো উপাসনাকাৰীসকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই স্থাপত্য বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ ইউক্ৰেইনীয় স্থাপত্যত দুটা নাভ থকা গীৰ্জাৰ ধৰণ প্ৰকৃততে আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে স্থাপত্য-গৱেষণাত বিতৰ্ক আছে। ১৭শ শতিকাৰ ভৱনসমূহৰ ভিতৰত এই ভোজনালয়ৰ নলাকাৰ গম্বুজেৰে আবৃত হলটো ভিতৰৰ গঠনৰ এক অনন্য নিদৰ্শন। গম্বুজৰ প্ৰকাশভংগী প্ৰোফাইলযুক্ত পাঁজৰ থকা তীক্ষ্ণ খিলান আকৃতিৰ গাঁথনিৰে অধিক স্পষ্ট কৰা হৈছে। বৰ্তমান গীৰ্জাৰ গম্বুজসমূহৰ আকৃতি ভিতৰৰ স্থানৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ মিল নাখায়। সম্ভৱতঃ ১৭৩১ চনত মঠত সংঘটিত অগ্নিকাণ্ডৰ পিছত এইবোৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৮শ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত আন কেইবাটাও স্মাৰকত এনে আকৃতিৰ গম্বুজ দেখা যায়। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হৈছে [[কিইভ পেচাৰ্ছক লাভ্ৰা]]ৰ সৰ্বসন্ত গীৰ্জা। ভোজনালয়ৰ সন্মুখভাগৰ অলংকাৰিক গঠনৰ সৈতে লিজোহুবৰ ঘৰৰ অলংকাৰিক গঠনৰ কিছু সাদৃশ্য আছে। কিন্তু দুয়োটাৰ মাজত এটা মৌলিক পাৰ্থক্য আছে। ভোজনালয়টোৰ এটা স্পষ্ট মুখ্য সন্মুখভাগ আছে, যিটো লিজোহুবৰ ঘৰত নাই। মুখ্য সন্মুখভাগৰ শক্তিশালী উলম্ব ছন্দ, দেৱালৰ গভীৰ খিৰিকীৰ খোপ আৰু খিৰিকীৰ ওপৰত থকা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশই ভৱনটোত সুসম ৰূপ সৃষ্টি কৰিছে। মুখ্য সন্মুখভাগটো স্পষ্ট অৰ্ধস্তম্ভৰ ছন্দেৰে চিহ্নিত কৰা হৈছে। গীৰ্জাৰ অংশত অৰ্ধস্তম্ভৰ ব্যৱধান বেলেগ। হল আৰু সহায়ক কোঠাসমূহৰ স্থাপত্য তুলনামূলকভাৱে সৰল। সমতল পিলাষ্টাৰসমূহ দেৱালৰ পৃষ্ঠৰপৰা বেছি ওলাই অহা নাই। এইদৰে ভৱনটোৰ প্ৰতিটো অংশ—গীৰ্জা, ভোজনালয়ৰ হল আৰু সহায়ক কোঠাসমূহ—বেলেগ ধৰণে পৰিকল্পিত। তথাপি সমগ্ৰ ভৱনটোৰ অখণ্ডতা আৰু ঐক্য অক্ষুণ্ণ আছে। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> DSCN7012 Чернігів.jpg Введенська церква (мур.) Троїцького монастиря.jpg Введенська церква (мур.), Чернігів.JPG Tschernihiw Dreifaltigkeitskloster 4.jpg Трапезна Введенської церкви (Чернігів).jpg Czernigow 23.jpg Введенська церква (1677-1979 рр.) Чернігів.JPG Введенська церква Троїцького монастиря (Чернігів).JPG </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://wikimapia.org/7912359/Temple-of-all-Chernihiv-Saints ৱিকিমেপিয়া] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] 5mjnj7k8pq8ojwblcbcflep03u00yja 0 139156 645345 630134 2026-10-15T22:16:10Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645345 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = বাখচিছাৰাই গুহা মঠ | native_name = | native_name_lang = | logo = | logo_size = | logo_caption = | image = Uspensky Cave Monastery 2.jpg | image_size = | image_caption = উচপেনস্কি গুহা মঠ <!-- map --> | pushpin_map = Ukraine Crimea#Ukraine | pushpin_relief = 1 | pushpin_label = Bakhchysarai Cave Monastery | image_map = | map_caption = <!-- location --> | location = [[বাখচিছাৰাই]], [[ইউক্ৰেইন]] | address = | location_city = | location_country = {{UKR}} | coordinates = {{Coord|44|44|40.75|N|33|54|35.60|E|display=it}} <!-- stats --> | former_names = | alternate_names = | etymology = | status = | cancelled = | topped_out = | building_type = | architectural_style = | material = | classification = | altitude = | namesake = | groundbreaking_date = | construction_start_date = | construction_stop_date = | est_completion = | completion_date = | opened_date = | inauguration_date = | closing_date = | demolished_date = | destruction_date = | cost = | ren_cost = | client = | owner = ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স চাৰ্চ (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্কেট) | affiliation = | height = | architectural = | structural_system = | size = | floor_count = | floor_area = | elevator_count = | grounds_area = | architect = | architecture_firm = | developer = | engineer = | known_for = | website = | embed = | references = | footnotes = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = ডৰ্মিচন গুহা মঠৰ কমপ্লেক্স |designation1_type = প্ৰত্নতত্ত্ব |designation1_number = 010006-Н |designation2 = UKRAINE NATIONAL |designation2_offname = ডৰ্মিচন গুহা মঠ |designation2_type = স্থাপত্য |designation2_number = 010081 }} }} '''বাখচিছাৰাই গুহা মঠ'''({{Lang-en| Bakhchysarai Cave Monastery}}), '''ডৰ্মিচন মঠৰ গুহা''' বা '''উচপেনস্কি গুহা মঠ''' বুলিও জনাজাত, ‌ই ক্ৰিমিয়াৰ বাখচিছাৰাই চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত। ই এটা শিলৰ পৰা খোদিত কৰা গুহাৰ মঠ, যিটো অষ্টম শতিকাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name=":0">{{cite web |title=Subterranea of Russia: Uspensky Cave Monastery |url=https://www.showcaves.com/english/ru/subterranea/Uspensky.html |website=Show Caves of the World |access-date=25 June 2025 |language=en}}</ref> ==ইতিহাস== [[File:Uspensky Cave Monastery 1.jpg|thumb|left|200px| উচপেনস্কি গুহা মঠ]] মঠটোৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ তাৰিখ বিতৰ্কিত যদিও স্থানীয় সন্ন্যাসীসকলে কয় যে ইয়াৰ উৎপত্তি অষ্টম শতিকাৰ পৰাই হৈছিল। কিন্তু যেতিয়া বাইজেণ্টিয়ামে এই অঞ্চলত নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণ হেৰুৱাই তেতিয়া ইয়াক পৰিত্যাগ কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> বৰ্তমানৰ মঠৰ প্ৰতিষ্ঠানটো ১৫ শতিকাৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল, যিটো কিয়ভ-পেচেৰ্চ্ক লাভ্ৰাৰ মঠৰ সন্ন্যাসীসকলে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Bakhchisaray Cave Monastery - Cave monastery in Bakhchysarai, Crimea. |url=https://aroundus.com/p/9703614-bakhchisaray-cave-monastery |website=aroundus.com |access-date=25 June 2025 |language=en}}</ref> মঠটো শিলৰ দেৱালৰ পৰা খোদিত কৰা হৈছে। অট্টালিকাবোৰ বগা ৰং কৰা হৈছে আৰু তাৰ ওপৰত সোণৰ গম্বুজ আছে।<ref name=":1" /> ১৫ আৰু ১৮ শতিকাৰ ভিতৰত এই মঠটো পূব অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰত পৰিণত হয় আৰু গ্ৰীচত মুছলমান নিৰ্যাতনৰ পৰা পলায়ন কৰা লোকসকলৰ বাবে আশ্ৰয় প্ৰদান কৰে। <ref name=":0" /> ১৭৭৮ চনৰ আশে-পাশে ক্ৰিমিয়াৰ পৰা খ্ৰীষ্টানসকলক বহিষ্কাৰ কৰাৰ পিছত এই মঠটোৰ অৱনতি ঘটিবলৈ আৰম্ভ কৰে। গ্ৰীকসকলে গীৰ্জাৰ পৰা ঈশ্বৰৰ মাতৃৰ পবিত্ৰ প্ৰতিমূৰ্তি আঁতৰাই মাৰিউপলৰ আন এটা গীৰ্জালৈ লৈ যায় আৰু ১৯১৮ চনলৈকে তাতেই থাকে; তাৰ পিছত ই হেৰাই গ'ল।<ref name=":0" /><ref>{{cite web |title=Crimean Lavra: on the border of two worlds |url=https://culture.voicecrimea.com.ua/en/crimean-lavra-on-the-border-of-two-worlds/ |website=Culture. Voice of Crimea |access-date=25 June 2025 |date=14 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250625135135/https://culture.voicecrimea.com.ua/en/crimean-lavra-on-the-border-of-two-worlds/ |archivedate=25 June 2025 |deadurl=yes}}</ref> ১৯২১ চনত ধৰ্মবিৰোধী আইনৰ বাবে ছোভিয়েট চৰকাৰে মঠটো বন্ধ কৰি দিয়ে। ছোভিয়েট ইউনিয়ন ভংগ আৰু ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ পিছত মঠটো পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়, সন্ন্যাসীসকল ঘূৰি আহে আৰু ১৯৯৩ চনত ইয়াক জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref name=":1">{{cite web|url=http://sergoyalta.at.ua/load/tours_and_excursions_in_crimea/bakhchisaray_tour/dormition_uspensky_cave_monastery/31-1-0-220 |title=Yalta - Sevastopol Private Tour Guides with historian Sergey Tsarapora|date=March 30, 2014|access-date=25 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Uspensky Monastery {{!}} Attractions |url=https://www.lonelyplanet.com/ukraine/crimea/bakhchysaray/attractions/uspensky-monastery/a/poi-sig/499442/360916 |website=Lonely Planet |access-date=25 June 2025}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী: ইউক্ৰেইন]] dpqlubofbfodn1uphpytx3b9ufq0n3n 0 139479 645200 641942 2026-10-15T15:12:17Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645200 wikitext text/x-wiki দেৱপ্ৰয়াগ উত্তৰাখণ্ডৰ তেহৰী চহৰ বা তেহৰী গড়ৱাল জিলাৰ এখন নগৰ আৰু নগৰ পালিকা। উত্তৰাখণ্ডৰ পঞ্চ প্ৰয়াগৰ অন্তিম আৰু অন্তিম অংশও অলাকনন্দ আৰু ভাগীৰথীৰ পবিত্ৰ সংগমৰ বাবে বিখ্যাত এই চহৰখন।<ref>{{cite web | url=https://www.manchalamushafir.com/devprayag-sangam-uttarakhand/ | title=দেৱপ্ৰয়াগ সংগম নদীৰ নাম | accessdate=7 September 2026}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.manchalamushafir.com/panch-prayag-in-uttarakhand/ | title=উত্তৰাখণ্ডৰ পঞ্চ প্ৰয়াগ সংগম | accessdate=7 September 2026}}</ref> এই পবিত্ৰ নগৰখন অলকনন্দ আৰু ভাগীৰথীৰ মিলন বিন্দু দেৱপ্ৰয়াগ সংগমৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা গংগা নদীৰ পৌৰাণিক উৎপত্তিস্থলও। উত্তৰাখণ্ডৰ তিব্বত সীমান্তৰ সমীপৰ সতোপথ হিমবাহ আৰু ভাগীৰথী খৰাক হিমবাহৰ পৰা আলাকনন্দ নদীৰ উৎপত্তি হৈছে। গংগোত্ৰী হিমবাহৰ তলত থকা গৌমুখ হিমবাহৰ পৰা আৰু গড়োৱাল হিমালয়ৰ খাটলিং হিমবাহৰ পৰা ভাগীৰথ নদী ওপৰলৈ উঠিছে। দুয়োটা দেৱপ্ৰয়াগ সংগমত একত্ৰিত হৈ স্বৰ্গীয় গংগা নদী হিচাপে ভৈয়ামৰ ফালে বৈ যায়।<ref>{{cite web | url=https://musafirresort.in/devprayag/ | title=অলকনন্দ আৰু ভাগীৰথী সংগম | accessdate=7 September 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ঋষিকেশৰ পৰা প্ৰায় ৭০ কিলোমিটাৰ আৰু হৰিদ্বাৰৰ পৰা ৯৪ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এই চহৰখন ৮৩০ মিটাৰ (২৭২৩ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reference}} [[শ্ৰেণী:উত্তৰাখণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]] 4ufxa8d60frnm28ape6gyxbt30v8x6x 0 139556 645364 643482 2026-10-16T01:48:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645364 wikitext text/x-wiki [[File:Deaths from Karoshi.png|thumb|500px|প্ৰতি ১ লাখ ১৫ বছৰ আৰু তাতকৈ অধিক বয়সৰ লোকৰ ভিতৰত দীঘলীয়া কৰ্মঘণ্টাৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ হাৰ। ২০১৬ চনত [[বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা]] আৰু [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]]ৰ যুটীয়া অধ্যয়ন]] [[File:Annual working time in OECD.svg|thumb|right|300px|১৯৭০ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈ [[অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা আৰু উন্নয়ন সংস্থা]]ৰ দেশসমূহত প্ৰতিজন কৰ্মীৰ প্ৰকৃত গড় বাৰ্ষিক কৰ্মঘণ্টা]] '''ভাৰতত শ্ৰম''' বুলিলে [[ভাৰত]]ৰ অৰ্থনীতিত থকা কৰ্মসংস্থাপনক বুজোৱা হয়। ২০২০ চনত ভাৰতত প্ৰায় ৪৭৬.৬৭ নিযুত শ্ৰমিক আছিল। এই সংখ্যা চীনৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহৎ কৰ্মশক্তি।<ref name="WB">{{cite web|year=2020|title=Labour force|url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.TOTL.IN?locations=IN|publisher=CIA, United States}}</ref> ইয়াৰে কৃষি খণ্ডত ৪১.১৯ শতাংশ, উদ্যোগ খণ্ডত ২৬.১৮ শতাংশ আৰু সেৱা খণ্ডত ৩২.৩৩ শতাংশ কৰ্মশক্তি নিয়োজিত আছিল।<ref name="WB" /> ইয়াৰে ৯৪ শতাংশতকৈ অধিক লোক নিগমবিহীন আৰু অসংগঠিত উদ্যোগত কাম কৰে। এই উদ্যোগসমূহৰ ভিতৰত ঠেলাগাড়ীত সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা লোকৰপৰা আৰম্ভ কৰি ঘৰত হীৰা আৰু ৰত্ন পলিচ কৰা লোকলৈকে বিভিন্ন ধৰণৰ কৰ্মী আছে।<ref name=pcoi/><ref name=diamond>{{cite web|url=http://www.ilo.org/actrav/what/pubs/WCMS_111504/lang--fr/index.htm|title=Protecting children in the world of work (see article on Child Labour in the Diamond Industry)|publisher=International Labour Organization|pages=51–53|author1=Chandra Korgaokar|author2=Geir Myrstad|year=1997|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927084915/http://www.ilo.org/actrav/what/pubs/WCMS_111504/lang--fr/index.htm|archive-date=27 September 2013|df=dmy-all}}</ref> সংগঠিত খণ্ডত চৰকাৰ, চৰকাৰী মালিকানাধীন উদ্যোগ আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ উদ্যোগত কাম কৰা কৰ্মীসকল অন্তৰ্ভুক্ত। ২০০৮ চনত সংগঠিত খণ্ডত ২৭.৫ নিযুত কৰ্মী আছিল। ইয়াৰে ১৭.৩ নিযুত লোকে চৰকাৰ বা চৰকাৰী মালিকানাধীন প্ৰতিষ্ঠানত কাম কৰিছিল।<ref name=survey11>{{cite web | title=Economic Survey 2010-2011 | publisher=The Government of India | year=2012 | url=http://indiabudget.nic.in/es2010-11/estat1.pdf | access-date=2026-09-17 | archivedate=2017-02-15 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170215071659/http://indiabudget.nic.in/es2010-11/estat1.pdf | deadurl=yes}}</ref> মানৱ অধিকাৰ পৰিমাপন পদক্ষেপৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত কৰ্মৰ অধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দেশখনৰ আয়ৰ স্তৰৰ তুলনাত সম্ভৱপৰ মাত্ৰাৰ ৪৩.৯ শতাংশহে লাভ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=Human Rights Measurement Initiative – The first global initiative to track the human rights performance of countries|url=https://humanrightsmeasurement.org/|access-date=2022-02-25|website=humanrightsmeasurement.org}}</ref><ref>{{cite web|title=India – HRMI Rights Tracker|url=https://rightstracker.org/|access-date=2022-02-25|website=rightstracker.org|language=en|archive-date=29 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329085646/https://rightstracker.org/|url-status=dead|archivedate=2022-03-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220315171721/https://rightstracker.org/|deadurl=yes}}</ref> ভাৰতৰ সকলো ব্যৱসায়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য শ্ৰম-নিয়মৰ দুৰ্বল প্ৰয়োগৰ বাবে উন্নত দেশসমূহৰ তুলনাত ভাৰতৰ শ্ৰমিকসকল প্ৰায়ে নিয়োগকৰ্তাৰদ্বাৰা শোষিত হয় বুলি বিভিন্ন প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |last1=Schultz |first1=Kai |last2=Paton |first2=Elizabeth |last3=Jay |first3=Phyllida |date=2020-03-11 |title=Luxury's Hidden Indian Supply Chain |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/03/11/style/dior-saint-laurent-indian-labor-exploitation.html |access-date=2023-02-14 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news |title=Perspective {{!}} Child labor: The inconvenient truth behind India's growth story |language=en-US |newspaper=Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2017/08/21/child-labor-the-inconvenient-truth-behind-indias-growth-story/ |access-date=2023-02-14 |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-11-17 |title=Indian factory workers supplying major brands allege routine exploitation |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54960346 |access-date=2023-02-14}}</ref><ref>{{Cite news |last=Paton |first=Elizabeth |date=2019-02-06 |title=Made for Next to Nothing. Worn by You? |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2019/02/06/fashion/india-fast-fashion-homeworkers.html |access-date=2023-02-14 |issn=0362-4331}}</ref> [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]]ৰ মতে, বিশ্বৰ দহটা বৃহৎ অৰ্থনীতিৰ সৈতে তুলনা কৰিলে ভাৰতীয়সকলৰ গড় কৰ্মসপ্তাহ অন্যতম দীঘলীয়া। ভাৰতত গড় কৰ্মঘণ্টা প্ৰতি সপ্তাহত প্ৰায় ৪৭.৭ ঘণ্টা।<ref name=ILO>{{cite web | url=https://ilostat.ilo.org/topics/working-time/ | title=Statistics on working time }}</ref><ref name=ito>{{cite web | url=https://www.indiatoday.in/business/story/indians-hardest-workers-globally-average-work-hours-narayana-murthy-low-productivity-2456567-2023-11-01 | title=Maybe not 70 hours, but Indians are among hardest workers in the world | date=November 2023 }}</ref> ইয়াৰ ফলত বিশ্বৰ সৰ্বাধিক কৰ্মঘণ্টা থকা দেশসমূহৰ তালিকাত ভাৰত সপ্তম স্থানত আছে।<ref name=ILO/><ref name=ito/> দীঘলীয়া কৰ্মঘণ্টা থকাৰ পিছতো ভাৰতৰ কৰ্মশক্তিৰ উৎপাদনশীলতা বিশ্বৰ ভিতৰত তুলনামূলকভাৱে কম।<ref>Dougherty, S., R. Herd and T. Chalaux (2009), "What is holding back productivity growth in India?: Recent microevidence", OECD Journal: Economic Studies, vol. 2009/1, {{doi|10.1787/eco_studies-v2009-art3-en}}.</ref><ref>Sapovadia, Vrajlal K., Low Productivity: India’s Bottleneck of Growth (May 21, 2019). Available at SSRN: {{ssrn|3391621}} or {{doi|10.2139/ssrn.3391621}}</ref><ref>Bloom, Nicholas, Aprajit Mahajan, David McKenzie, and John Roberts. 2010. "Why Do Firms in Developing Countries Have Low Productivity?" American Economic Review, 100 (2): 619–23. {{doi|10.1257/aer.100.2.619}}</ref><ref>Sivadasan, Jagadeesh. "Barriers to Competition and Productivity: Evidence from India" The B.E. Journal of Economic Analysis & Policy, vol. 9, no. 1, 2009. {{doi|10.2202/1935-1682.2161}}</ref><ref>Goldar, B., Krishna, K.L., Aggarwal, S.C. et al. Productivity growth in India since the 1980s: the KLEMS approach. Ind. Econ. Rev. 52, 37–71 (2017). {{doi|10.1007/s41775-017-0002-y}}</ref> ==ভাৰতৰ শ্ৰমৰ গাঁথনি== [[File:Fruit seller in Kolkata.jpg|thumb|ভাৰতৰ অধিকাংশ কৰ্মসংস্থান অসংগঠিত খণ্ডত। ছবিখনত কলকাতাত ফল বিক্ৰী কৰা এজন শিশু বিক্ৰেতা]] [[File:Marble Grinding Near Taj Mahal June 2006.JPG|thumb|উত্তৰ প্ৰদেশৰ এটা হস্তশিল্প উৎপাদন প্ৰতিষ্ঠানৰ শ্ৰমিক]] [[File:Flooring work at a Portico in Hydershakote.JPG|thumb|হায়দৰাবাদৰ এটা প্ৰৱেশদ্বাৰৰ মজিয়া নিৰ্মাণৰ কাম]] ভাৰতৰ ৯৪ শতাংশতকৈ অধিক কৰ্মৰত জনসংখ্যা অসংগঠিত খণ্ডৰ অন্তৰ্গত।<ref name=pcoi>{{cite web|title=Labour Laws and Other Labour Regulations|author=Planning Commission of India|publisher=The Government of India|year=2007|url=http://planningcommission.nic.in/aboutus/committee/wrkgrp11/wg11_rplabr.pdf|access-date=11 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826171253/http://planningcommission.nic.in/aboutus/committee/wrkgrp11/wg11_rplabr.pdf|archive-date=26 August 2014|url-status=dead}}</ref> ভাৰতত ''সংগঠিত খণ্ড'' বা ''আনুষ্ঠানিক খণ্ড'' বুলিলে অনুজ্ঞাপত্ৰ থকা আৰু পঞ্জীয়নভুক্ত সংগঠনক বুজোৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ৰাজহুৱাভাৱে লেনদেন কৰা কোম্পানী, নিগম বা আনুষ্ঠানিকভাৱে পঞ্জীয়নভুক্ত প্ৰতিষ্ঠান, নিগম, কাৰখানা, বজাৰ-ভৱন, হোটেল আৰু বৃহৎ ব্যৱসায় অন্তৰ্ভুক্ত। ''অসংগঠিত খণ্ড'', যাক ''নিজা হিচাপৰ উদ্যোগ'' বুলিও কোৱা হয়, বুলিলে অনুজ্ঞাপত্ৰবিহীন, স্ব-নিয়োজিত বা অপঞ্জীয়নভুক্ত অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপ বুজায়। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে মালিকে নিজে চলোৱা সাধাৰণ দোকান, হস্তশিল্প আৰু তাঁতশিল্পৰ কৰ্মী, গ্ৰাম্য ব্যৱসায়ী আৰু কৃষক আদি।<ref>{{cite web|title=Understanding the informal sector: a survey|author=M Swaminathan|year=1991|url=http://www.wider.unu.edu/publications/working-papers/previous/en_GB/wp-95/_files/82530831151534374/default/WP95.pdf|access-date=23 July 2012|archive-date=15 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100615202901/http://www.wider.unu.edu/publications/working-papers/previous/en_GB/wp-95/_files/82530831151534374/default/WP95.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Gender Dimensions of the Informal Sector and Informal Employment in India|page=3|author=S Chakrabarti|url=http://unstats.un.org/unsd/gender/Ghana_Jan2009/Doc41.pdf}}</ref> ভাৰতৰ শ্ৰম মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০০৮ চনৰ প্ৰতিৱেদনত ভাৰতৰ অসংগঠিত শ্ৰমিকসকলক চাৰিটা ভাগত বিভক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=Unorganized Labour|publisher=Ministry of Labour, Government of India|year=2009|url=http://labour.nic.in/annrep/files2k1/lab8.pdf}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনত বৃত্তি, কৰ্মসংস্থাপনৰ প্ৰকৃতি, বিশেষভাৱে সংকটগ্ৰস্ত শ্ৰেণী আৰু সেৱা-ভিত্তিক শ্ৰেণীৰ আধাৰত অসংগঠিত কৰ্মশক্তিক ভাগ কৰা হৈছিল। অসংগঠিত বৃত্তিগত শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ক্ষুদ্ৰ আৰু প্ৰান্তীয় কৃষক, ভূমিহীন কৃষিশ্ৰমিক, অংশীদাৰী কৃষক, মাছমৰীয়া, পশুপালনত নিয়োজিত লোক, বিড়ি বনোৱা লোক, লেবেল লগোৱা আৰু পেকিং কৰা কৰ্মী, নিৰ্মাণ শ্ৰমিক, চামৰাৰ কৰ্মী, তাঁতী, কাৰিকৰ, নিমখ উৎপাদন কৰা শ্ৰমিক, ইটাভাটাৰ আৰু শিলৰ খনিত কাম কৰা শ্ৰমিক, কাঠফলা কলৰ শ্ৰমিক আৰু তেলকলৰ শ্ৰমিক অন্তৰ্ভুক্ত। কৰ্মসংস্থাপনৰ প্ৰকৃতিৰ ভিত্তিত আন এটা শ্ৰেণীত কৃষিৰ সৈতে স্থায়ীভাৱে জড়িত শ্ৰমিক, বন্ধকী শ্ৰমিক, প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক, চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক আৰু দৈনিক মজুৰিৰ শ্ৰমিক অন্তৰ্ভুক্ত। সংকটগ্ৰস্ত অসংগঠিত শ্ৰমিকৰ এটা পৃথক শ্ৰেণীত তাল গছৰ ৰস সংগ্ৰহ কৰা লোক, পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ কাম কৰা লোক, মূৰত বোজা কঢ়িওৱা লোক, পশুচালিত বাহনৰ চালক, বোজা উঠোৱা আৰু নমোৱা শ্ৰমিক অন্তৰ্ভুক্ত। শেষৰ অসংগঠিত শ্ৰমিক শ্ৰেণীত ধাই, ঘৰুৱা শ্ৰমিক, নাপিত, শাক-পাচলি আৰু ফল বিক্ৰেতা, বাতৰি কাকত বিক্ৰেতা, পথৰ কাষৰ বিক্ৰেতা, ঠেলাগাড়ী চলোৱা লোক আৰু অসংগঠিত খুচুৰা ব্যৱসায়ৰ কৰ্মী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite web|title=The Informal Sector in Asia from the Decent Work Perspective|author=Nurul Amin|publisher=International Labour Office, Geneva|year=2002|url=http://www.ilo.org/dyn/infoecon/docs/39/F1938403916/Asia%20amin%20%20mine.pdf|access-date=11 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234032/http://www.ilo.org/dyn/infoecon/docs/39/F1938403916/Asia%20amin%20%20mine.pdf|archive-date=3 March 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|title=Street Food Vendors in Delhi: Nomads in the storm of modernity|author=Stephan Shankar Nath|year=2010|publisher=University of Vienna|url=http://othes.univie.ac.at/10256/1/2010-06-09_0208808.pdf}}</ref> অসংগঠিত খণ্ডৰ উৎপাদনশীলতা কম আৰু ইয়াত কম মজুৰি প্ৰদান কৰা হয়। ২০০৬ চনত ভাৰতৰ ৯৪ শতাংশতকৈ অধিক শ্ৰমিক অসংগঠিত খণ্ডত থকাৰ বিপৰীতে এই খণ্ডই দেশৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ মাত্ৰ ৫৭ শতাংশ সৃষ্টি কৰিছিল। অৰ্থাৎ সংগঠিত খণ্ডৰ তুলনাত প্ৰতিজন শ্ৰমিকৰ উৎপাদন প্ৰায় ন গুণ কম আছিল।<ref>{{cite journal|author=A. C. KULSHRESHTHA|title=Measuring the Unorganized Sector in India|journal=Review of Income and Wealth |volume=57|issue=Supplement s1|pages=S123–S134|date=May 2011|doi=10.1111/j.1475-4991.2011.00452.x|s2cid=96476547}}</ref> ভল্লাৰ মতে, গ্ৰাম্য আৰু নগৰীয়া অসংগঠিত খণ্ডৰ তুলনা কৰিলে উৎপাদনশীলতাৰ ব্যৱধান আৰু অধিক বৃদ্ধি পায়। বৃত্তি অনুসৰি এই ব্যৱধান আৰু দুইৰপৰা চাৰিগুণলৈ বৃদ্ধি পাব পাৰে।<ref>{{cite web|author=[[শীলা ভল্লা]]|year=2003|title=The restructuring of unorganised sector in India|url=http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/restruc/stdy_rsturc_ch1.pdf|publisher=Planning Commission, Govt of India|access-date=2026-09-17|archivedate=2016-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160929040938/http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/restruc/stdy_rsturc_ch1.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite journal|title=More jobs, better jobs|author1=Kalpana Kochhar |author2=Pradeep Mitra |author3=Reema Nayar |journal=Finance and Development|volume=49|number=2|date=June 2012|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2012/06/kochhar.htm}}</ref> গ্ৰাম্য অসংগঠিত খণ্ডত কম আয়ৰ বহুতো কৰ্মসংস্থান আছে। যিবোৰ পৰিয়ালৰ কৰ্মক্ষম বয়সৰ সকলো সদস্যই জীৱনজুৰি কেৱল অসংগঠিত খণ্ডত কাম কৰিছে, তেনে পৰিয়ালত দৰিদ্ৰতাৰ হাৰ অধিক বুলি প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে। কৃষি, দুগ্ধ উৎপাদন, উদ্যানশস্য আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত বৃত্তিসমূহে অকলেই ভাৰতৰ ৪১.৪৯ শতাংশ শ্ৰমিকক নিয়োজিত কৰে।<ref>{{cite web|title=Employment in Agriculture industry|url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.AGR.EMPL.ZS?locations=IN}}</ref> প্ৰায় ৩০ নিযুত শ্ৰমিক প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক। ইয়াৰে অধিকাংশ কৃষিক্ষেত্ৰত কাম কৰে আৰু তেওঁলোকৰ বাবে স্থানীয়ভাৱে স্থায়ী কৰ্মসংস্থান সহজলভ্য নহয়। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নমুনা জৰীপ কাৰ্যালয়ে ইয়াৰ ৬৭সংখ্যক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰিছিল যে ২০১০ চনত অসংগঠিত উৎপাদন, অসংগঠিত বাণিজ্য বা খুচুৰা ব্যৱসায় আৰু অসংগঠিত সেৱা খণ্ডত দেশৰ মুঠ কৰ্মীৰ প্ৰায় ১০ শতাংশকৈ নিয়োজিত আছিল। প্ৰতিৱেদনখনত লগতে কোৱা হৈছিল যে ২০১০ চনত ভাৰতত প্ৰায় ৫৮ নিযুত নিগমবিহীন অ-কৃষি উদ্যোগ আছিল। ২০০৮ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোত ১০জনতকৈ অধিক কৰ্মী থকা সংগঠিত ব্যক্তিগত খণ্ডত সৰ্বাধিক নিয়োগ কৰা খণ্ড আছিল উৎপাদন খণ্ড, য'ত ৫ নিযুত কৰ্মী আছিল। সামাজিক সেৱা খণ্ডত ২.২ নিযুত কৰ্মী আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ব্যক্তিগত বিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয় অন্তৰ্ভুক্ত। বিত্তীয় খণ্ডত ১.১ নিযুত কৰ্মী আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেংক, বীমা আৰু স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ব্যৱসায় অন্তৰ্ভুক্ত। কৃষি খণ্ডত ১ নিযুত কৰ্মী আছিল। ২০০৮ চনত ভাৰতত সকলো ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কোম্পানীত থকা কৰ্মীৰ সংখ্যাতকৈ কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীৰ সংখ্যা অধিক আছিল। চৰকাৰী মালিকানাধীন কোম্পানী আৰু পৌৰ চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিলে ভাৰতত ৰাজহুৱা খণ্ড আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কৰ্মচাৰীৰ অনুপাত আছিল ১.৮:১। লিংগভিত্তিক কৰ্মসংস্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত চৰকাৰ আৰু চৰকাৰী মালিকানাধীন উদ্যোগত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ অনুপাত আছিল ৫:১। ব্যক্তিগত খণ্ডত এই অনুপাত ৩:১ আছিল। প্ৰতিষ্ঠানটোত ১০জনতকৈ অধিক কৰ্মী থকা সংগঠিত ৰাজহুৱা আৰু ব্যক্তিগত খণ্ড একেলগে গণনা কৰিলে ৫.৫ নিযুত মহিলা আৰু ২২ নিযুত পুৰুষ নিয়োজিত আছিল।<ref name=survey11/> জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ স্বাভাৱিক হাৰ আৰু বয়সৰ গাঁথনিৰ বাবে ভাৰতে প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১৩ নিযুত নতুন শ্ৰমিক কৰ্মশক্তিত যোগ কৰে। ভাৰতীয় অৰ্থনীতিয়ে প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ৮ নিযুত নতুন কৰ্মসংস্থান সৃষ্টি কৰিছে। এই কৰ্মসংস্থানৰ অধিকাংশ কম মজুৰিৰ অসংগঠিত খণ্ডত সৃষ্টি হয়।<ref>{{cite news|title=India Passes 1.2 Billion Mark|author=Tripti Lahiri|newspaper=The Wall Street Journal|date=April 2011|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703806304576233981941525872}}</ref> বাকী প্ৰায় ৫ নিযুত যুৱক-যুৱতী কম মজুৰিৰ আংশিক কৰ্মসংস্থান, অস্থায়ী আন্তঃগাঁথনি আৰু স্থাৱৰ সম্পত্তি নিৰ্মাণৰ কামত দৈনিক বা অস্থায়ী শ্ৰমিক হিচাপে যোগ দিয়ে। বহু ক্ষেত্ৰত তেওঁলোক নিবনুৱা হৈ থাকে। ==শ্ৰমিক সম্পৰ্ক== ২০০০ চনত ৪০০ নিযুতীয়া কৰ্মশক্তিৰ প্ৰায় ৭ শতাংশই আনুষ্ঠানিক খণ্ডত নিয়োজিত আছিল। এই খণ্ডত চৰকাৰ আৰু বৃহৎ প্ৰতিষ্ঠান অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>[http://labour.nic.in/ss/INFORMALSECTORININDIA-ApproachesforSocialSecurity.pdf 28m workers employed by 400k companies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101218032232/http://labour.nic.in/ss/INFORMALSECTORININDIA-ApproachesforSocialSecurity.pdf |date=18 December 2010 }}</ref> এই কৰ্মীসকলে দেশৰ নামমাত্ৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ ৬০ শতাংশলৈ অৱদান আগবঢ়াইছিল। শ্ৰমিক সংঘ আইন, ১৯২৬ৰ জৰিয়তে ভাৰতত নতুনকৈ গঢ় লৈ উঠা শ্ৰমিক সংঘসমূহক স্বীকৃতি আৰু সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা হৈছিল। ১৯৯৭ চনত ভাৰতত চৰকাৰৰ ওচৰত পঞ্জীয়নভুক্ত প্ৰায় ৫৯,০০০ শ্ৰমিক সংঘ আছিল।<ref name=sinha04/> ইয়াৰে মাত্ৰ ৯,৯০০টা সংঘই আয় আৰু ব্যয়ৰ প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিছিল আৰু মুঠ ৭.৪ নিযুত শ্ৰমিকক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ দাবী কৰিছিল। [[কেৰালা]] ৰাজ্যত ৯,৮০০টা শ্ৰমিক সংঘ আছিল, যি সংখ্যা সৰ্বাধিক আছিল। কিন্তু ইয়াৰে অতি কমসংখ্যক সংঘই ভাৰত চৰকাৰৰ ওচৰত আয় আৰু ব্যয়ৰ প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিছিল। [[কৰ্ণাটক]] ৰাজ্যত ১৯৫০-ৰ দশকৰপৰা ১৯৯০-ৰ দশকলৈ শ্ৰমিক সংঘৰ সংখ্যা সৰ্বাধিক দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৯৫ চনত ভাৰতত শ্ৰমিক সংঘৰ ১০টা কেন্দ্ৰীয় মহাসংঘ আছিল। ১৯৮০ চনত সদস্য সংঘৰ সংখ্যাৰ ভিত্তিত সেইবোৰ আছিল ক্ৰমে আই এন টি ইউ চি, চি আই টি ইউ, বি এম এছ, এ আই টি ইউ চি, এইচ এম এছ, এন এল অ', ইউ টি ইউ চি, এ আই ইউ টি ইউ চি, এন এফ আই টি ইউ আৰু টি ইউ চি চি। প্ৰতিটো মহাসংঘৰ অধীনত বহুতো স্থানীয় শ্ৰমিক সংঘ আছিল। সৰুতম টি ইউ চি চিৰ ৬৫টা আৰু আই এন টি ইউ চিৰ ১,৬০৪টা সংযুক্ত সংঘ আছিল। ১৯৮৯ চনলৈ বি এম এছ ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ শ্ৰমিক সংঘৰ মহাসংঘ হৈছিল আৰু ইয়াৰ সৈতে ৩,১১৭টা সংঘ সংযুক্ত আছিল। আনহাতে, মুঠ সদস্যৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত আই এন টি ইউ চি সৰ্ববৃহৎ মহাসংঘ হৈ আছিল আৰু ইয়াৰ সদস্য আছিল ২.২ নিযুত।<ref name=sinha04/> আই এন টি ইউ চিয়ে সংগঠিত আৰু অসংগঠিত খণ্ডত ভাৰতৰ প্ৰায় ০.৫ শতাংশ কৰ্মশক্তিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ২০১০ চনত ভাৰতৰ ৯৮ শতাংশতকৈ অধিক শ্ৰমিক কোনো শ্ৰমিক সংঘৰ সদস্য নাছিল আৰু কোনো সামূহিক দৰ-দাম চুক্তিৰ অধীনতো নাছিল। ===১৯৫০–১৯৯০ চনৰ শ্ৰমিক সম্পৰ্ক=== বহুতো অৰ্থনীতিবিদে ভাৰতৰ উদ্যোগিক সম্পৰ্কৰ পৰিৱেশ অধ্যয়ন কৰিছে। ইয়াৰে বহু অধ্যয়নে ভাৰতৰ ঔদ্যোগিক বিবাদ আইন, ১৯৪৭ৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যভেদে থকা পাৰ্থক্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছে। কিছুমান অধ্যয়নে দাবী কৰিছে যে ঔদ্যোগিক বিবাদ আইনত শ্ৰমিকৰ পক্ষত কৰা সংশোধনে উদ্যোগৰ উৎপাদন আৰু কৰ্মসংস্থানৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু দৰিদ্ৰতাও বৃদ্ধি কৰিছিল।<ref>{{cite journal|title=Can Labor Regulation Hinder Economic Performance? Evidence from India|author=Besley and Burgess|journal=The Quarterly Journal of Economics|year=2004|volume=119|number=1|pages=91–134|doi=10.1162/003355304772839533|s2cid=3044365|url=http://econ.lse.ac.uk/staff/rburgess/wp/indreg.pdf|access-date=2026-09-17|archivedate=2025-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250518213848/http://econ.lse.ac.uk/staff/rburgess/wp/indreg.pdf|deadurl=yes}}</ref> কিন্তু এই অধ্যয়নসমূহত ব্যৱহৃত তথ্য ভুলকৈ ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|title=Labour market regulation and industrial performance in India: A critical review of the empirical evidence|author=Bhattacharjea, A.|journal=Indian Journal of Labour Economics|year=2006|volume=39|number=2}}</ref> লগতে সাধাৰণ অৰ্থমিতীয় পৰীক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো ফলাফলসমূহ দৃঢ় নহয় বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book|title=Mostly Harmless Econometrics|author=Angrist and Pischke|year=2008}}</ref> ১৯৫০ আৰু ১৯৭০ চনৰ মাজত ভাৰতত শ্ৰমিক বিবাদৰ সংখ্যা প্ৰায় তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছিল। বছৰি গড়ে ১,০০০টা শ্ৰমিক বিবাদৰপৰা এই সংখ্যা ৩,০০০টালৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৭৩ চনত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় বিবাদৰ সংখ্যা সৰ্বাধিক ৩,৩৭০টা হৈছিল। ১৯৭৯ চনত শ্ৰমিক বিবাদত অংশ লৈ কাম-বন্ধ কৰা শ্ৰমিকৰ সংখ্যা সৰ্বাধিক ২.৯ নিযুত হৈছিল। ১৯৮২ চনত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় বিবাদৰ ফলত হেৰুৱা কৰ্মদিনৰ সংখ্যা সৰ্বাধিক ৭৪.৬ নিযুত হৈছিল। এই সংখ্যা সংগঠিত খণ্ডৰ মুঠ কৰ্মদিনৰ প্ৰায় ২.৭ শতাংশ আছিল।<ref name=sinha04>{{cite book|title=Industrial Relations, Trade Unions, and Labour Legislation|author=P.R.N. Sinha|year=2004|isbn=9788177588132|pages=92–110|publisher=Pearson Education}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশকত শ্ৰমিক সংঘ আৰু বিবাদৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছিল। কিন্তু ১৯৭৫–১৯৭৭ চনৰ সময়ছোৱাত শ্ৰমিক বিবাদৰ সংখ্যা হঠাতে হ্ৰাস পাইছিল। সেই সময়ত তেতিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দিৰা গান্ধীয়ে জৰুৰীকালীন অৱস্থা ঘোষণা কৰিছিল আৰু অন্যান্য অধিকাৰৰ লগতে শ্ৰমিকৰ ধৰ্মঘট কৰাৰ অধিকাৰো স্থগিত কৰা হৈছিল।<ref name=db99>{{cite book|title=Organized labour and economic liberalisation India: Past, present and future|author=Debashish Bhattacherjee|publisher=International Institute for Labour Studies, Geneva|year=1999|isbn=978-92-9014-613-1}}</ref> তলৰ তালিকাখনত সংগঠিত কৰ্মশক্তিৰ ধাৰা দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.rbi.org.in/scripts/PublicationsView.aspx?id=15804|title=Publications - Reserve Bank of India|website=www.rbi.org.in}}</ref> {| class="toccolours sortable" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse; width:40em" |- ! বছৰ || ৰাজহুৱা খণ্ড<br />(নিযুতত)|| ব্যক্তিগত খণ্ড<br />(নিযুতত) || জীৱিত নিবনুৱা পঞ্জী<br />(নিযুতত) |- style="text-align:center; " ||'''১৯৭৫''' || style="text-align:center; "|১৩.৬৩ || style="text-align:center; "|৬.৭৯ || style="text-align:center; "|৯.৭৮ |- style="text-align:center; " ||'''১৯৮০''' || style="text-align:center; "|১৫.৪৮ || style="text-align:center; "|৭.৪০ || style="text-align:center; "|১৭.৮৪ |- style="text-align:center; " ||'''১৯৮৫''' || style="text-align:center; "|১৭.৬৮ || style="text-align:center; "|৭.৩৭ || style="text-align:center; "|৩০.১৩ |- style="text-align:center; " ||'''১৯৯০''' || style="text-align:center; "|১৯.০৬ || style="text-align:center; "|৭.৬৮ || style="text-align:center; "|৩৬.৩০ |- style="text-align:center; " ||'''১৯৯৫''' || style="text-align:center; "|১৯.৪৩ || style="text-align:center; "|৮.৫১ || style="text-align:center; "|৩৭.৪৩ |- style="text-align:center; " ||'''২০০০''' || style="text-align:center; "|১৯.১৪ || style="text-align:center; "|৮.৬৫ || style="text-align:center; "|৪২.০০ |- style="text-align:center; " ||'''২০০৫''' || style="text-align:center; "|১৮.১৯ || style="text-align:center; "|৮.৭৭ || style="text-align:center; "|৪১.৪৭ |- style="text-align:center; " ||'''২০১০''' || style="text-align:center; "|১৭.৫৫ || style="text-align:center; "|১১.৪৫ || style="text-align:center; "|৪০.১৭ |} ===১৯৯০–২০০০ চনৰ শ্ৰমিক সম্পৰ্ক=== সংগঠিত খণ্ডত শ্ৰমিক সংঘৰ সদস্যপদ কেন্দ্ৰীভূত আছিল। ১৯৯০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে মুঠ সদস্যৰ সংখ্যা প্ৰায় ৯ নিযুত আছিল। বহুতো শ্ৰমিক সংঘ আঞ্চলিক বা ৰাষ্ট্ৰীয় মহাসংঘৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ সংঘসমূহ আছিল [[ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংঘ কংগ্ৰেছ]], [[সৰ্বভাৰতীয় শ্ৰমিক সংঘ কংগ্ৰেছ]], [[ভাৰতীয় শ্ৰমিক সংঘৰ কেন্দ্ৰ]], [[হিন্দ মজদূৰ সভা]] আৰু [[ভাৰতীয় মজদূৰ সংঘ]]। ৰাজনীতিবিদসকলে প্ৰায়ে শ্ৰমিক সংঘৰ নেতা হিচাপে কাম কৰিছিল। কিছুমান বিশ্লেষকৰ মতে, শ্ৰমিকৰ স্বাৰ্থতকৈ ৰাজনৈতিক দলৰ স্বাৰ্থ আগবঢ়াবলৈ ধৰ্মঘট আৰু অন্যান্য শ্ৰমিক আন্দোলন আহ্বান কৰা হৈছিল। ১৯৯০ চনত চৰকাৰে ১,৮২৫টা ধৰ্মঘট আৰু তলাবন্ধৰ ঘটনা নথিভুক্ত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ২৪.১ নিযুত কৰ্মদিন হেৰাইছিল। ইয়াৰে ১০.৬ নিযুত কৰ্মদিন ধৰ্মঘট আৰু ১৩.৫ নিযুত কৰ্মদিন তলাবন্ধৰ বাবে হেৰাইছিল। এই শ্ৰমিক বিবাদসমূহত ১.৩ নিযুততকৈ অধিক শ্ৰমিক জড়িত আছিল। ধৰ্মঘট আৰু তলাবন্ধৰ সংখ্যা আৰু তীব্ৰতা বছৰে বছৰে সলনি হৈছিল। ১৯৯০ চন আৰু ১৯৯১ চনৰ প্ৰাৰম্ভিক তথ্যই ১৯৮০-ৰ দশকৰ তুলনাত হ্ৰাস দেখুৱাইছিল। সেই সময়ত শ্ৰমিক বিবাদৰ বাবে বছৰি ৩৩ নিযুতৰপৰা ৭৫ নিযুত কৰ্মদিন হেৰাইছিল। ১৯৯৯ চনত ভাৰত চৰকাৰে প্ৰায় ৯২৭টা ধৰ্মঘট আৰু তলাবন্ধ নথিভুক্ত কৰিছিল। এই সংখ্যা ১৯৯০ চনৰ প্ৰায় আধা আছিল। ১৯৯৯ আৰু ১৯৯১ চনত হেৰুৱা কৰ্মদিনৰ সংখ্যা প্ৰায় একে আছিল, যদিও ১৯৯০-ৰ দশকত ভাৰতীয় অৰ্থনীতি আৰু কৰ্মীৰ সংখ্যা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছিল।<ref name=sinha04/> ===২০০০–২০১১ চনৰ শ্ৰমিক সম্পৰ্ক=== ২০০৪ আৰু ২০১১ চনৰ মাজত ভাৰতত শ্ৰমিক সংঘভুক্ত কৰ্মীৰ সংখ্যা হ্ৰাস পাইছিল। এই সময়ছোৱাত শ্ৰমিক বিবাদৰ সংখ্যা বছৰি প্ৰায় ৪০০লৈ হ্ৰাস পাইছিল। ১৯৯০-ৰ দশকত এই সংখ্যা ১,০০০তকৈ অধিক আছিল। ১৯৯০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে শ্ৰমিক বিবাদৰ বাবে বছৰি গড়ে প্ৰায় ২৭ নিযুত কৰ্মদিন হেৰাইছিল। ২০১০ চনলৈ ভাৰতীয় অৰ্থনীতি যথেষ্ট বৃদ্ধি পোৱাৰ লগতে কৰ্মশক্তিও বৃদ্ধি পাইছিল। তথাপি হেৰুৱা কৰ্মদিনৰ গড় সংখ্যা প্ৰায় ৩০ শতাংশ হ্ৰাস পাইছিল। বিবাদৰ সংখ্যা আৰু প্ৰতিটো বিবাদৰ ফলত হেৰুৱা কৰ্মদিন দুয়োটাই হ্ৰাস পাইছিল। ২০১০ চনৰ প্ৰথম পাঁচ মাহত ভাৰতত ২৪৯টা শ্ৰমিক বিবাদ হৈছিল। ২০১২ চনৰ একে সময়ছোৱাত এই সংখ্যা ১০১টা আছিল।<ref>{{cite news|title=Maruti riot: awful but isolated?|work=The Financial Times|date=23 July 2012|author=Rob Minto|url=http://blogs.ft.com/beyond-brics/2012/07/23/maruti-riot-awful-but-isolated/#axzz21SZI8fMC}}</ref> ==অসংগঠিত শ্ৰমিকৰ সমস্যা== অসংগঠিত শ্ৰমিকসকলে বিভিন্ন সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়। ভাৰতৰ শ্ৰম মন্ত্ৰ্যালয়ে প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক, ঘৰত কাম কৰা শ্ৰমিক, বন্ধকী শ্ৰমিক আৰু শিশু শ্ৰমিকৰ সমস্যাক গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যা হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে। ===প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক=== {{multiple image | direction = vertical | width = 200 | footer = ভাৰতীয় দক্ষ আৰু অদক্ষ শ্ৰমিকসকলে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ বহু অঞ্চলৰ কম মজুৰিৰ কৰ্মশক্তিৰ প্ৰায় ৪০ৰপৰা ৮৫ শতাংশ গঠন কৰে। ডুবাইৰ বুৰ্জ খলিফাকে ধৰি আৰব দেশসমূহৰ বহু উল্লেখযোগ্য ভৱন নিৰ্মাণত তেওঁলোকৰ অৱদান আছে। তেওঁলোকৰ দুৰ্বল জীৱন-যাপন আৰু শ্ৰমিকৰ ওপৰত হোৱা নিৰ্যাতনৰ বিভিন্ন অভিযোগ উত্থাপিত হৈছে।<ref name=dubai/> | image1 = Burj dubai 3.11.08.jpg | image2 = Burj Dubai Construction Workers on 4 June 2007.jpg }} ভাৰতত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ দুটা বহল গোট আছে। এটা গোটে সাময়িকভাৱে বিদেশলৈ গৈ কাম কৰে আৰু আনটো গোটে ঋতুভিত্তিক বা কামৰ সুবিধা অনুসৰি দেশৰ ভিতৰতে এটা ঠাইৰপৰা আন এটা ঠাইলৈ যায়। যোৱা কেইটামান দশকত উন্নত কৰ্মসংস্থাপনৰ সন্ধানত বাংলাদেশ আৰু নেপালৰপৰা ভাৰতলৈ যথেষ্টসংখ্যক লোক আহিছে। বিদেশী উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষকসকলে উল্লেখ কৰিছে যে এই প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকসকলে যাত্ৰাপথত, কৰ্মস্থলীত আৰু ঘৰলৈ উভতি অহাৰ সময়ত প্ৰায়ে হাৰাশাস্তি, হিংসা আৰু বৈষম্যৰ সন্মুখীন হয়।<ref>Samuels, F. et al. (2012) [http://www.odi.org.uk/publications/6087-migration-india-nepal-bangladesh-harassment-violence-discrimination Stories of harassment, violence and discrimination: migrant experiences between India, Nepal and Bangladesh. Overseas Development Institute Briefing Paper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105144500/http://www.odi.org.uk/publications/6087-migration-india-nepal-bangladesh-harassment-violence-discrimination |date=5 November 2013 }}</ref> দেশত ঘৰুৱা কাম কৰা শ্ৰমিকৰ সংখ্যা প্ৰায় ৪.২ নিযুত বুলি অনুমান কৰা হৈছে। এই সংখ্যা ঘৰুৱা প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকক অন্তৰ্ভুক্ত নকৰে। এই শ্ৰমিকসকল পূৰ্ণকালীন বা আংশিককালীন, অস্থায়ী বা স্থায়ী হ'ব পাৰে। তেওঁলোকে সাধাৰণতে ধন বা সামগ্ৰীৰ বিনিময়ত কোনো সংস্থা বা পোনপটীয়াকৈ কোনো পৰিয়ালত ঘৰুৱা কাম কৰে। নিয়োগকৰ্তাৰ পৰিয়ালৰ কোনো সদস্য ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত নহয়। কিছুমান শ্ৰমিকে কেৱল এজন নিয়োগকৰ্তাৰ বাবে কাম কৰে, আন কিছুমানে একাধিক নিয়োগকৰ্তাৰ বাবে কাম কৰে। কিছুমান নিয়োগকৰ্তাৰ ঘৰত থাকি কাম কৰে আৰু কিছুমান ঋতুভিত্তিক কাম কৰে। এই শ্ৰমিকসকলৰ কৰ্মসংস্থান সাধাৰণতে নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ মাজৰ চুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে আৰু পাৰিশ্ৰমিক ভিন্ন হয়।<ref>{{cite web|title=Domestic workers in India|publisher=WIEGO|year=2012|url=http://wiego.org/informal_economy_law/domestic-workers-india|access-date=12 July 2012|archive-date=26 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160926214954/http://wiego.org/informal_economy_law/domestic-workers-india|url-status=dead|archivedate=26 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160926214954/http://wiego.org/informal_economy_law/domestic-workers-india|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Final Report of the Task Force on Domestic Workers|publisher=Ministry of Labour and Employment, Govt of India|date=12 September 2011|url=http://wiego.org/sites/wiego.org/files/resources/files/dw_taskforce_report.pdf|access-date=12 July 2012|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304060500/http://wiego.org/sites/wiego.org/files/resources/files/dw_taskforce_report.pdf|url-status=dead|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304060500/http://wiego.org/sites/wiego.org/files/resources/files/dw_taskforce_report.pdf|deadurl=yes}}</ref> ====কেৰালাত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক==== [[ভাৰত]]ৰ ৰাজ্য [[কেৰালা]]ত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকসকল অৰ্থনীতিৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। ২০১৩ চনত গুলাটি বিত্ত আৰু কৰ প্ৰতিষ্ঠানে কৰা এক অধ্যয়ন অনুসৰি ৰাজ্যখনত প্ৰায় ২.৫ নিযুত আন্তঃৰাজ্যিক প্ৰব্ৰজনকাৰী আছিল। প্ৰতি বছৰে কেৰালাত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সংখ্যা ২.৩৫ লাখকৈ বৃদ্ধি পায়।<ref name="FirstPost-01">{{cite news |last=K |first=Rejimon K |title=Left-led Kerala govt will be first in country to provide insurance, free medical treatment for migrant workers |url=http://www.firstpost.com/india/left-led-kerala-govt-will-be-first-in-country-to-provide-insurance-free-medical-treatment-for-migrant-workers-3416142.html |work=Firstpost |date=1 May 2017 |access-date=10 May 2017}}</ref> এই অধ্যয়নটো কেৰালাত শেষ হোৱা দীৰ্ঘ দূৰত্বৰ ৰে'লৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। সেয়েহে আন যাতায়াত ব্যৱহাৰ কৰা ওচৰ-চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰব্ৰজনকাৰীসকল ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা নাছিল। যদি এই অনুমান সঠিক বুলি ধৰা হয় আৰু বছৰি নতুনকৈ যোগ হোৱা লোকৰ সংখ্যা, প্ৰব্ৰজনৰ সম্ভাৱ্য বৃদ্ধি আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰপৰা হোৱা প্ৰব্ৰজনো ধৰা হয়, তেন্তে ২০১৭ চনত কেৰালাত ৩.৫ৰপৰা ৪ নিযুত আন্তঃৰাজ্যিক প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক থাকিব পাৰে।<ref name="Unescogym">{{cite web|url=https://www.unescogym.org/wp-content/uploads/2017/11/Gods-Own-Workforce-CMID-2017.pdf|title=Directorio de Entrenadores Personales en España|access-date=2 May 2020|archive-date=21 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180721221750/https://www.unescogym.org/wp-content/uploads/2017/11/Gods-Own-Workforce-CMID-2017.pdf|url-status=dead}}</ref> তেওঁলোকৰ গুৰুত্ব থকা সত্ত্বেও আৰু বহুতে ৰাজ্যখনৰ কল্যাণমূলক আঁচনি আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰশংসা কৰা সত্ত্বেও, তেওঁলোকক প্ৰায়ে উপেক্ষা কৰা হয় আৰু তুলনামূলকভাৱে দুৰ্বল জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হয়।<ref name="auto">{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/economy-policy/kerala-a-dubai-for-bengali-migrants-111072700087_1.html|title=Kerala, a 'Dubai' for Bengali migrants|first=Sreelatha|last=Menon|newspaper=Business Standard India|date=27 July 2011|access-date=14 December 2017|via=Business Standard}}</ref> ====মধ্যপ্ৰাচ্যত ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক==== কেৱল মধ্যপ্ৰাচ্যতে প্ৰায় ৪ নিযুত ভাৰতীয় মূলৰ শ্ৰমিক প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰে। ডুবাই, বাহৰেইন, কাটাৰ আৰু পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ বহু আধুনিক স্থাপত্য নিৰ্মাণত তেওঁলোকৰ বৃহৎ অৱদান আছে বুলি উল্লেখ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত [[বুৰ্জ খলিফা]]ও আছে। ই ২০১০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মুকলি কৰা হৈছিল। উন্নত মজুৰি, অতিৰিক্ত সময়ৰ কামৰ ধন লাভ কৰাৰ সম্ভাৱনা আৰু ভাৰতত থকা পৰিয়ালক ধন পঠোৱাৰ সুবিধাৰ বাবে এই শ্ৰমিকসকল মধ্যপ্ৰাচ্যলৈ আকৰ্ষিত হয়। সাধাৰণতে তেওঁলোকে প্ৰতি ঘণ্টাত ২ৰপৰা ৫ মাৰ্কিন ডলাৰ উপাৰ্জন কৰে। ২০০৯ চনত ভাৰতীয় মূলৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকসকলে ভাৰতলৈ প্ৰায় ২০ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ পঠিয়াইছিল। নিৰ্মাণ প্ৰকল্প শেষ হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকক নিজা খৰচত ঘৰলৈ উভতি যাবলগীয়া হয়। তেওঁলোকে সাধাৰণতে নিবনুৱা ভাট্টা বা সামাজিক সুৰক্ষাৰ সুবিধা নাপায়। কিছুমান ক্ষেত্ৰত বেতন নিদিয়া, অসুৰক্ষিত কৰ্মপৰিস্থিতি আৰু দুৰ্বল জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতিৰ দৰে [[সংযুক্ত আৰব আমিৰাতত শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ|শ্ৰমিক নিৰ্যাতন]]ৰ অভিযোগ উত্থাপিত হৈছে।<ref name=dubai>{{cite web|title=Asia/Middle East: Increase Protections for Migrant Workers|date=22 November 2010|url=https://www.hrw.org/news/2010/11/22/indiauae-use-visit-raise-migrant-worker-issue}}</ref><ref>{{cite news|title=Reverse exodus of migrant workers in Persian Gulf challenges India|newspaper=The Washington Post|date=6 February 2010|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/02/05/AR2010020503845.html|first=Emily|last=Wax}}</ref> ====ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক==== [[ভাৰতত ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰী|ক'ভিড-১৯ মহামাৰী]]ৰ সময়ত ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকসকলে বহুতো সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল। দেশত জাৰি কৰা লকডাউনৰ বাবে কাৰখানা আৰু কৰ্মস্থলী বন্ধ হৈ পৰিছিল। ফলত লাখ লাখ প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকে আয় হেৰুৱাইছিল আৰু খাদ্যৰ অভাৱ আৰু ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কে অনিশ্চয়তাৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref>{{Cite news|title=In India, the world's biggest lockdown has forced migrants to walk hundreds of miles home|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/india-coronavirus-lockdown-migrant-workers/2020/03/27/a62df166-6f7d-11ea-a156-0048b62cdb51_story.html|last1=Slater|first1=Joanna|last2=Masih|first2=Niha|newspaper=The Washington Post|date=28 March 2020|access-date=13 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Coronavirus outbreak: Ensuring water, hygiene facilities for migrant labourers can safeguard millions stranded during shutdown|url=https://www.firstpost.com/india/coronavirus-outbreak-ensuring-water-hygiene-facilities-for-migrant-labourers-can-safeguard-millions-stranded-during-shutdown-8228331.html|first1=Kanika|last1=Singh|date=6 April 2020|website=Firstpost|access-date=16 May 2020}}</ref> ইয়াৰ পিছত বহুতো শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়াল খাদ্যৰ অভাৱত পৰিছিল।<ref>{{Cite news|last1=Abi-Habib|first1=Maria|last2=Yasir|first2=Sameer|date=29 March 2020|title=India's Coronavirus Lockdown Leaves Vast Numbers Stranded and Hungry|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/03/29/world/asia/coronavirus-india-migrants.html|access-date=13 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> হাজাৰ হাজাৰ শ্ৰমিকে যাতায়াতৰ ব্যৱস্থা নথকাৰ বাবে খোজকাঢ়ি ঘৰলৈ উভতি যাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="HinduUncertainty4Apr">{{Cite news|last1=Rashid|first1=Omar|last2=Anand|first2=Jatin|last3=Mahale|first3=Ajeet|date=4 April 2020|title=India coronavirus lockdown {{!}} Migrant workers and their long march to uncertainty|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/india-coronavirus-lockdown-migrant-workers-and-their-long-march-to-uncertainty/article31251952.ece|access-date=18 May 2020|issn=0971-751X}}</ref> লকডাউনৰ ফলত ২০২০ চনৰ ৫ মে'লৈ ৩০০তকৈ অধিক লোকৰ মৃত্যু হোৱা বুলি প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পাইছিল। মৃত্যুৰ কাৰণৰ ভিতৰত অনাহাৰ, আত্মহত্যা,<ref>{{cite web|title=The human cost of India's coronavirus lockdown: Deaths by hunger, starvation, suicide and more|url=https://gulfnews.com/world/asia/india/the-human-cost-of-indias-coronavirus-lockdown-deaths-by-hunger-starvation-suicide-and-more-1.1586956637547|website=Gulf News|first1=Evangeline|last1=Elsa|date=15 April 2020|access-date=13 May 2020}}</ref> ক্লান্তি,<ref>{{Cite news|date=5 May 2020|title=Suicide leading cause for over 300 lockdown deaths in India, says study|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/suicide-leading-cause-for-over-300-lockdown-deaths-in-india-says-study/articleshow/75519279.cms|access-date=13 May 2020}}</ref> পথ আৰু ৰে'ল দুৰ্ঘটনা,<ref>{{Cite news|last1=Gettleman|first1=Jeffrey|last2=Raj|first2=Suhasini|last3=Kumar|first3=Hari|date=8 May 2020|title=As India Reopens, Deadly Accidents Break Out|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/05/08/world/asia/india-leak-train-reopen.html|access-date=13 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> আৰক্ষীৰ হিংসা<ref>{{Cite news|title=56-year-old migrant dies on road to home, another dies after police lathi charge|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/56-year-old-migrant-worker-on-his-way-to-home-dies-on-road-28-year-old-migrant-dies-in-police-lathicharge-in-surat/story-O1NI1kDAWYRAAQOg4dkT6M.html|date=15 May 2020|first1=Debabrata|last1=Mohanty|website=Hindustan Times}}</ref> আৰু সময়মতে চিকিৎসা নোপোৱাও আছিল। প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মৃতসকলৰ অধিকাংশই প্ৰান্তীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী আৰু শ্ৰমিক আছিল।<ref>{{cite web|title=More than 300 Indians have died of the coronavirus, and nearly 200 of the lockdown|url=https://theprint.in/opinion/more-than-300-indians-have-died-of-the-coronavirus-and-nearly-200-of-the-lockdown/400714/|last1=Vij|first1=Shivam|date=13 April 2020|website=ThePrint|access-date=13 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Not Just the Aurangabad Accident, 383 People Have Died Due to the Punitive Lockdown|url=https://thewire.in/rights/migrant-workers-non-coronavirus-lockdown-deaths|last1=Agarwal|first1=Kabir|date=10 May 2020|website=The Wire|access-date=10 May 2020}}</ref> শ্ৰমিকসকলক লৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰাৰ প্ৰথম এক মাহত শ্ৰমিক বিশেষ ৰে'লত ঘৰলৈ উভতি যোৱাৰ সময়ত ৮০জন লোকৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Coronavirus in India: 80 migrant workers have died on Shramik Special trains, Indian tweeps furious|url=https://gulfnews.com/world/asia/india/coronavirus-in-india-80-migrant-workers-have-died-on-shramik-special-trains-indian-tweeps-furious-1.1590935479789|first=Evangeline |last=Elsa |date=31 May 2020 |work=Gulf News|access-date=2020-05-31}}</ref><ref>{{Cite news|date=29 May 2020|title=Indian Authorities Probe Deaths of Migrant Workers on Trains|work=The New York Times|agency=Associated Press|url=https://www.nytimes.com/aponline/2020/05/29/world/asia/ap-as-virus-outbreak-india-migrant-deaths.html|access-date=29 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰসমূহে প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকসকলক সহায় কৰিবলৈ বিভিন্ন ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="21000camps">{{Cite news|date=1 April 2020|title=More than 21,000 camps set up for over 6,60,000 migrants: State governments|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/more-than-21000-camps-set-up-for-over-660000-migrants-state-governments/articleshow/74920798.cms|access-date=2 April 2020}}</ref><ref>{{Cite news|agency=Press Trust of India|date=15 May 2020|title=Coronavirus lockdown {{!}} Over 60,000 people have registered on Delhi govt portal to go back home|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/over-60000-people-have-registered-on-delhi-govt-portal-to-go-back-home/article31586991.ece|access-date=18 May 2020|issn=0971-751X}}</ref><ref name="NYTFreeFood14May">{{Cite news|agency=Reuters|date=14 May 2020|title=India to Provide Free Food Grains to Millions of Migrant Workers|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/05/14/world/asia/14reuters-health-coronavirus-india-stimulus.html|access-date=16 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> পিছলৈ তেওঁলোকৰ বাবে যাতায়াতৰ ব্যৱস্থাও কৰা হৈছিল।<ref name="NDTVBuses30Apr">{{cite web|title=Buses Not Feasible For Moving Migrants, States Appeal To Centre: Sources|url=https://www.ndtv.com/india-news/buses-not-feasible-for-moving-migrants-states-appeal-to-centre-sources-2221212|publisher=NDTV|first1=Arvind |last1=Gunasekar|date=30 April 2020|access-date=9 May 2020}}</ref><ref name="HinduShramikSpecial1May">{{Cite news|last1=Bhargava|first1=Yuthika|date=1 May 2020|title=Coronavirus lockdown {{!}} Railways to run 'Shramik Special' trains to move migrant workers, other stranded persons|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/railways-to-run-shramik-special-trains-to-move-migrant-workers-other-stranded-persons/article31481996.ece|access-date=9 May 2020|issn=0971-751X}}</ref> ===ঋণ বন্ধকী শ্ৰম=== বন্ধকী শ্ৰম নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ মাজত থকা এনে এক বাধ্যতামূলক সম্পৰ্ক, য'ত শ্ৰমিকৰ ওপৰত থকা ঋণৰ বাবে তেওঁ কাম কৰিবলৈ বাধ্য হয়। বহু ক্ষেত্ৰত ঋণৰ ওপৰত ইমান অধিক সুত জমা হয় যে বন্ধকী শ্ৰম বহু দীঘলীয়া সময়লৈ বা অনিৰ্দিষ্টকাললৈ চলি থাকে। কেতিয়াবা শ্ৰমিকৰ ভাৰতৰ সংগঠিত বা অসংগঠিত খণ্ডত আন কৰ্মসংস্থানৰ সুযোগ নাথাকে। এনে ক্ষেত্ৰত তেওঁ বন্ধকী শ্ৰমৰ দৰে ব্যৱস্থাতো কৰ্মসংস্থানৰ নিৰাপত্তাৰ বাবে কাম কৰিবলৈ সন্মত হয়। বন্ধকী শ্ৰম অবৈধ। তথাপি বল প্ৰয়োগ বা সামাজিক পৰম্পৰাৰ বাবে এনে সম্পৰ্ক চলি থাকিব পাৰে। কোনো শ্ৰমিক বন্ধকী সম্পৰ্কত সোমোৱাৰ পিছত তথ্যৰ অসমতা, বিকল্প কৰ্মসংস্থাপনৰ অভাৱ, আন কাম বিচাৰিবলৈ সময়ৰ অভাৱ আৰু চাকৰি এৰাৰ অধিক ব্যয়ৰ দৰে সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়।<ref name=ravisr/><ref>{{cite journal|title=Bonded labor and serfdom: a paradox of voluntary choice|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-development-economics_2002-02_67_1/page/101|author=G. Genicot|journal=Journal of Development Economics|volume=67|issue=1|date=February 2002|pages=101–127|doi=10.1016/S0304-3878(01)00179-1|citeseerx=10.1.1.507.5113}}</ref> জৰীপ পদ্ধতি, ধাৰণা আৰু তথ্যসূত্ৰ অনুসৰি ভাৰতত বন্ধকী শ্ৰমিকৰ অনুমান যথেষ্ট ভিন্ন। ভাৰত চৰকাৰৰ চৰকাৰী অনুমান অনুসৰি বন্ধকী শ্ৰমিকৰ সংখ্যা কেইবালাখ। আনহাতে ১৯৭৮ চনৰ এটা অনুমান অনুসৰি ভাৰতত ২.৬২ নিযুত বন্ধকী শ্ৰমিক আছিল।<ref>{{cite web|title=Bonded Labor in India: Its Incidence and Pattern|author=Ravi S. Srivastava|publisher=Cornell University|year=2005|page=4|url=https://digitalcommons.ilr.cornell.edu/forcedlabor/18/}}</ref> ভাৰতৰ ৩২সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় নমুনা জৰীপ সংস্থাৰ জৰীপত ১৬খন মুখ্য ৰাজ্যত ৩৪৩,০০০ বন্ধকী শ্ৰমিকৰ অনুমান কৰা হৈছিল। ইয়াৰে ১৯৯৬ চনলৈ ২৮৫,৩৭৯জনক চিনাক্ত কৰি মুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Bonded Labor in India: Its Incidence and Pattern|author=Ravi S. Srivastava|publisher=Cornell University|year=2005|pages=4–7|url=https://digitalcommons.ilr.cornell.edu/forcedlabor/18/}}</ref> ঋণৰ বিনিময়ত বন্ধকী শ্ৰমৰ প্ৰধান ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত কৃষি, শিলৰ খনি, ইটাভাটা, ধৰ্মীয় আৰু মন্দিৰৰ কাম, মৃৎশিল্প, গ্ৰাম্য তাঁতশিল্প, মাছ ধৰা, বনজ কাম, তামোল আৰু বিড়ি উদ্যোগ, কাৰ্পেট উদ্যোগ, অবৈধ খনন আৰু আতচবাজী উদ্যোগ অন্তৰ্ভুক্ত। পৰিয়ালৰ ঋণৰ সৈতে জড়িত বন্ধকী শ্ৰমৰ ক্ষেত্ৰত শিশু শ্ৰমিকো পোৱা গৈছে। বিভিন্ন জৰীপত বন্ধকী শ্ৰমিকক অসংগঠিত আৰু নিগমবিহীন খণ্ডত পোৱা গৈছে।<ref name=ravisr>{{cite web|title=Bonded Labor in India: Its Incidence and Pattern|author=Ravi S. Srivastava|publisher=Cornell University|year=2005|url=https://digitalcommons.ilr.cornell.edu/forcedlabor/18/}}</ref> ভাৰতে বন্ধকী শ্ৰম ব্যৱস্থা বিলোপ আইন, ১৯৭৬ প্ৰণয়ন কৰি সকলো ধৰণৰ বন্ধকী শ্ৰম নিষিদ্ধ কৰে। এই আইনৰ জৰিয়তে বন্ধকী শ্ৰমিকক সুৰক্ষা দিয়া আৰু বন্ধকী শ্ৰমিক নিয়োগ, ৰখা বা বিচৰা ব্যক্তি আৰু প্ৰতিষ্ঠানক অপৰাধী হিচাপে গণ্য কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।<ref name=ravisr/> ===শিশু শ্ৰম=== ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি ভাৰতত শিশু শ্ৰমিকৰ সংখ্যা ১০.১ নিযুত। ইয়াৰে ৫.৬ নিযুত ল'ৰা আৰু ৪.৫ নিযুত ছোৱালী। বিশ্বজুৰি প্ৰায় ১৫২ নিযুত শিশু শিশু শ্ৰমত জড়িত বুলি অনুমান কৰা হৈছিল। ইয়াৰে ৬৪ নিযুত ছোৱালী আৰু ৮৮ নিযুত ল'ৰা। অৰ্থাৎ বিশ্বৰ প্ৰায় প্ৰতি দহটা শিশুৰ ভিতৰত এটাৰ সৈতে শিশু শ্ৰম জড়িত।<ref>{{Cite web|url=https://www.unicef.org/india/what-we-do/child-labour-exploitation|title=Protecting Children Without Family Care &#124; UNICEF India|website=www.unicef.org}}</ref> দৰিদ্ৰতা, বিদ্যালয়ৰ অভাৱ, দুৰ্বল শিক্ষাৰ আন্তঃগাঁথনি আৰু অসংগঠিত অৰ্থনীতিৰ বৃদ্ধি [[ভাৰতত শিশু শ্ৰম]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ হিচাপে বিবেচনা কৰা হয়।<ref name=ilo2008a>{{cite web|title=Child labor - causes|year=2008|publisher=ILO, United Nations|url=http://www.ilo.org/public/english/region/eurpro/moscow/areas/ipec/causes.htm}}</ref><ref>{{cite news|title=India Journal: The Basic Shortages that Plague Our Schools|newspaper=The Wall Street Journal|date=3 January 2012|url=https://blogs.wsj.com/indiarealtime/2012/01/03/india-journal-the-basic-shortages-that-plague-our-schools/}}</ref><ref name=mbsm>{{cite book|title=Asian Informal Workers: Global Risks, Local Protection|url=https://archive.org/details/asianinformalwor0000unse|author1=Mario Biggeri |author2=Santosh Mehrotra |publisher=Routledge|year=2007|isbn=978-0-415-38275-5}}</ref><ref name="autogenerated1">{{cite book|author=Brown, D. K., Deardorff, A. V. and Stern, R. M.|title=Child Labor: Theory, Evidence, and Policy (Chapter 3, International Labor Standards: History, Theory, and Policy Options)|pages=194–247|doi=10.1002/9780470754818.ch3|isbn=9781405105552|chapter=Child Labor: Theory, Evidence, and Policy|year=2003|url=http://www.fordschool.umich.edu/rsie/workingpapers/Papers451-475/r474.pdf|chapter-url=http://ase.tufts.edu/econ/papers/200111.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250410002035/https://fordschool.umich.edu/rsie/workingpapers/Papers451-475/r474.pdf|archivedate=2025-04-10|access-date=2026-09-17}}</ref> ভাৰতীয় সংবিধানৰ ২৪নং অনুচ্ছেদে শিশু শ্ৰম নিষিদ্ধ কৰিছে। অৱশ্যে ইয়াৰ নিষেধাজ্ঞা কাৰখানা, খনি বা বিপজ্জনক কৰ্মসংস্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য। ভাৰতীয় দণ্ডবিধি, কিশোৰ ন্যায় আইন, ২০০০ আৰু শিশু শ্ৰম নিষেধ আৰু বিলোপ আইন, ১৯৮৬-এ ভাৰতত শিশু শ্ৰম চিনাক্ত, বিচাৰ আৰু বন্ধ কৰাৰ বাবে আইনী ভিত্তি প্ৰদান কৰে।<ref name="ilolaw">{{cite web|title=National Legislation and Policies Against Child Labour in India |publisher=International Labour Organization - an Agency of the United Nations, Geneva |year=2011 |url=http://www.ilo.org/legacy/english/regions/asro/newdelhi/ipec/responses/india/national.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120809084340/http://www.ilo.org/legacy/english/regions/asro/newdelhi/ipec/responses/india/national.htm |archive-date= 9 August 2012 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ প্ৰায় সকলো অসংগঠিত, ক্ষুদ্ৰ আৰু অনানুষ্ঠানিক খণ্ডতে শিশু শ্ৰমিক দেখা যায়।<ref>{{cite web |url=http://labour.nic.in/cwl/welcome.html |title=Child Labour |publisher=Labour.nic.in |access-date=13 July 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512153454/http://labour.nic.in/cwl/welcome.html |archive-date=12 May 2012 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web| url=http://labour.nic.in/cwl/ListHazardous.htm | title=The schedule - Occupations | access-date=2012-02-09 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120129102953/http://labour.nic.in/cwl/ListHazardous.htm | archive-date=29 January 2012 | df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Child labour in rural areas with a special focus on migration, agriculture, mining and brick kilns|last=Burra|first=Neera|publisher=National Commission for Protection of Child Rights|url=http://www.ncpcr.gov.in/Reports/Child_Labour_in_Rural_areas_with_special_focus_on_Migration_Agriculture_%20Mining_by_Neera_Burra.pdf|access-date=19 October 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090124054134/http://ncpcr.gov.in/Reports/Child_Labour_in_Rural_areas_with_special_focus_on_migration_agriculture_%20mining_by_Neera_Burra.pdf|archive-date=24 January 2009|df=dmy-all}}</ref> গৱেষকসকলে উল্লেখ কৰিছে যে ভাৰতৰ শ্ৰম বজাৰৰ অনমনীয়তা আৰু গাঁথনি, অসংগঠিত অৰ্থনীতিৰ আকাৰ, উদ্যোগসমূহক বৃহৎ আকাৰলৈ বিকশিত হোৱাত বাধা দিয়া আইনী জটিলতা আৰু আধুনিক উৎপাদন প্ৰযুক্তিৰ অভাৱ শিশু শ্ৰমৰ চাহিদা আৰু গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বৃহৎ অৰ্থনৈতিক কাৰক।<ref name="autogenerated1"/><ref>{{cite book|title=The Policy Analysis of Child Labor: A Comparative Study|url=https://archive.org/details/apu.mr.331.31.gro.g53634|author1=Christiaan Grootaert |author2=Harry Anthony Patrinos |publisher=Palgrave Macmillan|year=1999|isbn=978-0312221225}}</ref><ref>{{cite journal|title=Child Labor and the Division of Labor in the Early English Cotton Mills|author=Douglas Galbi|journal=Journal of Population Economics|year=1997|volume=10|issue=4|pages= 357–375|url=http://www.galbithink.org/child.pdf|doi=10.1007/s001480050048|pmid=12293082|s2cid=5858814}}</ref> ==ভাৰতীয় শ্ৰম আইন== {{main|ভাৰতীয় শ্ৰম আইন}} [[ভাৰত]]ত শ্ৰম আৰু নিয়োগ সম্পৰ্কীয় আইনসমূহক সাধাৰণতে "ঔদ্যোগিক আইন" হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |last=Bhasin |first=Lalit |date=24 August 2007 |title=Labour And Employment Laws Of India |url=https://www.mondaq.com/india/employee-rights-labour-relations/50440/labour-and-employment-laws-of-india |url-status=live |access-date=2026-06-02 |website=[www.mondaq.com](http://www.mondaq.com) |language=en}}</ref> এই শ্ৰেণীবিভাজনৰ মূল কাৰণ হৈছে ভাৰতৰ বহুতো শ্ৰম আইন সীমিত ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। কিছুমান আইন কেৱল ২০ জন বা তাতকৈ অধিক শ্ৰমিক থকা কাৰখানাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য, কিছুমান কেৱল নিৰ্দিষ্ট উদ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য আৰু কিছুমান আইনৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰত চৰকাৰ]] বা ৰাজ্য চৰকাৰসমূহে নিৰ্দিষ্ট উদ্যোগ বা ক্ষেত্ৰত সেই আইন প্ৰয়োগ কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল'ব পাৰে। ভাৰতত একক আৰু কেন্দ্ৰীভূত শ্ৰম আইন-ব্যৱস্থা নাই। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে [[ভাৰতৰ সংবিধান]]ত শ্ৰমক [[সমৱৰ্তী তালিকা]]ৰ বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰ দুয়োটাই শ্ৰম সম্পৰ্কীয় আইন প্ৰণয়ন কৰিব পাৰে। সংবিধানৰ সপ্তম অনুসূচীৰ সমৱৰ্তী তালিকাত ২২, ২৩ আৰু ২৪ নং প্ৰৱেশ আৰু সংবিধানৰ ২৪৬ নং অনুচ্ছেদৰ অধীনত এই ক্ষমতা নিৰ্ধাৰিত হৈছে। শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিষয়ত সাংবিধানিক ক্ষমতা বিভাজনৰ ফলত কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য দুয়োখন চৰকাৰে শ্ৰম আৰু নিয়োগ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন [[আইন]] প্ৰণয়ন কৰিছে। ভাৰতৰ শ্ৰম আইনসমূহ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত।<ref name=":0" /> স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ আইনসমূহৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ব্ৰিটিছ নিয়োগকৰ্তাসকলৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰা।<ref name=":0" /> স্বাধীনতাৰ পিছত অধিকাংশ শ্ৰম আইন সংশোধন কৰি অধিক ন্যায়সংগত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হয়। শেহতীয়ালৈকে ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শ্ৰম আইনসমূহ ৪০টাতকৈ অধিক পৃথক সংসদীয় আইনত বিভক্ত হৈ আছিল। [[ভাৰতৰ সংসদ|ভাৰতৰ সংসদে]] ২০১৯ আৰু ২০২০ চনত চাৰিখন শ্ৰম সংহিতা প্ৰণয়ন কৰে। এই চাৰিখন সংহিতাই ২৯খন কেন্দ্ৰীয় শ্ৰম আইন একত্ৰিত কৰে।<ref>{{Cite web|date=2021-03-29|title=Summary of Labour Codes 2020|url=https://www.labourcode.org/2021/03/29/summary-of-labour-codes-2020/|access-date=2021-03-29|website=Labour Codes 2020|language=en-US|archive-date=14 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414235338/https://www.labourcode.org/2021/03/29/summary-of-labour-codes-2020/|url-status=dead|archivedate=2021-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210414235338/https://www.labourcode.org/2021/03/29/summary-of-labour-codes-2020/|deadurl=yes}}</ref> এই সংহিতাসমূহ হৈছে [[ঔদ্যোগিক সম্পৰ্ক সংহিতা, ২০২০]], [[সামাজিক সুৰক্ষা সংহিতা, ২০২০]], [[বৃত্তিগত সুৰক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতি সংহিতা, ২০২০]] আৰু [[মজুৰি সংহিতা, ২০১৯]]। নতুন সংহিতাসমূহ ২১ নৱেম্বৰ ২০২৫ৰপৰা কাৰ্যকৰী হয়।<ref>{{Cite news |date=2026-05-09 |title=Labour law overhaul done: Centre notifies rules for all 4 labour codes; new wage, social security norms kick in |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/labour-law-overhaul-done-centre-notifies-rules-for-all-4-labour-codes-new-wage-social-security-norms-kick-in/articleshow/130975018.cms |access-date=2026-06-02 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোই এই ৰূপায়ণক এক "ঐতিহাসিক সংস্কাৰ" হিচাপে অভিহিত কৰিছে, যিয়ে নিয়ম-অনুসৰণ সৰল কৰে, পুৰণি বিধানসমূহ আধুনিকীকৰণ কৰে আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু কল্যাণ সুৰক্ষিত কৰি ব্যৱসায় কৰাটো সহজ কৰাৰ বাবে এক সৰল আৰু দক্ষ কাঠামো সৃষ্টি কৰে।<ref>{{Cite web |title=India’s Labour Reforms: Simplification, Security, and Sustainable Growth |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2192524&reg=3&lang=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260504055226/https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2192524&reg=3&lang=2 |archive-date=2026-05-04 |access-date=2026-06-02 |website=[www.pib.gov.in](http://www.pib.gov.in)}}</ref> ==অৰ্থনীতিবিদসকলৰ সমালোচনা== গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে ভাৰতৰ কঠোৰ শ্ৰমিক আইন আৰু শ্ৰমিকসকলক সুৰক্ষা দিয়াৰ উদ্দেশ্যে প্ৰৱৰ্তিত অত্যধিক নিয়মে অধিক দৰমহা থকা সংগঠিত খণ্ডত নিয়োগৰ ধীৰ বৃদ্ধিৰ অন্যতম কাৰণ হিচাপে কাম কৰে।<ref name=aer>{{cite journal|author=Aghion, P., R. Burgess, S. Redding and F. Zilibotti|year=2008|title=The Unequal Effects of Liberalisation: Evidence from Dismantling the License Raj in India|journal=American Economic Review|volume=94|issue=4|pages=1397–412|url=https://ideas.repec.org/p/zur/iewwpx/345.html|doi=10.1257/aer.98.4.1397|s2cid=966634}}</ref><ref name=qje>{{cite journal|author1=Besley, T.|author2=R. Burgess|year=2004|title=Can Labour Regulation Hinder Economic Performance? - Evidence from India|journal=Quarterly Journal of Economics|volume=119|issue=1|pages=91–134|doi=10.1162/003355304772839533|s2cid=3044365|url=http://www.cepr.org/meets/wkcn/3/3508/papers/burgess.pdf}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hasan, R., D. Mitra and B.P. Ural|year=2007|title=Trade Liberalisation, Labour Market Institutions and Poverty Reduction: Evidence from India States|journal=India Policy Forum|volume=3|pages=71–122}}</ref> ভাৰতৰ শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় আইন আৰু নিয়মসমূহে শ্ৰমিক বজাৰত কঠোৰতা সৃষ্টি কৰিছে। ইয়াৰ ফলত উদ্যোগীসকলে জটিল আৰু অস্পষ্ট আইন এৰাই চলিবলৈ অনানুষ্ঠানিক শ্ৰমিক নিয়োগ কৰা এক ছায়া অৰ্থনীতিৰ আশ্ৰয় লয়। বিশেষকৈ ১৯৪৭ চনৰ ঔদ্যোগিক বিবাদ আইন আদিয়ে কঠোৰ শ্ৰমিক আইন আৰু একপক্ষীয় শ্ৰমিক সংঘ সম্পৰ্কীয় আইন প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। যদিও এই আইনে কৰ্মচাৰী ছাটাই বা কৰ্মচ্যুত নিষিদ্ধ নকৰে, তথাপি<ref name="gupta">{{cite web|url=http://www.ccsindia.org/interns2006/How%20Wrong%20is%20left%20about%20ecoonimic%20reforms%20in%20India%20-%20Aditya.pdf|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20090226070930/http://www.ccsindia.org/interns2006/How%20Wrong%20is%20left%20about%20ecoonimic%20reforms%20in%20India%20-%20Aditya.pdf|url-status=dead|archive-date=26 February 2009|title=How wrong has the Indian Left been about economic reforms?|author=Aditya Gupta|access-date=14 July 2012|archivedate=25 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225053408/https://www.ccsindia.org/interns2006/How%20Wrong%20is%20left%20about%20ecoonimic%20reforms%20in%20India%20-%20Aditya.pdf|deadurl=yes}}</ref> অনুপস্থিতিৰ বাবে কৰ্মচাৰী বৰ্খাস্ত কৰা, অৰ্থনৈতিক কাৰণত কৰ্মচাৰীৰ সংখ্যা হ্ৰাস কৰা বা অৰ্থনৈতিকভাৱে অচল প্ৰতিষ্ঠান বন্ধ কৰাৰ বাবে উদ্যোগী আৰু কোম্পানীসমূহে চৰকাৰী বিষয়াৰ অনুমতি ল'ব লাগে। এই আমোলাতান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়া কেইবাবছৰলৈকে চলিব পাৰে আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে এনে অনুমতি প্ৰায় সদায় নাকচ কৰা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book|title=India in the Era of Economic Reforms|url=https://archive.org/details/indiaineraofecon0000unse|author=Sachs, Varshney, Bajpai|year=2000|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0195655292}}</ref><ref name=hamilton>{{cite web|title=Labor regulation, economic complexity, and the China-India gap|author=Gordon, Li, Xu|date=12 August 2010|publisher=Hamilton University|url=http://academics.hamilton.edu/economics/Home/xu_colgate_paper.pdf}}</ref><ref name=yale>{{cite web|title=Firing costs and flexibility:evidence from firms employment responses to economic shocks|author=Adhvaryu, Chari and Sharma|date=December 2009|publisher=Yale University|url=http://www.econ.yale.edu/seminars/develop/tdw09/adhvaryu-091207.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511121431/http://www.econ.yale.edu/seminars/develop/tdw09/adhvaryu-091207.pdf|archive-date=11 May 2013|df=dmy-all|access-date=19 September 2026|archivedate=11 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130511121431/http://www.econ.yale.edu/seminars/develop/tdw09/adhvaryu-091207.pdf|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ ফলত গৱেষকসকলে যুক্তি দিছে যে ভাৰতৰ অনমনীয় শ্ৰমিক আইনে নতুন কোম্পানীসমূহক আনুষ্ঠানিকভাৱে পঞ্জীয়ন কৰা আৰু ইতিমধ্যে সংগঠিত খণ্ডত থকা কোম্পানীসমূহত অতিৰিক্ত শ্ৰমিক নিয়োগ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এক শক্তিশালী বাধা সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Reform in India: Democracy's drawbacks|newspaper=The Economist|date=27 October 2005|url=https://www.economist.com/special-report/2005/10/27/democracys-drawbacks}}</ref> চীনৰ বিপৰীতে ভাৰতীয় ব্যৱসায়সমূহে ৰপ্তানি বা ঘৰুৱা সুযোগৰ বাবে ভাৰতৰ প্ৰচুৰ শ্ৰমিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে, অথবা গুণগত নিয়ন্ত্ৰণ আৰু অন্যান্য কামৰ বাবে ব্যয়বহুল যন্ত্ৰপাতিৰ সলনি শ্ৰমিক ব্যৱহাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত পিছ পৰি ৰৈছে। এইবোৰক ভাৰতত নিয়োগৰ দুৰ্বল বৃদ্ধিৰ কাৰণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=aer/><ref name=qje/><ref>{{cite journal|author1=Datta-Chaudhuri, T. |author2=D. Bhattacharjee|year= 1994|title=Unions, Wages and Labour Markets in Indian Industry, 1960–66|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-development-studies_1994-01_30_2/page/443 |journal=The Journal of Development Studies|volume=30|issue=2|pages=443–465|doi=10.1080/00220389408422323}}</ref><ref>{{cite web|title=Rigid Labor Laws: a Minor Barrier to Growth?|author=Arvind Panagariya|year=2002|publisher=Columbia University|url=http://www.columbia.edu/~ap2231/ET/et30-sept01.htm|access-date=12 July 2012|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104722/http://web.archive.org/web/20160304104722/http://www.columbia.edu/~ap2231/ET/et30-sept01.htm|url-status=dead|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304104722/http://www.columbia.edu/~ap2231/ET/et30-sept01.htm|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite journal|title=Are All Labor Regulations Equal? Evidence from Indian Manufacturing|author1=Ahmad Ahsan |author2=Carmen Pagés |journal=Journal of Comparative Economics|volume=37|issue=1|year=2009|pages=62–75|url=https://ideas.repec.org/p/iza/izadps/dp3394.html|doi=10.1016/j.jce.2008.09.001|hdl=10419/35255 |hdl-access=free}}</ref> শেহতীয়াকৈ কেইজনমান গৱেষকে বিভিন্ন শ্ৰমিক নিয়ম থকা ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মাজত তুলনামূলক অধ্যয়ন কৰিছে।<ref>{{cite journal|title=Indian Manufacturing: A Slow Sector in a Rapidly Growing Economy|author=Mitra and Ural|publisher=Institute of Policy Studies - Singapore and World Bank|year=2006|url=http://siteresources.worldbank.org/INTCHIINDGLOECO/Resources/Mitra_Ural_final.pdf}}</ref><ref>{{cite journal|title=Investment Climate and Economic Performance: Some Firm Level Evidence from India|author1=David Dollar|author2=Giuseppe Iarossi|author3=Taye Mengistae|publisher=Stanford Institute for Economic Policy Research|year=2002|url=http://siepr.stanford.edu/publicationsprofile/1361|archive-date=20 September 2015|access-date=12 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920212827/http://siepr.stanford.edu/publicationsprofile/1361|url-status=dead|archivedate=20 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150920212827/http://siepr.stanford.edu/publicationsprofile/1361|deadurl=yes}}</ref> তেওঁলোকে এনে ৰাজ্যসমূহৰ তুলনা কৰিছে যিবোৰে নিয়োগকৰ্তাক অধিক নমনীয়তা প্ৰদান কৰিবলৈ শ্ৰমিক আইন সংশোধন কৰিছিল, সেই ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে যিবোৰে শ্ৰমিক আইন অধিক কঠোৰ আৰু পালন কৰাটো অধিক জটিল কৰি তুলিছিল। এই অধ্যয়নসমূহত দেখা গৈছে যে নমনীয় শ্ৰমিক আইন থকা ৰাজ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল। এনে ৰাজ্যসমূহে ৰপ্তানিৰ সুযোগৰ সুবিধা ল'ব পাৰিছিল আৰু নমনীয় শ্ৰমিক আইন থকা ৰাজ্যসমূহত জনমূৰি পৰিয়ালৰ আয় অধিক দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল। কঠোৰ শ্ৰমিক আইন থকা ৰাজ্যসমূহত স্থানীয় উদ্যোগীসকলে সীমিত সময়ৰ বাবে নিয়োগ কৰিব পৰা অস্থায়ী বা চুক্তিভিত্তিক শ্ৰমিক নিয়োগ কৰাটো অধিক পছন্দ কৰিছিল। অৰ্থাৎ অধিক কঠোৰ আৰু অনমনীয় শ্ৰমিক আইন থকা ৰাজ্যসমূহত অনানুষ্ঠানিক নিয়োগ বৃদ্ধি পোৱা দেখা গৈছিল।<ref>{{cite book|author=Sen, K., B. Saha and D. Maiti|year=2010|title=Labour Market Institution and Flexibility in Indian Manufacturing|publisher=University of Manchester}}</ref><ref>{{cite journal|title=Trade Reforms, Labor Regulations, and Labor-Demand Elasticities: Empirical Evidence from India|author1=Rana Hasan |author2=Devashish Mitra |author3=K.V. Ramaswamy |journal=The Review of Economics and Statistics|volume=89|issue=3|pages=466–481|year=2007|doi=10.1162/rest.89.3.466|s2cid=9557156 |url=http://www.nber.org/papers/w9879.pdf }}</ref> ২০০৭ চনত প্ৰকাশিত ''দ্য ইকনমিষ্ট''ৰ এটা প্ৰবন্ধত ভাৰতে বিশ্বৰ বৃহৎ অৰ্থনীতিসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কঠোৰ শ্ৰমিক আইন থকা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name=economist2007>{{cite news|title=India's economy - A Himalayan challenge|newspaper=The Economist|date=11 October 2007|url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2007/10/11/a-himalayan-challenge}}</ref> ভাৰতৰ ব্যক্তিগত খণ্ডই, ইয়াৰ ভিতৰত সংগঠিত উৎপাদন খণ্ডেও, প্ৰায় ১০ নিযুত ভাৰতীয়ক নিয়োগ কৰে। উৎপাদন কোম্পানীসমূহে কাৰখানাৰ পৰা শ্ৰমিক ছাটাই কৰিবলৈ চৰকাৰৰ অনুমতি ল'ব লাগে আৰু ১০০ জনতকৈ অধিক কৰ্মচাৰী থকা প্ৰতিষ্ঠানৰ ক্ষেত্ৰত এনে অনুমতি সাধাৰণতে অস্বীকাৰ কৰা হয়। ভাৰতীয় কোম্পানীসমূহৰ অধিকাংশ সৰু হোৱাৰ এইটো এটা কাৰণ বুলি কোৱা হয়। ভাৰতৰ সংগঠিত উৎপাদন খণ্ডৰ ৮৭ শতাংশ নিয়োগ ১০ জনতকৈ কম কৰ্মচাৰী থকা প্ৰতিষ্ঠানত হয়, আনহাতে চীনত এই হাৰ মাত্ৰ ৫ শতাংশ। সৰু ভাৰতীয় কোম্পানীসমূহে বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদনৰ সুবিধা লাভ কৰিব নোৱাৰে আৰু আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে। ফলত অধিক শ্ৰমিক নিয়োগ কৰি বৃহৎ প্ৰতিষ্ঠানলৈ পৰিণত হ'লে যি উৎপাদনশীলতা লাভ কৰিব পাৰিলেহেঁতেন, তাৰ তুলনাত তেওঁলোকৰ উৎপাদনশীলতা কম হৈ থাকে। ইয়াৰ ফলত বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ পৰিৱৰ্তনৰ সময়ত ভাৰতীয় কোম্পানীসমূহৰ দ্ৰুত সম্প্ৰসাৰণ বা পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে খাপ খোৱাৰ ক্ষমতা সীমিত হয়। ইয়াৰ এটা ব্যতিক্ৰম হৈছে বৌদ্ধিক বা কাৰ্যালয়ভিত্তিক চাকৰি। এই ক্ষেত্ৰত কোম্পানীসমূহৰ শক্তিশালী স্বাৰ্থগোষ্ঠী থাকে আৰু কৰ্মচাৰীসকল সাধাৰণতে শ্ৰমিক সংঘৰ সদস্য নহয়। সেয়েহে এই কোম্পানীসমূহে অধিক সংখ্যক কৰ্মচাৰীৰ সৈতে তুলনামূলকভাৱে স্বাধীনভাৱে কাম কৰিব পাৰিছে আৰু শ্ৰমিক আইন উলংঘা নকৰাকৈ কৰ্মচাৰীৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশক চাকৰিৰ পৰা আঁতৰাব পাৰিছে।<ref>{{cite web|title=Chronicles of the rise and fall of the Indian software engineer|url=http://business.outlookindia.com/article.aspx?102381|archive-url=https://web.archive.org/web/20111125075147/http://business.outlookindia.com/article.aspx?102381|url-status=dead|archive-date=25 November 2011|work=Outlook Business|publisher=Outlook Publishing India Pvt. Ltd.|access-date=14 March 2013|archivedate=10 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510221523/http://business.outlookindia.com/article.aspx?102381|deadurl=yes}}</ref> প্ৰায় সকলো ক্ষেত্ৰতে কাৰ্যালয়ভিত্তিক কৰ্মচাৰীক ঋণাত্মক সুপাৰিশ আৰু উদ্যোগৰ সংস্থাসমূহত ক'লা তালিকাভুক্ত কৰাৰ ভাবুকিৰ অধীনত পদত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয় বুলি এটা উৎসত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=The labor law implementation in India is very weak compared to many developed economies|url=http://jobgayi.com/resign|work=jobgayi.com|access-date=14 March 2013|archivedate=11 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130511213432/http://jobgayi.com/resign|deadurl=yes}}</ref> ডজানকভ আৰু ৰামালহোৱে ভাৰতকে ধৰি উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় বহুতো অধ্যয়ন পৰ্যালোচনা কৰিছে। তেওঁলোকে ওপৰৰ সমালোচনাৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি মত প্ৰকাশ কৰিছে যে কঠোৰ নিয়োগ আইন থকা দেশসমূহত অসংগঠিত খণ্ডৰ আকাৰ ডাঙৰ আৰু নিবনুৱাৰ হাৰ অধিক, বিশেষকৈ যুৱসকলৰ মাজত। তেওঁলোকে লগতে উল্লেখ কৰিছে যে কঠোৰ আৰু অনমনীয় শ্ৰমিক আইন কম জনমূৰি আয়ৰ সৈতে শক্তিশালীভাৱে সম্পৰ্কিত।<ref name=jce2009>{{cite journal|title=Employment laws in developing countries|author1=Simeon Djankov |author2=Rita Ramalho |journal=Journal of Comparative Economics|volume=37|issue=1|pages=3–13|date=March 2009|doi=10.1016/j.jce.2008.10.003|s2cid=29262232 }}</ref><ref>{{cite journal|title=Employment Protection, Firm Selection, and Growth|author=MARKUS POSCHKE|journal=Journal of Monetary Economics|volume=56|issue=8|pages=1074–1085|year=2009|url=http://cadmus.eui.eu/bitstream/handle/1814/6448/ECO-2006-35.pdf|doi=10.1016/j.jmoneco.2009.10.013|citeseerx=10.1.1.711.4290|hdl=1814/6448|s2cid=260043|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140527212821/http://cadmus.eui.eu/bitstream/handle/1814/6448/ECO-2006-35.pdf|archivedate=2014-05-27|access-date=2026-09-19|deadurl=yes}}</ref> ==ভাৰতীয় শ্ৰমিক আইনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তুলনা== তলৰ তালিকাখনত ২০১১ চনৰ হিচাপ অনুসৰি ভাৰতৰ শ্ৰমিক আইনসমূহ চীন আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰমিক আইনসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে। {| class="wikitable sortable" |+'''শ্ৰমিক আইনত আপেক্ষিক নিয়ম আৰু কঠোৰতা'''<ref>{{cite web|title=Employing Workers - 2011 data (based on input from ILO, OECD, local governments and private employers)|publisher=The World Bank|year=2012|url=http://www.doingbusiness.org/data/exploretopics/employing-workers}}</ref> |- ! আইনে প্ৰয়োজন কৰা ব্যৱস্থা !! {{flag|ভাৰত}} !! {{flag|চীন}} !! {{flag|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ}} |- | [[নূন্যতম মজুৰি]] (মাৰ্কিন ডলাৰ/মাহ) || ৪৫ (মাহে ২৫০০ ভাৰতীয় টকা)<ref>{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=71533 |title=Central Government Revises the National floor level Minimum Wage (NFLMW) from Rs. 100 Per Day to Rs. 115 Per Day Effective from 01.04.2011 |publisher=Pib.nic.in |date= |accessdate=2022-03-19}}</ref><ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/minimum-wage-hiked-by-rs15/article1609572.ece | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Minimum wage hiked by Rs. 15 | date=8 April 2011}}</ref> || ১৮২.৫ || '''১২৪২.৬''' |- | মানক কৰ্মদিন || ৯ ঘণ্টা || '''৮ ঘণ্টা''' || '''৮ ঘণ্টা''' |- | কৰ্মস্থলীত নূন্যতম বিশ্ৰাম || '''৫ ঘণ্টাত ৩০ মিনিট''' || নাই || নাই |- | সৰ্বাধিক [[অতিৰিক্ত সময়ৰ কাম|অতিৰিক্ত সময়ৰ কামৰ]] সীমা || বছৰি ২০০ ঘণ্টা || '''বছৰি ৪৩২ ঘণ্টা'''<ref>{{cite web|url=http://www.fairlabor.org/blog/entry/fair-labor-association-secures-commitment-limit-workers-hours-protect-pay-apples-largest|title = Fair Labor Association Secures Commitment to Limit Workers' Hours, Protect Pay at Apple's Largest Supplier &#124; Fair Labor Association}}</ref> || নাই |- | অতিৰিক্ত সময়ৰ কামৰ অতিৰিক্ত মজুৰি || '''১০০%''' || ৫০% || ৫০% |- | [[কৰ্মচ্যুত|কৰ্মচ্যুতৰ]] বাবে চাকৰি শেষ কৰা অনুমোদিত নে? || '''হয়, চৰকাৰৰ অনুমোদন থাকিলে [https://www.india-briefing.com/news/due-process-terminating-employee-india-14363.html/]''' || হয়, চৰকাৰৰ অনুমোদন নোহোৱাকৈ || হয়, চৰকাৰৰ অনুমোদন নোহোৱাকৈ |- | এজন কৰ্মচাৰীক চাকৰিৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰিবলৈ চৰকাৰৰ অনুমতি প্ৰয়োজন নে? || '''হয়''' || নহয় || নহয় |- | ৯ জন কৰ্মচাৰীক চাকৰিৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰিবলৈ চৰকাৰৰ অনুমতি প্ৰয়োজন নে? || '''হয়''' || নহয় || নহয় |- | [[কৰ্মচ্যুত|কৰ্মচ্যুতৰ]] বাবে চাকৰি শেষ কৰাৰ চৰকাৰী অনুমতি প্ৰদান কৰা হয় নে? || '''বিৰলভাৱে'''<ref name="hamilton"/><ref name="yale"/> || প্ৰযোজ্য নহয় || প্ৰযোজ্য নহয় |- | চাকৰি শেষ কৰাৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিয়ম নিয়ন্ত্ৰিত নে? || '''হয়''' || '''হয়''' || নহয় |- | [[চাকৰি হেৰুওৱাৰ ক্ষতিপূৰণ|চাকৰি হেৰুওৱাৰ ক্ষতিপূৰণ]] — ১ বছৰ চাকৰি কৰা কৰ্মচাৰীৰ বাবে || ২.১ সপ্তাহৰ দৰমহা || '''৪.৩ সপ্তাহৰ দৰমহা''' || নাই |- | চাকৰি হেৰুওৱাৰ ক্ষতিপূৰণ — ৫ বছৰ চাকৰি কৰা কৰ্মচাৰীৰ বাবে || ১০.৭ সপ্তাহৰ দৰমহা || '''২১.৭ সপ্তাহৰ দৰমহা''' || নাই |} * ভাৰতত নূন্যতম মজুৰি সম্পৰ্কীয় আইন সৰল কৰিবলৈ নতুন বিধি প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াৰ ফলত শ্ৰমিকসকলে প্ৰকৃত সুবিধা লাভ কৰা নাই<ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/article/939763/india-has-a-new-code-to-simplify-law-on-minimum-wages-but-it-doesnt-give-workers-any-real-benefit|title=India has a new code to simplify law on minimum wages – but it doesn’t give workers any real benefit|first=Anupama|last=Kumar|date=21 October 2019|website=Scroll.in}}</ref> ==টোকা== {{reflist|30em}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Refbegin|30em}} *[https://books.google.com/books?id=dbDZBQAAQBAJ ''The Industrial Development of Bengal, 1900-1939''] Vikas Publishing House Pvt Ltd : New Delhi, Pp.&nbsp;256, {{ISBN|0706915798}} *PM Cawthorne, 'Of Networks and Markets: The Rise and Rise of a South Indian Town, the Example of Tiruppur's Cotton Knitwear Industry' (1994) 23(1) World Development 43 *{{cite web|url=http://countrystudies.us/india/95.htm|work=U.S. Library of Congress|title=Library of Congress Country Studies|access-date=6 October 2007}} *{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/India.pdf|work=কংগ্ৰেছ গ্ৰন্থাগাৰৰ দেশ অধ্যয়ন|access-date=6 November 2007|title=Library of Congress – Federal Research Division Country Profile: India, December 2004}} *[http://www.mendeley.com/download/public/107593591/6622268601/df28a1cf9d1a6af2018eed47a8b88272f0768e29/dl.pdf ''Government and Business Attitudes towards Labour Welfare in Bengal: The Maternity Benefit Question (1919-1947)'']{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, in 'State and Business in India: A Historical Perspective', pp.&nbsp;217–257 (New Delhi, 1987), {{ISBN|8185054266}} *[http://www.mendeley.com/download/public/107593591/6627445751/13fd203cbca0e7ce8a1e99d63c6fcb4ad4a6486b/dl.pdf ''The Indian mines maternity benefit question, 1919-1947'']{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, The Indian Economic & Social History Review 22 (3), 329-351 *[http://www.mendeley.com/download/public/107593591/6627445641/ef374a9d90133a4be02c4c2bd14ddf5ea5287c3d/dl.pdf ''The Problem of Middle Class Educated Unemployment in Bengal, 1912-1942'']{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, The Indian Economic & Social History Review, 19 (1), 27-45 *[http://www.mendeley.com/download/public/107593591/6627445201/791c850049375307783b5e57af589b4b1c7b9670/dl.pdf ''Supply of Labour to Bengal Tea Industry 1900-1939'']{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Bangladesh Historical Studies, Vol. IV, pp.&nbsp;49–63. * {{cite news |last1=Kwatra |first1=Nikita |title=How caste affects India's rural job market |url=https://www.livemint.com/news/india/how-caste-affects-india-rural-job-market-11574665687641.html |access-date=25 November 2019 |work=[[মিণ্ট]] |date=25 November 2019}} {{refend}} ==অতিৰিক্ত পঠন== {{Refbegin|30em}} ;গ্ৰন্থ * ব্ৰেমান, জান আদি (২০১৯)। ''[https://www.ucpress.edu/book/9780520302402/the-social-question-in-the-twenty-first-century A Social Question in the Twenty-First Century: A Global View]''। অধ্যায় ৬: A Mirage of Welfare: How the Social Question in India Got Aborted। কেলিফৰ্ণিয়া: University of California Press। {{ISBN|0520302400}} * {{cite book|title=Women, Labour and the Economy in India: From Migrant Menservants to Uprooted Girl Children Maids|author=Chakravarty, D. and Chakravarty, I.|isbn=978-1-317-36278-4|year=2015| publisher=টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিছ}} * {{cite book|title=Capitalism, Inequality and Labour in India|author=Breman, J.| isbn=978-1-108-48241-7|lccn=2019017868|year=2019|publisher=কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰেছ}} * {{cite book|title=Industrial Labour in India|author=Sharma, R.K.|isbn=978-8-171-56703-4|year=1997|publisher=Atlantic Publishers and Distributors}} * {{cite book|title=Informal Labour in Urban India: Three Cities, Three Journeys|author=Barnes, T.|isbn=978-1-317-57101-8|year=2014|publisher=Taylor & Francis}} * {{cite book|title=Labour in Contemporary India|author=Jha, P.|isbn=978-0-199-08971-0|year=2016|publisher=অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰেছ}} * {{cite book|title=Employment in India|url=https://archive.org/details/employmentinindi0000ghos|author=Ghose, A.K.|isbn=978-0-190-99006-0|lccn=2020325023|year=2019|publisher=Oxford University Press}} * {{cite book|title=Issues in Law and Public Policy on Contract Labour in India: Comparative Insights from China|author=Kumar, P. and Singh, J.|isbn=978-9-811-08444-7|year=2018|publisher=স্প্ৰিংগাৰ ছিংগাপুৰ}} * {{cite book|title=Footloose Labour: Working in India's Informal Economy|author=Breman, J. and Hawthorn, G.P.|isbn=978-0-521-56824-1| lccn=lc95049938|year=1996|publisher=Cambridge University Press}} ;আলোচনী *Pravin Sinha (2004) Representing labour in India, Development in Practice, 14:1-2, 127-135, {{doi|10.1080/0961452032000170695}}. *Amartya K. Sen, Surplus Labour in India: A Critique of Schultz's Statistical Test, দ্য ইকনমিক জাৰ্নেল, Volume 77, Issue 305, 1 March 1967, Pages 154–161, {{doi|10.2307/2229374}} *Vyas, M. Impact of Lockdown on Labour in India. Ind. J. Labour Econ. 63 (Suppl 1), 73–77 (2020). {{doi|10.1007/s41027-020-00259-w}} *Shah, A, Lerche, J. Migration and the invisible economies of care: Production, social reproduction and seasonal migrant labour in India. Trans Inst Br Geogr. 2020; 45: 719–734. {{doi|10.1111/tran.12401}} *Bhattacharjea, Aditya, Labour Market Regulation and Industrial Performance in India: A Critical Review of the Empirical Evidence. Indian Journal of Labour Economics, Vol. 49, No. 2, pp.&nbsp;211–232, April–June 2006, Available at. *Dinar Kale, David Wield, Joanna Chataway, Diffusion of knowledge through migration of scientific labour in India, বিজ্ঞান আৰু ৰাজহুৱা নীতি, Volume 35, Issue 6, July 2008, Pages 417–430, {{doi|10.3152/030234208X331245}} *Tom Brass (2008) Capitalism and Bonded Labour in India: Reinterpreting Recent (Re-) Interpretations, দ্য জাৰ্নেল অৱ পিজেণ্ট ষ্টাডিজ, 35:2, 177-248, {{doi|10.1080/03066150802150969}} *Papola, T. S. “Employment Growth and Social Protection of Labour in India.” Indian Journal of Industrial Relations 30, no. 2 (1994): 117–43. *THOMAS, JAYAN JOSE. “India’s Labour Market during the 2000s: Surveying the Changes.” Economic and Political Weekly 47, no. 51 (2012): 39–51. *Sundaram, K., and Suresh D. Tendulkar. “The Poor in the Indian Labour Force: Scenario in the 1990s.” Economic and Political Weekly 39, no. 48 (2004): 5125–32. *Afridi, Farzana and Mukhopadhyay, Abhiroop and Sahoo, Soham, Female Labour Force Participation and Child Education in India: The Effect of the National Rural Employment Guarantee Scheme. IZA Discussion Paper No. 6593, Available at {{doi|10.2139/ssrn.2085180}} *{{cite journal|title = Why is the Labour Force Participation of Women Declining in India?|journal = World Development |volume = 98|pages = 360–380|year = 2017|issn = 0305-750X|doi = 10.1016/j.worlddev.2017.05.003|url = https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305750X17301663|author = Santosh Mehrotra and Jajati K. Parida|url-access = subscription}} *Dubey, A., Olsen, W. & Sen, K. The Decline in the Labour Force Participation of Rural Women in India: Taking a Long-Run View. Ind. J. Labour Econ. 60, 589–612 (2017). {{doi|10.1007/s41027-017-0085-0}} *Reddy, A.B. (2016), "Labour force participation of elderly in India: patterns and determinants", International Journal of Social Economics, Vol. 43 No. 5, pp.&nbsp;502–516. {{doi|10.1108/IJSE-11-2014-0221}} *Vidu Badigannavar, John Kelly, Do Labour Laws Protect Labour in India? Union Experiences of Workplace Employment Regulations in Maharashtra, India, ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ল' জাৰ্নেল, Volume 41, Issue 4, December 2012, Pages 439–470, {{doi|10.1093/indlaw/dws038}} *SWAMINATHAN, PADMINI. “Outside the Realm of Protective Labour Legislation: Saga of Unpaid Labour in India.” ইকনমিক এণ্ড পলিটিকেল ৱিকলি 44, no. 44 (2009): 80–87. {{Refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://ilostat.ilo.org/topics/working-time/ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মসময় সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা] by [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা]] * [https://labour.gov.in/ শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰালয়] * [https://labourbureau.gov.in/ শ্ৰম ব্যুৰোৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট, শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰালয়] * [https://www.dvara.com/research/wp-content/uploads/2014/05/CSS-Report.pdf ভাৰতৰ অসংগঠিত খণ্ডৰ বাবে ব্যাপক সামাজিক সুৰক্ষা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240225040856/https://www.dvara.com/research/wp-content/uploads/2014/05/CSS-Report.pdf |date=2024-02-25 }} * [https://www.dvara.com/research/blog/2020/10/21/comments-on-social-security-code-2020/ ২০২০ চনৰ সামাজিক সুৰক্ষা বিধিৰ ওপৰত মন্তব্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230129074446/https://www.dvara.com/research/blog/2020/10/21/comments-on-social-security-code-2020/ |date=2023-01-29 }} * [https://www.dvara.com/research/blog/2020/09/25/self-employed-migrant-workers-in-the-unorganised-sector/ অসংগঠিত খণ্ডৰ স্বনিয়োজিত প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220720083916/https://www.dvara.com/research/blog/2020/09/25/self-employed-migrant-workers-in-the-unorganised-sector/ |date=2022-07-20 }} * অনানুষ্ঠানিক খণ্ডৰ শ্ৰমিকসকলৰ বাবে সাৰ্বজনীন আৰু ব্যাপক সামাজিক সুৰক্ষা ভিত্তি প্ৰস্তুত কৰা [https://www.dvara.com/research/wp-content/uploads/2020/03/Designing-a-Universal-and-Comprehensive-Social-Security-Floor-for-Informal-Sector-Workers.pdf শ্ৰমিকসকল] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127093241/https://www.dvara.com/research/wp-content/uploads/2020/03/Designing-a-Universal-and-Comprehensive-Social-Security-Floor-for-Informal-Sector-Workers.pdf |date=2022-01-27 }} {{Wikiquote}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অৰ্থনীতি]] f2j5l2sdz1ei8z81scq7f93fdic160j 0 139599 645387 636548 2026-10-16T03:59:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645387 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ | native_name = | image = Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (5).jpg |caption = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰত গুৰু আসনৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত ভৱন | coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}} | map_type = India Assam | map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান | location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | established = ২০২৫ | founder = [[অসম চৰকাৰ]] | architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ | area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা | completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ | inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]] | religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]] | status = সম্পূৰ্ণ }} '''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' {{en|Mahapurush Srimanta Sankardev Avirbhav Kshetra}} [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।<ref name="PIB2025">{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}</ref> প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিতিত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে।<ref name="PIB2025"/> == পটভূমি == [[File:শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ আৱিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ.jpg|thumb|প্ৰৱেশদ্বাৰ]] [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।<ref name="NagaonGov">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}</ref> শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।<ref name="NagaonGov"/> == প্ৰকল্পৰ ইতিহাস == বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।<ref name="Budget2020">{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="CMPR2021">{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}</ref> ২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।<ref name="CMPRJuly2021">{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}</ref> প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/><ref name="PTI2025">{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}</ref> == ভূমি আৰু পৰিকল্পনা == প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/><ref name="CMPR2021"/> প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Architecture2025">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}</ref> প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> == স্থাপত্য == মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।<ref name="PTI2025"/> === গুৰু আসন === প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="VisitorRules">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}</ref> গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/> === খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ === [[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India.jpg|thumb|খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।<ref name="PTI2025"/> === তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ === [[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (2).jpg|thumb| তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ]] কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}</ref> === নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ === দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।<ref name="Architecture2025"/> === জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ === প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref name="PTI2025"/> === গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন === প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> === সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান === প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="PTI2025"/> === মণিকাঞ্চন গৃহ === মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।<ref name="PTI2025"/> === ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ === প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/> প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> == পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা == আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।<ref name="VisitorRules"/> প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।<ref name="VisitorRules"/> == বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক == মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক। বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।<ref name="NagaonGov"/> আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Restoration2019">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}</ref> বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == উদ্বোধন == [[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (1).jpg|thumb|গুৰু আসন]] ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।<ref name="PTI2025"/> কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।<ref name="PIB2025"/> == দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম == ২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।<ref name="VisitorRules"/> জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> === পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক === ২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}</ref> এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="DressAnnouncement">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/amp/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}</ref> বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}</ref> == সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী == আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="VisitorRules"/> == পৰিচালনা == আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> == যাতায়াত == মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ বটদ্ৰৱা থান কাষতে [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।<ref name="NagaonGov"/> ইয়াৰ নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান] * [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প] * [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প] * [https://web.archive.org/web/20230328123437/https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল] * [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]] [[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]] herwg1mc08t0pzo82rttfkfzik5hgyu 645388 645387 2026-10-16T03:59:50Z KiranBOT 45247 AMP-Tracking URLs ৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছে ([[:m:User:KiranBOT/AMP|বিশদ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ভুল প'ৰিবেশ]]) v3.1.1s 645388 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | building_name = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ | native_name = | image = Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (5).jpg |caption = মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰত গুৰু আসনৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত ভৱন | coordinates = {{coord|26.419250|92.542875|type:landmark_region:IN-AS|display=inline}} | map_type = India Assam | map_caption = অসমৰ নগাঁও জিলাত আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান | location = বটদ্ৰৱা, [[নগাঁও জিলা]], [[অসম]] | country = [[ভাৰত]] | established = ২০২৫ | founder = [[অসম চৰকাৰ]] | architect = মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছ | area = প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা | completed_date = ২৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫ | inaugurated_by = [[অমিত শ্বাহ]] | religious_affiliation = [[একশৰণ নামধৰ্ম]] | status = সম্পূৰ্ণ }} '''মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ''' {{en|Mahapurush Srimanta Sankardev Avirbhav Kshetra}} [[অসম]]ৰ [[নগাঁও জিলা]]ৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক [[বটদ্ৰৱা থান]]ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ লগতে বটদ্ৰৱাক এক বৃহৎ আধ্যাত্মিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে বিকশিত কৰা।<ref name="PIB2025">{{Cite web |title=কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে নগাঁও জিলাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো}}</ref> প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] আৰু অন্যান্য গণ্যমান্য ব্যক্তি উপস্থিতিত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰে।<ref name="PIB2025"/> == পটভূমি == [[File:শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ আৱিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ.jpg|thumb|প্ৰৱেশদ্বাৰ]] [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] ১৪৪৯ চনত বটদ্ৰৱাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাত উল্লেখ আছে। তেওঁ অসমত [[একশৰণ নামধৰ্ম]] প্ৰচাৰ কৰাৰ লগতে [[নামঘৰ]], [[কীৰ্তন]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু ভাওনাৰ দৰে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক সুদৃঢ় ৰূপ দিছিল। বটদ্ৰৱা তেওঁৰ জন্মস্থান হোৱাৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান।<ref name="NagaonGov">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান |url=https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=নগাঁও জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}</ref> শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত প্ৰথম কীৰ্তনঘৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু নামঘৰ আৰু মণিকূটৰ এক বিশেষ স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ সূচনা কৰিছিল। বটদ্ৰৱা থান পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।<ref name="NagaonGov"/> == প্ৰকল্পৰ ইতিহাস == বটদ্ৰৱা থানক শিল্প, সংস্কৃতি, গৱেষণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ অসম চৰকাৰৰ বাজেটত উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটত প্ৰকল্পটোৰ প্ৰাৰম্ভিক আনুমানিক ব্যয় ১৮৮ কোটি টকা ধৰা হৈছিল আৰু প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বাবে ৫০ কোটি টকা আবণ্টনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।<ref name="Budget2020">{{Cite web |title=অসম বাজেট ভাষণ |url=https://doatfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/agriculture_com_oid_2/menu/document/budget_speech_english.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ বিত্ত বিভাগ}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত প্ৰকল্পটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ২০২১ চনৰ মে' মাহত অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি প্ৰকল্পটোৰ বাবে ১৬৫ বিঘা ভূমি আৰু ১৮৮ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="CMPR2021">{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ ৰূপায়ণ পৰ্যালোচনা কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}</ref> ২০২১ চনৰ জুলাই মাহত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষে মণিকূট, কীৰ্তনঘৰ আৰু নাটঘৰৰ উন্নয়নমূলক কামৰ কথাও উল্লেখ কৰে। একে সময়তে বটদ্ৰৱা থানৰ সামগ্ৰিক পুনৰুজ্জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক-পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকাৰ কথা জানিবলৈ দিয়া হয়।<ref name="CMPRJuly2021">{{Cite web |title=মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বটদ্ৰৱা থানৰ উন্নয়নমূলক কাম উন্মোচন কৰে |url=https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm-batadrava_than.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ}}</ref> প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণ শেষ হোৱাৰ পিছত ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। উদ্বোধনী সময়ৰ চৰকাৰী আৰু সংবাদ প্ৰতিবেদনসমূহত ব্যয়ৰ পৰিমাণ ২২২ কোটি টকাৰ অধিক, প্ৰায় ২২২.৫৪ কোটি টকা অথবা প্ৰায় ২২৭ কোটি টকা হিচাপে বিভিন্নভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/><ref name="PTI2025">{{Cite web |title=অমিত শ্বাহে ২২৭ কোটি টকাৰ বটদ্ৰৱা পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/amit-shah-inaugurates-rs-227-cr-redeveloped-birthplace-of-srimanta-sankardeva/articleshow/126229213.cms |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ}}</ref> == ভূমি আৰু পৰিকল্পনা == প্ৰকল্পটো বটদ্ৰৱাৰ সৰু হিছা আৰু বৰ হিছা অঞ্চলক সামৰি প্ৰায় ১৬২–১৬৫ বিঘা ভূমিত বিকশিত কৰা হৈছে। চৰকাৰী প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ উদ্বোধনী তথ্যত ১৬২ বিঘা ভূমিৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে অসম চৰকাৰৰ ২০২১ চনৰ প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নথি আৰু ২০২৫ চনৰ অন্যান্য প্ৰতিবেদনত ১৬৫ বিঘাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/><ref name="CMPR2021"/> প্ৰকল্পটোৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনা ওপৰৰ পৰা চালে এজোপা [[বট গছ|বটবৃক্ষৰ]] আকৃতিৰ দৰে দেখা যায়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত [[গুৰু আসন]] অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ পৰা আন আন স্থাপত্যিক উপাদানসমূহ গছৰ ডাল-পাতৰ দৰে বিভিন্ন দিশলৈ বিস্তৃত হৈছে। এই পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাক এক কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Architecture2025">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা প্ৰকল্প: আমাৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ এক প্ৰচেষ্টা |url=https://dailypioneer.com/news/batadrava-project-the-resolve-to-protect-our-national-existence |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য পাইঅ'নিয়াৰ}}</ref> প্ৰকল্পটোৰ মূল পৰিকল্পনা মহিন্দ্ৰা কনছাল্টিং ইঞ্জিনিয়াৰ্ছৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য আৰু পৰিকল্পনা |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> == স্থাপত্য == মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ স্থাপত্যত অসমীয়া সত্ৰীয়া পৰম্পৰা, বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় প্ৰতীক, অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ, লোক-জীৱন, নৃত্য, নাট্য আৰু নামঘৰ সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন উপাদান আধুনিক স্থাপত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অট্টালিকাক পৰম্পৰাগত অসমীয়া সামগ্ৰী আৰু সাংস্কৃতিক ৰূপৰ আদলত নক্সা কৰা হৈছে।<ref name="PTI2025"/> === গুৰু আসন === প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে গুৰু আসন। ই কেন্দ্ৰীয় অংশত অৱস্থিত আৰু সমগ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ স্থাপত্যিক বিন্যাস ইয়াক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত হৈছে। কেন্দ্ৰীয় ধ্যান-স্থাপত্যটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৫ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৩০ মিটাৰ বুলি প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="VisitorRules">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি, প্ৰশাসনে নিৰ্ধাৰণ কৰিলে নিয়ম |url=https://www.headline8.news/assam/batadrava-project-to-open-for-visitors-from-tomorrow-administration-enforces-strict-rules-26366/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=হেডলাইন ৮}}</ref> গুৰু আসন হৈছে শংকৰদেৱীয় নামঘৰ পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু নাম-প্ৰসংগৰ কেন্দ্ৰীয় আসনৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক। নতুন প্ৰকল্পত ইয়াক বৃহৎ স্থাপত্যিক ৰূপ দি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বিন্দু হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/> === খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ === [[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India.jpg|thumb|খোলৰ আৰ্হিৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[খোল]] বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা গৱেষণা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত শংকৰদেৱৰ জীৱন, কৰ্ম, ধৰ্মীয় দৰ্শন, সাহিত্য, কলা আৰু অসমীয়া বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাক লৈ গৱেষণা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লক্ষ্য আছে।<ref name="PTI2025"/> === তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ === [[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (2).jpg|thumb| তালৰ আৰ্হিৰ কলা কেন্দ্ৰ]] কলা কেন্দ্ৰটো অসমীয়া বৈষ্ণৱ সংগীতত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত তাল বাদ্যৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে সংগীত, নৃত্য, নাট্য আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কলাৰ চৰ্চা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে স্থান সৃষ্টি কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্যিক বৈশিষ্ট্য |url=https://www.dainandinbartagroup.in/%E0%A6%AC%E0%A6%9F%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%B1%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A7%81%E0%A6%B7-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A7%B0%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A7%B1-%E0%A6%86%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A7%B1-%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%A4্ৰৰ-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%A7%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B2%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%87-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%97%E0%A7%83%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A7%80-%E0%A6%85%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%A6%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%96%E0%A7%87%29 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দৈনন্দিন বাৰ্তা}}</ref> === নাওৰ আৰ্হিৰ দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰ === দক্ষতা উন্নয়ন কেন্দ্ৰটো অসমৰ নদীমাতৃক জীৱন আৰু জলপথৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাওৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় দক্ষতা, কাৰুশিল্প আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষণমূলক কাৰ্যসূচীৰ বাবে স্থান প্ৰদান কৰা।<ref name="Architecture2025"/> === জাপিৰ আৰ্হিৰ নাট্যগৃহ === প্ৰকল্পটোত পৰম্পৰাগত অসমীয়া [[জাপি]]ৰ আকৃতিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা এটা আধুনিক নাট্য আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰদৰ্শনস্থলী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াত নাট, [[ভাওনা]], সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য পৰিবেশনমূলক কলাৰ কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref name="PTI2025"/> === গায়ন-বায়নৰ পাগুৰিৰ আৰ্হিৰ প্ৰশাসনিক ভৱন === প্ৰকল্পটোৰ প্ৰশাসনিক স্থাপত্যত [[গায়ন-বায়ন]] পৰম্পৰাৰ শিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাগুৰিৰ ৰূপৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। এই উপাদানটোৱে স্থাপত্যৰ সৈতে পৰিবেশনমূলক বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ সম্পৰ্ক প্ৰতিফলিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পৰ স্থাপত্য |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/batadrava-cultural-complex-honouring-srimanta-sankardev-to-be-inaugurated-by-amit-shah |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> === সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ স্থাপত্যিক উপাদান === প্ৰকল্পটোৰ অতিথিশালা আৰু অন্যান্য স্থাপনাসমূহত সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, অসমীয়া অলংকৰণ, পৰম্পৰাগত চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিভিন্ন স্থাপত্যিক ৰূপৰ সৈতে শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ দৃশ্য-প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="PTI2025"/> === মণিকাঞ্চন গৃহ === মণিকাঞ্চন গৃহ নামৰ এটা বিশেষ স্থানত নামঘৰ সংস্কৃতিৰ শিল্প, স্থাপত্য আৰু নান্দনিক দিশ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে উপস্থাপন কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। নামঘৰ অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ইয়াত উপস্থাপিত হৈছে।<ref name="PTI2025"/> === ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ === প্ৰকল্পটোৰ ভিতৰত [[কৃষ্ণ]]ৰ জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰদৰ্শনী স্থাপন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উদ্বোধনী তথ্য অনুসৰি শ্ৰীমদ্ভাগৱতৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু উপাদান অধ্যয়ন কৰি সেগুলোক স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য আৰু দৃশ্যমান ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।<ref name="PIB2025"/> প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন পৱিত্ৰ আৰু সাংস্কৃতিক স্থানত ভাগৱত, কীৰ্তন আৰু প্ৰাচীন পুথিৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লৈ দেৱাল-চিত্ৰ, ভাস্কৰ্য আৰু অলংকৰণ কৰা হৈছে। শিল্পী [[নুৰুদ্দিন আহমেদ]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে প্ৰকল্পটোৰ বিভিন্ন অংশত ভাস্কৰ্য আৰু চিত্ৰকলাৰ কামত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=ভাস্কৰ নুৰউদ্দিন আহমদ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলে বটদ্ৰৱা সাংস্কৃতিক প্ৰকল্পক ৰূপ দিছে |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/sculptor-nuruddin-ahmed-his-sons-bring-batadrava-cultural-project-to-life |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> == পৰ্যটন আৰু দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা == আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে বিভিন্ন আধুনিক সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰ্যটক তথ্য কেন্দ্ৰ, প্ৰৱেশ টিকট কেন্দ্ৰ, গাড়ী ৰখাৰ স্থান, ৰাজহুৱা শৌচাগাৰ, খাদ্যৰ ব্যৱস্থা, অতিথিশালা, জনজাতীয় অতিথিশালা, স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰ, শিশুৰ উদ্যান, ধ্যানকেন্দ্ৰ আৰু হেলিপেড আদি আছে।<ref name="VisitorRules"/> প্ৰকল্পটোৰ সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত শংকৰদেৱৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰ প্ৰদৰ্শনী, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনা-চক্ৰ, সত্ৰীয়া নৃত্য আৰু সংগীত, বৰগীত, অংকীয়া ভাওনা আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কৰ্মশালাৰ আয়োজনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।<ref name="VisitorRules"/> == বটদ্ৰৱা থানৰ সৈতে সম্পৰ্ক == মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ নতুনকৈ বিকশিত সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন প্ৰকল্প; আনহাতে [[বটদ্ৰৱা থান]] শংকৰদেৱৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে জড়িত ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠান। দুয়োটা একে ঐতিহাসিক পৰিসৰৰ সৈতে জড়িত যদিও দুয়োটাৰ পৰিচয় পৃথক। বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক পৰিসৰত কীৰ্তনঘৰ, মণিকূট, দৌল মন্দিৰ, আকাশীগংগা আৰু শান্তিজান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে।<ref name="NagaonGov"/> আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ নতুন স্থাপত্য বুজিবলৈ ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানৰ স্থাপত্যিক পৰম্পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। শংকৰদেৱে বটদ্ৰৱাত নামঘৰ বা কীৰ্তনঘৰ আৰু ভক্তসকলৰ বাবে চাৰি-হাটি স্থাপন কৰাৰ লগতে মণিকূটৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। অসম চৰকাৰৰ পুৰণি বাজেট নথিত বটদ্ৰৱা থানৰ এই ঐতিহাসিক গঠনসমূহৰ উল্লেখ আছে।<ref name="Restoration2019">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থান পুনৰুদ্ধাৰ |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/budget_speech_2019-20_english-1_0.pdf |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰ}}</ref> বটদ্ৰৱা থানৰ ঐতিহাসিক নামঘৰ স্থাপত্যত কাঠৰ খোদাইৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়ৰ তথ্য অনুসৰি পুৰণি কীৰ্তনঘৰৰ কাঠৰ পেনেলত ৰামায়ণৰ কাহিনী, অৱতাৰ-সম্পৰ্কীয় দৃশ্য আৰু দেৱ-দেৱীৰ বিভিন্ন ৰূপৰ খোদাই আছিল।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয় |url=https://bordowathan.org/e-museum/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == উদ্বোধন == [[File:Bordowa Than Cultural Project in Nagaon district, Assam, India (1).jpg|thumb|গুৰু আসন]] ২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰৰ আনুষ্ঠানিক উদ্বোধন কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ| অমিত শ্বাহে]] উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় গুৰু আসন থকা মূল ভৱনটো পৰিদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানত গায়ন-বায়নৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত সত্ৰীয়া আদৰণিও জনোৱা হয়।<ref name="PTI2025"/> কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰোৰ মতে প্ৰকল্পটো তিনিটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ ব্যয় ২২২ কোটি টকাৰ অধিক আছিল।<ref name="PIB2025"/> == দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰশাসনিক নিয়ম == ২০২৬ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখন সাধাৰণ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বে নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে কেইবাটাও নিয়ম আৰু নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।<ref name="VisitorRules"/> জিলা প্ৰশাসনৰ জাননী অনুসৰি দৰ্শনৰ সময় পুৱা ১০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৬ বজালৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ বাহনৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল আৰু খাদ্যবস্তু ভিতৰলৈ লৈ যোৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> ধূমপান, সুৰাপান, নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, ধপাত, পান, পানমচলা, গুটখা আৰু অনুৰূপ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল। দৰ্শনাৰ্থীক নিৰ্দিষ্ট প্ৰৱেশদ্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰি শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ, আৱৰ্জনা নিৰ্দিষ্ট ডাষ্টবিনত পেলাবলৈ আৰু নিৰ্দিষ্ট শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> গছ-গছনি বা সম্পত্তি নষ্ট কৰা, বাহিৰত অস্বাস্থ্যকৰ কাম কৰা, ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা, থু পেলোৱা, ফুল বা গছ-পাত ছিঙা, অশান্ত আচৰণ আৰু অন্যান্য অনুশাসনভংগৰ ক্ষেত্ৰত জৰিমনা আৰু শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ কথা জাননীত উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিছুমান উলংঘনৰ বাবে ২১,০০০ টকা আৰু ধূমপান বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ব্যৱহাৰৰ বাবে ২৫,০০০ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনাৰ কথা প্ৰকাশিত জাননী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> প্ৰশাসনৰ নিৰ্দেশনাত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশত অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> === পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক === ২০২৬ চনৰ ৩ মাৰ্চত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]য়ে বটদ্ৰৱা থান আৰু আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁ কৈছিল যে ১২ বছৰৰ তলৰ শিশুসকলক ইয়াৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হ'ব।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত পোছাকৰ পৰিকল্পনা |url=https://dainikasam.assamtribune.com/amp/assam/assam-govt-plans-traditional-dress-code-for-visitors-over-12-at-batadrava-than-1609031 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন}}</ref> এই ঘোষণাৰ সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিয়মটো বাধ্যতামূলক কৰা হ'ব বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref name="DressAnnouncement">{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত ১২ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ বাধ্যতামূলক কৰাৰ ঘোষণা |url=https://www.indiatodayne.in/assam/video/traditional-attire-to-be-made-mandatory-at-batadrava-than-for-visitors-above-12-himanta-1354232-2026-03-03 |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া টুডে উত্তৰ-পূব}}</ref> বটদ্ৰৱা থানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশ-পদ্ধতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ পূৰ্বৰ ব্যৱস্থাৰো উল্লেখ পোৱা যায়। ২০১৭ চনৰ এটা সংবাদ প্ৰতিবেদনত থান পৰিচালনা সমিতিৰ দ্বাৰা পুৰুষৰ বাবে ধুতি-কুৰ্তা আৰু মহিলাৰ বাবে মেখেলা-চাদৰ পৰিধানৰ নিয়মৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানত পোছাকক লৈ দৰ্শনাৰ্থীক প্ৰৱেশৰ অনুমতি নিদিয়াৰ ঘটনা |url=https://thenewsmill.com/2017/06/assam-girl-denied-entry-batadrava-wasnt-dressed-properly/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=দ্য নিউজ মিল}}</ref> == সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী == আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰত শংকৰদেৱৰ সাহিত্য, ধৰ্ম, সংগীত, নৃত্য আৰু নাট্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[সত্ৰীয়া নৃত্য]], [[বৰগীত]], [[অংকীয়া নাট]] আৰু [[ভাওনা]]ৰ প্ৰদৰ্শন, সাংস্কৃতিক কৰ্মশালা আৰু গৱেষণামূলক আলোচনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="VisitorRules"/> == পৰিচালনা == আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰখনৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ]]ক দিয়াৰ কথা ২০২৬ চনৰ দৰ্শনাৰ্থী-সম্পৰ্কীয় প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="VisitorRules"/> == যাতায়াত == মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ বটদ্ৰৱা থান কাষতে [[নগাঁও]] চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৬–১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে বটদ্ৰৱালৈ নগাঁও চহৰৰ পৰা পথযোগে টেক্সি, স্থানীয় বাছ আৰু অন্যান্য স্থানীয় পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যাব পাৰি।<ref name="NagaonGov"/> ইয়াৰ নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে হাইবৰগাঁও।<ref>{{Cite web |title=বটদ্ৰৱা থানলৈ কেনেদৰে যাব |url=https://bordowathan.org/howtogo/ |access-date=২১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ |website=বটদ্ৰৱা থান}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://nagaon.assam.gov.in/tourist-place-detail/222 নগাঁও জিলা প্ৰশাসন — বটদ্ৰৱা থান] * [https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209518 ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ তথ্য ব্যুৰো — বটদ্ৰৱা থান পুনৰ্বিকাশ প্ৰকল্প] * [https://dipr.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/dipr_webcomindia_org_oid_4/menu/document/cm_reviews_implementation_of_batadrava_than_cultural_project.pdf অসম চৰকাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ জনসংযোগ কোষ — বটদ্ৰৱা থান সাংস্কৃতিক প্ৰকল্প] * [https://web.archive.org/web/20230328123437/https://bordowathan.org/ বটদ্ৰৱা থানৰ তথ্যভঁৰাল] * [https://bordowathan.org/e-museum/ বটদ্ৰৱা থানৰ ই-সংগ্ৰহালয়] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[শ্ৰেণী:শংকৰদেৱ]] [[শ্ৰেণী:নগাঁও জিলা]] jlnpdoqlcz77gcrlsmctheomhvqsfzd 0 139844 645171 640419 2026-10-15T12:28:11Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645171 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ডালু | population = বাংলাদেশত প্ৰায় ৭৫০; ভাৰতত প্ৰায় ১৬,৫০০ | regions = {{flag|India}} ([[ভাৰত]]: [[মেঘালয়]], [[অসম]], [[পশ্চিম বংগ]])<br>{{flag|Bangladesh}} ([[বাংলাদেশ]]: [[মৈমনসিং]], শেৰপুৰ) | languages = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]]; ঐতিহাসিকভাৱে ডালু/[[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]] ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ দাবী আছে | religions = [[হিন্দু ধৰ্ম]], বিশেষকৈ [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] | related = [[হাজং জনগোষ্ঠী|হাজং]], গাৰো-ত্ৰিপুৰী গোট }} '''ডালু জাতি''' ({{lang-en|Dalu}}) [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ত বসবাস কৰা এটা ক্ষুদ্ৰ জাতিগোষ্ঠী। বাংলাদেশত তেওঁলোক প্ৰধানকৈ [[মৈমনসিং]] জিলাৰ হালুৱাঘাট আৰু শেৰপুৰ জিলাৰ নালিতাবাৰী অঞ্চলত বসবাস কৰে। ভাৰতৰ [[মেঘালয়]] আৰু [[অসম]] ৰাজ্যতো ডালুসকলৰ উল্লেখযোগ্য বসতি আছে। মেঘালয়ৰ গাৰো পাহাৰ অঞ্চলত ডালু, কিল্লাপাৰা, ফুলবাৰী, গাৰোবাধা, উইলিয়ামনগৰ, আৰাইমাইল, মুখদাংৰা, ডালুপাড়া, নকাটগিৰি আৰু কালাইছাৰ আদি বিভিন্ন ঠাইত তেওঁলোকৰ বসতিৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="crossborder">{{Cite journal |title=Ethnic Communities and Their Cross Border Interactions |url=https://krepublishers.com/02-Journals/JSSA/JSSA-11-0-000-20-Web/JSSA-11-1-2-000-20-Abst-PDF/JSSA-11-1-2-040-20-339-Hajowary-M/JSSA-11-1-2-040-20-339-Hajowary-M-Tx%5B5%5D.pdf |journal=Journal of Social Sciences and Humanities |access-date=2026-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261001034553/https://krepublishers.com/02-Journals/JSSA/JSSA-11-0-000-20-Web/JSSA-11-1-2-000-20-Abst-PDF/JSSA-11-1-2-040-20-339-Hajowary-M/JSSA-11-1-2-040-20-339-Hajowary-M-Tx%5B5%5D.pdf |archivedate=2026-10-01 |deadurl=yes}}</ref> নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাত ডালুসকলক ইণ্ডো-মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ এটা শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="bdnews">{{Cite web |title=মৈমনসিঙত ডালু সম্প্ৰদায় |url=https://bangla.bdnews24.com/blog/159480 |website=bdnews24.com |date=30 September 2014 |access-date=2026-09-30}}</ref> ডালুসকলৰ নিজৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে প্ৰচলিত লোককথাত [[মহাভাৰত|মহাভাৰতৰ]] চৰিত্ৰ [[অৰ্জুন]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ [[বব্ৰুবাহন]]ৰ সৈতে বংশগত সম্পৰ্কৰ দাবী কৰা হয়।<ref name="history">{{Cite web |title=Dalu in Bangladesh people group profile |url=https://joshuaproject.net/people_groups/16663/BG |website=Joshua Project |access-date=2026-09-30}}</ref> == নাম আৰু উৎপত্তি == ডালু জাতিৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নিৰ্ভৰযোগ্য লিখিত ঐতিহাসিক তথ্য সীমিত। তেওঁলোকৰ মাজত প্ৰচলিত এটা কিংবদন্তি অনুসৰি, তেওঁলোকে মহাভাৰতৰ অৰ্জুনৰ পুত্ৰ বব্ৰুবাহনৰ বংশধৰ। এই লোককথাত কোৱা হয় যে বব্ৰুবাহনৰ উত্তৰপুৰুষসকলৰ মাজৰ এজনক মণিপুৰৰপৰা বিতাড়িত কৰাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ অনুগামীসকলক লৈ অসম আৰু গাৰো পাহাৰ অতিক্ৰম কৰি বৰ্তমানৰ বাংলাদেশ-ভাৰত সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰে। ভোগাই নদীৰ পাৰত স্থাপন কৰা সেই প্ৰাচীন বসতিক পৰৱৰ্তী সময়ত ডালু কিল্লা বা ডালুগাঁও নামেৰে অভিহিত কৰা হয়।<ref name="history"/><ref name="bdnews"/> কিছুমান গৱেষণাত ডালুসকলক মণিপুৰৰপৰা অহা এটা ক্ষুদ্ৰ অভিবাসী জনগোষ্ঠী হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মেঘালয়ৰ ডালু আৰু কিল্লাপাৰা অঞ্চলৰ ওচৰৰ ভোগাই নদীৰ পাৰক তেওঁলোকৰ প্ৰাচীন বসতিস্থল হিচাপে ডালুসকলৰ মৌখিক পৰম্পৰাত উল্লেখ কৰা হয়।<ref name="crossborder"/> == বসতি আৰু ভৌগোলিক বিস্তাৰ == ডালু জাতিৰ লোকসকল [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলসমূহত সিঁচৰতি হৈ বসবাস কৰে। === বাংলাদেশ === [[বাংলাদেশ]]ত ডালুসকলৰ প্ৰধান বসতি [[মৈমনসিং]] জিলাৰ হালুৱাঘাট আৰু শেৰপুৰ জিলাৰ নালিতাবাৰী উপজিলাত।<ref name="teachers">{{Cite web |title=ডালু আদিবাসী জনগোষ্ঠী |url=https://www.teachers.gov.bd/blog/details/843989 |website=শিক্ষক বাতায়ন |access-date=2026-09-30}}</ref> ডালুবজাৰ বা ডালুগাঁওক কেন্দ্ৰ কৰি গাৰো পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভোগাই নদীৰ আশে-পাশে থকা বিভিন্ন অঞ্চলত অতীতত তেওঁলোকৰ বসতি বিস্তৃত আছিল।<ref name="bdnews"/> বাংলাদেশত ডালুসকলৰ জনসংখ্যা সম্পৰ্কে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন সংখ্যা পোৱা যায়। ২০১৪ চনৰ এটা প্ৰতিবেদনত তেওঁলোকৰ সংখ্যা এক হাজাৰৰ কম বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="bdnews"/> আনহাতে ২০২৬ চনৰ এটা তথ্যসূত্ৰত বাংলাদেশত ডালুসকলৰ সংখ্যা প্ৰায় ৭৫০ বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="bangladeshpg">{{Cite web |title=Dalu of Bangladesh |url=https://peoplegroups.org/people_groups/pg048707/ |website=PeopleGroups.org |access-date=2026-09-30}}</ref> === ভাৰত === [[ভাৰত]]ত ডালুসকলৰ প্ৰধান বসতি [[মেঘালয়]] আৰু [[অসম]] ৰাজ্যত। মেঘালয়ৰ পশ্চিম আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম গাৰো পাহাৰ অঞ্চলত ডালুসকলৰ বহু বসতি আছে। ডালু, কিল্লাপাৰা, ফুলবাৰী, গাৰোবাধা, উইলিয়ামনগৰ, আৰাইমাইল, মুখদাংৰা, ডালুপাড়া, নকাটগিৰি আৰু কালাইছাৰ আদি ঠাইত তেওঁলোকৰ বসতিৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="crossborder"/> অসমতো ডালুসকলৰ বিভিন্ন ঠাইত বসতি আছে। [[গোৱালপাৰা জিলা]]ৰ ৰাক্ষসিনী, [[নগাঁও জিলা]]ৰ দেৰাপথাৰ আৰু [[দৰং জিলা]]ৰ বিভিন্ন অঞ্চলত তেওঁলোকৰ বসতিৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="crossborder"/> ভাৰতৰ ডালু জনগোষ্ঠীৰ সংখ্যা সম্পৰ্কে এটা সাম্প্ৰতিক তথ্যসূত্ৰত প্ৰায় ১৬,৫০০ জনৰ হিচাপ দিয়া হৈছে।<ref name="india">{{Cite web |title=Dalu of India |url=https://peoplegroups.org/people_groups/pg049003-18/ |website=PeopleGroups.org |access-date=2026-09-30}}</ref> == সমাজ-ব্যৱস্থা == ডালু সমাজৰ ঐতিহাসিক সামাজিক ব্যৱস্থাত মাতৃসূত্ৰীয় বৈশিষ্ট্যৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে সময়ৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ সামাজিক আৰু উত্তৰাধিকাৰ ব্যৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিছে আৰু বৰ্তমান বহু ডালু পৰিয়ালত পিতৃসূত্ৰৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়।<ref name="india"/> ডালুসকলৰ মাজত গোত্ৰ বা বংশভিত্তিক সামাজিক পৰিচয়ৰ গুৰুত্ব আছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে একেটা গোত্ৰৰ মাজত বিবাহ নিৰুৎসাহিত বা নিষিদ্ধ আছিল আৰু গোত্ৰৰ নিয়ম ভংগ কৰিলে সামাজিক শাস্তি বা জৰিমনাৰ ব্যৱস্থা থকাৰ কথা বিভিন্ন বৰ্ণনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="history"/> ডালুসকলৰ সামাজিক ৰীতি-নীতি আৰু বিবাহ-প্ৰথাৰ সৈতে ওচৰ-চুবুৰীয়া হাজং আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ কিছু সাদৃশ্য আছে। এটা নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাত ডালু সমাজত বিবাহৰ ক্ষেত্ৰত সামাজিক নিয়ম আৰু সম্প্ৰদায়ৰ অনুমোদনৰ গুৰুত্বৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="goalpara">{{Cite journal |title=An Ethnographic Study of the Dalu People of Goalpara District, Assam |url=https://oldgrt.lbp.world/UploadedData/7437.pdf |journal=International Multidisciplinary Research Journal |volume=6 |issue=2 |date=August 2016 |access-date=2026-09-30}}</ref> == ভাষা == ডালুসকলৰ ভাষা সম্পৰ্কে বিভিন্ন তথ্যসূত্ৰত ভিন্ন ভিন্ন তথ্য পোৱা যায়। বাংলাদেশৰ ডালুসকলৰ মাজত বৰ্তমান [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] ভাষাৰ ব্যৱহাৰ ব্যাপক। এটা চৰকাৰী শিক্ষা-সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধত কোৱা হৈছে যে বাংলাদেশৰ ডালুসকলে মৌখিক আৰু লিখিত দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে বাংলা ব্যৱহাৰ কৰে আৰু বিদ্যালয়তো বাংলা ভাষাত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। একেটা তথ্যসূত্ৰতে কোৱা হৈছে যে অতীতত তেওঁলোকে [[মণিপুৰী ভাষা]]ত কথা পাতিছিল বুলি ডালুসকলৰ মাজত এটা ধাৰণা প্ৰচলিত আছে, কিন্তু বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ডালুসকলে সেই ভাষা ব্যৱহাৰ নকৰে।<ref name="teachers"/> ২০১৪ চনত প্ৰকাশিত ''বাংলাদেশেৰ নানান ভাষা'' গ্ৰন্থৰ তথ্য অনুসৰি, হালুৱাঘাট আৰু নালিতাবাৰী অঞ্চলৰ ডালুসকলৰ মাজৰ বহুতে মণিপুৰীক তেওঁলোকৰ মূল ভাষা বুলি গণ্য কৰে আৰু তেওঁলোকৰ কথোপকথনত বাংলা ভাষাত নথকা কিছুমান শব্দ পোৱা যায়। দীৰ্ঘদিন বাংলা ভাষাভাষী লোকসকলৰ সৈতে বসবাস কৰাৰ ফলত তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ ভাষা বিলুপ্ত হৈ থাকিব পাৰে বুলি গ্ৰন্থখনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="book">মুহাম্মদ হাবিবুৰ ৰহমান, ''বাংলাদেশেৰ নানান ভাষা'', প্ৰথমা প্ৰকাশন সংস্থা, ঢাকা, প্ৰথম প্ৰকাশ, অমৰ একুশে গ্ৰন্থমেলা ২০১৪, পৃষ্ঠা ৮৬।</ref> ভাৰতীয় ডালুসকলৰ ক্ষেত্ৰতো বাংলা ভাষাৰ ব্যৱহাৰ উল্লেখযোগ্য। PeopleGroups.org-ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতৰ ডালুসকলৰ প্ৰধান ভাষা বাংলা।<ref name="india"/> == ধৰ্ম আৰু বিশ্বাস == ডালুসকলৰ অধিকাংশই [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] আৰু তেওঁলোকৰ মাজত [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ]] প্ৰভাৱ আছে। গোৱালপাৰা জিলাৰ ডালুসকলৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাত তেওঁলোকক বৈষ্ণৱ ধৰ্মাৱলম্বী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। একেটা গৱেষণাত [[দৌলযাত্ৰা]], [[জন্মাষ্টমী]], [[শিৱৰাত্ৰি|শিৱপূজা]], [[দুৰ্গাপূজা]] আৰু মনসা পূজা পালনৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="goalpara"/> ডালুসকলৰ ধৰ্মীয় জীৱনত হিন্দু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ লগতে কিছু স্থানীয় লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰভাৱো দেখা যায়। বাংলাদেশত ডালুসকলৰ ধৰ্মীয় পৰিচয় মূলতঃ হিন্দু হিচাপে বিভিন্ন তথ্যসূত্ৰত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="bangladeshpg"/> == পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক == ডালু মহিলাসকলৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ ভিতৰত ''পাথানি'' বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। অতীতত ডালু মহিলাসকলে নিজেই পাথানি বৈছিল। এটা বৰ্ণনা অনুসৰি, পাথানি সাধাৰণতে প্ৰায় ৬৩ ইঞ্চি দীঘল আৰু ৪৫ ইঞ্চি বহল আছিল। বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ডালু মহিলাসকলৰ মাজত শাৰী পিন্ধাৰ প্ৰৱণতা বৃদ্ধি পাইছে। ডালু পুৰুষসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে ধুতি আৰু জামা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="teachers"/> == অৰ্থনীতি আৰু জীৱন-যাপন == ডালুসকলৰ পৰম্পৰাগত জীৱন-যাপন কৃষিনিৰ্ভৰ। বাংলাদেশৰ ডালুসকলৰ এটা অংশ কৃষিকাৰ্য আৰু কৃষিশ্ৰমৰ সৈতে জড়িত। কিছুমান তথ্যসূত্ৰত তেওঁলোকক ভূমিহীন কৃষিশ্ৰমিক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="history"/> ভাৰতৰ ডালুসকলৰ মাজতো কৃষিকাৰ্য গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱিকা। ইয়াৰ উপৰি বিভিন্ন অঞ্চলত তেওঁলোক স্থানীয় শ্ৰম, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায় আৰু অন্যান্য বৃত্তিৰ সৈতেও জড়িত হৈ পৰিছে। == জনসংখ্যা == ডালু জাতিৰ মুঠ জনসংখ্যা সম্পৰ্কে বিভিন্ন তথ্যসূত্ৰত ভিন্ন ভিন্ন হিচাপ পোৱা যায়। ভাৰতৰ ডালুসকলৰ সংখ্যা PeopleGroups.org-এ প্ৰায় ১৬,৫০০ বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref name="india"/> বাংলাদেশত তেওঁলোকৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাৱে বহুত কম। এটা সাম্প্ৰতিক অনুমানত বাংলাদেশত ডালুসকলৰ সংখ্যা প্ৰায় ৭৫০ বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="bangladeshpg"/> অৱশ্যে বিভিন্ন তথ্যসূত্ৰৰ সংজ্ঞা, সময়কাল আৰু তথ্য সংগ্ৰহৰ পদ্ধতিৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে এই সংখ্যাসমূহক আনুমানিক হিচাপে বিবেচনা কৰা উচিত। == সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন আৰু ভাষাৰ সংকট == দীৰ্ঘদিন ধৰি বাংলা আৰু অসমীয়া ভাষাভাষী বৃহত্তৰ জনগোষ্ঠীৰ সৈতে বসবাস কৰাৰ ফলত ডালুসকলৰ নিজা ভাষা আৰু সংস্কৃতিত পৰিৱৰ্তন ঘটিছে। বিশেষকৈ বাংলাদেশৰ ডালুসকলৰ মাজত বাংলা ভাষাৰ ব্যৱহাৰ প্ৰায় সৰ্বজনীন হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ প্ৰাচীন ভাষা আৰু কিছু পৰম্পৰাগত সাংস্কৃতিক উপাদান হেৰাই যোৱাৰ আশংকা আছে।<ref name="teachers"/> ডালুসকলৰ ভাষা আৰু সংস্কৃতি সম্পৰ্কে গৱেষণা এতিয়াও সীমিত। সেয়েহে তেওঁলোকৰ প্ৰাচীন ভাষাৰ প্ৰকৃতি, মণিপুৰী বা হাজং ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্ক আৰু বৰ্তমান কথিত ৰূপৰ বিকাশ সম্পৰ্কে গৱেষকসকলৰ মাজত সম্পূৰ্ণ ঐকমত্য নাই। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://bexfordpublishing.co.uk/journals/bjcr/articles/BEX_JUL_26_195 ডালু জাতিৰ লোকভাষা বিষয়ক গৱেষণা পত্ৰ] [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] jgxa9o1xaoi9fovsbzagtu8pc2yoq5y 645337 645171 2026-10-15T21:10:07Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645337 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ডালু | population = বাংলাদেশত প্ৰায় ৭৫০; ভাৰতত প্ৰায় ১৬,৫০০ | regions = {{flag|India}} ([[ভাৰত]]: [[মেঘালয়]], [[অসম]], [[পশ্চিম বংগ]])<br>{{flag|Bangladesh}} ([[বাংলাদেশ]]: [[মৈমনসিং]], শেৰপুৰ) | languages = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]]; ঐতিহাসিকভাৱে ডালু/[[মণিপুৰী ভাষা|মণিপুৰী]] ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ দাবী আছে | religions = [[হিন্দু ধৰ্ম]], বিশেষকৈ [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] | related = [[হাজং জনগোষ্ঠী|হাজং]], গাৰো-ত্ৰিপুৰী গোট }} '''ডালু জাতি''' ({{lang-en|Dalu}}) [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ত বসবাস কৰা এটা ক্ষুদ্ৰ জাতিগোষ্ঠী। বাংলাদেশত তেওঁলোক প্ৰধানকৈ [[মৈমনসিং]] জিলাৰ হালুৱাঘাট আৰু শেৰপুৰ জিলাৰ নালিতাবাৰী অঞ্চলত বসবাস কৰে। ভাৰতৰ [[মেঘালয়]] আৰু [[অসম]] ৰাজ্যতো ডালুসকলৰ উল্লেখযোগ্য বসতি আছে। মেঘালয়ৰ গাৰো পাহাৰ অঞ্চলত ডালু, কিল্লাপাৰা, ফুলবাৰী, গাৰোবাধা, উইলিয়ামনগৰ, আৰাইমাইল, মুখদাংৰা, ডালুপাৰা, নকাটগিৰি আৰু কালাইছাৰ আদি বিভিন্ন ঠাইত তেওঁলোকৰ বসতিৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="crossborder">{{Cite journal |title=Ethnic Communities and Their Cross Border Interactions |url=https://krepublishers.com/02-Journals/JSSA/JSSA-11-0-000-20-Web/JSSA-11-1-2-000-20-Abst-PDF/JSSA-11-1-2-040-20-339-Hajowary-M/JSSA-11-1-2-040-20-339-Hajowary-M-Tx%5B5%5D.pdf |journal=Journal of Social Sciences and Humanities |access-date=2026-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261001034553/https://krepublishers.com/02-Journals/JSSA/JSSA-11-0-000-20-Web/JSSA-11-1-2-000-20-Abst-PDF/JSSA-11-1-2-040-20-339-Hajowary-M/JSSA-11-1-2-040-20-339-Hajowary-M-Tx%5B5%5D.pdf |archivedate=2026-10-01 |deadurl=yes}}</ref> নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাত ডালুসকলক ইণ্ডো-মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ এটা শাখা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="bdnews">{{Cite web |title=মৈমনসিঙত ডালু সম্প্ৰদায় |url=https://bangla.bdnews24.com/blog/159480 |website=bdnews24.com |date=30 September 2014 |access-date=2026-09-30}}</ref> ডালুসকলৰ নিজৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে প্ৰচলিত লোককথাত [[মহাভাৰত|মহাভাৰতৰ]] চৰিত্ৰ [[অৰ্জুন]] আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ [[বব্ৰুবাহন]]ৰ সৈতে বংশগত সম্পৰ্কৰ দাবী কৰা হয়।<ref name="history">{{Cite web |title=Dalu in Bangladesh people group profile |url=https://joshuaproject.net/people_groups/16663/BG |website=Joshua Project |access-date=2026-09-30}}</ref> == নাম আৰু উৎপত্তি == ডালু জাতিৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে নিৰ্ভৰযোগ্য লিখিত ঐতিহাসিক তথ্য সীমিত। তেওঁলোকৰ মাজত প্ৰচলিত এটা কিংবদন্তি অনুসৰি, তেওঁলোকে মহাভাৰতৰ অৰ্জুনৰ পুত্ৰ বব্ৰুবাহনৰ বংশধৰ। এই লোককথাত কোৱা হয় যে বব্ৰুবাহনৰ উত্তৰপুৰুষসকলৰ মাজৰ এজনক মণিপুৰৰপৰা বিতাড়িত কৰাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ অনুগামীসকলক লৈ অসম আৰু গাৰো পাহাৰ অতিক্ৰম কৰি বৰ্তমানৰ বাংলাদেশ-ভাৰত সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰে। ভোগাই নদীৰ পাৰত স্থাপন কৰা সেই প্ৰাচীন বসতিক পৰৱৰ্তী সময়ত ডালু কিল্লা বা ডালুগাঁও নামেৰে অভিহিত কৰা হয়।<ref name="history"/><ref name="bdnews"/> কিছুমান গৱেষণাত ডালুসকলক মণিপুৰৰপৰা অহা এটা ক্ষুদ্ৰ অভিবাসী জনগোষ্ঠী হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মেঘালয়ৰ ডালু আৰু কিল্লাপাৰা অঞ্চলৰ ওচৰৰ ভোগাই নদীৰ পাৰক তেওঁলোকৰ প্ৰাচীন বসতিস্থল হিচাপে ডালুসকলৰ মৌখিক পৰম্পৰাত উল্লেখ কৰা হয়।<ref name="crossborder"/> == বসতি আৰু ভৌগোলিক বিস্তাৰ == ডালু জাতিৰ লোকসকল [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলসমূহত সিঁচৰতি হৈ বসবাস কৰে। === বাংলাদেশ === [[বাংলাদেশ]]ত ডালুসকলৰ প্ৰধান বসতি [[মৈমনসিং]] জিলাৰ হালুৱাঘাট আৰু শেৰপুৰ জিলাৰ নালিতাবাৰী উপজিলাত।<ref name="teachers">{{Cite web |title=ডালু আদিবাসী জনগোষ্ঠী |url=https://www.teachers.gov.bd/blog/details/843989 |website=শিক্ষক বাতায়ন |access-date=2026-09-30}}</ref> ডালুবজাৰ বা ডালুগাঁওক কেন্দ্ৰ কৰি গাৰো পাহাৰৰ পাদদেশ আৰু ভোগাই নদীৰ আশে-পাশে থকা বিভিন্ন অঞ্চলত অতীতত তেওঁলোকৰ বসতি বিস্তৃত আছিল।<ref name="bdnews"/> বাংলাদেশত ডালুসকলৰ জনসংখ্যা সম্পৰ্কে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন সংখ্যা পোৱা যায়। ২০১৪ চনৰ এটা প্ৰতিবেদনত তেওঁলোকৰ সংখ্যা এক হাজাৰৰ কম বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="bdnews"/> আনহাতে ২০২৬ চনৰ এটা তথ্যসূত্ৰত বাংলাদেশত ডালুসকলৰ সংখ্যা প্ৰায় ৭৫০ বুলি অনুমান কৰা হৈছে।<ref name="bangladeshpg">{{Cite web |title=Dalu of Bangladesh |url=https://peoplegroups.org/people_groups/pg048707/ |website=PeopleGroups.org |access-date=2026-09-30}}</ref> === ভাৰত === [[ভাৰত]]ত ডালুসকলৰ প্ৰধান বসতি [[মেঘালয়]] আৰু [[অসম]] ৰাজ্যত। মেঘালয়ৰ পশ্চিম আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম গাৰো পাহাৰ অঞ্চলত ডালুসকলৰ বহু বসতি আছে। ডালু, কিল্লাপাৰা, ফুলবাৰী, গাৰোবাধা, উইলিয়ামনগৰ, আৰাইমাইল, মুখদাংৰা, ডালুপাড়া, নকাটগিৰি আৰু কালাইছাৰ আদি ঠাইত তেওঁলোকৰ বসতিৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="crossborder"/> অসমতো ডালুসকলৰ বিভিন্ন ঠাইত বসতি আছে। [[গোৱালপাৰা জিলা]]ৰ ৰাক্ষসিনী, [[নগাঁও জিলা]]ৰ দেৰাপথাৰ আৰু [[দৰং জিলা]]ৰ বিভিন্ন অঞ্চলত তেওঁলোকৰ বসতিৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref name="crossborder"/> ভাৰতৰ ডালু জনগোষ্ঠীৰ সংখ্যা সম্পৰ্কে এটা সাম্প্ৰতিক তথ্যসূত্ৰত প্ৰায় ১৬,৫০০ জনৰ হিচাপ দিয়া হৈছে।<ref name="india">{{Cite web |title=Dalu of India |url=https://peoplegroups.org/people_groups/pg049003-18/ |website=PeopleGroups.org |access-date=2026-09-30}}</ref> == সমাজ-ব্যৱস্থা == ডালু সমাজৰ ঐতিহাসিক সামাজিক ব্যৱস্থাত মাতৃসূত্ৰীয় বৈশিষ্ট্যৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্যে সময়ৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ সামাজিক আৰু উত্তৰাধিকাৰ ব্যৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিছে আৰু বৰ্তমান বহু ডালু পৰিয়ালত পিতৃসূত্ৰৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়।<ref name="india"/> ডালুসকলৰ মাজত গোত্ৰ বা বংশভিত্তিক সামাজিক পৰিচয়ৰ গুৰুত্ব আছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে একেটা গোত্ৰৰ মাজত বিবাহ নিৰুৎসাহিত বা নিষিদ্ধ আছিল আৰু গোত্ৰৰ নিয়ম ভংগ কৰিলে সামাজিক শাস্তি বা জৰিমনাৰ ব্যৱস্থা থকাৰ কথা বিভিন্ন বৰ্ণনাত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="history"/> ডালুসকলৰ সামাজিক ৰীতি-নীতি আৰু বিবাহ-প্ৰথাৰ সৈতে ওচৰ-চুবুৰীয়া হাজং আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ কিছু সাদৃশ্য আছে। এটা নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাত ডালু সমাজত বিবাহৰ ক্ষেত্ৰত সামাজিক নিয়ম আৰু সম্প্ৰদায়ৰ অনুমোদনৰ গুৰুত্বৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="goalpara">{{Cite journal |title=An Ethnographic Study of the Dalu People of Goalpara District, Assam |url=https://oldgrt.lbp.world/UploadedData/7437.pdf |journal=International Multidisciplinary Research Journal |volume=6 |issue=2 |date=August 2016 |access-date=2026-09-30}}</ref> == ভাষা == ডালুসকলৰ ভাষা সম্পৰ্কে বিভিন্ন তথ্যসূত্ৰত ভিন্ন ভিন্ন তথ্য পোৱা যায়। বাংলাদেশৰ ডালুসকলৰ মাজত বৰ্তমান [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] ভাষাৰ ব্যৱহাৰ ব্যাপক। এটা চৰকাৰী শিক্ষা-সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধত কোৱা হৈছে যে বাংলাদেশৰ ডালুসকলে মৌখিক আৰু লিখিত দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে বাংলা ব্যৱহাৰ কৰে আৰু বিদ্যালয়তো বাংলা ভাষাত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। একেটা তথ্যসূত্ৰতে কোৱা হৈছে যে অতীতত তেওঁলোকে [[মণিপুৰী ভাষা]]ত কথা পাতিছিল বুলি ডালুসকলৰ মাজত এটা ধাৰণা প্ৰচলিত আছে, কিন্তু বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ডালুসকলে সেই ভাষা ব্যৱহাৰ নকৰে।<ref name="teachers"/> ২০১৪ চনত প্ৰকাশিত ''বাংলাদেশেৰ নানান ভাষা'' গ্ৰন্থৰ তথ্য অনুসৰি, হালুৱাঘাট আৰু নালিতাবাৰী অঞ্চলৰ ডালুসকলৰ মাজৰ বহুতে মণিপুৰীক তেওঁলোকৰ মূল ভাষা বুলি গণ্য কৰে আৰু তেওঁলোকৰ কথোপকথনত বাংলা ভাষাত নথকা কিছুমান শব্দ পোৱা যায়। দীৰ্ঘদিন বাংলা ভাষাভাষী লোকসকলৰ সৈতে বসবাস কৰাৰ ফলত তেওঁলোকৰ পূৰ্বৰ ভাষা বিলুপ্ত হৈ থাকিব পাৰে বুলি গ্ৰন্থখনত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="book">মুহাম্মদ হাবিবুৰ ৰহমান, ''বাংলাদেশেৰ নানান ভাষা'', প্ৰথমা প্ৰকাশন সংস্থা, ঢাকা, প্ৰথম প্ৰকাশ, অমৰ একুশে গ্ৰন্থমেলা ২০১৪, পৃষ্ঠা ৮৬।</ref> ভাৰতীয় ডালুসকলৰ ক্ষেত্ৰতো বাংলা ভাষাৰ ব্যৱহাৰ উল্লেখযোগ্য। PeopleGroups.org-ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতৰ ডালুসকলৰ প্ৰধান ভাষা বাংলা।<ref name="india"/> == ধৰ্ম আৰু বিশ্বাস == ডালুসকলৰ অধিকাংশই [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] আৰু তেওঁলোকৰ মাজত [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম|বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ]] প্ৰভাৱ আছে। গোৱালপাৰা জিলাৰ ডালুসকলৰ ওপৰত কৰা এটা নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাত তেওঁলোকক বৈষ্ণৱ ধৰ্মাৱলম্বী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। একেটা গৱেষণাত [[দৌলযাত্ৰা]], [[জন্মাষ্টমী]], [[শিৱৰাত্ৰি|শিৱপূজা]], [[দুৰ্গাপূজা]] আৰু মনসা পূজা পালনৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="goalpara"/> ডালুসকলৰ ধৰ্মীয় জীৱনত হিন্দু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ লগতে কিছু স্থানীয় লোকবিশ্বাস আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰভাৱো দেখা যায়। বাংলাদেশত ডালুসকলৰ ধৰ্মীয় পৰিচয় মূলতঃ হিন্দু হিচাপে বিভিন্ন তথ্যসূত্ৰত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="bangladeshpg"/> == পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক == ডালু মহিলাসকলৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ ভিতৰত ''পাথানি'' বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। অতীতত ডালু মহিলাসকলে নিজেই পাথানি বৈছিল। এটা বৰ্ণনা অনুসৰি, পাথানি সাধাৰণতে প্ৰায় ৬৩ ইঞ্চি দীঘল আৰু ৪৫ ইঞ্চি বহল আছিল। বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ডালু মহিলাসকলৰ মাজত শাৰী পিন্ধাৰ প্ৰৱণতা বৃদ্ধি পাইছে। ডালু পুৰুষসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে ধুতি আৰু জামা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="teachers"/> == অৰ্থনীতি আৰু জীৱন-যাপন == ডালুসকলৰ পৰম্পৰাগত জীৱন-যাপন কৃষিনিৰ্ভৰ। বাংলাদেশৰ ডালুসকলৰ এটা অংশ কৃষিকাৰ্য আৰু কৃষিশ্ৰমৰ সৈতে জড়িত। কিছুমান তথ্যসূত্ৰত তেওঁলোকক ভূমিহীন কৃষিশ্ৰমিক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name="history"/> ভাৰতৰ ডালুসকলৰ মাজতো কৃষিকাৰ্য গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱিকা। ইয়াৰ উপৰি বিভিন্ন অঞ্চলত তেওঁলোক স্থানীয় শ্ৰম, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায় আৰু অন্যান্য বৃত্তিৰ সৈতেও জড়িত হৈ পৰিছে। == জনসংখ্যা == ডালু জাতিৰ মুঠ জনসংখ্যা সম্পৰ্কে বিভিন্ন তথ্যসূত্ৰত ভিন্ন ভিন্ন হিচাপ পোৱা যায়। ভাৰতৰ ডালুসকলৰ সংখ্যা PeopleGroups.org-এ প্ৰায় ১৬,৫০০ বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref name="india"/> বাংলাদেশত তেওঁলোকৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাৱে বহুত কম। এটা সাম্প্ৰতিক অনুমানত বাংলাদেশত ডালুসকলৰ সংখ্যা প্ৰায় ৭৫০ বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="bangladeshpg"/> অৱশ্যে বিভিন্ন তথ্যসূত্ৰৰ সংজ্ঞা, সময়কাল আৰু তথ্য সংগ্ৰহৰ পদ্ধতিৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে এই সংখ্যাসমূহক আনুমানিক হিচাপে বিবেচনা কৰা উচিত। == সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তন আৰু ভাষাৰ সংকট == দীৰ্ঘদিন ধৰি বাংলা আৰু অসমীয়া ভাষাভাষী বৃহত্তৰ জনগোষ্ঠীৰ সৈতে বসবাস কৰাৰ ফলত ডালুসকলৰ নিজা ভাষা আৰু সংস্কৃতিত পৰিৱৰ্তন ঘটিছে। বিশেষকৈ বাংলাদেশৰ ডালুসকলৰ মাজত বাংলা ভাষাৰ ব্যৱহাৰ প্ৰায় সৰ্বজনীন হৈ পৰিছে। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ প্ৰাচীন ভাষা আৰু কিছু পৰম্পৰাগত সাংস্কৃতিক উপাদান হেৰাই যোৱাৰ আশংকা আছে।<ref name="teachers"/> ডালুসকলৰ ভাষা আৰু সংস্কৃতি সম্পৰ্কে গৱেষণা এতিয়াও সীমিত। সেয়েহে তেওঁলোকৰ প্ৰাচীন ভাষাৰ প্ৰকৃতি, মণিপুৰী বা হাজং ভাষাৰ সৈতে সম্পৰ্ক আৰু বৰ্তমান কথিত ৰূপৰ বিকাশ সম্পৰ্কে গৱেষকসকলৰ মাজত সম্পূৰ্ণ ঐকমত্য নাই। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://bexfordpublishing.co.uk/journals/bjcr/articles/BEX_JUL_26_195 ডালু জাতিৰ লোকভাষা বিষয়ক গৱেষণা পত্ৰ] [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] ox0cxyu6wprvcx0mpcx6fctr7e4foim 0 139847 645333 641340 2026-10-15T20:39:21Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645333 wikitext text/x-wiki {{Short description|বৃহত্তৰ তিব্বত অঞ্চলৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা পৰম্পৰাগত চিকিৎসা পদ্ধতি}} [[File:Illustrations of Tibetan materia medica Wellcome L0038345.jpg|thumb|তিব্বতীয় ঔষধিয় দ্ৰব্যৰ চিত্ৰ|280px]] '''পৰম্পৰাগত তিব্বতীয় চিকিৎসা''' বা '''চোৱা ৰিগ্পা''' (তিব্বতীয়: གསོ་བ་རིག་པ། ''(bod lugs) Gso ba rig pa''<ref>{{cite journal|last1=Dhondrup|first1=W.|last2=Tidwell|first2=T.|title=Dataset of illness classifications in Sowa Rigpa|journal=Data in Brief|date=2020|pmid=32181292}}</ref>) তিব্বতীয় চিকিৎসা পদ্ধতি। অষ্টম শতিকাত ৰজা ত্ৰিছং দেত্সেনৰ শাসনকালত ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছিল। সেই সময়ৰ বিভিন্ন দেশৰ উন্নত চিকিৎসা পদ্ধতিসমূহ এই চিকিৎসা পদ্ধতিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref name=Arpi>Claude Arpi, ''Glimpses on the Tibet History'', "Sowa Rigpa" (Art of Healing). Dharamsala: The Tibet Museum, 2016, Chapter 9</ref> ''গিউদ শ্বি'' বা ''চাৰি তন্ত্ৰ'' নামৰ চিকিৎসা গ্ৰন্থখন প্ৰথমে ৰচনা কৰা হৈছিল আৰু পিছত দ্বাদশ শতিকাত ইয়াক সম্পাদনা কৰা হৈছিল। তিব্বতীয় চিকিৎসাত ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ বাবে বিভিন্ন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ৰক্তক্ষৰণ চিকিৎসা, তাপ চিকিৎসা, চাপ প্ৰয়োগ চিকিৎসা, ঔষধিয় স্নান আৰু মালিচ আদি আছে।<ref>{{Cite web |date=2021 |title=National Institute of Showa Rigpa |url=https://www.sowarigpainstitute.in/therapy.php |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929191502/https://www.sowarigpainstitute.in/therapy.php |archivedate=2023-09-29 |access-date=2026-09-30 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Kloos |first1=Stephan |last2=Madhavan |first2=Harilal |last3=Tidwell |first3=Tawni |last4=Blaikie |first4=Calum |last5=Cuomu |first5=Mingji |date=2020 |title=The transnational Sowa Rigpa industry in Asia: New perspectives on an emerging economy |journal=Social Science & Medicine |volume=245 |article-number=112617 |doi= 10.1016/j.socscimed.2019.112617|issn= |pmc=6983943 |pmid=31739144}}</ref><ref>{{Cite book |last=Saxer |first=Martin |title=Manufacturing Tibetan medicine: the creation of an industry and the moral economy of Tibetanness |date=2013 |publisher=Berghahn books |isbn=978-0-85745-772-1 |series=Epistemologies of healing |location=New York}}</ref> ইয়াৰ ঔষধ প্ৰস্তুতিত বহু উপাদানযুক্ত জটিল সূত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াত উদ্ভিদ, খনিজ পদাৰ্থ, ধাতু আৰু প্ৰাণীজাত সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তিব্বতীয় চিকিৎসা পদ্ধতিৰ ''চাৰি তন্ত্ৰ'' তিব্বতৰ স্থানীয় স্বাস্থ্যচৰ্যাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।<ref name=Arpi/> অষ্টম শতিকাত গ্ৰীচ, পাৰস্য, ভাৰত, চীন আৰু মধ্য এছিয়াৰপৰা অহা চিকিৎসা বিশেষজ্ঞসকলক তিব্বতলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে সামিয়ে মঠত অনুষ্ঠিত এখন সভাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। এই সভাৰপৰা ত্ৰিছং দেত্সেনৰ চিকিৎসা পৰিষদ গঠন হৈছিল। বিভিন্ন দেশৰ অভিজ্ঞ চিকিৎসকসকলে একেলগে কাম কৰি ''চোৱা ৰিগ্পা'' বিকশিত কৰিছিল।<ref name=Arpi/> বৰ্তমানৰ চোৱা ৰিগ্পা বা তিব্বতীয় চিকিৎসা মূলতঃ দ্বাদশ শতিকাত সৰু যুথক য়োন্তেন গম্পোৱে মূল ''চাৰি তন্ত্ৰ'' চিকিৎসা গ্ৰন্থত কৰা সম্পাদনাৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref name=Arpi/> পিছলৈ তিব্বতীয় চিকিৎসা উত্তৰ [[ভাৰত]]ৰ [[লাদাখ]] আৰু [[ছিকিম]] অঞ্চললৈ, [[নেপাল]]ৰ পশ্চিম আৰু উত্তৰ অংশলৈ আৰু সমগ্ৰ [[ভূটান]]লৈ বিস্তাৰিত হয়। ঐতিহাসিকভাৱে মংগোলিয়া আৰু তুৰ্কিস্তানৰ অঞ্চলসমূহ, বৰ্তমানৰ অভ্যন্তৰীণ [[মংগোলিয়া]] আৰু [[ছিনচিয়াং]] অঞ্চল, আৰু উত্তৰ-পূবৰ মংগোলীয় জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলসমূহ তিব্বতীয় চিকিৎসাৰদ্বাৰা যথেষ্ট প্ৰভাবিত হৈছিল। ৰাছিয়ান যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বুৰিয়াতিয়া আৰু তুভা অঞ্চল, লগতে কালমিকিয়া গণৰাজ্যতো তিব্বতীয় চিকিৎসা বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কালমিকিয়া অঞ্চল [[ভল্গা নদী]]ৰ অৱবাহিকাত অৱস্থিত। তিব্বতীয় চিকিৎসাই পৰম্পৰাগত [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ এই বিশ্বাস গ্ৰহণ কৰে যে সকলো ৰোগৰ মূল কাৰণ হৈছে তিনিটা বিষ—মোহ, লোভ আৰু বিদ্বেষ। তিব্বতীয় চিকিৎসাই বুদ্ধৰ চাৰি চৰম সত্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দুখ আৰু ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ যুক্তি প্ৰয়োগ কৰে।<ref name=Cards>{{cite book|last=Gyamtso|first=Sangye|title=Tibetan Medicine Cards: Illustrations and Text from the Blue Beryl Treatise of Sangye Gyamtso (1653-1705)|publisher=Pomegranate Communications|isbn=978-0-7649-1761-5|pages=32|chapter=Intro card|date=April 2005 }}</ref><ref>Kala, C.P. (2005) Health traditions of Buddhist community and role of ''amchis'' in trans-Himalayan region of India. Current Science, 89 (8): 1331-1338.</ref> ==ইতিহাস== তিব্বতীয় সাম্ৰাজ্য গঠনৰ পূৰ্বৰ সময়ত তিব্বতীয় লোকসকলে স্থানীয় উদ্ভিদ আৰু মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে সেইবোৰৰ বিভিন্ন ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে যি জ্ঞান সংগ্ৰহ কৰিছিল, সেই জ্ঞান টনপা শেনৰাব মিৱোচে (སྟོན་པོ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ།)-এ সংগ্ৰহ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ এজন পুত্ৰলৈ প্ৰদান কৰিছিল। পিছত বয়োজ্যেষ্ঠ যুথক য়োন্তেন গম্পোৱে এই চিকিৎসা পদ্ধতিসমূহ সংকলন কৰি ''গিউদ শ্বি'' বা ''চাৰি তন্ত্ৰ'' ৰচনা কৰে।<ref>{{cite web |last1=Phuntsok |first1=Thubten |title=བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དོན་པདྨ་རཱ་གའི་ལྡེ་མིག "A General History of Tibet" |url=https://www.himalayabon.com/ebooks/pdf/2013-04-22/7.html |website=HimalayaBon}}</ref><ref name=Arpi/> পিছত ''চাৰি তন্ত্ৰ'' অষ্টম শতিকাত তিব্বতীয় ৰজা ত্ৰিছং দেত্সেনৰদ্বাৰা সামিয়ে মঠত আহ্বান কৰা চিকিৎসা পৰিষদৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ চিকিৎসা উৎস হৈ পৰে। পৰিষদখনে গ্ৰীচ, তুৰ্কিস্তান, ভাৰত, চীন, পাৰস্য আৰু মধ্য এছিয়াৰপৰা অহা চিকিৎসা জ্ঞান সংগ্ৰহ কৰি চোৱা ৰিগ্পা বা তিব্বতীয় চিকিৎসা পদ্ধতি বিকশিত কৰে।<ref name = Arpi/> একাদশ আৰু দ্বাদশ শতিকাত ভাৰতীয় চিকিৎসাৰ কেইবাখনো অতিৰিক্ত গ্ৰন্থ তিব্বতলৈ আহে।<ref>{{cite book|last=Garrett|first=Frances|title=Religion, Medicine and the Human Embryo in Tibet|year=2008|publisher=Routledge|page=23}}</ref> [[আয়ুৰ্বেদ]]ৰ ''অষ্টাঙ্গহৃদয়সংহিতা'' বা ''চিকিৎসাৰ সংকলন'' নামৰ গ্ৰন্থখন বাগভটৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ৰিনচেন জাংপো (རིན་ཆེན་བཟང་པོ།) (৯৫৭–১০৫৫)-এ এই গ্ৰন্থখন তিব্বতীয় ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Garrett|first=Frances|title=Religion, Medicine and the Human Embryo in Tibet|year=2008|publisher=Routledge|page=24}}</ref> অৱশ্যে অষ্টম শতিকাতেই তিব্বতীয় চিকিৎসা পৰিষদে আয়ুৰ্বেদীয় চিকিৎসা পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিছিল। তিব্বতে প্ৰাচীন ভাৰতীয় অভিধৰ্ম সাহিত্যও গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পঞ্চম শতিকাৰ ''অভিধৰ্মকোষভাষ্য'' অন্যতম। বসুবন্ধুৰদ্বাৰা ৰচিত এই গ্ৰন্থখনত ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ দৰে চিকিৎসা বিষয়ৰ আলোচনা আছে।<ref>{{cite book|last=Garrett|first=Frances|title=Religion, Medicine and the Human Embryo in Tibet|year=2008|publisher=Routledge|pages=26–27}}</ref> চিকিৎসা শৰীৰতত্ত্বৰ ওপৰত আধাৰিত ভাৰতীয় বজ্ৰযানৰ বিভিন্ন তন্ত্ৰও তিব্বতে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Garrett|first=Frances|title=Religion, Medicine and the Human Embryo in Tibet|year=2008|publisher=Routledge|page=31}}</ref><ref>Kala, C.P. (2002) Medicinal Plants of Indian Trans-Himalaya: Focus on Tibetan Use of Medicinal Resources. Bishen Singh Mahendra Pal Singh, Dehradun, India. 200 pp.</ref> [[File:Bundesarchiv Bild 135-S-12-08-17, Tibetexpedition, Blick auf Medizinberg.jpg|thumb|১৯৩৮ চনত চাগপৰি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] দ্বাদশ শতিকাত কনিষ্ঠ যুথক য়োন্তেন গম্পোৱে (གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།) ভাৰতলৈ ছয়বাৰ ভ্ৰমণ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ''গিউদ শ্বি'' বা ''চাৰি তন্ত্ৰ'' সম্পাদনা কৰে আৰু ইয়াক ১৫৬টা অধ্যায়ৰ ৰূপ দিয়ে। এই ৰূপটো বৰ্তমানো ব্যৱহৃত হৈ আছে।<ref name=Arpi/> চতুৰ্দশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱাত চিকিৎসকসকলৰ দ্ৰাংতি পৰিয়ালে শাক্য মঠত ''চাৰি তন্ত্ৰ'' আৰু যুথক পৰম্পৰাৰ অতিৰিক্ত গ্ৰন্থৰ ওপৰত আধাৰিত এক পাঠ্যক্ৰম প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://search.lib.virginia.edu/catalog/td96k261g|title=Buddhism and Medicine in Tibet: Origins, Ethics, and Tradition|last=William|first=McGrath|date=2017|website=UVA Library {{!}} Virgo|language=en|access-date=2017-08-06}}</ref> পঞ্চম দালাই লামা (ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ།)-এ কালোন ছাংগ্যে গ্যাত্ছো (སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།)-ক ১৬৯৬ চনত চাগপৰি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় স্থাপনৰ দায়িত্ব দিয়ে। চাগপৰিত গ্যাত্ছোৰ ''ব্লু বেৰিল'' আৰু ''চাৰি তন্ত্ৰ'' পঢ়োৱা হৈছিল। এই শিক্ষা পদ্ধতি মৌখিক পৰম্পৰাৰ সৈতে সমগ্ৰ তিব্বতলৈ বিস্তাৰিত হয়।<ref name=Cards /> ১৮শ শতিকাত তিব্বতীয় চিকিৎসাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তিব্বতলৈ অহা ধৰ্মপ্ৰচাৰকসকলে তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণ বিৱৰণীত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ বিষয়ে লিখিছিল। ১৭৮৯ চনত ব্ৰিটিছ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ ৰবাৰ্ট ছাণ্ডাৰে তিব্বতীয় ঔষধ প্ৰস্তুত কৰাৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে এখন প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite book |last1=Saunders |first1=Robert |title=Some Account of the Vegetable and Mineral Productions of Boutan and Thibet |date=1789 |publisher=Royal Society of London |url=https://books.google.com/books?id=_64XAAAAYAAJ&dq=Some+Account+of+the+Vegetable+and+Mineral++Productions+of+Boutan+and+Thibet.+By+Mr.+Robert+Saunders%2C+Surgeon++at+Boglepoor+in+Bengal&pg=PA79 |access-date=14 March 2024 |language=en}}</ref> ১৮৫০-ৰ দশকত ৰাছিয়াৰ ৰাজধানী ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ এখন চিকিৎসালয় আৰু এখন বিশেষ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref name="Norris Sunderland 2012 p. 204">{{cite book | last1=Norris | first1=S.M. | last2=Sunderland | first2=W. | title=Russia's People of Empire: Life Stories from Eurasia, 1500 to the Present | publisher=Indiana University Press | year=2012 | isbn=978-0-253-00184-9 | url=https://books.google.com/books?id=R5dOEpS5HCYC&pg=PA204 | access-date=2024-03-14 | page=204}}</ref><ref name="Frolova-Walker 2018 p. 166">{{cite book | last=Frolova-Walker | first=M. | title=Rimsky-Korsakov and His World | publisher=Princeton University Press | series=The Bard Music Festival | year=2018 | isbn=978-0-691-18271-1 | url=https://books.google.com/books?id=8XOYDwAAQBAJ&pg=PA166 | access-date=2024-03-14 | page=166}}</ref> ১৮৯৮ চনৰ ভিতৰত ''চাৰি তন্ত্ৰ''ৰ এটা অংশ ৰাছিয়ান ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল।<ref name="Wang 1994 p. ">{{cite book | last=Wang | first=L. | title=The Medical History of Tibet | publisher=Shanghai Foreign Language Education Press | year=1994 | isbn=978-7-81009-825-0 | url=https://books.google.com/books?id=tju5AAAAIAAJ | access-date=2024-03-14 | page=}}</ref> পোলেণ্ডত ১৯২০-ৰ দশকত তিব্বতীয় চিকিৎসা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰপতি ষ্টানিস্লাভ ভইচেখভস্কি আৰু ইগ্নাচি মোচিৎস্কি দুয়োজনে তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ জৰিয়তে চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="Hofer 2018 p. 253">{{cite book | last=Hofer | first=T. | title=Bodies in Balance: The Art of Tibetan Medicine | publisher=University of Washington Press | year=2018 | isbn=978-0-295-80708-9 | url=https://books.google.com/books?id=xK_pDAAAQBAJ&pg=PA253 | access-date=2024-03-14 | page=253}}</ref> ১৯৬৯ চনত ছুইজাৰলেণ্ডৰ জুৰিখত থকা পাডমা এজি তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ উৎপাদন আৰু বিক্ৰীত বিশেষজ্ঞতা থকা প্ৰথম পশ্চিমীয়া ঔষধ কোম্পানী হয়।<ref name="McGrath 2019 p. 140">{{cite book | last=McGrath | first=W.A. | title=Knowledge and Context in Tibetan Medicine | publisher=Brill | series=Brill's Tibetan Studies Library | year=2019 | isbn=978-90-04-40444-1 | url=https://books.google.com/books?id=uMuiDwAAQBAJ&pg=PA140 | access-date=2024-03-14 | page=140}}</ref> ১৯৫৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তিব্বতীয় জনসাধাৰণৰ চৰকাৰে ''মেন-ত্সে-খাং'' (སྨན་རྩིས་ཁང་) আৰু চাগপৰি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ক একত্ৰিত কৰি লাছা তিব্বতীয় চিকিৎসালয় স্থাপন কৰে। ১৯৬১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত লাছা অঞ্চলৰ তিব্বতীয় চিকিৎসকসকলৰ এখন সভাত ছিংপো লোবুক লাছা তিব্বতীয় চিকিৎসালয়ৰ সঞ্চালক হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। ১৯৮০ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ চৰকাৰে লাছা তিব্বতীয় চিকিৎসালয়খন সম্প্ৰসাৰণ কৰি তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ তিব্বতীয় চিকিৎসালয়ত পৰিণত কৰে। ইয়াৰ ফলত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ বিকাশৰ বাবে এক শক্তিশালী ভিত্তি গঢ় লৈ উঠে।<ref>{{cite news |title=《四部医典》：流传千年的藏医药经典著作 |url=http://www.zgdazxw.com.cn/news/2023-07/03/content_341372.htm |access-date=14 March 2024 |work=www.zgdazxw.com.cn}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ১৯৯৯ চনত তিব্বত নৰ্ডিকাম ঔষধ কোম্পানী তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ প্ৰথম উচ্চ প্ৰযুক্তিৰ ঔষধ কোম্পানী হিচাপে তালিকাভুক্ত হয়।<ref name="[[সমাজ বিজ্ঞান সাহিত্য প্ৰকাশন]] 2015 p. 149">{{cite book | title=西藏文化产业发展探析 | publisher=[[সমাজ বিজ্ঞান সাহিত্য প্ৰকাশন]] | year=2015 | isbn=978-7-5097-5473-3 | url=https://books.google.com/books?id=9bd4EAAAQBAJ&pg=PA149 | language=zh | access-date=2024-03-14 | page=149}}</ref> ২০০৬ চনত লাছাত তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ এখন চিকিৎসা গোট স্থাপন কৰা হয়। ২০২৩ চনৰ ভিতৰত তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ তিব্বতীয় চিকিৎসালয়ৰ নাম সলনি কৰি পৰম্পৰাগত চীনা চিকিৎসাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰ কৰা হয়। ইয়াত স্থানীয় চিকিৎসা পদ্ধতিও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=西藏自治区藏医院挂牌成为国家中医医学中心(藏医)筹建单位-中新网 |url=https://www.chinanews.com.cn/gn/2023/04-13/9989187.shtml |access-date=14 March 2024 |work=www.chinanews.com.cn}}</ref> ==চাৰি তন্ত্ৰ== [[File:Illustration (Conception to Birth) from Ornament to the Mind of Medicine Buddha- Blue Beryl Lamp Illuminating Four Tantras written around the year 1720 by Desi Sangye Gyatso (1653–1705), the regent (Desi) of the 5th Dalai Lama.png|thumb|প্ৰায় ১৭২০ চনত পঞ্চম দালাই লামাৰ প্ৰতিনিধি [[ছাংগ্যে গ্যাত্ছো]]ই লিখা ''ব্লু বেৰিল''ৰপৰা লোৱা গৰ্ভধাৰণৰপৰা জন্মলৈকে বিকাশৰ চিত্ৰ]] ''চাৰি তন্ত্ৰ'' বা ''গিউ শ্বি'' (རྒྱུད་བཞི།) হৈছে অষ্টম শতিকাৰ এখন তিব্বতীয় চিকিৎসা গ্ৰন্থ। ইয়াত [[তিব্বত]], [[ভাৰত]], [[গ্ৰীচ]], [[পাৰস্য]], [[মধ্য এছিয়া]] আৰু [[চীন]]ৰ চিকিৎসা পদ্ধতি আৰু চিকিৎসা প্ৰয়োগ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite book|last=Bynum|first=W.F|title=Dictionary of Medical Biography|publisher=Greenwood Press|location=London|page=1343}}</ref> ''চাৰি তন্ত্ৰ'' গ্ৰন্থখন অষ্টম শতিকাৰ। দ্বাদশ শতিকাত সম্পাদনা কৰা ইয়াৰ ৰূপটো এতিয়াও তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ মূল ভিত্তি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name=Arpi/><ref>{{cite book|last=Alphen|first=Jon Van|title=Oriental Medicine- An illustrated Guide to the Asian Arts of Healing|publisher=Serindia Publications|location=London|page=114}}</ref> ''চাৰি তন্ত্ৰ'' হৈছে আঠটা শাখাৰ গুপ্ত তন্ত্ৰৰ নিৰ্দেশনা আৰু অমৰত্বৰ ঔষধৰ সাৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এখন গ্ৰন্থৰ সাধাৰণ নাম। ইয়াত একেটা চিকিৎসা মতবাদক চাৰিটা দৃষ্টিকোণৰপৰা আলোচনা কৰা হৈছে। বিদ্যাজ্ঞান নামৰ ঋষিয়ে ইয়াৰ প্ৰকাশ ব্যাখ্যা কৰিছিল।<ref name=Cards /> তিব্বতীয় ''চাৰি তন্ত্ৰ'' পদ্ধতিৰ মূল ভিত্তি হৈছে শৰীৰৰ তিনিটা দোষৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। সেই তিনিটা হৈছে বায়ু ''লুং'', পিত্ত ''খ্ৰিছ পা'' আৰু কফ ''বেকান''।<ref name="Lama Hopkins 2016 p. ">{{cite book | last1=Lama | first1=T.D. | last2=Hopkins | first2=J. | title=The Great Exposition of Secret Mantra, Volume One: Tantra in Tibet | publisher=Shambhala | year=2016 | isbn=978-1-61180-359-4 | url=https://books.google.com/books?id=hQ2YDQAAQBAJ | access-date=2024-03-14 | page=| edition=Revised }}</ref><ref name="McGrath 2019 p. ">{{cite book | last=W.A. | first=McGrath | title=Knowledge and Context in Tibetan Medicine | publisher=Brill | series=Brill's Tibetan Studies Library | year=2019 | isbn=978-90-04-40444-1 | url=https://books.google.com/books?id=uMuiDwAAQBAJ | access-date=2024-03-14 | page=}}</ref> এই তিনটা মূল তিব্বতীয় চিকিৎসাক চীনা চিকিৎসাৰ দুইটা মূল নীতি—ইন আৰু ইয়াং—ৰপৰা পৃথক কৰে। চাৰি তন্ত্ৰক তলত দিয়া ধৰণে বৰ্ণনা কৰিব পাৰি: * '''মূল তন্ত্ৰ''' — এই অংশত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ মূল নীতিসমূহৰ সাধাৰণ বিৱৰণ দিয়া হৈছে। ইয়াত শৰীৰৰ দোষ, সেইবোৰৰ ভৰসাম্যহীনতা আৰু ৰোগৰ সৈতে সেইবোৰৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। ''চাৰি তন্ত্ৰ''ত ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ বাবে দৃশ্য পৰ্যবেক্ষণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিশেষকৈ নাড়ী, জিভা আৰু প্ৰস্ৰাৱ পৰীক্ষাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। আধুনিক চিকিৎসাত প্ৰস্ৰাৱ পৰীক্ষাক প্ৰস্ৰাৱ বিশ্লেষণ বুলি কোৱা হয়।<ref name="Gonpo 2011 p. ">{{cite book | last=Gonpo | first=Y.Y. | title=The Root Tantra and The Explanatory Tantra from the Secret Quintessential Instructions on the Eight Branches of the Ambrosia Essence Tantra [Men-Tsee-Khang - སྨན་རྩིས་ཁང་།] | publisher=Men-Tsee-Khang | year=2011 | isbn=978-81-86419-62-5 | url=https://books.google.com/books?id=9Ae4EAAAQBAJ | language=la | access-date=2024-03-14 | page=}}</ref> * '''ব্যাখ্যামূলক তন্ত্ৰ''' — এই অংশত ''চাৰি তন্ত্ৰ''ৰ অন্তৰ্নিহিত তত্ত্ব অধিক বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ইয়াত শৰীৰতত্ত্ব, শাৰীৰবৃত্ত, মানসিক ৰোগতত্ত্ব, ভ্ৰূণবিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা পদ্ধতিৰ দৰে বিষয়ৰ সাধাৰণ তত্ত্ব দিয়া হৈছে।<ref name="Motilal Banarsidass Publishers 1998 p. 9">{{cite book | title=བོད་ཀྱི་སྨན་རྫས་རིག་པའི་ཚིག་མཛོད་གཡུ་ཐོག་སྔོ་འབུམ་དགོངས་རྒྱན། | publisher=Motilal Banarsidass Publishers | series=Reference Works | year=1998 | isbn=978-81-208-1567-4 | url=https://books.google.com/books?id=yp4yAWYb35QC&pg=PR9 | language=dz | access-date=2024-03-14 | page=9}}</ref> * '''মৌখিক নিৰ্দেশনাৰ তন্ত্ৰ''' — এইটো চাৰিটা তন্ত্ৰৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দীঘল। ইয়াত মূলতঃ চিকিৎসাৰ ব্যাৱহাৰিক প্ৰয়োগ আলোচনা কৰা হৈছে। ইয়াত বিভিন্ন ৰোগ আৰু কোনটো দোষৰ ভৰসাম্যহীনতাৰ ফলত কোনটো ৰোগ হয়, সেই বিষয়ে বিতংভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই অংশত বিভিন্ন ৰোগৰ নিৰ্দিষ্ট চিকিৎসাৰ বিষয়েও উল্লেখ কৰা হৈছে। * '''পৰৱৰ্তী তন্ত্ৰ''' — এই অংশত ৰোগ নিৰ্ণয় আৰু চিকিৎসা পদ্ধতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। ইয়াত তিব্বতীয় ঔষধ প্ৰস্তুত কৰাৰ পদ্ধতি আৰু তাপ চিকিৎসা, মালিচ আৰু সৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ দৰে পদ্ধতিৰে শৰীৰৰ ভিতৰ আৰু বাহিৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="Hofer 2018 p. 279">{{cite book | last=Hofer | first=T. | title=Bodies in Balance: The Art of Tibetan Medicine | publisher=University of Washington Press | year=2018 | isbn=978-0-295-80708-9 | url=https://books.google.com/books?id=xK_pDAAAQBAJ&pg=PA279 | access-date=2024-03-14 | page=279}}</ref> ==কাৰ্যৰ তিনিটা নীতি== এছিয়াৰ আন পৰম্পৰাগত চিকিৎসা পদ্ধতিৰ দৰে তিব্বতীয় চিকিৎসায়ো আধুনিক জৈৱ-চিকিৎসাৰপৰা পৃথকভাৱে প্ৰথমে স্বাস্থ্যৰ এক নিৰ্দিষ্ট সংজ্ঞা আগবঢ়ায়। তিব্বতীয় চিকিৎসা তত্ত্ব অনুসৰি সুস্বাস্থ্যৰ বাবে শৰীৰৰ কাৰ্যৰ তিনিটা নীতিৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰা প্ৰয়োজন। সেইবোৰক সাধাৰণতে দোষ বুলি কোৱা হয়। এই তিনিটা হৈছে ''লুং'', ''ত্ৰি-পা'' আৰু ''বে-কান''।<ref name="The Basic Tantra">''The Basic Tantra and the Explanatory Tantra from the Secret Quintessential Instructions on the Eight Branches of the Ambrosia Essence Tantra'' মেন-ত্সে-খাং: India 2008 {{ISBN|81-86419-62-4}}</ref> • ''লুং''<ref name="The Basic Tantra" /> হৈছে শৰীৰত ভৌতিক পদাৰ্থ, যেনে তেজ; শক্তি, যেনে স্নায়ুতন্ত্ৰৰ সংকেত; আৰু অভৌতিক বস্তু, যেনে চিন্তা, চলাচল কৰাৰ ক্ষমতাৰ উৎস। ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ সময়ত মনৰ বস্তুবাদী প্ৰকাশ ''লুং'' পদ্ধতিৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়। ''লুং''ৰ পাঁচটা পৃথক উপশ্ৰেণী আছে। প্ৰতিটোৰ নিৰ্দিষ্ট স্থান আৰু কাৰ্য আছে। সেইবোৰ হৈছে ''স্ৰোগ-দ্জিন লুং'', ''গ্যেন-ৰগ্যু লুং'', ''খ্যাব-বয়েদ লুং'', ''মে-মন্যাম লুং'' আৰু ''থুৰ-ছেল লুং''। • ''ত্ৰি-পা''<ref name="The Basic Tantra" /> তাপৰ পৰিমাণগত আৰু গুণগত বৈশিষ্ট্যৰে চিহ্নিত। ই শৰীৰৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ, বিপাক, যকৃতৰ কাৰ্য আৰু বিচাৰক্ষম বুদ্ধিৰ দৰে বহু কাৰ্যৰ উৎস। ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ সময়ত মনৰ আক্ৰমণাত্মক প্ৰকাশ ''ত্ৰি-পা'' পদ্ধতিৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়। ''ত্ৰি-পা''ৰ পাঁচটা পৃথক উপশ্ৰেণী আছে। সেইবোৰ হৈছে ''জু-বয়েদ ত্ৰি-পা'', ''সগ্ৰুব-বয়েদ ত্ৰি-পা'', ''মদাংস-সগ্যুৰ ত্ৰি-পা'', ''মথং-বয়েদ ত্ৰি-পা'' আৰু ''মদোগ-ছেল ত্ৰি-পা''। • ''বে-কান''<ref name="The Basic Tantra" /> শীতলতাৰ পৰিমাণগত আৰু গুণগত বৈশিষ্ট্যৰে চিহ্নিত। ই পাচনৰ বিভিন্ন দিশ, শৰীৰৰ গঠন অটুট ৰখা, সন্ধিৰ স্বাস্থ্য আৰু মানসিক স্থিৰতাৰ দৰে বহু কাৰ্যৰ উৎস। ভ্ৰূণৰ বিকাশৰ সময়ত মনৰ অজ্ঞতাৰ প্ৰকাশ ''বে-কান'' পদ্ধতিৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়। ''বে-কান''ৰ পাঁচটা পৃথক উপশ্ৰেণী আছে। সেইবোৰ হৈছে ''ৰ্তেন-বয়েদ বে-কান'', ''ম্যাগ-বয়েদ বে-কান'', ''ম্যোং-বয়েদ বে-কান'', ''ত্সিম-বয়েদ বে-কান'' আৰু ''বয়োৰ-বয়েদ বে-কান''। ==ব্যৱহাৰ== [[File:Center for Oriental Medicine. Ulan-Ude, Buryatia, Russia.jpg|thumb|ৰাছিয়াৰ বুৰিয়াতিয়াৰ উলান-উদেত অৱস্থিত প্ৰাচ্য চিকিৎসা কেন্দ্ৰ]] তিব্বতীয় চিকিৎসা আৰু তিব্বতৰ বাহিৰত ইয়াৰ চিকিৎসা পদ্ধতিসমূহ হিমালয় অঞ্চলত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়। [[ভাৰত]]ত তিব্বতীয় চিকিৎসা পৰিষদে তিব্বতীয় চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়সমূহক আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি দিয়ে। তিব্বতীয় চিকিৎসা আৰু জ্যোতিষ প্ৰতিষ্ঠান আৰু ইয়াৰ মেন-ত্সে-খাং দালাই লামাৰ কাৰ্যালয়ৰ অধীনত কাম কৰে। ২০১০ চনত ভাৰত চৰকাৰে চোৱা ৰিগ্পাক আনুষ্ঠানিকভাৱে "চিকিৎসাৰ বিজ্ঞান" হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref name=HT/> ইয়াৰ পিছত চৰকাৰে [[লেহ]], [[লাদাখ]]ত "ৰাষ্ট্ৰীয় চোৱা ৰিগ্পা প্ৰতিষ্ঠান" স্থাপনৰ অনুমোদন দিয়ে। এই প্ৰতিষ্ঠানৰ উদ্দেশ্য হৈছে চোৱা ৰিগ্পাৰ গৱেষণা আৰু বিকাশৰ বাবে সুযোগ সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web|url=http://www.newsonair.com/Main-News-Details.aspx?title=Cabinet-approves-establishment-of-National-Institute-for-Sowa-Rigpa-in-Leh&id=374846|title=Cabinet approves establishment of National Institute for Sowa-Rigpa in Leh|website=www.newsonair.com|access-date=2019-11-21}}</ref> তিব্বতৰ তিব্বতবিদসকলেও স্পেইনৰ দৰে ইউৰোপীয় দেশলৈ গৈ এই বিষয়ত বক্তৃতা প্ৰদান কৰিছে। [[নেপাল]]ত তিব্বতীয় চোৱা ৰিগ্পা চিকিৎসক, মেন-ত্সে-খাং আৰু তেওঁলোকৰ চিকিৎসালয়সমূহে ঐতিহাসিকভাৱে পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ লোকসকলৰ মাজত কাম কৰি আহিছে। পিছলৈ এই চিকিৎসা পদ্ধতি সমগ্ৰ দেশৰ নগৰ অঞ্চললৈও বিস্তাৰিত হয়।<ref>Tsering Ngodup Lama & Pasang Dorjee, "''Sowa Rigpa'': An alternative medicine's expansion beyond the Himalayas", ''Kathmandu Post'', 27 November 2021</ref><ref name=HT>Vinod C Dixit, "Tibetan medicine: Healing the ancient way", ''The Himalayan'', 24 May 2022</ref> ইয়াত বিদেশী পৰ্যটকসহ সকলো লোকৰ চিকিৎসা কৰা হয়। ২০১৬ চনত চোৱা ৰিগ্পা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহাবিদ্যালয় নামৰ এখন স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ শিক্ষাৰ্থীসকল নেপালৰ স্থানীয় শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে [[ভাৰত]], [[ভূটান]], [[ফিনলেণ্ড]], [[ইংলেণ্ড]] আৰু [[স্পেইন]]ৰপৰাও আহে। চীনৰ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]]ৰ চৰকাৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্য হৈছে চীনৰ আন জাতিগোষ্ঠীৰ মাজত পৰম্পৰাগত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ প্ৰচাৰ কৰা। তিব্বত পৰম্পৰাগত তিব্বতীয় চিকিৎসা বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ছিংহাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চিকিৎসা বিদ্যালয়ে এই চিকিৎসা পদ্ধতিৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়। ২০০০ চনত লাছাত তিব্বতীয় চিকিৎসাৰ এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক সন্মিলন অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াত তিব্বতীয় চিকিৎসা উদ্যোগৰ বৰ্তমান অৱস্থা আৰু বিকাশৰ সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়।<ref>{{cite book | title=西藏文化产业发展探析 | publisher=সমাজ বিজ্ঞান সাহিত্য প্ৰকাশন| year=2015 | isbn=978-7-5097-5473-3 | url=https://books.google.com/books?id=9bd4EAAAQBAJ&pg=PA148 | language=zh | access-date=2024-03-14 | page=148}}</ref> ২০০৩ চনৰ ডিচেম্বৰত চীন বিজ্ঞান একাডেমীৰ অধীনৰ নটা কাৰ্যালয় আৰু প্ৰতিষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞ, যেনে উত্তৰ-পশ্চিম মালভূমি প্ৰতিষ্ঠান, কুনমিং প্ৰাণীবিজ্ঞান আৰু প্ৰাণী বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান আৰু ছাংহাই ঔষধ বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান, আৰু তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ সংশ্লিষ্ট বিভাগৰ বিশেষজ্ঞসকল চেংডুত একত্ৰিত হয়। তেওঁলোকে তিব্বতীয় ঔষধৰ আধুনিকীকৰণৰ বাবে একাডেমী আৰু অঞ্চলটোৰ মাজত সহযোগিতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে। ২০০৪ চনৰ মে' মাহত বেইজিঙত তিব্বতীয় ঔষধৰ আধুনিকীকৰণৰ বাবে ছটা ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰকল্প অনুমোদিত হয়।<ref>{{cite news |title=藏医藏药：从传统走向现代化 |url=https://news.sina.com.cn/2004-06-03/11463382617.shtml |access-date=14 March 2024 |work=news.sina.com.cn}}</ref> ==উল্লেখযোগ্য চিকিৎসক== {{div col}} * আকং ৰিনপোছে * তেনজিন চোয়েদ্ৰাক * য়েছি ধোন্দেন * যুথক য়োন্তেন গম্পো * দেচি ছাংগ্যে গ্যাত্ছো * লোবছাং দোলমা খাংকাৰ * ছেৱাং দোলকাৰ খাংকাৰ * থাং টং গ্যালপো * এলিয়ট টোকাৰ * কনিষ্ঠ যুথক য়োন্তেন গম্পো {{div col end}} ==লগতে চাওক== * [[আয়ুৰ্বেদ]] * [[নাগাৰ্জুন]] * [[যোগ]] ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|30em}} ==অতিৰিক্ত পঠন== *{{cite news | first = John F. | last = Avedon | title = Exploring the Mysteries of Tibetan Medicine | work = The New York Times | date = 1981-01-11 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=health&res=9C05E3D8173BF932A25752C0A967948260}} *Analysis of Five Pharmacologically Active Compounds from the Tibetan Medicine Elsholtzia with Micellar Electrokinetic Capillary Chromatography. Chenxu Ding; Lingyun Wang; Xianen Zhao; Yulin Li; Honglun Wang; Jinmao You; Yourui Suo | Journal of Liquid Chromatography & Related Technologies | 200730:20, | 3069(15) | {{ISSN|1082-6076}} *HPLC‐APCI‐MS Determination of Free Fatty Acids in Tibet Folk Medicine Lomatogonium rotatum with Fluorescence Detection and Mass Spectrometric Identification. Yulin Li; Xian'en Zhao; Chenxu Ding; Honglun Wang; Yourui Suo; Guichen Chen; Jinmao You | Journal of Liquid Chromatography & Related Technologies | 200629:18, | 2741(11) | {{ISSN|1082-6076}} *Stack, Peter. "The Spiritual Logic Of Tibetan Healing.(Review)." San Francisco Chronicle. (Feb 20, 1998) *Dunkenberger, Thomas / "Tibetan Healing Handbook" / Lotus Press - Shangri-La, Twin Lakes, WI / 2000 / {{ISBN|0-914955-66-7}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://tibetanmedicineschool.org/ The first Tibetan medicine school established in the West.] *[http://www.men-tsee-khang.org/ Tibetan Medical & Astro-science Institute] *[http://www.tibetanmedicine.com/ Tibetanmedicine.com] *[https://web.archive.org/web/20120302124655/http://www.tibmedcouncil.org/ Central Council of Tibetan Medicine] *[http://tibetcenter.at Tibet Center Institute - official Cooperation partner of Men-Tsee-Khang for the Education in Traditional Tibetan Medicine] *[http://www.iattm.net/ Academy for Traditional Tibetan Medicine] *[http://www.mentsee.org Tibetan medicine and astrology ] * [https://sorigcollege.org/ Sowa Rigpa International College] [[শ্ৰেণী:বিকল্প চিকিৎসা]] oju8bl57em1aeslgdgy7dj671uwjhs7 0 139854 645339 640491 2026-10-15T21:18:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645339 wikitext text/x-wiki '''ফুলগুৰীয়া''' হ'ল [[অসম]]ৰ অন্যতম এটি খিলঞ্জীয়া [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী। সমাজবিজ্ঞানী আৰু ব্ৰিটিছ নৃবিজ্ঞানী ছিডনী এণ্ডেলৰ মতে, অসমৰ [[কছাৰী জনগোষ্ঠী]]ৰ যিবোৰ উপদল বা শাখা আছে, তাৰ ভিতৰত ফুলগুৰীয়া অন্যতম। ==ভৌগোলিক অৱস্থিতি আৰু ইতিহাস== মূলতঃ [[নগাঁও জিলা]]ৰ ঐতিহাসিক ফুলগুৰি অঞ্চলৰ আশে-পাশে এই জনগোষ্ঠীৰ মূল বসতি আছিল। ১৮৬১ চনৰ ঐতিহাসিক [[ফুলগুৰি ধেৱা]] বা ফুলগুৰিৰ কৃষক বিদ্ৰোহৰ সৈতে এই অঞ্চলৰ কছাৰী আৰু লালুং (তিৱা) জনগোষ্ঠীৰ লোকসকল ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল। ==নৃগোষ্ঠীয় পৰিচয়== ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকক বৃহৎ বড়ো-কছাৰী বংশধৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কালক্ৰমত অসমৰ অন্যান্য কছাৰী উপজাতি যেনে— শৰণীয়া কছাৰী, ঠেঙ্গাল কছাৰী বা সোণোৱাল কছাৰীৰ দৰেই তেওঁলোকেও এক সুকীয়া পৰিচয় লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |last=গগৈ |first=জীৱকান্ত |url=https://mahabahu.com/চুটিয়া-জাতি/ |title=চুটিয়া জাতি |website=Mahabahu.com |date=2021-07-06 |access-date=2026-10-01 |language=as}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==বৰ্তমান স্থিতি== বৰ্তমান সময়ত এই জনগোষ্ঠীৰ বহু লোকে অসমৰ মূলসুঁতিৰ সমাজৰ সৈতে চামিল হৈ পৰিছে, যাৰ বাবে সুকীয়া জনগোষ্ঠী হিচাপে তেওঁলোকৰ জনসংখ্যা বা বিশেষ সাংস্কৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ অতি সীমিত গণ্ডীৰ ভিতৰত দেখা পোৱা যায়। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} {{অসমৰ জনগোষ্ঠী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]] bar07it8496qr07ysx34luysahb2vhl 0 139864 645423 641646 2026-10-16T08:26:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645423 wikitext text/x-wiki {{Infobox Instrument |name= {{lang|zh-Latn|লুইকিন}} |names= |image=Liuqin.jpg |classification= *[[ষ্ট্ৰিং ইনষ্ট্ৰুমেণ্ট]] |range= |related= *[[পিপা]] *[[ৰুৱান (যন্ত্ৰ)|ৰুৱান]] *[[ইউকিন]] }} {{Infobox Chinese | c = 柳琴 | p = liǔqín | y = láuhkàhm | j = lau5 kam4 | c2 = 柳葉琴 | p2 = liǔyèqín | c3 = 土琵琶 | p3 = tǔpípá | myr = lyǒu-chín | myr2 = lyǒu-yè-chín | myr3 = tǔ-pí-pā }} '''লুইকিন''' ([[চীনা]]: 柳琴; পিনয়িন: liǔqín) হৈছে এটা মুকুতা-সদৃশ শৰীৰৰ তিনি, চাৰি বা পাঁচ ডাল তাৰযুক্ত চীনাবাদ্য যিটো চীনা মাণ্ডলিনৰ দৰে। ইয়াৰ মাতৰ পৰিসৰ অন্যান্য চীনা তুলনামূলক তাৰযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰতকৈ বহুত ওপৰত, আৰু ইয়াক চীনা সংগীতৰ অৰ্কেষ্ট্ৰা সংগীত আৰু একক বাদন দুয়োটাতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাম্প্ৰতিক বছৰবোৰত ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ আধুনিকীকৰণৰ ফলস্বৰূপে লুইকিনৰ মৰ্যাদা ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পাইছে, লোকপ্ৰিয় চীনা অপেৰাৰ সংগত বাদ্যযন্ত্ৰৰপৰা ইয়াৰ অনন্য সুৰীয়া আৰু ধ্বনিগত গুণৰ বাবে পৰিচিত এটা বাদ্যযন্ত্ৰলৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছে। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো চীনা ৰুয়ান আৰু য়ুয়েকিনৰ দৰে কৰ্ণাইকৈ (ডাঁহিকৈ) ধৰা হয়। ইয়াৰ তাৰবোৰ এটা দলং বা ব্ৰীজৰদ্বাৰা ওপৰলৈ তুলি লোৱা হয় আৰু শব্দব'ৰ্ডখনত দুটা প্ৰধান শব্দৰ বিন্ধা থাকে। অৱশেষত, বাদ্যযন্ত্ৰটো ৰুয়ান আৰু য়ুয়েকিন দুয়োটাৰে সৈতে একে কৌশলেৰে এটা পিক বা টোকাৰীৰে বজোৱা হয়। সেইবাবে লুইকিন সাধাৰণতে ৰুয়ান আৰু য়ুয়েকিনৰ অভিজ্ঞতা থকা লোকসকলেই বেছিকৈ বজায় আৰু ইয়াৰদ্বাৰা দ্বিগুণ কাম চলায়। == ইতিহাস == লুইকিনৰ বিভিন্ন নাম আছিল, প্ৰথমতে ইয়াক লিউয়েকিন (柳葉琴) বুলি কোৱা হৈছিল, যাৰ অৰ্থ হৈছে 'উইলো গছৰ পাতৰ আকৃতিৰ বাদ্যযন্ত্ৰ'। এইটোৱেই আছিল লুইকিনৰ মূল নাম, যিটো লিউয়েকিন শব্দৰেই এটা সংক্ষিপ্ত ৰূপ। লুইকিনৰ আন এটা নাম হৈছে তু পিপিআ (土琵琶), যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'অৰ্ধ-পৰিশোধিত পিপিআ', কিয়নো লুইকিন আকৃতিগতভাৱে সৰু আৰু পিপিআৰ সৈতে সাদৃশ্যপূৰ্ণ। ইয়াৰ ইতিহাস জুৰি, লুইকিনৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ দেখা গৈছিল যিবোৰ দুডাল তাৰৰপৰা (যাৰ পৰিসৰ মাত্ৰ ডেৰ অক্টেভ আছিল) চাৰিডাল তাৰলৈকে আছিল। অৱশ্যে, আধুনিক চাৰিডাল তাৰযুক্ত সংস্কৰণটোৰ আটাইতকৈ পুৰণি পূৰ্বৰূপটো কুইং বংশৰ শাসনকালত আবিৰ্ভাৱ হৈছিল আৰু জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। এই সংস্কৰণটোত দুডাল তাৰ আছিল, আৰু ইয়াক কেৱল পৰম্পৰাগত অপেৰাত সংগত বাদ্য হিচাপেহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কুইং বংশৰপৰা কুৰি শতিকাৰ শেষলৈকে চীনৰ ৰাজবংশী যুগৰ বেছিভাগ সময়তে দুডাল তাৰযুক্ত লুইকিনৰ ব্যৱহাৰ চলি আছিল। ১৯৭০ৰ দশকত পৰম্পৰাগত চীনা সংগীতৰ আধুনিকীকৰণৰ লগে লগে, ইয়াৰ সংগীতৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে চাৰিডাল তাৰযুক্ত লুইকিন বিকশিত কৰা হৈছিল, আৰু বাদকসকলে বাদ্যযন্ত্ৰটো অধিক সহজে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ ইয়াৰ শৰীৰটো ডাঙৰ কৰা হৈছিল। == বজোৱাৰ কৌশল == [[চিত্ৰ:Liuqin.png|left|thumb|লুইকিনৰ ধ্বনি]] [[চিত্ৰ:Liǔqín.jpg|thumb|ভিনটেজ লুইকিনৰ সন্মুখ আৰু পিছফাল]] বজোৱাৰ কৌশল মেণ্ডোলিনৰ দৰেই, প্লেক্ট্ৰম ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু সঘনাই ট্ৰেম’লো কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ষ্ট্ৰিংবোৰ হয় পঞ্চম অংশত টিউন কৰা হয়, G-D-A-E (মেণ্ডোলিন বা ভায়লিন হিচাপে), নহয় চতুৰ্থ আৰু পঞ্চম অংশৰ মিশ্ৰণত, যেনে G-D-G-D, যিটো লুইকিনৰ মূলসুঁতিৰ খেলুৱৈসকলে ব্যৱহাৰ কৰা অধিক সাধাৰণ টিউনিং। এই লুইকিনৰ বজোৱা ঝংৰুৱানৰ সৈতে একে কৰি তোলে, যিটো এটা অষ্টক কম টিউন কৰা হয়, সেয়েহে লুইকিন বা ৰুয়ানৰ বজোৱাসকলে প্ৰায়ে দুয়োটা বাদ্যযন্ত্ৰতে দুগুণ হ'ব পাৰে। লুইকিনৰ সতেজ, উল্লসিত আৰু সূক্ষ্ম টোনাল গুণ আছে। আধুনিক লুইকিনত চাৰিটা তীখাৰ ডোঙা আছে। ৰুয়ানৰ দৰেই ২০ শতিকাৰ ভিতৰত লুইকিনৰ ফ্ৰেটৰ সংখ্যা ৭ৰপৰা ২৯লৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছিল। এই ফ্ৰেটবোৰ আধা খোজৰ ব্যৱধানত সজোৱা হয়। যিহেতু সকলো চীনা লুটৰ ফ্ৰেট বেছি, আঙুলিয়ে বাদ্যযন্ত্ৰৰ শৰীৰ স্পৰ্শ নকৰে—পশ্চিমীয়া ফ্ৰেটযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰৰপৰা স্বতন্ত্ৰভাৱে পৃথক। ইয়াৰ ফলত পশ্চিমীয়া সমকক্ষতকৈ টিম্বাৰ আৰু ইনটনেচনৰ ওপৰত অধিক নিয়ন্ত্ৰণ সম্ভৱ হয়, কিন্তু কৰ্ডাল বজোৱা (ডাবল, ট্ৰিপল, কোৱাড্ৰপল ষ্টপিং) অধিক কঠিন হৈ পৰে। == লুইকিনৰ উল্লেখযোগ্য বাদক == # ৱাং হুইৰাণ (王惠然, ১৯৩৬-২০২৩), এজন{{Efn|reference=Wang Huiran, a Chinese instrumental music composer, was the leader of instrument revolution of {{tlit|zh|liuqin}}. He wrote multiple famous {{tlit|zh|liuqin}} pieces. He is called "Father of the liuqin".}} সন্মানীয় "লুইকিনৰ পিতৃ।" # ৱাং হংই (王红艺), ৱাং হুইৰানৰ কন্যা # নিনি সংগীত # মেই হান, গুজেং যিয়ে লুইকিনৰ দ্বৈত বাদক == লুইকিন বাদ্যযন্ত্ৰৰ পৰিৱেশন তালিকা == === ৱাং হুইৰান (王惠然) ৰদ্বাৰা ৰচিত / যুটীয়াভাৱে ৰচিত / ৰূপান্তৰিত === * কেনেল ৱৰ্কছ অফ হেপিনেচ * মেলিডি অন এ মুনলাইট ৰিভাৰ * ছিং এ মাউণ্টেন চং অফ লাভ * স্প্ৰিং কামছ টু ৰিভাৰ য়ি (春到沂河) * দ্য লাৰ্ক — ৰোমানিয়ান লোকসংগীত * ৱাৰিয়ৰ চুইট === অন্যান্য সুৰকাৰসকলৰদ্বাৰা === * চৰ্ড ডান্স (劍器) * বিয়ণ্ড দ্য হৰাইজনছ (天地星空) * ক’ৰ্টয়াৰ্ড আফটাৰ দ্য ৰেইন (雨后庭院) == লগতে চাওক == অতিৰিক্ত তথ্য:-[https://en.wikipedia.org/wiki/Lute#History_and_evolution_of_the_lute| লুটৰ ইতিহাস আৰু বিৱৰ্তন] * [[:en:List_of_Chinese_musical_instruments|পৰম্পৰাগত চীনা বাদ্যযন্ত্ৰ]] ==নোটচ== {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == * ইউ ইউনফেই,"লুইকিনৰ চৰিত্ৰসমূহৰ পৰিৱৰ্তন", জিয়াও ছিয়াং-জাৰ্নেল অৱ ছিয়ান কনজাৰ্ভেটৰী অৱ মিউজিক, মাৰ্চ.২০০৫,৯০-৯২। * ৱাং হুইৰাণ,"লুইকিনৰ বিপ্লৱ আৰু ইয়াৰ বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতি", পিপলছ মিউজিক, মে'.২০০৬,৪৮-৫১। == অধিক তথ্য == ==== বাদ্যযন্ত্ৰৰ ওপৰত ==== *[https://web.archive.org/web/20071208025220/http://www.yuemi.net/pages1/buolan(mz.boxian1).htm ''লুইকিনৰ'' ফটোগ্ৰাফ] (প্ৰথম শাৰী) *[https://web.archive.org/web/20120205041240/http://www.paulnoll.com/China/Music/mus-liuqin.html ''লুইকিন''] *[https://web.archive.org/web/20030824065215/http://www.melodyofchina.com/06instruments/liuqin.html ''লিউ কিন''] (ইয়াতো উপলব্ধ এটা Mp3 ৰেকৰ্ডিং) *[https://web.archive.org/web/20091105072345/http://www.hkco.org/eng/learning_2_eng.asp ''লুইকিনৰ তথ্য''] (অন্য প্লাকড-ষ্ট্ৰিং বাদ্যযন্ত্ৰৰ তথ্য আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ টোনাল পৰিসৰৰ সংকেতৰ বিৱৰণো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে) ==== লুইকিনৰ বাদকসকলৰ ওপৰত ==== *[https://web.archive.org/web/20070929040212/http://www.pccorchestra.net/Document/e/e_article0002_dreamsofgreatstringmusic.asp ৱাং হুইৰানৰ ওপৰত কনচাৰ্টৰ তথ্য] *[http://www.info.gov.hk/gia/general/200203/01/0301170.htm ৱাং হংইৰ ওপৰত প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি] *[http://www.cciv.cityu.edu.hk/website/?redirect=/art/2002-2003-s/wang_huiran/index.php ৱাং হুইৰান আৰু ৱাং হংইৰ বিষয়ে তথ্য] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==== অডিঅ' ==== *[http://music.yahoo.com.cn/search.html?pid=ysearch&p=%C1%F8%C7%D9&button=%CB%D1%B8%E8%C7%FA&button=%CB%D1%B8%E8%B4%CA&mimetype=all&source=ysearch_music_result_topsearch ''Liuqin Mp3s''] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ব্যক্তিগত ট্ৰেক শুনিবলৈ হেডফোন ক্লিক কৰক) *[https://web.archive.org/web/20060208065533/http://www.geocities.com/risheng99/instruments/liuqin_music.html ''লুইকিন Mp3s on Yahoo! জিঅ'চিটিজ''] [[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চীনৰ সংস্কৃতি]] 4p8mb7zbyn4namtz5yxfk1n8rkm7574 0 139878 645443 645079 2026-10-16T09:46:51Z AjayDas 12623 [[Special:Contributions/AjayDas|AjayDas]] ([[User talk:AjayDas|আলোচনা]])-ই কৰা [[Special:Diff/645028|645028]] নম্বৰ সম্পাদনাটো বাতিল কৰা হৈছে 645443 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{short description|ভাৰতীয় বাণিজ্যিক বিমানৰ পাইলট}} {{Infobox person | name = স্মিত মচ্ছৰ | native_name = {{lang-gu|સ્મિત મચ્છર}}<br>{{lang-hi|स्मित मच्छर}}<br>{{lang-en|Smit Machchhar}} | native_name_lang = gu | image = | image_size = | image_caption =২০২৫ চনত বিমানৰ ককপিটৰ ভিতৰত স্মিত মচ্ছৰ | birth_date = | birth_place = [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | occupation = বাণিজ্যিক বিমানচালক | known_for = ফ্লাইডুবাইৰ বিমানৰ ককপিটত সংঘটিত আক্ৰমণৰ পিছত বিমানখন নিৰাপদে অৱতৰণ কৰাত সহায় কৰা | employer = ফ্লাইডুবাই | former_employer = স্পাইচজেট | education = ৱেলিংকাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট; মেইনলেণ্ড এয়াৰত উৰণ প্ৰশিক্ষণ | training = মেইনলেণ্ড এয়াৰ, ডুনেডিন, নিউজিলেণ্ড | years_active = ২০১১–বৰ্তমান | flight_hours = প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা | pic_hours = ৬,৪০০ ঘণ্টাতকৈ অধিক | known_for_role = ফ্লাইডুবাই ফ্লাইট ১০৭৩ৰ কেপ্তেইন | notable_incident = ৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ৰ ককপিট আক্ৰমণ | injury = গুৰুতৰ আঘাত; চিকিৎসা আৰু অস্ত্ৰোপচাৰ সম্পন্ন | current_status = সৌদি আৰৱৰ তাবুকত চিকিৎসাধীন অৱস্থাৰ পৰা সুস্থ হৈ উঠি আছে }} [[চিত্ৰ:PM_Modi_calls_Captain_Smit_Machchhar,_wishes_him_a_speedy_recovery.webm|thumb|[[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে]] [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত|সংযুক্ত আৰব আমিৰশাহী]]ৰ চিকিৎসালয়ত সুস্থ হৈ উঠি থকা স্মিত মাচ্ছাৰৰ সৈতে হোৱা এক টেলিফোন কলৰ ভিডিঅ' ৰাজহুৱাভাৱে মুকলি কৰে।]] '''স্মিত মচ্ছৰ''' ({{lang-gu|સ્મિત મચ્છર}}, {{lang-hi|स्मित मच्छर}}, {{lang-en|Smit Machchhar}}) এগৰাকী ভাৰতীয় বাণিজ্যিক বিমানৰ কেপ্তেইন। তেওঁ ফ্লাইডুবাই বিমান সংস্থাত কৰ্মৰত। ২০২৬ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ফ্লাইডুবাইৰ ১০৭৩ নম্বৰ উৰণৰ কেপ্তেইন আছিল। বিমানখন [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]]ৰ [[ডুবাই]]ৰপৰা [[ইজৰাইল]]ৰ [[তেল আভিভ]]লৈ গৈ আছিল। উৰণৰ সময়ত তেওঁৰ সহ-পাইলটে ককপিটৰ ভিতৰত তেওঁক ছুৰীৰে আক্ৰমণ কৰে। ইজৰাইলৰ বিষয়াসকলে ঘটনাটো বিমানখন দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত কৰাৰ এক সম্ভাৱ্য প্ৰচেষ্টা বুলি কয়। গুৰুতৰভাৱে আহত হোৱাৰ পাছতো মচ্ছৰে সহ-পাইলট গৰাকীক প্ৰতিহত কৰে, ককপিটৰ দুৱাৰ খুলি দিয়ে আৰু যাত্ৰী আৰু কৰ্মচাৰীসকলক আক্ৰমণকাৰীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ পাছত বয়িং ৭৩৭ মেক্স বিমানখনে [[চৌদি আৰৱ]]ৰ উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ তাবুকত জৰুৰী অৱতৰণ কৰে। বিমানখনত থকা ১৭৪জন যাত্ৰীসহ সকলো লোক জীৱিত থাকে।<ref name="jpost">{{cite news |last=Zanger-Shamir |first=Maya |title=Flydubai pilot Smit Machchhar reportedly aided rescue efforts while wounded |url=https://www.jpost.com/international/article-910230 |work=The Jerusalem Post |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn">{{cite news |title=Flydubai latest: Hero passenger says he put attacker in a chokehold after cockpit struggle |url=https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |work=CNN |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="bbc">{{cite news |title='Hero' pilot stabbed by other pilot on Israel-bound plane, Israeli PM says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqgmrm7xd8wyo |work=BBC News |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |last3=Ahmed |first3=Aftab |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> সংবাদ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰ স্পাইচজেটৰ প্ৰাক্তন প্ৰশিক্ষণ কেপ্তেইন আছিল। তেওঁৰ বয়িং ৭৩৭ শ্ৰেণীৰ বিমান চলোৱাৰ বিস্তৃত অভিজ্ঞতা আছে। তেওঁৰ মুঠ প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা আছে আৰু ইয়াৰে ৬,৪০০ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময় তেওঁ কেপ্তেইন হিচাপে বিমান চলাইছে।<ref name="fe">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar? Indian captain who fought flydubai co-pilot to land flight safely |url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |work=The Financial Express |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="week">{{cite news |last=Jose |first=Sachin |title=Who is Smit Machchhar? Hero Indian flydubai captain was former SpiceJet pilot, has 9,750 flying hours on Boeing aircraft |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |work=The Week |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পৰিচয় == ভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰ [[মুম্বাই]]ৰ গুজৰাটী পৰিয়ালৰ লোক।<ref name="jpost" /><ref name="vibes">{{cite news |title=Gujarat Pilot Smit Machchhar Stops Co-Pilot From Taking Control, Prevents Flydubai Flight From Crashing |url=https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |work=Vibes of India |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> শিক্ষাজীৱনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ পৰিয়ালৰ বস্ত্ৰ ব্যৱসায়ত যোগ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে বস্ত্ৰ প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। পাছত [[মুম্বাই]]ৰ ৱেলিংকাৰ ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠানত ব্যৱস্থাপনা বিষয়ৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। প্ৰায় ১৯ বছৰ বয়সত এটা বিমান পৰিবহণ বিষয়ক আলোচনাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত তেওঁ বিমান পৰিবহণৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ উঠে।<ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> == কৰ্মজীৱন == মচ্ছৰে ২০০৮ চনত নিউজিলেণ্ডৰ ডুনেডিনস্থিত মেইনলেণ্ড এয়াৰত প্ৰায় ১৮ মাহ বিমান চলোৱাৰ প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰে। প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পাছত তেওঁক এজন অতি ভাল শিক্ষাৰ্থী বুলি উল্লেখ কৰে আৰু সেই সময়ৰ আন প্ৰশিক্ষাৰ্থীসকলৰ মাজত তেওঁ বিশেষভাৱে চকুত পৰা বুলি কয়।<ref>{{cite news |title=NZ-trained pilot stabbed on Israel-bound flight 'stood out' as student |url=https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |access-date=1 October 2026 |work=1News |language=en}}</ref> প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি বিমান পৰিবহণৰ ক্ষেত্ৰত কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ ১৩ বছৰতকৈ অধিক বাণিজ্যিক বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা আছে। তেওঁ বয়িং ৭৩৭-৮০০ আৰু বয়িং ৭৩৭ মেক্স ৮ আৰু ৯ শ্ৰেণীৰ বিমানত প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা বিমান চলাইছে। ইয়াৰে ৬,৪০০ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময় কেপ্তেইন হিচাপে বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা আছে।<ref name="fe" /><ref name="news18">{{cite news |title=Who Is Smit Machchhar, Indian Pilot Who Fended Off Omani Co-Pilot Aboard Flydubai Flight |url=https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |work=News18 |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ২০১১ চনৰ জুন মাহত তেওঁ স্পাইচজেটত যোগদান কৰে। তেওঁ প্ৰায় ১১ বছৰ এই বিমান সংস্থাত কাম কৰে। তাত তেওঁ জ্যেষ্ঠ কেপ্তেইন আৰু পাছত শাৰীবদ্ধ প্ৰশিক্ষণ কেপ্তেইন হিচাপে কাম কৰে। তেওঁৰ দায়িত্বৰ ভিতৰত পাইলট প্ৰশিক্ষণ, পাইলটৰ দক্ষতা পৰীক্ষা আৰু নতুন পাইলটসকলক পথপ্ৰদৰ্শন কৰা আদি আছিল।<ref name="news18" /><ref name="india.com">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar, flydubai pilot involved in mid-air cockpit incident |url=https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |work=India.com |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ২০২২ চনৰ জুন মাহত তেওঁ ফ্লাইডুবাইত পোনপটীয়াকৈ কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁৰ কৰ্মস্থলী [[ডুবাই]]।<ref name="news18" /><ref name="ynet">{{cite news |title=Meet Smit Machchhar, Flydubai captain stabbed in cockpit who fought to save jet |url=https://www.ynetnews.com/article/hyeibn9qgx |work=Ynetnews |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ২০২৬ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ ৰয়টাৰৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি তেওঁৰ মুঠ বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা প্ৰায় ১৫ বছৰ আৰু তেওঁ প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা বিমান চলাইছে।<ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> == ফ্লাইডুবাইৰ ১০৭৩ নম্বৰ উৰণ == ২০২৬ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত মচ্ছৰ ফ্লাইডুবাইৰ এফ জেড ১০৭৩ নম্বৰ উৰণৰ কেপ্তেইন আছিল। বিমানখন আছিল বয়িং ৭৩৭ মেক্স ৮ শ্ৰেণীৰ বিমান আৰু ইয়াৰ পঞ্জীয়ন নম্বৰ আছিল এ৬-এফকেএফ। বিমানখনত ১৭৪জন যাত্ৰী আৰু কৰ্মচাৰী আছিল আৰু ই ডুবাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰপৰা বেন গুৰিয়ন বিমানবন্দৰলৈ গৈ আছিল।<ref name="cnn" /><ref name="kan">{{cite news |last=Blumenthal |first=Itay |title=אחרי שעות מורטות עצבים: נוסעי "פליי דובאי" שבו ארצה |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |work=Kan News |language=he |date=30 September 2026}}</ref><ref name="toi">{{cite news |title=Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis |url=https://www.timesofisrael.com/copilot-subdued-after-stabbing-pilot-in-alleged-attempt-to-crash-plane-full-of-israelis/ |work=The Times of Israel |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> উৰণৰ প্ৰায় দুই ঘণ্টাৰ পাছত বিমানখনে অতি দ্ৰুতভাৱে উচ্চতা হেৰুৱায়। বিভিন্ন প্ৰতিৱেদন অনুসৰি ই প্ৰায় ১৪,০০০ৰপৰা ১৭,০০০ ফুট উচ্চতা অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে হেৰুৱাইছিল। বিমানখনৰপৰা ৭৭০০ আৰু ৭৫০০ জৰুৰী সংকেত প্ৰেৰণ কৰা হয়। ৭৭০০ সাধাৰণ জৰুৰী অৱস্থাৰ সংকেত আৰু ৭৫০০ বিমান অপহৰণৰ সংকেত হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="cnn" /><ref name="kan" /><ref name="toi" /> ইজৰাইলৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী বেঞ্জামিন নেতানিয়াহুয়ে পাছত কয় যে এজন পাইলটে আনজন পাইলটক ছুৰীৰে আক্ৰমণ কৰিছিল আৰু বিমানখন দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল বুলি তেওঁলোকে ধাৰণা কৰিছিল। আক্ৰমণকাৰীজন আছিল [[ওমান]] দেশৰ সহ-পাইলট। মচ্ছৰ গুৰুতৰভাৱে আহত হৈছিল যদিও তেওঁ প্ৰতিহত কৰে আৰু ককপিটৰ দুৱাৰ খুলি দিয়ে। ইয়াৰ ফলত যাত্ৰী আৰু বিমান কৰ্মচাৰীসকলে ককপিটত প্ৰৱেশ কৰি আক্ৰমণকাৰীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। বিমানখনত যাত্ৰী হিচাপে থকা আন পাইলটসকলেও বিমানখন নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে।<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="jpost" /><ref name="bbcar" /> বিমানখন [[চৌদি আৰৱ]]ৰ তাবুকস্থিত প্ৰিন্স ছুলতান বিন আব্দুলআজিজ বিমানবন্দৰলৈ ঘূৰাই নিয়া হয়। দুয়োজন পাইলটক চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰা হয়। ভাৰতীয় দূতাবাসে জনোৱা মতে মচ্ছৰ তাবুকত চিকিৎসাধীন আছিল আৰু তেওঁৰ অৱস্থা সুস্থিৰ আছিল। তেওঁৰ অস্ত্ৰোপচাৰো কৰা হয়।<ref name="i24">{{cite news |title=Flydubai Pilot Smit Machchhar Undergoes Surgery After Cockpit Stabbing |url=https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |work=i24NEWS |date=30 September 2026}}</ref> ইজৰাইলৰ বিষয়াসকলে প্ৰথম অৱস্থাত মচ্ছৰক সংযুক্ত আৰব আমিৰাতৰ নাগৰিক বুলি ভুলকৈ চিনাক্ত কৰিছিল। পাছত তেওঁৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব নিশ্চিত হয়।<ref name="i24" /> যাত্ৰীসকলক পাছত আন এখন ফ্লাইডুবাই বিমানযোগে ইজৰাইললৈ লৈ যোৱা হয়। এই ঘটনাৰ তদন্ত চলি থকাৰ সময়ত ফ্লাইডুবাইয়ে ইজৰাইললৈ আৰু ইজৰাইলৰপৰা চলোৱা বিমান সেৱা সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰে।<ref name="kan" /><ref name="dw">{{cite news |title=Flydubai pilot stabbed in attempt to down Israel-bound plane |url=https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |work=Deutsche Welle |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ইজৰাইলৰ বিষয়াসকলে ঘটনাটোক সম্ভাৱ্য সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ হিচাপে তদন্ত আৰম্ভ কৰে। চৌদি আৰৱৰ কৰ্তৃপক্ষই সহ-পাইলটজনক জেৰা কৰে। ইজৰাইলী নিৰাপত্তা সংস্থা আৰু আন কৰ্তৃপক্ষই যৌথভাৱে তদন্ত আৰম্ভ কৰে।<ref name="kan" /><ref name="bbcar">{{cite news |title=ركاب رحلة "فلاي دبي" يصلون تل أبيب ونتنياهو يلتقيهم في المطار |url=https://www.bbc.com/arabic/articles/ck0e3v20ljxlo |work=BBC News Arabic |language=ar |date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn" /><ref name="bbc" /><ref name="dw" /> ২০২৬ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰ তাবুকৰ এখন চিকিৎসালয়ত চিকিৎসা লাভ কৰি আছিল। ভাৰতীয় বিষয়াসকলে তেওঁৰ অৱস্থা সুস্থিৰ বুলি জনায়।<ref>{{cite news |title=Indian pilot Smit Machchhar in stable condition after Flydubai cockpit attack |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/indian-pilot-smit-machchhar-in-stable-condition-after-flydubai-cockpit-attack/articleshow/134613123.cms?from=mdr |work=Economic Times |date=1 October 2026}}</ref> == পৰিয়াল আৰু ব্যক্তিগত জীৱন == ২০২৬ চনৰ ১ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত ৰয়টাৰৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰৰ পৰিয়ালৰ মূল ব্যৱসায় বস্ত্ৰৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁ প্ৰথমে সেই ব্যৱসায়ত যোগ দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। প্ৰায় ১৯ বছৰ বয়সত বিমান পৰিবহণৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মাৰ পাছত তেওঁ নিজৰ পেছাগত লক্ষ্য সলনি কৰে।<ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> == ঘটনাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ঘটনাটোৰ পাছত ভাৰত আৰু ইজৰাইলৰ নেতাসকলে মচ্ছৰৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰশংসা কৰে। ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে তেওঁক সাহসী বুলি উল্লেখ কৰে। ইজৰাইলৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী বেনিয়ামিন নেতানিয়াহুৱেও তেওঁক প্ৰশংসা কৰে।<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="i24" /> এছ’চিয়েটেড প্ৰেছৰ মতে মচ্ছৰৰ ককপিটৰ দুৱাৰ খুলি দিয়াৰ ফলত যাত্ৰী আৰু কৰ্মচাৰীসকলে ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰি আক্ৰমণকাৰীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref name="ap">{{cite news |title=An Indian airline captain is hailed as a hero after a cockpit attack on a FlyDubai flight |url=https://apnews.com/article/50b58c553c34c3fc5c61f3d7e7866c54 |work=Associated Press |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> বিমানখনত থকা চিকিৎসা পেছাৰ লোক আৰু আন যাত্ৰীসকলেও আহতসকলক সহায় কৰে। দুজন কৰ্মৰত নথকা পাইলটেও বিমানখন স্থিৰ কৰি অৱতৰণ কৰাত সহায় কৰে।<ref name="cnn" /><ref name="ap" /> ইয়াৰ পাছত মচ্ছৰৰ পূৰ্বৰ কৰ্মস্থান স্পাইচজেট আৰু [[নিউজিলেণ্ড]]ৰ মেইনলেণ্ড এয়াৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানেও তেওঁৰ বিষয়ে প্ৰশংসাসূচক মন্তব্য কৰে।<ref>{{cite news |title=NZ-trained pilot stabbed on Israel-bound flight 'stood out' as student |url=https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |access-date=1 October 2026 |work=1News |language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বৈমানিক]] [[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] nbsmq56890n6m9jpfjfly1m9xprtoyb 645444 645443 2026-10-16T09:47:20Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645444 wikitext text/x-wiki {{short description|ভাৰতীয় বাণিজ্যিক বিমানৰ পাইলট}} {{Infobox person | name = স্মিত মচ্ছৰ | native_name = {{lang-gu|સ્મિત મચ્છર}}<br>{{lang-hi|स्मित मच्छर}}<br>{{lang-en|Smit Machchhar}} | native_name_lang = gu | image = | image_size = | image_caption =২০২৫ চনত বিমানৰ ককপিটৰ ভিতৰত স্মিত মচ্ছৰ | birth_date = | birth_place = [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | occupation = বাণিজ্যিক বিমানচালক | known_for = ফ্লাইডুবাইৰ বিমানৰ ককপিটত সংঘটিত আক্ৰমণৰ পিছত বিমানখন নিৰাপদে অৱতৰণ কৰাত সহায় কৰা | employer = ফ্লাইডুবাই | former_employer = স্পাইচজেট | education = ৱেলিংকাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট; মেইনলেণ্ড এয়াৰত উৰণ প্ৰশিক্ষণ | training = মেইনলেণ্ড এয়াৰ, ডুনেডিন, নিউজিলেণ্ড | years_active = ২০১১–বৰ্তমান | flight_hours = প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা | pic_hours = ৬,৪০০ ঘণ্টাতকৈ অধিক | known_for_role = ফ্লাইডুবাই ফ্লাইট ১০৭৩ৰ কেপ্তেইন | notable_incident = ৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ৰ ককপিট আক্ৰমণ | injury = গুৰুতৰ আঘাত; চিকিৎসা আৰু অস্ত্ৰোপচাৰ সম্পন্ন | current_status = সৌদি আৰৱৰ তাবুকত চিকিৎসাধীন অৱস্থাৰপৰা সুস্থ হৈ উঠি আছে }} [[চিত্ৰ:PM_Modi_calls_Captain_Smit_Machchhar,_wishes_him_a_speedy_recovery.webm|thumb|[[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে]] [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত|সংযুক্ত আৰব আমিৰশাহী]]ৰ চিকিৎসালয়ত সুস্থ হৈ উঠি থকা স্মিত মাচ্ছাৰৰ সৈতে হোৱা এক টেলিফোন কলৰ ভিডিঅ' ৰাজহুৱাভাৱে মুকলি কৰে। ]] '''স্মিত মচ্ছৰ''' ({{lang-gu|સ્મિત મચ્છર}}, {{lang-hi|स्मित मच्छर}}, {{lang-en|Smit Machchhar}}) এগৰাকী ভাৰতীয় বাণিজ্যিক বিমানৰ কেপ্তেইন। তেওঁ ফ্লাইডুবাই বিমান সংস্থাত কৰ্মৰত। ২০২৬ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ফ্লাইডুবাইৰ ১০৭৩ নম্বৰ উৰণৰ কেপ্তেইন আছিল। বিমানখন [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]]ৰ [[ডুবাই]]ৰপৰা [[ইজৰাইল]]ৰ [[তেল আভিভ]]লৈ গৈ আছিল। উৰণৰ সময়ত তেওঁৰ সহ-পাইলটে ককপিটৰ ভিতৰত তেওঁক ছুৰীৰে আক্ৰমণ কৰে। ইজৰাইলৰ বিষয়াসকলে ঘটনাটো বিমানখন দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত কৰাৰ এক সম্ভাৱ্য প্ৰচেষ্টা বুলি কয়। গুৰুতৰভাৱে আহত হোৱাৰ পাছতো মচ্ছৰে সহ-পাইলট গৰাকীক প্ৰতিহত কৰে, ককপিটৰ দুৱাৰ খুলি দিয়ে আৰু যাত্ৰী আৰু কৰ্মচাৰীসকলক আক্ৰমণকাৰীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ পাছত বয়িং ৭৩৭ মেক্স বিমানখনে [[চৌদি আৰৱ]]ৰ উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ তাবুকত জৰুৰী অৱতৰণ কৰে। বিমানখনত থকা ১৭৪জন যাত্ৰীসহ সকলো লোক জীৱিত থাকে।<ref name="jpost">{{cite news |last=Zanger-Shamir |first=Maya |title=Flydubai pilot Smit Machchhar reportedly aided rescue efforts while wounded |url=https://www.jpost.com/international/article-910230 |work=The Jerusalem Post |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn">{{cite news |title=Flydubai latest: Hero passenger says he put attacker in a chokehold after cockpit struggle |url=https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |work=CNN |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="bbc">{{cite news |title='Hero' pilot stabbed by other pilot on Israel-bound plane, Israeli PM says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqgmrm7xd8wyo |work=BBC News |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |last3=Ahmed |first3=Aftab |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> সংবাদ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰ স্পাইচজেটৰ প্ৰাক্তন প্ৰশিক্ষণ কেপ্তেইন আছিল। তেওঁৰ বয়িং ৭৩৭ শ্ৰেণীৰ বিমান চলোৱাৰ বিস্তৃত অভিজ্ঞতা আছে। তেওঁৰ মুঠ প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা আছে আৰু ইয়াৰে ৬,৪০০ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময় তেওঁ কেপ্তেইন হিচাপে বিমান চলাইছে।<ref name="fe">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar? Indian captain who fought flydubai co-pilot to land flight safely |url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |work=The Financial Express |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="week">{{cite news |last=Jose |first=Sachin |title=Who is Smit Machchhar? Hero Indian flydubai captain was former SpiceJet pilot, has 9,750 flying hours on Boeing aircraft |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |work=The Week |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পৰিচয় == ভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰ [[মুম্বাই]]ৰ গুজৰাটী পৰিয়ালৰ লোক।<ref name="jpost" /><ref name="vibes">{{cite news |title=Gujarat Pilot Smit Machchhar Stops Co-Pilot From Taking Control, Prevents Flydubai Flight From Crashing |url=https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |work=Vibes of India |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> শিক্ষাজীৱনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ পৰিয়ালৰ বস্ত্ৰ ব্যৱসায়ত যোগ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে বস্ত্ৰ প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। পাছত [[মুম্বাই]]ৰ ৱেলিংকাৰ ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠানত ব্যৱস্থাপনা বিষয়ৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। প্ৰায় ১৯ বছৰ বয়সত এটা বিমান পৰিবহণ বিষয়ক আলোচনাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত তেওঁ বিমান পৰিবহণৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ উঠে।<ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> == কৰ্মজীৱন == মচ্ছৰে ২০০৮ চনত নিউজিলেণ্ডৰ ডুনেডিনস্থিত মেইনলেণ্ড এয়াৰত প্ৰায় ১৮ মাহ বিমান চলোৱাৰ প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰে। প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পাছত তেওঁক এজন অতি ভাল শিক্ষাৰ্থী বুলি উল্লেখ কৰে আৰু সেই সময়ৰ আন প্ৰশিক্ষাৰ্থীসকলৰ মাজত তেওঁ বিশেষভাৱে চকুত পৰা বুলি কয়।<ref>{{cite news |title=NZ-trained pilot stabbed on Israel-bound flight 'stood out' as student |url=https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |access-date=1 October 2026 |work=1News |language=en}}</ref> প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি বিমান পৰিবহণৰ ক্ষেত্ৰত কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ ১৩ বছৰতকৈ অধিক বাণিজ্যিক বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা আছে। তেওঁ বয়িং ৭৩৭-৮০০ আৰু বয়িং ৭৩৭ মেক্স ৮ আৰু ৯ শ্ৰেণীৰ বিমানত প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা বিমান চলাইছে। ইয়াৰে ৬,৪০০ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময় কেপ্তেইন হিচাপে বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা আছে।<ref name="fe" /><ref name="news18">{{cite news |title=Who Is Smit Machchhar, Indian Pilot Who Fended Off Omani Co-Pilot Aboard Flydubai Flight |url=https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |work=News18 |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ২০১১ চনৰ জুন মাহত তেওঁ স্পাইচজেটত যোগদান কৰে। তেওঁ প্ৰায় ১১ বছৰ এই বিমান সংস্থাত কাম কৰে। তাত তেওঁ জ্যেষ্ঠ কেপ্তেইন আৰু পাছত শাৰীবদ্ধ প্ৰশিক্ষণ কেপ্তেইন হিচাপে কাম কৰে। তেওঁৰ দায়িত্বৰ ভিতৰত পাইলট প্ৰশিক্ষণ, পাইলটৰ দক্ষতা পৰীক্ষা আৰু নতুন পাইলটসকলক পথপ্ৰদৰ্শন কৰা আদি আছিল।<ref name="news18" /><ref name="india.com">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar, flydubai pilot involved in mid-air cockpit incident |url=https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |work=India.com |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ২০২২ চনৰ জুন মাহত তেওঁ ফ্লাইডুবাইত পোনপটীয়াকৈ কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁৰ কৰ্মস্থলী [[ডুবাই]]।<ref name="news18" /><ref name="ynet">{{cite news |title=Meet Smit Machchhar, Flydubai captain stabbed in cockpit who fought to save jet |url=https://www.ynetnews.com/article/hyeibn9qgx |work=Ynetnews |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ২০২৬ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ ৰয়টাৰৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি তেওঁৰ মুঠ বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা প্ৰায় ১৫ বছৰ আৰু তেওঁ প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা বিমান চলাইছে।<ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> == ফ্লাইডুবাইৰ ১০৭৩ নম্বৰ উৰণ == ২০২৬ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত মচ্ছৰ ফ্লাইডুবাইৰ এফ জেড ১০৭৩ নম্বৰ উৰণৰ কেপ্তেইন আছিল। বিমানখন আছিল বয়িং ৭৩৭ মেক্স ৮ শ্ৰেণীৰ বিমান আৰু ইয়াৰ পঞ্জীয়ন নম্বৰ আছিল এ৬-এফকেএফ। বিমানখনত ১৭৪জন যাত্ৰী আৰু কৰ্মচাৰী আছিল আৰু ই ডুবাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰপৰা বেন গুৰিয়ন বিমানবন্দৰলৈ গৈ আছিল।<ref name="cnn" /><ref name="kan">{{cite news |last=Blumenthal |first=Itay |title=אחרי שעות מורטות עצבים: נוסעי "פליי דובאי" שבו ארצה |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |work=Kan News |language=he |date=30 September 2026}}</ref><ref name="toi">{{cite news |title=Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis |url=https://www.timesofisrael.com/copilot-subdued-after-stabbing-pilot-in-alleged-attempt-to-crash-plane-full-of-israelis/ |work=The Times of Israel |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> উৰণৰ প্ৰায় দুই ঘণ্টাৰ পাছত বিমানখনে অতি দ্ৰুতভাৱে উচ্চতা হেৰুৱায়। বিভিন্ন প্ৰতিৱেদন অনুসৰি ই প্ৰায় ১৪,০০০ৰপৰা ১৭,০০০ ফুট উচ্চতা অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে হেৰুৱাইছিল। বিমানখনৰপৰা ৭৭০০ আৰু ৭৫০০ জৰুৰী সংকেত প্ৰেৰণ কৰা হয়। ৭৭০০ সাধাৰণ জৰুৰী অৱস্থাৰ সংকেত আৰু ৭৫০০ বিমান অপহৰণৰ সংকেত হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="cnn" /><ref name="kan" /><ref name="toi" /> ইজৰাইলৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী বেঞ্জামিন নেতানিয়াহুয়ে পাছত কয় যে এজন পাইলটে আনজন পাইলটক ছুৰীৰে আক্ৰমণ কৰিছিল আৰু বিমানখন দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল বুলি তেওঁলোকে ধাৰণা কৰিছিল। আক্ৰমণকাৰীজন আছিল [[ওমান]] দেশৰ সহ-পাইলট। মচ্ছৰ গুৰুতৰভাৱে আহত হৈছিল যদিও তেওঁ প্ৰতিহত কৰে আৰু ককপিটৰ দুৱাৰ খুলি দিয়ে। ইয়াৰ ফলত যাত্ৰী আৰু বিমান কৰ্মচাৰীসকলে ককপিটত প্ৰৱেশ কৰি আক্ৰমণকাৰীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। বিমানখনত যাত্ৰী হিচাপে থকা আন পাইলটসকলেও বিমানখন নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে।<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="jpost" /><ref name="bbcar" /> বিমানখন [[চৌদি আৰৱ]]ৰ তাবুকস্থিত প্ৰিন্স ছুলতান বিন আব্দুলআজিজ বিমানবন্দৰলৈ ঘূৰাই নিয়া হয়। দুয়োজন পাইলটক চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰা হয়। ভাৰতীয় দূতাবাসে জনোৱা মতে মচ্ছৰ তাবুকত চিকিৎসাধীন আছিল আৰু তেওঁৰ অৱস্থা সুস্থিৰ আছিল। তেওঁৰ অস্ত্ৰোপচাৰো কৰা হয়।<ref name="i24">{{cite news |title=Flydubai Pilot Smit Machchhar Undergoes Surgery After Cockpit Stabbing |url=https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |work=i24NEWS |date=30 September 2026}}</ref> ইজৰাইলৰ বিষয়াসকলে প্ৰথম অৱস্থাত মচ্ছৰক সংযুক্ত আৰব আমিৰাতৰ নাগৰিক বুলি ভুলকৈ চিনাক্ত কৰিছিল। পাছত তেওঁৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব নিশ্চিত হয়।<ref name="i24" /> যাত্ৰীসকলক পাছত আন এখন ফ্লাইডুবাই বিমানযোগে ইজৰাইললৈ লৈ যোৱা হয়। এই ঘটনাৰ তদন্ত চলি থকাৰ সময়ত ফ্লাইডুবায়ে ইজৰাইললৈ আৰু ইজৰাইলৰপৰা চলোৱা বিমান সেৱা সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰে।<ref name="kan" /><ref name="dw">{{cite news |title=Flydubai pilot stabbed in attempt to down Israel-bound plane |url=https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |work=Deutsche Welle |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ইজৰাইলৰ বিষয়াসকলে ঘটনাটোক সম্ভাৱ্য সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ হিচাপে তদন্ত আৰম্ভ কৰে। চৌদি আৰৱৰ কৰ্তৃপক্ষই সহ-পাইলটজনক জেৰা কৰে। ইজৰাইলী নিৰাপত্তা সংস্থা আৰু আন কৰ্তৃপক্ষই যৌথভাৱে তদন্ত আৰম্ভ কৰে।<ref name="kan" /><ref name="bbcar">{{cite news |title=ركاب رحلة "فلاي دبي" يصلون تل أبيب ونتنياهو يلتقيهم في المطار |url=https://www.bbc.com/arabic/articles/ck0e3v20ljxlo |work=BBC News Arabic |language=ar |date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn" /><ref name="bbc" /><ref name="dw" /> ২০২৬ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰ তাবুকৰ এখন চিকিৎসালয়ত চিকিৎসা লাভ কৰি আছিল। ভাৰতীয় বিষয়াসকলে তেওঁৰ অৱস্থা সুস্থিৰ বুলি জনায়।<ref>{{cite news |title=Indian pilot Smit Machchhar in stable condition after Flydubai cockpit attack |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/indian-pilot-smit-machchhar-in-stable-condition-after-flydubai-cockpit-attack/articleshow/134613123.cms?from=mdr |work=Economic Times |date=1 October 2026}}</ref> == পৰিয়াল আৰু ব্যক্তিগত জীৱন == ২০২৬ চনৰ ১ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত ৰয়টাৰৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰৰ পৰিয়ালৰ মূল ব্যৱসায় বস্ত্ৰৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁ প্ৰথমে সেই ব্যৱসায়ত যোগ দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। প্ৰায় ১৯ বছৰ বয়সত বিমান পৰিবহণৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মাৰ পাছত তেওঁ নিজৰ পেছাগত লক্ষ্য সলনি কৰে।<ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> == ঘটনাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ঘটনাটোৰ পাছত ভাৰত আৰু ইজৰাইলৰ নেতাসকলে মচ্ছৰৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰশংসা কৰে। ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে তেওঁক সাহসী বুলি উল্লেখ কৰে। ইজৰাইলৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী বেনিয়ামিন নেতানিয়াহুৱেও তেওঁক প্ৰশংসা কৰে।<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="i24" /> এছ’চিয়েটেড প্ৰেছৰ মতে মচ্ছৰৰ ককপিটৰ দুৱাৰ খুলি দিয়াৰ ফলত যাত্ৰী আৰু কৰ্মচাৰীসকলে ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰি আক্ৰমণকাৰীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref name="ap">{{cite news |title=An Indian airline captain is hailed as a hero after a cockpit attack on a FlyDubai flight |url=https://apnews.com/article/50b58c553c34c3fc5c61f3d7e7866c54 |work=Associated Press |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> বিমানখনত থকা চিকিৎসা পেছাৰ লোক আৰু আন যাত্ৰীসকলেও আহতসকলক সহায় কৰে। দুজন কৰ্মৰত নথকা পাইলটেও বিমানখন স্থিৰ কৰি অৱতৰণ কৰাত সহায় কৰে।<ref name="cnn" /><ref name="ap" /> ইয়াৰ পাছত মচ্ছৰৰ পূৰ্বৰ কৰ্মস্থান স্পাইচজেট আৰু [[নিউজিলেণ্ড]]ৰ মেইনলেণ্ড এয়াৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানেও তেওঁৰ বিষয়ে প্ৰশংসাসূচক মন্তব্য কৰে।<ref>{{cite news |title=NZ-trained pilot stabbed on Israel-bound flight 'stood out' as student |url=https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |access-date=1 October 2026 |work=1News |language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বৈমাণিক]] [[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] 7ejxwtau3v0n9byqyid07o0sxvzhs9h 645445 645444 2026-10-16T09:47:40Z AjayDas 12623 removed [[Category:ভাৰতৰ বৈমাণিক]]; added [[Category:ভাৰতৰ বৈমানিক]] using [[WP:HC|HotCat]] 645445 wikitext text/x-wiki {{short description|ভাৰতীয় বাণিজ্যিক বিমানৰ পাইলট}} {{Infobox person | name = স্মিত মচ্ছৰ | native_name = {{lang-gu|સ્મિત મચ્છર}}<br>{{lang-hi|स्मित मच्छर}}<br>{{lang-en|Smit Machchhar}} | native_name_lang = gu | image = | image_size = | image_caption =২০২৫ চনত বিমানৰ ককপিটৰ ভিতৰত স্মিত মচ্ছৰ | birth_date = | birth_place = [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | occupation = বাণিজ্যিক বিমানচালক | known_for = ফ্লাইডুবাইৰ বিমানৰ ককপিটত সংঘটিত আক্ৰমণৰ পিছত বিমানখন নিৰাপদে অৱতৰণ কৰাত সহায় কৰা | employer = ফ্লাইডুবাই | former_employer = স্পাইচজেট | education = ৱেলিংকাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট; মেইনলেণ্ড এয়াৰত উৰণ প্ৰশিক্ষণ | training = মেইনলেণ্ড এয়াৰ, ডুনেডিন, নিউজিলেণ্ড | years_active = ২০১১–বৰ্তমান | flight_hours = প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা | pic_hours = ৬,৪০০ ঘণ্টাতকৈ অধিক | known_for_role = ফ্লাইডুবাই ফ্লাইট ১০৭৩ৰ কেপ্তেইন | notable_incident = ৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ৰ ককপিট আক্ৰমণ | injury = গুৰুতৰ আঘাত; চিকিৎসা আৰু অস্ত্ৰোপচাৰ সম্পন্ন | current_status = সৌদি আৰৱৰ তাবুকত চিকিৎসাধীন অৱস্থাৰপৰা সুস্থ হৈ উঠি আছে }} [[চিত্ৰ:PM_Modi_calls_Captain_Smit_Machchhar,_wishes_him_a_speedy_recovery.webm|thumb|[[ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী]] [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে]] [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত|সংযুক্ত আৰব আমিৰশাহী]]ৰ চিকিৎসালয়ত সুস্থ হৈ উঠি থকা স্মিত মাচ্ছাৰৰ সৈতে হোৱা এক টেলিফোন কলৰ ভিডিঅ' ৰাজহুৱাভাৱে মুকলি কৰে। ]] '''স্মিত মচ্ছৰ''' ({{lang-gu|સ્મિત મચ્છર}}, {{lang-hi|स्मित मच्छर}}, {{lang-en|Smit Machchhar}}) এগৰাকী ভাৰতীয় বাণিজ্যিক বিমানৰ কেপ্তেইন। তেওঁ ফ্লাইডুবাই বিমান সংস্থাত কৰ্মৰত। ২০২৬ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ফ্লাইডুবাইৰ ১০৭৩ নম্বৰ উৰণৰ কেপ্তেইন আছিল। বিমানখন [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]]ৰ [[ডুবাই]]ৰপৰা [[ইজৰাইল]]ৰ [[তেল আভিভ]]লৈ গৈ আছিল। উৰণৰ সময়ত তেওঁৰ সহ-পাইলটে ককপিটৰ ভিতৰত তেওঁক ছুৰীৰে আক্ৰমণ কৰে। ইজৰাইলৰ বিষয়াসকলে ঘটনাটো বিমানখন দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত কৰাৰ এক সম্ভাৱ্য প্ৰচেষ্টা বুলি কয়। গুৰুতৰভাৱে আহত হোৱাৰ পাছতো মচ্ছৰে সহ-পাইলট গৰাকীক প্ৰতিহত কৰে, ককপিটৰ দুৱাৰ খুলি দিয়ে আৰু যাত্ৰী আৰু কৰ্মচাৰীসকলক আক্ৰমণকাৰীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ পাছত বয়িং ৭৩৭ মেক্স বিমানখনে [[চৌদি আৰৱ]]ৰ উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চলৰ তাবুকত জৰুৰী অৱতৰণ কৰে। বিমানখনত থকা ১৭৪জন যাত্ৰীসহ সকলো লোক জীৱিত থাকে।<ref name="jpost">{{cite news |last=Zanger-Shamir |first=Maya |title=Flydubai pilot Smit Machchhar reportedly aided rescue efforts while wounded |url=https://www.jpost.com/international/article-910230 |work=The Jerusalem Post |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn">{{cite news |title=Flydubai latest: Hero passenger says he put attacker in a chokehold after cockpit struggle |url=https://edition.cnn.com/2026/09/30/world/live-news/dubai-israel-plane-flydubai-intl |work=CNN |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="bbc">{{cite news |title='Hero' pilot stabbed by other pilot on Israel-bound plane, Israeli PM says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqgmrm7xd8wyo |work=BBC News |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |last3=Ahmed |first3=Aftab |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> সংবাদ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰ স্পাইচজেটৰ প্ৰাক্তন প্ৰশিক্ষণ কেপ্তেইন আছিল। তেওঁৰ বয়িং ৭৩৭ শ্ৰেণীৰ বিমান চলোৱাৰ বিস্তৃত অভিজ্ঞতা আছে। তেওঁৰ মুঠ প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা আছে আৰু ইয়াৰে ৬,৪০০ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময় তেওঁ কেপ্তেইন হিচাপে বিমান চলাইছে।<ref name="fe">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar? Indian captain who fought flydubai co-pilot to land flight safely |url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation/who-is-smit-machchhar-indiancaptain-who-fought-flydubai-co-pilot-to-land-flight-safely/4350974/ |work=The Financial Express |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref><ref name="week">{{cite news |last=Jose |first=Sachin |title=Who is Smit Machchhar? Hero Indian flydubai captain was former SpiceJet pilot, has 9,750 flying hours on Boeing aircraft |url=https://www.theweek.in/news/middle-east/2026/09/30/smit-machchhar-flydubai-pilot-spiceject-hijack-scare-israel-uae-saudi.html |work=The Week |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পৰিচয় == ভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰ [[মুম্বাই]]ৰ গুজৰাটী পৰিয়ালৰ লোক।<ref name="jpost" /><ref name="vibes">{{cite news |title=Gujarat Pilot Smit Machchhar Stops Co-Pilot From Taking Control, Prevents Flydubai Flight From Crashing |url=https://www.vibesofindia.com/gujarat-pilot-smit-machchhar-flydubai-flight-cockpit-incident/ |work=Vibes of India |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> শিক্ষাজীৱনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ পৰিয়ালৰ বস্ত্ৰ ব্যৱসায়ত যোগ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে বস্ত্ৰ প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। পাছত [[মুম্বাই]]ৰ ৱেলিংকাৰ ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠানত ব্যৱস্থাপনা বিষয়ৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। প্ৰায় ১৯ বছৰ বয়সত এটা বিমান পৰিবহণ বিষয়ক আলোচনাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত তেওঁ বিমান পৰিবহণৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ উঠে।<ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> == কৰ্মজীৱন == মচ্ছৰে ২০০৮ চনত নিউজিলেণ্ডৰ ডুনেডিনস্থিত মেইনলেণ্ড এয়াৰত প্ৰায় ১৮ মাহ বিমান চলোৱাৰ প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰে। প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পাছত তেওঁক এজন অতি ভাল শিক্ষাৰ্থী বুলি উল্লেখ কৰে আৰু সেই সময়ৰ আন প্ৰশিক্ষাৰ্থীসকলৰ মাজত তেওঁ বিশেষভাৱে চকুত পৰা বুলি কয়।<ref>{{cite news |title=NZ-trained pilot stabbed on Israel-bound flight 'stood out' as student |url=https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |access-date=1 October 2026 |work=1News |language=en}}</ref> প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি বিমান পৰিবহণৰ ক্ষেত্ৰত কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ ১৩ বছৰতকৈ অধিক বাণিজ্যিক বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা আছে। তেওঁ বয়িং ৭৩৭-৮০০ আৰু বয়িং ৭৩৭ মেক্স ৮ আৰু ৯ শ্ৰেণীৰ বিমানত প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা বিমান চলাইছে। ইয়াৰে ৬,৪০০ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময় কেপ্তেইন হিচাপে বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা আছে।<ref name="fe" /><ref name="news18">{{cite news |title=Who Is Smit Machchhar, Indian Pilot Who Fended Off Omani Co-Pilot Aboard Flydubai Flight |url=https://www.news18.com/world/who-is-smit-machchhar-indian-pilot-who-fended-off-omani-co-pilot-on-flydubai-flight-after-brawl-10361422.html |work=News18 |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ২০১১ চনৰ জুন মাহত তেওঁ স্পাইচজেটত যোগদান কৰে। তেওঁ প্ৰায় ১১ বছৰ এই বিমান সংস্থাত কাম কৰে। তাত তেওঁ জ্যেষ্ঠ কেপ্তেইন আৰু পাছত শাৰীবদ্ধ প্ৰশিক্ষণ কেপ্তেইন হিচাপে কাম কৰে। তেওঁৰ দায়িত্বৰ ভিতৰত পাইলট প্ৰশিক্ষণ, পাইলটৰ দক্ষতা পৰীক্ষা আৰু নতুন পাইলটসকলক পথপ্ৰদৰ্শন কৰা আদি আছিল।<ref name="news18" /><ref name="india.com">{{cite news |title=Who is Smit Machchhar, flydubai pilot involved in mid-air cockpit incident |url=https://www.india.com/news/world/who-is-smit-machchhar-flydubai-pilot-involved-in-mid-air-cockpit-incident-8531670/ |work=India.com |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ২০২২ চনৰ জুন মাহত তেওঁ ফ্লাইডুবাইত পোনপটীয়াকৈ কেপ্তেইন হিচাপে যোগদান কৰে। তেওঁৰ কৰ্মস্থলী [[ডুবাই]]।<ref name="news18" /><ref name="ynet">{{cite news |title=Meet Smit Machchhar, Flydubai captain stabbed in cockpit who fought to save jet |url=https://www.ynetnews.com/article/hyeibn9qgx |work=Ynetnews |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ২০২৬ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ ৰয়টাৰৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি তেওঁৰ মুঠ বিমান চলোৱাৰ অভিজ্ঞতা প্ৰায় ১৫ বছৰ আৰু তেওঁ প্ৰায় ৯,৭৫০ ঘণ্টা বিমান চলাইছে।<ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> == ফ্লাইডুবাইৰ ১০৭৩ নম্বৰ উৰণ == ২০২৬ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত মচ্ছৰ ফ্লাইডুবাইৰ এফ জেড ১০৭৩ নম্বৰ উৰণৰ কেপ্তেইন আছিল। বিমানখন আছিল বয়িং ৭৩৭ মেক্স ৮ শ্ৰেণীৰ বিমান আৰু ইয়াৰ পঞ্জীয়ন নম্বৰ আছিল এ৬-এফকেএফ। বিমানখনত ১৭৪জন যাত্ৰী আৰু কৰ্মচাৰী আছিল আৰু ই ডুবাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰপৰা বেন গুৰিয়ন বিমানবন্দৰলৈ গৈ আছিল।<ref name="cnn" /><ref name="kan">{{cite news |last=Blumenthal |first=Itay |title=אחרי שעות מורטות עצבים: נוסעי "פליי דובאי" שבו ארצה |url=https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1104562/ |work=Kan News |language=he |date=30 September 2026}}</ref><ref name="toi">{{cite news |title=Copilot subdued after stabbing pilot in alleged attempt to crash plane full of Israelis |url=https://www.timesofisrael.com/copilot-subdued-after-stabbing-pilot-in-alleged-attempt-to-crash-plane-full-of-israelis/ |work=The Times of Israel |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> উৰণৰ প্ৰায় দুই ঘণ্টাৰ পাছত বিমানখনে অতি দ্ৰুতভাৱে উচ্চতা হেৰুৱায়। বিভিন্ন প্ৰতিৱেদন অনুসৰি ই প্ৰায় ১৪,০০০ৰপৰা ১৭,০০০ ফুট উচ্চতা অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে হেৰুৱাইছিল। বিমানখনৰপৰা ৭৭০০ আৰু ৭৫০০ জৰুৰী সংকেত প্ৰেৰণ কৰা হয়। ৭৭০০ সাধাৰণ জৰুৰী অৱস্থাৰ সংকেত আৰু ৭৫০০ বিমান অপহৰণৰ সংকেত হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="cnn" /><ref name="kan" /><ref name="toi" /> ইজৰাইলৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী বেঞ্জামিন নেতানিয়াহুয়ে পাছত কয় যে এজন পাইলটে আনজন পাইলটক ছুৰীৰে আক্ৰমণ কৰিছিল আৰু বিমানখন দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল বুলি তেওঁলোকে ধাৰণা কৰিছিল। আক্ৰমণকাৰীজন আছিল [[ওমান]] দেশৰ সহ-পাইলট। মচ্ছৰ গুৰুতৰভাৱে আহত হৈছিল যদিও তেওঁ প্ৰতিহত কৰে আৰু ককপিটৰ দুৱাৰ খুলি দিয়ে। ইয়াৰ ফলত যাত্ৰী আৰু বিমান কৰ্মচাৰীসকলে ককপিটত প্ৰৱেশ কৰি আক্ৰমণকাৰীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। বিমানখনত যাত্ৰী হিচাপে থকা আন পাইলটসকলেও বিমানখন নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে।<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="jpost" /><ref name="bbcar" /> বিমানখন [[চৌদি আৰৱ]]ৰ তাবুকস্থিত প্ৰিন্স ছুলতান বিন আব্দুলআজিজ বিমানবন্দৰলৈ ঘূৰাই নিয়া হয়। দুয়োজন পাইলটক চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰা হয়। ভাৰতীয় দূতাবাসে জনোৱা মতে মচ্ছৰ তাবুকত চিকিৎসাধীন আছিল আৰু তেওঁৰ অৱস্থা সুস্থিৰ আছিল। তেওঁৰ অস্ত্ৰোপচাৰো কৰা হয়।<ref name="i24">{{cite news |title=Flydubai Pilot Smit Machchhar Undergoes Surgery After Cockpit Stabbing |url=https://www.i24news.tv/en/news/israel/artc-flydubai-pilot-smit-machchhar-undergoes-surgery-after-cockpit-stabbing |work=i24NEWS |date=30 September 2026}}</ref> ইজৰাইলৰ বিষয়াসকলে প্ৰথম অৱস্থাত মচ্ছৰক সংযুক্ত আৰব আমিৰাতৰ নাগৰিক বুলি ভুলকৈ চিনাক্ত কৰিছিল। পাছত তেওঁৰ ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব নিশ্চিত হয়।<ref name="i24" /> যাত্ৰীসকলক পাছত আন এখন ফ্লাইডুবাই বিমানযোগে ইজৰাইললৈ লৈ যোৱা হয়। এই ঘটনাৰ তদন্ত চলি থকাৰ সময়ত ফ্লাইডুবায়ে ইজৰাইললৈ আৰু ইজৰাইলৰপৰা চলোৱা বিমান সেৱা সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰে।<ref name="kan" /><ref name="dw">{{cite news |title=Flydubai pilot stabbed in attempt to down Israel-bound plane |url=https://www.dw.com/en/flydubai-pilot-investigated-over-possible-attempt-to-crash-tel-aviv-bound-flight/a-79484761 |work=Deutsche Welle |date=30 September 2026 |access-date=30 September 2026}}</ref> ইজৰাইলৰ বিষয়াসকলে ঘটনাটোক সম্ভাৱ্য সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ হিচাপে তদন্ত আৰম্ভ কৰে। চৌদি আৰৱৰ কৰ্তৃপক্ষই সহ-পাইলটজনক জেৰা কৰে। ইজৰাইলী নিৰাপত্তা সংস্থা আৰু আন কৰ্তৃপক্ষই যৌথভাৱে তদন্ত আৰম্ভ কৰে।<ref name="kan" /><ref name="bbcar">{{cite news |title=ركاب رحلة "فلاي دبي" يصلون تل أبيب ونتنياهو يلتقيهم في المطار |url=https://www.bbc.com/arabic/articles/ck0e3v20ljxlo |work=BBC News Arabic |language=ar |date=30 September 2026}}</ref><ref name="cnn" /><ref name="bbc" /><ref name="dw" /> ২০২৬ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰ তাবুকৰ এখন চিকিৎসালয়ত চিকিৎসা লাভ কৰি আছিল। ভাৰতীয় বিষয়াসকলে তেওঁৰ অৱস্থা সুস্থিৰ বুলি জনায়।<ref>{{cite news |title=Indian pilot Smit Machchhar in stable condition after Flydubai cockpit attack |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/indian-pilot-smit-machchhar-in-stable-condition-after-flydubai-cockpit-attack/articleshow/134613123.cms?from=mdr |work=Economic Times |date=1 October 2026}}</ref> == পৰিয়াল আৰু ব্যক্তিগত জীৱন == ২০২৬ চনৰ ১ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত ৰয়টাৰৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মচ্ছৰৰ পৰিয়ালৰ মূল ব্যৱসায় বস্ত্ৰৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁ প্ৰথমে সেই ব্যৱসায়ত যোগ দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। প্ৰায় ১৯ বছৰ বয়সত বিমান পৰিবহণৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জন্মাৰ পাছত তেওঁ নিজৰ পেছাগত লক্ষ্য সলনি কৰে।<ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |last2=Sharma |first2=Saurabh |date=2026-10-01 |title=From textile engineering to cockpit hero: Indian pilot wins praise after flydubai drama |url=https://www.reuters.com/world/textile-engineering-cockpit-hero-indian-pilot-wins-praise-after-flydubai-drama-2026-10-01/ |access-date=2026-10-01 |work=Reuters |language=en}}</ref> == ঘটনাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া == ঘটনাটোৰ পাছত ভাৰত আৰু ইজৰাইলৰ নেতাসকলে মচ্ছৰৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰশংসা কৰে। ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে তেওঁক সাহসী বুলি উল্লেখ কৰে। ইজৰাইলৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী বেনিয়ামিন নেতানিয়াহুৱেও তেওঁক প্ৰশংসা কৰে।<ref name="bbc" /><ref name="cnn" /><ref name="i24" /> এছ’চিয়েটেড প্ৰেছৰ মতে মচ্ছৰৰ ককপিটৰ দুৱাৰ খুলি দিয়াৰ ফলত যাত্ৰী আৰু কৰ্মচাৰীসকলে ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰি আক্ৰমণকাৰীক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref name="ap">{{cite news |title=An Indian airline captain is hailed as a hero after a cockpit attack on a FlyDubai flight |url=https://apnews.com/article/50b58c553c34c3fc5c61f3d7e7866c54 |work=Associated Press |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> বিমানখনত থকা চিকিৎসা পেছাৰ লোক আৰু আন যাত্ৰীসকলেও আহতসকলক সহায় কৰে। দুজন কৰ্মৰত নথকা পাইলটেও বিমানখন স্থিৰ কৰি অৱতৰণ কৰাত সহায় কৰে।<ref name="cnn" /><ref name="ap" /> ইয়াৰ পাছত মচ্ছৰৰ পূৰ্বৰ কৰ্মস্থান স্পাইচজেট আৰু [[নিউজিলেণ্ড]]ৰ মেইনলেণ্ড এয়াৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানেও তেওঁৰ বিষয়ে প্ৰশংসাসূচক মন্তব্য কৰে।<ref>{{cite news |title=NZ-trained pilot stabbed on Israel-bound flight 'stood out' as student |url=https://www.1news.co.nz/2026/10/01/nz-trained-pilot-stabbed-on-israel-bound-flight-stood-out-as-student/ |access-date=1 October 2026 |work=1News |language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বৈমানিক]] [[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] jja8o9nlwz0gl0cxs7k39c6g835427w 0 139883 645406 640782 2026-10-16T05:36:22Z EmausBot 1983 [[স্মিত মচ্ছৰ]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 645406 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[স্মিত মচ্ছৰ]] 08g4zl1zay05jyhwbv4jnbynabmai5d 0 139884 645349 641664 2026-10-15T23:22:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645349 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = বিনয় বসু | image = Freedom fighter Benoy Krishna Bose.tif | caption = স্বাধীনতা সংগ্ৰামী বিনয় কৃষ্ণ বসু | birth_date = {{Birth date|1908|09|11|df=yes}} | birth_place = [[মুনশীগঞ্জ|বিক্ৰমপুৰ]], [[পূব বংগ আৰু অসম]], [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_date = {{Death date and age|1930|12|13|1908|09|11|df=yes}} | death_place = [[কলকাতা]], [[বংগ ৰাষ্ট্ৰপতি|বংগ]], [[ব্ৰিটিছ ৰাজ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]] | death_cause = | other_names = বিনয় বসু | education =মিটফোৰ্ড মেডিকেল স্কুল (এতিয়া [[ছাৰ ছালিমুল্লাহ মেডিকেল কলেজ]]) | occupation = | known_for = [[লেখকৰ ভৱন]] আক্ৰমণ | mother = | father = | relatives = }} '''বিনয় কৃষ্ণ বসু''' ([[ইংৰাজী]]: Benoy Krishna Basu), বিনয় বসু, বা বেনয় বসু (১১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯০৮ – ১৩ ডিচেম্বৰ ১৯৩০) ভাৰতত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতীয় বিপ্লৱী আছিল, যিয়ে সচিবালয় ভৱনত আক্ৰমণ চলাইছিল; [[কলকাতা]]ৰ ডালহাউজি চৌহদত থকা লেখক ভৱন, বাদল গুপ্ত আৰু দীনেশ চন্দ্ৰ গুপ্তাৰ সৈতে।<ref name="bd"/> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == বসুৰ জন্ম হৈছিল ১৯০৮ চনৰ ১১ ছেপ্টেম্বৰত, তেতিয়াৰ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ মুনছিগঞ্জ জিলাৰ ৰোহিতভোগ গাঁৱত। তেওঁৰ পিতৃ ৰেবাটিমোহন বসু এজন অভিযন্তা আছিল।<ref name="frd"/> ঢাকাৰ প্ৰবীণ বিপ্লৱী নেতা হেমচন্দ্ৰ ঘোষৰ গভীৰ প্ৰভাৱত বসুৱে যুগন্তৰ পাৰ্টিৰ লগত ঘনিষ্ঠভাৱে কাম কৰা গোপন বিপ্লৱী সমাজ মুক্তি সংঘত যোগদান কৰে। ভূ-গৰ্ভস্থ কাম-কাজৰ সৈতে তেওঁৰ ক্ৰমাৎ জড়িততাই তেওঁৰ ষ্টেথ’স্কোপটো ৰিভলভাৰৰ সৈতে ব্যৱসায় কৰি চিকিৎসাৰ শিক্ষা অসম্পূৰ্ণ কৰি থৈ যাবলৈ বাধ্য কৰাইছিল। == অপাৰেচন স্বাধীনতা == ১৯২৮ চনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ কলিকতা অধিৱেশনৰ সময়ত নেতাজী সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৱে বংগ স্বেচ্ছাসেৱকক সংগঠিত কৰিছিল। ইয়াৰ সম্ভাৱনাক স্বীকাৰ কৰি বেনয় বাসুৱে এই শাৰীত যোগদান কৰে আৰু তৎক্ষণাত ঢাকাত এটা অতি সক্ৰিয় স্থানীয় ইউনিট স্থাপন কৰে। ৰাজনৈতিক বন্দীসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীৰ ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা নৃশংসতাক সক্ৰিয়ভাৱে প্ৰতিহত কৰিবলৈ গোটটোৱে "অপাৰেচন ফ্ৰিডম"ৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। ১৯৩০ চনৰ ২৯ আগষ্টত বাসুৰ প্ৰথমটো বৃহৎ অপাৰেচন সংঘটিত হয়। এজন নিৰপেক্ষ অন্তৰ্দৃষ্টিসম্পন্ন ব্যক্তিৰ ৰূপ লৈ তেওঁ সফলতাৰে ঢাকাৰ মেডিকেল স্কুল হাস্পতালত অনুপ্ৰৱেশ কৰি এজন অসুস্থ বিষয়াক লগ ধৰিবলৈ যোৱা আৰক্ষী মহাপৰিদৰ্শক ল’মেনক গুলীয়াই হত্যা কৰে। ঔপনিৱেশিক আৰক্ষীয়ে নিয়োগ কৰা তীব্ৰ ড্ৰেগনেটৰ মাজতো বাসুৱে কলিকতালৈ দৰ্শনীয় পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। == লেখক ভৱনৰ ঐতিহাসিক যুদ্ধ == ১৯৩০ চনৰ শেষৰফালে বংগ স্বেচ্ছাসেৱকসকলে ঔপনিৱেশিক কৰ্তৃত্বৰ চূড়ান্ত প্ৰতীকটোৰফালে মনোনিৱেশ কৰিলে: কলিকতাৰ ডালহাউজি চৌহদৰ লেখক ভৱন। নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য আছিল কৰ্ণেল এন. কুখ্যাত নিষ্ঠুৰ কাৰাগাৰৰ মহাপৰিদৰ্শক চিম্পছন। [[চিত্ৰ:Kolkata BBD statues.jpg|thumb|কলকাতাৰ লেখক ভৱনৰ সন্মুখত বেনয়-বাদল-দীনেশৰ মূৰ্তি]] ১৯৩০ চনৰ ৮ ডিচেম্বৰত বেনয় বসু (বয়স ২২), বাদল গুপ্ত (বয়স ১৮), আৰু দীনেশ গুপ্ত (বয়স ১৯) ইউৰোপীয় টেইলাৰ সাজ-পোছাক পিন্ধিছিল। সচিবালয় ভৱনৰ গধুৰ নিৰাপত্তা ভংগ কৰি চিম্পছনৰ কাৰ্যালয়ত প্ৰৱেশ কৰি থিতাতে গুলীয়াই হত্যা কৰে। কৰিডৰবোৰত দ্ৰুতগতিত তীব্ৰ, বিশৃংখল বন্দুকৰ যুদ্ধৰ সৃষ্টি হয়, যিটো ঐতিহাসিকভাৱে "কৰিডৰৰ যুদ্ধ" বুলি জনা যায়। তিনিওজন যুৱকে কলিকতা আৰক্ষীৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ বাহিনীয়ে নিজকে বহু পৰিমাণে আগুৰি ধৰিলে। বন্দী হৈ ৰাজহুৱা অপমান বা নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি বাদল গুপ্তাই লগে লগে পটাছিয়াম চাইনাইড সেৱন কৰি থিতাতে মৃত্যুবৰণ কৰে। দীনেশ গুপ্তাই নিজকে গুলীয়াই হত্যা কৰে, প্ৰাৰম্ভিক আঘাতৰপৰা ৰক্ষা পৰে, কিন্তু পিছত ১৯৩১ চনৰ ৭ জুলাইত বিচাৰ চলাই মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়। বেনয়ে নিজৰ ওপৰত ৰিভলভাৰ ঘূৰাই মূৰত গুৰুতৰভাৱে আঘাত পায়। স্থানীয় চিকিৎসালয়লৈ লৈ যোৱা হয়, য'ত তেওঁ ধাৰাবাহিকভাৱে চিকিৎসাৰ সহায়ক প্ৰতিহত কৰিছিল আৰু ১৯৩০ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত ২২ বছৰ বয়সত শেষ উশাহ লোৱালৈকে নিজৰ মূৰৰ ঘাঁবোৰ বেছি বেয়া হৈছিল। == উত্তৰাধিকাৰ == এই তিনিজন সৰু ল’ৰাৰ সাহসে ব্ৰিটিছ ৰাজক এক বৃহৎ মানসিক আঘাত দিছিল, যিয়ে প্ৰমাণ কৰিছিল যে তেওঁলোকৰ অতি সুৰক্ষিত প্ৰশাসনিক দুৰ্গবোৰো দুৰ্বল। ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ডালহাউজি স্কোৱাৰৰ নাম সলনি কৰি বি.বি.ডি. বাঘ (বেনয়-বাদল-দিনেশ বাগ) তেওঁলোকৰ সন্মানত। আজি কলকাতাৰ ৰঙা ইটাৰ লেখক ভৱনৰ সন্মুখত তেওঁলোকৰ নিৰপেক্ষ ত্যাগৰ স্মৃতিত এটি প্ৰতিমূৰ্তি সগৌৰৱেৰে থিয় হৈ আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|refs= <ref name="bd">{{cite book |last=Basu |first=Raj Sekhar |year=2012 |chapter=Basu, Benoy Krishna |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Basu,_Benoy_Krishna |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}}</ref> <ref name="frd">{{cite web |url=http://indianfreedomfighters.in/benoy-basu.htm |title=Benoy Basu |website=Indian Freedom Fighters |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213134615/http://indianfreedomfighters.in/benoy-basu.htm |archive-date=13 December 2014 |access-date=13 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213134615/http://indianfreedomfighters.in/benoy-basu.htm |archivedate=13 December 2014 |deadurl=yes}}{{self-published source|date=December 2015}}</ref> }} ==গ্ৰন্থতালিকা== * ''হেমেন্দ্ৰনাথ দাসগুপ্ত, ভাৰতেৰ বিপ্লৱ কাহিনী'', দ্বিতীয় আৰু তৃতীয়, কলিকতা, ১৯৪৮; * [[ৰমেশ চন্দ্ৰ মজুমদাৰ]], ''ভাৰতত স্বাধীনতা আন্দোলনৰ ইতিহাস'', তৃতীয়, কলিকতা ১৯৬৩; * গংগনাৰায়ণ চন্দ্ৰ, অভিস্মৰণীয়া, কলিকতা, ১৯৬৬। [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 97plscqebvxzieecxj1dus2gnc398za 0 140031 645283 641979 2026-10-15T17:08:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645283 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতীয় নৃতত্ত্ববিদ (১৯০১–১৯৭২)}} {{Infobox person | name = নিৰ্মল কুমাৰ বসু | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1901|1|22}} | birth_place = [[কলকাতা]], বংগ প্ৰেচিডেন্সি, ব্ৰিটিছ ভাৰত | death_date = {{Death date and age|df=yes|1972|10|15|1901|1|22}} | death_place = [[কলকাতা]], পশ্চিমবংগ, ভাৰত | occupation = নৃতত্ত্ববিদ, সমাজকৰ্মী | parents = }} '''নিৰ্মল কুমাৰ বসু''' (২২ জানুৱাৰী ১৯০১ – ১৫ অক্টোবৰ ১৯৭২) এগৰাকী ভাৰতীয় নৃতত্ত্ববিদ আছিল। তেওঁ "ভাৰতীয় নৃতত্ত্বৰ এক পৰম্পৰা গঢ়ি তোলাত" গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>[https://books.google.com/books?id=wkmaHAAACAAJ Anthropology of Nirmal Kumar Bose], [[Surajit Chandra Sinha]], 1970, quoted in http://www.hindu.com/mag/2006/02/12/stories/2006021200140300.htm</ref> বিভিন্ন বিষয়ত আগ্ৰহ থকা এগৰাকী মানৱতাবাদী পণ্ডিত হিচাপে তেওঁ এগৰাকী বিশিষ্ট সমাজবিজ্ঞানী, নগৰ-গৱেষক, গান্ধীবাদী আৰু শিক্ষাবিদো আছিল। তেওঁ [[ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]তো [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল আৰু ১৯৩১ চনত [[লৱণ সত্যাগ্ৰহ]]ৰ সময়ত কাৰাবন্দী হৈছিল। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== তেওঁ পুৰী জিলা বিদ্যালয়, স্কটিছ চাৰ্চ কলেজ আৰু পিছত [[কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়|কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] সৈতে সেই সময়ত সংযুক্ত হৈ থকা প্ৰেছিডেন্সি বিশ্ববিদ্যালয়, কলকাতাত অধ্যয়ন কৰিছিল। [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ প্ৰতি সংহতি প্ৰকাশ কৰি তেওঁ ভূতত্ত্ব বিষয়ৰ এম এছ চি পাঠ্যক্ৰম আধাতে এৰি দিয়ে। পিছলৈ তেওঁ [[কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[নৃতত্ত্ব]] বিষয়ত এম এছ চি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ==নৃতত্ত্ব বিষয়ত কৰ্মজীৱন== বসুৰ মূল ঘৰ [[কলকাতা]]ত আছিল। তেওঁৰ নৃতাত্ত্বিক গৱেষণা ব্যাপক ক্ষেত্ৰসমীক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল আৰু ইয়াৰ ব্যাৱহাৰিক তথা সমস্যামুখী দৃষ্টিভংগী আছিল। পূৰ্বৰ ব্ৰিটিছ নৃতত্ত্ববিদসকলৰ বৰ্ণনামূলক গৱেষণাৰ পটভূমিত তেওঁৰ কামক যথেষ্ট আমূলপন্থী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁ বিচাৰিছিল যে ভাৰতীয় বুদ্ধিজীৱীসকলে ভাৰতীয় নৃতত্ত্বৰ ওপৰত নিজে গৱেষণা কৰিব লাগে। আন্দ্ৰে বেটেইলৰ মতে, বসুৱে দেখুৱাইছিল যে ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থসমূহ অধ্যয়ন কৰি ভাৰতীয় সমাজৰ বিষয়ে যি ধাৰণা লাভ কৰা যায় আৰু নৃতাত্ত্বিক ক্ষেত্ৰসমীক্ষাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় সমাজৰ বিষয়ে যি ধাৰণা লাভ কৰা যায়, সেই দুয়োটা আচলতে পৰস্পৰৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ; দুয়োটাই এক বিশেষ ধৰণৰ সামাজিক গাঁথনিৰ প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰে। কিন্তু বসুৱে ইয়াৰ লগতে যুক্তি দিছিল যে ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগৰপৰা ভাৰত বিশ্ব অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ সৈতে ক্ৰমাৎ অধিক জড়িত হৈ পৰা, বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক সংঘাতত সোমাই পৰা আদিৰ ফলত এই সামাজিক গাঁথনিখন বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিছিল।<ref>{{Citation|title=Interview of Andre Beteille|url=https://www.youtube.com/watch?v=dWKFnqfUDNY |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211215/dWKFnqfUDNY |archive-date=2021-12-15 |url-status=live|language=en|access-date=2021-03-09}}{{cbignore}}</ref> ১৯২৪–২৫ চনত [[কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়]]ত স্নাতকোত্তৰ অধ্যয়নৰ অংশ হিচাপে জুৱাং জনগোষ্ঠীৰ মাজত কৰা ক্ষেত্ৰসমীক্ষাৰ জৰিয়তে তেওঁৰ নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাৰ আৰম্ভণি হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://ignca.nic.in/nl002002.htm |title=Memorial Lecture - N. K. Bose and Field research |website=ignca.nic.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040102093449/http://ignca.nic.in/nl002002.htm |archive-date=2004-01-02}}</ref> ১৯২৯ চনত তেওঁ ''Cultural Anthropology'' গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰে। এই গ্ৰন্থত নৃতত্ত্ব আৰু সংস্কৃতিৰ এক বিকাশশীল বিশ্বদৃষ্টিভংগী উপস্থাপন কৰা হৈছিল। ১৯৩২ চনত প্ৰকাশিত ''Canons of Orissan architecture'' গ্ৰন্থখনে শিল্প আৰু স্থাপত্যৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। ''Some aspects of caste in Bengal'' (১৯৫৮) গ্ৰন্থত তেওঁৰ সমাজবিজ্ঞানৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহ প্ৰতিফলিত হৈছিল। আনহাতে ''Calcutta 1964: a social survey'' (১৯৬৮) আৰু ''Anthropology and some Indian problems'' (১৯৭২) গ্ৰন্থত নগৰ অধ্যয়নৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="Deceased Fellow">{{cite web | url=http://www.insaindia.org.in/deceaseddetail.php?id=N550118 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160813005654/http://www.insaindia.org.in/deceaseddetail.php?id=N550118 | url-status=usurped | archive-date=13 August 2016 | title=Deceased Fellow | publisher=INSA | date=2016 | access-date=13 May 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160813005654/http://www.insaindia.org.in/deceaseddetail.php?id=N550118 | archivedate=13 August 2016 | deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''পিজেণ্ট লাইফ ইন ইণ্ডিয়া'' (১৯৬১) অন্যতম। এই গ্ৰন্থখন ভাৰতৰ ৩২২খন জিলাৰ ভিতৰত ৩১১খন জিলাৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://ignca.nic.in/viir0003.htm |title=New Page 1 |website=ignca.nic.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010306192631/http://ignca.nic.in/viir0003.htm |archive-date=2001-03-06}}</ref> ইয়াত তেওঁ গ্ৰাম্য ভাৰতৰ বস্তুগত সংস্কৃতিৰ মাজত থকা যথেষ্ট পৰিমাণৰ আন্তঃসম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, এই আন্তঃসম্পৰ্ক "ভাষা আৰু শাৰীৰিক গঠনৰ পাৰ্থক্যৰপৰা মূলতঃ স্বাধীন।" <ref>''Peasant Life in India: A Study in Indian Unity and Diversity'', by N.K. Bose, Anthropological Survey of India, Calcutta, 1961</ref> তেওঁৰ আন এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ হৈছে ''দ্য ষ্ট্ৰাকচাৰ অৱ ইণ্ডিয়ান ছচাইটি'' (১৯৪৯)। ১৯৫১ চনৰপৰা মৃত্যুৰ সময়লৈকে তেওঁ ''মেন ইন ইণ্ডিয়া'' নামৰ গৱেষণা-পত্ৰিকাখনৰ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৫৯ চনৰপৰা ১৯৬৪ চনলৈ তেওঁ ভাৰতীয় নৃতাত্ত্বিক জৰীপৰ সঞ্চালক আছিল। ১৯৫৭–৫৮ চনত কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্কলি আৰু চিকাগো বিশ্ববিদ্যালয় ভ্ৰমণ কৰিছিল। ১৯৬৫ চনত তেওঁ [[অসম]]ৰ পাহাৰীয়া জিলাসমূহৰ এক সমীক্ষা চলায় আৰু পৰৱৰ্তী বছৰত [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ (তেতিয়াৰ NEFA) জনজাতীয় অঞ্চলসমূহৰ সমীক্ষা কৰে। দীৰ্ঘ কৰ্মজীৱনৰ বৃহৎ অংশতে ৰাজনৈতিক সংগ্ৰাম আৰু চৰকাৰী দায়িত্বৰ সৈতেও জড়িত হৈ থকাৰ পিছতো তেওঁ "৭০০ৰো অধিক প্ৰবন্ধ আৰু প্ৰায় ত্ৰিছখন গ্ৰন্থ" ৰচনা কৰিবলৈ সময় উলিয়াইছিল।<ref>Bose, Nirmal Kumar, [http://www.bookrags.com/tandf/bose-nirmal-kumar-tf/ The Routledge Dictionary of Anthropologists]</ref> তেওঁ সাধাৰণ পাঠক আৰু গৱেষক—দুয়ো ধৰণৰ পাঠকৰ বাবে বাংলা আৰু ইংৰাজী ভাষাত লিখিছিল। অধ্যাপক বসুৱে উৰিষ্যাৰ [[কোণাৰ্ক সূৰ্য মন্দিৰ]]ৰ বিষয়েও বাংলাত এখন ব্যাখ্যামূলক গ্ৰন্থ লিখিছিল। গ্ৰন্থখনৰ নাম আছিল '' কোনাৰাকেৰ বিবৰণ ''। বহুদিন ধৰি এই গ্ৰন্থখন মুদ্ৰণৰ বাহিৰত আছিল। পিছত [[কলকাতা]]ৰ নিউ এজ পাব্লিচাৰ্ছ প্ৰাইভেট লিমিটেডএ প্ৰসেনজিৎ দাসগুপ্ত আৰু সৌমেন পালে টীকা সংযোজন কৰি গ্ৰন্থখনৰ নতুন সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰে। সম্পাদিত গ্ৰন্থখনৰ এখন সমালোচনাও প্ৰকাশ পাইছিল। এই সমালোচনাত বসুৰ আন কেইবাখনো ইংৰাজী গ্ৰন্থৰ উল্লেখ কৰাৰ লগতে কোণাৰ্কৰ স্থাপত্যক লৈ ষ্টেলা ক্ৰামৰিছৰ সৈতে তেওঁৰ বিতৰ্কৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref>[http://ssrn.com/abstract=2032556 Architectural Description of Konark Sun-Temple]</ref> ১৯৭২ চনত তেওঁ এছিয়াটিক ছ'চাইটিৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হয়। ==মহাত্মা গান্ধীৰ সৈতে সম্পৰ্ক আৰু গান্ধী সম্পৰ্কীয় কৰ্ম== কলেজীয়া জীৱনৰপৰাই বসুৱে [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ৰচনাসমূহ পঢ়ি আহিছিল আৰু তেওঁৰ ''Selections from Gandhi'' (১৯৩৪) গ্ৰন্থখন আজিও গান্ধীৰ ৰচনাৰ এক বিস্তৃত আৰু উপযোগী সংকলন হিচাপে বিবেচিত হয়। ১৯৩৪ চনৰপৰা ১৯৪৭ চনলৈ বসুৱে গান্ধীৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ১৯৪০ৰ দশকৰ মাজভাগত তেওঁৰ সচিব হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ গান্ধীৰ আদৰ্শৰ প্ৰতি গভীৰ আস্থা গঢ়ি তুলিছিল, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁৰ বিশ্লেষণধৰ্মী গ্ৰন্থ ''ষ্টাডিজ ইন গান্ধীজীম'' (১৯৪০)-ত দেখা যায়। এই সময়ছোৱাৰ বৰ্ণনা তেওঁৰ ''মাই ডেইজ উইথ গান্ধী'' (১৯৫৩) গ্ৰন্থত পোৱা যায়। গ্ৰন্থখনত গান্ধীৰ জীৱনৰ শেষ দশকটোৰ বিশেষকৈ সাম্প্ৰদায়িক হিংসাই তীব্ৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা অঞ্চলসমূহত গান্ধীয়ে ব্যক্তিগতভাৱে উপস্থিত থাকি গ্ৰহণ কৰা সাহসী ভূমিকাৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত নোৱাখালীৰ গণহত্যা (১৯৪৭) উল্লেখযোগ্য।<ref>[https://books.google.com/books?id=mSZCoC8U24cC My days with Gandhi], Nirmal K Bose, Orient Longmans 1953</ref><ref>[http://www.gandhiheritageportal.org/fundamental_workdetail/MzItNDA=#page/1/mode/2up My days with Gandhi], Nirmal K Bose</ref> বসুৱে গান্ধীৰ দৰ্শনক গভীৰভাৱে সন্মান কৰিছিল। ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় কলা কেন্দ্ৰই ১৯৯৩ চনৰপৰা প্ৰতি দুবছৰৰ মূৰে মূৰে এন. কে. বসু স্মাৰক বক্তৃতাৰ আয়োজন কৰি আহিছে। নৃতত্ত্ববিদ সুৰজিৎ চন্দ্ৰ সিনহাই ''The Anthropology of Nirmal Kumar Bose'' (১৯৭০) নামৰ এখন ক্ষেত্ৰভিত্তিক জীৱনী ৰচনা কৰিছে। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist|colwidth=30em}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bose, Nirmal Kumar}} [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:নৃতত্ত্ববিদ]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] d9gnlt0ow3d7yv471rh7dknck9i5n40 0 140037 645382 642099 2026-10-16T03:52:12Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645382 wikitext text/x-wiki {{Infobox park | name = মহাত্মা গান্ধী উদ্যান | native_name = মহাত্মা গান্ধী শিশু উদ্যান | type = উদ্যান | location = খনিকৰ, ডিব্ৰুগড়, অসম | area = ২২ বিঘা | opened = | operator = [[অসম চৰকাৰ]] | status = }} '''মহাত্মা গান্ধী উদ্যান''' {{en| Mahatma Gandhi Udyan}} অসমৰ [[ডিব্ৰুগড়]] চহৰৰ খনিকৰত অৱস্থিত এখন বিনোদনমূলক উদ্যান। উদ্যানখনক '''মহাত্মা গান্ধী শিশু উদ্যান''' আৰু '''খনিকৰ পাৰ্ক''' নামেৰেও জনা যায়। ই ডিব্ৰুগড় চহৰৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত। প্ৰায় ২২ বিঘা মাটিত বিস্তৃত এই উদ্যানখন ডিব্ৰুগড় জিলাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় বিনোদন আৰু পৰ্যটনস্থলী।<ref name="AAI">{{Cite web |title=মহাত্মা গান্ধী উদ্যান |url=https://www.aai.aero/en/airports/city-info/dibrugarh/Tourist-Place |access-date=৪ অক্টোবৰ ২০২৬ |website=ভাৰতীয় বিমানবন্দৰ প্ৰাধিকৰণ}}</ref> উদ্যানখনত আধুনিক বিনোদনমূলক সুবিধাৰ সৈতে প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ সমন্বয় ঘটোৱা হৈছে। শিশু, পৰিয়াল আৰু পৰ্যটকৰ বাবে ই এক জনপ্ৰিয় অৱসৰ বিনোদনৰ স্থান হিচাপে পৰিচিত।<ref name="AAI"/> == অৱস্থান == মহাত্মা গান্ধী উদ্যান ডিব্ৰুগড় জিলাৰ খনিকৰ অঞ্চলত অৱস্থিত। ই ডিব্ৰুগড়–তিনিচুকীয়া বাইপাছ পথৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু ডিব্ৰুগড় চহৰৰপৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত আছে।<ref name="AAI"/> উদ্যানখনৰ ওচৰতে [[জগন্নাথ মন্দিৰ, ডিব্ৰুগড়|শ্ৰী শ্ৰী জগন্নাথ মন্দিৰ]] অৱস্থিত। মন্দিৰটো ডিব্ৰুগড়–তিনিচুকীয়া বাইপাছ পথৰ কাষত খনিকৰত অৱস্থিত আৰু উদ্যানখনৰ সৈতে একেটা পৰ্যটন অঞ্চলৰ অংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="IncredibleIndia">{{Cite web |title=ডিব্ৰুগড়ৰ জগন্নাথ মন্দিৰ |url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/assam/dibrugarh/jagannath-temple |access-date=৪ অক্টোবৰ ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ পৰ্যটন মন্ত্ৰ্যালয়}}</ref> == উদ্যানৰ পৰিসৰ == মহাত্মা গান্ধী উদ্যানখন প্ৰায় ২২ বিঘা মাটিত বিস্তৃত।<ref name="AAI"/> উদ্যানখনৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে স্থানীয় লোক আৰু পৰ্যটকসকলক মুকলি পৰিৱেশত অৱসৰ বিনোদনৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা। শিশু আৰু পৰিয়ালৰ বাবে উদ্যানখন বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়।<ref name="Sentinel2018">{{Cite web |title=মহাত্মা গান্ধী শিশু উদ্যান পুনৰ মুকলি |url=https://www.sentinelassam.com/amp/news/mahatma-gandhi-children-park-reopened |access-date=৪ অক্টোবৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> == ইতিহাস == ডিব্ৰুগড়ৰ খনিকৰ অঞ্চলত অৱস্থিত মহাত্মা গান্ধী শিশু উদ্যানখন বহুদিন ধৰি স্থানীয় লোকৰ বিনোদনৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহৃত হৈ আহিছে। সময়ৰ লগে লগে উদ্যানখনৰ সুবিধাসমূহ উন্নত কৰাৰ বাবে সংস্কাৰ আৰু পুনৰ উন্নয়নৰ কাম কৰা হয়। ২০১৮ চনৰ মে' মাহত সংস্কাৰৰ পিছত উদ্যানখন পুনৰ জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। সংস্কাৰ কৰা উদ্যানখনত শিশুসকলৰ বাবে খেলনা ৰে'ল আৰু জল উদ্যানকে ধৰি কেইবাটাও নতুন সুবিধা সংযোজন কৰা হৈছিল। পুনৰ মুকলি কৰা অনুষ্ঠানত ডিব্ৰুগড়ৰ তদানীন্তন সাংসদ [[ৰামেশ্বৰ তেলী]], বিধায়ক ঋতুপৰ্ণ বৰুৱা আৰু জিলা উপায়ুক্ত লয়া মাদুৰী উপস্থিত আছিল।<ref name="Sentinel2018"/> একেটা সময়তে ডিব্ৰুগড়ৰ [[জকাই উদ্ভিদ উদ্যান]] দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে পুনৰ মুকলি কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত ডিব্ৰুগড় জিলাৰ পৰ্যটনস্থলীসমূহৰ ভিতৰত উদ্যানখনৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পাইছিল।<ref name="Sentinel2018"/> == সুবিধা == মহাত্মা গান্ধী উদ্যানত শিশু আৰু পৰিয়ালৰ বাবে বিভিন্ন বিনোদনমূলক সুবিধা আছে। ২০১৮ চনৰ সংস্কাৰৰ পিছত তলত দিয়া সুবিধাসমূহ বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছিল— * খেলনা ৰে'ল * জল উদ্যান * শিশুৰ বাবে বিনোদনমূলক ব্যৱস্থা * মুকলি সেউজীয়া স্থান * পৰিয়ালৰ বাবে অৱসৰ বিনোদনৰ স্থান<ref name="Sentinel2018"/> উদ্যানখনৰ বৃহৎ পৰিসৰ আৰু বিভিন্ন বিনোদনমূলক ব্যৱস্থাৰ বাবে ইয়ালৈ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ উপৰি ওচৰৰ অঞ্চলৰ লোকো আহে।<ref name="AAI"/> == পৰ্যটন == মহাত্মা গান্ধী উদ্যান ডিব্ৰুগড়ৰ উল্লেখযোগ্য পৰ্যটনস্থলীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ভাৰতীয় বিমানবন্দৰ প্ৰাধিকৰণে ডিব্ৰুগড়ৰ পৰ্যটনস্থলীৰ তালিকাত উদ্যানখনক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে আৰু ইয়াক সকলো বয়সৰ লোকৰ বাবে বিনোদনৰ এটা উল্লেখযোগ্য স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref name="AAI"/> উদ্যানখনৰ ওচৰত থকা শ্ৰী শ্ৰী জগন্নাথ মন্দিৰেও অঞ্চলটোৰ পৰ্যটন গুৰুত্ব বৃদ্ধি কৰিছে। মন্দিৰটো পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ অন্যতম ধৰ্মীয় পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত।<ref name="IncredibleIndia"/> ডিব্ৰুগড় চহৰৰপৰা সহজে যাতায়াত কৰিব পৰা বাবে মহাত্মা গান্ধী উদ্যানখন বিশেষকৈ স্থানীয় পৰিয়াল আৰু শিশুৰ বাবে জনপ্ৰিয়।<ref name="Sentinel2018"/> == উন্নয়ন আৰু সংস্কাৰ == উদ্যানখনৰ অধিক উন্নয়নৰ বাবে অসম চৰকাৰৰ গৃহ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা বিভাগৰ অধীনত কাম গ্ৰহণ কৰা হয়। ২০২৪ চনত খনিকৰ পাৰ্কৰ উন্নয়নৰ বাবে নগৰ উন্নয়ন আন্তঃগাঁথনি পুঁজি আঁচনিৰ অধীনত প্ৰায় ২.৯ কোটি টকাৰ কামৰ নিবিদা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। কামটোৰ ভিতৰত পথ আৰু মজিয়া নিৰ্মাণ, পৰিষ্কাৰকৰণ, ৰং কৰা, ভূমি উন্নয়ন আৰু অন্যান্য উদ্যান উন্নয়নৰ কাম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name="Tender">{{Cite web |title=ডিব্ৰুগড়ৰ খনিকৰ পাৰ্কৰ উন্নয়ন |url=https://tenders.infralens.in/tender/khanikar-park-at-dibrugarh-under-uidf-fy-23-24-2024-dhua-37220-1 |access-date=৪ অক্টোবৰ ২০২৬ |website=ইনফ্ৰালেন্স}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২২–২৩ বিত্তীয় বৰ্ষৰ অসম গেছ ক্ৰেকাৰ প্ৰকল্পৰ সামাজিক দায়বদ্ধতা কাৰ্যসূচীৰ তথ্যতো খনিকৰ মহাত্মা গান্ধী উদ্যানত উচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন ত্ৰিৰংগা স্থাপনৰ বাবে পুঁজি আবণ্টনৰ কথা উল্লেখ আছে।<ref name="BCPL">{{Cite web |title=সামাজিক দায়বদ্ধতা কাৰ্যসূচী ২০২২–২৩ |url=https://bcplonline.co.in/UploadFiles/Downloads/CSR2022-23.PDF |access-date=৪ অক্টোবৰ ২০২৬ |website=ব্ৰহ্মপুত্ৰ ক্ৰেকাৰ এণ্ড পলিমাৰ লিমিটেড}}</ref> == ২০২৬ চনৰ সংস্কাৰক লৈ বিতৰ্ক == ২০২৬ চনৰ জুন মাহত উদ্যানখনৰ সংস্কাৰকামক লৈ জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰশ্ন উত্থাপিত হয়। অসম পৰ্যটন উন্নয়ন নিগমৰ অধ্যক্ষ আৰু প্ৰাক্তন বিধায়ক ঋতুপৰ্ণ বৰুৱাই উদ্যানখনৰ সংস্কাৰ কামৰ স্বাধীন তদন্তৰ দাবী জনাই মুখ্যমন্ত্ৰীলৈ পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰে। তেওঁ প্ৰায় ৩ কোটি টকাৰ এই কামত ৰাজহুৱা ধনৰ সম্ভাৱ্য অপব্যৱহাৰ আৰু কামৰ মানদণ্ড সম্পৰ্কে অভিযোগ উত্থাপন কৰে।<ref name="Sentinel2026">{{Cite web |title=ডিব্ৰুগড়ৰ খনিকৰ পাৰ্কৰ ৩ কোটি টকাৰ সংস্কাৰক লৈ তদন্তৰ দাবী |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/atdc-chairman-seeks-probe-into-rs-3-crore-khanikar-park-renovation-in-dibrugarh |access-date=৪ অক্টোবৰ ২০২৬ |website=দ্য ছেণ্টিনেল}}</ref> একেধৰণৰ বাতৰিত উদ্যানখনৰ সংস্কাৰ কামৰ মানদণ্ড সম্পৰ্কে স্থানীয় লোকৰ অভিযোগৰ কথাও প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{Cite web |title=ডিব্ৰুগড়ৰ খনিকৰ পাৰ্কৰ সংস্কাৰক লৈ তদন্তৰ দাবী |url=https://thehillstimes.in/assam/atdc-chairman-seeks-probe-into-alleged-irregularities-in-dibrugarh-park-renovation |access-date=৪ অক্টোবৰ ২০২৬ |website=দ্য হিলছ টাইমছ}}</ref> == গুৰুত্ব == মহাত্মা গান্ধী উদ্যান ডিব্ৰুগড়ৰ নগৰীয়া বিনোদন আৰু পৰ্যটনৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ। উদ্যানখনৰ বৃহৎ পৰিসৰ, শিশুকেন্দ্ৰিক সুবিধা আৰু খনিকৰ অঞ্চলৰ অন্যান্য পৰ্যটনস্থলীৰ নিকটতা ইয়াৰ গুৰুত্বৰ প্ৰধান কাৰণ। উদ্যানখন ডিব্ৰুগড় চহৰৰপৰা তুলনামূলকভাৱে ওচৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে নগৰবাসীৰ দৈনন্দিন অৱসৰ বিনোদনৰ বাবেও ব্যৱহৃত হয়। ইয়াৰ উপৰি ডিব্ৰুগড় ভ্ৰমণ কৰা পৰ্যটকৰ বাবেও ই এটা বিনোদনমূলক স্থান হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref name="AAI"/> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ডিব্ৰুগড় জিলাৰ পৰ্যটনস্থলী]] [[শ্ৰেণী:মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৬]] ebxvezxfsa1bhwgx1wysa2cnwfhbgxd 0 140087 645319 643361 2026-10-15T19:05:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645319 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = পিটাৰ হেগেমন<br />Peter Hegemann | image = Peter Hegemann.jpg | caption = ২০১৫ চনত স্নায়ুবিজ্ঞানৰ Hertie Senior Research Chair অধ্যাপক পদ লাভ কৰাৰ সময়ত হেগেমন | birth_date = {{birth date|1954|12|11|df=y}}<ref name="brainprize">{{cite web |title=Peter Hegemann |url=https://lundbeckfonden.com/en/peter-hegemann |publisher=Lundbeck Foundation |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205031504/https://lundbeckfonden.com/en/peter-hegemann |archive-date=5 December 2022}}</ref> | birth_place = মুনষ্টাৰ <br/> পশ্চিম জাৰ্মানী<ref name="brainprize"/> | death_date = | death_place = | citizenship = | fields = জৈৱপদাৰ্থবিজ্ঞান <br/> অপ্ট'জেনেটিকছ | workplaces = হামবল্ট বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্লিন <br/> ৰেজেন্সবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয় <br/>মেক্স প্লাংক জৈৱৰসায়নবিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান<br/> চিৰাকাছ বিশ্ববিদ্যালয় | education = মেক্স প্লাংক জৈৱৰসায়নবিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান <br/> এল এম ইউ মিউনিখ <br/>মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয় | doctoral_advisor = ডায়েতাৰ অয়েষ্টাৰহেল্ট<ref>{{cite web |title=Peter Hegemann |url=https://spp1926.de/labs/6-peter-hegemann/ |publisher=SPP1926 |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205035231/https://spp1926.de/labs/6-peter-hegemann/ |archive-date=5 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221205035231/https://spp1926.de/labs/6-peter-hegemann/ |archivedate=5 December 2022 |deadurl=yes}}</ref> | doctoral_students = | thesis_title = Halorhodopsin, die lichtgetriebene Chloridpumpe in Halobacterium halobium: Untersuchungen zur Struktur und Funktion | thesis_year = ১৯৮৪ | thesis_url = https://worldcat.org/en/title/65005485 | known_for = চেনেলৰ’ডপছিনৰ আৱিষ্কাৰ | awards = লুইছা গ্ৰছ হৰ্ৱিট্‌জ বঁটা <br/> মৌলিক চিকিৎসা গৱেষণাৰ বাবে এলবাৰ্ট লাস্কাৰ বঁটা <br/> শ্ৱন বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ শ্ব’ বঁটা]] <br/> ৱাৰেন আলপাৰ্ট ফাউণ্ডেচন বঁটা <br/> ৰামফৰ্ড বঁটা <br/>কানাডা গেইৰ্ডনাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা<br/> অট্টো ৱাৰবাৰ্গ পদক <br/> হাৰ্ভে বঁটা<br/> মাছৰি বঁটা <br/> দ্য ব্ৰেইন বঁটা <br/> লুই-জাঁটে চিকিৎসা বঁটা <br/> গটফ্ৰিড উইলহেল্ম লাইবনিজ বঁটা <br/> জৈৱ-চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ৱাইলি বঁটা]] <br/> [[শৰীৰতত্ত্ব বা চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা (২০২৬)]] | spouse = | children = ৩ }} '''পিটাৰ হেগেমন''' (জন্ম: ১১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৪) [[জাৰ্মানী]]ৰ বাৰ্লিনৰ হামব’ল্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ [[জীৱবিজ্ঞান]] বিভাগৰ পৰীক্ষামূলক জৈৱপদাৰ্থবিজ্ঞানৰ (Experimental Biophysics) অধ্যাপক৷ তেওঁ [[স্নায়ু তন্ত্ৰ|স্নায়ুবিজ্ঞান]]ৰ হাৰ্টি জ্যেষ্ঠ গৱেষণা পদত অধিষ্ঠিত।<ref>{{cite web |title=Prof. Peter Hegemann |url=https://www.biologie.hu-berlin.de/de/gruppenseiten/expbp/members-1/prof.-hegemann-peter |publisher=Department of Biology, Faculty of Life Sciences, [[Humboldt University of Berlin]] |access-date=28 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228072145/https://www.biologie.hu-berlin.de/de/gruppenseiten/expbp/members-1/prof.-hegemann-peter |archive-date=28 December 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Prof. Dr. Peter Hegemann |url=https://www.unisyscat.de/people/current-group-leaders/hegemann-peter.html |publisher=UniSysCat |access-date=28 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228071347/https://www.unisyscat.de/people/current-group-leaders/hegemann-peter.html |archive-date=28 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221228071347/https://www.unisyscat.de/people/current-group-leaders/hegemann-peter.html |archivedate=28 December 2022 |deadurl=yes}}</ref>তেওঁ চেনেলৰ’ডপছিন (Channelrhodopsin) আৱিষ্কাৰৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। চেনেলৰ’ডপছিন হৈছে পোহৰৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত এক প্ৰকাৰৰ আয়ন চেনেল, যি পোহৰৰ সংবেদক হিচাপে কাম কৰে। এই আৱিষ্কাৰে অপ্ট’জেনেটিক্স (Optogenetics) নামৰ গৱেষণাৰ এটা নতুন ক্ষেত্ৰৰ সৃষ্টি কৰে। এই পদ্ধতিৰ জৰিয়তে পোহৰ প্ৰয়োগ কৰি নিৰ্দিষ্ট [[স্নায়ুকোষ]]ৰ কাৰ্যকলাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰি।হেগেমনে ৰামফৰ্ড, শ্ব আৰু এলবাৰ্ট লেস্কাৰ দৰে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য সন্মান লাভ কৰিছে। ২০২৬ চনত অপ্ট’জেনেটিক্সৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক [[গেয়ৰ্গ নাগেল]] আৰু [[কাৰ্ল ডেইছাৰথ]]ৰ সৈতে [[ন'বেল বঁটা|চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ নোবেল]] বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।<ref name=":1">{{Cite web |title=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/ |access-date=2026-10-05 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৫৪ চনত হেগেমনৰ জন্ম হৈছিল৷ জন্মস্থান আছিল মুনষ্টাৰ৷ অৱশ্যে তেওঁৰ শৈশৱ আখেনতহে পাৰ হৈছিল৷<ref name="autobio">{{cite web |title=Autobiography of Peter Hegemann |url=https://www.shawprize.org/prizes-and-laureates/life-science-and-medicine/2020/autobiography-of-peter-hegemann |publisher=[[Shaw Prize|Shaw Prize Foundation]] |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205064051/https://www.shawprize.org/prizes-and-laureates/life-science-and-medicine/2020/autobiography-of-peter-hegemann |archive-date=5 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221205064051/https://www.shawprize.org/prizes-and-laureates/life-science-and-medicine/2020/autobiography-of-peter-hegemann |archivedate=5 December 2022 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ নিকট আৰু বহল পৰিয়ালৰ বহু সদস্য চিকিৎসক আছিল; ইয়াৰ ভিতৰত তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ, ভাতৃ আৰু দুয়োগৰাকী ককাকো আছিল। মাধ্যমিক শিক্ষাৰ বাবে তেওঁ মানৱিকী-কেন্দ্ৰিক জিমনেছিয়াম (Gymnasium)-ত অধ্যয়ন কৰিছিল। কিন্তু ধ্ৰুপদী সাহিত্য আৰু ভাষাৰ অধ্যয়নৰ প্ৰতি তেওঁৰ বিশেষ আগ্ৰহ নথকাৰ বাবে এই শিক্ষাব্যৱস্থাটো তেওঁৰ ভাল লগা নাছিল।<ref name="autobio"/> বিজ্ঞানৰ বিষয়সমূহ তেওঁৰ ভাল লাগিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ নতুন নতুন ভূখণ্ডৰ আৱিষ্কাৰ আৰু অনুসন্ধানৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈছিল আৰু পাছলৈ মহাকাশৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। অৱশেষত ১৯৭৫ চনত তেওঁ মুনষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত ৰসায়ন বিজ্ঞান অধ্যয়নৰ বাবে নামভৰ্তি কৰে। দুবছৰৰ পাছত তেওঁ এল এম ইউ মিউনিখ (LMU Munich)লৈ স্থানান্তৰিত হৈ জৈৱৰসায়ন বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিবলৈ লয়।<ref name="autobio" /> ১৯৮০ চনত স্নাতক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত হেগেমানে মেক্স প্লাংক ইনষ্টিটিউট অৱ বায়’কেমিষ্ট্ৰিত ডিটাৰ অষ্টাৰহেল্টৰ গৱেষণা দলত পিএইচডি আৰম্ভ কৰে। <ref name="autobio" /> <ref>{{cite press release |title=Dieter Oesterhelt (1940–2022) |url=https://www.biochem.mpg.de/dieter-oesterhelt-deceased?c=542484 |publisher=[[Max Planck Institute of Biochemistry]] |access-date=12 December 2022 |date=5 December 2022}}</ref> সেই সময়ত অষ্টাৰহেল্টে সদ্য প্ৰতিষ্ঠানটোৰ পৰিচালকৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল। হেগেমনে ১৯৮৪ চনত পিএইচডি সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref name="cv">{{cite web |title=Peter Hegemann |url=https://neurocure.de/files/neurocure/PDFs/CV_NC3_2020/Hegemann.pdf |publisher=NeuroCure |access-date=13 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213085951/https://neurocure.de/files/neurocure/PDFs/CV_NC3_2020/Hegemann.pdf |archive-date=13 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213085951/https://neurocure.de/files/neurocure/PDFs/CV_NC3_2020/Hegemann.pdf |archivedate=13 December 2022 |deadurl=yes}}</ref> == কৰ্মজীৱন == পিএইচডি গৱেষণাপত্ৰৰ বাবে এটা ফেল’শ্বিপ লাভ কৰাৰ পাছত হেগেমনে ১৯৮৫ চনত ছিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়লৈ যায়। তাত তেওঁ এবছৰৰ বাবে কেনেথ ডব্লিউ. ফষ্টাৰৰ গৱেষণাগাৰত প’ষ্টডক্টৰেল গৱেষক হিচাপে কাম কৰে। জাৰ্মানীলৈ উভতি অহাৰ পাছত তেওঁক মেক্স প্লাংক ইনষ্টিটিউট অৱ বায়’কেমিষ্ট্ৰিত পাঁচ বছৰৰ বাবে প্ৰধান গৱেষক হিচাপে কাম কৰাৰ সুযোগ দিয়া হয়।<ref>{{cite journal |title=A curious color change |journal=[[Cell (journal)|Cell]] |date=2021 |volume=184 |issue=21 |pages=5286–5288 |doi=10.1016/j.cell.2021.08.011 |pmid=34562366 |s2cid=237622462 |doi-access=free }}</ref> ১৯৯৩ চনত হেগেমনে ৰেগেনছবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জৈৱৰসায়ন বিভাগত অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰে। ২০০৪ চনত তেওঁ হামব’ল্ট বিশ্ববিদ্যালয়, বাৰ্লিনলৈ যায় আৰু পৰীক্ষামূলক জৈৱপদাৰ্থবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক হিচাপে নিযুক্ত হয়। ২০১৫ চনত তেওঁক Hertie Senior Research Chair for Neurosciences প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Overview of All Award Winners |url=https://www.ghst.de/en/studying-the-brain/creating-structures/endowment-chair-for-neuro-sciences/ |publisher=Hertie Foundation |access-date=14 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214144022/https://www.ghst.de/en/studying-the-brain/creating-structures/endowment-chair-for-neuro-sciences/ |archive-date=14 December 2022}}</ref> ==গৱেষণা== হেগেমানৰ পোহৰৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত আয়ন পৰিবহণ সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ আৰম্ভণি হৈছিল তেওঁৰ পিএইচডিৰ সময়তে। সেই সময়ত তেওঁ হেল’ৰ’ডপছিন নামৰ এবিধ [[মাংসসাৰ|প্ৰ’টিন]]ৰ গঠন আৰু কাৰ্যপ্ৰণালী অধ্যয়ন কৰিছিল। হেল’ৰ’ডপছিন হৈছে হেল’আৰ্কিয়া নামৰ এবিধ আৰ্খিয়াত পোৱা এবিধ সক্ৰিয় আয়ন পৰিবহণকাৰী প্ৰ’টিন, যিয়ে পোহৰৰ শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ক্ল’ৰাইড আয়নক সিহঁতৰ ঘনত্বৰ ঢালৰ বিপৰীতে কোষৰ ভিতৰলৈ পৰিবহণ কৰে।<ref>{{cite journal |first1=Michael |last1=Kolbe |first2=Hüseyin |last2=Besir |first3=Lars-Oliver |last3=Essen |first4=Dieter |last4=Oesterhelt |author-link4=Dieter Oesterhelt |title=Structure of the Light-Driven Chloride Pump Halorhodopsin at 1.8 Å Resolution |journal=[[Science (journal)|Science]] |date=2000 |volume=288 |issue=5470 |pages=1390–1396 |doi=10.1126/science.288.5470.1390 |pmid=10827943 |bibcode=2000Sci...288.1390K |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.288.5470.1390 |access-date=15 December 2022|url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite web |title=Halorhodopsin |url=https://www.biochem.mpg.de/6523045/Protein_HR |publisher=Max Planck Institute of Biochemistry |access-date=16 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216163944/https://www.biochem.mpg.de/6523045/Protein_HR |archive-date=16 December 2022}}</ref> পিএইচডি গৱেষণাৰ অংশ হিচাপে তেওঁ Halobacterium salinarum নামৰ [[অণুজীৱ]]ত এই প্ৰ’টিনটোৰ বৈশিষ্ট্য নিৰ্ণয় কৰে আৰু আৱিষ্কাৰ কৰে যে হালধীয়া পোহৰে হেল’ৰ’ডপছিনক সক্ৰিয় কৰে। <ref>{{cite journal |first1=E. |last1=Bamberg |first2=P. |last2=Hegemann |first3=D. |last3=Oesterhelt |author-link1=Ernst Bamberg |author-link3=Dieter Oesterhelt |title=The chromoprotein of halorhodopsin is the light-driven electrogenic chloride pump in Halobacterium halobium |journal=[[Biochemistry (journal)|Biochemistry]] |date=1984 |volume=23 |issue=24 |pages=6216–6221 |doi=10.1021/bi00320a050 |pmid=24409552 |url=https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/bi00320a050 |access-date=17 December 2022|url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |first1=P. |last1=Hegemann |first2=D. |last2=Oesterhelt |first3=M. |last3=Steiner |title=The photocycle of the chloride pump halorhodopsin. I: Azidecatalyzed deprotonation of the chromophore is a side reaction of photocycle intermediates inactivating the pump |journal=[[The EMBO Journal]] |date=1985 |volume=4 |issue=9 |pages=2347–2350 |doi=10.1002/j.1460-2075.1985.tb03937.x |pmid=15938053 |pmc=554508 |doi-access=free}}</ref> পাছত যেতিয়া হেল’ৰ’ডপছিনক স্নায়ুকোষত প্ৰকাশ কৰোৱা হয় আৰু পোহৰৰ দ্বাৰা সক্ৰিয় কৰা হয়, তেতিয়া ক্ল’ৰাইড আয়নৰ প্ৰৱেশৰ ফলত স্নায়ুকোষৰ বৈদ্যুতিক বিভৱ অধিক ঋণাত্মক হৈ পৰে। ফলত ''action potential'' সৃষ্টি হোৱাত বাধা দিয়ে আৰু স্নায়ুকোষৰ কাৰ্যকলাপ নিষ্ক্ৰিয় কৰিব পাৰে।<ref>{{cite news |title=Light switches for nerve cells |url=https://www.mpg.de/625000/pressRelease20100406 |access-date=17 December 2022 |publisher=[[Max Planck Society]] |date=6 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221217160940/https://www.mpg.de/625000/pressRelease20100406 |archive-date=17 December 2022}}</ref> ১৯৮৪ চনত ছিৰাকিউজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেনেথ ডব্লিউ. ফষ্টাৰে প্ৰকাশ কৰা এটা গৱেষণাপত্ৰত ধাৰণা আগবঢ়োৱা হৈছিল যে সেউজীয়া [[শেলাই]] ''Chlamydomonas reinhardtii''-তো ৰ’ডপছিন (rhodopsin) নামৰ প্ৰ’টিনে পোহৰ চিনাক্তকাৰী হিচাপে কাম কৰিব পাৰে। <ref>{{cite journal |first1=Kenneth W. |last1=Foster |first2=Jureepan |last2=Saranak |first3=Nayana |last3=Patel |first4=Gerald |last4=Zarilli |first5=Masami |last5=Okabe |first6=Toni |last6=Kline |first7=Koji |last7=Nakanishi |author-link7=Koji Nakanishi |title=A rhodopsin is the functional photoreceptor for phototaxis in the unicellular eukaryote ''Chlamydomonas'' |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |date=1984 |volume=311 |issue=5988 |pages=756–759 |doi=10.1038/311756a0 |pmid=649333 |bibcode=1984Natur.311..756F |s2cid=4263301 |url=https://www.nature.com/articles/311756a0 |access-date=18 December 2022|url-access=subscription }}</ref> এই ধাৰণাটোৱেই হেগেমানক ফষ্টাৰৰ সৈতে এবছৰ প’ষ্টডক্টৰেল গৱেষক হিচাপে কাম কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল।<ref>{{cite journal |first1=Nicole |last1=Neuman |title=Unexpected pairings |journal=[[Cell (journal)|Cell]] |date=2021 |volume=184 |issue=21 |pages=5289–5292 |doi=10.1016/j.cell.2021.08.009 |pmid=34562361 |doi-access=free }}</ref> জাৰ্মানীলৈ উভতি অহাৰ পাছতো হেগেমনে এই ৰ’ডপছিনৰ বৈশিষ্ট্য নিৰ্ণয়ৰ গৱেষণা অব্যাহত ৰাখে। আন এটা সেউজীয়া শেলাইৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি তেওঁ লক্ষ্য কৰে যে পোহৰ প্ৰয়োগ কৰাৰ লগে লগে আয়ন চেনেলৰ মাজেৰে আয়নৰ চলাচলৰ ফলত অতি দ্ৰুত বৈদ্যুতিক প্ৰতিক্ৰিয়া সংঘটিত হয়। তাৰ ভিত্তিত তেওঁ প্ৰস্তাৱ কৰে যে আয়ন চেনেল আৰু পোহৰ চিনাক্তকাৰী ৰ’ডপছিন—দুয়োটা পৃথক প্ৰ’টিন নহয়, বৰং এটা একক প্ৰ’টিন কমপ্লেক্সৰ অংশ হ’ব পাৰে।<ref>{{cite journal |last1=Braun |first1=Franz-Josef |last2=Hegemann |first2=Peter |title=Two Light-Activated Conductances in the Eye of the Green Alga ''Volvox carteri'' |url=https://archive.org/details/sim_biophysical-journal_1999-03_76_3/page/1668 |journal=[[Biophysical Journal]] |date=1999 |volume=76 |issue=3 |pages=1668–1678 |doi=10.1016/S0006-3495(99)77326-1 |pmid=10049347 |doi-access=free |pmc=1300143 |bibcode=1999BpJ....76.1668B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Conti |first1=Lisa R. |title=Karl Deisseroth, Peter Hegemann, and Dieter Oesterhelt receive the 2021 Albert Lasker Basic Medical Research Award |journal=[[Journal of Clinical Investigation]] |doi-access=free |date=2021 |volume=131 |issue=19 |article-number=e154418 |doi=10.1172/JCI154418 |pmid=34558419 |pmc=8483750 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Hegemann |first1=Peter |last2=Nagel |first2=Georg |title=From channelrhodopsins to optogenetics |author-link2=Georg Nagel |journal=[[EMBO Molecular Medicine]] |date=2013 |volume=5 |issue=2 |pages=173–176 |doi=10.1002/emmm.201202387 |pmid=23339069 |pmc=3569634 |doi-access=free }}</ref> ২০০২ চনত গেয়ৰ্গ নাগেল (Georg Nagel) আৰু আৰ্নষ্ট বামবাৰ্গ (Ernst Bamberg)ৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি হেগেমনে এই ৰ’ডপছিনৰ বাবে দায়ী [[জিন]]টো চিনাক্ত কৰে।<ref>{{cite journal |first1=Georg |last1=Nagel |first2=Doris |last2=Ollig |first3=Markus |last3=Fuhrmann |first4=Suneel |last4=Kateriya |first5=Anna Maria |last5=Musti |first6=Ernst |last6=Bamberg |first7=Peter |last7=Hegemann |title=Channelrhodopsin-1: A Light-Gated Proton Channel in Green Algae |journal=Science |date=2002 |volume=296 |issue=5577 |pages=2395–2398 |doi=10.1126/science.1072068 |pmid=12089443 |bibcode=2002Sci...296.2395N |s2cid=206506942 |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1072068 |access-date=21 December 2022|url-access=subscription }}</ref> এই গুৰুত্বপূৰ্ণ আৱিষ্কাৰৰ পাছত তেওঁলোকে ইয়াৰ নাম দিয়ে চেনেলৰ’ডপছিন-১ (Channelrhodopsin-1)। তাৰ পিছৰ বছৰত, অৰ্থাৎ ২০০৩ চনত, দলটোৱে দ্বিতীয়টো চেনেলৰ’ডপছিন জিন, চেনেলৰ’ডপছিন-২ (Channelrhodopsin-2) চিনাক্ত কৰে<ref>{{cite journal |first1=Georg |last1=Nagel |first2=Tanjef |last2=Szellas |first3=Wolfram |last3=Huhn |first4=Suneel |last4=Kateriya |first5=Nona |last5=Adeishvili |first6=Peter |last6=Berthold |first7=Doris |last7=Ollig |first8=Peter |last8=Hegemann |first9=Ernst |last9=Bamberg |title=Channelrhodopsin-2, a directly light-gated cation-selective membrane channel |journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences]] |doi-access=free |date=2003 |volume=100 |issue=24 |pages=13940–13945 |doi=10.1073/pnas.1936192100 |pmid=14615590 |pmc=283525|bibcode=2003PNAS..10013940N }}</ref> দুয়োটা গৱেষণাতে তেওঁলোকে ''Chlamydomonas reinhardtii'' নামৰ সেউজীয়া শেলাইৰ পৰা জিন দুটা পৃথক কৰি আফ্ৰিকান ক্ল’ড ফ্ৰগ (African clawed frog)ৰ অ’ছাইট (oocyte)-ত সেই জিনসমূহ প্ৰকাশ কৰায়। নীলা পোহৰ প্ৰয়োগ কৰাৰ পাছত এই অ’ছাইটবোৰত বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ ধৰা পৰে।<ref>{{cite journal |last1=Friedman |first1=Jeffery M. |title=How the discovery of microbial opsins led to the development of optogenetics |journal=Cell |date=2021 |volume=184 |issue=21 |pages=5266–5270 |doi=10.1016/j.cell.2021.08.022 |pmid=34562360 |s2cid=237622465 |doi-access=free }}</ref> যেতিয়া চেনেলৰ’ডপছিন স্নায়ুকোষত প্ৰকাশ কৰোৱা হয় আৰু পোহৰৰ দ্বাৰা সক্ৰিয় কৰা হয়, তেতিয়া আয়ন চেনেলটো খুলি যায়। ফলত ধনাত্মকভাৱে আধানযুক্ত কেলচিয়াম আৰু ছডিয়াম আয়ন স্নায়ুকোষৰ ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰে। ইয়াৰ ফলত স্নায়ুকোষৰ ভিতৰৰ বৈদ্যুতিক বিভৱ অধিক ধনাত্মক হয় আৰু স্নায়ুকোষটো সক্ৰিয় হৈ উঠে। এই প্ৰভাৱটো হেল’ৰ’ডপছিন সক্ৰিয়কৰণৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত।<ref>{{cite journal |last1=Häusser |first1=Michael |title=Optogenetics – The Might of Light |journal=[[The New England Journal of Medicine]] |date=2021 |volume=385 |issue=17 |pages=1623–1626 |doi=10.1056/NEJMcibr2111915 |pmid=3456973 |s2cid=237941581 |url=https://laskerfoundation.org/wp-content/uploads/2021/09/NEJMcibr2111915_OLF.pdf |access-date=24 December 2022 |archive-date=22 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221222142752/https://laskerfoundation.org/wp-content/uploads/2021/09/NEJMcibr2111915_OLF.pdf}}</ref> এই আৱিষ্কাৰসমূহৰ পৰাই অপ্ট’জেনেটিক্স (optogenetics) নামৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰটোৰ দ্ৰুত বিকাশ আৰম্ভ হয়। ২০০৫ চনত হেগেমনে চেনেলৰ’ডপছিন কুকুৰাৰ ভ্ৰূণত প্ৰকাশ কৰাই দেখুৱাইছিল যে পোহৰৰ উদ্দীপনাৰ জৰিয়তে ভ্ৰূণটোৰ চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰি।<ref>{{cite journal |first1=Xiang |last1=Li |first2=Davina V. |last2=Gutierrez |first3=M. Gartz |last3=Hanson |first4=Jing |last4=Han |first5=Melanie D. |last5=Mark |first6=Hillel |last6=Chiel |first7=Peter |last7=Hegemann |first8=Lynn T. |last8=Landmesser |first9=Stefan |last9=Herlitze |author-link8=Lynn T. Landmesser |title=Fast noninvasive activation and inhibition of neural and network activity by vertebrate rhodopsin and green algae channelrhodopsin |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |date=2005 |volume=102 |issue=49 |pages=17816–17821 |doi-access=free |doi=10.1073/pnas.0509030102 |pmid=16306259 |pmc=1292990 |bibcode=2005PNAS..10217816L }}</ref> একেটা বছৰত কাৰ্ল ডেইছাৰথ , এডৱাৰ্ড বয়ডেন , ফেং ঝাং , গেয়ৰ্গ নাগেল আৰু *আৰ্নষ্ট বামবাৰ্গৰ সহযোগিতাত সম্পন্ন হোৱা আন এটা গৱেষণাত দেখুওৱা হয় যে চেনেলৰ’ডপছিন প্ৰকাশ কৰা *সংস্কৃত স্নায়ুকোষত পোহৰ প্ৰয়োগ কৰিলে action potential সৃষ্টি কৰিব পাৰি।<ref>{{cite journal |first1=Edward S. |last1=Boyden |first2=Feng |last2=Zhang |first3=Ernst |last3=Bamberg |first4=Georg |last4=Nagel |first5=Karl |last5=Deisseroth |author-link1=Edward Boyden |author-link2=Feng Zhang |author-link5=Karl Deisseroth |title=Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity |journal=[[Nature Neuroscience]] |date=2005 |volume=8 |issue=9 |pages=1263–1268 |doi=10.1038/nn1525 |pmid=16116447 |s2cid=6809511 |url=https://www.nature.com/articles/nn1525 |access-date=28 December 2022|url-access=subscription }}</ref> ডেইছাৰথৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি হেগেমনে অপ্ট’জেনেটিক্সৰ আৰু অধিক বিকাশত অৱদান আগবঢ়ায়। তেওঁলোকে এনে ৰ’ডপছিনৰ বিভিন্ন ৰূপ বিকশিত কৰে, যিবোৰে অধিক দ্ৰুত আৰু নিখুঁতভাৱে পোহৰৰ প্ৰতি প্ৰতিক্ৰিয়া কৰিব পাৰে, বিভিন্ন তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ পোহৰ চিনাক্ত কৰিব পাৰে আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ আয়ন পৰিবহণ কৰিব পাৰে।<ref>{{cite journal |first1=Lisa A. |last1=Gunaydin |first2=Ofer |last2=Yizhar |first3=André |last3=Berndt |first4=Vikaas S. |last4=Sohal |first5=Karl |last5=Deisseroth |first6=Peter |last6=Hegemann |author-link1=Lisa Gunaydin |title=Ultrafast optogenetic control |journal=Nature Neuroscience |date=2010 |volume=13 |issue=3 |pages=387–392 |doi=10.1038/nn.2495 |pmid=20081849 |s2cid=7457755 |url=https://web.stanford.edu/group/dlab/media/papers/gunaydin%20nneuro%202010.pdf |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205185530/http://web.stanford.edu/group/dlab/media/papers/gunaydin%20nneuro%202010.pdf |archive-date=5 December 2022}}</ref> <ref>{{cite journal |first1=Feng |last1=Zhang |first2=Matthias |last2=Prigge |first3=Florent |last3=Beyrière |first4=Satoshi P. |last4=Tsunoda |first5=Joanna |last5=Mattis |first6=Ofer |last6=Yizhar |first7=Peter |last7=Hegemann |first8=Karl |last8=Deisseroth |title=Red-shifted optogenetic excitation: a tool for fast neural control derived from Volvox carteri |journal=Nature Neuroscience |date=2008 |volume=11 |issue=6 |pages=631–633 |doi=10.1038/nn.2120 |pmid=18432196 |pmc=2692303}}</ref> <ref>{{Cite journal |last1=Wietek |first1=Jonas |last2=Wiegert |first2=J. Simon |last3=Adeishvili |first3=Nona |last4=Schneider |first4=Franziska |last5=Watanabe |first5=Hiroshi |last6=Tsunoda |first6=Satoshi P. |last7=Vogt |first7=Arend |last8=Elstner |first8=Marcus |last9=Oertner |first9=Thomas G. |last10=Hegemann |first10=Peter |date=2014-04-25 |title=Conversion of Channelrhodopsin into a Light-Gated Chloride Channel |url=https://archive.org/details/sim_science_2014-04-25_344_6182/page/409 |journal=Science |volume=344 |issue=6182 |pages=409–412 |doi=10.1126/science.1249375 |pmid=24674867 |bibcode=2014Sci...344..409W |issn=0036-8075}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Fernandez Lahore |first1=Rodrigo G. |last2=Pampaloni |first2=Niccolò P. |last3=Schiewer |first3=Enrico |last4=Heim |first4=M.-Marcel |last5=Tillert |first5=Linda |last6=Vierock |first6=Johannes |last7=Oppermann |first7=Johannes |last8=Walther |first8=Jakob |last9=Schmitz |first9=Dietmar |last10=Owald |first10=David |last11=Plested |first11=Andrew J. R. |last12=Rost |first12=Benjamin R. |last13=Hegemann |first13=Peter |date=2022-12-21 |title=Calcium-permeable channelrhodopsins for the photocontrol of calcium signalling |journal=Nature Communications |language=en |volume=13 |issue=1 |page=7844 |doi=10.1038/s41467-022-35373-4 |doi-access=free|issn=2041-1723 |pmc=9772239 |pmid=36543773|bibcode=2022NatCo..13.7844F }}</ref> অপ্ট’জেনেটিক্সৰ কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি হেগেমন আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলে এইটোও দেখুৱাইছে যে উত্তেজক (excitatory) আৰু নিৰোধক (inhibitory) স্নায়ুকোষৰ কাৰ্যকলাপৰ মাজত ভাৰসাম্যহীনতা সৃষ্টি হ’লে মানসিক ৰোগৰ সৈতে জড়িত কিছুমান আচৰণগত বিসংগতি দেখা দিব পাৰে।<ref>{{cite journal |first1=Ofer |last1=Yizhar |first2=Lief E. |last2=Fenno |first3=Matthias |last3=Prigge |first4=Franziska |last4=Schneider |first5=Thomas J. |last5=Davidson |first6=Daniel J. |last6=O'Shea |first7=Vikaas S. |last7=Sohal |first8=Inbal |last8=Goshen |first9=Joel |last9=Finkelstein |first10=Jeanne T. |last10=Paz |first11=Katja |last11=Stehfest |first12=Roman |last12=Fudim |first13=Charu |last13=Ramakrishnan |first14=John R. |last14=Huguenard |first15=Peter |last15=Hegemann |first16=Karl |last16=Deisseroth |title=Neocortical excitation/inhibition balance in information processing and social dysfunction |journal=Nature |date=2011 |volume=477 |issue=7363 |pages=171–178 |doi=10.1038/nature10360 |pmid=21796121 |pmc=4155501|bibcode=2011Natur.477..171Y }}</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == {{columns-list|colwidth=35em| * ২০১০ – জৈৱ-চিকিৎসা বিজ্ঞানত ৱাইলী বঁটা<ref>{{cite press release |title=Ninth Annual Wiley Prize in Biomedical Sciences Awarded to Dr. Peter Hegemann, Dr. Georg Nagel, and Dr. Ernst Bamberg |url=https://www.wiley.com/WileyCDA/PressRelease/pressReleaseId-67957.html |access-date=5 December 2022 |publisher=Wiley Foundation |date=1 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205074546/https://www.wiley.com/WileyCDA/PressRelease/pressReleaseId-67957.html |archive-date=5 December 2022}}</ref> * ২০১২ – জাৰ্মান একাডেমী অৱ ছাইন্সেছ লিঅ’পল্ডিনাৰ সদস্য<ref>{{cite web |title=Prof. Dr. Peter Hegemann |url=https://www.leopoldina.org/en/members/list-of-members/list-of-members/member/Member/show/peter-hegemann/ |publisher=[[German National Academy of Sciences Leopoldina]] |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205032117/https://www.leopoldina.org/en/members/list-of-members/list-of-members/member/Member/show/peter-hegemann/ |archive-date=5 December 2022}}</ref> * ২০১৩ – গটফ্ৰিড উইলহেল্ম লাইবনিজ বঁটা<ref>{{cite web |title=Liste der mit dem Gottfried Wilhelm Leibniz-Preis Ausgezeichneten |url=https://www.dfg.de/download/pdf/gefoerderte_projekte/preistraeger/gwl-preis/uebersicht_leibniz_preistraeger.pdf |publisher=[[German Research Foundation]] |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205082754/https://www.dfg.de/download/pdf/gefoerderte_projekte/preistraeger/gwl-preis/uebersicht_leibniz_preistraeger.pdf |archive-date=5 December 2022 |language=de |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221205082754/https://www.dfg.de/download/pdf/gefoerderte_projekte/preistraeger/gwl-preis/uebersicht_leibniz_preistraeger.pdf |archivedate=5 December 2022 |deadurl=yes}}</ref> * ২০১৩ – চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ বাবে লুইছ-জীনট বঁটা<ref>{{cite web |title=Professor Peter HEGEMANN |date=October 2017 |url=https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2013-en/professeurs-peter-hegemann-et-georg-nagel/ |publisher=[[Louis-Jeantet Foundation]] |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205031921/https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2013-en/professeurs-peter-hegemann-et-georg-nagel/ |archive-date=5 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221205031921/https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2013-en/professeurs-peter-hegemann-et-georg-nagel/ |archivedate=5 December 2022 |deadurl=yes}}</ref> * ২০১৩ - ব্ৰেইন বঁটা<ref name="brainprize"/><ref>{{cite journal |last1=Reiner |first1=Andreas |last2=Isacoff |first2=Ehud Y. |title=The Brain Prize 2013: the optogenetics revolution |journal=[[Trends (journals)|Trends in Neurosciences]] |date=2013 |volume=36 |issue=10 |pages=557–560 |doi=10.1016/j.tins.2013.08.005 |pmid=24054067 |s2cid=205404606 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0166223613001501 |access-date=27 December 2022|url-access=subscription }}</ref> * ২০১৪ – ইউৰোপীয় আণৱিক জীৱবিজ্ঞান সংস্থাৰ সদস্য<ref>{{cite web |title=Peter Hegemann |url=https://people.embo.org/profile/peter-hegemann |publisher=[[European Molecular Biology Organization]] |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205083205/https://people.embo.org/profile/peter-hegemann |archive-date=5 December 2022}}</ref> * ২০১৪ – বাৰ্লিন-ব্ৰেণ্ডেনবাৰ্গ বিজ্ঞান আৰু মানৱিকী একাডেমীৰ সদস্য<ref>{{cite web |title=Peter Hegemann |url=https://www.bbaw.de/die-akademie/bbaw-mitglieder/mitglied-peter-hegemann |publisher=[[Berlin-Brandenburg Academy of Sciences]] |access-date=25 June 2022 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625050000/https://www.bbaw.de/die-akademie/bbaw-mitglieder/mitglied-peter-hegemann |archive-date=25 June 2022}}</ref> * ২০১৪ – আকাটেক, জাৰ্মান ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান আৰু কাৰিকৰী একাডেমীৰ সদস্য<ref>{{cite web |title=Prof. Dr. Peter Hegemann |url=https://en.acatech.de/person/peter-hegemann-13193/ |publisher=[[acatech]] |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205083730/https://www.acatech.de/person/peter-hegemann-13193/ |archive-date=5 December 2022}}</ref><ref>{{cite press release |title=HU-Wissenschaftler in die Deutsche Akademie der Technikwissenschaften aufgenommen |url=https://www.hu-berlin.de/de/pr/nachrichten/archiv/nr1412/nr_141222_00 |access-date=5 December 2022 |publisher=[[Humboldt University of Berlin]] |date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205083849/https://www.hu-berlin.de/de/pr/nachrichten/archiv/nr1412/nr_141222_00 |archive-date=5 December 2022 |language=de}}</ref> * ২০১৬ – হাৰ্ভে বঁটা<ref>{{cite web |title=Prize Winners |url=https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/ |publisher=[[Technion – Israel Institute of Technology]] |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205084658/https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/ |archive-date=5 December 2022}}</ref> * ২০১৭ – মাছৰী বঁটা<ref>{{cite web |title=Massry Prize Winners ( 1996 – Present ) |url=https://keck.usc.edu/massry-prize/past-laureates |publisher=[[University of Southern California]] [[Keck School of Medicine]] |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205090130/https://keck.usc.edu/massry-prize/past-laureates |archive-date=5 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915072405/https://keck.usc.edu/massry-prize/past-laureates |archivedate=15 September 2023 |deadurl=yes}}</ref> * ২০১৮ – অটো ৱাৰবাৰ্গ পদক<ref>{{cite web |title=Previous Laureates |url=https://otto-warburg-medal.org/laureates.html |publisher=German Society for Biochemistry and Molecular Biology |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205091237/https://otto-warburg-medal.org/laureates.html |archive-date=5 December 2022}}</ref> * ২০১৮ – কানাডা গেৰ্ডনাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা<ref>{{cite web |title=Peter Hegemann |url=https://gairdner.org/winners/index-of-winners/#Peter_Hegemann |publisher=[[Gairdner Foundation]] |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206035237/https://gairdner.org/winners/index-of-winners/#Peter_Hegemann |archive-date=6 December 2022}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Josselyn |first1=Sheena A. |title=2018 Gairdner Awards: The past, present and future of light-gated ion channels and optogenetics |journal=[[eLife]] |date=2018 |volume=7 |article-number=e42367 |doi=10.7554/eLife.42367 |doi-access=free |pmid=30343681 |pmc=6197853 }}</ref> * ২০১৯ – ৰামফোৰ্ড বঁটা<ref>{{cite press release |url=https://www.amacad.org/news/rumford-prize-optogenetics |date=30 January 2019 |title=Rumford Prize Awarded for the Invention and Refinement of Optogenetics |publisher=[[American Academy of Arts and Sciences]] |access-date=6 December 2022 |archive-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206035457/https://www.amacad.org/news/rumford-prize-optogenetics}}</ref> * ২০১৯ – ৱাৰেন আলপাৰ্ট ফাউণ্ডেচন বঁটা<ref>{{cite web |title=Peter Hegemann |url=https://warrenalpert.org/prize-recipients/peter-hegemann |publisher=[[Warren Alpert Foundation Prize]] |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206061658/https://warrenalpert.org/prize-recipients/peter-hegemann |archive-date=6 December 2022}}</ref> * ২০২০ – জীৱ বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসাত শ্ব’ বঁটা<ref>{{cite web |title=The 2020 Prize in Life Science & Medicine |url=https://www.shawprize.org/laureates/life-science-medicine/2020 |publisher=Shaw Prize Foundation |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205062622/https://www.shawprize.org/laureates/life-science-medicine/2020 |archive-date=5 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221005030452/https://www.shawprize.org/laureates/life-science-medicine/2020 |archivedate=5 October 2022 |deadurl=yes}}</ref> * ২০২১ – মৌলিক চিকিৎসা গৱেষণাৰ বাবে এলবাৰ্ট লাস্কাৰ বঁটা<ref>{{cite web |url=https://laskerfoundation.org/winners/light-sensitive-microbial-proteins-optogenetics/ |title=Light-sensitive microbial proteins and optogenetics |publisher=[[Lasker Award|Lasker Foundation]] |archive-date=5 December 2022 |access-date=5 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205062649/https://laskerfoundation.org/winners/light-sensitive-microbial-proteins-optogenetics/}}</ref> * ২০২২ – লুইজা গ্ৰছ হৰউইজ বঁটা<ref>{{cite news |url=https://www.cuimc.columbia.edu/news/horwitzprize2022 |title=Karl Deisseroth, Peter Hegemann and Gero Miesenböck Awarded Horwitz Prize for Foundational Work on Optogenetics |date=7 September 2022 |publisher=[[Columbia University]] [[Columbia University Irving Medical Center|Irving Medical Center]] |access-date=6 December 2022 |archive-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206040358/https://www.cuimc.columbia.edu/news/horwitzprize2022}}</ref> * ২০২২ – আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছাইন্সেছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মানীয় সদস্য<ref>{{cite web |title=Peter Hegemann |url=https://www.amacad.org/person/peter-hegemann |publisher=American Academy of Arts and Sciences |access-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206065044/https://www.amacad.org/person/peter-hegemann |archive-date=6 December 2022}}</ref> * ২০২২ – ন্যাশ্যনেল একাডেমী অৱ ছাইন্সেছৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সদস্য<ref>{{cite web |title=Peter Hegemann |url=https://www.nasonline.org/directory-entry/peter-hegemann-qdtpje/ |publisher=[[National Academy of Sciences]] |access-date=6 December 2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206065213/http://www.nasonline.org/member-directory/members/20054147.html |archive-date=6 December 2022}}</ref> * ২০২৬ – চিকিৎসাবিজ্ঞানত নোবেল বঁটা<ref name=":1" /> }} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:জাৰ্মানীৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞানী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:জৈৱ পদাৰ্থ বিজ্ঞানী]] jlgzb1qnu3mhyam35mqipmd3a057aw4 0 140126 645341 644486 2026-10-15T21:32:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645341 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ফ্ৰান্সিছ হালজেন <br />Francis Halzen | image = Francis Halzen (2025).jpg | image_size = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1944|03|23}} | birth_place = টিয়েনটেন, বেলজিয়াম | death_place = | residence = | institution = | other_names = | known_for = আইচকিউব নিউট্ৰিনো পৰ্যবেক্ষণাগাৰ | education = লুভেইন বিশ্ববিদ্যালয় | workplaces = উইছকনচিন-মেডিছন বিশ্ববিদ্যালয় | field = [[কণা পদাৰ্থবিজ্ঞান]], [[নিউট্ৰিন'|নিউট্ৰিনো]] | title = Hilldale and Gregory Breit Distinguished Professor | website = https://icecube.wisc.edu/~halzen/ | footnotes = | awards = ২০২৬ চনৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ ন'বেল <br /> গৱেষণাত অসাধাৰণ সাফল্যৰ বাবে আমেৰিকান ফিজিকেল ছ’চাইটিৰ পদক (২০২৬)<ref>{{Cite web|url=https://www.aps.org/apsnews/2025/12/medal-francis-halzen|title=Francis Halzen and the search for ghost particles|accessdate=8 December 2025}}</ref><br>য়োধ পুৰস্কাৰ (২০১৯)<br>ব্ৰুনো পণ্টেকৰভো পুৰস্কাৰ (২০১৮)<ref name="dlnp.jinr.ru">{{Cite web|url=https://dlnp.jinr.ru/en/175-slajdshou-na-glavnoj/647-bruno-pontecorvo-prize-2018-awards-to-professor-francis-halzen-university-of-wisconsin-madison-usa|title=Bruno Pontecorvo Prize 2018 awarded to Professor Francis Halzen (University of Wisconsin, Madison, USA)|website=dlnp.jinr.ru}}</ref><br/>একাডেমিয়া ইউৰোপিয়াৰ সদস্য (২০১৮)<br />জ্যোতিৰ্পদাৰ্থ-কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ বাবে বালজান পুৰস্কাৰ (২০১৫)<br />জ্যোতিৰ্পদাৰ্থ-কণা পদাৰ্থবিজ্ঞান আৰু ব্ৰহ্মাণ্ডতত্ত্বৰ বাবে ইউৰোপীয়ান ফিজিকেল ছ’চাইটিৰ পুৰস্কাৰ (২০১৫)<br />স্মিথছ’নিয়ান আমেৰিকান ইনজেনুইটি বঁটা (২০১৪)<br />ফিজিক্স ৱৰ্ল্ডৰ বৰ্ষটোৰ বৈপ্লৱিক অগ্ৰগতিৰ বঁটা (২০১৩)<br />আমেৰিকান ফিজিকেল ছ’চাইটিৰ ফেলো (১৯৯৫)<br /> | doctoral_students = ডেন হুপাৰ }} '''ফ্ৰান্সিছ লুইছ হালজেন''' ({{lang-en|Francis Louis Halzen}}) (জন্ম ২৩ মাৰ্চ ১৯৪৪, বেলজিয়ামৰ টিয়েনেনত) এজন বেলজিয়ান-আমেৰিকান কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানী আৰু [[ন'বেল বঁটা|ন'বেল]] বিজয়ী। তেওঁ উইস্কনছিন–মেডিছন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ হিলডেল আৰু গ্ৰেগৰী ব্ৰেইট বিশিষ্ট অধ্যাপক আৰু তাৰ প্ৰাথমিক কণা পদাৰ্থবিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানৰ নিৰ্দেশক। হালজেন হৈছে এণ্টাৰ্কটিকাৰ আমুণ্ডছেন–স্কট দক্ষিণ মেৰু কেন্দ্ৰত অৱস্থিত আইছকিউব নিউট্ৰিন' পৰ্যবেক্ষণাগাৰৰ (IceCube Neutrino Observatory) মুখ্য অনুসন্ধানকাৰী, যিটো ২০১০ চনৰ পৰা কাৰ্যক্ষম হৈ থকা বিশ্বৰ ডাঙৰ নিউট্ৰিন' ডিটেক্টৰ। ২০২৬ চনত তেওঁ "আইছকিউব নিউট্ৰিনো পৰ্যবেক্ষণাগাৰলৈ নিৰ্ণায়ক অৱদান আৰু মহাজাগতিক উৎসৰ উচ্চ-শক্তিৰ [[নিউট্ৰিন']] আৱিষ্কাৰৰ বাবে" প[[ন'বেল বঁটা|দাৰ্থবিজ্ঞানত নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।[১]<ref>{{Cite web |title=Nobel Prize in Physics 2026 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/halzen/facts/ |access-date=2026-10-06 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == হালজেনৰ জন্ম আৰু প্ৰতিপালন বেলজিয়ামতে হৈছিল। তেওঁ লুভেইন বিশ্ববিদ্যালয়(UCLouvain)ৰ পৰা (যিখন তেতিয়া KU Leuvenৰে অংশ আছিল) ১৯৬৬ চনত পদাৰ্থবিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী, ১৯৬৯ চনত পি.এইচ.ডি. আৰু তাৰ পাছত ১৯৭২ চনত Agrégé de l'Enseignement Supérieur লাভ কৰে। ১৯৬৯ৰ পৰা ১৯৭১ চনলৈ তেওঁ চাৰ্ণত বৈজ্ঞানিক সহযোগী হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৭২ চনৰ পৰা তেওঁ উইস্কনছিন–মেডিছন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক আৰু AMANDA তথা আইছকিউব প্ৰকল্পৰ মুখ্য অনুসন্ধানকাৰী।<ref>{{cite web|url=https://icecube.wisc.edu/~halzen/CV/HalzenCV-full-20200117.pdf|title=Francis Halzen Full CV|publisher=IceCube/University of Wisconsin|accessdate=19 February 2020}}{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="AcademiaEuropeae2018">{{cite web|url=https://www.ae-info.org/ae/Member/Halzen_Francis|title=Academy of Europe: Halzen Francis|accessdate=19 February 2020|publisher=[[Academia Europaea]]}}</ref> ১৯৭০ৰ দশকৰ পৰাই হালজেন মহাজাগতিক ৰশ্মি পদাৰ্থবিজ্ঞান আৰু জ্যোতিৰ্পদাৰ্থ-কণা পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ বিকাশৰ এগৰাকী আগশাৰীৰ বিজ্ঞানী হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। কণাপদাৰ্থবিজ্ঞানৰ উপৰি তেওঁ মহাজাগতিক ৰশ্মিৰ অস্বাভাৱিকতা আৰু কোৱাৰ্ক পদাৰ্থৰ ওপৰত, কণাপদাৰ্থবিজ্ঞান আৰু মহাজাগতিক ৰশ্মিৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত, ছুপাৰন’ভাৰ পৰা অহা কণাৰ ওপৰত আৰু বায়ুমণ্ডলীয় গামা-ৰশ্মিৰ শ্বাৱাৰত মিউঅ’ন উৎপাদনৰ ওপৰতো বহুতো প্ৰাৰম্ভিক গৱেষণা-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰিছে। <ref name="BalzanPrize2015">{{cite web|url=http://www.balzan.org/en/prizewinners/francis-halzen|title=2015 Balzan Prize for Astroparticle Physics including neutrino and gamma-ray observation|date=October 2015|accessdate=November 11, 2018|work=[[Balzan Prize|International Balzan Prize Foundation]]}}</ref> তেওঁ বিভিন্ন পৰামৰ্শদাতা সমিতিতো কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছে। <ref name="BalzanBio2015">{{cite web |url=https://www.balzan.org/en/prizewinners/francis-halzen/bio-bibliography-halzen|title=Francis Halzen: Biographical and Bibliographical Information|date=October 2015|accessdate=19 February 2020|work=[[Balzan Prize|International Balzan Prize Foundation]]}}</ref>ইয়াৰ ভিতৰত SNO, Telescope Array আৰু Auger-upgrade পৰীক্ষা, হাইডেলবাৰ্গ আৰু মিউনিখৰ Max Planck Institutes, টকিঅ’ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ICRR, আমেৰিকাৰ US Particle Physics Prioritization Panel আৰু ইউৰোপৰ ApPEC particle astrophysics advisory panel-ৰ পৰামৰ্শদাতা সমিতি উল্লেখযোগ্য। এলেন মাৰ্টিনৰৰ সৈতে তেওঁ ''Quarks and Leptons'' নামৰ এখন মান্য পাঠ্যপুথিৰ সহ-লেখক। <ref>{{cite web|url=https://royalsociety.org/people/alan-martin-11891/|title=Alan Martin|work=Fellows Directory|publisher=Royal Society|accessdate=4 December 2018}}</ref> == আমাণ্ডা (AMANDA)== [[এণ্টাৰ্কটিকা]]ত নিউট্ৰিন’ ধৰা পেলোৱাৰ বাবে ৰাছিয়াৰ বিজ্ঞানীসকলে চলোৱা প্ৰচেষ্টাৰ বিষয়ে হালজেনে প্ৰথমে জানিবলৈ পাইছিল। এণ্টাৰ্কটিকাৰ তেওঁলোকৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰত ৰেডিঅ’ এণ্টেনা স্থাপন কৰি বিজ্ঞানীসকলে মহাজাগতিক নিউট্ৰিন’ বৰফৰ সৈতে খুন্দা খোৱাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা বৈদ্যুতিক স্ফুলিংগ ধৰা পেলোৱাৰ চেষ্টা কৰিছিল।<ref name="NeutrinoHunters">{{cite book|last=Jayawardhana|first=Ray|author-link=Ray Jayawardhana|date=10 December 2013|title=Neutrino Hunters: The Thrilling Chase for a Ghostly Particle to Unlock the Secrets of the Universe|url=https://archive.org/details/neutrinohunterst0000jaya|url-access=registration|publisher=[[Scientific American]]|isbn=978-0374220631}}</ref> কিন্তু এনে সংঘৰ্ষৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা সংকেত পঞ্জীয়ন কৰাৰ বাবে অতি দুৰ্বল হ’ব বুলি বুজি পোৱাৰ পিছত, ১৯৮৭ চনত হালজেনে AMANDA প্ৰকল্পত কাম আৰম্ভ কৰে। এই প্ৰকল্পৰ অধীনত এণ্টাৰ্কটিকাৰ বৰফৰ গভীৰতাত অসংখ্য পোহৰ-সংবেদক স্থাপন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। এই বৰফ আছিল স্বচ্ছ, আন্ধাৰ, স্থিৰ আৰু বাহ্যিক পোহৰৰ পৰা মুক্ত; লগতে ইয়াত জীৱাণু বা আন কোনো জৈৱিক উৎসৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা বিঘিনিও নাছিল। এই প্ৰাৰম্ভিক পৰীক্ষাটো সফল হৈছিল যদিও মহাজাগতিক ৰশ্মি আৰু বৰফৰ ভিতৰত আবদ্ধ হৈ থকা বায়ুৰ বুৰবুৰণিয়ে তথ্য সংগ্ৰহত যথেষ্ট বিঘিনি ঘটাইছিল। এই অভিজ্ঞতাই হালজেনক পতিয়ন নিয়াইছিল যে কামটো সফলভাৱে সম্পন্ন কৰিবলৈ ইয়াতকৈ বহু বৃহৎ আৰু অধিক গভীৰ এক সংবেদক-সজ্জাৰ প্ৰয়োজন হ’ব। অৱশেষত ২০০৫ চনত AMANDA প্ৰকল্পটো ইয়াৰ উত্তৰসূৰী IceCube Neutrino Observatory-ৰ অংশ হৈ পৰে। == আইচকিউব == ফ্ৰান্সিছ হালজেনে ইয়াতকৈ বহু বৃহৎ এটা ডিটেক্টৰৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা আগবঢ়াইছিল আৰু ইউৰোপ আৰু আমেৰিকা—দুয়োটা উৎসৰ পৰাই এই প্ৰকল্পৰ বাবে পুঁজিৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ২০০৫ চনত তেওঁৰ দলে IceCube প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। এই ডিটেক্টৰটো AMANDA-তকৈ ১০০ গুণ বৃহৎ হোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ মুঠ আয়তন আছিল ১ ঘন কিলোমিটাৰ৷ ইয়াক বৰফৰ প্ৰায় ডেৰ মাইল গভীৰতালৈ পুতি ৰখাৰ কথা আছিল। ছয় বছৰীয়া নিৰ্মাণকাৰ্যৰ পিছত ২০১০ চনত IceCube কাৰ্যক্ষম হৈ উঠে। IceCube-ৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ফলাফল আছিল ২০১৩ চনত উচ্চ-শক্তিৰ নিউট্ৰিন’ৰ স্পষ্ট আৰু নিৰ্ণায়ক পৰ্যবেক্ষণ। এই নিউট্ৰিন’বোৰৰ শক্তি আজিৰ দিনত বিশ্বৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী যন্ত্ৰ চাৰ্ণৰ LHC—ত ত্বৰান্বিত কৰা কণাসমূহতকৈ প্ৰায় ১০০ গুণ অধিক। এই নিউট্ৰিন’বোৰ আমাৰ ছায়াপথৰ বাহিৰৰ, এতিয়াও চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰা উৎসৰ পৰা অহা বুলি ধৰা হৈছিল। এই আৱিস্কাৰে [[দক্ষিণ মেৰু]]ত আৰু সাগৰৰ গভীৰতাত ইয়াতকৈও বৃহৎ নিউট্ৰিন’ টেলিস্কোপ নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা আৰু বিকাশৰ প্ৰক্ৰিয়াক উৎসাহিত কৰে।<ref name="BalzanPrize2015" /> ২০২৬ চনত এই কামৰ বাবে ফ্ৰান্সিছ হালজেনে পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা লাভ কৰে। <ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HTi0PU_yPvU |title=Announcement of the 2026 Nobel Prize in Physics |date=2026-09-14 |last=Nobel Prize |access-date=2026-10-06 |via=YouTube}}</ref> == বঁটা == * ১৯৯৪: আমেৰিকান ফিজিকেল ছ’চাইটিৰ সভ্য{{cn}} * ২০১৩: ফিজিক্স ৱৰ্ল্ড আলোচনীৰ ''বৰ্ষটোৰ সাফল্য''; [[হাতীপটি]]ৰ বাহিৰৰ মহাজাগতিক নিউট্ৰিন’ প্ৰথমবাৰৰ বাবে আৱিষ্কাৰ কৰাৰ বাবে<ref name=PhysicsWorld2013>{{cite web|url=https://physicsworld.com/a/cosmic-neutrinos-named-physics-world-2013-breakthrough-of-the-year/|title=Cosmic neutrinos named Physics World 2013 Breakthrough of the Year|date=December 13, 2013|accessdate=November 11, 2018|work=[[Physics World]]|author=Hamish Johnston}}</ref> * ২০১৫: বালজান পুৰস্কাৰ<ref name="BalzanPrize2015"/> * ২০১৫: ইউৰোপীয়ান ফিজিকেল ছ’চাইটিৰ Giuseppe আৰু Vanna Cocconi পুৰস্কাৰ<ref name=EPS2015>{{cite web|url=https://www.eps.org/blogpost/751263/213602/The-2015-EPS-HEPP-Prizes-are-announced|title=The 2015 EPS HEPP Prizes are announced|date=April 14, 2015|accessdate=November 11, 2018|work=[[European Physical Society]]}}</ref> * ২০১৮: আইচকিউব নিউট্ৰন' পৰ্যবেক্ষণাগাৰ ডিটেক্টৰ নিৰ্মাণ আৰু উচ্চ-শক্তিৰ জ্যোতিৰ্পদাৰ্থীয় নিউট্ৰিন’ৰ পৰীক্ষামূলক আৱিষ্কাৰত উল্লেখযোগ্য অৱদানৰ বাবে Bruno Pontecorvo Prize<ref name="dlnp.jinr.ru"/> * ২০১৯: য়ুধ বঁটা, আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায়োগিক পদাৰ্থ বিজ্ঞান সন্থাৰ পৰা<ref>{{cite web|author=O'Keefe, Madeleine|title=Francis Halzen awarded the 2019 Yodh Prize|website=IceCube Neutrino Observatory|date=August 2, 2019|url=https://icecube.wisc.edu/news/awards/2019/08/francis-halzen-awarded-2019-yodh-prize/}}</ref> * ২০২১: আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায়োগিক পদাৰ্থ বিজ্ঞান সন্থা আৰু [[টাটা মৌলিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ পৰা [[হোমি জাহাঙ্গীৰ ভাবা|হোমী ভাবা]] পদক আৰু পুৰস্কাৰ<ref>{{cite web|url=https://iupap.org/who-we-are/internal-organization/commissions/c4-astroparticle-physics/c4-awards/ |title=Homi Bhabha Medal and Prize, C4: Awards - IUPAP: The International Union of Pure and Applied Physics|date=17 February 2021 }}</ref> * ২০২৪: ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান অকাডেমীলৈ নিৰ্বাচিত<ref>{{Cite web |date=30 April 2024 |title=National Academy of Sciences Elects Members and International Members |url=https://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2024-nas-election.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430193331/https://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2024-nas-election.html |url-status=dead |archive-date=April 30, 2024 |access-date=12 May 2024 |website=www.nasonline.org |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240430193331/https://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2024-nas-election.html |archivedate=30 April 2024 |deadurl=yes}}</ref> * ২০২৬: গৱেষণাত অসাধাৰণ সাফল্যৰ বাবে APS পদক<ref>{{Cite web |date=8 December 2025 |title=Francis Halzen and the search for ghost particles |url=https://www.aps.org/apsnews/2025/12/medal-francis-halzen |access-date=9 December 2025 |website=www.aps.org}}</ref> * ২০২৬: পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ ন’বেল বঁটা; আইচকিউব নিউট্ৰন' পৰ্যবেক্ষণাগাৰলৈ নিৰ্ণায়ক অৱদান আৰু জ্যোতিৰ্পদাৰ্থীয় উৎসৰ পৰা অহা উচ্চ-শক্তিৰ নিউট্ৰিন’ৰ আৱিষ্কাৰৰ বাবে”<ref>{{Cite web |title=Nobel Prize in Physics 2026 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/halzen/facts/ |access-date=2026-10-06 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ন’বেল বঁটা বিজয়ী]] 03s111v1o96qx8w8paanbhzv21jpem8 0 140129 645411 643625 2026-10-16T07:04:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645411 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork | title = য়াংলিউকিং নৱবৰ্ষৰ ছবি | image = [[file: 杨柳青年画 莲年余利 清 杨柳青年画馆收藏.jpg|300px]] | artist = বিভিন্ন লোকশিল্পী | year = মিং বংশৰ শেষৰ ফালে (উৎপত্তি), কিং বংশৰ শিখৰ | medium = Woodblock printing with hand coloring | movement = Chinese folk art | subject =নৱবৰ্ষৰ বিষয়বস্তু, লোককথা, অপেৰাৰ দৃশ্য, দৈনন্দিন জীৱন | city = [[চীন]]ৰ টিয়ানজিনৰ ছিকিং জিলাৰ ইয়াংলিউকিং }} '''য়াংলিউকিং নৱবৰ্ষৰ ছবি''' ({{Lang-en|Yangliuqing New Year pictures}}) যাক '''ইয়াংলিউকিং উডব্লক ৰঙীন নৱবৰ্ষৰ ছবি''' বুলিও জনা যায়। ই [[চীনা]] লোকশিল্পৰ এক প্ৰকাৰ যিটো টিয়ানজিনৰ ছিকিং জিলাৰ ইয়াংলিউকিং চহৰত পৰা উৎপত্তি হৈছিল। এই চিত্ৰসমূহৰ উৎপত্তি উত্তৰ ছং যুগৰ শেষৰ ফালে হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। এটা কাহিনী অনুসৰি জিন আক্ৰমণৰ সময়ত শিল্পী আৰু দৰবাৰৰ চিত্ৰশিল্পীসকলক উত্তৰ দিশলৈ খেদি পঠিওৱা হৈছিল, যাৰ ফলত এই কথা কোৱা হৈছিল যে "উত্তৰ ছংৰ চিত্ৰকলাৰ পৰম্পৰা ইয়াংলিউকিংত উপনীত হৈছিল।" <ref name="য়া১">{{cite book |author=黎朗 |title=大陸美術評集 |publisher=雄獅圖書股份有限公司 |year=1989 |isbn=978-957-9420877 }}</ref>{{rp|181}} কাঠৰ ব্লক ছপা আৰু হাতেৰে ৰং কৰা কৌশলৰ সঠিক উৎপত্তি অনিশ্চিত; বিশেষজ্ঞসকলে ইয়াক সাধাৰণতে মিং বংশ (আদিম ৱানলি যুগ) আৰু চংজেন যুগৰ পিছত নহয় বুলি কয়। <ref name="য়া২">{{cite journal |title=旧迹遗痕看杨柳青年画 |author=伍福民间美术工作室 |journal=世界遗产 |year=2014 |issue=6 |pages=100-105 }}</ref> কিং বংশৰ ইয়ংজেং, কিয়ানলং আৰু গুৱাংছুৰ ৰাজত্বকালত এই শিল্পই শিখৰত উপনীত হয়।<ref>{{cite news |title=为什么叫做“杨柳青木版年画”？ |url=https://topics.gmw.cn/2017-11/15/content_26792409.htm |access-date=2021-11-17 |work=光明网 }}</ref> টিয়ানজিনৰ বিকশিত খাল পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ সহায়ত এই প্ৰিন্টসমূহ সমগ্ৰ চীনত প্ৰধান জলপথৰ জৰিয়তে বিতৰণ কৰা হৈছিল আৰু পিছলৈ জুও জোংটাঙে জিনজিয়াং পুনৰ দখলৰ সৈতে জড়িত কিং যুগৰ "গেংগিং টু দ্য গ্ৰেট নৰ্দাৰ্ণ কেম্পেইন" আন্দোলনৰ সময়ত বণিক অভিযানৰ জৰিয়তে জিনজিয়াঙলৈ বিয়পি পৰিছিল।<ref name="য়া৩">{{cite journal |author1=纪燕峰 |author2=斯仁 |title=赶大营时期杨柳青年画在新疆的传播及文化交融现象探析 |journal=山东工艺美术学院学报 |year=2025 |issue=01 |pages=108–113 }}</ref> কলাত্মক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ইয়াংলিউকিং নৱবৰ্ষৰ চিত্ৰকলাসমূহে ছং আৰু ইউয়ান যুগৰ চিত্ৰকলাৰ পৰা পৰম্পৰা উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত বিশেষকৈ উত্তৰ ছং বংশৰ পৰাই চলি অহা সাম্ৰাজ্যিক দৰবাৰৰ চিত্ৰকলা শৈলীৰ মিহি ব্ৰাছৱৰ্ক আৰু চহকী ৰঙীন মূৰ্তি। ইয়াৰ উপৰিও মিং বংশৰ কাঠৰ ব্লক প্ৰিন্টিং কৌশল অন্তৰ্ভুক্ত কৰি কাঠৰ ব্লক প্ৰিন্টিং আৰু হাতেৰে চিত্ৰকলাৰ সংমিশ্ৰণেৰে হাইব্ৰিড উৎপাদন ব্যৱস্থা সৃষ্টি কৰা হৈছে। চীনৰ প্ৰিন্টমেকিঙৰ ইতিহাসত ইয়াংলিউকিং নৱবৰ্ষৰ চিত্ৰকলা প্ৰায়ে চুঝৌ টাওহুয়াউ নৱবৰ্ষৰ চিত্ৰকলাৰ সৈতে সংগতি ৰখা দেখা যায়; যাক যৌথভাৱে "দক্ষিণত টাওহুয়াউ, উত্তৰত ইয়াংলিউকিং" পৰম্পৰা বুলি কোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/ziliao/2004-01/16/content_1279748_3.htm |title=杨柳青年画 |access-date=2011-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150427000920/http://news.xinhuanet.com/ziliao/2004-01/16/content_1279748_3.htm |archivedate=2015-04-27 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৬ চনত ইয়াংলিউকিং কাঠৰ ব্লকৰ নৱবৰ্ষৰ চিত্ৰকলা চীনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অস্পষ্ট সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="য়া২"/> ==উৎপত্তি== ইয়াংলিউকিং নৱবৰ্ষৰ চিত্ৰকলাৰ কলাত্মক উৎপত্তি উত্তৰ ছংৰ যুগৰ শেষৰ ফালৰ পৰা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। কিংবদন্তি অনুসৰি জিন আক্ৰমণৰ সময়ত ছং ৰাজধানীৰ পৰা দৰবাৰৰ চিত্ৰশিল্পী আৰু শিল্পীসকলক উত্তৰ দিশলৈ লৈ যোৱা হৈছিল, যাৰ ফলত এই কথা কোৱা হৈছিল যে "উত্তৰ ছংৰ চিত্ৰকলা পৰম্পৰা ইয়াংলিউকিংত উপনীত হৈছিল।"<ref name="য়া১"/>{{rp|181}} প্ৰাৰম্ভিক যুগৰ লিখিত ৰেকৰ্ড আৰু জীয়াই থকা শিল্পকৰ্মৰ অভাৱৰ বাবে ইয়াংলিঙৰ নৱবৰ্ষৰ চিত্ৰকলাসমূহ কেতিয়া স্বতন্ত্ৰ হিচাপে উত্থান হৈছিল সেই সঠিক সময় নিৰ্ণয় কৰাটো কঠিন লোকশিল্প।<ref name="য়া২"/> এফালে পৰম্পৰাগত পণ্ডিতসকলে এনে লোকশিল্প পৰম্পৰাৰ নথিভুক্ত কৰাটো খুব কমেইহে দেখা গৈছিল; আনহাতে, নৱবৰ্ষৰ চিত্ৰকলা আছিল ঋতুভিত্তিক আৰু নষ্ট হ'ব পৰা বস্তু, সাধাৰণতে বছৰি সলনি কৰা হৈছিল, গতিকে প্ৰাৰম্ভিক উদাহৰণ কমেইহে আছে। বৰ্তমানৰ অধিকাংশ অধ্যয়ন শিল্পীসকলৰ পৰা পোৱা কেইটামান জীৱিত প্ৰিন্ট আৰু মৌখিক বিৱৰণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছে আৰু পণ্ডিতসকলে সাধাৰণতে ইয়াৰ সৃষ্টিৰ তাৰিখ মিং বংশৰ ৱানলি যুগত বা সৰ্বাধিক মিং যুগৰ শেষৰ ফালে বুলি কয়।<ref name="য়া২"/><ref name="ই১">{{cite book |title=天津通志：文化艺术志 |editor=天津市地方志编修委员会办公室；天津市文化局 |edition=第1版 |year=2007 |publisher=天津社会科学院出版社 |location=天津 |pages=1183 |isbn=9787806882122 }}</ref> পৰম্পৰা অনুসৰি ইউয়ান বংশৰ শেষৰ ফালে যুদ্ধৰ সময়ত এজন কাঠ খোদিতকাৰীয়ে সেই অঞ্চললৈ পলায়ন কৰিছিল। কাঠৰ ব্লক খোদিত কৰাৰ বাবে উপযোগী প্ৰচুৰ নাচপতি আৰু প্লাম গছ বিচাৰি পাই তেওঁ দুৱাৰৰ দেৱতা, পাকঘৰৰ দেৱতা, ঝং কুই, আঠ ট্ৰাইগ্ৰামৰ তাবিজ, চন্দ্ৰ প্ৰাসাদৰ প্ৰতিমূৰ্তি আৰু উৎসৱৰ সময়ত বিক্ৰীৰ বাবে অন্যান্য বিষয়ৰ প্ৰিন্ট প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। <ref name="ই২">{{cite book |title=津西文史选辑 第1卷 |chapter=杨柳青年画史略 |author=王鸿逵 |editor=政协天津市西郊区文史工作委员会 }}</ref>{{rp|১-৫}} ইয়ংলে ৰাজত্বকালৰ তেৰ বছৰত (১৪১৫) গ্ৰেণ্ড কেনেল সম্পূৰ্ণৰূপে সম্পূৰ্ণ হয়। উন্নত পৰিবহণৰ ফলত দক্ষিণ চীনৰ পৰা উচ্চমানৰ কাগজ আৰু ৰং সহজে উপলব্ধ হ’ল। ফলত ইয়াংলিউকিং নৱবৰ্ষৰ ছবি আৰু অধিক বিকশিত হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল শীতকালীন কেলেণ্ডাৰ, প্ৰচাৰৰ চাৰ্ট, ঘূৰি ফুৰা সাপ, হেহে আৰ্ক্সিয়ান (সমন্বয়ৰ দুজন দেৱতা), শ্বাঅক্সিং (দীৰ্ঘ আয়ুসৰ দেৱতা), আৰু "তিনি আশীৰ্বাদ" চিত্ৰিত চাৰ্ট। কিন্তু প্ৰাৰম্ভিক প্ৰিন্টবোৰ বেছিভাগেই একৰঙী আছিল, প্ৰায়ে হালধীয়া কাগজত ক'লা বা ৰঙা ৰূপৰেখাৰে ছপা কৰা হৈছিল আৰু সৰ্বাধিক ফলিঅ' শ্বীটৰ আকাৰৰ আছিল। <ref name="ই২/>{{rp|১-৫}} ==মিং বংশৰ উন্নয়ন== অবিৰত বিকাশৰ লগে লগে ছপা প্ৰযুক্তিৰ যথেষ্ট উন্নতি ঘটিল। মিং বংশৰ মাজভাগৰ পৰা শেষৰ ফালে শিল্পী দাই লিয়ানজেঙে ৰঙীন কাঠৰ ব্লক ছপা আৰু হাতেৰে ৰং কৰাৰ বাবে উন্নত কৌশল প্ৰৱৰ্তন কৰে। এই কৌশলসমূহৰ ভিতৰত আছিল মুখৰ গুড়ি কৰা, মুখৰ বৈশিষ্ট্যৰ ৰূপৰেখা প্ৰস্তুত কৰা, কাপোৰ আৰু ফুলৰ আৰ্হিত সোণ বা সীহৰ দৰে বগা ৰং প্ৰয়োগ কৰা। এই নতুন কৌশলসমূহে অধিক স্পন্দনশীল, মাৰ্জিত আৰু সুন্দৰ ছবিৰ সৃষ্টি কৰিছিল, যাৰ ফলত এই চিত্ৰসমূহৰ বজাৰখন আৰু অধিক সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। <ref name="ই২/>{{rp|১-৫}} [[File:'Honourable Offspring after Another'. Yangliuqing New Year Picture.jpg|thumb| লিয়ানচেং গুইজি কিং বংশ]] উৎপাদন বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে দাই লিয়ানজেঙে কৰ্মশালা স্থাপন কৰে যিবোৰ ইয়াংলিউকিঙত অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। এই কৰ্মশালাসমূহত খোদিত, ছপা, ৰং, ফিনিচিং আদি কামৰ বাবে বিভিন্ন বিশেষজ্ঞক নিয়োগ কৰা হৈছিল। যেতিয়া চাহিদা বেছি আছিল, তেতিয়া ৰং কৰা আৰু অন্যান্য সুন্দৰ কামবোৰ প্ৰায়ে ওচৰৰ গাঁৱৰ শিল্পীৰ পৰিয়ালক নিৰ্দেশ দিছিল, যিসকলক প্ৰতিটো টুকুৰাৰ বাবে দৰমহা দিয়া হৈছিল। এই পদ্ধতি ক্ৰমান্বয়ে চাৰিওফালৰ ত্ৰিশখনতকৈও অধিক গাঁৱলৈ বিয়পি পৰে আৰু ইয়াৰ ফলত "প্ৰতিটো ঘৰতে ছবি আঁকিব পৰা ক্ষমতা, প্ৰতিখন গাঁৱতে চিত্ৰকলাত দক্ষ " নামেৰে জনাজাত আঞ্চলিক চিত্ৰকলা সংস্কৃতিৰ সৃষ্টি হয়।<ref name="ই৩">{{cite news |title=天津杨柳青年画：吉祥喜庆 融入时代 |url=http://tj.people.com.cn/n2/2021/0214/c375366-34578127.html |accessdate=2021-11-17 |newspaper=人民日报 |archive-date=2021-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117033205/http://tj.people.com.cn/n2/2021/0214/c375366-34578127.html }}</ref> পিছলৈ কিজিয়ানলং আৰু লিশ্বেংক্সিঙৰ দৰে অন্যান্য কৰ্মশালাৰ উত্থান ঘটে, যিয়ে উদ্যোগটোৰ বৃদ্ধি আৰু ইয়াৰ বাণিজ্যিক বিতৰণত অৰিহণা যোগায়। <ref name="ই২/>{{rp|১-৫}} == কিং বংশৰ সমৃদ্ধি== [[File:杨柳青年画 瑞雪丰年 廉增戴记.jpg|thumb|বাম্পাৰ তুষাৰপাতৰ এটা বছৰ, কিং বংশ]] কিং বংশৰ কাংছি যুগত ইয়াংলিউকিং নৱবৰ্ষৰ চিত্ৰকলা জলপথৰ জৰিয়তে (যেনে গ্ৰেণ্ড খাল, ডাকিং নদী, ইয়ংডিং নদী, দক্ষিণ খাল, উত্তৰ খাল, আৰু জিয়ুন নদী ব্যৱস্থা) বেইজিঙৰ প্ৰধান বজাৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। দাই লিয়ানজেঙে বেইজিঙৰ চংৱেনমেনৰ বাহিৰত এখন দোকান আৰু ৱেনশ্বান হুটঙত এখন কৰ্মশালা খুলিছিল, য'ত তেওঁ তাত ছপা আৰু পাইকাৰী বিক্ৰীৰ বাবে কাঠৰ টুকুৰা যোগান ধৰিছিল। <ref name="ই২/>{{rp|১-৫}} ১৭৫০ চনৰ আশে-পাশে (কিয়ানলং যুগ) দাই লিয়ানজেঙে ডংফেংটাই (বৰ্তমানৰ ফেংটাই চহৰ, নিংঘে জিলা, টিয়ানজিন)তো কৰ্মশালা স্থাপন কৰিছিল, য'ত তেওঁ স্থানীয় শ্ৰমিক নিয়োগ কৰে আৰু শিল্পীক প্ৰশিক্ষণ দিয়ে। শ্বেনয়াঙত বিতৰণ নেটৱৰ্ক স্থাপন কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত উত্তৰ-পূব চীনলৈ বজাৰৰ প্ৰসাৰ ঘটিছিল।<ref name="ই২/>{{rp|১-৫}} দাই, কিউ জিয়ানলং আৰু চংছিঙৰ দৰে কৰ্মশালাসমূহে বেইজিঙত কাৰ্য্যকলাপ সম্প্ৰসাৰণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত চংছিঙৰ উৎপাদন ক্ষমতা তুলনামূলকভাৱে সীমিত আছিল আৰু ই প্ৰধানকৈ পাখিৰ ৰং আৰু ৰেচমৰ সজ্জাৰ পৰা পোৱা আয়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।<ref name="ই২/>{{rp|১-৫}} স্থানীয় বিৱৰণী অনুসৰি কিয়ানলং যুগৰ শেষৰ ফালে সাম্ৰাজ্যবাদী পৃষ্ঠপোষকতাই এই কৰ্মশালাসমূহৰ সুনাম বৃদ্ধি কৰাত অৰিহণা যোগাইছিল। কিন্তু যুদ্ধকালীন অশান্তিৰ জিয়ানফেং সময়ছোৱাত কিছুমান কৰ্মশালা লুটপাত কৰা হয় আৰু পিছলৈ পুনৰ টিয়ানজিনলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। <ref name="ই২/>{{rp|১-৫}} ১৯৫৭ চনৰ জানুৱাৰী মাহত পিপলছ ডেইলীত প্ৰকাশিত এটা প্ৰবন্ধত দাবী কৰা হৈছিল যে সেই সময়ৰ ইয়াংলিউকিংৰ লোকসকলৰ হাতত কিং বংশৰ দুহাজাৰ ভিন্ন কাঠৰ ব্লকৰ ডিজাইন আছিল সংৰক্ষিত আছিল।<ref>{{cite news |author1=王树村 |title=漫谈民间年画 |url=https://cn.govopendata.com/renminribao/1957/1/1/8/#158644 |accessdate=2026-04-19 |work=人民日报 |date=1957-01-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260416053202/https://cn.govopendata.com/renminribao/1957/1/1/8/#158644 |archivedate=2026-04-16 |language=zh-hans |url-status=live}}</ref> সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়ত বহুতো কাঠৰ টুকুৰা ধ্বংস হৈছিল।<ref name="য়া২"/>১৯৭৬ চনৰ পিছত টিয়ানজিন একাডেমী অৱ ফাইন আৰ্টছত প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী স্থাপন কৰা হয় আৰু সংস্কাৰ আৰু মুকলিৰ সময়ছোৱাত ক্ৰমান্বয়ে উৎপাদন পুনৰ আৰম্ভ হয়।<ref name="ই১"/>১৯৭৯ চনত ইয়াংলিউকিং নিউ ইয়াৰ পিকচাৰ ছ'চাইটিয়ে স্বতন্ত্ৰ হৈ পৰম্পৰাগত শিল্পকৰ্মৰ উৎপাদন পুনৰ আৰম্ভ কৰে।<ref name="ই১"/> ১৯৯২ চনত নিৰ্বাচিত শিল্পকৰ্মসমূহ বিদেশত চীনৰ দূতাবাসলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়।<ref name="ই১"/> ২০০০ চনৰ আশে-পাশে নগৰ পুনৰ উন্নয়নৰ বাবে ইয়াংলিউকিংৰ বহুতো পৰম্পৰাগত ঘৰ ভাঙি পেলোৱা হয় আৰু ব্যক্তিগত সংগ্ৰহত সংৰক্ষিত বহুতো কাঠৰ টুকুৰা হেৰাই যায় বা পেলাই দিয়া হয়, যাৰ ফলত এই শিল্পৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যত প্ৰভাৱ পৰে। ২০০৬ চনত ইয়াংলিউকিং কাঠৰ ব্লকৰ নৱবৰ্ষৰ চিত্ৰকলা চীনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অস্পষ্ট সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=杨柳青青柳色新 杨柳青年画焕发新的生命力 |url=http://www.xinhuanet.com/culture/2020-04/15/c_1125856559.htm |accessdate=2021-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615235029/http://www.xinhuanet.com/culture/2020-04/15/c_1125856559.htm |archivedate=2020-06-15 |deadurl=yes }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীন]] [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:কলা]] t2riq0ck7zm70ovdgn808qjw9bug8oo 0 140197 645431 644018 2026-10-16T09:07:14Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645431 wikitext text/x-wiki {{Short description|Bangladeshi painter}} {{Use dmy dates|date=September 2019}} {{Infobox person | image = ShahabuddinAhmed2016.jpg | name = শাহাবুদ্দিন আহমেদ | native_name = শাহাবুদ্দিন আহমেদ | native_name_lang = bn | caption = ২০১৬ চনত আহমেদ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1950|09|11}} | birth_place = [[নাৰ্চিংদি জিলা]], [[পাকিস্তানৰ আধিপত্য]]।<ref name=69th>{{Cite news |title=Artist Shahabuddin's 69th birthday celebrated |url=https://bdnews24.com/entertainment/2018/09/12/artist-shahabuddins-69th-birthday-celebrated |access-date=16 September 2018}}</ref> | occupation = চিত্ৰকৰ | education = [[ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়]]<br />[[ইকোল নেচনেল চুপিৰিয়েৰ ডেছ বিউজ-আৰ্টছ]] }} '''শাহাবুদ্দিন আহমেদ''' ({{lang-en|Shahabuddin Ahmed (artist)}}; জন্ম ১১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫০)<ref name=icon>{{cite news |last=Alom |first=Zahangir |date=11 September 2017 |title=An international icon of Bangladeshi Art |url=http://www.thedailystar.net/arts-entertainment/international-icon-bangladeshi-art-1460173|newspaper=The Daily Star |access-date=11 September 2017}}</ref> এগৰাকী বাংলাদেশী চিত্ৰশিল্পী। ২০১৪ চনত ফ্ৰান্সৰ সংস্কৃতি আৰু যোগাযোগ মন্ত্ৰালয়ে তেওঁক ‘চেভালিয়েৰ ডি ল'অৰ্ডে ডেছ আৰ্টছ এট ডেছ লেট্ৰেছ’ (Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres, অৰ্থাৎ নাইট ইন দ্য অৰ্ডাৰ অৱ ফাইন আৰ্টছ এণ্ড হিউমেনিটিজ) উপাধিৰে সন্মানিত কৰে।<ref name=icon/> ২০০০ চনত তেওঁ বাংলাদেশ চৰকাৰৰ স্বাধীনতা দিৱস বঁটা লাভ কৰে।<ref name=indepen>{{cite web|url=http://brri.portal.gov.bd/sites/default/files/files/brri.portal.gov.bd/page/87944ec4_496e_415d_af37_27a10fb35625/Independence%20Day%20Award.pdf|title=Independence Day Award|access-date=23 September 2016|publisher=Government of Bangladesh|archive-date=23 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923180015/http://brri.portal.gov.bd/sites/default/files/files/brri.portal.gov.bd/page/87944ec4_496e_415d_af37_27a10fb35625/Independence%20Day%20Award.pdf|url-status=dead}}</ref> তেওঁৰ চিত্ৰকৰ্ম ছুইজাৰলেণ্ডৰ লোজানত থকা অলিম্পিক সংগ্ৰহালয়, ফ্ৰান্সৰ বুৰ্গ-অন-ব্ৰেছৰ পুৰসভাৰ সংগ্ৰহালয়, দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ছিউল অলিম্পিক সংগ্ৰহালয়, ৰাষ্ট্ৰীয় তাইৱান সংগ্ৰহালয় আৰু বাংলাদেশ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ৰ দৰে স্থানত প্ৰদৰ্শিত হৈ আছে। তেওঁৰ চিত্ৰকৰ্ম ছুইজাৰলেণ্ডৰ ল’জানত অৱস্থিত অলিম্পিক মিউজিয়াম, ছুইজাৰলেণ্ড, মিউনিচিপাল মিউজিয়াম অৱ বৰ্গ-এন-ব্ৰেছ, ফ্ৰান্স, ছিউল অলিম্পিক মিউজিয়াম, দক্ষিণ কোৰিয়া, নেচনেল টাইৱান মিউজিয়াম আৰু বাংলাদেশ নেচনেল মিউজিয়ামৰ দৰে গেলাৰীত প্ৰদৰ্শিত হৈ আছে।<ref name=skill/><ref>{{cite news |title=Shahabuddin 1st foreign artist-in-residence at Rashtrapati Bhavan |url=http://www.thedailystar.net/arts-entertainment/artist-shahabuddin-artist-residence-indian-presidents-place-1363141 |newspaper=The Daily Star |date=18 February 2017 |access-date=10 September 2017}}</ref> ==শিক্ষা== আহমেদে ঢাকা আৰ্ট কলেজত (বৰ্তমানৰ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চাৰুকলা অনুষদ) অধ্যয়ন কৰিছিল, তাৰ পাছত বৃত্তি লাভ কৰি ১৯৭৪ চনৰ পৰা ১৯৮১ চনলৈ পেৰিছৰ ‘ইক'ল নেচনেল চুপিৰিয়েৰ ডেছ বিউজ-আৰ্টছ’ (École nationale supérieure des Beaux-Arts)ত অধ্যয়ন কৰে।<ref name=icon/><ref name=ganges/> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৭১ চনত চিত্ৰকলা অধ্যয়নৰ আগতে আহমেদে বাংলাদেশ মুক্তিযুদ্ধত প্লাটুন কমাণ্ডাৰ হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল, আৰু যুদ্ধৰ সেই অভিজ্ঞতা তেওঁৰ চিত্ৰকৰ্মত স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে। তেওঁ ‘ক্ৰেক প্লাটুন’ (Crack Platoon) নামৰ গেৰিলা দলৰ সদস্য আছিল।<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220303023502/https://www.newagebd.net/article/147563/ |archivedate=3 March 2022 |title=THE CRACK PLATOON, Of valour and love for motherland, New Age, 29 August 2021 |url=https://www.newagebd.net/article/147563/ |access-date=9 October 2026 |deadurl=yes}}</ref> তেওঁ যুদ্ধৰ বহুতো দৃশ্য আঁকিছে (যেনে, বুদ্ধিজীৱীৰ হত্যাকাণ্ড), লগতে [[শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমান]]ৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিসকলৰ প্ৰতিকৃতিও আঁকিছে। আহমেদৰ চিত্ৰকৰ্ম বিশ্বৰ বহুতো গেলাৰীত প্ৰদৰ্শিত হৈ আছে, তাৰ ভিতৰত আছে ছুইজাৰলেণ্ডৰ লোজানৰ অলিম্পিক সংগ্ৰহালয়, বাংলাদেশ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়, চোফিয়াৰ বুলগেৰিয়ান ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়, দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ছিউল অলিম্পিক সংগ্ৰহালয় আৰু ফ্ৰান্সৰ বুৰ্গ-অন-ব্ৰেছ সংগ্ৰহালয়; লগতে ভাৰত, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইংলেণ্ডতো তেওঁৰ কাম প্ৰদৰ্শিত হৈছে। আহমেদৰ চিত্ৰকৰ্ম স্থায়ীভাৱে প্ৰদৰ্শিত হৈ আছে গেলেৰি ড্যানিয়েল বেছেইচে (Galerie Daniel Besseiche), গেলেৰি সমগ্ৰ (Galerie Samagra) আৰু পেৰিছৰ ৬ম আৰ’ণ্ডিছমেণ্টত (ৰ্যু জেকব, ৰ্যু দ্য ছেইন আৰু ছ্যুৰ গুয়েনেগো) অৱস্থিত গেলেৰি দু ফ্লেভ (Galerie du Fleuve)ত; দক্ষিণ ফ্ৰান্সত (এক্স-অন-প্ৰভাঁছৰ ওচৰৰ কাৰ্ছে) থকা গেলেৰি জা দ্য লা ৰিমাদ (Galerie Jas de la Rimade)ত; আৰু কুৰ্শভেল, দ’ভিল আৰু ছাঁ-ত্ৰ’পেজত থকা গেলেৰি ড্যানিয়েল বেছেইচেত। বেছেইচেত। তেওঁৰ চিত্ৰকৰ্ম প্ৰায়ে ড্ৰ’ (Drouot), আৰ্টকুৰিয়েল (Artcurial), ক্ৰিষ্টি’জ (Christie’s) আৰু ভেৰ্ছাই এঞ্জেৰ (Versailles Enchères)ত নিলামত বিক্ৰী হয়। আহমেদ বৰ্তমান পেৰিছত বাস কৰে।<ref name=skill>{{cite web|url=http://www.theartstrust.com/Magazine_article.aspx?articleid=164|title=Shahabuddin's amazing amalgamation of life and art skills|publisher=TheArtsTrust |archive-url=https://web.archive.org/web/20120726145150/http://www.theartstrust.com/Magazine_article.aspx?articleid=164 |archive-date=26 July 2012 |access-date=10 September 2017}}</ref> ==চিত্ৰকলাৰ শৈলী== [[File:Freedom Fighter.jpg|thumb|স্বাধীনতা সংগ্ৰামী - আহমেদৰ অন্যতম এক কাম]] আহমেদৰ চিত্ৰশৈলী অনন্য। তেওঁৰ বাংলাদেশী সহকৰ্মী শিল্পীসকলৰ কামৰপৰা তেওঁৰ কাম পৃথক হৈ ওলাই আহে। তেওঁৰ তেলৰঙৰ কেনভাছ শৈলী একেবাৰে নিজা, আৰু ই ইউৰোপীয় শিল্পীসকলৰদ্বাৰা বহুলাংশে প্ৰভাবিত। কোৱা হয় যে শাহাবুদ্দিন ১৯৮০ চনৰ দশকৰ ইউৰোপীয় শিল্পীসকলৰদ্বাৰা, বিশেষকৈ [[ফ্ৰান্সিছ বেকন]]ৰদ্বাৰা, গভীৰভাৱে অনুপ্ৰাণিত।<ref name=skill/> [[File:Shahabuddinahmed.jpg|thumb|কৰ্মস্থলীত আহমেদ]] আহমেদৰ কামসমূহ ন্যূনতমবাদ (minimalism) আৰু কঠোৰ বাস্তৱবাদৰ (stark realism) ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। ইউৰোপীয় শৈলী হোৱা সত্ত্বেও, তেওঁ সদায় নিজৰ বিষয়-বস্তুক ঘৰুৱা পৰিৱেশৰ সৈতে‍ অধিক ওচৰ-সম্পৰ্কীয় হিচাপে উপস্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ কামসমূহক প্ৰায়ে এইদৰে বৰ্ণনা কৰা হয়: “…বেৰ’ক শৈলীৰ দৰে মূৰ্তি/আকৃতিসমূহ, যিয়ে পোহৰ আৰু শক্তিৰ সন্ধানত মহাকাশৰ ফাললৈ মুখ কৰি আছে।”<ref name=skill/> তেওঁৰ কামত বিষয়-বস্তু একবৰণীয় (monochrome) শূন্য স্থানৰ এক ভৰত ওলমি থাকে, আৰু বেছিভাগেই মাটিৰ ৰঙৰ সুৰেৰে গঠিত, হয়তো মাত্ৰ এটা উজ্জ্বল ৰঙৰ স্পৰ্শ থাকে‍। তেওঁৰ কামক এইদৰেও বৰ্ণনা কৰা হয়: “…আকৃতিসমূহ যিবোৰ কেতিয়াবা মহাজাগতিক নৃত্যত মুগ্ধ হৈ থকা যেন লাগে, আৰু কেতিয়াবা অতীন্দ্ৰিয় শক্তিসমূহৰ সৈতে মিলি যায়।”<ref>{{cite web|url=http://www.saffronart.com/artists/shahabuddin-ahmed|title=Shahabuddin Ahmed|access-date=10 September 2017|publisher=Saffron Art}}</ref> [[File:Shahabuddinexhibition.jpg|thumb|গংগা আৰ্ট গেলেৰীয়ে আয়োজন কৰা আহমেদৰ প্ৰদৰ্শনী পৰিদৰ্শন কৰি থকা অৱস্থাত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰণৱ মুখাৰ্জী]] (ডিচেম্বৰ ২০১৫)]] আহমেদৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় শিল্পকৰ্মসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হ'ল "ফ্ৰীডম ফাইটাৰ" (মুক্তিযোদ্ধা), য'ত গতিশীল অৱস্থাত থকা এটা আকৃতি দেখুওৱা হৈছে। এয়া তেওঁৰ কামৰ আন এক বৈশিষ্ট্য—তেওঁৰ বিষয়বস্তুসমূহ গতিশীল যেন দেখা যায়, আৰু বিষয়বস্তুৰ কিছু অংশ সদায় অস্পষ্ট হৈ থাকে, পটভূমিৰ লগত লাহে লাহে মিলি যায়। কিন্তু, বিষয়বস্তুৰ কিছু অংশ সদায় স্পষ্টভাৱে কেন্দ্ৰীভূত হৈ থাকে, ইমানেই যে তাত থকা প্ৰতিটো মাংসপেশী আৰু স্নায়ু নিখুঁত অনুপাতত পৃথকে পৃথকে চিনাক্ত কৰিব পাৰি। এয়া শাহাবুদ্দিনৰ শিল্পৰ সেই বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, যিয়ে তেওঁক বাংলাদেশৰ সমসাময়িক সহকৰ্মী শিল্পীসকলৰ পৰা পৃথক কৰি তোলে। তেওঁৰ কামক এইদৰে বৰ্ণনা কৰা হয়: "দৌৰি থকা অৱস্থাত থকা নিৰ্ভয় মানৱ আকৃতিসমূহৰ চিত্ৰণ, যিবোৰ নিজৰ মাংস, তেজ আৰু স্নায়ুসহ নিজৰ ছালৰ পৰা ফুটি ওলাই আহিব খোজা যেন লাগে…৷"<ref>{{cite web|url=http://www.widewalls.ch/artist/shahabuddin/title=Shahbuddin|publisher=WideWalls|access-date=10 September 2017|title=Shahbuddin}}</ref><ref>{{cite news |title=Death of artists prompts exhibition on the theme of liberation by Shahabuddin Ahmed |url=http://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/death-of-artists-prompts-exhibition-on-the-theme-of-liberation-by-shahabuddin-ahmed/articleshow/53234314.cms |work=The Economic Times |date=16 July 2016 |access-date=10 September 2017}}</ref> যদিও তেওঁৰ বেছিভাগ কামেই মুক্তিযুদ্ধক কেন্দ্ৰ কৰি সৃষ্ট, শাহাবুদ্দিনে ঘোষণা কৰিছে যে তেওঁ হিংসাক ঘৃণা কৰে আৰু তেওঁৰ শিল্প হ'ল যুদ্ধত জড়িত এজন ব্যক্তি হিচাপে তেওঁ অতিক্ৰম কৰিবলগীয়া সংগ্ৰামসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব। তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিসকলৰ বহুতো প্ৰতিকৃতিও আঁকিছে, যেনে, [[শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমান]] আৰু [[মহাত্মা গান্ধী]]।[11] ==পুৰস্কাৰ== *২০১৪ : চেভালিয়েৰ ডি ল’অৰ্ডে ডেছ আৰ্টছ এট ডেছ লেট্ৰেছ (Chevalier de l’ordre des Arts et des Lettres) (নাইট ইন দ্য অৰ্ডাৰ অৱ ফাইন আৰ্টছ এণ্ড হিউমেনিটিজ), পেৰিছ, ফ্ৰান্স। *২০০০ : স্বাধীনতা দিৱস বঁটা *১৯৯২ : অলিম্পিয়াড অব আৰ্টছ "সমসাময়িক কলাৰ ৫০ গৰাকী মাষ্টাৰ চিত্ৰশিল্পী", বাৰ্চিলোনা, স্পেইন *১৯৮৬ : সন্মানজনক উল্লেখ বঁটা (Honourable Mention Award), তৃতীয় এছিয়ান আৰ্ট বাইএনিয়েল, ঢাকা, বাংলাদেশ *১৯৮২ : চিত্ৰকলাত শ্ৰেষ্ঠ বঁটা, "তৰুণ শিল্পী কলা প্ৰদৰ্শনী", বাংলাদেশ শিল্পকলা একাডেমী, ঢাকা, বাংলাদেশ *১৯৮১ : সোণৰ পদক, ছালোঁ দ্যু প্ৰাঁতাঁ (Salon du Printemps), পেৰিছ, ফ্ৰান্স *১৯৮০ : প্ৰথম বঁটা, ৩১খন দেশৰ চিত্ৰশিল্পীৰ প্ৰদৰ্শনী, ইউনেস্কো, পেৰিছ, ফ্ৰান্স *১৯৭৫ : সোণৰ পদক, ছালোঁ দ্যু প্ৰাঁতাঁ (Salon du Printemps), পেৰিছ, ফ্ৰান্স *ৰূপৰ পদক, ছালোঁ দে আৰ্টিষ্ট ফ্ৰাঁচে (Salon des Artistes Français), পেৰিছ, ফ্ৰান্স।<ref name=ganges>{{cite web|url=http://www.gangesart.com/artist_details.php?id=208|title=Biography: Shahabuddin|access-date=10 September 2017|publisher=Ganges Art Gallery}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:চিত্ৰশিল্পী]] aaobhxc537g6acji4p8gl6t66mcv9tn 0 140199 645197 643598 2026-10-15T14:32:48Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645197 wikitext text/x-wiki [[File:Dalma Hill.jpg|thumb|দালমা পাহাৰ]] '''দালমা পাহাৰমালা''' বা '''দালমা পৰ্বতশ্ৰেণী''' ([[ইংৰাজী]]: Dalma range) বুলিলে [[ভাৰত]]ৰ [[ঝাৰখণ্ড]] আৰু [[পশ্চিম বংগ]] ৰাজ্যৰ বিস্তৃত অঞ্চল জুৰি বিস্তৃত হৈ থকা এটা পাহাৰৰ শৃংখলাক বুজায়।<ref>{{Cite web |title=Incredible India {{!}} Dalma Hills |url=https://www.incredibleindia.org/content/incredibleindia/en/destinations/jamshedpur/dalma-hills.html |access-date=2022-09-24 |website=www.incredibleindia.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dalma Hill Hotel Jharkhand {{!}} Just 30 mins From Jamshedpur |url=https://www.nomadicweekends.com/listings/dalma-hill-hotel-jharkhand-just-30-mins-from-jamshedpur/ |access-date=2022-09-24 |website=Nomadic Weekends |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dhaarna |date=2021-08-18 |title=There Is A Place Near Jamshedpur Where You Can Run Amuk The Wild Animals |url=https://traveltriangle.com/blog/dalma-wildlife-sanctuary/ |access-date=2022-09-24 |language=en-us}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.banabithi.com/dalma-hills/ | title=Dalma Hills – Banabithi | access-date=24 September 2022 | archive-date=20 May 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240520033548/https://www.banabithi.com/dalma-hills/ | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20240520033548/https://www.banabithi.com/dalma-hills/ | archivedate=20 May 2024 | deadurl=yes }}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:পাহাৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভূগোল]] [[শ্ৰেণী:পৰ্বতমালা]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ]] [[শ্ৰেণী:ঝাৰখণ্ড]] 2dq4t5ym4j9yqx3wejdvf6l23swriuf 0 140248 645183 644252 2026-10-15T13:28:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645183 wikitext text/x-wiki {{Short description|সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠিত অলাভজনক সংস্থা}} [[File:Tibet House Building, Delhi, India.jpg|thumb|right|ভাৰতৰ নতুন দিল্লীৰ লোধি ৰোডত অৱস্থিত তিব্বত হাউছৰ ভৱন]] '''তিব্বত হাউছ ({{lang-en|Tibbet House}})''' হৈছে [[দালাই লামা]]ৰ অনুৰোধত প্ৰতিষ্ঠা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ কেইবাটাও সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণমূলক অলাভজনক সংস্থাৰ সমষ্টি। এই সংস্থাসমূহ পৰস্পৰৰ সৈতে শিথিলভাৱে সংযুক্ত। ১৯৫০ চনত চামডোৰ যুদ্ধ তথা তিব্বত আক্ৰমণ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত [[চীন]]ৰ গণপ্ৰজাতন্ত্ৰৰদ্বাৰা তিব্বতৰ সংযুক্তিকৰণ তথা ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা তিব্বতী প্ৰব্ৰজনৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত তিব্বতৰ প্ৰাচীন দৰ্শন, মন সম্পৰ্কীয় বিজ্ঞান, কলা আৰু সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰা সংৰক্ষণ, উপস্থাপন আৰু সুৰক্ষিত কৰাই এই সংস্থাসমূহৰ মূল উদ্দেশ্য।<ref>{{cite news |last1=Wu |first1=Jin |last2=Myers |first2=Lee |title=Battle in the Himalayas |url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/07/18/world/asia/china-india-border-conflict.html |access-date=1 January 2021 |work=The New York Times |date=18 July 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Durdin |first1=Peggy |title=The Dalai Lama's Tibet Lives On in Its Art |url=https://www.nytimes.com/1970/01/25/archives/the-dalai-lamas-tibet-lives-on-in-its-art.html |access-date=23 September 2019 |work=The New York Times |date=25 January 1970}}</ref><ref>{{cite news |last1=Wong |first1=Edward |title=Tibetans Fight to Salvage Fading Culture in China |url=https://www.nytimes.com/2015/11/29/world/asia/china-tibet-language-education.html |access-date=26 September 2019 |work=The New York Times |date=28 November 2015}}</ref> == ইতিহাস == প্ৰথমটো তিব্বত হাউছ ১৯৬৫ চনত ভাৰতৰ [[নতুন দিল্লী]]ত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Tibet House Delhi |url=https://tibethouse.in |website=tibethouse.in |publisher=Tibet House Delhi}}</ref><ref>{{cite news |last1=Avedon |first1=John F. |title=Tibet's "Exile Generation" |url=https://www.nytimes.com/1984/02/26/magazine/tibet-s-exile-generation.html |access-date=26 September 2019 |work=The New York Times |date=26 February 1984}}</ref><ref>{{cite web |title=The Tibet House in New Delhi |url=https://www.delhicapital.com/museums-in-delhi/tibet-house.html |website=delhicapital.com |date=6 July 2019 |publisher=Delhi Capital |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190926135139/https://www.delhicapital.com/museums-in-delhi/tibet-house.html |archivedate=26 September 2019 |access-date=10 October 2026 |deadurl=yes}}</ref> তুলকু গেলেক ৰিম্পোছে আৰু দাগ্যাব কিয়াবগন ৰিনপোছে ইয়াৰ প্ৰথম পৰিচালকসকলৰ ভিতৰত আছিল।<ref>{{cite web |title=About |url=https://www.tibethouse.in/content/about |website=tibethouse.in |publisher=Tibet House Delhi |access-date=22 February 2021}}</ref><ref>{{cite news |last1=Chodon |first1=Thinley |title=A Tibetan treasure trove in Delhi |url=https://www.outlooktraveller.com/explore/culture/tibet-house-new-delhi |access-date=9 October 2019 |publisher=Outlook Traveller |date=12 July 2018}}</ref><ref>{{cite news |last1=Magill |first1=Mark |title=Remembering Gelek Rimpoche |url=https://tricycle.org/magazine/remembering-gelek-rimpoche/ |access-date=9 October 2019 |issue=Summer 2017 |publisher=Tricycle |date=1 June 2017}}</ref> হে. ই. লামা ডুবুম তুলকু ৰিনপোছে ২০১১ চনলৈকে প্ৰায় তিনি দশক ধৰি ইয়াৰ পৰিচালক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://tibethouse.in/prayer-meet-for-h-e-doboom-tulku-rinpoche/ |title=Prayer Meet for H.E. Doboom Tulku Rinpoche |website=Tibet House |date=February 2024}}</ref> গেশে লাকডৰ ১৯৮৬ চনৰপৰা ১৯৮৯ চনলৈ ইয়াত অনুবাদক আৰু গৱেষণা সহায়ক হিচাপে কৰ্মৰত আছিল। এই ভৱনটো ১৯৭০ চনত স্থপতি শিৱ নাথ প্ৰসাদে ব্ৰুটালিষ্ট স্থাপত্য শৈলীত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://worldarchitecture.org/architecture-news/cmzgp/an_ode_to_shivnath_prasad_the_le_corbusier_of_india.html |title=An Ode to Shivnath Prasad: The Le Corbusier of India |access-date=22 July 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.academia.edu/1996525 |title=Architect Shivnath Prasad—His contribution to Modern Indian Architecture |last1=Zaki |first1=Momin |date=4 October 2012 |access-date=22 July 2022}}</ref> বৰ্তমান ইয়াৰ পৰিচালক হৈছে গেশে দৰ্জে ডামদুল। [[File:Tibet_House_US_(48072663106).jpg|thumb|right|নিউয়ৰ্ক চহৰত অৱস্থিত তিব্বত হাউছ ইউ এছ]] == আন আন তিব্বত হাউছ == বিশ্বৰ বিভিন্ন স্থানত অৱস্থিত আন তিব্বত হাউছসমূহ হ'ল:-- * '''তিব্বত হাউছ জাপান''' ১৯৭৫ চনত [[টকিঅ']]ৰ শ্বিনজুকুত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=About |url=https://www.tibethouse.jp |website=tibethouse.jp |access-date=22 February 2021}}</ref> * '''তিব্বত হাউছ ইউ এছ''' ১৯৮৭ চনত পণ্ডিত ৰবাৰ্ট থাৰ্মান, অভিনেতা ৰিচাৰ্ড গিয়েৰ আৰু সংগীতকাৰ ফিলিপ গ্লাছে [[নিউয়ৰ্ক]] চহৰৰ মেনহাটানৰ কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Robert Thurman Buddhist scholar |url=https://www.ted.com/speakers/bob_thurman |website=TED |publisher=TED Conferences |access-date=3 October 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Richard Gere And Dalai Lama Announce Center for Tibetan Culture |url=https://www.apnews.com/a8517d5efbd119474f3db9bd4786b029 |website=AP News |publisher=Associated Press |date=28 September 1987 |access-date=13 July 2018}}</ref> [[নিউয়ৰ্ক]]ৰ ফিনিচিয়াৰ ওচৰৰ কেটস্কিলছ অঞ্চলত অৱস্থিত মেনলা নামৰ এটা অৱকাশ কেন্দ্ৰ এই সংস্থাৰ সৈতে জড়িত। ৰবাৰ্ট থাৰ্মান আৰু নেনা ভন শ্লেব্ৰুগেৰ উদ্যোগত এই প্ৰকল্পটো গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>{{cite news |last=Green |first=Penelope |date=20 May 2017 |title=50 Years of Marriage and Mindfulness With Nena and Robert Thurman |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/05/20/style/robert-nena-thurman-buddhism-woodstock-home.html |access-date=2 July 2020}}</ref> * '''কাছা তিবেত মেক্সিকো''' ১৯৮৯ চনত [[মেক্সিকো]] চহৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=About |url=https://casatibet.org.mx/about-us/ |website=Casa Tibet México |access-date=22 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119195043/https://casatibet.org.mx/about-us/ |archivedate=19 January 2022 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |title=His Holiness the Dalai Lama Inaugurates Casa Tibet Mexico |url=https://www.shambhala.com/snowlion_articles/his-holiness-the-dalai-lama-inaugurates-casa-tibet-mexico/ |publisher=Snow Lion |date=1 October 1989 |access-date=26 September 2019}}</ref> * '''কাছা দেল তিবেত বাৰ্চিলোনা''' ১৯৯৪ চনত [[স্পেইন]]ৰ বাৰ্চিলোনাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=History |url=https://casadeltibetbcn.org/en/tibet-house-foundation-foundation/history-foundation |website=Casa del Tibet |access-date=22 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228031007/http://casadeltibetbcn.org/en/tibet-house-foundation-foundation/history-foundation |archivedate=28 February 2021 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |title=The Dalai Lama Inaugurates New Tibet House Foundation in Barcelona |url=https://www.dalailama.com/news/2007/the-dalai-lama-inaugurates-new-tibet-house-foundation-in-barcelona |publisher=Office of His Holiness the Dalai Lama |date=8 October 2007 |access-date=26 September 2019}}</ref> * '''তিব্বত হাউছ ট্ৰাষ্ট''' ১৯৯৪ চনত [[ইংলেণ্ড]]ৰ [[লণ্ডন]]ত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=About Us |url=https://www.tibet-house-trust.co.uk/aboutus/ |website=Tibet House Trust |access-date=22 February 2021}}</ref> * '''তিব্বত হাউছ জাৰ্মানী''' আধ্যাত্মিক পৰিচালক দাগ্যাব কিয়াবগন ৰিনপোছেৰ উদ্যোগত ২০০৫ চনত [[জাৰ্মানী]]ৰ ফ্ৰেংকফুৰ্টত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=About Us |url=https://www.tibethaus.com/en/hh-the-xiv-dalai-lama.html |website=Tibethaus Germany |access-date=22 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230320184328/https://www.tibethaus.com/en/hh-the-xiv-dalai-lama.html |archivedate=20 March 2023 |deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |title=Germany's new Tibet House showcase modern Tibetan art |url=http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=12764&t=1 |publisher=Phayul |date=3 June 2006 |access-date=26 September 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160618100939/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=12764&t=1 |archivedate=18 June 2016 |deadurl=yes}}</ref> * '''তিব্বত হাউছ মস্কো''' ২০০৪ চনত [[ৰাছিয়া]]ৰ [[মস্কো]]ত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Tibet House Russia |url=http://tibethouse.ru/index-en.php |website=Tibet House Russia |access-date=22 February 2021}}</ref> * '''তিব্বত হাউছ ব্ৰাজিল''' [[ব্ৰাজিল]]ৰ ছাও পাওলোত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Tibet House Brasil |url=https://tibethouse.org.br/home/ |website=Tibet House Brasil |access-date=28 October 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Tibet House Brazil Inaugurates New Tibetan Thangka Exhibition |url=https://tibet.net/tibet-house-brazil-inaugurates-new-tibetan-thangka-exhibition/ |publisher=Central Tibetan Administration |date=4 February 2022 |access-date=28 October 2022}}</ref> == চি আই এৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নথি == ১৯৬৪ চনত কেন্দ্ৰীয় চোৰাংচোৱা সংস্থা (চি আই এ)-ৰ এখন ''বিশেষ গোটৰ বাবে স্মাৰকপত্ৰ '' শীৰ্ষক স্মাৰকপত্ৰত তিব্বত হাউছসমূহৰ উল্লেখ আছিল। নথিখনত তিব্বত সম্পৰ্কীয় কাৰ্যসূচীৰ বাবে সংস্থাটোৱে কৰা ব্যয়ৰ বিষয়ে ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল। এই কাৰ্যসূচীৰ অন্তৰ্গত ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপ, প্ৰচাৰ আৰু অৰ্ধসামৰিক প্ৰচেষ্টাৰ দৰে বিষয় অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name=":0">{{cite web |last=Mann |first=Jim |date=15 September 1998 |title=CIA Gave Aid to Tibetan Exiles in '60s, Files Show |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-sep-15-mn-22993-story.html |website=Los Angeles Times |access-date=16 October 2024}}</ref> স্মাৰকপত্ৰখনত কোৱা হৈছিল— {{Blockquote|text=“সংস্থাটোৱে নতুন দিল্লী, জেনেভা আৰু নিউয়ৰ্ক চহৰত তিব্বত হাউছ স্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত সহায় আগবঢ়াইছে। এই তিব্বত হাউছসমূহৰ উদ্দেশ্য হৈছে দালাই লামাৰ বাবে অনানুষ্ঠানিক প্ৰতিনিধিত্বৰ ব্যৱস্থা কৰা, যাতে তিব্বতৰ পৃথক ৰাজনৈতিক পৰিচয়ৰ ধাৰণাটো বৰ্তাই ৰাখিব পৰা যায়। নিউয়ৰ্ক চহৰৰ তিব্বত হাউছে ৰাষ্ট্ৰসংঘত থকা তিব্বতৰ সমৰ্থকসকলৰ সৈতে, বিশেষকৈ মালয়, আইৰিছ আৰু থাই প্ৰতিনিধি দলসমূহৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে কাম কৰিব।”<ref name="declassified1">{{cite web |date=9 January 1964 |title=Review of Tibetan Operations |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/DOC_0005503557.pdf |website=Central Intelligence Agency}}</ref><ref name="declassified2">{{cite web |date=9 January 1964 |title=337. Memorandum for the Special Group |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v30/d337 |website=Office of the Historian}}</ref>}} একে নথিৰ আন এটা অংশত নিউয়ৰ্ক, জেনেভা আৰু নতুন দিল্লীৰ তিব্বত হাউছসমূহৰ বাবে ছমাহৰ ব্যয় ৭৫,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।<ref name="declassified1" /><ref name="declassified2" /> ১৯৯৮ চনত নিৰ্বাসিত তিব্বতী চৰকাৰে জনাইছিল যে চি আই এৰপৰা লাভ কৰা সাহায্য জেনেভা আৰু নিউয়ৰ্কত কাৰ্যালয় স্থাপন তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত তিব্বতৰ বিষয়সমূহৰ প্ৰচাৰৰ কামত ব্যয় কৰা হৈছিল। এই কাৰ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত জেনেভাৰ তিব্বত ব্যুৰো আৰু পূৰ্বতে নিউয়ৰ্কত থকা, পিছলৈ ৱাশ্বিংটন ডি চিলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা অফিচ অৱ তিব্বত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{cite news |title=The Shadow Circus: The CIA in Tibet |url=https://savetibet.org/news/the-shadow-circus-the-cia-in-tibet/ |publisher=International Campaign for Tibet |date=13 September 2018 |access-date=12 October 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=World News Briefs; Dalai Lama Group Says It Got Money From C.I.A. |url=https://www.nytimes.com/1998/10/02/world/world-news-briefs-dalai-lama-group-says-it-got-money-from-cia.html |agency=The Associated Press |work=The New York Times |date=2 October 1998 |access-date=12 October 2024}}</ref> ৱাশ্বিংটনত দালাই লামাৰ ব্যক্তিগত প্ৰতিনিধি লোদি গ্যাৰিয়ে কৈছিল যে তেওঁ চি আই এৰপৰা বছৰি ১৮০,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰ সাহায্য লাভ কৰাৰ বিষয়ে বা সেই ধন ক'ত ব্যয় কৰা হৈছিল, সেই বিষয়ে অৱগত নাছিল।<ref name=":0" /> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Tibet House}} * [https://tibethouse.in/ তিব্বত হাউছ, নতুন দিল্লী, ভাৰত] * [https://www.tibethouse.jp/ তিব্বত হাউছ, জাপান] * [https://www.tibethouse.us/ তিব্বত হাউছ ইউ এছ] * [https://www.casatibet.org.mx/ কাছা তিবেত, মেক্সিকো] * [https://www.casadeltibetbcn.org/ কাছা দেল তিবেত, বাৰ্চিলোনা] * [https://www.tibet-house-trust.co.uk/ তিব্বত হাউছ ট্ৰাষ্ট, লণ্ডন] * [https://www.tibethaus.com/ তিব্বত হাউছ, ফ্ৰেংকফুৰ্ট, জাৰ্মানী] * [http://tibethouse.ru/index-en.php তিব্বত হাউছ, মস্কো, ৰাছিয়া] * [https://tibethouse.org.br/home/ তিব্বত হাউছ, ব্ৰাজিল] {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] hohwfnp235lkd7xss9bl43h8fgfri4z 0 140257 645459 644454 2026-10-16T11:46:31Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645459 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ ৫৩তম মুখ্য ন্যায়াধীশ}} {{Infobox officeholder | image = Justice_Surya_Kant.jpg | image_size = | office = ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ | order = ৫৩তম | caption = ২০১৯ চনৰ চৰকাৰী আলোকচিত্ৰ | predecessor = [[ভূষণ ৰামকৃষ্ণ গাৱাই]] | term_start = ২৪ নৱেম্বৰ ২০২৫ | office1 = [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ ন্যায়াধীশ | nominator = | appointer1 = [[ৰামনাথ কোবিন্দ]] | term_start1 = ২৪ মে' ২০১৯ | term_end1 = ২৩ নৱেম্বৰ ২০২৫ | office2 = হিমাচল প্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ২৩তম মুখ্য ন্যায়াধীশ | term_start2 = ৫ অক্টোবৰ ২০১৮ | term_end2 = ২৩ মে' ২০১৯ | nominator2 = [[দীপক মিশ্ৰ]] | appointer2 = ৰামনাথ কোবিন্দ | office3 = পঞ্জাব আৰু হাৰিয়ানা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ | appointer3 = [[এ. পি. জে. আব্দুল কালাম]] | nominator3 = ভি. এন. খাৰে | term_start3 = ৯ জানুৱাৰী ২০০৪ | term_end3 = ৪ অক্টোবৰ ২০১৮ | birth_name = সূৰ্য কান্ত শৰ্মা | birth_date = {{birth date and age|df=y|1962|02|10}} | birth_place = পেটৱাৰ, [[হাৰিয়ানা]], ভাৰত | office4 = হাৰিয়ানাৰ মহাধিবক্তা | appointer4 = বাবু পৰমানন্দ | predecessor4 = মনমোহন লাল ছাৰিন | successor4 = অশোক আগৰৱাল | term_start4 = ৭ জুলাই ২০০০ | term_end4 = ৮ জানুৱাৰী ২০০৪ | predecessor2 = {{ubl|মনছুৰ আহমদ মীৰ|সঞ্জয় কৰোল (''ভাৰপ্ৰাপ্ত'')}} | successor2 = ভি. ৰামাসুব্ৰমণিয়ান | 1blankname4 = মুখ্যমন্ত্ৰী | 1namedata4 = {{ubl|ওম প্ৰকাশ চৌতালা}} | education = {{ubl|চৰকাৰী স্নাতকোত্তৰ মহাবিদ্যালয়, হিছাৰ (স্নাতক)|মহৰ্ষি দয়ানন্দ বিশ্ববিদ্যালয় (আইনৰ স্নাতক)|কুৰুক্ষেত্ৰ বিশ্ববিদ্যালয় (আইনৰ স্নাতকোত্তৰ)}} | nominator1 = [[ৰঞ্জন গগৈ]] | appointer = [[দ্ৰৌপদী মুৰ্মু]] }} '''সূৰ্য কান্ত''' ({{lang-en|Surya Kant}}; জন্ম: ১০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬২) এগৰাকী ভাৰতীয় আইনবিদ আৰু ভাৰতৰ ৫৩তম [[ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ|মুখ্য ন্যায়াধীশ]]।<ref>{{Cite web |title=Who is Justice Surya Kant?: The making of the 53rd Chief Justice |url=https://www.scobserver.in/journal/who-is-justice-surya-kant-the-making-of-the-53rd-chief-justice/ |access-date=21 May 2026 |website=Supreme Court Observer}}</ref><ref>{{Cite web |title=CJI Gavai recommends Justice Surya Kant as next Chief Justice of India |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Oct/27/cji-gavai-recommends-justice-surya-kant-as-next-chief-justice-of-india |access-date=27 October 2025 |website=www.newindianexpress.com |date=27 October 2025 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Surya Kant appointed as the 53rd Chief Justice of India|url=https://www.thehindu.com/news/national/justice-surya-kant-appointed-as-the-53rd-chief-justice-of-india/article70221463.ece |date=30 October 2025 |website=thehindu.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Surya Kant sworn in as 53rd Chief Justice of India|url=https://www.thehindu.com/news/national/justice-surya-kant-sworn-in-as-53rd-chief-justice-of-india/article70316338.ece|date=24 November 2025 |website=thehindu.com|language=en}}</ref> ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হোৱাৰ আগতে তেওঁ জ্যেষ্ঠ অধিবক্তা আছিল আৰু [[হাৰিয়ানা]]ৰ মহাধিবক্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ ৰাঁচীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অধ্যয়ন আৰু গৱেষণা আইন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰিদৰ্শকো।<ref>{{Cite web |title=General Council |url=https://nusrlranchi.ac.in/general-council/ |access-date=7 January 2024 |website=NUSRL}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় আইনী সেৱা প্ৰাধিকৰণৰ পদাধিকাৰবলে মুখ্য পৃষ্ঠপোষক। ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা== সূৰ্য কান্ত শৰ্মাৰ জন্ম ১৯৬২ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত [[হাৰিয়ানা]]ৰ পেটৱাৰৰ এক মধ্যবিত্ত পৰিয়ালত হৈছিল।<ref name="Arora">{{cite news |last=Arora |first=Vijay |date=24 May 2019 |title=Full court reference for Justice Kant |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/himachal/full-court-reference-for-justice-kant-777980 |work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jain |first=Ritika |date=9 May 2019 |title=SC collegium's two new judge picks set to give India its second Dalit chief justice |url=https://theprint.in/judiciary/sc-collegiums-two-new-judge-picks-set-to-give-india-its-second-dalit-chief-justice/233134/ |access-date=2 June 2020 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=24 November 2025 |title=Who is Justice Surya Kant, the 53rd Chief Justice of India? |url=https://www.thehindu.com/news/national/who-is-justice-surya-kant-the-53rd-chief-justice-of-india/article70316386.ece |access-date=25 November 2025 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ মদন গোপাল শৰ্মা এগৰাকী [[সংস্কৃত]]ৰ শিক্ষক আছিল।<ref>{{cite web |title=Hon'ble Mr. Justice Surya Kant |url=https://advocategeneralhry.gov.in/honble-mr-justice-surya-kant |publisher=Advocate General, [[Government of Haryana]] |access-date=25 November 2025 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |title=Justice Surya Kant: From Humble Roots in Haryana's Hisar to India's 53rd Chief Justice |date=30 October 2025 |url=https://www.thefinancialworld.com/justice-surya-kant-from-humble-roots-in-haryanas-hisar-to-indias-53rd-chief-justice}}</ref> তেওঁ ১৯৮১ চনত হিছাৰৰ চৰকাৰী স্নাতকোত্তৰ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা ভূগোল বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৮৪ চনত তেওঁ মহৰ্ষি দয়ানন্দ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইনৰ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। কুৰুক্ষেত্ৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইনৰ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ সময়ত তেওঁ প্ৰথম শ্ৰেণীত প্ৰথম স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Hon'ble Mr. Justice Surya Kant, Chief Justice |url=https://hphighcourt.nic.in/ |access-date=15 December 2018 |website=hphighcourt.nic.in}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=3 October 2018 |title=Justice Surya Kant appointed Chief Justice of HP High Court |url=https://www.thestatesman.com/india/justice-surya-kant-appointed-chief-justice-hp-high-court-1502692365.html |access-date=15 December 2018 |website=thestatesman.com}}</ref> ২০০০ চনৰ ৭ জুলাইত তেওঁ হাৰিয়ানাৰ আটাইতকৈ কম বয়সীয়া মহাধিবক্তা হিচাপে নিযুক্ত হয়।<ref>{{Cite web |date=28 October 2025 |title=CJI-designate Surya Kant: A man of many firsts |url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/justice-surya-kant-a-man-of-many-firsts-101761593129236.html |access-date=3 December 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== সূৰ্য কান্ত হাৰিয়ানাৰ আটাইতকৈ কম বয়সীয়া মহাধিবক্তা আছিল। ২০০৪ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত তেওঁ পঞ্জাব আৰু হাৰিয়ানা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত হয়।<ref name=":2">{{Cite news |last=Rajagopal |first=Krishnadas |date=24 November 2025 |title=Justice Surya Kant sworn in as 53rd Chief Justice of India |url=https://www.thehindu.com/news/national/justice-surya-kant-sworn-in-as-53rd-chief-justice-of-india/article70316338.ece |access-date=24 November 2025 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ২০০৭ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় আইনী সেৱা প্ৰাধিকৰণৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্ত কৰা হয়। তেওঁ একেৰাহে দুটা কাৰ্যকাল এই পদত আছিল। তেওঁ কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সন্মিলনৰ আয়োজন কৰিছিল আৰু তাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ২০১৮ চনৰ ৫ অক্টোবৰত তেওঁ হিমাচল প্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/justice-surya-kant-appointed-as-new-chief-justice-of-himachal-high-court/story-JL9x85MjdJwCYsLHTJJQeL.html|title=Justice Surya Kant appointed as the chief justice of Himachal HC|date=4 October 2018|access-date=6 February 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/justice-surya-kant-appointed-chief-justice-of-himachal-pradesh-high-court-5385406/|title=Justice Surya Kant appointed Chief Justice of Himachal Pradesh High Court|date=4 October 2018|newspaper=The Indian Express|access-date=6 February 2019}}</ref> ২০১৯ চনৰ ৯ মে'ত মুখ্য ন্যায়াধীশ [[ৰঞ্জন গগৈ]]ৰ নেতৃত্বাধীন উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ নিৰ্বাচনী সমিতিয়ে তেওঁক [[ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়]]ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্ত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। ২০১৯ চনৰ ২৪ মে'ত তেওঁ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ ২০২৫ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰলৈকে এই পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।<ref name=":1">{{Cite web|url=https://highcourtchd.gov.in/?trs=chief|title=Hon'ble Judges|access-date=26 January 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://advocategeneralhry.gov.in/justice_surya_kant|title=Hon'ble Mr. Justice Surya Kant's Profile|access-date=15 December 2018|archive-date=15 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215222426/http://advocategeneralhry.gov.in/justice_surya_kant|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181215222426/http://advocategeneralhry.gov.in/justice_surya_kant|archivedate=15 December 2018|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theprint.in/governance/modi-govt-clears-name-of-judge-for-himachal-chief-justice-after-stalling-for-9-months/128164/|title=Modi govt clears name of judge as Himachal chief justice after stalling for 9 months|website=[[ThePrint]] |date=3 October 2018 |access-date=15 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/supreme-court-collegium-recommends-names-of-justices-gavai-surya-kant-for-elevation-as-apex-court-judges/articleshow/69246142.cms|title=SC Collegium reiterates names of Justices Bose, Bopanna for elevation to apex court|newspaper=The Economic Times |date=10 May 2019 |access-date=10 May 2019 |last1=Rautray |first1=Samanwaya}}</ref> ২০২৫ চনৰ ২৪ নৱেম্বৰত [[ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱন]]ত অনুষ্ঠিত এক অনুষ্ঠানত সূৰ্য কান্তে ভাৰতৰ ৫৩তম মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web |title=देश के 53वें CJI बने जस्टिस सूर्यकांत; भाई-बहन के पैर छुए, पूर्व CJI गवई से मिले, PM मोदी-शाह से भी भेंट - justice surya kant taken oath as 53 cji |url=https://www.jagran.com/news/national-justice-surya-kant-taken-oath-as-53-cji-40049514.html?app=true&utm_source=referral&utm_medium=social&utm_campaign=deeplink |access-date=4 July 2026 |website=Jagran |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anand |first=Utkarsh |date=25 November 2025 |title=On first day, CJI Surya Kant cancels same-day mention practice |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/on-day-1-cji-kant-cancels-same-day-mention-practice-101764010519866.html |access-date=4 July 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 November 2025 |title=Justice Surya Kant takes the mantle as India’s 53rd Chief Justice |url=https://theleaflet.in/leaflet-reports/cji-surya-kant-takes-the-mantle-as-indias-53rd-chief-justice |access-date=4 July 2026 |website=The Leaflet |language=en}}</ref> ==উল্লেখযোগ্য ৰায়== সূৰ্য কান্তে মানৱ অধিকাৰ, লিংগ ন্যায়, শিক্ষা আৰু কাৰাগাৰ সংস্কাৰকে ধৰি বিভিন্ন বিষয়ত বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায় প্ৰদান কৰিছে। পঞ্জাব আৰু হাৰিয়ানা উচ্চ ন্যায়ালয়ত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাৰ সময়ত তেওঁ জছবীৰ সিং গোচৰত ৰায় প্ৰদান কৰিছিল। এই ৰায়ত তেওঁ পঞ্জাব চৰকাৰক কাৰাগাৰ সংস্কাৰ সমিতি গঠন কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। কাৰাগাৰত থকা বন্দীসকলে যাতে নিজৰ পৰিয়ালৰ লোকৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিব পাৰে আৰু দাম্পত্য জীৱনৰ বাবে সময় কটাব পাৰে, তাৰ বাবে এখন আঁচনি প্ৰস্তুত কৰাই আছিল এই নিৰ্দেশৰ উদ্দেশ্য। এনে সুবিধাই বন্দীসকলৰ সংশোধন আৰু পুনৰ সংস্থাপনত সহায় কৰিব পাৰে বুলি ৰায়টোত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/chandigarh/high-court-tells-punjab-haryana-to-form-jail-reforms-panels/story-KUTVkOcUtNLQwAveFdvVtL.html|title=High Court tells Punjab, Haryana to form jail reforms panels|date=7 January 2015 |access-date=7 January 2015}}</ref> সূৰ্য কান্তে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্তৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name=":2" /> * জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ বিশেষ মৰ্যাদা বাতিলৰ গোচৰ। এই সিদ্ধান্তৰ জৰিয়তে পূৰ্বৰ জম্মু আৰু কাশ্মীৰ ৰাজ্যক সংবিধানৰ ৩৭০ নং অনুচ্ছেদৰ অধীনত দিয়া বিশেষ মৰ্যাদা বাতিল কৰা হৈছিল। * ২০২০ চনত তেওঁ মুখ্য ন্যায়াধীশ [[শৰদ অৰবিন্দ ববডে]] আৰু ন্যায়াধীশ [[ভূষণ ৰামকৃষ্ণ গাৱাই]]ৰ সৈতে তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠৰ সদস্য আছিল। এই বিচাৰপীঠে ২০১৮ চনত গণতান্ত্ৰিক সংস্কাৰৰ বাবে সংস্থা আৰু [[ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)]]য়ে দাখিল কৰা জনস্বাৰ্থজড়িত গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰিছিল। গোচৰটোত [[নিৰ্বাচনী বণ্ড]] আঁচনিৰ সাংবিধানিক বৈধতাক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল।<ref>{{cite news| work = Hindustan Times | title = Petition against electoral bonds to be heard on 20 January | url = https://www.hindustantimes.com/india-news/petition-over-electoral-bonds-in-sc-on-jan-20/story-WarIR4lrt4ti1o5y80eWtO.html}}</ref> * ভাৰতত পেগাছাছ প্ৰকল্পৰ প্ৰকাশ সম্পৰ্কীয় গোচৰ। * দেশদ্ৰোহ আইন স্থগিত ৰখাৰ বিষয়। * ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ১৬তম প্ৰসংগ। * ২১২(১) নং অনুচ্ছেদে বিধানমণ্ডলৰ সিদ্ধান্তৰ ক্ষেত্ৰত বাধা আৰোপ নকৰে।<ref>{{Cite web |title=Sunil Kumar Singh v. Bihar Legislative Council & Ors. (2025) |url=https://www.drishtijudiciary.com/landmark-judgement/constitution-of-india/sunil-kumar-singh-v-bihar-legislative-council-and-ors-2025 |access-date=24 November 2025 |website=Drishti Judiciary}}</ref> ==বিতৰ্ক== ===দুৰ্নীতিৰ অভিযোগ=== ২০১৯ চনত সূৰ্য কান্তৰ বিৰুদ্ধে অবৈধ সম্পত্তিৰ লেনদেন, সম্পত্তিৰ মূল্য কমকৈ দেখুওৱা আৰু ২০১২ চনত কোটি কোটি টকাৰ নগদ লেনদেনত জড়িত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই অভিযোগত সতীশ কুমাৰ জৈন নামৰ এজন স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ব্যৱসায়ীৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল। চাৰিখন সম্পত্তিৰ বিক্ৰী দলিলৰ জৰিয়তে এই দাবীৰ সমৰ্থন কৰা হৈছিল। ইয়াৰে দুখন সম্পত্তি জৈনে সূৰ্য কান্তৰ হৈ ক্ৰয় কৰিছিল বুলি কোৱা হৈছিল, কিন্তু তাৰ মূল্য পৰিশোধ কৰা হোৱা নাছিল। জৈনে সূৰ্য কান্তৰ হৈ কিছুমান বেনামী সম্পত্তি বিক্ৰী কৰাতো সহায় কৰিছিল বুলি অভিযোগ কৰা হৈছিল। এই সম্পত্তিবোৰৰ নথিত প্ৰকৃত মূল্যতকৈ কম মূল্য দেখুওৱা হৈছিল আৰু নগদ ধনৰ লেনদেন কৰা হৈছিল। ২০১৭ চনত পঞ্জাবৰ এজন কাৰাবন্দীয়ে জামিন দিয়াৰ বিনিময়ত সূৰ্য কান্তে উৎকোচ বিচৰা বুলি অভিযোগ দাখিল কৰিছিল।<ref>{{cite magazine |url=https://caravanmagazine.in/law/surya-kant-himachal-pradesh-chief-justice-sc-elevation-allegation-corruption-tax-evasion |title=Courting Controversy |author=Dev, A. |date=30 January 2019 |magazine=Caravan}}</ref> ===ইণ্ডিয়াজ গট লেটেণ্ট গোচৰ=== ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত বহুল চৰ্চিত ''ইণ্ডিয়াজ গট লেটেণ্ট'' গোচৰত সূৰ্য কান্তৰ ভূমিকা বিশেষভাৱে আলোচিত হৈছিল। এই গোচৰটো ভাৰতীয় হাস্যৰস শিল্পী ৰণবীৰ আল্লাহবাদিয়াক কেন্দ্ৰ কৰি সৃষ্টি হোৱা বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁ ''ইণ্ডিয়াজ গট লেটেণ্ট'' নামৰ হাস্যৰসৰ প্ৰতিভা সন্ধানী অনুষ্ঠানটোত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। অনুষ্ঠানটোৰ সময়ত আল্লাহবাদিয়াই এজন প্ৰতিযোগীক সুধিছিল যে তেওঁ গোটেই জীৱন প্ৰতিদিনে নিজৰ পিতৃ-মাতৃৰ যৌন সম্পৰ্ক চাব বিচাৰিব নে সেইটো চিৰদিনৰ বাবে বন্ধ কৰিবলৈ এবাৰ তাত নিজে অংশগ্ৰহণ কৰিব বিচাৰিব।<ref>{{Cite web |last=Mollan |first=Cherylann |date=19 February 2025 |title=YouTuber's 'dirty' comments spark massive row in India |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvg4g8q51xdo.amp |website=BBC}}</ref> এই মন্তব্যই সমগ্ৰ দেশতে বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰে আৰু পিছলৈ বিষয়টো উচ্চতম ন্যায়ালয় পায়গৈ। গোচৰটোৰ শুনানিত অংশগ্ৰহণ কৰা সূৰ্য কান্তে আল্লাহবাদিয়াৰ মন্তব্যৰ তীব্ৰ সমালোচনা কৰে। শুনানিৰ সময়ত তেওঁ কয় যে নিজকে পুৰণি চিন্তাৰ বুলি ভবা যুৱকসকলক কেনেদৰে "নিয়ন্ত্ৰণ" কৰিব লাগে, সেয়া তেওঁ জানে। তেওঁ যুৱকসকলক "অতি চালাকিৰে আচৰণ কৰা" বুলি সমালোচনা কৰে। তেওঁ লগতে কয় যে মৌলিক অধিকাৰ কোনোবাই থালত সজাই আগবঢ়াই নিদিয়ে। নাগৰিকসকলে নিজৰ মৌলিক অধিকাৰ উপভোগ কৰিবলৈ কৰ্তব্যও পালন কৰিব লাগিব বুলি তেওঁ মন্তব্য কৰে।<ref>{{Cite web |last=Mukherjee |first=Oindrila |date=3 March 2025 |title='Youngsters May Think We're Outdated…': SC In Ranveer Allahbadia Hearing |url=https://www.news18.com/india/supreme-court-strong-remarks-ranveer-allahbadia-case-hearing-indias-got-latent-top-quotes-9248300.html |website=CNN-News18}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 March 2025 |title=BeerBiceps Row: SC Says Fundamental Rights Not Provided on 'Platter'; Suggests Draft Regulations |url=https://m.thewire.in/article/law/ranveer-allahbadia-supreme-court-fundamental-rights-platter/amp |website=The Wire (India)}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 March 2025 |title=Allahbadia row: Nothing like fundamental right on platter, says SC on 'free speech' limits |url=https://www.deccanherald.com/india/allahbadia-row-nothing-like-fundamental-right-on-platter-says-sc-on-free-speech-limits-3429761 |website=Deccan Herald}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 March 2025 |title='Maybe my time is bad, but I am time': 'Oversmart' Samay Raina's Canada joke draws Supreme Court's ire |url=https://indianexpress.com/article/india/samay-raina-canada-joke-supreme-court-9866403/ |website=The Indian Express}}</ref> ===এনচিইআৰটিৰ পাঠ্যক্ৰম=== ২০২৬ চনৰ ২৬ ফেব্ৰুৱাৰীত অষ্টম শ্ৰেণীৰ এখন সমাজ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিত ন্যায়ব্যৱস্থাৰ দুৰ্নীতি সম্পৰ্কীয় এটা অধ্যায় প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত সূৰ্য কান্তে [[ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক অনুসন্ধান আৰু প্ৰশিক্ষণ পৰিষদ]]ৰ কঠোৰ সমালোচনা কৰে।<ref>{{cite web|url= https://www.hindustantimes.com/india-news/sc-takes-suo-motu-cognisance-of-ncert-class-8-chapter-on-corruption-in-judiciary-101771998185790.html|title= SC takes suo motu cognisance of NCERT Class 8 chapter on ‘corruption in judiciary’}}</ref> বিষয়টোত স্বতঃপ্ৰণোদিতভাৱে শুনানি গ্ৰহণ কৰি তেওঁ ইয়াক ন্যায়ব্যৱস্থাৰ সুনাম নষ্ট আৰু দুৰ্বল কৰাৰ গভীৰ ষড়যন্ত্ৰ বুলি অভিহিত কৰে। ন্যায়ব্যৱস্থাৰ দুৰ্নীতি আৰু বিচাৰাধীন গোচৰৰ সংখ্যা সম্পৰ্কে শিক্ষাৰ্থীক শিকোৱাৰ সিদ্ধান্তক তেওঁ দায়িত্বহীন বুলি কয়। তেওঁ পাঠ্যপুথিসমূহ শিক্ষাৰ্থীক বিতৰণ নকৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{cite web|url= https://www.thehindu.com/news/national/ncert-textbook-content-shows-deep-rooted-conspiracy-to-show-judiciary-as-corrupt-supreme-court/article70680290.ece|title= NCERT textbook content shows ‘deep-rooted conspiracy’ to show judiciary as corrupt: Supreme Court}}</ref> সূৰ্য কান্তৰ লগতে আন কেইবাজনো ন্যায়াধীশ আৰু অধিবক্তাই এই নিৰ্দেশৰ সমালোচনা কৰি এটা প্ৰবন্ধ লিখা আইন শিক্ষাৰ্থীক প্ৰবন্ধটো আঁতৰাই পেলাবলৈ সকীয়নি দিছিল বুলি অভিযোগ উঠিছিল।<ref>{{cite web|url= https://arekay.substack.com/p/the-supreme-court-of-india-has-no?triedRedirect=true|title= The Supreme Court of India has No Spine}}</ref> ===নিবনুৱা যুৱকক পঁইতাচোৰা আৰু পৰজীৱী আখ্যা দিয়া মন্তব্য=== ২০২৬ চনৰ ১৫ মে'ত সূৰ্য কান্তে নিবনুৱা যুৱকসকলক "পঁইতাচোৰা" আৰু "পৰজীৱী"ৰ সৈতে তুলনা কৰা বুলি সমালোচনাৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁৰ মন্তব্য অনুসৰি, এনে যুৱকসকলে সামাজিক মাধ্যমত সক্ৰিয়তা আৰু গোচৰ তৰাৰ জৰিয়তে বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানক আক্ৰমণ কৰে। দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ত জ্যেষ্ঠ অধিবক্তাৰ মৰ্যাদা প্ৰদান সম্পৰ্কীয় এটা আবেদনৰ শুনানিৰ সময়ত তেওঁ এই মন্তব্য কৰিছিল। সমালোচকসকলে তেওঁৰ ভাষাক অনুপযুক্ত আৰু অসংবেদনশীল বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{Cite web |first=Anand |last=Teltumbde |author-link=Anand Teltumbde |date=9 June 2026 |title=Who are the real parasites? |url=https://frontline.thehindu.com/columns/surya-kant-parasite-remark-unemployment/article71041381.ece |website=Frontline (magazine)}}</ref><ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Jobless cockroaches... attack the system: CJI Surya Kant |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jobless-cockroaches-attack-the-system-cji-surya-kant/articleshow/131127870.cms |access-date=4 July 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> এই মন্তব্যৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত পাছদিনা [[ককৰোচ জনতা পাৰ্টি]] নামৰ এটা ব্যংগাত্মক ৰাজনৈতিক আন্দোলন গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ সংক্ষিপ্ত নাম আছিল চে জে পি।<ref>{{Cite news |title=CJI may clarify but Cockroach Janata Party is ready for dissent, one laugh at a time |url=https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260520154910/https://www.telegraphindia.com/india/cji-surya-kant-may-clarify-but-cockroach-janata-party-is-ready-for-dissent-one-laugh-at-a-time/cid/2161212 |archive-date=20 May 2026 |access-date=22 May 2026 |language=en}}</ref> পিছত সূৰ্য কান্তে স্পষ্ট কৰে যে তেওঁৰ মন্তব্য ভুৱা আৰু জাল ডিগ্ৰী লৈ আইন, সংবাদ মাধ্যম, সামাজিক মাধ্যম আৰু অন্যান্য সন্মানীয় বৃত্তিত প্ৰৱেশ কৰা লোকসকলৰ উদ্দেশ্যে কৰা হৈছিল। তেওঁ লগতে কয় যে যুৱ সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ গভীৰ সন্মান আছে।<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Youth are pillars of country, remarks aimed at those with ‘fake’ degrees: CJI Surya Kant |url=https://www.thehindu.com/news/national/cji-surya-kant-clarifies-parasites-remarks-says-pained-over-media-reports/article70986796.ece |access-date=22 May 2026 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ===দিল্লীৰ যন্তৰ মন্তৰৰ প্ৰতিবাদ সম্পৰ্কীয় মন্তব্য=== ২০২৬ চনৰ ২২ জুলাইত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে যন্তৰ মন্তৰৰ প্ৰতিবাদৰ সময়ত প্ৰতিবাদকাৰীৰ ওপৰত আৰক্ষীয়ে অত্যাচাৰ চলোৱাৰ অভিযোগ সম্পৰ্কীয় এখন আবেদনৰ জৰুৰী শুনানি গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। সূৰ্য কান্তৰ নেতৃত্বাধীন বিচাৰপীঠৰ আন দুজন সদস্য আছিল ন্যায়াধীশ জয়মাল্য বাগচী আৰু ভি. মোহনা। আবেদনকাৰীৰ অধিবক্তাই অভিযোগৰ সমৰ্থনত ভিডিঅ' প্ৰমাণ থকাৰ কথা উল্লেখ কৰি পাছদিনা শুনানিৰ বাবে বিষয়টো তালিকাভুক্ত কৰিবলৈ অনুৰোধ জনায়। ইয়াৰ উত্তৰত সূৰ্য কান্তে কয় যে বিচাৰপীঠে ভিডিঅ' চাবলৈ আগ্ৰহী নহয় আৰু সেইবোৰ চাবলৈ সময় নাই। তেওঁ লগতে "আমাৰ সময় নষ্ট নকৰিব" বুলি মন্তব্য কৰে।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/dont-have-time-to-watch-videos-supreme-court-declines-plea-for-suo-motu-action-on-jantar-mantar-protest/articleshow/132552102.cms |title=Don't have time to watch videos: Supreme Court declines plea for suo motu action on Jantar Mantar protest |work=The Times of India |date=22 July 2026}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/supreme-court-declines-urgent-listing-of-plea-against-police-action-during-cjp-protest-march/article71252429.ece |title=Supreme Court declines urgent listing of plea against police action during CJP protest march |work=The Hindu |date=22 July 2026}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.livelaw.in/top-stories/dont-waste-our-time-supreme-court-refuses-urgent-listing-of-plea-against-police-action-on-student-protesters-542319 |title=Don't Waste Our Time: Supreme Court Refuses Urgent Listing Of Plea Against Police Action On Student Protesters |work=LiveLaw |date=22 July 2026}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:হাৰিয়ানাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ন্যায়াধীশ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অধিবক্তা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ]] rv4koqr3pkoxmsx1wl3b8cg3t3kunrb 0 140287 645320 644831 2026-10-15T19:08:34Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645320 wikitext text/x-wiki [[File:Manish Tewari presenting the Limca Book of Record ‘People of the Year’2013 to the Pioneers of Assamese Art Cinema, Shri Jahnu Barua, at a function, in New Delhi on April 10, 2013.jpg|thumb|২০১৩ চনত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক [[জাহ্নু বৰুৱা]]ই ''পিপল অৱ দ্য ইয়েৰ'' বঁটা গ্ৰহণ কৰে।]] '''পিপল অৱ দ্য ইয়েৰ''' ([[ইংৰাজী]]: People of the Year) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ অন্যতম বিশিষ্ট বঁটা। ভাৰতীয় উৎকৰ্ষতাত ধাৰাবাহিকভাৱে অৰিহণা যোগোৱা লোকসকলক সন্মান জনাবলৈ ''[[কোকাকোলা]] ইণ্ডিয়া''ই বিচাৰকৰ এটা পেনেলৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত ব্যক্তিসকলক এই বঁটা প্ৰদান কৰে।<ref name=":4">{{cite web |title=People of The Year |url=http://www.limcabookofrecords.in/people-of-the-year.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170404063839/http://www.limcabookofrecords.in/people-of-the-year.aspx |archive-date=4 April 2017 |access-date=3 May 2016 |website=Limca Book of Records |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170404063839/http://www.limcabookofrecords.in/people-of-the-year.aspx |archivedate=4 April 2017 |deadurl=yes}}</ref> ২০০৯ চনত [[অমিতাভ বচ্চন]]<ref>{{Cite web |date=2009-04-01 |title=Art of cinema is a small contribution: Amitabh Bachchan |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/art-of-cinema-is-a-small-contribution-amitabh-bachchan/ |access-date=2022-03-15 |website=The Indian Express |language=en}}</ref>, [[জি. মাধৱন নায়াৰ]], [[ৰঘু ৰায়]] আৰু ৰাজদীপ সৰদেসাইয়ে এই বঁটা লাভ কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |date=2009-04-01 |title=Amitabh releases Limca Book of Records' 20th edition |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/amitabh-releases-limca-book-of-records-20th-edition/story-uK9JQU1iFqmeTnTfRg18pJ.html |access-date=2022-03-15 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ২০১০ চনত সাতগৰাকী ভাৰতীয় ব্যক্তিক এই বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়।<ref name=":1">{{Cite web |title=7 Indians honoured at Limca Book of Records |url=https://www.indiatoday.in/india/photo/7-indians-honoured-at-limca-book-of-records-363895-2010-06-29 |access-date=2022-03-15 |website=India Today |language=en}}</ref> তেওঁলোক হ'ল— আনন্দ মহিন্দ্ৰা, [[ৰাহুল দ্ৰাবিড়]]<ref>{{Cite web |date=2010-06-28 |title=Rahul Dravid, Kiran Karnik new Limca People of the Year |url=https://www.hindustantimes.com/delhi/rahul-dravid-kiran-karnik-new-limca-people-of-the-year/story-MlPp35JZT8WOAUJaElZGxJ.html |access-date=2022-03-15 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref>, কিৰণ কাৰ্ণিক, এঞ্জোলি এলা মেনন, ন্যায়াধীশ জে.এছ. বাৰ্মা, ললিতা ৰেগী<ref>{{Cite web |title=Coca Cola India: Launches LBR 2010 |url=https://www.indianretailer.com/products/offers-and-products/Coca-Cola-India-Launches-LBR-2010.p583/ |access-date=2022-03-15 |website=Indian Retailer |language=en-in |archive-date=2023-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221114534/https://www.indianretailer.com/products/offers-and-products/Coca-Cola-India-Launches-LBR-2010.p583 |url-status=dead }}</ref> আৰু শংকৰ নেত্ৰলয়। ২০১২ চনত [[গুলজাৰ]], [[আশা ভোছলে]] আৰু য়েচুদাসে এই বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2012-01-31 |title=Gulzar, Asha Bhosle, Yesudas in Limca Book of Records |url=https://www.deccanherald.com/content/223420/gulzar-asha-bhosle-yesudas-limca.html |access-date=2022-03-15 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Asha Bhosle, Gulzar in Limca Book of Records |url=https://www.ndtv.com/entertainment/asha-bhosle-gulzar-in-limca-book-of-records-603422 |access-date=2022-03-15 |website=NDTV.com}}</ref> ২০১৩ চনত [[প্ৰভু দেৱা]], সন্তোষ শিৱন, [[শাবানা আজমী]], ড° কে বিশ্বনাথ, [[মাইক পাণ্ডে]] আৰু [[জাহ্নু বৰুৱা]]ক এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। ২০১৬ চনত ১৫গৰাকী প্ৰতিবন্ধী ব্যক্তিক এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। তেওঁলোক হ'ল—<ref name=":2">{{Cite web |date=2016-04-15 |title=Limca Book of Records launches Braille edition |url=https://www.thestatesman.com/india/limca-book-of-records-launches-braille-edition-136541.html |access-date=2022-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220315195500/https://www.thestatesman.com/india/limca-book-of-records-launches-braille-edition-136541.html|archivedate=2022-03-15|website=The Statesman |language=en-US}}</ref> আকবৰ খান<ref>{{Cite web |date=2021-04-13 |title=Breaking Records and Barriers {{!}} Coca-Cola India |url=https://www.coca-colaindia.com/stories/breaking-records-and-barriers |access-date=2022-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413110415/https://www.coca-colaindia.com/stories/breaking-records-and-barriers |archive-date=2021-04-13 }}</ref>, অশ্বিনী আংগাদি, আয়ুষী পাৰীক, কে. এছ. ৰাজন্না, মেজৰ দেবেন্দৰ পাল সিং, ছায়লী নন্দকিশোৰ আগাৱানে, [[অৰুণিমা সিনহা]]<ref>{{Cite magazine |date=June 15, 2016 |title=This inspiring story of the first female amputee to climb Mount Everest will make you proud |url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/people/story/arunima-sinha-inspiring-story-first-indian-female-amputee-mount-everest-proud-mountain-climb-lifest-14272-2016-06-15 |access-date=2022-03-15 |magazine=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-05-06 |title=First female amputee to climb Mt Everest Arunima Sinha plans to scale another in December |url=https://indianexpress.com/article/india/first-female-amputee-to-climb-mt-everest-arunima-sinha-plans-to-scale-another-in-december-4643939/ |access-date=2022-03-15 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Madhuri |date=2017-08-12 |title=Arunima Sinha, the first female amputee to climb Mount Everest |url=https://www.oneindia.com/feature/arunima-sinha-the-first-female-amputee-to-climb-mount-everest-2520428.html |access-date=2022-03-15 |website=www.oneindia.com |language=en}}</ref>, ড° সুৰেশ আদৱানী, জাভেদ আহমদ টাক, ৰামছুৰত মাঝি, ৰণবীৰ সিং ছাইনী, জামিৰ ধালে, ৰাজীৱ ৰতুৰী, কে. ৱাই. ভেংকটেশ আৰু ৰাধিকা চান্দ। ২০১৭ চনত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ লগত জড়িত ২০গৰাকী ব্যক্তিলৈ এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।<ref name=":5">{{Cite web |title=20 stars in Limca Book for Records from the world of cinema |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/photo/20-stars-in-limca-book-for-records-for-2013-369483-2013-04-08 |access-date=2022-03-15 |website=India Today |language=en}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=January 15, 2017 |title=Santosh Sivan: Southern stars in Limca Book of Records |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/southern-stars-in-limca-book-of-records/articleshow/19489833.cms |access-date=2022-03-15 |website=The Times of India |language=en}}</ref> তেওঁলোক হ'ল— [[মণি ৰত্নম]]<ref>{{Cite magazine |author=Faheem Ruhani |date=April 8, 2013 |title=Limca Book of Records salutes the stars of cinema |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/20-celebs-make-it-to-limca-book-of-records-158133-2013-04-08 |access-date=2022-03-15 |magazine=India Today |language=en}}</ref>, [[অপৰ্ণা সেন]], [[মীৰা নায়াৰ]], কামাল হাছান<ref>{{Cite web |title=Southern stars in Limca Book |url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2013/apr/18/southern-stars-in-limca-book-469086.html |access-date=2022-03-15 |website=The New Indian Express}}</ref>, [[গুলজাৰ]], [[নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ]], [[ভি. কে. মূৰ্তি]], [[প্ৰভু দেৱা]], [[জাহ্নু বৰুৱা]], [[কে বিশ্বনাথ]], [[শ্বাবানা আজমী]], [[ভানু আথাইয়া]], [[কাজল]], [[বিদ্যা বালন]], [[তবু]], সন্তোষ শিৱন, [[এ. শ্ৰীকৰ প্ৰসাদ]], [[আদুৰ গোপালকৃষ্ণন]] আৰু [[মাইক পাণ্ডে]]। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:বঁটা বিজয়ী সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বঁটাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:পুৰস্কাৰ]] s13o8al8o3iz8i488y9aks1x3isvxna 0 140304 645172 645068 2026-10-15T12:56:23Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645172 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] qhmfoi64zhr5vhmxzli6o44naprwl57 645173 645172 2026-10-15T12:57:25Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645173 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] fs6m5mxinrz682jetblpigo0vjew6ji 645174 645173 2026-10-15T12:58:09Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645174 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] ijehdotpwgavz9z3ob30gu5fap3x4rw 645175 645174 2026-10-15T12:59:33Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645175 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] fodt51lv7zpx8wppgo7idcvkpyl5g1n 645176 645175 2026-10-15T13:00:16Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645176 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল৷ বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] pvan1my8ugjgq9mh30fbpvars38fyl5 645177 645176 2026-10-15T13:01:50Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645177 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল৷ বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] jqsvdydy8baijbviasgec1hde83jzmc 645178 645177 2026-10-15T13:02:36Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645178 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল৷ বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী৷ বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] gypegka7mum6aimske99iri4bnhpk6s 645186 645178 2026-10-15T13:43:07Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645186 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল৷ বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী৷ বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে৷ সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] hlvo7n31q2pj2cbqvtdzeisviv520q8 645187 645186 2026-10-15T13:44:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645187 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল৷ বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী৷ বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে৷ সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়৷ আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] a8ghldlvg0u1jn0npc6s8o7ie00mj97 645189 645187 2026-10-15T13:47:41Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645189 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল৷ বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী৷ বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে৷ সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়৷ আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল৷ ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।[10] ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] szeahzrcoa4ju9qpa8mqtsralpbv1fo 645190 645189 2026-10-15T13:48:58Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645190 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল৷ বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী৷ বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে৷ সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়৷ আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল৷ ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।[10] তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল দ্য বিটলছ, বব ডিলান, লুডৱিগ ভান বিথোভেন, ৰবি শংকৰ, আলী আকবৰ আদি৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 21b64r36xlcf05w9r2p7t23wnaniyyh 645191 645190 2026-10-15T13:49:49Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645191 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল৷ বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী৷ বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে৷ সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়৷ আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল৷ ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।[10] তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, লুডৱিগ ভান বিথোভেন, ৰবি শংকৰ, আলী আকবৰ আদি৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] o0aw3dc7smoq9mtoec8vlls0uvsfcy3 645192 645191 2026-10-15T13:50:49Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645192 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল৷ বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী৷ বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে৷ সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়৷ আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল৷ ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।[10] তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], ৰবি শংকৰ, আলী আকবৰ আদি৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 0hw4tyvgfi5i62r74xuf2t4hgngzlfg 645194 645192 2026-10-15T14:05:11Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সাঙ্গীতিক দক্ষতা */ 645194 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে৷ দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল৷ বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী৷ বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে৷ সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়৷ আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল৷ ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।[10] তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 7w37v16mkc4opq17int43izj90nysog 645195 645194 2026-10-15T14:06:48Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645195 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] czkjv3vwjbmbw2r8hbtixgmcnu85ikl 645199 645195 2026-10-15T15:05:55Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্য সংগ্ৰহ */ 645199 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] f0pw6nzy8ukn7j55ej4uheyezhe1yue 645215 645199 2026-10-15T15:33:43Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645215 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 894bqwi7q27z14b14302rtsm9y7xk6y 645219 645215 2026-10-15T15:37:44Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645219 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] qvh17oty8uh6xovfh08zr9bbfhfdku9 645221 645219 2026-10-15T15:38:22Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645221 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] ktsf2vz8nn644ka98g2yzt5d2mlgdvb 645244 645221 2026-10-15T15:53:24Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645244 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰ দ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 0a8i9acyy03fcv9llgziiazdd5pstdu 645247 645244 2026-10-15T15:56:24Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645247 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] o0bv21q8oey4hitk1ns0qdqj6t6f3d3 645248 645247 2026-10-15T15:58:24Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* প্ৰভাৱ */ 645248 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে। ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 69x54xychtl2g0kqgmera4dptsox07x 645250 645248 2026-10-15T15:59:01Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645250 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/amp/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] gqzugbb5jcpxf3u3bb2yp9lxk5e0mz2 645251 645250 2026-10-15T15:59:03Z KiranBOT 45247 AMP-Tracking URLs ৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছে ([[:m:User:KiranBOT/AMP|বিশদ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ভুল প'ৰিবেশ]]) v3.1.1s 645251 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] skkjfn0r3jqnmd7doksi5lcr3gsehkr 645253 645251 2026-10-15T16:00:25Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* প্ৰভাৱ */ 645253 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 6opqozee1jb1t6ccdp7s9bvkyn4puuu 645256 645253 2026-10-15T16:01:05Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সদস্যসকল */ 645256 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্রধান সদস্য=== ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 3gnvqkcm18f33jve6ndmmftbkt9kdp5 645257 645256 2026-10-15T16:01:16Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645257 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] edjhwkk7xbfhkrly6aiwgb27yq3km1l 645261 645257 2026-10-15T16:03:18Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* প্ৰধান সদস্য */ 645261 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] szc39gbmuzu04hw503cxkovb90axr6u 645262 645261 2026-10-15T16:03:58Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* প্ৰধান সদস্য */ 645262 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্রাথমিক সদস্য=== ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] kst23xke0q3i8lwrzmfp2lxwuphxri5 645263 645262 2026-10-15T16:04:10Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645263 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 0mvhn21eounomy4xyn73e0elfccs81o 645265 645263 2026-10-15T16:04:39Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* প্ৰাথমিক সদস্য */ 645265 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 5o9mbn8ybny7ha58yclfb3a3ez6ja26 645266 645265 2026-10-15T16:05:09Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* প্ৰাথমিক সদস্য */ 645266 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===সদস্য=== ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] ng1pcmxllz0zohde900tsg88ltsheol 645267 645266 2026-10-15T16:05:30Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* সদস্য */ 645267 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] onldjv210460vu5fxn3e2onsfmkl5au 645269 645267 2026-10-15T16:10:44Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* অন্যান্য সদস্য */ 645269 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] svxffo7neuv0vi2v6dm5bwcovfyxh5h 645271 645269 2026-10-15T16:11:53Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* তথ্য সংগ্ৰহ */ 645271 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] dr0uw6efoqcfg0kxfdmhd64h5qgokq2 645272 645271 2026-10-15T16:12:19Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645272 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] autkxgjncvg9shsm72wfbkydxuanxif 645281 645272 2026-10-15T17:03:02Z কুমুদ ঘোষ 42738 645281 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍ | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], ভাৰত | genre = {{Flatlist| * বাংলা ফক ৰক * [[ব্লুজ ৰক]] * [[চাইকেডেলিক ৰক]]। * [[Rock music of West Bengal|বাংলা ৰক]] * [[Jazz music|জাজ]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] lvigvcw6cxvysq2ahptkwcvn7m3wu5h 645282 645281 2026-10-15T17:06:26Z কুমুদ ঘোষ 42738 645282 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍ | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], ভাৰত | genre = {{Flatlist| * বাংলা ফক ৰক * [[ব্লুজ ৰক]] * [[চাইকেডেলিক ৰক]]। * [[Rock music of West Bengal|বাংলা ৰক]] * [[Jazz music|জাজ]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়] * বিশ্ব (বিশ্বনাথ) চট্টোপাধ্যায় * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়] * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] * [[তাপস দাস]] * তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় * ৰাজা বেনাৰ্জী }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] s7zjxwtyrsmeyrr8ggzckj3dexj9wnl 645284 645282 2026-10-15T17:09:42Z কুমুদ ঘোষ 42738 645284 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = Moheener Ghoraguli | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = Moheener Ghoraguli in concert at [[Rabindra Sadan]], 1979, left to right: Raja Banerjee, [[Pradip Chatterjee]], [[Tapas Das]], Pranab Sengupta, [[Gautam Chattopadhyay]] and [[Ranjon Ghoshal]]. Not shown also present were [[Abraham Mazumdar]] and Biswanath Bishu Chattopadhyay. | background = group_or_band | alias = | origin = [[Kolkata]], India | genre = {{Flatlist| * Bengali folk rock * [[Blues rock]] * [[Psychedelic rock]] * [[Rock music of West Bengal|Bengali rock]] * [[Jazz music|Jazz]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * Gathani * Hindusthan Records * Bharati Records }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[Gautam Chattopadhyay]] * Bishu (Biswanath) Chattopadhyay * [[Pradip Chatterjee]] * [[Ranjon Ghoshal]] * [[Abraham Mazumdar]] * [[Tapas Das]] * Tapesh Bandopadhyay * Raja Banerjee }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] autkxgjncvg9shsm72wfbkydxuanxif 645285 645284 2026-10-15T17:11:15Z কুমুদ ঘোষ 42738 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645285 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes | alt = আট জন বিশিষ্ট ৰক সঙ্গীতদল মঞ্চে সঙ্গীত প্ৰদৰ্শন কৰছে | caption = ১৯৭৯ সালে [[ৰবীন্দ্ৰসদন|ৰবীন্দ্ৰসদনে]] কনসাৰ্টেৰ সময়ে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''; <small>বাম থেকে: [[ৰাজা ব্যানাৰ্জী]], [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]], [[তাপস দাস]], [[প্ৰণব সেনগুপ্ত]], [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] এবং [[ৰঞ্জন ঘোষাল]]। [[এব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] এবং [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] উপস্থিত ছিলেন, যদিও এখানে অদৃশ্যমান।</small> | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], ভাৰত | genre = {{Flatlist| * [[বাংলা ফোক-ৰক]] * [[বাংলা ৰক]] * [[জ্যাজ সঙ্গীত|জ্যাজ]] }} | years_active = {{শুৰুৰ তাৰিখ|১৯৭৬}}–{{শেষেৰ তাৰিখ|১৯৮১}}; {{শুৰুৰ তাৰিখ|১৯৯৫}}–{{শেষেৰ তাৰিখ|১৯৯৯}} | label = {{Flatlist| * [[গাথনি ৰেকৰ্ডস]] * [[হিন্দুস্তান ৰেকৰ্ডস]] * [[ভাৰতী ৰেকৰ্ডস]] * [[আশা অডিও]] }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] * [[এব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] * [[তাপস দাস]] * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 8fuhjfnqjjxplodf44jxx3eu0xsef7y 645286 645285 2026-10-15T17:12:33Z কুমুদ ঘোষ 42738 645286 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes | alt = আট জন বিশিষ্ট ৰক সঙ্গীতদল মঞ্চে সঙ্গীত প্ৰদৰ্শন কৰছে | caption = ১৯৭৯ সালে [[ৰবীন্দ্ৰসদন|ৰবীন্দ্ৰসদনে]] কনসাৰ্টেৰ সময়ে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''; <small>বাম থেকে: [[ৰাজা ব্যানাৰ্জী]], [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]], [[তাপস দাস]], [[প্ৰণব সেনগুপ্ত]], [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] এবং [[ৰঞ্জন ঘোষাল]]। [[এব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] এবং [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] উপস্থিত ছিলেন, যদিও এখানে অদৃশ্যমান।</small> | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], ভাৰত | genre = {{Flatlist| * [[বাংলা ফোক-ৰক]] * [[বাংলা ৰক]] * [[জ্যাজ সঙ্গীত|জ্যাজ]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * [[গাথনি ৰেকৰ্ডস]] * [[হিন্দুস্তান ৰেকৰ্ডস]] * [[ভাৰতী ৰেকৰ্ডস]] * [[আশা অডিও]] }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] * [[এব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] * [[তাপস দাস]] * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 212t0ivr1qeg5ax9r8640ptya00amis 645287 645286 2026-10-15T17:15:32Z কুমুদ ঘোষ 42738 645287 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes | alt = আট জন বিশিষ্ট ৰক সঙ্গীতদল মঞ্চে সঙ্গীত প্ৰদৰ্শন কৰছে | caption = ১৯৭৯ চনত [[ৰবীন্দ্ৰসদন|ৰবীন্দ্ৰসদন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা কনচাৰ্টৰ সময়ত "হৰ্চ অৱ দ্য মান্থ"; <small>বাওঁফালৰ পৰা: [[ৰাজা বেনাৰ্জী]], [[প্ৰদীপ চেটাৰ্জী]], [[তাপস দাস]], [[প্ৰণৱ সে‍নগুপ্ত]], [[গৌতম চেটাৰ্জী]] আৰু [[ৰঞ্জন ঘোষাল]]। [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] আৰু [[বিশ্বনাথ চেটাৰ্জী]] উপস্থিত আছিল যদিও ইয়াত অনুপস্থিত।</small> | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], ভাৰত | genre = {{Flatlist| * [[বাংলা ফোক-ৰক]] * [[বাংলা ৰক]] * [[জ্যাজ সঙ্গীত|জাজ]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * [[গাথনি ৰেকৰ্ডছ]] * [[হিন্দুস্তান ৰেকৰ্ডছ]] * [[ভাৰতী ৰেকৰ্ডছ]] * [[আশা অডিঅ']] }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] * [[এব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] * [[তাপস দাস]] * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 123xofb701uca6mkoccxo8z4aqirgny 645288 645287 2026-10-15T17:16:24Z কুমুদ ঘোষ 42738 645288 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes | alt = আট জন বিশিষ্ট ৰক সঙ্গীতদল মঞ্চে সঙ্গীত প্ৰদৰ্শন কৰছে | caption = ১৯৭৯ চনত [[ৰবীন্দ্ৰসদন|ৰবীন্দ্ৰসদন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা কনচাৰ্টৰ সময়ত "হৰ্চ অৱ দ্য মান্থ"; <small>বাওঁফালৰ পৰা: [[ৰাজা বেনাৰ্জী]], [[প্ৰদীপ চেটাৰ্জী]], [[তাপস দাস]], [[প্ৰণৱ সে‍নগুপ্ত]], [[গৌতম চেটাৰ্জী]] আৰু [[ৰঞ্জন ঘোষাল]]। [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] আৰু [[বিশ্বনাথ চেটাৰ্জী]] উপস্থিত আছিল যদিও ইয়াত অনুপস্থিত।</small> | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], ভাৰত | genre = {{Flatlist| * [[বাংলা ফোক-ৰক]] * [[বাংলা ৰক]] * [[জ্যাজ সঙ্গীত|জাজ]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * [[গাথনি ৰেকৰ্ডছ]] * [[হিন্দুস্তান ৰেকৰ্ডছ]] * [[ভাৰতী ৰেকৰ্ডছ]] * [[আশা অডিঅ']] }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] * [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] * [[তাপস দাস]] * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] kezarmh7tldxmn7uqoj5nsfo2ngh9kd 645289 645288 2026-10-15T17:17:04Z কুমুদ ঘোষ 42738 645289 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes | alt = আট জন বিশিষ্ট ৰক সঙ্গীতদল মঞ্চে সঙ্গীত প্ৰদৰ্শন কৰছে | caption = ১৯৭৯ চনত [[ৰবীন্দ্ৰসদন|ৰবীন্দ্ৰসদন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা কনচাৰ্টৰ সময়ত "হৰ্চ অৱ দ্য মান্থ"; <small>বাওঁফালৰ পৰা: [[ৰাজা বেনাৰ্জী]], [[প্ৰদীপ চেটাৰ্জী]], [[তাপস দাস]], [[প্ৰণৱ সে‍নগুপ্ত]], [[গৌতম চেটাৰ্জী]] আৰু [[ৰঞ্জন ঘোষাল]]। [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] আৰু [[বিশ্বনাথ চেটাৰ্জী]] উপস্থিত আছিল যদিও ইয়াত অনুপস্থিত।</small> | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], ভাৰত | genre = {{Flatlist| * [[বাংলা ফোক-ৰক]] * [[বাংলা ৰক]] * [[জ্যাজ সঙ্গীত|জাজ]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * [[গাথনি ৰেকৰ্ডছ]] * [[হিন্দুস্তান ৰেকৰ্ডছ]] * [[ভাৰতী ৰেকৰ্ডছ]] * [[আশা অডিঅ']] }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] * [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] * [[তাপস দাস]] * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত কলকাতাত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় বাংলা স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলি|title=সিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমস অব ইণ্ডিয়া]] |অৱশ্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ওয়াশিংটন বাংলা ৰেডিও |language=ইংৰেজি |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিসেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱশ্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱশ্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিসেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ সেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] h8qk6dugo17jupmyqotedwa9w2166qy 645325 645289 2026-10-15T20:17:59Z Kandarpajit Kallol 6257 645325 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes | alt = আট জন বিশিষ্ট ৰক সঙ্গীতদল মঞ্চে সঙ্গীত প্ৰদৰ্শন কৰছে | caption = ১৯৭৯ চনত [[ৰবীন্দ্ৰসদন|ৰবীন্দ্ৰসদন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা কনচাৰ্টৰ সময়ত "হৰ্চ অৱ দ্য মান্থ"; <small>বাওঁফালৰ পৰা: [[ৰাজা বেনাৰ্জী]], [[প্ৰদীপ চেটাৰ্জী]], [[তাপস দাস]], [[প্ৰণৱ সে‍নগুপ্ত]], [[গৌতম চেটাৰ্জী]] আৰু [[ৰঞ্জন ঘোষাল]]। [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] আৰু [[বিশ্বনাথ চেটাৰ্জী]] উপস্থিত আছিল যদিও ইয়াত অনুপস্থিত।</small> | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], [[ভাৰত]] | genre = {{Flatlist| * [[বাংলা ফোক-ৰক]] * [[বাংলা ৰক]] * [[জ্যাজ সঙ্গীত|জাজ]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * [[গাথনি ৰেকৰ্ডছ]] * [[হিন্দুস্তান ৰেকৰ্ডছ]] * [[ভাৰতী ৰেকৰ্ডছ]] * [[আশা অডিঅ']] }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] * [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] * [[তাপস দাস]] * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত [[কলকাতা]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় [[বাংলা]] স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলী|title=ছিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |অৱস্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে' ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |অৱস্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ওয়েবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ৱাশ্বিংটন বাংলা ৰেডিঅ' |language=ইংৰাজী |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ওয়েব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ওয়েবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱস্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে' ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ওয়েব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিচেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ওয়েবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] q3eyqinlle0su49f5qn2na5dquvq3zf 645326 645325 2026-10-15T20:18:50Z Kandarpajit Kallol 6257 645326 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes | alt = আট জন বিশিষ্ট ৰক সঙ্গীতদল মঞ্চে সঙ্গীত প্ৰদৰ্শন কৰছে | caption = ১৯৭৯ চনত [[ৰবীন্দ্ৰসদন|ৰবীন্দ্ৰসদন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা কনচাৰ্টৰ সময়ত "হৰ্চ অৱ দ্য মান্থ"; <small>বাওঁফালৰ পৰা: [[ৰাজা বেনাৰ্জী]], [[প্ৰদীপ চেটাৰ্জী]], [[তাপস দাস]], [[প্ৰণৱ সে‍নগুপ্ত]], [[গৌতম চেটাৰ্জী]] আৰু [[ৰঞ্জন ঘোষাল]]। [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] আৰু [[বিশ্বনাথ চেটাৰ্জী]] উপস্থিত আছিল যদিও ইয়াত অনুপস্থিত।</small> | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], [[ভাৰত]] | genre = {{Flatlist| * [[বাংলা ফোক-ৰক]] * [[বাংলা ৰক]] * [[জ্যাজ সঙ্গীত|জাজ]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * [[গাথনি ৰেকৰ্ডছ]] * [[হিন্দুস্তান ৰেকৰ্ডছ]] * [[ভাৰতী ৰেকৰ্ডছ]] * [[আশা অডিঅ']] }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] * [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] * [[তাপস দাস]] * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত [[কলকাতা]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় [[বাংলা]] স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলী|title=ছিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |অৱস্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে' ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |অৱস্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ৱেবসাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ৱাশ্বিংটন বাংলা ৰেডিঅ' |language=ইংৰাজী |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ৱেবসাইট= |publisher=ওবেলা |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱস্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে' ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিচেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ৱেবসাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 98oijn9vsa5rgss0ok5bo29urotbhgx 645328 645326 2026-10-15T20:21:17Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645328 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes | alt = আট জন বিশিষ্ট ৰক সঙ্গীতদল মঞ্চে সঙ্গীত প্ৰদৰ্শন কৰছে | caption = ১৯৭৯ চনত [[ৰবীন্দ্ৰসদন|ৰবীন্দ্ৰসদন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা কনচাৰ্টৰ সময়ত "হৰ্চ অৱ দ্য মান্থ"; <small> বাঁওফালৰপৰা: [[ৰাজা বেনাৰ্জী]], [[প্ৰদীপ চেটাৰ্জী]], [[তাপস দাস]], [[প্ৰণৱ সে‍নগুপ্ত]], [[গৌতম চেটাৰ্জী]] আৰু [[ৰঞ্জন ঘোষাল]]। [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] আৰু [[বিশ্বনাথ চেটাৰ্জী]] উপস্থিত আছিল যদিও ইয়াত অনুপস্থিত।</small> | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], [[ভাৰত]] | genre = {{Flatlist| * [[বাংলা ফোক-ৰক]] * [[বাংলা ৰক]] * [[জ্যাজ সঙ্গীত|জাজ]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * [[গাথনি ৰেকৰ্ডছ]] * [[হিন্দুস্তান ৰেকৰ্ডছ]] * [[ভাৰতী ৰেকৰ্ডছ]] * [[আশা অডিঅ']] }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] * [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] * [[তাপস দাস]] * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত [[কলকাতা]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় [[বাংলা]] স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলী|title=ছিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |অৱস্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে' ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |অৱস্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ৱেবছাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ৱাশ্বিংটন বাংলা ৰেডিঅ' |language=ইংৰাজী |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ৱেবছাইট= |publisher=ওবেলা |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱস্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে' ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিচেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ৱেবছাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] ru940ss1i6lmfkymp3jr67ma5wtulck 645329 645328 2026-10-15T20:23:43Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645329 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes | alt = আট জন বিশিষ্ট ৰক সঙ্গীতদল মঞ্চে সঙ্গীত প্ৰদৰ্শন কৰছে | caption = ১৯৭৯ চনত [[ৰবীন্দ্ৰসদন|ৰবীন্দ্ৰসদন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা কনচাৰ্টৰ সময়ত "হৰ্চ অৱ দ্য মান্থ"; <small> বাওঁফালৰপৰা: [[ৰাজা বেনাৰ্জী]], [[প্ৰদীপ চেটাৰ্জী]], [[তাপস দাস]], [[প্ৰণৱ সে‍নগুপ্ত]], [[গৌতম চেটাৰ্জী]] আৰু [[ৰঞ্জন ঘোষাল]]। [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] আৰু [[বিশ্বনাথ চেটাৰ্জী]] উপস্থিত আছিল যদিও ইয়াত অনুপস্থিত।</small> | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], [[ভাৰত]] | genre = {{Flatlist| * [[বাংলা ফোক-ৰক]] * [[বাংলা ৰক]] * [[জ্যাজ সঙ্গীত|জাজ]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * [[গাথনি ৰেকৰ্ডছ]] * [[হিন্দুস্তান ৰেকৰ্ডছ]] * [[ভাৰতী ৰেকৰ্ডছ]] * [[আশা অডিঅ']] }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] * [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] * [[তাপস দাস]] * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত [[কলকাতা]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় [[বাংলা]] স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলী|title=ছিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date=১৬ মে ২০১৪ |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |অৱস্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে' ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |অৱস্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ৱেবছাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ৱাশ্বিংটন বাংলা ৰেডিঅ' |language=ইংৰাজী |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ৱেবছাইট= |publisher=ওবেলা |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date= |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱস্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে' ২০১৫ |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিচেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ৱেবছাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] eoexf8ip3kqc5yj72tfxwkdawecd8a5 645391 645329 2026-10-16T04:06:29Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 645391 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | image = MoheenerGhoraguli-group.jpg | image_size = 250 | landscape = yes | alt = আট জন বিশিষ্ট ৰক সঙ্গীতদল মঞ্চে সঙ্গীত প্ৰদৰ্শন কৰছে | caption = ১৯৭৯ চনত [[ৰবীন্দ্ৰসদন|ৰবীন্দ্ৰসদন]]ত অনুষ্ঠিত হোৱা কনচাৰ্টৰ সময়ত "হৰ্চ অৱ দ্য মান্থ"; <small> বাওঁফালৰপৰা: [[ৰাজা বেনাৰ্জী]], [[প্ৰদীপ চেটাৰ্জী]], [[তাপস দাস]], [[প্ৰণৱ সে‍নগুপ্ত]], [[গৌতম চেটাৰ্জী]] আৰু [[ৰঞ্জন ঘোষাল]]। [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] আৰু [[বিশ্বনাথ চেটাৰ্জী]] উপস্থিত আছিল যদিও ইয়াত অনুপস্থিত।</small> | background = group_or_band | alias = | origin = [[কলকাতা]], [[ভাৰত]] | genre = {{Flatlist| * [[বাংলা ফোক-ৰক]] * [[বাংলা ৰক]] * [[জ্যাজ সঙ্গীত|জাজ]] }} | years_active = {{start date|1975}}–{{end date|1981}}; | label = {{Flatlist| * [[গাথনি ৰেকৰ্ডছ]] * [[হিন্দুস্তান ৰেকৰ্ডছ]] * [[ভাৰতী ৰেকৰ্ডছ]] * [[আশা অডিঅ']] }} | associated_acts = <!-- {{Flatlist| }}--> | website = | current_members = | past_members = * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] * [[আব্ৰাহাম মজুমদাৰ]] * [[তাপস দাস]] * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] }} '''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''' ({{lang-en|Moheener Ghoraguli}}) ১৯৭৬ চনত [[কলকাতা]]ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় [[বাংলা]] স্বতন্ত্ৰ ৰক বেণ্ড।<ref name="সিটি বীট্‌স">{{Cite journal|last=অভিষেক গাঙ্গুলী|title=ছিটি বীট্‌স - আৰ্বান ফোক মিউসিক ইন লেট মডাৰ্ন কলকাতা|url=http://www.amazon.com/Cities-Everyday-Life-Sarai-reader/dp/8190142909|journal=সৰাই ৰীডাৰ|publisher=|issue=978-8190142908|pages=৫১|date=১ এপ্ৰিল ২০০২|access-date=৮ অক্টোবৰ ২০১৪}}</ref> ১৯৭০ চনৰ মাজভাগত কলকাতাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এইটোৱেই হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰক বেণ্ড।<ref name="ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |title=ভাৰতীয় ৰক ব্যাণ্ড |date= |publisher=thumbnails.visually.netdna-cdn.com |archive-date=১২ মে ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |url-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140512224529/http://thumbnails.visually.netdna-cdn.com/indian-rock-bands_51388a6887729_w1709.gif |archivedate=2014-05-12 |access-date=2026-10-14 |deadurl=yes }}</ref><ref name="Bangla tie-up">{{cite news |author=সৌনক ঘোষাল |date=১৭ ফেব্ৰুয়াৰি ২০১৪ |title=Heavy on this side, hard on the other: Ideal recipe for Bengal-Bangla tie-up |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Heavy-on-this-side-hard-on-the-other-Ideal-recipe-for-Bengal-Bangla-tie-up/articleshow/30570566.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |অৱস্থান=[[ভাৰত]] |date=৯ মে' ২০১৫}}</ref> সাতজন সংগীতজ্ঞ —গৌতম চট্টোপাধ্যায়, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, তাপস দাস, আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় মিলি তেওঁলোকে নিজকে নব্বৈৰ দশকৰপৰা ভাৰতীয় ৰক যুগৰ কিংবদন্তি, দূৰদৰ্শী আৰু অতি প্ৰভাৱশালী আভা-গাৰ্ড বেণ্ড হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref name="Back to '70s">{{cite news |date=২৪ আগষ্ট ২০১৩ |title=Back to '70s with Mohiner Ghoraguli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Back-to-70s-with-Mohiner-Ghoraguli/articleshow/22017703.cms |সংবাদপত্ৰ=[[দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া]] |অৱস্থান=ভাৰত |date=জুলাই ১৭, ২০১৫}}</ref><ref name="ওয়াশিংটন বাংলা">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |title=মহীনেৰ ঘোড়াগুলি |ৱেবছাইট=washingtonbanglaradio.com |publisher=ৱাশ্বিংটন বাংলা ৰেডিঅ' |language=ইংৰাজী |date=২০ জুলাই ২০১৫ |archive-date=২৪ ডিচেম্বৰ ২০১৪ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20141224025137/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/89608-mohiner-ghoraguli-complete-discography-early-45-rpm-eps-wbri-kolkata-radio-bangla-onli |url-অৱস্থা=অকাৰ্যকৰ }}</ref> আমেৰিকান, লেটিন, ৰক, জাজ, লোকসংগীত আৰু বাউল আদি বিভিন্ন সংগীত ধাৰাৰ তেওঁলোকৰ পৰীক্ষামূলক কাম আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ মিশ্ৰণৰ বাবে এই বেণ্ডটোক যিকোনো একক সংগীত শৈলীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত বা শ্ৰেণীভুক্ত কৰাটো কঠিন।<ref name="ওয়াশিংটন বাংলা" /> কিন্তু ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ক লোক-ৰক বেণ্ড বুলি ক’ব পাৰি কাৰণ বাউল আৰু বাংলা ৰক ধাৰাসমূহৰ ভিতৰত লোক পৰম্পৰাৰ স্বতন্ত্ৰ অন্বেষণৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকে সঘনাই ধ্ৰুপদী উপাদানসমূহ উদ্ভাৱনীমূলকভাৱে সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। যদিও সত্তৰৰ দশকত এই বেণ্ডটো গঠন হৈছিল, তথাপি প্ৰথম অৱস্থাত ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হৈছিল। সেই সময়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ গীতত নতুনত্ব থকৰ পাছতো চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ ব্যাৱসায়িক আধিপত্যৰ বাবে বাংলা সংগীত জগতত এক ধৰণৰ স্থবিৰতা বিৰাজ কৰিছিল। ষাঠিৰ দশকৰ [[বব ডিলান]]ৰ সংগীতৰ দৰেই তেওঁলোকৰ সংগীততো নগৰীয়া লোক আন্দোলনৰ এক ধৰণৰ ব্যক্তিগত আকাংক্ষা বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ ছাপ আছিল। ১৯৭৭ চনৰপৰা ১৯৭৯ চনৰ ভিতৰত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' (১৯৭৭), ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব'' (১৯৭৮) আৰু ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' (১৯৭৯) নামৰ তিনিটা এলবাম মুক্তি পায়। যদিও, ক’ব পাৰি যে সেই সময়ত তেওঁলোক কাৰ্যতঃ অচিনাকি আছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁলোকে দ্য ভেলভেট আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড বেণ্ডৰ দৰেই সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন লাভ কৰে। প্ৰায় কুৰি বছৰৰ পাছত ১৯৯৫ চনত সমসাময়িক বিভিন্ন শিল্পীৰ সমন্বয়ত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে'' শিৰোনামেৰে ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ এটি‍ কভাৰ সংকলন মুকলি কৰে। জীৱনমুখী গীত আৰু সংগীতৰ অন্তৰ্নিহিত নৈতিক দৰ্শনৰ বাবে বৰ্তমান তেওঁলোকক বাংলা সংগীতৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁলোকৰ গীতৰ ৰচনা শৈলীৰ সন্দৰ্ভত সমালোচনাত্মক দৃষ্টিকোণৰপৰা ক’ব পাৰি যে তেওঁলোক বাংলা লোকসংগীত আৰু আমেৰিকাৰ নগৰীয়া লোকশৈলীৰদ্বাৰা প্ৰবলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আশিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাঙি যোৱাৰ পাছত সদস্যসকলে বিভিন্ন কৰ্মত মনোনিৱেশ কৰে। গৌতম চট্টোপাধ্যায় কলকাতাত চলচ্চিত্ৰ জগতত মগ্ন হৈ পৰিল, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় ছান ফ্ৰান্সিস্কোলৈ গুচি গ’ল, প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়ে অভিযন্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিলে, ৰঞ্জন ঘোষাল বেংগালুৰুত বিজ্ঞাপন আৰু থিয়েটাৰৰ লগত জড়িত হ’ল, আব্ৰাহাম মজুমদাৰে জাৰ্মানীত সংগীত বিদ্যালয় স্থাপন কৰিলে, তাপস দাসে কলকাতাত ছবি আৰু তথ্যচিত্ৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিলে আৰু তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় নিজৰ পেছাদাৰী কেৰিয়াৰত নামি পৰিল।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> ==ইতিহাস== ===১৯৭৪–৭৯: গঠন, প্ৰাৰম্ভিক বছৰ=== ====গঠন==== ১৯৭৪ চনৰ শেষৰফালে গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ নেতৃত্বত কলকাতাৰ কেইবাজনো সংগীতজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণেৰে এই বেণ্ডটো গঠন হয়। প্ৰাথমিকভাৱে‍ গোটটোত সাতজন সদস্য থকাৰ বাবে ইয়াৰ নাম আছিল "সপ্তৰ্ষি।" <ref name="ক">{{cite web | url=http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | title=জীৱনানন্দেৰ 'ঘোড়া' থেকে মহীনেৰ ঘোড়াগুলি | accessdate=15 October 2026 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430160941/http://glitz.bdnews24.com/details.php?catry=13&showns=1284 | archivedate=30 April 2011 | deadurl=yes}}</ref><ref name="বছৰচল্লিছ">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/18-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |publisher=ওবেলা |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> সাতজন সদস্য আছিল গৌতম চট্টোপাধ্যায়, তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়, ৰঞ্জন ঘোষাল, তাপস দাস, আব্ৰাহাম মজুমদাৰ, বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায় আৰু প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়। পাছলৈ নামটো সলনি কৰি "তীৰন্দাজ" কৰা হয় আৰু এটা কনচাৰ্টত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ে বেণ্ডটোক "গৌতম চেটাৰ্জী বি এছ চি এণ্ড সম্প্ৰদায়" হিচাপে নতুন নামেৰে চিনাকি কৰাই দিয়ে। অৱশেষত ৰঞ্জন ঘোষালে বেণ্ডটোৰ বৰ্তমান নাম ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি‍''ৰ প্ৰস্তাৱ আগ বঢ়ায়।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭">{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.ebela.in/paper/23-9-06@04@2014.html |title=আবাৰ বছৰচল্লিছ পৰে |author=[[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] |date=৬ এপ্ৰিল ২০১৪ |ৱেবছাইট= |publisher=ওবেলা |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৮ জুলাই ২০১৫}}</ref> প্ৰকৃতপক্ষে এই নামকৰণ কৰা হৈছে আধুনিক বাঙালী কবি [[জীৱনানন্দ দাশ]] ৰচিত ''সাতটি তাৰাৰ তিমিৰ'' (১৯৪৮) কাব্যগ্ৰন্থৰ ''ঘোড়া'' শিৰোনামৰ কবিতাৰ দ্বিতীয় পঙক্তিৰ পৰাঃ<ref name="tbi">{{cite news |last1=Sethu |first1=Divya |title=In the 1970s, India’s First Rock Band Was Born In The Backyard of A Kolkata Home |url=https://thebetterindia.com/257125/moheener-ghoraguli-indias-first-rock-band-bengali-music-bollywood-commercial-songs-gautam-chattopadhya-gaurab-chatterjee-kolkata-music-history-div200/ |access-date=1 May 2026 |work=The Better India |date=18 June 2021}}</ref><ref>"ঘোড়া"-কবি জীৱনানন্দ দাশ, ''চতুৰঙ্গ'', সম্পাদক হুমায়ুন কবীৰ, আষাঢ় ১৩৪৭ বঙ্গাব্দ।</ref> <blockquote>"মহীনেৰ ঘোড়াগুলো ঘাস খায় কাৰ্তিকেৰ জ্যোৎস্নাৰ প্ৰান্তৰে।" </blockquote> সত্তৰৰ দশক বাংলা বেণ্ড আৰু ৰক সংগীতৰ বাবে বিশেষ অনুকূল নাছিল। সেই সময়ত সংগীত জগতখনত [[হেমন্ত কুমাৰ|হেমন্ত মুখোপাধ্যায়]], [[মান্না দে]], [[শ্যামল মিত্ৰ]], [[সন্ধ্যা মুখোপাধ্যায়]] আদিৰ দৰে‍ শিল্পীৰ আধিপত্য। সংগীতৰফালৰপৰা তেওঁলোক আছিল [[ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |ৰবীন্দ্ৰনাথ]] আৰু [[কাজী নজৰুল ইছলাম|নজৰুল]]ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত চহকী পৰম্পৰাৰ ধাৰক-বাহক। ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে পৰিৱে‍শন কৰা বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ গীত আৰু আধুনিক বাংলা গীতে অপৰিসীম জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ====ষ্টুডিঅ' এলবাম==== ১৯৭৭ চনত ''সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক'' নামৰ প্ৰথম এলবামটো মুক্তি পোৱাৰ পাছত শমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ে ''আনন্দবজাৰ পত্ৰিকা''ৰ স্তম্ভত ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কেইবাটাও দূৰদৰ্শন কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু তাৰ পাছত দৰ্শকৰ মাজত বেণ্ডটোৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কমিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰকাশ কৰা চিঠিবোৰ ডাক বাকচত গোট খাবলৈ ধৰিলে। ১৯৭৮ চনত ৰঞ্জন ঘোষালে সেই চিঠি-পত্ৰবোৰ সন্নিৱি‍ষ্ট কৰি দ্বিতীয়টো এলবাম ''অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব''ৰ কভাৰ ডিজাইন কৰে। ১৯৭৯ চনত ''দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি'' — বেণ্ডটোৰ তৃতীয় আৰু অন্তিম ষ্টুডিঅ’ এলবাম মুক্তি হোৱাৰ পাছতেই ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত বেণ্ডটো ভাগি যায়। এলবাম বিক্ৰী বন্ধ হৈ পৰে‍।<ref name="বছৰচল্লিছ-৭"/> === ১৯৮৬–৮৭: পৰৱৰ্তী বছৰ === ১৯৮৬-১৯৮৭ চনত গৌতম চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে‍ অৰুণেন্দু দাসৰ সাক্ষাৎ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ''মহীনেৰ ঘোড়াগুলি''ৰ চাৰটা সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ প্ৰত্যেকটোতেই অৰুণেন্দূৰ ''কে কে যাবিৰে'', ''দিশে হাৰা যে মোৰ মন'', ''গঙ্গা'', ''আমাৰ প্ৰিয়া ক্যাফে'' ইত্যাদি গান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ==সাঙ্গীতিক দক্ষতা== ১৯৭৮ চনলৈকে তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায় বা ভানু-দা কণ্ঠ আৰু গীটাৰত আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ ঠাই লয় ৰাজা বেনাৰ্জীয়ে। দলটোৰ আন এজন গীতিকাৰ আছিল ৰঞ্জন ঘোষাল। তেওঁ দলটোৰ হৈ‍ সংবাদ মাধ্যমৰ সৈতে সংযোগ ৰক্ষা কৰিছিল। বেণ্ডটোৰ স্ৰষ্টা গৌতম চট্টোপাধ্যায় গীতিকাৰ হিচাপে সম্পূৰ্ণ নতুন মুখ আছিল। কিন্তু সমাজৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আছিল যথেষ্ট সুকীয়া, তেওঁ আছিল অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ অধিকাৰী। বহুখিনি ষাঠিৰ দশকৰ বব ডিলানৰ দৰে। সেই সময়ত গৌতম আছিল মূলতঃ কমিউনিষ্ট যোদ্ধা, যাৰ প্ৰতিফলন তেওঁলোকৰ বেছিভাগ গীততে পোৱা যায়। আশীৰ দশকত গৌতম চট্টোপাধ্যায় আৰু দীপক মজুমদাৰে বাউল-ফকিৰ পৰম্পৰাক কেন্দ্ৰ কৰি এক নতুন সংগীত শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে এই লোকজীৱন আৰু সংগীতৰ প্ৰভাৱ মহীনৰ বহু গীতত দেখা যায়।<ref name="মহীনেৰ সেই গানে">{{cite news |date=৭ মাৰ্চ ২০১৫ |title=মহীনেৰ সেই গানে |url=http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/মহ-ন-ৰ-স-ই-গ-ন-1.120696# |সংবাদপত্ৰ=[[আনন্দবাজাৰ পত্ৰিকা]] |অৱস্থান=কলকাতা |date=১৯ জুলাই ২০১৫}}</ref> তদুপৰি মহীনৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত আছিল [[দ্য বিটল্‌চ]], বব ডিলান, [[লুটৱিস ফান বিটহ'ফন]], [[ৰবি শংকৰ]], আলী আকবৰ আদি। ==প্ৰভাৱ== ২০০৬ চনত মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ ''আবাৰ বছৰ কুড়ি পৰে''ৰ সম্পাদিত ষ্টুডিঅ' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি ছোট হতে হতে'' গানৰ সুৰানুকৰণত গেংষ্টাৰ নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰত জেমছে ''ভিগি ভিগী'' শিৰোনামৰ একটি গীত গায়। ২০১৪ চনত অৰিন্দম দেই ষ্টুডিঅ' এলবাম ''মায়া''(১৯৯৭)ৰ "টেলিফোন" শীৰ্ষক গীতৰ এটা শাৰীৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ''কখন তোমাৰ আসবে টেলিফোন'' শীৰ্ষক এখন বাংলা ছবি পৰিচালনা কৰে।<ref name="আসবে টেলিফোন?">{{cite news |author=মৌতান ঘোষাল |date=৯ মে' ২০১৫ |title=আসবে টেলিফোন? |url=http://www.bengaltimes.in/আসবে-টেলিফোন/ |সংবাদপত্ৰ=বেঙ্গল টাইমস |অৱস্থান=[[ভাৰত]] |archive-date=২৯ মাৰ্চ ২০১৫ |আৰ্কাইভেৰ-url=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |url-অৱশ্থা=অকাৰ্যকৰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150329062925/http://www.bengaltimes.in/%e0%a6%86%e0%a6%b8%e0%a6%ac%e0%a7%87-%e0%a6%9f%e0%a7%87%e0%a6%b2%e0%a6%bf%e0%a6%ab%e0%a7%8b%e0%a6%a8/ |archivedate=2015-03-29 |access-date=2026-10-15 |deadurl=yes }}</ref> ''আবাৰ বছৰকুড়ি পৰে'' এলবামৰ ''পৃথিৱীটা নাকি'' শিৰোনামৰ গানৰ যোগেদি তেওেঁলাকে‍ টেলিভিছনে কিদৰে‍ নগৰীয়া উন্মাদনা সৃষ্টি কৰেছে তাৰ প্ৰতিফলন দেখুৱাইছে‍, যিটো বিভিন্ন সমসাময়িক শিল্পীসকলৰদ্বাৰা কভাৰ কৰা হৈছে। পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বাংলা বেণ্ড পেনোয়া-ৰ সংগীততো ‘মহীনেৰ ঘোড়াগুলি’ৰ সৈতে সাদৃশ্য দেখা যায়। ২০২৪ চনৰ এক প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীত শুনিলে মহীনেৰ ঘোড়াগুলিৰ সংগীতৰ কথা মনত পৰে আৰু পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছে যে পেনোয়া-ৰ গীতত এনে শব্দ আৰু সুৰ নতুন ৰূপত ঘূৰি আহিছে।<ref>{{ৱেব উদ্ধৃতি|date=৩ ডিচেম্বৰ ২০২৪|title=পেনোয়া: উপকূলেৰ দুখগাথায় নাগৰিক কোলাহল|url=https://www.ajkerpatrika.com/entertainment/ajpu6yfspccmv|date=২৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬|ৱেবছাইট=আজকেৰ পত্ৰিকা}}</ref> ==সদস্যসকল== ===প্ৰধান সদস্য=== * [[গৌতম চট্টোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, লিড গীটাৰ, চেক্সোফোন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[বিশ্বনাথ চট্টোপাধ্যায়]] – ড্ৰাম, বেছ ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[প্ৰদীপ চট্টোপাধ্যায়]] – বাছ, বাঁহী <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[ৰঞ্জন ঘোষাল]] – [[মাষ্টাৰ অৱ চেৰেমনি|এম চি]], [[ভিজুৱেল আৰ্ট|ভিজুৱেল]], [[মিডিয়া ৰিলেচনছ]] <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[আব্ৰাহাম মাজুমদাৰ]] – পিয়ানো, ভায়লিন <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তাপস দাস]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৮১)</small> * [[তপেশ বন্দ্যোপাধ্যায়]] – কণ্ঠ, গীটাৰ <small>(১৯৭৬–১৯৭৮)</small> ===প্ৰাথমিক সদস্য=== * [[ৰাজা বেনাৰ্জী]] – গীটাৰ <small>(১৯৭৮)</small> ===অন্যান্য সদস্য=== * [[সঙ্গীতা ঘোষাল]] * [[শৰ্মিষ্ঠা চট্টোপাধ্যায়]] * [[মিনতি চট্টোপাধ্যায়]] * [[প্ৰণৱ সেনগুপ্ত]] * [[প্ৰবাল হালদাৰ]] * [[তপন চট্টোপাধ্যায় (সংগীতজ্ঞ)|তপন চট্টোপাধ্যায়]] * [[দীপক মজুমদাৰ]] ==মূল ষ্টুডিঅ' এলবাম (১৯৭৭–১৯৭৯)== * ''[[সংবিগ্ন পাখিকূল ও কলকাতা বিষয়ক]]'' (১৯৭৭) * ''[[অজানা উড়ন্ত বস্তু বা অ-উ-ব]]'' (১৯৭৮) * ''[[দৃশ্যমান মহীনেৰ ঘোড়াগুলি]]'' (১৯৭৯) ==তথ্য সংগ্ৰহ== [[শ্ৰেণী:Articles with hCards]] [[শ্ৰেণী:ৰক বেণ্ড]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰক বেণ্ড]] 7ib1kibtcjqrt0dlwxka207dwaq5m4a 0 140307 645209 645170 2026-10-15T15:32:25Z BhuyanBhaskar 16362 645209 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া |image = জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া.jpeg |image size = 200px |caption = |birth_date = |birth_place = |death_date = |death_place = |occupation = উপাচাৰ্য, অধ্যাপক, সাহিত্যিক |years_active = |awards = |website = }} '''জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া''' অসমৰ এজন শিক্ষাবিদ<ref name="pratidintime">{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | title=JP Saikia Appointed VC Of BSSR Varsity In Golaghat | accessdate=14 October 2026}}</ref>, সাহিত্যিক, সমাজতাত্ত্বিক, চিন্তাবিদ আৰু বৰ্তমানৰ [[জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য।<ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/ | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Vice-Chancellor, JB University | accessdate=14 October 2026}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেখেতে [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | title=jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | accessdate=14 October 2026 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210510031223/https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | archivedate=10 May 2021 | deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/index.php/about/vice-chancellor | title=VICE CHANCELLOR | accessdate=14 October 2026}}</ref> তেওঁ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সমাজতত্ত্ব বিভাগৰো অধ্যাপক আছিল৷<ref>{{cite web | url=https://www.dibru.ac.in/user-profile/jyoti-saikia | title=Dr. Jyoti Prasad Saikia Professor, Department of Sociology, DU | accessdate=14 October 2026}}</ref> ==জন্ম আৰু পৰিচয়== তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৯ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত৷ পিতৃৰ নাম প্রয়াত প্রবীণ কুমাৰ চুতীয়া আৰু মাতৃৰ নাম লাবণ্য চুতীয়া৷ ==শিক্ষা জীৱন== *প্রাথমিক বিদ্যালয়ঃ ৩২৬ নং বাঘৰচুক প্রাথমিক বিদ্যালয় *মাধ্যমিক শিক্ষাঃ কোঁৱৰপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৫) আৰু ঘোৰহাট চৰকাৰী উচচতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৭) *উচ্চ শিক্ষাঃ কটন কলেজ; গুৱাহাটী (১৯৯১) আৰু পুণে বিশ্ববিদ্যালয় (১৯৯৩) *গৱেষণাঃ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় (এম ফিল (১৯৯৬) পি.এইচ.ডি (১৯৯১) ==কৰ্মজীৱন আৰু পদবী== *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য (বৰ্তমান), জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়, যোৰহাট, অসম<ref name="pratidintime"/> *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য, [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]], [[গোলাঘাট]], [[অসম]]<ref name="dibru">{{cite web | url=https://erp.dibru.work/media-library/faculty-dcs/6VKA9DHf7irKkSWYo2XibRRWSV8m1t3zfhgsAc4w.pdf | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Prof. Department of Sociology, Dibrugarh University, Assam. | accessdate=14 October 2026}}</ref> <ref>{{cite web | url=https://bssrv.ac.in/former-vice-chancellors/ | title=former-vice-chancellors | accessdate=14 October 2026}}</ref> *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ পৰিকল্পনাৰ অধীনত স্থাপিত কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, Educational Multimedia Research Centre, Dibrugarh University *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, নাৰী অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সংযোজক, ক্ৰীড়া পৰিষদ (Sports Board), [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন মুৰব্বী অধ্যাপক, সমাজতত্ত্ব বিভাগ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] ==প্ৰকাশিত সাহিত্য ৰাজি== ===গল্প-সংকলন=== *আৰু এজন সন্ত্ৰাসবাদীৰ মৃত্যু — (প্ৰশান্ত কুমাৰ চুতীয়াৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে), মিহিৰ পাব্লিকেশন, [[পানবজাৰ]], [[গুৱাহাটী]] (১৯৯৭)<ref name="dibru"/> *মালশ্ৰী, ভৱানী আৰু এজন কবি— জাছিংফা পাব্লিকেশন, ২০০২ *সুৰ সুৰ বতাহ চৰাই— ৰংঘৰ সাহিত্য সভা, [[শিৱসাগৰ]], ২০০৬ *নৈপৰীয়া ছোৱালী— কৌস্তুভ প্ৰকাশন, ২০০৬ *অন্য আকাশৰ ছাঁ— বনলতা, অসম, ২০০৭ *কেঁচা দুবৰিৰ প্ৰেম— বনলতা, অসম, ২০০৮ *ছিমিউলাক্ৰা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৫ *আকাশ নীলা নহয়— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৯ *চেডন অ’ৱ্‌ চাইলেণ্ট ষ্টন— (ইংৰাজী ভাষাৰ চুটিগল্পৰ সংকলন), ২০১৯ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ নিৰ্বাচিত গল্প— বনলতা, ২০২০ ===উপন্যাস=== *ফেচবুকত শকুন্তলা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *সুদৰ্শনা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *বগা আকাশৰ ৰঙা ডাৱৰ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ *লক্‌ডাউন— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট *ৰ’দ পূৱাবনো ক’ত— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *দেউতা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *পুৱাৰ পূৰবী নিশাৰ কেতেকী— স্বৰ্ণলিপি,গুৱাহাটী, ২০২৪ *মৃত্যুস্নান— স্বৰ্ণলিপি, গুৱাহাটী *দ্বিতীয় পৃষ্ঠা *ৰ’দ *নিৰুপম নিৰুপমা ===পূৰ্ণাংগ নাটক=== *অন্য আবেলিৰ ৰং *স্বপ্ন-দুঃস্বপ্ন *অনুভৱৰ অন্য ছবি *গধূলিৰ গান *দূবৰিত দুপৰীয়া ৰৈ *হৃদয়ত বেহেলাৰ সুৰ *গান্ধীজী আহি আছে *পেয়িং গেষ্ট *ধুমুহাত পখীৰ নীড় *ৰং বৈভৱ *ৰং *হাজামণি *স্বৰ্গধামত গান্ধাজীৰ সাক্ষাৎকাৰ *মই ===একাংকিকা নাটক=== *মা মই শদিয়ালৈ যামেই *অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ *অপাজিতা *সন্ধিক্ষণ *পানী আহে পানী যায় *সামান্য *দ্বিতীয় খিৰিকী *ঈশ্বৰ আহি আছে *নীল চৰাইৰ গান *ভূত পোৱালীৰ কাহিনী *ৰাঙ কুকুৰৰ ৰং *ৰ’দে পুৰা ফুলৰ গোন্ধ *কলি কালৰ ভগৱান *স্বৰ্গধামত গান্ধীজী *আইজনী আহি আছে *আকৌ বৰষুণ ===নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ-সংকলন=== *নাট্যহস্মি (নাটক বিষয়ক একত্ৰ প্ৰবন্ধ সংকলন)— নাটকথা, ২০১১ *গণসংযোগ: প্ৰত্যয় আৰু প্ৰত্যাশা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৪ *সমাজ, সমস্যা আৰু সমাধান — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সমাজ, সংস্কৃতি আৰু চিকিৎসা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮ *আধুনিক সমাজতাত্ত্বিক বিশ্লেষণ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সামাজিক লিংগ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *যি কথা পাহৰিব নোৱাৰি— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬<ref name="dibru"/> ===উপন্যাসিকা=== *কাব্যিক প্ৰেমৰ পৰ্ণশালা *গহীন জীৱনৰ গান *বৰষুণৰ ৰং *নৈপৰীয়া ৰং *হৃদয়ত হালধীয়া ঘাঁ *পিঞ্জৰাত আবদ্ধ হৃদয় *বৰষুণৰ ৰং— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ ===কবিতা-সংকলন=== *অপেক্ষা বৰষুণ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮<ref name="dibru"/> *চাং পুতলাৰ নাচ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===গীতৰ সংকলন=== *মাটিত মেঘৰ ছায়া— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১৬ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গীত ===চুটি ছবিৰ কাহিনী=== *নাচাই চলিলে গালৈকে ঘাটি *সায়াহ্ন (দুটা খণ্ড) *কেঁচা দুবৰিৰ প্ৰেম (চাৰিটা খণ্ড) *কৃষ্ণচূড়াৰ ফুল (চাৰিটা খণ্ড) *সোঁৱৰণিত ধূসৰিত ক্ষণ (চাৰিটা খণ্ড) *কাৰেং *দুৱৰীত দুপৰীয়া ৰৈ *ৰ’দ আহে পূৱাতে ===নৃত্য-নাটিকা=== *কৃষ্টি বিকাশ সমাজ *ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ *আমাৰ গাঁও *নৈপৰীয়া গান ===ইংৰাজী ভাষাত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ=== *Youth and Career Aspiration<ref name="dibru"/> *Problem of Education and Rural Women *Gender: Themes & Issues *Redefining Gender *Sociology of Health *Sociology of Kinship *Sociology of Politics *DAWN’S SECRET GLOW (Translated By Bedanga C.)<ref name="dibru"/> *Mapping Women’s Scholarship in Indian Sociology (Edited) *Where Life Goes Searching For Love (Translated By Mridul Bordoloi) ===উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সমাজ আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক গ্ৰন্থ=== *Flash from North-East India *Gender and Health *Sociological Dimension of Contemporary Assamese Short Story Writers *The Brahmaputra: Lifeline of North-East India *Sociology of North-East India: Empirical Reality and Discipline *Gender Trouble আদি। ===অন্যান্য গ্ৰন্থ=== *মাটিৰ মানুহ মনৰ কথা (ড০ [[অনিল শইকীয়া]]ৰ সৈতে যুটিয়াভাৱে)— জাগৃতি প্ৰকাশন, ২০০২<ref name="dibru"/> *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — পূবাঞ্চল টাই সাহিত্য সভা, ২০১০ *সেউজ পথাৰৰ আঁচল— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১০ *জীৱনৰ গদ্য— নাটকথা প্ৰকাশন *আকুল পথিক— ৰংপুৰ সাহিত্য সভা ২০০০ *জনসংস্কৃতিৰ ৰূপ বৰ্ণ *গৱেষণা কি?— বিদ্যা ভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===অভিনন্দনসূচক গ্ৰন্থ=== *সৃষ্টিৰ পথাৰত এজন স্বপ্নদ্ৰষ্টা উপাচাৰ্য— সম্পাদকঃ ড০ সিদ্ধাৰ্থ গোস্বামী *দৃষ্টি আৰু দৰ্শন (জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গল্প)— সম্পাদকঃ অংকুৰণ আৰ্ফ গগৈ *My Mentor: Stone Under Water, Editor Alankrita Borthakur ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী বিষয়া]] 4d9qad9592wrvfkfg7oghljvl0dq08f 645212 645209 2026-10-15T15:33:20Z BhuyanBhaskar 16362 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645212 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া |image = জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া.jpeg |image size = 200px |caption = |birth_date = |birth_place = |death_date = |death_place = |occupation = উপাচাৰ্য, অধ্যাপক, সাহিত্যিক |years_active = |awards = |website = }} '''জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া''' অসমৰ এজন শিক্ষাবিদ<ref name="pratidintime">{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | title=JP Saikia Appointed VC Of BSSR Varsity In Golaghat | accessdate=14 October 2026}}</ref>, সাহিত্যিক, সমাজতাত্ত্বিক, চিন্তাবিদ আৰু বৰ্তমানৰ [[জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য।<ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/ | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Vice-Chancellor, JB University | accessdate=14 October 2026}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেখেতে [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | title=jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | accessdate=14 October 2026 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210510031223/https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | archivedate=10 May 2021 | deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/index.php/about/vice-chancellor | title=VICE CHANCELLOR | accessdate=14 October 2026}}</ref> তেওঁ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সমাজতত্ত্ব বিভাগৰো অধ্যাপক আছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.dibru.ac.in/user-profile/jyoti-saikia | title=Dr. Jyoti Prasad Saikia Professor, Department of Sociology, DU | accessdate=14 October 2026}}</ref> ==জন্ম আৰু পৰিচয়== তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৯ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত। পিতৃৰ নাম প্ৰয়াত প্ৰবীণ কুমাৰ চুতীয়া আৰু মাতৃৰ নাম লাৱণ্য চুতীয়া। ==শিক্ষা জীৱন== *প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ঃ ৩২৬ নং বাঘৰচুক প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *মাধ্যমিক শিক্ষাঃ কোঁৱৰপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৫) আৰু ঘোৰহাট চৰকাৰী উচচতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৭) *উচ্চ শিক্ষাঃ কটন কলেজ; গুৱাহাটী (১৯৯১) আৰু পুণে বিশ্ববিদ্যালয় (১৯৯৩) *গৱেষণাঃ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় (এম ফিল (১৯৯৬) পি.এইচ.ডি (১৯৯১) ==কৰ্মজীৱন আৰু পদবী== *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য (বৰ্তমান), জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়, যোৰহাট, অসম<ref name="pratidintime"/> *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য, [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]], [[গোলাঘাট]], [[অসম]]<ref name="dibru">{{cite web | url=https://erp.dibru.work/media-library/faculty-dcs/6VKA9DHf7irKkSWYo2XibRRWSV8m1t3zfhgsAc4w.pdf | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Prof. Department of Sociology, Dibrugarh University, Assam. | accessdate=14 October 2026}}</ref> <ref>{{cite web | url=https://bssrv.ac.in/former-vice-chancellors/ | title=former-vice-chancellors | accessdate=14 October 2026}}</ref> *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ পৰিকল্পনাৰ অধীনত স্থাপিত কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, Educational Multimedia Research Centre, Dibrugarh University *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, নাৰী অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সংযোজক, ক্ৰীড়া পৰিষদ (Sports Board), [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন মুৰব্বী অধ্যাপক, সমাজতত্ত্ব বিভাগ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] ==প্ৰকাশিত সাহিত্য ৰাজি== ===গল্প-সংকলন=== *আৰু এজন সন্ত্ৰাসবাদীৰ মৃত্যু — (প্ৰশান্ত কুমাৰ চুতীয়াৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে), মিহিৰ পাব্লিকেশন, [[পানবজাৰ]], [[গুৱাহাটী]] (১৯৯৭)<ref name="dibru"/> *মালশ্ৰী, ভৱানী আৰু এজন কবি— জাছিংফা পাব্লিকেশন, ২০০২ *সুৰ সুৰ বতাহ চৰাই— ৰংঘৰ সাহিত্য সভা, [[শিৱসাগৰ]], ২০০৬ *নৈপৰীয়া ছোৱালী— কৌস্তুভ প্ৰকাশন, ২০০৬ *অন্য আকাশৰ ছাঁ— বনলতা, অসম, ২০০৭ *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম— বনলতা, অসম, ২০০৮ *ছিমিউলাক্ৰা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৫ *আকাশ নীলা নহয়— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৯ *চেডন অ’ৱ্‌ চাইলেণ্ট ষ্টন— (ইংৰাজী ভাষাৰ চুটিগল্পৰ সংকলন), ২০১৯ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ নিৰ্বাচিত গল্প— বনলতা, ২০২০ ===উপন্যাস=== *ফেচবুকত শকুন্তলা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *সুদৰ্শনা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *বগা আকাশৰ ৰঙা ডাৱৰ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ *লক্‌ডাউন— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট *ৰ’দ পুৱাবনো ক’ত— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *দেউতা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *পুৱাৰ পূৰবী নিশাৰ কেতেকী— স্বৰ্ণলিপি,গুৱাহাটী, ২০২৪ *মৃত্যুস্নান— স্বৰ্ণলিপি, গুৱাহাটী *দ্বিতীয় পৃষ্ঠা *ৰ’দ *নিৰুপম নিৰুপমা ===পূৰ্ণাংগ নাটক=== *অন্য আবেলিৰ ৰং *স্বপ্ন-দুঃস্বপ্ন *অনুভৱৰ অন্য ছবি *গধূলিৰ গান *দূবৰিত দুপৰীয়া ৰৈ *হৃদয়ত বেহেলাৰ সুৰ *গান্ধীজী আহি আছে *পেয়িং গেষ্ট *ধুমুহাত পখীৰ নীড় *ৰং বৈভৱ *ৰং *হাজামণি *স্বৰ্গধামত গান্ধাজীৰ সাক্ষাৎকাৰ *মই ===একাংকিকা নাটক=== *মা মই শদিয়ালৈ যামেই *অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ *অপাজিতা *সন্ধিক্ষণ *পানী আহে পানী যায় *সামান্য *দ্বিতীয় খিৰিকী *ঈশ্বৰ আহি আছে *নীল চৰাইৰ গান *ভূত পোৱালিৰ কাহিনী *ৰাঙ কুকুৰৰ ৰং *ৰ’দে পূৰা ফুলৰ গোন্ধ *কলি কালৰ ভগৱান *স্বৰ্গধামত গান্ধীজী *আইজনী আহি আছে *আকৌ বৰষুণ ===নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ-সংকলন=== *নাট্যহস্মি (নাটক বিষয়ক একত্ৰ প্ৰবন্ধ সংকলন)— নাটকথা, ২০১১ *গণসংযোগ: প্ৰত্যয় আৰু প্ৰত্যাশা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৪ *সমাজ, সমস্যা আৰু সমাধান — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সমাজ, সংস্কৃতি আৰু চিকিৎসা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮ *আধুনিক সমাজতাত্ত্বিক বিশ্লেষণ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সামাজিক লিংগ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *যি কথা পাহৰিব নোৱাৰি— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬<ref name="dibru"/> ===উপন্যাসিকা=== *কাব্যিক প্ৰেমৰ পৰ্ণশালা *গহীন জীৱনৰ গান *বৰষুণৰ ৰং *নৈপৰীয়া ৰং *হৃদয়ত হালধীয়া ঘাঁ *পিঞ্জৰাত আবদ্ধ হৃদয় *বৰষুণৰ ৰং— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ ===কবিতা-সংকলন=== *অপেক্ষা বৰষুণ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮<ref name="dibru"/> *চাং পুতলাৰ নাচ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===গীতৰ সংকলন=== *মাটিত মেঘৰ ছায়া— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১৬ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গীত ===চুটি ছবিৰ কাহিনী=== *নাচাই চলিলে গালৈকে ঘাটি *সায়াহ্ন (দুটা খণ্ড) *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম (চাৰিটা খণ্ড) *কৃষ্ণচূড়াৰ ফুল (চাৰিটা খণ্ড) *সোঁৱৰণিত ধূসৰিত ক্ষণ (চাৰিটা খণ্ড) *কাৰেং *দুৱৰীত দুপৰীয়া ৰৈ *ৰ’দ আহে পুৱাতে ===নৃত্য-নাটিকা=== *কৃষ্টি বিকাশ সমাজ *ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ *আমাৰ গাঁও *নৈপৰীয়া গান ===ইংৰাজী ভাষাত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ=== *Youth and Career Aspiration<ref name="dibru"/> *Problem of Education and Rural Women *Gender: Themes & Issues *Redefining Gender *Sociology of Health *Sociology of Kinship *Sociology of Politics *DAWN’S SECRET GLOW (Translated By Bedanga C.)<ref name="dibru"/> *Mapping Women’s Scholarship in Indian Sociology (Edited) *Where Life Goes Searching For Love (Translated By Mridul Bordoloi) ===উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সমাজ আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক গ্ৰন্থ=== *Flash from North-East India *Gender and Health *Sociological Dimension of Contemporary Assamese Short Story Writers *The Brahmaputra: Lifeline of North-East India *Sociology of North-East India: Empirical Reality and Discipline *Gender Trouble আদি। ===অন্যান্য গ্ৰন্থ=== *মাটিৰ মানুহ মনৰ কথা (ড° [[অনিল শইকীয়া]]ৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে)— জাগৃতি প্ৰকাশন, ২০০২<ref name="dibru"/> *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — পূবাঞ্চল টাই সাহিত্য সভা, ২০১০ *সেউজ পথাৰৰ আঁচল— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১০ *জীৱনৰ গদ্য— নাটকথা প্ৰকাশন *আকুল পথিক— ৰংপুৰ সাহিত্য সভা ২০০০ *জনসংস্কৃতিৰ ৰূপ বৰ্ণ *গৱেষণা কি?— বিদ্যা ভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===অভিনন্দনসূচক গ্ৰন্থ=== *সৃষ্টিৰ পথাৰত এজন স্বপ্নদ্ৰষ্টা উপাচাৰ্য— সম্পাদকঃ ড° সিদ্ধাৰ্থ গোস্বামী *দৃষ্টি আৰু দৰ্শন (জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গল্প)— সম্পাদকঃ অংকুৰণ আৰ্ফ গগৈ *My Mentor: Stone Under Water, Editor Alankrita Borthakur ==পুৰস্কাৰ== *লোকবন্ধু লম্বোধৰ কামান সোঁৱৰণি মাটি-মানুহ-সমন্বয় বঁটা (2024) *ড° ময়িদুল ইছলাম বড়া সাহিত্য বটা (২০২৬) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী বিষয়া]] qw3g1qvyh9p01obk3e5olre8kaw5ajk 645227 645212 2026-10-15T15:41:36Z BhuyanBhaskar 16362 645227 wikitext text/x-wiki {{infobox writer |name=জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া |image=জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া.jpeg |thumb= |imagesize=250px |alt= |caption= |pseudonym= |birth_name= |birth_date= |birth_place= |death_date= |death_place= |occupation= উপাচাৰ্য, অধ্যাপক, সাহিত্যিক |nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship=ভাৰতীয় |language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |education=এম.ফিল, পি.এইচ.ডি |alma_mater= |period= |genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= সৃষ্টিশীল সাহিত্য, সমালোচনা সাহিত্য |movement= |notableworks= |spouse= |partner= |children= |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=}} '''জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া''' অসমৰ এজন শিক্ষাবিদ<ref name="pratidintime">{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | title=JP Saikia Appointed VC Of BSSR Varsity In Golaghat | accessdate=14 October 2026}}</ref>, সাহিত্যিক, সমাজতাত্ত্বিক, চিন্তাবিদ আৰু বৰ্তমানৰ [[জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য।<ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/ | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Vice-Chancellor, JB University | accessdate=14 October 2026}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেখেতে [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | title=jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | accessdate=14 October 2026 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210510031223/https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | archivedate=10 May 2021 | deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/index.php/about/vice-chancellor | title=VICE CHANCELLOR | accessdate=14 October 2026}}</ref> তেওঁ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সমাজতত্ত্ব বিভাগৰো অধ্যাপক আছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.dibru.ac.in/user-profile/jyoti-saikia | title=Dr. Jyoti Prasad Saikia Professor, Department of Sociology, DU | accessdate=14 October 2026}}</ref> ==জন্ম আৰু পৰিচয়== তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৯ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত। পিতৃৰ নাম প্ৰয়াত প্ৰবীণ কুমাৰ চুতীয়া আৰু মাতৃৰ নাম লাৱণ্য চুতীয়া। ==শিক্ষা জীৱন== *প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ঃ ৩২৬ নং বাঘৰচুক প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *মাধ্যমিক শিক্ষাঃ কোঁৱৰপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৫) আৰু ঘোৰহাট চৰকাৰী উচচতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৭) *উচ্চ শিক্ষাঃ কটন কলেজ; গুৱাহাটী (১৯৯১) আৰু পুণে বিশ্ববিদ্যালয় (১৯৯৩) *গৱেষণাঃ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় (এম ফিল (১৯৯৬) পি.এইচ.ডি (১৯৯১) ==কৰ্মজীৱন আৰু পদবী== *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য (বৰ্তমান), জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়, যোৰহাট, অসম<ref name="pratidintime"/> *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য, [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]], [[গোলাঘাট]], [[অসম]]<ref name="dibru">{{cite web | url=https://erp.dibru.work/media-library/faculty-dcs/6VKA9DHf7irKkSWYo2XibRRWSV8m1t3zfhgsAc4w.pdf | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Prof. Department of Sociology, Dibrugarh University, Assam. | accessdate=14 October 2026}}</ref> <ref>{{cite web | url=https://bssrv.ac.in/former-vice-chancellors/ | title=former-vice-chancellors | accessdate=14 October 2026}}</ref> *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ পৰিকল্পনাৰ অধীনত স্থাপিত কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, Educational Multimedia Research Centre, Dibrugarh University *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, নাৰী অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সংযোজক, ক্ৰীড়া পৰিষদ (Sports Board), [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন মুৰব্বী অধ্যাপক, সমাজতত্ত্ব বিভাগ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] ==প্ৰকাশিত সাহিত্য ৰাজি== ===গল্প-সংকলন=== *আৰু এজন সন্ত্ৰাসবাদীৰ মৃত্যু — (প্ৰশান্ত কুমাৰ চুতীয়াৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে), মিহিৰ পাব্লিকেশন, [[পানবজাৰ]], [[গুৱাহাটী]] (১৯৯৭)<ref name="dibru"/> *মালশ্ৰী, ভৱানী আৰু এজন কবি— জাছিংফা পাব্লিকেশন, ২০০২ *সুৰ সুৰ বতাহ চৰাই— ৰংঘৰ সাহিত্য সভা, [[শিৱসাগৰ]], ২০০৬ *নৈপৰীয়া ছোৱালী— কৌস্তুভ প্ৰকাশন, ২০০৬ *অন্য আকাশৰ ছাঁ— বনলতা, অসম, ২০০৭ *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম— বনলতা, অসম, ২০০৮ *ছিমিউলাক্ৰা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৫ *আকাশ নীলা নহয়— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৯ *চেডন অ’ৱ্‌ চাইলেণ্ট ষ্টন— (ইংৰাজী ভাষাৰ চুটিগল্পৰ সংকলন), ২০১৯ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ নিৰ্বাচিত গল্প— বনলতা, ২০২০ ===উপন্যাস=== *ফেচবুকত শকুন্তলা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *সুদৰ্শনা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *বগা আকাশৰ ৰঙা ডাৱৰ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ *লক্‌ডাউন— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট *ৰ’দ পুৱাবনো ক’ত— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *দেউতা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *পুৱাৰ পূৰবী নিশাৰ কেতেকী— স্বৰ্ণলিপি,গুৱাহাটী, ২০২৪ *মৃত্যুস্নান— স্বৰ্ণলিপি, গুৱাহাটী *দ্বিতীয় পৃষ্ঠা *ৰ’দ *নিৰুপম নিৰুপমা ===পূৰ্ণাংগ নাটক=== *অন্য আবেলিৰ ৰং *স্বপ্ন-দুঃস্বপ্ন *অনুভৱৰ অন্য ছবি *গধূলিৰ গান *দূবৰিত দুপৰীয়া ৰৈ *হৃদয়ত বেহেলাৰ সুৰ *গান্ধীজী আহি আছে *পেয়িং গেষ্ট *ধুমুহাত পখীৰ নীড় *ৰং বৈভৱ *ৰং *হাজামণি *স্বৰ্গধামত গান্ধাজীৰ সাক্ষাৎকাৰ *মই ===একাংকিকা নাটক=== *মা মই শদিয়ালৈ যামেই *অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ *অপাজিতা *সন্ধিক্ষণ *পানী আহে পানী যায় *সামান্য *দ্বিতীয় খিৰিকী *ঈশ্বৰ আহি আছে *নীল চৰাইৰ গান *ভূত পোৱালিৰ কাহিনী *ৰাঙ কুকুৰৰ ৰং *ৰ’দে পূৰা ফুলৰ গোন্ধ *কলি কালৰ ভগৱান *স্বৰ্গধামত গান্ধীজী *আইজনী আহি আছে *আকৌ বৰষুণ ===নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ-সংকলন=== *নাট্যহস্মি (নাটক বিষয়ক একত্ৰ প্ৰবন্ধ সংকলন)— নাটকথা, ২০১১ *গণসংযোগ: প্ৰত্যয় আৰু প্ৰত্যাশা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৪ *সমাজ, সমস্যা আৰু সমাধান — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সমাজ, সংস্কৃতি আৰু চিকিৎসা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮ *আধুনিক সমাজতাত্ত্বিক বিশ্লেষণ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সামাজিক লিংগ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *যি কথা পাহৰিব নোৱাৰি— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬<ref name="dibru"/> ===উপন্যাসিকা=== *কাব্যিক প্ৰেমৰ পৰ্ণশালা *গহীন জীৱনৰ গান *বৰষুণৰ ৰং *নৈপৰীয়া ৰং *হৃদয়ত হালধীয়া ঘাঁ *পিঞ্জৰাত আবদ্ধ হৃদয় *বৰষুণৰ ৰং— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ ===কবিতা-সংকলন=== *অপেক্ষা বৰষুণ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮<ref name="dibru"/> *চাং পুতলাৰ নাচ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===গীতৰ সংকলন=== *মাটিত মেঘৰ ছায়া— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১৬ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গীত ===চুটি ছবিৰ কাহিনী=== *নাচাই চলিলে গালৈকে ঘাটি *সায়াহ্ন (দুটা খণ্ড) *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম (চাৰিটা খণ্ড) *কৃষ্ণচূড়াৰ ফুল (চাৰিটা খণ্ড) *সোঁৱৰণিত ধূসৰিত ক্ষণ (চাৰিটা খণ্ড) *কাৰেং *দুৱৰীত দুপৰীয়া ৰৈ *ৰ’দ আহে পুৱাতে ===নৃত্য-নাটিকা=== *কৃষ্টি বিকাশ সমাজ *ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ *আমাৰ গাঁও *নৈপৰীয়া গান ===ইংৰাজী ভাষাত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ=== *Youth and Career Aspiration<ref name="dibru"/> *Problem of Education and Rural Women *Gender: Themes & Issues *Redefining Gender *Sociology of Health *Sociology of Kinship *Sociology of Politics *DAWN’S SECRET GLOW (Translated By Bedanga C.)<ref name="dibru"/> *Mapping Women’s Scholarship in Indian Sociology (Edited) *Where Life Goes Searching For Love (Translated By Mridul Bordoloi) ===উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সমাজ আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক গ্ৰন্থ=== *Flash from North-East India *Gender and Health *Sociological Dimension of Contemporary Assamese Short Story Writers *The Brahmaputra: Lifeline of North-East India *Sociology of North-East India: Empirical Reality and Discipline *Gender Trouble আদি। ===অন্যান্য গ্ৰন্থ=== *মাটিৰ মানুহ মনৰ কথা (ড° [[অনিল শইকীয়া]]ৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে)— জাগৃতি প্ৰকাশন, ২০০২<ref name="dibru"/> *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — পূবাঞ্চল টাই সাহিত্য সভা, ২০১০ *সেউজ পথাৰৰ আঁচল— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১০ *জীৱনৰ গদ্য— নাটকথা প্ৰকাশন *আকুল পথিক— ৰংপুৰ সাহিত্য সভা ২০০০ *জনসংস্কৃতিৰ ৰূপ বৰ্ণ *গৱেষণা কি?— বিদ্যা ভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===অভিনন্দনসূচক গ্ৰন্থ=== *সৃষ্টিৰ পথাৰত এজন স্বপ্নদ্ৰষ্টা উপাচাৰ্য— সম্পাদকঃ ড° সিদ্ধাৰ্থ গোস্বামী *দৃষ্টি আৰু দৰ্শন (জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গল্প)— সম্পাদকঃ অংকুৰণ আৰ্ফ গগৈ *My Mentor: Stone Under Water, Editor Alankrita Borthakur ==পুৰস্কাৰ== *লোকবন্ধু লম্বোধৰ কামান সোঁৱৰণি মাটি-মানুহ-সমন্বয় বঁটা (2024) *ড° ময়িদুল ইছলাম বড়া সাহিত্য বটা (২০২৬) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী বিষয়া]] 2hueph9twgp4h4936siqaxwtbh0qc6b 645230 645227 2026-10-15T15:42:11Z BhuyanBhaskar 16362 /* জন্ম আৰু পৰিচয় */ 645230 wikitext text/x-wiki {{infobox writer |name=জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া |image=জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া.jpeg |thumb= |imagesize=250px |alt= |caption= |pseudonym= |birth_name= |birth_date= |birth_place= |death_date= |death_place= |occupation= উপাচাৰ্য, অধ্যাপক, সাহিত্যিক |nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship=ভাৰতীয় |language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |education=এম.ফিল, পি.এইচ.ডি |alma_mater= |period= |genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= সৃষ্টিশীল সাহিত্য, সমালোচনা সাহিত্য |movement= |notableworks= |spouse= |partner= |children= |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=}} '''জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া''' অসমৰ এজন শিক্ষাবিদ<ref name="pratidintime">{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | title=JP Saikia Appointed VC Of BSSR Varsity In Golaghat | accessdate=14 October 2026}}</ref>, সাহিত্যিক, সমাজতাত্ত্বিক, চিন্তাবিদ আৰু বৰ্তমানৰ [[জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য।<ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/ | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Vice-Chancellor, JB University | accessdate=14 October 2026}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেখেতে [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | title=jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | accessdate=14 October 2026 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210510031223/https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | archivedate=10 May 2021 | deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/index.php/about/vice-chancellor | title=VICE CHANCELLOR | accessdate=14 October 2026}}</ref> তেওঁ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সমাজতত্ত্ব বিভাগৰো অধ্যাপক আছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.dibru.ac.in/user-profile/jyoti-saikia | title=Dr. Jyoti Prasad Saikia Professor, Department of Sociology, DU | accessdate=14 October 2026}}</ref> ==জন্ম আৰু পৰিচয়== তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৯ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত, [[শিৱসাগৰ]] জিলাৰ কোঁৱৰপুৰ অঞ্চলত। পিতৃৰ নাম প্ৰয়াত প্ৰবীণ কুমাৰ চুতীয়া আৰু মাতৃৰ নাম লাৱণ্য চুতীয়া। ==শিক্ষা জীৱন== *প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ঃ ৩২৬ নং বাঘৰচুক প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *মাধ্যমিক শিক্ষাঃ কোঁৱৰপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৫) আৰু ঘোৰহাট চৰকাৰী উচচতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৭) *উচ্চ শিক্ষাঃ কটন কলেজ; গুৱাহাটী (১৯৯১) আৰু পুণে বিশ্ববিদ্যালয় (১৯৯৩) *গৱেষণাঃ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় (এম ফিল (১৯৯৬) পি.এইচ.ডি (১৯৯১) ==কৰ্মজীৱন আৰু পদবী== *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য (বৰ্তমান), জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়, যোৰহাট, অসম<ref name="pratidintime"/> *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য, [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]], [[গোলাঘাট]], [[অসম]]<ref name="dibru">{{cite web | url=https://erp.dibru.work/media-library/faculty-dcs/6VKA9DHf7irKkSWYo2XibRRWSV8m1t3zfhgsAc4w.pdf | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Prof. Department of Sociology, Dibrugarh University, Assam. | accessdate=14 October 2026}}</ref> <ref>{{cite web | url=https://bssrv.ac.in/former-vice-chancellors/ | title=former-vice-chancellors | accessdate=14 October 2026}}</ref> *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ পৰিকল্পনাৰ অধীনত স্থাপিত কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, Educational Multimedia Research Centre, Dibrugarh University *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, নাৰী অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সংযোজক, ক্ৰীড়া পৰিষদ (Sports Board), [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন মুৰব্বী অধ্যাপক, সমাজতত্ত্ব বিভাগ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] ==প্ৰকাশিত সাহিত্য ৰাজি== ===গল্প-সংকলন=== *আৰু এজন সন্ত্ৰাসবাদীৰ মৃত্যু — (প্ৰশান্ত কুমাৰ চুতীয়াৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে), মিহিৰ পাব্লিকেশন, [[পানবজাৰ]], [[গুৱাহাটী]] (১৯৯৭)<ref name="dibru"/> *মালশ্ৰী, ভৱানী আৰু এজন কবি— জাছিংফা পাব্লিকেশন, ২০০২ *সুৰ সুৰ বতাহ চৰাই— ৰংঘৰ সাহিত্য সভা, [[শিৱসাগৰ]], ২০০৬ *নৈপৰীয়া ছোৱালী— কৌস্তুভ প্ৰকাশন, ২০০৬ *অন্য আকাশৰ ছাঁ— বনলতা, অসম, ২০০৭ *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম— বনলতা, অসম, ২০০৮ *ছিমিউলাক্ৰা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৫ *আকাশ নীলা নহয়— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৯ *চেডন অ’ৱ্‌ চাইলেণ্ট ষ্টন— (ইংৰাজী ভাষাৰ চুটিগল্পৰ সংকলন), ২০১৯ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ নিৰ্বাচিত গল্প— বনলতা, ২০২০ ===উপন্যাস=== *ফেচবুকত শকুন্তলা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *সুদৰ্শনা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *বগা আকাশৰ ৰঙা ডাৱৰ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ *লক্‌ডাউন— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট *ৰ’দ পুৱাবনো ক’ত— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *দেউতা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *পুৱাৰ পূৰবী নিশাৰ কেতেকী— স্বৰ্ণলিপি,গুৱাহাটী, ২০২৪ *মৃত্যুস্নান— স্বৰ্ণলিপি, গুৱাহাটী *দ্বিতীয় পৃষ্ঠা *ৰ’দ *নিৰুপম নিৰুপমা ===পূৰ্ণাংগ নাটক=== *অন্য আবেলিৰ ৰং *স্বপ্ন-দুঃস্বপ্ন *অনুভৱৰ অন্য ছবি *গধূলিৰ গান *দূবৰিত দুপৰীয়া ৰৈ *হৃদয়ত বেহেলাৰ সুৰ *গান্ধীজী আহি আছে *পেয়িং গেষ্ট *ধুমুহাত পখীৰ নীড় *ৰং বৈভৱ *ৰং *হাজামণি *স্বৰ্গধামত গান্ধাজীৰ সাক্ষাৎকাৰ *মই ===একাংকিকা নাটক=== *মা মই শদিয়ালৈ যামেই *অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ *অপাজিতা *সন্ধিক্ষণ *পানী আহে পানী যায় *সামান্য *দ্বিতীয় খিৰিকী *ঈশ্বৰ আহি আছে *নীল চৰাইৰ গান *ভূত পোৱালিৰ কাহিনী *ৰাঙ কুকুৰৰ ৰং *ৰ’দে পূৰা ফুলৰ গোন্ধ *কলি কালৰ ভগৱান *স্বৰ্গধামত গান্ধীজী *আইজনী আহি আছে *আকৌ বৰষুণ ===নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ-সংকলন=== *নাট্যহস্মি (নাটক বিষয়ক একত্ৰ প্ৰবন্ধ সংকলন)— নাটকথা, ২০১১ *গণসংযোগ: প্ৰত্যয় আৰু প্ৰত্যাশা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৪ *সমাজ, সমস্যা আৰু সমাধান — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সমাজ, সংস্কৃতি আৰু চিকিৎসা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮ *আধুনিক সমাজতাত্ত্বিক বিশ্লেষণ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সামাজিক লিংগ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *যি কথা পাহৰিব নোৱাৰি— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬<ref name="dibru"/> ===উপন্যাসিকা=== *কাব্যিক প্ৰেমৰ পৰ্ণশালা *গহীন জীৱনৰ গান *বৰষুণৰ ৰং *নৈপৰীয়া ৰং *হৃদয়ত হালধীয়া ঘাঁ *পিঞ্জৰাত আবদ্ধ হৃদয় *বৰষুণৰ ৰং— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ ===কবিতা-সংকলন=== *অপেক্ষা বৰষুণ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮<ref name="dibru"/> *চাং পুতলাৰ নাচ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===গীতৰ সংকলন=== *মাটিত মেঘৰ ছায়া— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১৬ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গীত ===চুটি ছবিৰ কাহিনী=== *নাচাই চলিলে গালৈকে ঘাটি *সায়াহ্ন (দুটা খণ্ড) *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম (চাৰিটা খণ্ড) *কৃষ্ণচূড়াৰ ফুল (চাৰিটা খণ্ড) *সোঁৱৰণিত ধূসৰিত ক্ষণ (চাৰিটা খণ্ড) *কাৰেং *দুৱৰীত দুপৰীয়া ৰৈ *ৰ’দ আহে পুৱাতে ===নৃত্য-নাটিকা=== *কৃষ্টি বিকাশ সমাজ *ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ *আমাৰ গাঁও *নৈপৰীয়া গান ===ইংৰাজী ভাষাত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ=== *Youth and Career Aspiration<ref name="dibru"/> *Problem of Education and Rural Women *Gender: Themes & Issues *Redefining Gender *Sociology of Health *Sociology of Kinship *Sociology of Politics *DAWN’S SECRET GLOW (Translated By Bedanga C.)<ref name="dibru"/> *Mapping Women’s Scholarship in Indian Sociology (Edited) *Where Life Goes Searching For Love (Translated By Mridul Bordoloi) ===উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সমাজ আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক গ্ৰন্থ=== *Flash from North-East India *Gender and Health *Sociological Dimension of Contemporary Assamese Short Story Writers *The Brahmaputra: Lifeline of North-East India *Sociology of North-East India: Empirical Reality and Discipline *Gender Trouble আদি। ===অন্যান্য গ্ৰন্থ=== *মাটিৰ মানুহ মনৰ কথা (ড° [[অনিল শইকীয়া]]ৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে)— জাগৃতি প্ৰকাশন, ২০০২<ref name="dibru"/> *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — পূবাঞ্চল টাই সাহিত্য সভা, ২০১০ *সেউজ পথাৰৰ আঁচল— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১০ *জীৱনৰ গদ্য— নাটকথা প্ৰকাশন *আকুল পথিক— ৰংপুৰ সাহিত্য সভা ২০০০ *জনসংস্কৃতিৰ ৰূপ বৰ্ণ *গৱেষণা কি?— বিদ্যা ভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===অভিনন্দনসূচক গ্ৰন্থ=== *সৃষ্টিৰ পথাৰত এজন স্বপ্নদ্ৰষ্টা উপাচাৰ্য— সম্পাদকঃ ড° সিদ্ধাৰ্থ গোস্বামী *দৃষ্টি আৰু দৰ্শন (জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গল্প)— সম্পাদকঃ অংকুৰণ আৰ্ফ গগৈ *My Mentor: Stone Under Water, Editor Alankrita Borthakur ==পুৰস্কাৰ== *লোকবন্ধু লম্বোধৰ কামান সোঁৱৰণি মাটি-মানুহ-সমন্বয় বঁটা (2024) *ড° ময়িদুল ইছলাম বড়া সাহিত্য বটা (২০২৬) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী বিষয়া]] sh0uywn4ho3d7b6s8tzcd80o3j2xhl4 645232 645230 2026-10-15T15:42:37Z BhuyanBhaskar 16362 /* শিক্ষা জীৱন */ 645232 wikitext text/x-wiki {{infobox writer |name=জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া |image=জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া.jpeg |thumb= |imagesize=250px |alt= |caption= |pseudonym= |birth_name= |birth_date= |birth_place= |death_date= |death_place= |occupation= উপাচাৰ্য, অধ্যাপক, সাহিত্যিক |nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship=ভাৰতীয় |language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |education=এম.ফিল, পি.এইচ.ডি |alma_mater= |period= |genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= সৃষ্টিশীল সাহিত্য, সমালোচনা সাহিত্য |movement= |notableworks= |spouse= |partner= |children= |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=}} '''জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া''' অসমৰ এজন শিক্ষাবিদ<ref name="pratidintime">{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | title=JP Saikia Appointed VC Of BSSR Varsity In Golaghat | accessdate=14 October 2026}}</ref>, সাহিত্যিক, সমাজতাত্ত্বিক, চিন্তাবিদ আৰু বৰ্তমানৰ [[জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য।<ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/ | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Vice-Chancellor, JB University | accessdate=14 October 2026}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেখেতে [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | title=jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | accessdate=14 October 2026 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210510031223/https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | archivedate=10 May 2021 | deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/index.php/about/vice-chancellor | title=VICE CHANCELLOR | accessdate=14 October 2026}}</ref> তেওঁ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সমাজতত্ত্ব বিভাগৰো অধ্যাপক আছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.dibru.ac.in/user-profile/jyoti-saikia | title=Dr. Jyoti Prasad Saikia Professor, Department of Sociology, DU | accessdate=14 October 2026}}</ref> ==জন্ম আৰু পৰিচয়== তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৯ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত, [[শিৱসাগৰ]] জিলাৰ কোঁৱৰপুৰ অঞ্চলত। পিতৃৰ নাম প্ৰয়াত প্ৰবীণ কুমাৰ চুতীয়া আৰু মাতৃৰ নাম লাৱণ্য চুতীয়া। ==শিক্ষা জীৱন== *প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ঃ ৩২৬ নং বাঘৰচুক প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *মাধ্যমিক শিক্ষাঃ কোঁৱৰপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৫) আৰু ঘোৰহাট চৰকাৰী উচচতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৭) *উচ্চ শিক্ষাঃ [[কটন কলেজ]]; [[গুৱাহাটী]] (১৯৯১) আৰু পুণে বিশ্ববিদ্যালয় (১৯৯৩) *গৱেষণাঃ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] (এম ফিল (১৯৯৬) পি.এইচ.ডি (১৯৯১) ==কৰ্মজীৱন আৰু পদবী== *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য (বৰ্তমান), জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়, যোৰহাট, অসম<ref name="pratidintime"/> *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য, [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]], [[গোলাঘাট]], [[অসম]]<ref name="dibru">{{cite web | url=https://erp.dibru.work/media-library/faculty-dcs/6VKA9DHf7irKkSWYo2XibRRWSV8m1t3zfhgsAc4w.pdf | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Prof. Department of Sociology, Dibrugarh University, Assam. | accessdate=14 October 2026}}</ref> <ref>{{cite web | url=https://bssrv.ac.in/former-vice-chancellors/ | title=former-vice-chancellors | accessdate=14 October 2026}}</ref> *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ পৰিকল্পনাৰ অধীনত স্থাপিত কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, Educational Multimedia Research Centre, Dibrugarh University *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, নাৰী অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সংযোজক, ক্ৰীড়া পৰিষদ (Sports Board), [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন মুৰব্বী অধ্যাপক, সমাজতত্ত্ব বিভাগ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] ==প্ৰকাশিত সাহিত্য ৰাজি== ===গল্প-সংকলন=== *আৰু এজন সন্ত্ৰাসবাদীৰ মৃত্যু — (প্ৰশান্ত কুমাৰ চুতীয়াৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে), মিহিৰ পাব্লিকেশন, [[পানবজাৰ]], [[গুৱাহাটী]] (১৯৯৭)<ref name="dibru"/> *মালশ্ৰী, ভৱানী আৰু এজন কবি— জাছিংফা পাব্লিকেশন, ২০০২ *সুৰ সুৰ বতাহ চৰাই— ৰংঘৰ সাহিত্য সভা, [[শিৱসাগৰ]], ২০০৬ *নৈপৰীয়া ছোৱালী— কৌস্তুভ প্ৰকাশন, ২০০৬ *অন্য আকাশৰ ছাঁ— বনলতা, অসম, ২০০৭ *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম— বনলতা, অসম, ২০০৮ *ছিমিউলাক্ৰা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৫ *আকাশ নীলা নহয়— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৯ *চেডন অ’ৱ্‌ চাইলেণ্ট ষ্টন— (ইংৰাজী ভাষাৰ চুটিগল্পৰ সংকলন), ২০১৯ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ নিৰ্বাচিত গল্প— বনলতা, ২০২০ ===উপন্যাস=== *ফেচবুকত শকুন্তলা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *সুদৰ্শনা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *বগা আকাশৰ ৰঙা ডাৱৰ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ *লক্‌ডাউন— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট *ৰ’দ পুৱাবনো ক’ত— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *দেউতা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *পুৱাৰ পূৰবী নিশাৰ কেতেকী— স্বৰ্ণলিপি,গুৱাহাটী, ২০২৪ *মৃত্যুস্নান— স্বৰ্ণলিপি, গুৱাহাটী *দ্বিতীয় পৃষ্ঠা *ৰ’দ *নিৰুপম নিৰুপমা ===পূৰ্ণাংগ নাটক=== *অন্য আবেলিৰ ৰং *স্বপ্ন-দুঃস্বপ্ন *অনুভৱৰ অন্য ছবি *গধূলিৰ গান *দূবৰিত দুপৰীয়া ৰৈ *হৃদয়ত বেহেলাৰ সুৰ *গান্ধীজী আহি আছে *পেয়িং গেষ্ট *ধুমুহাত পখীৰ নীড় *ৰং বৈভৱ *ৰং *হাজামণি *স্বৰ্গধামত গান্ধাজীৰ সাক্ষাৎকাৰ *মই ===একাংকিকা নাটক=== *মা মই শদিয়ালৈ যামেই *অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ *অপাজিতা *সন্ধিক্ষণ *পানী আহে পানী যায় *সামান্য *দ্বিতীয় খিৰিকী *ঈশ্বৰ আহি আছে *নীল চৰাইৰ গান *ভূত পোৱালিৰ কাহিনী *ৰাঙ কুকুৰৰ ৰং *ৰ’দে পূৰা ফুলৰ গোন্ধ *কলি কালৰ ভগৱান *স্বৰ্গধামত গান্ধীজী *আইজনী আহি আছে *আকৌ বৰষুণ ===নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ-সংকলন=== *নাট্যহস্মি (নাটক বিষয়ক একত্ৰ প্ৰবন্ধ সংকলন)— নাটকথা, ২০১১ *গণসংযোগ: প্ৰত্যয় আৰু প্ৰত্যাশা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৪ *সমাজ, সমস্যা আৰু সমাধান — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সমাজ, সংস্কৃতি আৰু চিকিৎসা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮ *আধুনিক সমাজতাত্ত্বিক বিশ্লেষণ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সামাজিক লিংগ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *যি কথা পাহৰিব নোৱাৰি— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬<ref name="dibru"/> ===উপন্যাসিকা=== *কাব্যিক প্ৰেমৰ পৰ্ণশালা *গহীন জীৱনৰ গান *বৰষুণৰ ৰং *নৈপৰীয়া ৰং *হৃদয়ত হালধীয়া ঘাঁ *পিঞ্জৰাত আবদ্ধ হৃদয় *বৰষুণৰ ৰং— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ ===কবিতা-সংকলন=== *অপেক্ষা বৰষুণ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮<ref name="dibru"/> *চাং পুতলাৰ নাচ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===গীতৰ সংকলন=== *মাটিত মেঘৰ ছায়া— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১৬ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গীত ===চুটি ছবিৰ কাহিনী=== *নাচাই চলিলে গালৈকে ঘাটি *সায়াহ্ন (দুটা খণ্ড) *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম (চাৰিটা খণ্ড) *কৃষ্ণচূড়াৰ ফুল (চাৰিটা খণ্ড) *সোঁৱৰণিত ধূসৰিত ক্ষণ (চাৰিটা খণ্ড) *কাৰেং *দুৱৰীত দুপৰীয়া ৰৈ *ৰ’দ আহে পুৱাতে ===নৃত্য-নাটিকা=== *কৃষ্টি বিকাশ সমাজ *ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ *আমাৰ গাঁও *নৈপৰীয়া গান ===ইংৰাজী ভাষাত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ=== *Youth and Career Aspiration<ref name="dibru"/> *Problem of Education and Rural Women *Gender: Themes & Issues *Redefining Gender *Sociology of Health *Sociology of Kinship *Sociology of Politics *DAWN’S SECRET GLOW (Translated By Bedanga C.)<ref name="dibru"/> *Mapping Women’s Scholarship in Indian Sociology (Edited) *Where Life Goes Searching For Love (Translated By Mridul Bordoloi) ===উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সমাজ আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক গ্ৰন্থ=== *Flash from North-East India *Gender and Health *Sociological Dimension of Contemporary Assamese Short Story Writers *The Brahmaputra: Lifeline of North-East India *Sociology of North-East India: Empirical Reality and Discipline *Gender Trouble আদি। ===অন্যান্য গ্ৰন্থ=== *মাটিৰ মানুহ মনৰ কথা (ড° [[অনিল শইকীয়া]]ৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে)— জাগৃতি প্ৰকাশন, ২০০২<ref name="dibru"/> *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — পূবাঞ্চল টাই সাহিত্য সভা, ২০১০ *সেউজ পথাৰৰ আঁচল— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১০ *জীৱনৰ গদ্য— নাটকথা প্ৰকাশন *আকুল পথিক— ৰংপুৰ সাহিত্য সভা ২০০০ *জনসংস্কৃতিৰ ৰূপ বৰ্ণ *গৱেষণা কি?— বিদ্যা ভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===অভিনন্দনসূচক গ্ৰন্থ=== *সৃষ্টিৰ পথাৰত এজন স্বপ্নদ্ৰষ্টা উপাচাৰ্য— সম্পাদকঃ ড° সিদ্ধাৰ্থ গোস্বামী *দৃষ্টি আৰু দৰ্শন (জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গল্প)— সম্পাদকঃ অংকুৰণ আৰ্ফ গগৈ *My Mentor: Stone Under Water, Editor Alankrita Borthakur ==পুৰস্কাৰ== *লোকবন্ধু লম্বোধৰ কামান সোঁৱৰণি মাটি-মানুহ-সমন্বয় বঁটা (2024) *ড° ময়িদুল ইছলাম বড়া সাহিত্য বটা (২০২৬) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী বিষয়া]] iwhe9eygu51l0mctrn5s92p8qcgzdah 645278 645232 2026-10-15T16:53:31Z BhuyanBhaskar 16362 /* নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ-সংকলন */ 645278 wikitext text/x-wiki {{infobox writer |name=জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া |image=জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া.jpeg |thumb= |imagesize=250px |alt= |caption= |pseudonym= |birth_name= |birth_date= |birth_place= |death_date= |death_place= |occupation= উপাচাৰ্য, অধ্যাপক, সাহিত্যিক |nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship=ভাৰতীয় |language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |education=এম.ফিল, পি.এইচ.ডি |alma_mater= |period= |genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= সৃষ্টিশীল সাহিত্য, সমালোচনা সাহিত্য |movement= |notableworks= |spouse= |partner= |children= |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=}} '''জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া''' অসমৰ এজন শিক্ষাবিদ<ref name="pratidintime">{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | title=JP Saikia Appointed VC Of BSSR Varsity In Golaghat | accessdate=14 October 2026}}</ref>, সাহিত্যিক, সমাজতাত্ত্বিক, চিন্তাবিদ আৰু বৰ্তমানৰ [[জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য।<ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/ | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Vice-Chancellor, JB University | accessdate=14 October 2026}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেখেতে [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | title=jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | accessdate=14 October 2026 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210510031223/https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | archivedate=10 May 2021 | deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/index.php/about/vice-chancellor | title=VICE CHANCELLOR | accessdate=14 October 2026}}</ref> তেওঁ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সমাজতত্ত্ব বিভাগৰো অধ্যাপক আছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.dibru.ac.in/user-profile/jyoti-saikia | title=Dr. Jyoti Prasad Saikia Professor, Department of Sociology, DU | accessdate=14 October 2026}}</ref> ==জন্ম আৰু পৰিচয়== তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৯ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত, [[শিৱসাগৰ]] জিলাৰ কোঁৱৰপুৰ অঞ্চলত। পিতৃৰ নাম প্ৰয়াত প্ৰবীণ কুমাৰ চুতীয়া আৰু মাতৃৰ নাম লাৱণ্য চুতীয়া। ==শিক্ষা জীৱন== *প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ঃ ৩২৬ নং বাঘৰচুক প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *মাধ্যমিক শিক্ষাঃ কোঁৱৰপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৫) আৰু ঘোৰহাট চৰকাৰী উচচতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৭) *উচ্চ শিক্ষাঃ [[কটন কলেজ]]; [[গুৱাহাটী]] (১৯৯১) আৰু পুণে বিশ্ববিদ্যালয় (১৯৯৩) *গৱেষণাঃ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] (এম ফিল (১৯৯৬) পি.এইচ.ডি (১৯৯১) ==কৰ্মজীৱন আৰু পদবী== *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য (বৰ্তমান), জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়, যোৰহাট, অসম<ref name="pratidintime"/> *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য, [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]], [[গোলাঘাট]], [[অসম]]<ref name="dibru">{{cite web | url=https://erp.dibru.work/media-library/faculty-dcs/6VKA9DHf7irKkSWYo2XibRRWSV8m1t3zfhgsAc4w.pdf | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Prof. Department of Sociology, Dibrugarh University, Assam. | accessdate=14 October 2026}}</ref> <ref>{{cite web | url=https://bssrv.ac.in/former-vice-chancellors/ | title=former-vice-chancellors | accessdate=14 October 2026}}</ref> *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ পৰিকল্পনাৰ অধীনত স্থাপিত কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, Educational Multimedia Research Centre, Dibrugarh University *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, নাৰী অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সংযোজক, ক্ৰীড়া পৰিষদ (Sports Board), [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন মুৰব্বী অধ্যাপক, সমাজতত্ত্ব বিভাগ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] ==প্ৰকাশিত সাহিত্য ৰাজি== ===গল্প-সংকলন=== *আৰু এজন সন্ত্ৰাসবাদীৰ মৃত্যু — (প্ৰশান্ত কুমাৰ চুতীয়াৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে), মিহিৰ পাব্লিকেশন, [[পানবজাৰ]], [[গুৱাহাটী]] (১৯৯৭)<ref name="dibru"/> *মালশ্ৰী, ভৱানী আৰু এজন কবি— জাছিংফা পাব্লিকেশন, ২০০২ *সুৰ সুৰ বতাহ চৰাই— ৰংঘৰ সাহিত্য সভা, [[শিৱসাগৰ]], ২০০৬ *নৈপৰীয়া ছোৱালী— কৌস্তুভ প্ৰকাশন, ২০০৬ *অন্য আকাশৰ ছাঁ— বনলতা, অসম, ২০০৭ *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম— বনলতা, অসম, ২০০৮ *ছিমিউলাক্ৰা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৫ *আকাশ নীলা নহয়— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৯ *চেডন অ’ৱ্‌ চাইলেণ্ট ষ্টন— (ইংৰাজী ভাষাৰ চুটিগল্পৰ সংকলন), ২০১৯ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ নিৰ্বাচিত গল্প— বনলতা, ২০২০ ===উপন্যাস=== *ফেচবুকত শকুন্তলা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *সুদৰ্শনা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *বগা আকাশৰ ৰঙা ডাৱৰ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ *লক্‌ডাউন— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট *ৰ’দ পুৱাবনো ক’ত— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *দেউতা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *পুৱাৰ পূৰবী নিশাৰ কেতেকী— স্বৰ্ণলিপি,গুৱাহাটী, ২০২৪ *মৃত্যুস্নান— স্বৰ্ণলিপি, গুৱাহাটী *দ্বিতীয় পৃষ্ঠা *ৰ’দ *নিৰুপম নিৰুপমা ===পূৰ্ণাংগ নাটক=== *অন্য আবেলিৰ ৰং *স্বপ্ন-দুঃস্বপ্ন *অনুভৱৰ অন্য ছবি *গধূলিৰ গান *দূবৰিত দুপৰীয়া ৰৈ *হৃদয়ত বেহেলাৰ সুৰ *গান্ধীজী আহি আছে *পেয়িং গেষ্ট *ধুমুহাত পখীৰ নীড় *ৰং বৈভৱ *ৰং *হাজামণি *স্বৰ্গধামত গান্ধাজীৰ সাক্ষাৎকাৰ *মই ===একাংকিকা নাটক=== *মা মই শদিয়ালৈ যামেই *অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ *অপাজিতা *সন্ধিক্ষণ *পানী আহে পানী যায় *সামান্য *দ্বিতীয় খিৰিকী *ঈশ্বৰ আহি আছে *নীল চৰাইৰ গান *ভূত পোৱালিৰ কাহিনী *ৰাঙ কুকুৰৰ ৰং *ৰ’দে পূৰা ফুলৰ গোন্ধ *কলি কালৰ ভগৱান *স্বৰ্গধামত গান্ধীজী *আইজনী আহি আছে *আকৌ বৰষুণ ===নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ-সংকলন=== *নাট্যহস্মি (নাটক বিষয়ক একত্ৰ প্ৰবন্ধ সংকলন)— নাটকথা, ২০১১ *গণসংযোগ: প্ৰত্যয় আৰু প্ৰত্যাশা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৪ *সমাজ, সমস্যা আৰু সমাধান — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সমাজ, সংস্কৃতি আৰু চিকিৎসা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮ *আধুনিক সমাজতাত্ত্বিক বিশ্লেষণ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সামাজিক লিংগ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *যি কথা ক'বলৈ মন যায় বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *যি কথা পাহৰিব নোৱাৰি— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬<ref name="dibru"/> ===উপন্যাসিকা=== *কাব্যিক প্ৰেমৰ পৰ্ণশালা *গহীন জীৱনৰ গান *বৰষুণৰ ৰং *নৈপৰীয়া ৰং *হৃদয়ত হালধীয়া ঘাঁ *পিঞ্জৰাত আবদ্ধ হৃদয় *বৰষুণৰ ৰং— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ ===কবিতা-সংকলন=== *অপেক্ষা বৰষুণ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮<ref name="dibru"/> *চাং পুতলাৰ নাচ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===গীতৰ সংকলন=== *মাটিত মেঘৰ ছায়া— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১৬ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গীত ===চুটি ছবিৰ কাহিনী=== *নাচাই চলিলে গালৈকে ঘাটি *সায়াহ্ন (দুটা খণ্ড) *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম (চাৰিটা খণ্ড) *কৃষ্ণচূড়াৰ ফুল (চাৰিটা খণ্ড) *সোঁৱৰণিত ধূসৰিত ক্ষণ (চাৰিটা খণ্ড) *কাৰেং *দুৱৰীত দুপৰীয়া ৰৈ *ৰ’দ আহে পুৱাতে ===নৃত্য-নাটিকা=== *কৃষ্টি বিকাশ সমাজ *ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ *আমাৰ গাঁও *নৈপৰীয়া গান ===ইংৰাজী ভাষাত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ=== *Youth and Career Aspiration<ref name="dibru"/> *Problem of Education and Rural Women *Gender: Themes & Issues *Redefining Gender *Sociology of Health *Sociology of Kinship *Sociology of Politics *DAWN’S SECRET GLOW (Translated By Bedanga C.)<ref name="dibru"/> *Mapping Women’s Scholarship in Indian Sociology (Edited) *Where Life Goes Searching For Love (Translated By Mridul Bordoloi) ===উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সমাজ আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক গ্ৰন্থ=== *Flash from North-East India *Gender and Health *Sociological Dimension of Contemporary Assamese Short Story Writers *The Brahmaputra: Lifeline of North-East India *Sociology of North-East India: Empirical Reality and Discipline *Gender Trouble আদি। ===অন্যান্য গ্ৰন্থ=== *মাটিৰ মানুহ মনৰ কথা (ড° [[অনিল শইকীয়া]]ৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে)— জাগৃতি প্ৰকাশন, ২০০২<ref name="dibru"/> *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — পূবাঞ্চল টাই সাহিত্য সভা, ২০১০ *সেউজ পথাৰৰ আঁচল— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১০ *জীৱনৰ গদ্য— নাটকথা প্ৰকাশন *আকুল পথিক— ৰংপুৰ সাহিত্য সভা ২০০০ *জনসংস্কৃতিৰ ৰূপ বৰ্ণ *গৱেষণা কি?— বিদ্যা ভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===অভিনন্দনসূচক গ্ৰন্থ=== *সৃষ্টিৰ পথাৰত এজন স্বপ্নদ্ৰষ্টা উপাচাৰ্য— সম্পাদকঃ ড° সিদ্ধাৰ্থ গোস্বামী *দৃষ্টি আৰু দৰ্শন (জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গল্প)— সম্পাদকঃ অংকুৰণ আৰ্ফ গগৈ *My Mentor: Stone Under Water, Editor Alankrita Borthakur ==পুৰস্কাৰ== *লোকবন্ধু লম্বোধৰ কামান সোঁৱৰণি মাটি-মানুহ-সমন্বয় বঁটা (2024) *ড° ময়িদুল ইছলাম বড়া সাহিত্য বটা (২০২৬) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী বিষয়া]] s4pqgdvh936e81s17iigs77xm4cs65n 645280 645278 2026-10-15T16:55:02Z BhuyanBhaskar 16362 /* নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ-সংকলন */ 645280 wikitext text/x-wiki {{infobox writer |name=জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া |image=জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া.jpeg |thumb= |imagesize=250px |alt= |caption= |pseudonym= |birth_name= |birth_date= |birth_place= |death_date= |death_place= |occupation= উপাচাৰ্য, অধ্যাপক, সাহিত্যিক |nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship=ভাৰতীয় |language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] |education=এম.ফিল, পি.এইচ.ডি |alma_mater= |period= |genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= সৃষ্টিশীল সাহিত্য, সমালোচনা সাহিত্য |movement= |notableworks= |spouse= |partner= |children= |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=}} '''জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়া''' অসমৰ এজন শিক্ষাবিদ<ref name="pratidintime">{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | title=JP Saikia Appointed VC Of BSSR Varsity In Golaghat | accessdate=14 October 2026}}</ref>, সাহিত্যিক, সমাজতাত্ত্বিক, চিন্তাবিদ আৰু বৰ্তমানৰ [[জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য।<ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/ | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Vice-Chancellor, JB University | accessdate=14 October 2026}}</ref> ইয়াৰ পূৰ্বে তেখেতে [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ উপাচাৰ্য ৰূপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | title=jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat | accessdate=14 October 2026 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210510031223/https://www.pratidintime.com/jp-saikia-appointed-vc-of-bssr-varsity-in-golaghat/ | archivedate=10 May 2021 | deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web | url=https://jbu.ac.in/index.php/about/vice-chancellor | title=VICE CHANCELLOR | accessdate=14 October 2026}}</ref> তেওঁ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সমাজতত্ত্ব বিভাগৰো অধ্যাপক আছিল।<ref>{{cite web | url=https://www.dibru.ac.in/user-profile/jyoti-saikia | title=Dr. Jyoti Prasad Saikia Professor, Department of Sociology, DU | accessdate=14 October 2026}}</ref> ==জন্ম আৰু পৰিচয়== তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৯ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত, [[শিৱসাগৰ]] জিলাৰ কোঁৱৰপুৰ অঞ্চলত। পিতৃৰ নাম প্ৰয়াত প্ৰবীণ কুমাৰ চুতীয়া আৰু মাতৃৰ নাম লাৱণ্য চুতীয়া। ==শিক্ষা জীৱন== *প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ঃ ৩২৬ নং বাঘৰচুক প্ৰাথমিক বিদ্যালয় *মাধ্যমিক শিক্ষাঃ কোঁৱৰপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৫) আৰু ঘোৰহাট চৰকাৰী উচচতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (১৯৮৭) *উচ্চ শিক্ষাঃ [[কটন কলেজ]]; [[গুৱাহাটী]] (১৯৯১) আৰু পুণে বিশ্ববিদ্যালয় (১৯৯৩) *গৱেষণাঃ [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] (এম ফিল (১৯৯৬) পি.এইচ.ডি (১৯৯১) ==কৰ্মজীৱন আৰু পদবী== *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য (বৰ্তমান), জগন্নাথ বৰুৱা বিশ্ববিদ্যালয়, যোৰহাট, অসম<ref name="pratidintime"/> *প্ৰতিষ্ঠাপক উপাচাৰ্য, [[বীৰাংগনা সতী সাধনী ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]], [[গোলাঘাট]], [[অসম]]<ref name="dibru">{{cite web | url=https://erp.dibru.work/media-library/faculty-dcs/6VKA9DHf7irKkSWYo2XibRRWSV8m1t3zfhgsAc4w.pdf | title=Prof. Jyoti Prasad Saikia, Prof. Department of Sociology, Dibrugarh University, Assam. | accessdate=14 October 2026}}</ref> <ref>{{cite web | url=https://bssrv.ac.in/former-vice-chancellors/ | title=former-vice-chancellors | accessdate=14 October 2026}}</ref> *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ পৰিকল্পনাৰ অধীনত স্থাপিত কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, Educational Multimedia Research Centre, Dibrugarh University *প্ৰাক্তন সঞ্চালক, নাৰী অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন সংযোজক, ক্ৰীড়া পৰিষদ (Sports Board), [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] *প্ৰাক্তন মুৰব্বী অধ্যাপক, সমাজতত্ত্ব বিভাগ, [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]] ==প্ৰকাশিত সাহিত্য ৰাজি== ===গল্প-সংকলন=== *আৰু এজন সন্ত্ৰাসবাদীৰ মৃত্যু — (প্ৰশান্ত কুমাৰ চুতীয়াৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে), মিহিৰ পাব্লিকেশন, [[পানবজাৰ]], [[গুৱাহাটী]] (১৯৯৭)<ref name="dibru"/> *মালশ্ৰী, ভৱানী আৰু এজন কবি— জাছিংফা পাব্লিকেশন, ২০০২ *সুৰ সুৰ বতাহ চৰাই— ৰংঘৰ সাহিত্য সভা, [[শিৱসাগৰ]], ২০০৬ *নৈপৰীয়া ছোৱালী— কৌস্তুভ প্ৰকাশন, ২০০৬ *অন্য আকাশৰ ছাঁ— বনলতা, অসম, ২০০৭ *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম— বনলতা, অসম, ২০০৮ *ছিমিউলাক্ৰা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৫ *আকাশ নীলা নহয়— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৯ *চেডন অ’ৱ্‌ চাইলেণ্ট ষ্টন— (ইংৰাজী ভাষাৰ চুটিগল্পৰ সংকলন), ২০১৯ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ নিৰ্বাচিত গল্প— বনলতা, ২০২০ ===উপন্যাস=== *ফেচবুকত শকুন্তলা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *সুদৰ্শনা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০০৮ *বগা আকাশৰ ৰঙা ডাৱৰ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ *লক্‌ডাউন— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট *ৰ’দ পুৱাবনো ক’ত— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *দেউতা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *পুৱাৰ পূৰবী নিশাৰ কেতেকী— স্বৰ্ণলিপি,গুৱাহাটী, ২০২৪ *মৃত্যুস্নান— স্বৰ্ণলিপি, গুৱাহাটী *দ্বিতীয় পৃষ্ঠা *ৰ’দ *নিৰুপম নিৰুপমা ===পূৰ্ণাংগ নাটক=== *অন্য আবেলিৰ ৰং *স্বপ্ন-দুঃস্বপ্ন *অনুভৱৰ অন্য ছবি *গধূলিৰ গান *দূবৰিত দুপৰীয়া ৰৈ *হৃদয়ত বেহেলাৰ সুৰ *গান্ধীজী আহি আছে *পেয়িং গেষ্ট *ধুমুহাত পখীৰ নীড় *ৰং বৈভৱ *ৰং *হাজামণি *স্বৰ্গধামত গান্ধাজীৰ সাক্ষাৎকাৰ *মই ===একাংকিকা নাটক=== *মা মই শদিয়ালৈ যামেই *অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ *অপাজিতা *সন্ধিক্ষণ *পানী আহে পানী যায় *সামান্য *দ্বিতীয় খিৰিকী *ঈশ্বৰ আহি আছে *নীল চৰাইৰ গান *ভূত পোৱালিৰ কাহিনী *ৰাঙ কুকুৰৰ ৰং *ৰ’দে পূৰা ফুলৰ গোন্ধ *কলি কালৰ ভগৱান *স্বৰ্গধামত গান্ধীজী *আইজনী আহি আছে *আকৌ বৰষুণ ===নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ-সংকলন=== *নাট্যহস্মি (নাটক বিষয়ক একত্ৰ প্ৰবন্ধ সংকলন)— নাটকথা, ২০১১ *গণসংযোগ: প্ৰত্যয় আৰু প্ৰত্যাশা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৪ *সমাজ, সমস্যা আৰু সমাধান — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সমাজ, সংস্কৃতি আৰু চিকিৎসা— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮ *আধুনিক সমাজতাত্ত্বিক বিশ্লেষণ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৬ *সামাজিক লিংগ— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *যি কথা ক'বলৈ মন যায়, বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২২ *যি কথা পাহৰিব নোৱাৰি— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬<ref name="dibru"/> ===উপন্যাসিকা=== *কাব্যিক প্ৰেমৰ পৰ্ণশালা *গহীন জীৱনৰ গান *বৰষুণৰ ৰং *নৈপৰীয়া ৰং *হৃদয়ত হালধীয়া ঘাঁ *পিঞ্জৰাত আবদ্ধ হৃদয় *বৰষুণৰ ৰং— বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১১ ===কবিতা-সংকলন=== *অপেক্ষা বৰষুণ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০১৮<ref name="dibru"/> *চাং পুতলাৰ নাচ — বিদ্যাভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===গীতৰ সংকলন=== *মাটিত মেঘৰ ছায়া— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১৬ *জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গীত ===চুটি ছবিৰ কাহিনী=== *নাচাই চলিলে গালৈকে ঘাটি *সায়াহ্ন (দুটা খণ্ড) *কেঁচা দূবৰিৰ প্ৰেম (চাৰিটা খণ্ড) *কৃষ্ণচূড়াৰ ফুল (চাৰিটা খণ্ড) *সোঁৱৰণিত ধূসৰিত ক্ষণ (চাৰিটা খণ্ড) *কাৰেং *দুৱৰীত দুপৰীয়া ৰৈ *ৰ’দ আহে পুৱাতে ===নৃত্য-নাটিকা=== *কৃষ্টি বিকাশ সমাজ *ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ *আমাৰ গাঁও *নৈপৰীয়া গান ===ইংৰাজী ভাষাত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ=== *Youth and Career Aspiration<ref name="dibru"/> *Problem of Education and Rural Women *Gender: Themes & Issues *Redefining Gender *Sociology of Health *Sociology of Kinship *Sociology of Politics *DAWN’S SECRET GLOW (Translated By Bedanga C.)<ref name="dibru"/> *Mapping Women’s Scholarship in Indian Sociology (Edited) *Where Life Goes Searching For Love (Translated By Mridul Bordoloi) ===উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সমাজ আৰু সংস্কৃতিবিষয়ক গ্ৰন্থ=== *Flash from North-East India *Gender and Health *Sociological Dimension of Contemporary Assamese Short Story Writers *The Brahmaputra: Lifeline of North-East India *Sociology of North-East India: Empirical Reality and Discipline *Gender Trouble আদি। ===অন্যান্য গ্ৰন্থ=== *মাটিৰ মানুহ মনৰ কথা (ড° [[অনিল শইকীয়া]]ৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে)— জাগৃতি প্ৰকাশন, ২০০২<ref name="dibru"/> *প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰভৱ — পূবাঞ্চল টাই সাহিত্য সভা, ২০১০ *সেউজ পথাৰৰ আঁচল— নাটকথা প্ৰকাশন, ২০১০ *জীৱনৰ গদ্য— নাটকথা প্ৰকাশন *আকুল পথিক— ৰংপুৰ সাহিত্য সভা ২০০০ *জনসংস্কৃতিৰ ৰূপ বৰ্ণ *গৱেষণা কি?— বিদ্যা ভৱন, যোৰহাট, ২০২৬ ===অভিনন্দনসূচক গ্ৰন্থ=== *সৃষ্টিৰ পথাৰত এজন স্বপ্নদ্ৰষ্টা উপাচাৰ্য— সম্পাদকঃ ড° সিদ্ধাৰ্থ গোস্বামী *দৃষ্টি আৰু দৰ্শন (জ্যোতিপ্ৰসাদ শইকীয়াৰ গল্প)— সম্পাদকঃ অংকুৰণ আৰ্ফ গগৈ *My Mentor: Stone Under Water, Editor Alankrita Borthakur ==পুৰস্কাৰ== *লোকবন্ধু লম্বোধৰ কামান সোঁৱৰণি মাটি-মানুহ-সমন্বয় বঁটা (2024) *ড° ময়িদুল ইছলাম বড়া সাহিত্য বটা (২০২৬) ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]] [[শ্ৰেণী:চৰকাৰী বিষয়া]] phrbn0lq8hrfjb46wslsgsofi53x253 3 140317 645184 2026-10-15T13:34:00Z Ponkhi Gogoi 51795 /* */ অকালপক্ক’ গল্পটোৱে অকল এটা বৈজ্ঞানিক কাহিনী পৰিৱেশন কৰাতে ক্ষান্ত থকা নাই। ই সমাজক সকীয়াই দিয়ে যে বিজ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত মানৱীয় সংবেদনশীলতা, জৈৱ-নীতি আৰু প্ৰকৃতিৰ নিয়মক সন্মান জনোৱাটো অত্যন্ত জৰুৰী। নহ’লে বিজ্ঞানে আনি দিয়া সপোনসমূহে সমাজখনক এক অকাল বিপৰ্যয় আৰু মানসিক শূন্যতাৰ ফালে হে লৈ যাব। 645184 wikitext text/x-wiki অসমীয়া কল্পবিজ্ঞান সাহিত্য হিচাপে 'অকালপক্ক' গল্পটোৰ বিশ্লেষণ 4gabfil64jiiqczt8xson1bdo1su09i 0 140319 645205 2026-10-15T15:29:54Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645205 wikitext text/x-wiki '''ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী সংমণ্ডল]]ৰ [[পুথিয়া]] উপজিলাৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ত থকা এটা হিন্দু মন্দিৰ।[1] ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখনলৈ ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব আৰু ৰাস্তাৰে যাব পাৰি, চহৰখনৰপৰা ৰেল যোগাযোগৰ ব্যৱস্থাও আছে। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]]ৰ পিছফালে অৱস্থিত।[2] ==স্থাপত্য== বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ ''দো চালি'' শৈলী অনুসৰণ কৰি নিৰ্মাণ কৰা এটা সৰু মন্দিৰ। সম্মুখৰ প্ৰৱেশ অংশত জটিল টেৰাকোটা সজ্জাৰে সম্পূৰ্ণ ধেনুভিৰীয়া প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে।[2] hn5hqdkb8ea0opcbnqk4kq7tmzl15e0 645207 645205 2026-10-15T15:32:07Z Pranamikaadhikary 27435 645207 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Choto Annik Mandir 1.jpg | pushpin_map = Bangladesh | creator = প্ৰেম নাৰায়ণ ৰয় | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা]] | coordinates = {{Coord|24.332|88.861|type:landmark|display=inline,title}}<!--These coordinates lead to an empty field in the middle of nowhere. More accurate coordinates are needed--> }} '''ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী সংমণ্ডল]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ত থকা এটা হিন্দু মন্দিৰ।[1] ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখনলৈ ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব আৰু ৰাস্তাৰে যাব পাৰি, চহৰখনৰপৰা ৰেল যোগাযোগৰ ব্যৱস্থাও আছে। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]]ৰ পিছফালে অৱস্থিত।[2] ==স্থাপত্য== বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ ''দো চালি'' শৈলী অনুসৰণ কৰি নিৰ্মাণ কৰা এটা সৰু মন্দিৰ। সম্মুখৰ প্ৰৱেশ অংশত জটিল টেৰাকোটা সজ্জাৰে সম্পূৰ্ণ ধেনুভিৰীয়া প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে।[2] cxpiba0wirhtm5ry1v2u2ol9gazjdv8 645211 645207 2026-10-15T15:33:09Z Pranamikaadhikary 27435 645211 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Choto Annik Mandir 1.jpg | pushpin_map = Bangladesh | creator = প্ৰেম নাৰায়ণ ৰয় | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা]] | coordinates = {{Coord|24.332|88.861|type:landmark|display=inline,title}}<!--These coordinates lead to an empty field in the middle of nowhere. More accurate coordinates are needed--> }} '''ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী সংমণ্ডল]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ত থকা এটা হিন্দু মন্দিৰ।<ref name="anhik">{{cite web |url=http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |script-title=bn:ছোট আহ্নিক মন্দির |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219143022/http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |archive-date=2016-12-19 |url-status=dead |access-date=2016-08-06}}</ref> ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখনলৈ ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব আৰু ৰাস্তাৰে যাব পাৰি, চহৰখনৰপৰা ৰেল যোগাযোগৰ ব্যৱস্থাও আছে। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]]ৰ পিছফালে অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==স্থাপত্য== বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ ''দো চালি'' শৈলী অনুসৰণ কৰি নিৰ্মাণ কৰা এটা সৰু মন্দিৰ। সম্মুখৰ প্ৰৱেশ অংশত জটিল টেৰাকোটা সজ্জাৰে সম্পূৰ্ণ ধেনুভিৰীয়া প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref> lf3j2s1xrvvwv9dqbvt8gygkeldmdgm 645213 645211 2026-10-15T15:33:21Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645213 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Choto Annik Mandir 1.jpg | pushpin_map = Bangladesh | creator = প্ৰেম নাৰায়ণ ৰয় | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা]] | coordinates = {{Coord|24.332|88.861|type:landmark|display=inline,title}}<!--These coordinates lead to an empty field in the middle of nowhere. More accurate coordinates are needed--> }} '''ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী সংমণ্ডল]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ত থকা এটা হিন্দু মন্দিৰ।<ref name="anhik">{{cite web |url=http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |script-title=bn:ছোট আহ্নিক মন্দিৰ |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219143022/http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |archive-date=2016-12-19 |url-status=dead |access-date=2016-08-06}}</ref> ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখনলৈ ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব আৰু ৰাস্তাৰে যাব পাৰি, চহৰখনৰপৰা ৰেল যোগাযোগৰ ব্যৱস্থাও আছে। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]]ৰ পিছফালে অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==স্থাপত্য== বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ ''দো চালি'' শৈলী অনুসৰণ কৰি নিৰ্মাণ কৰা এটা সৰু মন্দিৰ। সম্মুখৰ প্ৰৱেশ অংশত জটিল টেৰাকোটা সজ্জাৰে সম্পূৰ্ণ ধেনুভিৰীয়া প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref> mfndgv7xan65s7nf14anjgmuyfpbyw2 645214 645213 2026-10-15T15:33:37Z Pranamikaadhikary 27435 /* স্থাপত্য */ 645214 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Choto Annik Mandir 1.jpg | pushpin_map = Bangladesh | creator = প্ৰেম নাৰায়ণ ৰয় | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা]] | coordinates = {{Coord|24.332|88.861|type:landmark|display=inline,title}}<!--These coordinates lead to an empty field in the middle of nowhere. More accurate coordinates are needed--> }} '''ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী সংমণ্ডল]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ত থকা এটা হিন্দু মন্দিৰ।<ref name="anhik">{{cite web |url=http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |script-title=bn:ছোট আহ্নিক মন্দিৰ |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219143022/http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |archive-date=2016-12-19 |url-status=dead |access-date=2016-08-06}}</ref> ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখনলৈ ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব আৰু ৰাস্তাৰে যাব পাৰি, চহৰখনৰপৰা ৰেল যোগাযোগৰ ব্যৱস্থাও আছে। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]]ৰ পিছফালে অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==স্থাপত্য== বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ ''দো চালি'' শৈলী অনুসৰণ কৰি নিৰ্মাণ কৰা এটা সৰু মন্দিৰ। সম্মুখৰ প্ৰৱেশ অংশত জটিল টেৰাকোটা সজ্জাৰে সম্পূৰ্ণ ধেনুভিৰীয়া প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== lbfnxb62jkkdy22burww3cgplz9f9ir 645217 645214 2026-10-15T15:34:57Z Pranamikaadhikary 27435 /* স্থাপত্য */ 645217 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Choto Annik Mandir 1.jpg | pushpin_map = Bangladesh | creator = প্ৰেম নাৰায়ণ ৰয় | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা]] | coordinates = {{Coord|24.332|88.861|type:landmark|display=inline,title}}<!--These coordinates lead to an empty field in the middle of nowhere. More accurate coordinates are needed--> }} '''ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী সংমণ্ডল]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ত থকা এটা হিন্দু মন্দিৰ।<ref name="anhik">{{cite web |url=http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |script-title=bn:ছোট আহ্নিক মন্দিৰ |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219143022/http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |archive-date=2016-12-19 |url-status=dead |access-date=2016-08-06}}</ref> ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখনলৈ ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব আৰু ৰাস্তাৰে যাব পাৰি, চহৰখনৰপৰা ৰেল যোগাযোগৰ ব্যৱস্থাও আছে। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]]ৰ পিছফালে অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==স্থাপত্য== বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ ''দো চালি'' শৈলী অনুসৰণ কৰি নিৰ্মাণ কৰা এটা সৰু মন্দিৰ। সম্মুখৰ প্ৰৱেশ অংশত জটিল টেৰাকোটা সজ্জাৰে সম্পূৰ্ণ ধেনুভিৰীয়া প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery class="center"> Terracotta on Chota Anhik Mandir.jpg|বেৰত টেৰাকোটা কৰ্ম Terracotta on Chota Anhik Mandir 02.jpg|বেৰত টেৰাকোটা কৰ্ম Chota annik mondir.jpg|ছোটো আন্নিক মন্দিৰ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== 331lmoy7o1fymljwj3e7li26qbpgv0t 645218 645217 2026-10-15T15:36:06Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]]; +[[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]]; +[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] using [[WP:HC|HotCat]] 645218 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | image = Choto Annik Mandir 1.jpg | pushpin_map = Bangladesh | creator = প্ৰেম নাৰায়ণ ৰয় | deity = | country = [[বাংলাদেশ]] | state = [[ৰাজশাহী]] | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা]] | coordinates = {{Coord|24.332|88.861|type:landmark|display=inline,title}}<!--These coordinates lead to an empty field in the middle of nowhere. More accurate coordinates are needed--> }} '''ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী সংমণ্ডল]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ৰ [[পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ]]ত থকা এটা হিন্দু মন্দিৰ।<ref name="anhik">{{cite web |url=http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |script-title=bn:ছোট আহ্নিক মন্দিৰ |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219143022/http://puthia.rajshahi.gov.bd/node/1151988/%E0%A6%9B%E0%A7%8B%E0%A6%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0 |archive-date=2016-12-19 |url-status=dead |access-date=2016-08-06}}</ref> ==অৱস্থান== মন্দিৰটো থকা পুথিয়া চহৰখনলৈ ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ৩২ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব আৰু ৰাস্তাৰে যাব পাৰি, চহৰখনৰপৰা ৰেল যোগাযোগৰ ব্যৱস্থাও আছে। ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত ৰাজশাহী। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]]ৰ পিছফালে অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==স্থাপত্য== বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ ''দো চালি'' শৈলী অনুসৰণ কৰি নিৰ্মাণ কৰা এটা সৰু মন্দিৰ। সম্মুখৰ প্ৰৱেশ অংশত জটিল টেৰাকোটা সজ্জাৰে সম্পূৰ্ণ ধেনুভিৰীয়া প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery class="center"> Terracotta on Chota Anhik Mandir.jpg|বেৰত টেৰাকোটা কৰ্ম Terracotta on Chota Anhik Mandir 02.jpg|বেৰত টেৰাকোটা কৰ্ম Chota annik mondir.jpg|ছোটো আন্নিক মন্দিৰ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস]] 2oststz2u787hnvidb17tdjhi0ke5iv 0 140320 645206 2026-10-15T15:31:53Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state... 645206 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন হিন্দু মন্দিৰ। মন্দিৰটো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক লক্ষ্মী পূজা আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰ দ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভুটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ অভয়াপুৰী নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্রীশ্রী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়ত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়ত কৰিব পাৰি। যাতায়তৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰ পৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|thumb]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *[https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html?m=1 বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰ সম্পৰ্কে তথ্য] * [https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history বঙাইগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ ইতিহাস] * [https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ আকাশবাণীৰ বাতৰি: বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ উদ্বোধন] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলাৰ ধৰ্মীয় স্থান]] [[শ্ৰেণী:লক্ষ্মী মন্দিৰ]] 4f8r7f0c52rncd5f9aby9btlognnjbh 645208 645206 2026-10-15T15:32:14Z Kandarpajit Kallol 6257 645208 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন হিন্দু মন্দিৰ। মন্দিৰটো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক লক্ষ্মী পূজা আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰ দ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভুটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ অভয়াপুৰী নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্রীশ্রী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়ত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়ত কৰিব পাৰি। যাতায়তৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰ পৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|thumb]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *[https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html?m=1 বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰ সম্পৰ্কে তথ্য] * [https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history বঙাইগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ ইতিহাস] * [https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ আকাশবাণীৰ বাতৰি: বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ উদ্বোধন] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] p9ic2g1gh5yc92lzw6nc5e59d235s2u 645210 645208 2026-10-15T15:32:46Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645210 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন হিন্দু মন্দিৰ। মন্দিৰটো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক লক্ষ্মী পূজা আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ অভয়াপুৰী নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|thumb]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *[https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html?m=1 বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰ সম্পৰ্কে তথ্য] * [https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ আকাশবাণীৰ বাতৰি: বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ উদ্বোধন] * [https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history বঙাইগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ ইতিহাস] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] onc9qnnihlj9dwo1rhu5d1mdixgr7ni 645216 645210 2026-10-15T15:34:33Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645216 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন হিন্দু মন্দিৰ। মন্দিৰটো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক লক্ষ্মী পূজা আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ অভয়াপুৰী নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|thumb]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *[https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html?m=1 বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰ সম্পৰ্কে তথ্য] * [https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ আকাশবাণীৰ বাতৰি: বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ উদ্বোধন] * [https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history বঙাইগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ ইতিহাস] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] fsjx0n5psjvw57adgbf1fpoeafglnjo 645220 645216 2026-10-15T15:38:01Z Kandarpajit Kallol 6257 /* চিত্ৰসম্ভাৰ */ 645220 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন হিন্দু মন্দিৰ। মন্দিৰটো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক লক্ষ্মী পূজা আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ অভয়াপুৰী নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|thumb]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *[https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html?m=1 বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰ সম্পৰ্কে তথ্য] * [https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ আকাশবাণীৰ বাতৰি: বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ উদ্বোধন] * [https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history বঙাইগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ ইতিহাস] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] t9ezj2qddefpecl4jzbkbwex9u2g934 645223 645220 2026-10-15T15:39:10Z Kandarpajit Kallol 6257 645223 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন হিন্দু মন্দিৰ। মন্দিৰটো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক লক্ষ্মী পূজা আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ অভয়াপুৰী নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|thumb]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] 4l17ggugztsvzxb07mrkpqxmtph30eq 645225 645223 2026-10-15T15:40:15Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 645225 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন হিন্দু মন্দিৰ। মন্দিৰটো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক লক্ষ্মী পূজা আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ অভয়াপুৰী নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|thumb]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] runs225asnn2tjm3rtkqsz5d7wsn1c2 645229 645225 2026-10-15T15:41:54Z Kandarpajit Kallol 6257 645229 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক লক্ষ্মী পূজা আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|thumb]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] q9lqcjyw0olhvxvtkj77rb30xtqafhe 645231 645229 2026-10-15T15:42:31Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645231 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক লক্ষ্মী পূজা আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|thumb]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] nr9flymknd02r50lfn6xei0sa660hir 645234 645231 2026-10-15T15:43:36Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645234 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক [[লক্ষ্মী পূজা]] আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|thumb]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|thumb]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] 7sdidsxb0xggijwvw5g1f1ab89sajog 645235 645234 2026-10-15T15:45:39Z Kandarpajit Kallol 6257 /* চিত্ৰসম্ভাৰ */ 645235 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক [[লক্ষ্মী পূজা]] আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|centre|200px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|centre|200px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|centre|200px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|centre|200px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|centre|200px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|centre|200px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|centre|200px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|centre|200px]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] hrg567kbqoyki9y9eniwmnpnjd3u4a4 645237 645235 2026-10-15T15:47:22Z Kandarpajit Kallol 6257 /* চিত্ৰসম্ভাৰ */ 645237 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক [[লক্ষ্মী পূজা]] আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, লোকনৃত্য আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|centre|250px]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] 3j962718s8c8ntutwiieaeath02tk5f 645238 645237 2026-10-15T15:48:43Z Kandarpajit Kallol 6257 /* লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা */ 645238 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক [[লক্ষ্মী পূজা]] আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেউহাটিৰ অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, [[লোকনৃত্য]] আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|centre|250px]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] ic6i7kv4ypwgspepl3mjb8wlf2vctr7 645252 645238 2026-10-15T15:59:07Z Kandarpajit Kallol 6257 645252 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক [[লক্ষ্মী পূজা]] আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত ভূটানৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেওহাটী অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, [[লোকনৃত্য]] আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|centre|250px]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] 86ry7ycyiolafryw8lfzy4tgg75hp8b 645254 645252 2026-10-15T16:00:34Z Kandarpajit Kallol 6257 645254 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক [[লক্ষ্মী পূজা]] আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত [[ভূটান]]ৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেওহাটী অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি পুৰীৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, [[লোকনৃত্য]] আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|centre|250px]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] c72ope6jaw349f0rcq4r8aa5y4prgp0 645255 645254 2026-10-15T16:00:51Z Kandarpajit Kallol 6257 /* নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন */ 645255 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক [[লক্ষ্মী পূজা]] আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত [[ভূটান]]ৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেওহাটী অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি [[পুৰী]]ৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, [[লোকনৃত্য]] আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। যাতায়াতৰ সময়, উপলব্ধ ৰে'লসেৱা আৰু বাছৰ সময়সূচী ভ্ৰমণৰ আগতে সংশ্লিষ্ট পৰিবহণ সংস্থাৰপৰা পৰীক্ষা কৰা উচিত। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|centre|250px]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] 73iuqc0qlyfcw85igyk5ok089k1u0e2 645259 645255 2026-10-15T16:02:18Z Kandarpajit Kallol 6257 645259 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: ''Sri Sri Lakshmi Mandir'') অসমৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক [[লক্ষ্মী পূজা]] আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত [[ভূটান]]ৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেওহাটী অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি [[পুৰী]]ৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, [[লোকনৃত্য]] আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|centre|250px]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] 0nadpb73pni85imkiyjm6i0g2u4aj2p 645260 645259 2026-10-15T16:03:16Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645260 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ, বিজনী | image = Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 07.jpg | image_size = 250 | alt = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | caption = বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ | deity = [[লক্ষ্মী]] | country = [[ভাৰত]] | state = [[অসম]] | district = [[চিৰাং জিলা]] | locale = [[বিজনী]] | architecture = | creator = বিজনী ৰাজপৰিয়াল | date_built = ১৮৯১ চন }} '''শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ''' ([[ইংৰাজী]]: Sri Sri Lakshmi Mandir) [[অসম]]ৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ [[বিজনী]] চহৰত অৱস্থিত এখন [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] মন্দিৰ। [[মন্দিৰ]]টো ধন-সম্পদ, ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী [[লক্ষ্মী]]ৰ উপাসনাৰ সৈতে জড়িত। বিজনীৰ ঐতিহাসিক [[লক্ষ্মী পূজা]] আৰু বাৰ্ষিক মেলাৰ বাবে এই মন্দিৰটো অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় সমাৱেশস্থলী। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বিজনীৰ তদানীন্তন ৰজা বিজিত নাৰায়ণৰ সময়ত ১৮৯১ চনত লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify">{{Cite web |url=https://www.assamjobnotify.com/2024/09/Bijni-Laxmi-Mandir.html |title=Bijni Laxmi Mandir - History |website=Assam Job Notify |access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="hillstimes">{{Cite news |url=https://thehillstimes.in/assam/lakshmi-puja-celebrated-with-festive-fervour |title=Lakshmi Puja celebrated with festive fervour |work=The Hills Times |date=17 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> == ইতিহাস == বিজনীৰ শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত। অসমৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, বিজনী ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৬৭১ চনত বিজিত নাৰায়ণৰদ্বাৰা হৈছিল। তেওঁ চন্দ্ৰ নাৰায়ণ নামেৰেও পৰিচিত আছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম ৰাজধানী বৰ্তমানৰ বিজনী চহৰ অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="bongaigaon">{{Cite web |url=https://bongaigaon.assam.gov.in/about-us/history |title=History |website=Bongaigaon District Administration, Government of Assam |access-date=2026-10-15}}</ref> বিজনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ১৮৬৪ চনত [[ভূটান]]ৰ সৈতে জড়িত সংঘাতৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ডুমুৰিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ১২ জুনত হোৱা ভূমিকম্পত ডুমুৰিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাৰ পিছত ৰাজধানী পুনৰ স্থানান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অৱশেষত ১৯০১ চনত ৰাজপৰিয়ালে দেওহাটী অঞ্চলত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰে; এই স্থান পিছলৈ [[অভয়াপুৰী]] নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="bongaigaon"/> বিজনী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, ১৮৯১ চনত বিজনীৰ ৰাজপৰিয়ালৰ উদ্যোগত মন্দিৰটোৰ সৈতে জড়িত লক্ষ্মী পূজা আৰম্ভ হৈছিল।<ref name="assamjobnotify"/> এই পূজা পৰৱৰ্তী সময়ত বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু মেলালৈ পৰিণত হয়। অৱশ্যে, মন্দিৰৰ মূল নিৰ্মাণৰ সঠিক সময়, নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায় আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ আনুষ্ঠানিক ইতিহাস সম্পৰ্কে অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য ঐতিহাসিক নথিৰ প্ৰয়োজন। == নৱনিৰ্মাণ আৰু উদ্বোধন == ২০২৪ চনত বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ নৱনিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। [[আকাশবাণী]]ৰ বাতৰি অনুসৰি, বিজনী লক্ষ্মী পূজা সমিতিৰ উদ্যোগত তিনি কোটি টকাৰো অধিক ব্যয়েৰে মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন মন্দিৰটোৰ আৰ্হি [[পুৰী]]ৰ জগন্নাথ মন্দিৰৰ আৰ্হিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত বুলি বাতৰিটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="newsonair">{{Cite web |url=https://newsonair.gov.in/as/himanta-biswa-sarma-bijni-lakshmi-mondir/ |title=চিৰাং জিলাৰ বিজনীৰ নৱনিৰ্মিত শ্ৰীশ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰ উদ্বোধন মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ |website=আকাশবাণী নিউজ |date=11 October 2024 |access-date=2026-10-15}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১১ অক্টোবৰত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই নৱনিৰ্মিত মন্দিৰটো উদ্বোধন কৰে। অনুষ্ঠানটোত লক্ষ্মী দেৱীৰ নতুন প্ৰতিমাও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। আকাশবাণীৰ বাতৰি অনুসৰি, অনুষ্ঠানত বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী সদস্য প্ৰমোদ বড়ো, বিজনীৰ বিধায়ক অজয় কুমাৰ ৰায় আৰু অঞ্চলটোৰ অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিসকল উপস্থিত আছিল।<ref name="newsonair"/> == লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা == বিজনী শ্ৰী শ্ৰী লক্ষ্মী মন্দিৰৰ সৈতে জড়িত বাৰ্ষিক লক্ষ্মী পূজা আৰু মেলা অঞ্চলটোৰ এক উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। সাধাৰণতে অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা এই উৎসৱৰ সময়ত পূজা-অৰ্চনাৰ লগতে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, [[লোকনৃত্য]] আৰু নাট্য প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name="hillstimes"/> ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত পূজা আৰু মেলাখন ১৩৩সংখ্যক বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে বাতৰিত উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই বছৰ মেলাখন ১২ দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল।<ref name="hillstimes"/> এই তথ্যই ১৮৯১ চনত উৎসৱৰ আৰম্ভণি সম্পৰ্কে উপলব্ধ বিৱৰণৰ সৈতে সামঞ্জস্য দেখুৱায়; অৱশ্যে, মাজৰ সকলো বছৰত অনুষ্ঠানটো ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল নে নাই, তাৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰমাণ এই উৎসসমূহে সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। মেলাখনে অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে স্থানীয় লোকসকলৰ লগতে ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ সমাগম ঘটে।<ref name="hillstimes"/> == যাতায়াত == মন্দিৰটো বিজনী চহৰত অৱস্থিত। বিজনীলৈ স্থলপথ আৰু ৰে'লপথেৰে যাতায়াত কৰিব পাৰি। == চিত্ৰসম্ভাৰ == [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 08.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 09.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 01.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 02.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 03.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 04.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 05.jpg|centre|250px]] [[File:Lakshmi Mandir, Bijni, Assam 06.jpg|centre|250px]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]] oh2llvqytfgct9ebgly5htnrujv9jgw 0 140321 645222 2026-10-15T15:38:56Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645222 wikitext text/x-wiki পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্স বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুঠিয়া উপজিলাত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।[1] এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুঠিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে যি ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। সাধাৰণ জোৰ-বাংলা শৈলীৰ স্থাপত্যক অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে মন্দিৰসমূহ। ৰাজবাৰী বা পুঠিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।[2] শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত কৰা হৈছে আৰু এই কমপ্লেক্সটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।[3][4] ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা ভটচাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুঠিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট আকবৰৰ ৰাজ্যপাল ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠন জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু ভট্ছাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট জাহাংগীৰৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।[3] পুঠিয়া ৰয়েল ফেমিলিৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দূৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ পুঠিয়াৰ এই ভৱিষ্যৎ মন্দিৰ, পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুঠিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে পঞ্চৰত্ন) শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।[3] পুঠিয়া ৰাজ পৰিয়ালক ৰাধামোহন ঠাকুৰাই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ নামত উছৰ্গা কৰা হৈছে। মন্দিৰটোত কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ। ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খন আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[5] 2xoz4per41afeuq8hjtfwxghwywy423 645226 645222 2026-10-15T15:40:58Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645226 wikitext text/x-wiki পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্স বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুঠিয়া উপজিলাত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।[1] এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুঠিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে যি ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। সাধাৰণ জোৰ-বাংলা শৈলীৰ স্থাপত্যক অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে মন্দিৰসমূহ। ৰাজবাৰী বা পুঠিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।[2] শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত কৰা হৈছে আৰু এই কমপ্লেক্সটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।[3][4] ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা ভটচাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুঠিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট আকবৰৰ ৰাজ্যপাল ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠন জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু ভট্ছাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট জাহাংগীৰৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।[3] পুঠিয়া ৰয়েল ফেমিলিৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দূৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ পুঠিয়াৰ এই ভৱিষ্যৎ মন্দিৰ, পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুঠিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে পঞ্চৰত্ন) শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।[3] পুঠিয়া ৰাজ পৰিয়ালক ৰাধামোহন ঠাকুৰাই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ নামত উছৰ্গা কৰা হৈছে। মন্দিৰটোত কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ। ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খন আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[5] ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইখন শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ ওপৰেৰে চাই আছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী (পাঞ্চৰত্ন)) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।[3] কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু অভয়াৰণ্যখনত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত বিকৃত হোৱা শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মৰে সজাই তোলা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।[1][6] জগন্নাথ মন্দিৰ জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ হিন্দু দেৱতা জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।[7][3] ছোটা আনিক মন্দিৰ ছোটা আনিক মন্দিৰ পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই ডো চালা শৈলী অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।[3] চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ যাক চোটো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয় পুঠিয়া কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ টেৰাকোটাৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।[3] বাৰা অনহিক মন্দিৰ বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুঠিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।[3] বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ছোটো শিৱ মন্দিৰ এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুঠিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।[3] 4hic4nkgtsk7dwhqrdz73gxate9e9zb 645228 645226 2026-10-15T15:41:37Z Pranamikaadhikary 27435 645228 wikitext text/x-wiki পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্স বাংলাদেশৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুঠিয়া উপজিলাত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।[1] এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুঠিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে যি ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। সাধাৰণ জোৰ-বাংলা শৈলীৰ স্থাপত্যক অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে মন্দিৰসমূহ। ৰাজবাৰী বা পুঠিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।[2] শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত কৰা হৈছে আৰু এই কমপ্লেক্সটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।[3][4] ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা ভটচাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুঠিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট আকবৰৰ ৰাজ্যপাল ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠন জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু ভট্ছাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট জাহাংগীৰৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।[3] পুঠিয়া ৰয়েল ফেমিলিৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দূৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ পুঠিয়াৰ এই ভৱিষ্যৎ মন্দিৰ, পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুঠিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে পঞ্চৰত্ন) শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।[3] পুঠিয়া ৰাজ পৰিয়ালক ৰাধামোহন ঠাকুৰাই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ নামত উছৰ্গা কৰা হৈছে। মন্দিৰটোত কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ। ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খন আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[5] ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইখন শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ ওপৰেৰে চাই আছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী (পাঞ্চৰত্ন)) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।[3] কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু অভয়াৰণ্যখনত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত বিকৃত হোৱা শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মৰে সজাই তোলা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।[1][6] জগন্নাথ মন্দিৰ জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ হিন্দু দেৱতা জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।[7][3] ছোটা আনিক মন্দিৰ ছোটা আনিক মন্দিৰ পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই ডো চালা শৈলী অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।[3] চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ যাক চোটো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয় পুঠিয়া কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ টেৰাকোটাৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।[3] বাৰা অনহিক মন্দিৰ বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুঠিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।[3] বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ছোটো শিৱ মন্দিৰ এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুঠিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।[3] ==Gallery== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|The Shiva Temple File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|[[Bara Ahnik Mandir]] at Puthia. File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG|The [[Puthia Rajbari]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|[[Dol-Mandir|Dol Mandir]] at Puthia File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|Choto Shiv Mandir File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|terracotta work at govinda mandir File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|massive and detailed terracotta work at the govinda mandir of puthia, rajshahi </gallery> choegvk0fiw6nqro95xscrr63acmmob 645239 645228 2026-10-15T15:49:23Z Pranamikaadhikary 27435 645239 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।[1] এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।[2] শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।[3][4] ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট জাহাংগীৰৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।[3] পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুঠিয়াৰ এই ভৱিষ্যৎ মন্দিৰ, পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুঠিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে পঞ্চৰত্ন) শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।[3] পুঠিয়া ৰাজ পৰিয়ালক ৰাধামোহন ঠাকুৰাই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ নামত উছৰ্গা কৰা হৈছে। মন্দিৰটোত কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ। ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খন আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[5] ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইখন শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ ওপৰেৰে চাই আছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী (পাঞ্চৰত্ন)) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।[3] কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু অভয়াৰণ্যখনত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত বিকৃত হোৱা শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মৰে সজাই তোলা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।[1][6] জগন্নাথ মন্দিৰ জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ হিন্দু দেৱতা জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।[7][3] ছোটা আনিক মন্দিৰ ছোটা আনিক মন্দিৰ পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই ডো চালা শৈলী অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।[3] চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ যাক চোটো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয় পুঠিয়া কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ টেৰাকোটাৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।[3] বাৰা অনহিক মন্দিৰ বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুঠিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।[3] বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ছোটো শিৱ মন্দিৰ এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুঠিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।[3] ==Gallery== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|The Shiva Temple File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|[[Bara Ahnik Mandir]] at Puthia. File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG|The [[Puthia Rajbari]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|[[Dol-Mandir|Dol Mandir]] at Puthia File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|Choto Shiv Mandir File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|terracotta work at govinda mandir File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|massive and detailed terracotta work at the govinda mandir of puthia, rajshahi </gallery> fvm05mwqncoyagvuqpmroip5z0hud8o 645243 645239 2026-10-15T15:51:18Z Pranamikaadhikary 27435 645243 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুঠিয়াৰ এই ভৱিষ্যৎ মন্দিৰ, পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুঠিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে পঞ্চৰত্ন) শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।[3] পুঠিয়া ৰাজ পৰিয়ালক ৰাধামোহন ঠাকুৰাই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ নামত উছৰ্গা কৰা হৈছে। মন্দিৰটোত কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ। ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খন আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[5] ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইখন শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ ওপৰেৰে চাই আছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী (পাঞ্চৰত্ন)) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।[3] কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু অভয়াৰণ্যখনত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত বিকৃত হোৱা শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মৰে সজাই তোলা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।[1][6] জগন্নাথ মন্দিৰ জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ হিন্দু দেৱতা জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।[7][3] ছোটা আনিক মন্দিৰ ছোটা আনিক মন্দিৰ পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই ডো চালা শৈলী অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।[3] চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ যাক চোটো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয় পুঠিয়া কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ টেৰাকোটাৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।[3] বাৰা অনহিক মন্দিৰ বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুঠিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।[3] বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ছোটো শিৱ মন্দিৰ এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুঠিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।[3] ==Gallery== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|The Shiva Temple File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|[[Bara Ahnik Mandir]] at Puthia. File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG|The [[Puthia Rajbari]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|[[Dol-Mandir|Dol Mandir]] at Puthia File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|Choto Shiv Mandir File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|terracotta work at govinda mandir File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|massive and detailed terracotta work at the govinda mandir of puthia, rajshahi </gallery> rtazs60mtmcw19w8s00qeiywr2rgqgj 645249 645243 2026-10-15T15:58:34Z Pranamikaadhikary 27435 /* পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ */ 645249 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইখন শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ ওপৰেৰে চাই আছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী (পাঞ্চৰত্ন)) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।[3] কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু অভয়াৰণ্যখনত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ সময়ত বিকৃত হোৱা শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মৰে সজাই তোলা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।[1][6] জগন্নাথ মন্দিৰ জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ হিন্দু দেৱতা জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।[7][3] ছোটা আনিক মন্দিৰ ছোটা আনিক মন্দিৰ পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই ডো চালা শৈলী অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।[3] চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ যাক চোটো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয় পুঠিয়া কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ টেৰাকোটাৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।[3] বাৰা অনহিক মন্দিৰ বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুঠিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।[3] বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ছোটো শিৱ মন্দিৰ এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুঠিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।[3] ==Gallery== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|The Shiva Temple File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|[[Bara Ahnik Mandir]] at Puthia. File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG|The [[Puthia Rajbari]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|[[Dol-Mandir|Dol Mandir]] at Puthia File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|Choto Shiv Mandir File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|terracotta work at govinda mandir File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|massive and detailed terracotta work at the govinda mandir of puthia, rajshahi </gallery> ru7bdlg89oahgo8wk5m5kfropslpo0f 645264 645249 2026-10-15T16:04:22Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ */ 645264 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী (পাঞ্চৰত্ন) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।[3] কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।[1][6] ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ হিন্দু দেৱতা জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।[7][3] ছোটা আনিক মন্দিৰ ছোটা আনিক মন্দিৰ পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই ডো চালা শৈলী অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।[3] চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ যাক চোটো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয় পুঠিয়া কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ টেৰাকোটাৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।[3] বাৰা অনহিক মন্দিৰ বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুঠিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।[3] বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ছোটো শিৱ মন্দিৰ এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুঠিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।[3] ==Gallery== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|The Shiva Temple File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|[[Bara Ahnik Mandir]] at Puthia. File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG|The [[Puthia Rajbari]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|[[Dol-Mandir|Dol Mandir]] at Puthia File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|Choto Shiv Mandir File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|terracotta work at govinda mandir File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|massive and detailed terracotta work at the govinda mandir of puthia, rajshahi </gallery> l0cw90xzrx7jebbr39zl4bvgzidfsix 645270 645264 2026-10-15T16:11:12Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ */ 645270 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ হিন্দু দেৱতা জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।[7][3] ছোটা আনিক মন্দিৰ ছোটা আনিক মন্দিৰ পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই ডো চালা শৈলী অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।[3] চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ যাক চোটো গোবিন্দো মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয় পুঠিয়া কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ টেৰাকোটাৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।[3] বাৰা অনহিক মন্দিৰ বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুঠিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুঠিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।[3] বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ছোটো শিৱ মন্দিৰ এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুঠিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।[3] ==Gallery== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|The Shiva Temple File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|[[Bara Ahnik Mandir]] at Puthia. File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG|The [[Puthia Rajbari]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|[[Dol-Mandir|Dol Mandir]] at Puthia File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|Choto Shiv Mandir File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|terracotta work at govinda mandir File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|massive and detailed terracotta work at the govinda mandir of puthia, rajshahi </gallery> nourhw2qiidd9zduc13itzyw1htbo3u 645290 645270 2026-10-15T17:17:27Z Pranamikaadhikary 27435 /* জগন্নাথ মন্দিৰ */ 645290 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ টেৰাকোটাৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বাৰা অনহিক মন্দিৰ== বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুঠিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুঠিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==Gallery== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|The Shiva Temple File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|[[Bara Ahnik Mandir]] at Puthia. File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG|The [[Puthia Rajbari]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|[[Dol-Mandir|Dol Mandir]] at Puthia File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|Choto Shiv Mandir File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|terracotta work at govinda mandir File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|massive and detailed terracotta work at the govinda mandir of puthia, rajshahi </gallery> b6y9afi951xn5mzo1h0k1drvmuir2a4 645291 645290 2026-10-15T17:18:03Z Pranamikaadhikary 27435 /* চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ */ 645291 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ টেৰাকোটাৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বাৰা অনহিক মন্দিৰ== বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুঠিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুঠিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==Gallery== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|The Shiva Temple File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|[[Bara Ahnik Mandir]] at Puthia. File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG|The [[Puthia Rajbari]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|[[Dol-Mandir|Dol Mandir]] at Puthia File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|Choto Shiv Mandir File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|terracotta work at govinda mandir File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|massive and detailed terracotta work at the govinda mandir of puthia, rajshahi </gallery> gkx4cs8xt0gqc5tz3ojcohdmqubthpo 645292 645291 2026-10-15T17:18:16Z Pranamikaadhikary 27435 /* চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ */ 645292 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ [[টেৰাকোটা]]ৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বাৰা অনহিক মন্দিৰ== বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুঠিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুঠিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। চৰ চালা শৈলীৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==Gallery== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|The Shiva Temple File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|[[Bara Ahnik Mandir]] at Puthia. File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG|The [[Puthia Rajbari]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|[[Dol-Mandir|Dol Mandir]] at Puthia File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|Choto Shiv Mandir File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|terracotta work at govinda mandir File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|massive and detailed terracotta work at the govinda mandir of puthia, rajshahi </gallery> 9dj5qwonmpwmsuen04cldy3e0fn168m 645293 645292 2026-10-15T17:19:15Z Pranamikaadhikary 27435 /* ছোটো শিৱ মন্দিৰ */ 645293 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ [[টেৰাকোটা]]ৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বাৰা অনহিক মন্দিৰ== বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুঠিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুথিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==Gallery== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|The Shiva Temple File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|[[Bara Ahnik Mandir]] at Puthia. File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG|The [[Puthia Rajbari]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|[[Dol-Mandir|Dol Mandir]] at Puthia File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|Choto Shiv Mandir File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|terracotta work at govinda mandir File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|massive and detailed terracotta work at the govinda mandir of puthia, rajshahi </gallery> 4i1up1fcdrjexuz5r5k7e5g5iie0f7z 645294 645293 2026-10-15T17:19:52Z Pranamikaadhikary 27435 /* বাৰা অনহিক মন্দিৰ */ 645294 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ [[টেৰাকোটা]]ৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বাৰা অনহিক মন্দিৰ== বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুথিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==Gallery== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|The Shiva Temple File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|[[Bara Ahnik Mandir]] at Puthia. File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG|The [[Puthia Rajbari]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|[[Dol-Mandir|Dol Mandir]] at Puthia File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|Choto Shiv Mandir File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|terracotta work at govinda mandir File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|massive and detailed terracotta work at the govinda mandir of puthia, rajshahi </gallery> 0xobsg6eo37378u1a9shqh91j0hrkvf 645296 645294 2026-10-15T17:22:28Z Pranamikaadhikary 27435 /* Gallery */ 645296 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ [[টেৰাকোটা]]ৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বাৰা অনহিক মন্দিৰ== বাৰা আনহিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুথিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|শিৱ মন্দিৰ File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[বড়া আহ্নিক মন্দিৰ]] File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG| [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[দৌল মন্দিৰ]] File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|ছোট শিৱ মন্দিৰ File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|গোবিন্দ মন্দিৰত টেৰাকোটা কৰ্ম File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|ৰাজশাহীৰ পুথিয়াৰ গোবিন্দ মন্দিৰত বিশাল আৰু বিশদ টেৰাকোটাৰ কাম </gallery> gixcd7ne44wjhcciytxioc8farxd8jd 645297 645296 2026-10-15T17:23:47Z Pranamikaadhikary 27435 /* বাৰা অনহিক মন্দিৰ */ 645297 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ [[টেৰাকোটা]]ৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বড়া অহ্নিক মন্দিৰ== বড়া আহ্নিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুথিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|শিৱ মন্দিৰ File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[বড়া আহ্নিক মন্দিৰ]] File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG| [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[দৌল মন্দিৰ]] File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|ছোট শিৱ মন্দিৰ File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|গোবিন্দ মন্দিৰত টেৰাকোটা কৰ্ম File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|ৰাজশাহীৰ পুথিয়াৰ গোবিন্দ মন্দিৰত বিশাল আৰু বিশদ টেৰাকোটাৰ কাম </gallery> m2qmjzz3jti0nvmu1i03nev4sb2uvuw 645298 645297 2026-10-15T17:24:11Z Pranamikaadhikary 27435 /* চিত্ৰভাণ্ডাৰ */ 645298 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ [[টেৰাকোটা]]ৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বড়া অহ্নিক মন্দিৰ== বড়া আহ্নিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুথিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|শিৱ মন্দিৰ File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[বড়া আহ্নিক মন্দিৰ]] File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG| [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[দৌল মন্দিৰ]] File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|ছোট শিৱ মন্দিৰ File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|গোবিন্দ মন্দিৰত টেৰাকোটা কৰ্ম File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|ৰাজশাহীৰ পুথিয়াৰ গোবিন্দ মন্দিৰত বিশাল আৰু বিশদ টেৰাকোটাৰ কাম </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== 1rwp21m4j4i7eevjt6to2q0lt6blals 645299 645298 2026-10-15T17:25:13Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]]; +[[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]]; +[[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 645299 wikitext text/x-wiki '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ [[টেৰাকোটা]]ৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বড়া অহ্নিক মন্দিৰ== বড়া আহ্নিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুথিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|শিৱ মন্দিৰ File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[বড়া আহ্নিক মন্দিৰ]] File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG| [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[দৌল মন্দিৰ]] File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|ছোট শিৱ মন্দিৰ File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|গোবিন্দ মন্দিৰত টেৰাকোটা কৰ্ম File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|ৰাজশাহীৰ পুথিয়াৰ গোবিন্দ মন্দিৰত বিশাল আৰু বিশদ টেৰাকোটাৰ কাম </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] 8p0kf99mwhq4xng461eldgwhnsf1sym 645300 645299 2026-10-15T17:25:49Z Pranamikaadhikary 27435 645300 wikitext text/x-wiki [[File:Panoramic view of Puthia Temple Complex 1.jpg|thumb|Panoramic view of Puthia Temple Complex 1]] [[File:Shiva temple at Puthia, Rajshahi.JPG|thumb|The Shiva Temple at Puthia over the Shiv Sagar lake. The Roth temple is on the left.]] [[File:Puthia Mandirs10.JPG|thumb|right|[[Pancha Ratna Govinda Temple]]]] '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ [[টেৰাকোটা]]ৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বড়া অহ্নিক মন্দিৰ== বড়া আহ্নিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুথিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|শিৱ মন্দিৰ File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[বড়া আহ্নিক মন্দিৰ]] File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG| [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[দৌল মন্দিৰ]] File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|ছোট শিৱ মন্দিৰ File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|গোবিন্দ মন্দিৰত টেৰাকোটা কৰ্ম File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|ৰাজশাহীৰ পুথিয়াৰ গোবিন্দ মন্দিৰত বিশাল আৰু বিশদ টেৰাকোটাৰ কাম </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] jnspogc2dq3ljy3cejboh2hieislbal 645301 645300 2026-10-15T17:27:18Z Pranamikaadhikary 27435 645301 wikitext text/x-wiki [[File:Panoramic view of Puthia Temple Complex 1.jpg|thumb|পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ প্যানোৰামিক দৃশ্য ১]] [[File:Shiva temple at Puthia, Rajshahi.JPG|thumb|শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ ওপৰত পুঠিয়াত শিৱ মন্দিৰ। বাওঁফালে ৰথ মন্দিৰ।]] [[File:Puthia Mandirs10.JPG|thumb|right|[[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]]]] '''পুথিয়া মন্দিৰ চৌহদ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ [[ৰাজশাহী জিলা]]ৰ [[পুথিয়া উপজিলা]]ত থকা উল্লেখযোগ্য পুৰণি হিন্দু মন্দিৰৰ থুপেৰে গঠিত এটা চৌহদ। ৰাজশাহী চহৰৰপৰা ২৩ কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ঐতিহাসিক মন্দিৰ আছে।<ref name=lp>McAdam, Marika. (2004) [https://books.google.com/books?id=IkQndiJHRyoC&dq=puthiya+temple+bangladesh&pg=PA114 ''Lonely Planet's Bangladesh''.] pp. 114-115.</ref> এই মন্দিৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰিছিল পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ হিন্দু জমিদাৰ ৰজসকলে, যিসকল ৰাজশাহীৰ বিখ্যাত দানবীৰ আছিল। মন্দিৰসমূহ সাধাৰণ [[জোৰ-বাংলা শৈলী]]ৰ স্থাপত্যৰ অন্যান্য প্ৰভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি বিভিন্ন শৈলীত টেৰাকোটাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ৰাজবাৰী বা পুথিয়াৰ ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু দোল মাঞ্চা এই কমপ্লেক্সৰ অংশ।<ref>{{cite magazine |last=Fakir |first=Adnan M. S. |date=22 December 2005 |title=Just tavel Bangladesh for once and stop complaingn |url=http://www.thedailystar.net/rising/2005/12/04/index.htm |magazine=Rising Stars |publisher=The Daily Star}}</ref> শ্যামসাগৰ নামৰ এটা হ্ৰদৰ চাৰিওফালে মন্দিৰসমূহ বিস্তৃত হৈ আছে আৰু এই চৌহদটোৰ চাৰিওফালে শিৱসাগৰ নামৰ এটা খাদ আছে।<ref name="Rangan">{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Explore the grandeur of Puthia, a temple town of Bangladesh |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/explore-the-grandeur-of-puthia-a-temple-town-of-bangladesh/cid/2027632 |access-date=20 June 2024 |agency=My Kolkata |issue=17 June 2024 |publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news |last=Behan |first=Rosemary |date=17 January 2009 |title=Dhaka Calling |url=http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |work=The National |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120082131/http://www.thenational.ae/article/20090117/TRAVEL/561365769/1259/LIFE |archive-date=20 January 2009}}</ref> ষোড়শ শতিকাত বাস কৰা বৎসাচাৰ্য নামৰ এজন পৱিত্ৰ ব্যক্তিয়ে পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মোগল সম্ৰাট [[আকবৰ]]ৰ মন্ত্ৰী ৰাজা মান সিংহই ৰাজশাহীৰ লস্কৰ খান নামৰ অবাধ্য পাঠান জাগীৰদাৰ জাগীৰক জব্দ কৰি তেওঁৰ শিক্ষাৰ বাবে সাধু বৎসাচাৰ্যক জমিদাৰী প্ৰদান কৰে, কিন্তু তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। কিন্তু তেওঁৰ পুত্ৰ পীতাম্বৰক লস্কৰপুৰ বাগিছাখন স্থায়ীভাৱে মঞ্জুৰ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে তেওঁৰ পুত্ৰ নীলাম্বৰে সম্ৰাট [[জাহাংগীৰ]]ৰপৰা ৰাজ উপাধি লাভ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ বাগিছাখন আছিল ব্ৰিটিছ বংগৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জমিদাৰী আৰু আটাইতকৈ ধনী। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত তেতিয়াৰ পাকিস্তান চৰকাৰে জমিদাৰী ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰি হিন্দুৰ সকলো সম্পত্তি জব্দ কৰে। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ৰজাঘৰীয়া পৰিয়াল ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ==পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ== পুথিয়াৰ বিখ্যাত মন্দিৰ, [[পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ]] ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত পুথিয়াৰ ৰাণীয়ে স্থাপন কৰিছিল। ইয়াক ''বড়ো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয়। এই মন্দিৰটোৱে [[ৰত্ন শিল্পৰীতি|পঞ্চৰত্ন শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে।<ref name="Rangan"/> পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালক [[ৰাধামোহন ঠাকুৰা]]ই বৈষ্ণৱ ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বাবে এই মন্দিৰটো ভগৱান [[কৃষ্ণ | শ্ৰীকৃষ্ণ]]ৰ নামত উছৰ্গা কৰিছে। মন্দিৰটোত [[কৃষ্ণ]] আৰু [[ৰাধা]]ৰ মাজৰ ঐশ্বৰিক ৰোমাঞ্চক চিত্ৰিত কৰা সুন্দৰ টেৰাকোটা অলংকাৰ দেখা যায়। মন্দিৰৰ ওচৰতে নতুনকৈ স্থাপন কৰা মহাবিদ্যালয়খনৰ বাবে আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাৰ অভাৱৰ বাবে মন্দিৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে। ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>[http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ Bangladesh News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505015043/http://www.bangladeshnews.com.bd/2008/04/05/ancient-temples-in-puthia-falling-apart-for-lack-of-care/ |date=2009-05-05 }}</ref> ==ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ== [[ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰ]] বা বড়ো শিৱ মন্দিৰ বা পঞ্চৰত্ন শিৱ মন্দিৰ বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শিৱ মন্দিৰ। ৰাজা জগত নাৰায়ণ ৰায়ৰ বিধৱা ৰাণী ভূবনময়ী দেৱীয়ে ১৮২৩ চনত নিৰ্মাণ কৰা এইটো শিৱসাগৰ হ্ৰদৰ পাৰতে নিৰ্মিত হৈছে। এই অলংকৃত মন্দিৰটো পূব ভাৰতত সাধাৰণ পাঁচটা শিখৰ শৈলী ([[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]) মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় আৰু উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। পাঁচটা শিখৰৰ প্ৰতিটোতে কেইবাটাও উপ শিখৰ থাকে। কোণৰ প্ৰতিটো শিখৰ ১৭টা সৰু শিখৰেৰে গঠিত, আনহাতে ডাঙৰ কেন্দ্ৰীয় শিখৰত মুঠ ১০৮টা উপ-শিখৰ থাকে।<ref name="Rangan"/> কৰিডৰবোৰত জয়পুৰী স্থাপত্যৰ স্পৰ্শ আছে আৰু পৱিত্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত, দেশৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ ডাঙৰ এটা অতি বৃহৎ ক’লা বেছাল্ট শিৱ লিংগ নিহিত হৈ আছে। ১৯৭১ চনত [[বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ সময়ত শিলৰ খোদিত আৰু ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্মসমূহ বিক্ষিপ্ত কৰা হৈছে। আগ্ৰাসী পাকিস্তানী সৈন্যই শিৱলিংগক স্থানচ্যুত কৰি ভাঙিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিব পৰা নাছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।<ref name=lp/><ref name="Sneha">{{cite news |last1=Bhura |first1=Sneha |title=Bangladesh's beautiful terracotta temples find unlikely saviours |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/bangladeshs-beautiful-terracotta-temples-find-unlikely-saviours/articleshow/112436225.cms?fbclid=IwY2xjawEz2KdleHRuA2FlbQIxMAABHdYKaP2eDvXWE0LMjn330NedcMCcnbRfB1UCknC-3kOEpUub73vV2wMxbA_aem_VkbvRszko-9yhDii_sKHMg |access-date=22 August 2024 |agency=Times of India |date=11 August 2024}}</ref> ==জগন্নাথ মন্দিৰ== জগন্নাথ মন্দিৰ (ৰথ মন্দিৰ বুলিও জনা যায়) কৃষ্ণৰ এক ৰূপ জগন্নাথৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। ভুৱনেশ্বৰ শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে অৱস্থিত। ই দুমহলীয়া অষ্টভুজ গঠন।<ref>[http://www.chattagramsamity.co.uk/know_bangladesh2008.htm Know Bangladesh]</ref><ref name="Rangan"/> ==ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ== [[ছোটা আহ্নিক মন্দিৰ]] পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা সৰু হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|ডো চালা শৈলী]] অনুসৰণ কৰে আৰু পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰৰ ওচৰত অৱস্থিত।<ref name="Rangan"/> ==চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ== [[চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰ]] যাক ''ছোটো গোবিন্দো মন্দিৰ'' বুলিও কোৱা হয় পুথিয়া চৌহদৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰে। এই মন্দিৰটো ১৭৯০-১৮০০ চনৰ বুলি ধাৰণা কৰা হয়। দক্ষিণৰ সন্মুখভাগ [[টেৰাকোটা]]ৰ ফলকেৰে বিস্তৃতভাৱে সজাই তোলা হৈছে, য'ত বিষ্ণুৰ দহটা অৱতাৰ, লংকাণ্ড মহাকাব্য ৰামায়ণ কিংবদন্তিৰ এটা অধ্যায়, ৰাধা-কৃষ্ণ মহাকাব্য কাহিনী, ফুলৰ ডিজাইন আৰু জ্যামিতিক শিল্প আৰু সেই সময়ৰ নাগৰিক জীৱনৰ দৃশ্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref name="Rangan"/> ==বড়া অহ্নিক মন্দিৰ== বড়া আহ্নিক মন্দিৰ (Big Anhik Temple) পুথিয়া মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ এটা হিন্দু মন্দিৰ। ই কমপ্লেক্সৰ পশ্চিম দিশত চৌচালা ছোটা গোবিন্দ মন্দিৰৰ কাষতে থিয় হৈ পূব দিশলৈ মুখ কৰি আছে। ইয়াক পুথিয়াৰ ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ই বংগ মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ মিশ্ৰিত ৰূপ অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ দুয়োকাষে দুটা চৰ চালা গঠনৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীয় ডো চালা থাকে।<ref name="Rangan"/> বাংলাদেশৰ একেধৰণৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰা আন একমাত্ৰ মন্দিৰটো হ’ল ফৰিদপুৰ জিলাৰ ৰাজাৰাম মন্দিৰ। ==ছোটো শিৱ মন্দিৰ== এই সৰু শিৱ মন্দিৰটো পুথিয়া ৰাজবাৰীৰ পিছফালে অৱস্থিত। [[চালা শিল্পশৈলী|চাৰ চালা শৈলী]]ৰ স্থাপত্য অনুসৰণ কৰি এটা সৰু মন্দিৰ। সন্মুখৰ মুখখনত জটিল টেৰাকোটা অলংকাৰ আছে।<ref name="Rangan"/> ==চিত্ৰভাণ্ডাৰ== <gallery> File:Shiva_Temple,_Puthia,_Rajshahi_NK_(2).jpg|শিৱ মন্দিৰ File:Bara Ahnik Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[বড়া আহ্নিক মন্দিৰ]] File:Palace at Puthia, Rajshahi.JPG| [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] File:Dol Mandir at Puthia.JPG|পুথিয়াৰ [[দৌল মন্দিৰ]] File:Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|ছোট শিৱ মন্দিৰ File:Terracotta work at puthiya govinda temple, rajshahi.jpg|গোবিন্দ মন্দিৰত টেৰাকোটা কৰ্ম File:Massive terracitta work at govinda mandir of puthia.jpg|ৰাজশাহীৰ পুথিয়াৰ গোবিন্দ মন্দিৰত বিশাল আৰু বিশদ টেৰাকোটাৰ কাম </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] [[শ্ৰেণী:মন্দিৰ]] dzxln2k817s7qvnh4qyn8imfdbf29ff 0 140322 645303 2026-10-15T17:37:01Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645303 wikitext text/x-wiki [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুথিয়া গাঁৱত আছে '''পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ'''। ১৯ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো এটা আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন। ইয়াত পাঁচটা ৰত্ন বা শিখৰৰ স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য আছে। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] বা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত।[1][2] ==অৱস্থান== এই মন্দিৰটো পুথিয়া চহৰত অৱস্থিত যি ৰাজশাহী চহৰৰপৰা পথৰদ্বাৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) দূৰত; [3] চহৰখন ৰেলৰ সংযোগস্থল আৰু ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত।[4] ==ইতিহাস== পঞ্চ অনি ৰাজপ্ৰাসাদৰ গোবিন্দবাৰী বা মন্দিৰংগনৰ বাঁওফালে ৰাজবাৰীৰ ভিতৰৰ চৌহদত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হয়। ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== মন্দিৰটো বৃহৎ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভৱন আৰু ইয়াত পাঁচটা সজ্জিত ৰত্ন বা শিখৰ আছে। শিখৰৰ তলৰ অংশৰ বৈশিষ্ট্যটো শিখৰেৰে গঠিত আৰু ওপৰৰ অংশটো ওপৰলৈ ঠেক।[1][5] ইয়াক ওখ মঞ্চৰ ওপৰত ইটা-শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল (গৰ্ভগৃহ) আছে, চুকত চাৰিটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ কোঠা, চাৰিওফালে সৰু সৰু পথ আৰু ধেনুভিৰীয়াকৈ খোলা আছে। সংৰক্ষিত ঠাই আৰু কোঠাবোৰৰ চাল অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গম্বুজৰদ্বাৰা গঠিত, আনহাতে পথবোৰৰ ওপৰৰ চালখন গুম্ফাযুক্ত।[5] ইয়াৰ পৃষ্ঠত সহজ প্লাষ্টাৰিং আছে কিন্তু বাহিৰৰ চাৰিওখন বেৰত ৰঙা ৰঙৰ টেৰাকোটাৰ আৰ্হিৰ সৈতে মিহি বিৱৰণ আছে।[2][5] কোৱা হয় যে প্ৰায় ১০০ বছৰ আগতে নিৰ্মিত কান্তানগা মন্দিৰৰপৰাই এই মন্দিৰৰ স্থাপত্য অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। টেৰাকোটাৰ ডিজাইনসমূহ পেনেলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে য’ত ৰামায়ণৰ হিন্দু মহাকাব্য আৰু কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ সৈতে জড়িত ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ডৰ ৰোমাণ্টিক দৃশ্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত কৃষ্ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছে যিটো স্থানীয় হিন্দুসকলে পূজা কৰে।[2][5] c4j7b98nbc8j5nku008agslwfok0pud 645304 645303 2026-10-15T17:38:39Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]]; +[[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] using [[WP:HC|HotCat]] 645304 wikitext text/x-wiki [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুথিয়া গাঁৱত আছে '''পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ'''। ১৯ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো এটা আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন। ইয়াত পাঁচটা ৰত্ন বা শিখৰৰ স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য আছে। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] বা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত।[1][2] ==অৱস্থান== এই মন্দিৰটো পুথিয়া চহৰত অৱস্থিত যি ৰাজশাহী চহৰৰপৰা পথৰদ্বাৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) দূৰত; [3] চহৰখন ৰেলৰ সংযোগস্থল আৰু ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত।[4] ==ইতিহাস== পঞ্চ অনি ৰাজপ্ৰাসাদৰ গোবিন্দবাৰী বা মন্দিৰংগনৰ বাঁওফালে ৰাজবাৰীৰ ভিতৰৰ চৌহদত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হয়। ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== মন্দিৰটো বৃহৎ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভৱন আৰু ইয়াত পাঁচটা সজ্জিত ৰত্ন বা শিখৰ আছে। শিখৰৰ তলৰ অংশৰ বৈশিষ্ট্যটো শিখৰেৰে গঠিত আৰু ওপৰৰ অংশটো ওপৰলৈ ঠেক।[1][5] ইয়াক ওখ মঞ্চৰ ওপৰত ইটা-শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল (গৰ্ভগৃহ) আছে, চুকত চাৰিটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ কোঠা, চাৰিওফালে সৰু সৰু পথ আৰু ধেনুভিৰীয়াকৈ খোলা আছে। সংৰক্ষিত ঠাই আৰু কোঠাবোৰৰ চাল অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গম্বুজৰদ্বাৰা গঠিত, আনহাতে পথবোৰৰ ওপৰৰ চালখন গুম্ফাযুক্ত।[5] ইয়াৰ পৃষ্ঠত সহজ প্লাষ্টাৰিং আছে কিন্তু বাহিৰৰ চাৰিওখন বেৰত ৰঙা ৰঙৰ টেৰাকোটাৰ আৰ্হিৰ সৈতে মিহি বিৱৰণ আছে।[2][5] কোৱা হয় যে প্ৰায় ১০০ বছৰ আগতে নিৰ্মিত কান্তানগা মন্দিৰৰপৰাই এই মন্দিৰৰ স্থাপত্য অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। টেৰাকোটাৰ ডিজাইনসমূহ পেনেলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে য’ত ৰামায়ণৰ হিন্দু মহাকাব্য আৰু কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ সৈতে জড়িত ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ডৰ ৰোমাণ্টিক দৃশ্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত কৃষ্ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছে যিটো স্থানীয় হিন্দুসকলে পূজা কৰে।[2][5] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] rfdpvzqfltbclnxhrekido4wt22rexz 645305 645304 2026-10-15T17:39:22Z Pranamikaadhikary 27435 645305 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | image = Puthia_Mandirs10.JPG | alt = | caption = Pancha Ratna Govinda Temple in [[Rajshahi district|Rajshahi]], [[Bangladesh]] | country = [[Bangladesh]] | state = | district = | location = [[Puthia Upazila|Puthia]], Rajshahi | elevation_m = | deity = | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | completed = Between 1823 and 1895 | architect = | creator = | website = }} [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুথিয়া গাঁৱত আছে '''পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ'''। ১৯ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো এটা আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন। ইয়াত পাঁচটা ৰত্ন বা শিখৰৰ স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য আছে। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] বা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত।[1][2] ==অৱস্থান== এই মন্দিৰটো পুথিয়া চহৰত অৱস্থিত যি ৰাজশাহী চহৰৰপৰা পথৰদ্বাৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) দূৰত; [3] চহৰখন ৰেলৰ সংযোগস্থল আৰু ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত।[4] ==ইতিহাস== পঞ্চ অনি ৰাজপ্ৰাসাদৰ গোবিন্দবাৰী বা মন্দিৰংগনৰ বাঁওফালে ৰাজবাৰীৰ ভিতৰৰ চৌহদত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হয়। ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== মন্দিৰটো বৃহৎ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভৱন আৰু ইয়াত পাঁচটা সজ্জিত ৰত্ন বা শিখৰ আছে। শিখৰৰ তলৰ অংশৰ বৈশিষ্ট্যটো শিখৰেৰে গঠিত আৰু ওপৰৰ অংশটো ওপৰলৈ ঠেক।[1][5] ইয়াক ওখ মঞ্চৰ ওপৰত ইটা-শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল (গৰ্ভগৃহ) আছে, চুকত চাৰিটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ কোঠা, চাৰিওফালে সৰু সৰু পথ আৰু ধেনুভিৰীয়াকৈ খোলা আছে। সংৰক্ষিত ঠাই আৰু কোঠাবোৰৰ চাল অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গম্বুজৰদ্বাৰা গঠিত, আনহাতে পথবোৰৰ ওপৰৰ চালখন গুম্ফাযুক্ত।[5] ইয়াৰ পৃষ্ঠত সহজ প্লাষ্টাৰিং আছে কিন্তু বাহিৰৰ চাৰিওখন বেৰত ৰঙা ৰঙৰ টেৰাকোটাৰ আৰ্হিৰ সৈতে মিহি বিৱৰণ আছে।[2][5] কোৱা হয় যে প্ৰায় ১০০ বছৰ আগতে নিৰ্মিত কান্তানগা মন্দিৰৰপৰাই এই মন্দিৰৰ স্থাপত্য অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। টেৰাকোটাৰ ডিজাইনসমূহ পেনেলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে য’ত ৰামায়ণৰ হিন্দু মহাকাব্য আৰু কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ সৈতে জড়িত ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ডৰ ৰোমাণ্টিক দৃশ্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত কৃষ্ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছে যিটো স্থানীয় হিন্দুসকলে পূজা কৰে।[2][5] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] nczredd69p20kwkcipw1s4555r95s8f 645306 645305 2026-10-15T17:41:03Z Pranamikaadhikary 27435 645306 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | image = Puthia_Mandirs10.JPG | alt = | caption = বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ | country = [[বাংলাদেশ]] | state = | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা|পুথিয়া]], ৰাজশাহী | elevation_m = | deity = | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | completed = ১৮২৩ আৰু ১৮৯৫ৰ মাজভাগত | architect = | creator = | website = }} [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুথিয়া গাঁৱত আছে '''পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ'''। ১৯ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো এটা আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন। ইয়াত পাঁচটা ৰত্ন বা শিখৰৰ স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য আছে। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] বা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত।[1][2] ==অৱস্থান== এই মন্দিৰটো পুথিয়া চহৰত অৱস্থিত যি ৰাজশাহী চহৰৰপৰা পথৰদ্বাৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) দূৰত; [3] চহৰখন ৰেলৰ সংযোগস্থল আৰু ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত।[4] ==ইতিহাস== পঞ্চ অনি ৰাজপ্ৰাসাদৰ গোবিন্দবাৰী বা মন্দিৰংগনৰ বাঁওফালে ৰাজবাৰীৰ ভিতৰৰ চৌহদত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হয়। ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== মন্দিৰটো বৃহৎ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভৱন আৰু ইয়াত পাঁচটা সজ্জিত ৰত্ন বা শিখৰ আছে। শিখৰৰ তলৰ অংশৰ বৈশিষ্ট্যটো শিখৰেৰে গঠিত আৰু ওপৰৰ অংশটো ওপৰলৈ ঠেক।[1][5] ইয়াক ওখ মঞ্চৰ ওপৰত ইটা-শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল (গৰ্ভগৃহ) আছে, চুকত চাৰিটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ কোঠা, চাৰিওফালে সৰু সৰু পথ আৰু ধেনুভিৰীয়াকৈ খোলা আছে। সংৰক্ষিত ঠাই আৰু কোঠাবোৰৰ চাল অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গম্বুজৰদ্বাৰা গঠিত, আনহাতে পথবোৰৰ ওপৰৰ চালখন গুম্ফাযুক্ত।[5] ইয়াৰ পৃষ্ঠত সহজ প্লাষ্টাৰিং আছে কিন্তু বাহিৰৰ চাৰিওখন বেৰত ৰঙা ৰঙৰ টেৰাকোটাৰ আৰ্হিৰ সৈতে মিহি বিৱৰণ আছে।[2][5] কোৱা হয় যে প্ৰায় ১০০ বছৰ আগতে নিৰ্মিত কান্তানগা মন্দিৰৰপৰাই এই মন্দিৰৰ স্থাপত্য অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। টেৰাকোটাৰ ডিজাইনসমূহ পেনেলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে য’ত ৰামায়ণৰ হিন্দু মহাকাব্য আৰু কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ সৈতে জড়িত ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ডৰ ৰোমাণ্টিক দৃশ্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত কৃষ্ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছে যিটো স্থানীয় হিন্দুসকলে পূজা কৰে।[2][5] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] 6kt8ygkrtdg5kyjw0m6addf7z95kow2 645307 645306 2026-10-15T17:42:51Z Pranamikaadhikary 27435 645307 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | image = Puthia_Mandirs10.JPG | alt = | caption = বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ | country = [[বাংলাদেশ]] | state = | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা|পুথিয়া]], ৰাজশাহী | elevation_m = | deity = | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | completed = ১৮২৩ আৰু ১৮৯৫ৰ মাজভাগত | architect = | creator = | website = }} [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুথিয়া গাঁৱত আছে '''পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ'''। ১৯ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো এটা আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন। ইয়াত পাঁচটা ৰত্ন বা শিখৰৰ স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য আছে। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] বা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত।<ref name="Ahmad1990">{{cite book|author=Nazimuddin Ahmad|title=Epic Stories in Terracotta: Depicted on Kantanagar Temple, Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=T3McAAAAIAAJ|year=1990|publisher=University Press|page=107|isbn=0836437721}}</ref><ref name="Butler2008">{{cite book|author=Stuart Butler|title=Bangladesh. Ediz. Inglese|url=https://books.google.com/books?id=pxcRDuFIYUsC&pg=PA117|year=2008|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-547-5|page=117}}</ref> ==অৱস্থান== এই মন্দিৰটো পুথিয়া চহৰত অৱস্থিত যি ৰাজশাহী চহৰৰপৰা পথৰদ্বাৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) দূৰত;<ref name=Mahmamuda>{{citation|author=Alam, Mahmamuda|url=http://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|title=Puthia temple complex: Developing tourism through architecture|publisher=[[BRAC University]]|accessdate=11 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117045236/https://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|archive-date=17 January 2022|url-status=dead}}</ref> চহৰখন ৰেলৰ সংযোগস্থল আৰু ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত।<ref name="LeungMeggitt2009">{{cite book|author1=Mikey Leung|author2=Belinda Meggitt|title=Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&pg=PA301|year=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-0836437720|page=301}}</ref> ==ইতিহাস== পঞ্চ অনি ৰাজপ্ৰাসাদৰ গোবিন্দবাৰী বা মন্দিৰংগনৰ বাঁওফালে ৰাজবাৰীৰ ভিতৰৰ চৌহদত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia>{{Cite web|url=http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|title=Puthia Rajbari|work=Pancha Ratna Bara Govinda Mandir|accessdate=11 May 2015|publisher=Rajshahi University Web Page|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archive-date=18 May 2015|url-status=dead}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== মন্দিৰটো বৃহৎ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভৱন আৰু ইয়াত পাঁচটা সজ্জিত ৰত্ন বা শিখৰ আছে। শিখৰৰ তলৰ অংশৰ বৈশিষ্ট্যটো শিখৰেৰে গঠিত আৰু ওপৰৰ অংশটো ওপৰলৈ ঠেক।[1][5] ইয়াক ওখ মঞ্চৰ ওপৰত ইটা-শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল (গৰ্ভগৃহ) আছে, চুকত চাৰিটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ কোঠা, চাৰিওফালে সৰু সৰু পথ আৰু ধেনুভিৰীয়াকৈ খোলা আছে। সংৰক্ষিত ঠাই আৰু কোঠাবোৰৰ চাল অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গম্বুজৰদ্বাৰা গঠিত, আনহাতে পথবোৰৰ ওপৰৰ চালখন গুম্ফাযুক্ত।[5] ইয়াৰ পৃষ্ঠত সহজ প্লাষ্টাৰিং আছে কিন্তু বাহিৰৰ চাৰিওখন বেৰত ৰঙা ৰঙৰ টেৰাকোটাৰ আৰ্হিৰ সৈতে মিহি বিৱৰণ আছে।[2][5] কোৱা হয় যে প্ৰায় ১০০ বছৰ আগতে নিৰ্মিত কান্তানগা মন্দিৰৰপৰাই এই মন্দিৰৰ স্থাপত্য অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। টেৰাকোটাৰ ডিজাইনসমূহ পেনেলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে য’ত ৰামায়ণৰ হিন্দু মহাকাব্য আৰু কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ সৈতে জড়িত ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ডৰ ৰোমাণ্টিক দৃশ্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত কৃষ্ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছে যিটো স্থানীয় হিন্দুসকলে পূজা কৰে।[2][5] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] 287vx466nkdwsm7d67agrhmo2q4a5xo 645308 645307 2026-10-15T17:44:09Z Pranamikaadhikary 27435 /* বৈশিষ্ট্যসমূহ */ 645308 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | image = Puthia_Mandirs10.JPG | alt = | caption = বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ | country = [[বাংলাদেশ]] | state = | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা|পুথিয়া]], ৰাজশাহী | elevation_m = | deity = | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | completed = ১৮২৩ আৰু ১৮৯৫ৰ মাজভাগত | architect = | creator = | website = }} [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুথিয়া গাঁৱত আছে '''পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ'''। ১৯ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো এটা আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন। ইয়াত পাঁচটা ৰত্ন বা শিখৰৰ স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য আছে। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] বা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত।<ref name="Ahmad1990">{{cite book|author=Nazimuddin Ahmad|title=Epic Stories in Terracotta: Depicted on Kantanagar Temple, Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=T3McAAAAIAAJ|year=1990|publisher=University Press|page=107|isbn=0836437721}}</ref><ref name="Butler2008">{{cite book|author=Stuart Butler|title=Bangladesh. Ediz. Inglese|url=https://books.google.com/books?id=pxcRDuFIYUsC&pg=PA117|year=2008|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-547-5|page=117}}</ref> ==অৱস্থান== এই মন্দিৰটো পুথিয়া চহৰত অৱস্থিত যি ৰাজশাহী চহৰৰপৰা পথৰদ্বাৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) দূৰত;<ref name=Mahmamuda>{{citation|author=Alam, Mahmamuda|url=http://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|title=Puthia temple complex: Developing tourism through architecture|publisher=[[BRAC University]]|accessdate=11 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117045236/https://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|archive-date=17 January 2022|url-status=dead}}</ref> চহৰখন ৰেলৰ সংযোগস্থল আৰু ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত।<ref name="LeungMeggitt2009">{{cite book|author1=Mikey Leung|author2=Belinda Meggitt|title=Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&pg=PA301|year=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-0836437720|page=301}}</ref> ==ইতিহাস== পঞ্চ অনি ৰাজপ্ৰাসাদৰ গোবিন্দবাৰী বা মন্দিৰংগনৰ বাঁওফালে ৰাজবাৰীৰ ভিতৰৰ চৌহদত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia>{{Cite web|url=http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|title=Puthia Rajbari|work=Pancha Ratna Bara Govinda Mandir|accessdate=11 May 2015|publisher=Rajshahi University Web Page|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archive-date=18 May 2015|url-status=dead}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== মন্দিৰটো বৃহৎ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভৱন আৰু ইয়াত পাঁচটা সজ্জিত ৰত্ন বা শিখৰ আছে। শিখৰৰ তলৰ অংশৰ বৈশিষ্ট্যটো শিখৰেৰে গঠিত আৰু ওপৰৰ অংশটো ওপৰলৈ ঠেক।<ref name="Ahmad1990"/><ref name=Puthia/> ইয়াক ওখ মঞ্চৰ ওপৰত ইটা-শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল (গৰ্ভগৃহ) আছে, চুকত চাৰিটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ কোঠা, চাৰিওফালে সৰু সৰু পথ আৰু ধেনুভিৰীয়াকৈ খোলা আছে। সংৰক্ষিত ঠাই আৰু কোঠাবোৰৰ চাল অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গম্বুজৰদ্বাৰা গঠিত, আনহাতে পথবোৰৰ ওপৰৰ চালখন গুম্ফাযুক্ত।<ref name=Puthia/> ইয়াৰ পৃষ্ঠত সহজ প্লাষ্টাৰিং আছে কিন্তু বাহিৰৰ চাৰিওখন বেৰত ৰঙা ৰঙৰ টেৰাকোটাৰ আৰ্হিৰ সৈতে মিহি বিৱৰণ আছে।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia/> কোৱা হয় যে প্ৰায় ১০০ বছৰ আগতে নিৰ্মিত কান্তানগা মন্দিৰৰপৰাই এই মন্দিৰৰ স্থাপত্য অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। টেৰাকোটাৰ ডিজাইনসমূহ পেনেলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে য’ত ৰামায়ণৰ হিন্দু মহাকাব্য আৰু কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ সৈতে জড়িত ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ডৰ ৰোমাণ্টিক দৃশ্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত কৃষ্ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছে যিটো স্থানীয় হিন্দুসকলে পূজা কৰে।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia/> [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] okbtgezensryhoixc7t9ju2z7ukmzx5 645309 645308 2026-10-15T17:44:24Z Pranamikaadhikary 27435 /* বৈশিষ্ট্যসমূহ */ 645309 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | image = Puthia_Mandirs10.JPG | alt = | caption = বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ | country = [[বাংলাদেশ]] | state = | district = | location = [[পুথিয়া উপজিলা|পুথিয়া]], ৰাজশাহী | elevation_m = | deity = | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | completed = ১৮২৩ আৰু ১৮৯৫ৰ মাজভাগত | architect = | creator = | website = }} [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুথিয়া গাঁৱত আছে '''পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ'''। ১৯ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো এটা আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন। ইয়াত পাঁচটা ৰত্ন বা শিখৰৰ স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য আছে। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] বা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত।<ref name="Ahmad1990">{{cite book|author=Nazimuddin Ahmad|title=Epic Stories in Terracotta: Depicted on Kantanagar Temple, Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=T3McAAAAIAAJ|year=1990|publisher=University Press|page=107|isbn=0836437721}}</ref><ref name="Butler2008">{{cite book|author=Stuart Butler|title=Bangladesh. Ediz. Inglese|url=https://books.google.com/books?id=pxcRDuFIYUsC&pg=PA117|year=2008|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-547-5|page=117}}</ref> ==অৱস্থান== এই মন্দিৰটো পুথিয়া চহৰত অৱস্থিত যি ৰাজশাহী চহৰৰপৰা পথৰদ্বাৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) দূৰত;<ref name=Mahmamuda>{{citation|author=Alam, Mahmamuda|url=http://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|title=Puthia temple complex: Developing tourism through architecture|publisher=[[BRAC University]]|accessdate=11 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117045236/https://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|archive-date=17 January 2022|url-status=dead}}</ref> চহৰখন ৰেলৰ সংযোগস্থল আৰু ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত।<ref name="LeungMeggitt2009">{{cite book|author1=Mikey Leung|author2=Belinda Meggitt|title=Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&pg=PA301|year=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-0836437720|page=301}}</ref> ==ইতিহাস== পঞ্চ অনি ৰাজপ্ৰাসাদৰ গোবিন্দবাৰী বা মন্দিৰংগনৰ বাঁওফালে ৰাজবাৰীৰ ভিতৰৰ চৌহদত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia>{{Cite web|url=http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|title=Puthia Rajbari|work=Pancha Ratna Bara Govinda Mandir|accessdate=11 May 2015|publisher=Rajshahi University Web Page|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archive-date=18 May 2015|url-status=dead}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== মন্দিৰটো বৃহৎ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভৱন আৰু ইয়াত পাঁচটা সজ্জিত ৰত্ন বা শিখৰ আছে। শিখৰৰ তলৰ অংশৰ বৈশিষ্ট্যটো শিখৰেৰে গঠিত আৰু ওপৰৰ অংশটো ওপৰলৈ ঠেক।<ref name="Ahmad1990"/><ref name=Puthia/> ইয়াক ওখ মঞ্চৰ ওপৰত ইটা-শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল (গৰ্ভগৃহ) আছে, চুকত চাৰিটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ কোঠা, চাৰিওফালে সৰু সৰু পথ আৰু ধেনুভিৰীয়াকৈ খোলা আছে। সংৰক্ষিত ঠাই আৰু কোঠাবোৰৰ চাল অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গম্বুজৰদ্বাৰা গঠিত, আনহাতে পথবোৰৰ ওপৰৰ চালখন গুম্ফাযুক্ত।<ref name=Puthia/> ইয়াৰ পৃষ্ঠত সহজ প্লাষ্টাৰিং আছে কিন্তু বাহিৰৰ চাৰিওখন বেৰত ৰঙা ৰঙৰ টেৰাকোটাৰ আৰ্হিৰ সৈতে মিহি বিৱৰণ আছে।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia/> কোৱা হয় যে প্ৰায় ১০০ বছৰ আগতে নিৰ্মিত কান্তানগা মন্দিৰৰপৰাই এই মন্দিৰৰ স্থাপত্য অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। টেৰাকোটাৰ ডিজাইনসমূহ পেনেলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে য’ত ৰামায়ণৰ হিন্দু মহাকাব্য আৰু কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ সৈতে জড়িত ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ডৰ ৰোমাণ্টিক দৃশ্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত কৃষ্ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছে যিটো স্থানীয় হিন্দুসকলে পূজা কৰে।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] 0zo1a34zcw40n29kopvrg9h3or6kpmi 645331 645309 2026-10-15T20:27:41Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645331 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | image = Puthia_Mandirs10.JPG | alt = | caption = বাংলাদেশৰ ৰাজশাহীৰ পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ | country = [[বাংলাদেশ]] | state = | district = | location = পুথিয়া, [[ৰাজশাহী]] | elevation_m = | deity = | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | completed = ১৮২৩ আৰু ১৮৯৫ৰ মাজভাগত | architect = | creator = | website = }} '''পঞ্চৰত্ন গোবিন্দ মন্দিৰ''' [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজশাহী জিলাৰ পুথিয়া গাঁৱত অৱস্থিত। ১৯ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো এটা আকৰ্ষণীয় কীৰ্তিচিহ্ন। ইয়াত পাঁচটা ৰত্ন বা শিখৰৰ স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য আছে। ই [[পুথিয়া ৰাজবাৰী]] বা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ চৌহদৰ ভিতৰত অৱস্থিত।<ref name="Ahmad1990">{{cite book|author=Nazimuddin Ahmad|title=Epic Stories in Terracotta: Depicted on Kantanagar Temple, Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=T3McAAAAIAAJ|year=1990|publisher=University Press|page=107|isbn=0836437721}}</ref><ref name="Butler2008">{{cite book|author=Stuart Butler|title=Bangladesh. Ediz. Inglese|url=https://books.google.com/books?id=pxcRDuFIYUsC&pg=PA117|year=2008|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-547-5|page=117}}</ref> ==অৱস্থান== এই মন্দিৰটো পুথিয়া চহৰত অৱস্থিত যি ৰাজশাহী চহৰৰপৰা পথৰদ্বাৰা ৩২ কিলোমিটাৰ (২০ মাইল) দূৰত;<ref name=Mahmamuda>{{citation|author=Alam, Mahmamuda|url=http://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|title=Puthia temple complex: Developing tourism through architecture|publisher=[[BRAC University]]|accessdate=11 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117045236/https://dspace.bracu.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/10361/2984/07108018.pdf|archive-date=17 January 2022|url-status=dead}}</ref> চহৰখন ৰেলৰ সংযোগস্থল আৰু ঢাকা ৰাজশাহী ঘাইপথত অৱস্থিত।<ref name="LeungMeggitt2009">{{cite book|author1=Mikey Leung|author2=Belinda Meggitt|title=Bangladesh|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&pg=PA301|year=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-0836437720|page=301}}</ref> ==ইতিহাস== পঞ্চ অনি ৰাজপ্ৰাসাদৰ গোবিন্দবাৰী বা মন্দিৰংগনৰ বাঁওফালে ৰাজবাৰীৰ ভিতৰৰ চৌহদত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো ১৮২৩ চনৰপৰা ১৮৯৫ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia>{{Cite web|url=http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|title=Puthia Rajbari|work=Pancha Ratna Bara Govinda Mandir|accessdate=11 May 2015|publisher=Rajshahi University Web Page|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518100540/http://dept.ru.ac.bd/ihc/Mostafiz/Puthia.htm|archive-date=18 May 2015|url-status=dead}}</ref> ==বৈশিষ্ট্যসমূহ== মন্দিৰটো বৃহৎ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভৱন আৰু ইয়াত পাঁচটা সজ্জিত ৰত্ন বা শিখৰ আছে। শিখৰৰ তলৰ অংশৰ বৈশিষ্ট্যটো শিখৰেৰে গঠিত আৰু ওপৰৰ অংশটো ওপৰলৈ ঠেক।<ref name="Ahmad1990"/><ref name=Puthia/> ইয়াক ওখ মঞ্চৰ ওপৰত ইটা-শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ ভিতৰৰ অংশত বৰ্গক্ষেত্ৰৰ সংৰক্ষিত অঞ্চল (গৰ্ভগৃহ) আছে, চুকত চাৰিটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ কোঠা, চাৰিওফালে সৰু সৰু পথ আৰু ধেনুভিৰীয়াকৈ খোলা আছে। সংৰক্ষিত ঠাই আৰু কোঠাবোৰৰ চাল অৰ্ধবৃত্তাকাৰ গম্বুজৰদ্বাৰা গঠিত, আনহাতে পথবোৰৰ ওপৰৰ চালখন গুম্ফাযুক্ত।<ref name=Puthia/> ইয়াৰ পৃষ্ঠত সহজ প্লাষ্টাৰিং আছে কিন্তু বাহিৰৰ চাৰিওখন বেৰত ৰঙা ৰঙৰ টেৰাকোটাৰ আৰ্হিৰ সৈতে মিহি বিৱৰণ আছে।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia/> কোৱা হয় যে প্ৰায় ১০০ বছৰ আগতে নিৰ্মিত কান্তানগা মন্দিৰৰপৰাই এই মন্দিৰৰ স্থাপত্য অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। টেৰাকোটাৰ ডিজাইনসমূহ পেনেলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে য’ত ৰামায়ণৰ হিন্দু মহাকাব্য আৰু কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ সৈতে জড়িত ৰাধা-কৃষ্ণ খণ্ডৰ ৰোমাণ্টিক দৃশ্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত কৃষ্ণৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছে যিটো স্থানীয় হিন্দুসকলে পূজা কৰে।<ref name="Butler2008"/><ref name=Puthia/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]] [[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]] j74rnwix4p3e3xax7zuztsrggcklvo8 0 140323 645311 2026-10-15T17:54:01Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645311 wikitext text/x-wiki '''মহাৰাণী শৰৎসুন্দৰী দেৱী''' (১৮৪৯-১৮৮৬) ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ (যি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ অংশ) বেংগল প্ৰেছিডেন্সীৰ ৰাজশাহী জিলাত ভিত্তি কৰি পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু বঙালী খিলঞ্জীয়া অভিজাত ব্যক্তি আছিল।[1] ==পটভূমি== নীলাম্বৰক ৰাজ-অনুগ্ৰহৰ উপাধি দিয়াৰ পাছত সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰে ৰাজশাহীত পুথিয়া ৰাজ পৰিয়াল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৭৪৪ চনত এই বাগিছাখন চাৰিজন ভাতৃৰ মাজত বিভক্ত কৰা হয়। ১৯৫০ চনত পূব পাকিস্তানত পাকিস্তান চৰকাৰে ইয়াক বিলুপ্ত কৰে।[2] ==জীৱনী== ১৮৬৫ চনত পঞ্চনী বাগিছাৰ নিয়ন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰি বাগিছাখনৰ পৰিচালনাৰ কাম অতি নিপুণতাৰে চলাইছিল। দানশীলতাৰ বাবে কিছু খ্যাতি অৰ্জন কৰাৰ লগতে প্ৰজাৰ মাজত তেওঁ জনপ্ৰিয় আছিল। ১৮৭৪ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক ৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে আৰু দুবছৰৰ পাছত ১৮৭৭ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক মহাৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে।[1] ১৮৮৩ চনত তেওঁৰ দত্তক পুত্ৰ যতীন্দ্ৰ নাৰায়ণ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বোৱাৰী [[হেমন্ত কুমাৰী দেৱী]]ক উইল প্ৰদান কৰি সম্পত্তিৰ দায়িত্ব দিয়ে। হেমন্ত কুমাৰীও এজন উল্লেখযোগ্য দানশীল ব্যক্তি আছিল।[3][4] ==মৃত্যু== ১৮৮৬ চনত কাশীত শৰৎসুন্দৰী দেৱীৰ মৃত্যু হয়, তেতিয়া তেওঁৰ বয়স ৩৭ বছৰ আছিল।[1] ==তথ্যসূত্ৰ== 3x4kw4qu134wpuwnkts0taacs3len8g 645312 645311 2026-10-15T17:55:27Z Pranamikaadhikary 27435 645312 wikitext text/x-wiki '''মহাৰাণী শৰৎসুন্দৰী দেৱী''' (১৮৪৯-১৮৮৬) ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ (যি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ অংশ) বেংগল প্ৰেছিডেন্সীৰ ৰাজশাহী জিলাত ভিত্তি কৰি পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু বঙালী খিলঞ্জীয়া অভিজাত ব্যক্তি আছিল।<ref name="dspr">{{cite web|last1=Rahman|first1=Kazi Md Mostafizur|title=Devi, Saratsundari|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Saratsundari|website=Banglapedia|access-date=18 November 2017|language=en}}</ref> ==পটভূমি== নীলাম্বৰক ৰাজ-অনুগ্ৰহৰ উপাধি দিয়াৰ পাছত সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰে ৰাজশাহীত পুথিয়া ৰাজ পৰিয়াল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৭৪৪ চনত এই বাগিছাখন চাৰিজন ভাতৃৰ মাজত বিভক্ত কৰা হয়। ১৯৫০ চনত পূব পাকিস্তানত পাকিস্তান চৰকাৰে ইয়াক বিলুপ্ত কৰে।<ref>{{cite web|last1=Rahman|first1=Mostafizur|title=Puthia|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Puthia|website=Banglapedia|access-date=18 November 2017|language=en}}</ref> ==জীৱনী== ১৮৬৫ চনত পঞ্চনী বাগিছাৰ নিয়ন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰি বাগিছাখনৰ পৰিচালনাৰ কাম অতি নিপুণতাৰে চলাইছিল। দানশীলতাৰ বাবে কিছু খ্যাতি অৰ্জন কৰাৰ লগতে প্ৰজাৰ মাজত তেওঁ জনপ্ৰিয় আছিল। ১৮৭৪ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক ৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে আৰু দুবছৰৰ পাছত ১৮৭৭ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক মহাৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে।<ref name="dspr" /> ১৮৮৩ চনত তেওঁৰ দত্তক পুত্ৰ যতীন্দ্ৰ নাৰায়ণ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বোৱাৰী [[হেমন্ত কুমাৰী দেৱী]]ক উইল প্ৰদান কৰি সম্পত্তিৰ দায়িত্ব দিয়ে। হেমন্ত কুমাৰীও এজন উল্লেখযোগ্য দানশীল ব্যক্তি আছিল।<ref name=":1">{{cite web|last1=Rahman|first1=Kazi Md Mostafizur|title=Devi, Hemantakumari|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Hemantakumari|access-date=18 November 2017|website=Banglapedia|language=en}}</ref><ref name=":0">{{cite book|last1=Leung|first1=Mikey|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&q=Saratsundari+Devi&pg=PA301|title=Bangladesh|last2=Meggitt|first2=Belinda|date=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=9781841622934|page=301|language=en|access-date=18 November 2017}}</ref> ==মৃত্যু== ১৮৮৬ চনত কাশীত শৰৎসুন্দৰী দেৱীৰ মৃত্যু হয়, তেতিয়া তেওঁৰ বয়স ৩৭ বছৰ আছিল।<ref name="dspr" /> ==তথ্যসূত্ৰ== oahhw122p0gtx2bhyqc0z6o46p45enq 645313 645312 2026-10-15T17:56:55Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত নাৰী]] using [[WP:HC|HotCat]] 645313 wikitext text/x-wiki '''মহাৰাণী শৰৎসুন্দৰী দেৱী''' (১৮৪৯-১৮৮৬) ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ (যি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ অংশ) বেংগল প্ৰেছিডেন্সীৰ ৰাজশাহী জিলাত ভিত্তি কৰি পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু বঙালী খিলঞ্জীয়া অভিজাত ব্যক্তি আছিল।<ref name="dspr">{{cite web|last1=Rahman|first1=Kazi Md Mostafizur|title=Devi, Saratsundari|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Saratsundari|website=Banglapedia|access-date=18 November 2017|language=en}}</ref> ==পটভূমি== নীলাম্বৰক ৰাজ-অনুগ্ৰহৰ উপাধি দিয়াৰ পাছত সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰে ৰাজশাহীত পুথিয়া ৰাজ পৰিয়াল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৭৪৪ চনত এই বাগিছাখন চাৰিজন ভাতৃৰ মাজত বিভক্ত কৰা হয়। ১৯৫০ চনত পূব পাকিস্তানত পাকিস্তান চৰকাৰে ইয়াক বিলুপ্ত কৰে।<ref>{{cite web|last1=Rahman|first1=Mostafizur|title=Puthia|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Puthia|website=Banglapedia|access-date=18 November 2017|language=en}}</ref> ==জীৱনী== ১৮৬৫ চনত পঞ্চনী বাগিছাৰ নিয়ন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰি বাগিছাখনৰ পৰিচালনাৰ কাম অতি নিপুণতাৰে চলাইছিল। দানশীলতাৰ বাবে কিছু খ্যাতি অৰ্জন কৰাৰ লগতে প্ৰজাৰ মাজত তেওঁ জনপ্ৰিয় আছিল। ১৮৭৪ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক ৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে আৰু দুবছৰৰ পাছত ১৮৭৭ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক মহাৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে।<ref name="dspr" /> ১৮৮৩ চনত তেওঁৰ দত্তক পুত্ৰ যতীন্দ্ৰ নাৰায়ণ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বোৱাৰী [[হেমন্ত কুমাৰী দেৱী]]ক উইল প্ৰদান কৰি সম্পত্তিৰ দায়িত্ব দিয়ে। হেমন্ত কুমাৰীও এজন উল্লেখযোগ্য দানশীল ব্যক্তি আছিল।<ref name=":1">{{cite web|last1=Rahman|first1=Kazi Md Mostafizur|title=Devi, Hemantakumari|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Hemantakumari|access-date=18 November 2017|website=Banglapedia|language=en}}</ref><ref name=":0">{{cite book|last1=Leung|first1=Mikey|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&q=Saratsundari+Devi&pg=PA301|title=Bangladesh|last2=Meggitt|first2=Belinda|date=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=9781841622934|page=301|language=en|access-date=18 November 2017}}</ref> ==মৃত্যু== ১৮৮৬ চনত কাশীত শৰৎসুন্দৰী দেৱীৰ মৃত্যু হয়, তেতিয়া তেওঁৰ বয়স ৩৭ বছৰ আছিল।<ref name="dspr" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত নাৰী]] 767p9vnt5o4d794ajhr3hqjxoapx8pe 645332 645313 2026-10-15T20:29:09Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645332 wikitext text/x-wiki '''মহাৰাণী শৰৎসুন্দৰী দেৱী''' (১৮৪৯-১৮৮৬) [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ (যি বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ৰ অংশ) বেংগল প্ৰেছিডেন্সীৰ [[ৰাজশাহী]] জিলাত ভিত্তি কৰি পুথিয়া ৰাজ পৰিয়ালৰ এগৰাকী ৰাণী আৰু বঙালী খিলঞ্জীয়া অভিজাত ব্যক্তি আছিল।<ref name="dspr">{{cite web|last1=Rahman|first1=Kazi Md Mostafizur|title=Devi, Saratsundari|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Saratsundari|website=Banglapedia|access-date=18 November 2017|language=en}}</ref> ==পটভূমি== নীলাম্বৰক ৰাজ-অনুগ্ৰহৰ উপাধি দিয়াৰ পাছত সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰে ৰাজশাহীত পুথিয়া ৰাজ পৰিয়াল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৭৪৪ চনত এই বাগিছাখন চাৰিজন ভাতৃৰ মাজত বিভক্ত কৰা হয়। ১৯৫০ চনত পূব পাকিস্তানত পাকিস্তান চৰকাৰে ইয়াক বিলুপ্ত কৰে।<ref>{{cite web|last1=Rahman|first1=Mostafizur|title=Puthia|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Puthia|website=Banglapedia|access-date=18 November 2017|language=en}}</ref> ==জীৱনী== ১৮৬৫ চনত পঞ্চনী বাগিছাৰ নিয়ন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰি বাগিছাখনৰ পৰিচালনাৰ কাম অতি নিপুণতাৰে চলাইছিল। দানশীলতাৰ বাবে কিছু খ্যাতি অৰ্জন কৰাৰ লগতে প্ৰজাৰ মাজত তেওঁ জনপ্ৰিয় আছিল। ১৮৭৪ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক ৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে আৰু দুবছৰৰ পাছত ১৮৭৭ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজে তেওঁক মহাৰাণী উপাধি প্ৰদান কৰে।<ref name="dspr" /> ১৮৮৩ চনত তেওঁৰ দত্তক পুত্ৰ যতীন্দ্ৰ নাৰায়ণ ৰায়ৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বোৱাৰী [[হেমন্ত কুমাৰী দেৱী]]ক উইল প্ৰদান কৰি সম্পত্তিৰ দায়িত্ব দিয়ে। হেমন্ত কুমাৰীও এজন উল্লেখযোগ্য দানশীল ব্যক্তি আছিল।<ref name=":1">{{cite web|last1=Rahman|first1=Kazi Md Mostafizur|title=Devi, Hemantakumari|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Devi,_Hemantakumari|access-date=18 November 2017|website=Banglapedia|language=en}}</ref><ref name=":0">{{cite book|last1=Leung|first1=Mikey|url=https://books.google.com/books?id=TT2z_1ajY4AC&q=Saratsundari+Devi&pg=PA301|title=Bangladesh|last2=Meggitt|first2=Belinda|date=2009|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=9781841622934|page=301|language=en|access-date=18 November 2017}}</ref> ==মৃত্যু== ১৮৮৬ চনত কাশীত শৰৎসুন্দৰী দেৱীৰ মৃত্যু হয়, তেতিয়া তেওঁৰ বয়স ৩৭ বছৰ আছিল।<ref name="dspr" /> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত নাৰী]] pecdwv2dc0zd7m5bjj6j0fxomltkchz 0 140324 645372 2026-10-16T03:36:08Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|ভাৰতৰ বাহিৰত বাস কৰা বিহাৰৰ লোকসকল}} {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মাগधী ভাষা|মাগধী]], বজ্জ... 645372 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ বাহিৰত বাস কৰা বিহাৰৰ লোকসকল}} {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মাগधী ভাষা|মাগধী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>[[কেৰিবিয়ান ইংৰাজী]] আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] ([[কেৰিবিয়ান]] দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], [[পিজিন ফিজিয়ান]] আৰু [[ফিজিয়ান ইংৰাজী]] ([[ফিজি]]ত)<br>[[দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী]], [[আফ্ৰিকান্স]] আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল]] আৰু [[মৰিচিয়ান ভোজপুৰী]] ([[মৰিচাছ]]ত)<br>[[ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] ([[ছেচেলচ]]ত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' (Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই [[বিহাৰী]]সকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী জনগোষ্ঠী|ভোজপুৰী]], [[মৈথিল]] আৰু [[মাগধী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন [[ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী|ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== {{further|মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|বাংলাদেশত আৱদ্ধ পাকিস্তানীসকল|বাংলাদেশত বিহাৰীসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন}} ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত বিভাজন]]ৰ সময়ত বহুসংখ্যক [[বিহাৰী মুছলমান]] [[পশ্চিম পাকিস্তান]] আৰু [[পূব পাকিস্তান]] দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য [[মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|মুহাজিৰ]]সকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দুভাষী লোক]] পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্রাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ [[আফগান শৰণাৰ্থী]]ক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[ভাষা আন্দোলন|বঙালী ভাষাৰ]] পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক [[পাকিস্তানৰ নাগৰিকত্ব আইন|পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব]] প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "[[বাংলাদেশত আৱদ্ধ পাকিস্তানীসকল|আৱদ্ধ পাকিস্তানী]]" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্ত]]ই (UNHCR) এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশের নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কম সংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুল সংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আৱদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত [[বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়|বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে]] ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. [[ৰয়টাৰ্ছ]]. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক [[বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব আইন|বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব]] লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপিও [[বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগ|নিৰ্বাচন আয়োগে]] ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=[[ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ]] |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] nhofjiuirqjp6xgqn5thxhylhlf6y6t 645373 645372 2026-10-16T03:37:57Z Kandarpajit Kallol 6257 645373 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ বাহিৰত বাস কৰা বিহাৰৰ লোকসকল}} {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মাগधী ভাষা|মাগধী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>[[কেৰিবিয়ান ইংৰাজী]] আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] ([[কেৰিবিয়ান]] দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], [[পিজিন ফিজিয়ান]] আৰু [[ফিজিয়ান ইংৰাজী]] ([[ফিজি]]ত)<br>[[দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী]], [[আফ্ৰিকান্স]] আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল]] আৰু [[মৰিচিয়ান ভোজপুৰী]] ([[মৰিচাছ]]ত)<br>[[ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] ([[ছেচেলচ]]ত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' (Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই [[বিহাৰী]]সকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী জনগোষ্ঠী|ভোজপুৰী]], [[মৈথিল]] আৰু [[মাগধী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন [[ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী|ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== {{further|মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|বাংলাদেশত আৱদ্ধ পাকিস্তানীসকল|বাংলাদেশত বিহাৰীসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন}} ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত বিভাজন]]ৰ সময়ত বহুসংখ্যক [[বিহাৰী মুছলমান]] [[পশ্চিম পাকিস্তান]] আৰু [[পূব পাকিস্তান]] দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য [[মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|মুহাজিৰ]]সকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দুভাষী লোক]] পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্রাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ [[আফগান শৰণাৰ্থী]]ক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[ভাষা আন্দোলন|বঙালী ভাষাৰ]] পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক [[পাকিস্তানৰ নাগৰিকত্ব আইন|পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব]] প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "[[বাংলাদেশত আৱদ্ধ পাকিস্তানীসকল|আৱদ্ধ পাকিস্তানী]]" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্ত]]ই (UNHCR) এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশের নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কম সংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুল সংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আৱদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত [[বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়|বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে]] ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. [[ৰয়টাৰ্ছ]]. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক [[বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব আইন|বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব]] লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপিও [[বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগ|নিৰ্বাচন আয়োগে]] ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=[[ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ]] |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== {{see also|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব আৰু প্ৰদেশসমূহ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[সংযুক্ত প্ৰদেশ (১৯৩৭–১৯৫০)|সংযুক্ত প্ৰদেশ]]ৰ [[ভোজপুৰী অঞ্চল|ভোজপুৰীভাষী অঞ্চল]]ৰ বুজন সংখ্যক লোকে [[কেৰিবিয়ান]], [[ফিজি]], [[মৰিচাছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[ছেচেলচ]] আৰু [[নাটাল উপনিৱেশ|নাটাল, দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ কুঁহিয়াৰ, ক'ক', ধান আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত [[ভাৰতীয় চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক প্ৰথা|চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক]] হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। [[ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান|ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ]] (Indo-Mauritians) বেছিভাগেই হৈছে [[বিহাৰী মৰিচিয়ান]],<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে [[ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসী|ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো]] (Indo-Seychellois) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই [[দক্ষিণ ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] আৰু [[গুজৰাটী প্ৰব্ৰজনকাৰী|গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰিও [[ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো]] (গুজৰাটী, [[তামিল প্ৰব্ৰজনকাৰী|তামিল]] আৰু [[তেলেগু প্ৰব্ৰজনকাৰী|তেলেগুসকলৰ]] পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিচাছৰ বেছিভাগ [[মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] বা [[মৰিচাছৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই]] আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-[[পূৰ্বাঞ্চল]] অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো [[ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোক|ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও]] (Indo-Caribbeans) উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু [[অৱধ]] অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী জনগোষ্ঠী|অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] t3dhpo71f1v1v4rmrtab3k6hlo2cbeg 645374 645373 2026-10-16T03:39:21Z Kandarpajit Kallol 6257 645374 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ বাহিৰত বাস কৰা বিহাৰৰ লোকসকল}} {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মাগधী ভাষা|মাগধী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>[[কেৰিবিয়ান ইংৰাজী]] আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] ([[কেৰিবিয়ান]] দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], [[পিজিন ফিজিয়ান]] আৰু [[ফিজিয়ান ইংৰাজী]] ([[ফিজি]]ত)<br>[[দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী]], [[আফ্ৰিকান্স]] আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল]] আৰু [[মৰিচিয়ান ভোজপুৰী]] ([[মৰিচাছ]]ত)<br>[[ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] ([[ছেচেলচ]]ত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' (Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই [[বিহাৰী]]সকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী জনগোষ্ঠী|ভোজপুৰী]], [[মৈথিল]] আৰু [[মাগধী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন [[ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী|ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== {{further|মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|বাংলাদেশত আৱদ্ধ পাকিস্তানীসকল|বাংলাদেশত বিহাৰীসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন}} ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত বিভাজন]]ৰ সময়ত বহুসংখ্যক [[বিহাৰী মুছলমান]] [[পশ্চিম পাকিস্তান]] আৰু [[পূব পাকিস্তান]] দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য [[মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|মুহাজিৰ]]সকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দুভাষী লোক]] পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্রাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ [[আফগান শৰণাৰ্থী]]ক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[ভাষা আন্দোলন|বঙালী ভাষাৰ]] পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক [[পাকিস্তানৰ নাগৰিকত্ব আইন|পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব]] প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "[[বাংলাদেশত আৱদ্ধ পাকিস্তানীসকল|আৱদ্ধ পাকিস্তানী]]" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্ত]]ই (UNHCR) এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশের নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কম সংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুল সংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আৱদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত [[বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়|বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে]] ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. [[ৰয়টাৰ্ছ]]. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক [[বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব আইন|বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব]] লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপিও [[বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগ|নিৰ্বাচন আয়োগে]] ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=[[ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ]] |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== {{see also|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব আৰু প্ৰদেশসমূহ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[সংযুক্ত প্ৰদেশ (১৯৩৭–১৯৫০)|সংযুক্ত প্ৰদেশ]]ৰ [[ভোজপুৰী অঞ্চল|ভোজপুৰীভাষী অঞ্চল]]ৰ বুজন সংখ্যক লোকে [[কেৰিবিয়ান]], [[ফিজি]], [[মৰিচাছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[ছেচেলচ]] আৰু [[নাটাল উপনিৱেশ|নাটাল, দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ কুঁহিয়াৰ, ক'ক', ধান আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত [[ভাৰতীয় চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক প্ৰথা|চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক]] হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। [[ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান|ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ]] (Indo-Mauritians) বেছিভাগেই হৈছে [[বিহাৰী মৰিচিয়ান]],<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে [[ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসী|ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো]] (Indo-Seychellois) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই [[দক্ষিণ ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] আৰু [[গুজৰাটী প্ৰব্ৰজনকাৰী|গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰিও [[ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো]] (গুজৰাটী, [[তামিল প্ৰব্ৰজনকাৰী|তামিল]] আৰু [[তেলেগু প্ৰব্ৰজনকাৰী|তেলেগুসকলৰ]] পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিচাছৰ বেছিভাগ [[মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] বা [[মৰিচাছৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই]] আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-[[পূৰ্বাঞ্চল]] অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো [[ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোক|ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও]] (Indo-Caribbeans) উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু [[অৱধ]] অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী জনগোষ্ঠী|অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ লোক]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰী বংশোদ্ভৱ লোক|*]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ সামাজিক গোটসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰী ভাষাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভোজপুৰী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:মৈথিলী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:মাগধী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:কেৰিবিয়ানত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ ফিজিয়ান লোক]] [[শ্ৰেণী:মৰিচাছত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশী বিহাৰীসকল]] [[শ্ৰেণী:মুহাজিৰ জনগোষ্ঠী]] otklbaeyipjfi6zmc5c8u654uubr0p4 645375 645374 2026-10-16T03:39:40Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645375 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ বাহিৰত বাস কৰা বিহাৰৰ লোকসকল}} {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মাগधী ভাষা|মাগধী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>[[কেৰিবিয়ান ইংৰাজী]] আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] ([[কেৰিবিয়ান]] দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], [[পিজিন ফিজিয়ান]] আৰু [[ফিজিয়ান ইংৰাজী]] ([[ফিজি]]ত)<br>[[দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী]], [[আফ্ৰিকান্স]] আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল]] আৰু [[মৰিচিয়ান ভোজপুৰী]] ([[মৰিচাছ]]ত)<br>[[ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] ([[ছেচেলচ]]ত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' (Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই [[বিহাৰী]]সকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী জনগোষ্ঠী|ভোজপুৰী]], [[মৈথিল]] আৰু [[মাগধী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন [[ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী|ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== {{further|মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|বাংলাদেশত বিহাৰীসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন}} ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত বিভাজন]]ৰ সময়ত বহুসংখ্যক [[বিহাৰী মুছলমান]] [[পশ্চিম পাকিস্তান]] আৰু [[পূব পাকিস্তান]] দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য [[মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|মুহাজিৰ]]সকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দুভাষী লোক]] পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ [[আফগান শৰণাৰ্থী]]ক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[ভাষা আন্দোলন|বঙালী ভাষাৰ]] পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক [[পাকিস্তানৰ নাগৰিকত্ব আইন|পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব]] প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "[[বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|আবদ্ধ পাকিস্তানী]]" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্ত]]ই (UNHCR) এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত [[বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়|বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে]] ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. [[ৰয়টাৰ্ছ]]. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক [[বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব আইন|বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব]] লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি [[বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগ|নিৰ্বাচন আয়োগে]] ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=[[ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ]] |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== {{see also|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব আৰু প্ৰদেশসমূহ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[সংযুক্ত প্ৰদেশ (১৯৩৭–১৯৫০)|সংযুক্ত প্ৰদেশ]]ৰ [[ভোজপুৰী অঞ্চল|ভোজপুৰীভাষী অঞ্চল]]ৰ বুজনসংখ্যক লোকে [[কেৰিবিয়ান]], [[ফিজি]], [[মৰিচাছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[ছেচেলচ]] আৰু [[নাটাল উপনিৱেশ|নাটাল, দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ কুঁহিয়াৰ, ক'ক', ধান আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত [[ভাৰতীয় চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক প্ৰথা|চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক]] হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। [[ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান|ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ]] (Indo-Mauritians) বেছিভাগেই হৈছে [[বিহাৰী মৰিচিয়ান]],<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে [[ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসী|ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো]] (Indo-Seychellois) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই [[দক্ষিণ ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] আৰু [[গুজৰাটী প্ৰব্ৰজনকাৰী|গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি [[ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো]] (গুজৰাটী, [[তামিল প্ৰব্ৰজনকাৰী|তামিল]] আৰু [[তেলেগু প্ৰব্ৰজনকাৰী|তেলেগুসকলৰ]] পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিচাছৰ বেছিভাগ [[মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] বা [[মৰিচাছৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই]] আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-[[পূৰ্বাঞ্চল]] অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো [[ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোক|ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও]] (Indo-Caribbeans) উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু [[অৱধ]] অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী জনগোষ্ঠী|অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰী বংশোদ্ভৱ লোক|*]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ সামাজিক গোটসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰী ভাষাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভোজপুৰী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:মৈথিলী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:মাগধী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:কেৰিবিয়ানত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ ফিজিয়ান লোক]] [[শ্ৰেণী:মৰিচাছত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশী বিহাৰীসকল]] [[শ্ৰেণী:মুহাজিৰ জনগোষ্ঠী]] e6k2w923y9d9cer70gxnipceg4i8m8b 645376 645375 2026-10-16T03:40:54Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645376 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ বাহিৰত বাস কৰা বিহাৰৰ লোকসকল}} {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মাগधী ভাষা|মাগধী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>[[কেৰিবিয়ান ইংৰাজী]] আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] ([[কেৰিবিয়ান]] দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], [[পিজিন ফিজিয়ান]] আৰু [[ফিজিয়ান ইংৰাজী]] ([[ফিজি]]ত)<br>[[দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী]], [[আফ্ৰিকান্স]] আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল]] আৰু [[মৰিচিয়ান ভোজপুৰী]] ([[মৰিচাছ]]ত)<br>[[ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] ([[ছেচেলচ]]ত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' (Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই [[বিহাৰী]]সকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী জনগোষ্ঠী|ভোজপুৰী]], [[মৈথিল]] আৰু [[মাগধী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন [[ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী|ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== {{further|মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|বাংলাদেশত বিহাৰীসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন}} ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত বিভাজন]]ৰ সময়ত বহুসংখ্যক [[বিহাৰী মুছলমান]] [[পশ্চিম পাকিস্তান]] আৰু [[পূব পাকিস্তান]] দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য [[মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|মুহাজিৰ]]সকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দুভাষী লোক]] পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ [[আফগান শৰণাৰ্থী]]ক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[ভাষা আন্দোলন|বঙালী ভাষাৰ]] পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক [[পাকিস্তানৰ নাগৰিকত্ব আইন|পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব]] প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "[[বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|আবদ্ধ পাকিস্তানী]]" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্ত]]ই (UNHCR) এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত [[বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়|বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে]] ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. [[ৰয়টাৰ্ছ]]. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক [[বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব আইন|বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব]] লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি [[বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগ|নিৰ্বাচন আয়োগে]] ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=[[ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ]] |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== {{see also|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব আৰু প্ৰদেশসমূহ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[সংযুক্ত প্ৰদেশ (১৯৩৭–১৯৫০)|সংযুক্ত প্ৰদেশ]]ৰ [[ভোজপুৰী অঞ্চল|ভোজপুৰীভাষী অঞ্চল]]ৰ বুজনসংখ্যক লোকে [[কেৰিবিয়ান]], [[ফিজি]], [[মৰিচাছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[ছেচেলচ]] আৰু [[নাটাল উপনিৱেশ|নাটাল, দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ কুঁহিয়াৰ, ক'ক', ধান আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত [[ভাৰতীয় চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক প্ৰথা|চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক]] হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। [[ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান|ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ]] (Indo-Mauritians) বেছিভাগেই হৈছে [[বিহাৰী মৰিচিয়ান]],<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে [[ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসী|ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো]] (Indo-Seychellois) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই [[দক্ষিণ ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] আৰু [[গুজৰাটী প্ৰব্ৰজনকাৰী|গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি [[ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো]] (গুজৰাটী, [[তামিল প্ৰব্ৰজনকাৰী|তামিল]] আৰু [[তেলেগু প্ৰব্ৰজনকাৰী|তেলেগুসকলৰ]] পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিচাছৰ বেছিভাগ [[মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] বা [[মৰিচাছৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই]] আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-[[পূৰ্বাঞ্চল]] অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো [[ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোক|ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও]] (Indo-Caribbeans) উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু [[অৱধ]] অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী জনগোষ্ঠী|অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰী বংশোদ্ভৱ লোক|*]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ সামাজিক গোটসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰী ভাষাসমূহ]] [[শ্ৰেণী:ভোজপুৰী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:মৈথিলী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:মাগধী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:কেৰিবিয়ানত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় বংশোদ্ভৱ ফিজিয়ান লোক]] [[শ্ৰেণী:মৰিচাছত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশী বিহাৰীসকল]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] 6mdcx4cxe15acqds2s7t95x8eqmfgkg 645377 645376 2026-10-16T03:43:57Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645377 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ বাহিৰত বাস কৰা বিহাৰৰ লোকসকল}} {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মাগधী ভাষা|মাগধী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>[[কেৰিবিয়ান ইংৰাজী]] আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] ([[কেৰিবিয়ান]] দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], [[পিজিন ফিজিয়ান]] আৰু [[ফিজিয়ান ইংৰাজী]] ([[ফিজি]]ত)<br>[[দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী]], [[আফ্ৰিকান্স]] আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল]] আৰু [[মৰিচিয়ান ভোজপুৰী]] ([[মৰিচাছ]]ত)<br>[[ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] ([[ছেচেলচ]]ত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' (Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই [[বিহাৰী]]সকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী জনগোষ্ঠী|ভোজপুৰী]], [[মৈথিল]] আৰু [[মাগধী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন [[ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী|ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== {{further|মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|বাংলাদেশত বিহাৰীসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন}} ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত বিভাজন]]ৰ সময়ত বহুসংখ্যক [[বিহাৰী মুছলমান]] [[পশ্চিম পাকিস্তান]] আৰু [[পূব পাকিস্তান]] দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য [[মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|মুহাজিৰ]]সকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দুভাষী লোক]] পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ [[আফগান শৰণাৰ্থী]]ক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[ভাষা আন্দোলন|বঙালী ভাষাৰ]] পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক [[পাকিস্তানৰ নাগৰিকত্ব আইন|পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব]] প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "[[বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|আবদ্ধ পাকিস্তানী]]" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্ত]]ই (UNHCR) এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত [[বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়|বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে]] ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. [[ৰয়টাৰ্ছ]]. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক [[বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব আইন|বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব]] লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি [[বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগ|নিৰ্বাচন আয়োগে]] ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=[[ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ]] |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== {{see also|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব আৰু প্ৰদেশসমূহ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[সংযুক্ত প্ৰদেশ (১৯৩৭–১৯৫০)|সংযুক্ত প্ৰদেশ]]ৰ [[ভোজপুৰী অঞ্চল|ভোজপুৰীভাষী অঞ্চল]]ৰ বুজনসংখ্যক লোকে [[কেৰিবিয়ান]], [[ফিজি]], [[মৰিচাছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[ছেচেলচ]] আৰু [[নাটাল উপনিৱেশ|নাটাল, দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ কুঁহিয়াৰ, ক'ক', ধান আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত [[ভাৰতীয় চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক প্ৰথা|চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক]] হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। [[ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান|ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ]] (Indo-Mauritians) বেছিভাগেই হৈছে [[বিহাৰী মৰিচিয়ান]],<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে [[ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসী|ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো]] (Indo-Seychellois) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই [[দক্ষিণ ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] আৰু [[গুজৰাটী প্ৰব্ৰজনকাৰী|গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি [[ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো]] (গুজৰাটী, [[তামিল প্ৰব্ৰজনকাৰী|তামিল]] আৰু [[তেলেগু প্ৰব্ৰজনকাৰী|তেলেগুসকলৰ]] পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিচাছৰ বেছিভাগ [[মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] বা [[মৰিচাছৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই]] আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-[[পূৰ্বাঞ্চল]] অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো [[ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোক|ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও]] (Indo-Caribbeans) উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু [[অৱধ]] অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী জনগোষ্ঠী|অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰী বংশোদ্ভৱ লোক|*]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ সামাজিক গোটসমূহ]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ভোজপুৰী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:মৈথিলী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:মাগধী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:কেৰিবিয়ানত থকা ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] kvj64zlmbk3ctyjjuxpjblwglahyioa 645378 645377 2026-10-16T03:44:26Z Kandarpajit Kallol 6257 645378 wikitext text/x-wiki {{Short description|ভাৰতৰ বাহিৰত বাস কৰা বিহাৰৰ লোকসকল}} {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মাগधী ভাষা|মাগধী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>[[কেৰিবিয়ান ইংৰাজী]] আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] ([[কেৰিবিয়ান]] দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], [[পিজিন ফিজিয়ান]] আৰু [[ফিজিয়ান ইংৰাজী]] ([[ফিজি]]ত)<br>[[দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী]], [[আফ্ৰিকান্স]] আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল]] আৰু [[মৰিচিয়ান ভোজপুৰী]] ([[মৰিচাছ]]ত)<br>[[ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] ([[ছেচেলচ]]ত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' (Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই [[বিহাৰী]]সকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী জনগোষ্ঠী|ভোজপুৰী]], [[মৈথিল]] আৰু [[মাগধী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন [[ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী|ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== {{further|মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|বাংলাদেশত বিহাৰীসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন}} ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত বিভাজন]]ৰ সময়ত বহুসংখ্যক [[বিহাৰী মুছলমান]] [[পশ্চিম পাকিস্তান]] আৰু [[পূব পাকিস্তান]] দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য [[মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|মুহাজিৰ]]সকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দুভাষী লোক]] পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ [[আফগান শৰণাৰ্থী]]ক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[ভাষা আন্দোলন|বঙালী ভাষাৰ]] পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক [[পাকিস্তানৰ নাগৰিকত্ব আইন|পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব]] প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "[[বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|আবদ্ধ পাকিস্তানী]]" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্ত]]ই (UNHCR) এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত [[বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়|বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে]] ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. [[ৰয়টাৰ্ছ]]. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক [[বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব আইন|বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব]] লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি [[বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগ|নিৰ্বাচন আয়োগে]] ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=[[ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ]] |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== {{see also|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব আৰু প্ৰদেশসমূহ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[সংযুক্ত প্ৰদেশ (১৯৩৭–১৯৫০)|সংযুক্ত প্ৰদেশ]]ৰ [[ভোজপুৰী অঞ্চল|ভোজপুৰীভাষী অঞ্চল]]ৰ বুজনসংখ্যক লোকে [[কেৰিবিয়ান]], [[ফিজি]], [[মৰিচাছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[ছেচেলচ]] আৰু [[নাটাল উপনিৱেশ|নাটাল, দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ কুঁহিয়াৰ, ক'ক', ধান আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত [[ভাৰতীয় চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক প্ৰথা|চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক]] হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। [[ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান|ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ]] (Indo-Mauritians) বেছিভাগেই হৈছে [[বিহাৰী মৰিচিয়ান]],<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে [[ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসী|ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো]] (Indo-Seychellois) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই [[দক্ষিণ ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] আৰু [[গুজৰাটী প্ৰব্ৰজনকাৰী|গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি [[ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো]] (গুজৰাটী, [[তামিল প্ৰব্ৰজনকাৰী|তামিল]] আৰু [[তেলেগু প্ৰব্ৰজনকাৰী|তেলেগুসকলৰ]] পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিচাছৰ বেছিভাগ [[মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] বা [[মৰিচাছৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই]] আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-[[পূৰ্বাঞ্চল]] অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো [[ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোক|ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও]] (Indo-Caribbeans) উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু [[অৱধ]] অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী জনগোষ্ঠী|অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] tt857v33i55bk3kecz71iti9w5jqocn 645379 645378 2026-10-16T03:44:57Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645379 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মাগधী ভাষা|মাগধী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>[[কেৰিবিয়ান ইংৰাজী]] আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] ([[কেৰিবিয়ান]] দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], [[পিজিন ফিজিয়ান]] আৰু [[ফিজিয়ান ইংৰাজী]] ([[ফিজি]]ত)<br>[[দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী]], [[আফ্ৰিকান্স]] আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল]] আৰু [[মৰিচিয়ান ভোজপুৰী]] ([[মৰিচাছ]]ত)<br>[[ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল]], [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] ([[ছেচেলচ]]ত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' (Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই [[বিহাৰী]]সকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী জনগোষ্ঠী|ভোজপুৰী]], [[মৈথিল]] আৰু [[মাগধী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন [[ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী|ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট]] অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== {{further|মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|বাংলাদেশত বিহাৰীসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন}} ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত বিভাজন]]ৰ সময়ত বহুসংখ্যক [[বিহাৰী মুছলমান]] [[পশ্চিম পাকিস্তান]] আৰু [[পূব পাকিস্তান]] দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য [[মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|মুহাজিৰ]]সকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দুভাষী লোক]] পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ [[আফগান শৰণাৰ্থী]]ক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[ভাষা আন্দোলন|বঙালী ভাষাৰ]] পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক [[পাকিস্তানৰ নাগৰিকত্ব আইন|পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব]] প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "[[বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|আবদ্ধ পাকিস্তানী]]" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্ত]]ই (UNHCR) এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত [[বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়|বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে]] ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. [[ৰয়টাৰ্ছ]]. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক [[বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব আইন|বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব]] লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি [[বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগ|নিৰ্বাচন আয়োগে]] ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=[[ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ]] |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== {{see also|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব আৰু প্ৰদেশসমূহ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[সংযুক্ত প্ৰদেশ (১৯৩৭–১৯৫০)|সংযুক্ত প্ৰদেশ]]ৰ [[ভোজপুৰী অঞ্চল|ভোজপুৰীভাষী অঞ্চল]]ৰ বুজনসংখ্যক লোকে [[কেৰিবিয়ান]], [[ফিজি]], [[মৰিচাছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[ছেচেলচ]] আৰু [[নাটাল উপনিৱেশ|নাটাল, দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ কুঁহিয়াৰ, ক'ক', ধান আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত [[ভাৰতীয় চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক প্ৰথা|চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক]] হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। [[ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান|ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ]] (Indo-Mauritians) বেছিভাগেই হৈছে [[বিহাৰী মৰিচিয়ান]],<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে [[ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসী|ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো]] (Indo-Seychellois) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই [[দক্ষিণ ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] আৰু [[গুজৰাটী প্ৰব্ৰজনকাৰী|গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি [[ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো]] (গুজৰাটী, [[তামিল প্ৰব্ৰজনকাৰী|তামিল]] আৰু [[তেলেগু প্ৰব্ৰজনকাৰী|তেলেগুসকলৰ]] পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিচাছৰ বেছিভাগ [[মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] বা [[মৰিচাছৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই]] আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-[[পূৰ্বাঞ্চল]] অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো [[ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোক|ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও]] (Indo-Caribbeans) উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু [[অৱধ]] অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী জনগোষ্ঠী|অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] 4bhooreq5l7bw2eofrsvhfcy8ocb88n 645380 645379 2026-10-16T03:48:36Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645380 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>কেৰিবিয়ান ইংৰাজী আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] (কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], পিজিন ফিজিয়ান আৰু ফিজিয়ান ইংৰাজী ([[ফিজি]]ত)<br>দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী, আফ্ৰিকান্স আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল আৰু মৰিচিয়ান ভোজপুৰী ([[মৰিচাছ]]ত)<br>ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল, [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] (ছেচেলচত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বাঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই [[বিহাৰী]]সকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী]] আৰু [[মগহী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== {{further|মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|বাংলাদেশত বিহাৰীসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন}} ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত বিভাজন]]ৰ সময়ত বহুসংখ্যক [[বিহাৰী মুছলমান]] [[পশ্চিম পাকিস্তান]] আৰু [[পূব পাকিস্তান]] দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য [[মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|মুহাজিৰ]]সকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দুভাষী লোক]] পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ [[আফগান শৰণাৰ্থী]]ক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[ভাষা আন্দোলন|বঙালী ভাষাৰ]] পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক [[পাকিস্তানৰ নাগৰিকত্ব আইন|পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব]] প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "[[বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|আবদ্ধ পাকিস্তানী]]" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্ত]]ই (UNHCR) এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত [[বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়|বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে]] ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. [[ৰয়টাৰ্ছ]]. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক [[বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব আইন|বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব]] লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি [[বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগ|নিৰ্বাচন আয়োগে]] ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=[[ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ]] |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== {{see also|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব আৰু প্ৰদেশসমূহ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[সংযুক্ত প্ৰদেশ (১৯৩৭–১৯৫০)|সংযুক্ত প্ৰদেশ]]ৰ [[ভোজপুৰী অঞ্চল|ভোজপুৰীভাষী অঞ্চল]]ৰ বুজনসংখ্যক লোকে [[কেৰিবিয়ান]], [[ফিজি]], [[মৰিচাছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[ছেচেলচ]] আৰু [[নাটাল উপনিৱেশ|নাটাল, দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ কুঁহিয়াৰ, ক'ক', ধান আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত [[ভাৰতীয় চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক প্ৰথা|চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক]] হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। [[ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান|ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ]] (Indo-Mauritians) বেছিভাগেই হৈছে [[বিহাৰী মৰিচিয়ান]],<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে [[ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসী|ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো]] (Indo-Seychellois) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই [[দক্ষিণ ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] আৰু [[গুজৰাটী প্ৰব্ৰজনকাৰী|গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি [[ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো]] (গুজৰাটী, [[তামিল প্ৰব্ৰজনকাৰী|তামিল]] আৰু [[তেলেগু প্ৰব্ৰজনকাৰী|তেলেগুসকলৰ]] পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিচাছৰ বেছিভাগ [[মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] বা [[মৰিচাছৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই]] আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-[[পূৰ্বাঞ্চল]] অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো [[ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোক|ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও]] (Indo-Caribbeans) উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু [[অৱধ]] অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী জনগোষ্ঠী|অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] 6dw8ohwrkg64u6ca2lqcy7d1eqzhwq4 645381 645380 2026-10-16T03:48:51Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645381 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>কেৰিবিয়ান ইংৰাজী আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] (কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], পিজিন ফিজিয়ান আৰু ফিজিয়ান ইংৰাজী ([[ফিজি]]ত)<br>দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী, আফ্ৰিকান্স আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল আৰু মৰিচিয়ান ভোজপুৰী ([[মৰিচাছ]]ত)<br>ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল, [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] (ছেচেলচত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বাঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই বিহাৰীসকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী]] আৰু [[মগহী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== {{further|মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|বাংলাদেশত বিহাৰীসকলৰ ওপৰত নিৰ্যাতন}} ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত বিভাজন]]ৰ সময়ত বহুসংখ্যক [[বিহাৰী মুছলমান]] [[পশ্চিম পাকিস্তান]] আৰু [[পূব পাকিস্তান]] দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য [[মুহাজিৰ (পাকিস্তান)|মুহাজিৰ]]সকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দুভাষী লোক]] পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত [[বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধ]]ৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ [[আফগান শৰণাৰ্থী]]ক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[ভাষা আন্দোলন|বঙালী ভাষাৰ]] পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক [[পাকিস্তানৰ নাগৰিকত্ব আইন|পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব]] প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "[[বাংলাদেশত আবদ্ধ পাকিস্তানীসকল|আবদ্ধ পাকিস্তানী]]" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্ত]]ই (UNHCR) এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত [[বাংলাদেশৰ উচ্চ ন্যায়ালয়|বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে]] ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. [[ৰয়টাৰ্ছ]]. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক [[বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব আইন|বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব]] লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি [[বাংলাদেশ নিৰ্বাচন আয়োগ|নিৰ্বাচন আয়োগে]] ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=[[ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ]] |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== {{see also|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব আৰু প্ৰদেশসমূহ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[সংযুক্ত প্ৰদেশ (১৯৩৭–১৯৫০)|সংযুক্ত প্ৰদেশ]]ৰ [[ভোজপুৰী অঞ্চল|ভোজপুৰীভাষী অঞ্চল]]ৰ বুজনসংখ্যক লোকে [[কেৰিবিয়ান]], [[ফিজি]], [[মৰিচাছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[ছেচেলচ]] আৰু [[নাটাল উপনিৱেশ|নাটাল, দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ কুঁহিয়াৰ, ক'ক', ধান আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত [[ভাৰতীয় চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক প্ৰথা|চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক]] হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। [[ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান|ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ]] (Indo-Mauritians) বেছিভাগেই হৈছে [[বিহাৰী মৰিচিয়ান]],<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে [[ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসী|ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো]] (Indo-Seychellois) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই [[দক্ষিণ ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] আৰু [[গুজৰাটী প্ৰব্ৰজনকাৰী|গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি [[ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো]] (গুজৰাটী, [[তামিল প্ৰব্ৰজনকাৰী|তামিল]] আৰু [[তেলেগু প্ৰব্ৰজনকাৰী|তেলেগুসকলৰ]] পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিচাছৰ বেছিভাগ [[মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] বা [[মৰিচাছৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই]] আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-[[পূৰ্বাঞ্চল]] অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো [[ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোক|ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও]] (Indo-Caribbeans) উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু [[অৱধ]] অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী জনগোষ্ঠী|অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] ma0wuvgrajygg87rngpfhnk2lm9dl6l 645383 645381 2026-10-16T03:52:15Z Kandarpajit Kallol 6257 /* পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ */ 645383 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>কেৰিবিয়ান ইংৰাজী আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] (কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], পিজিন ফিজিয়ান আৰু ফিজিয়ান ইংৰাজী ([[ফিজি]]ত)<br>দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী, আফ্ৰিকান্স আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল আৰু মৰিচিয়ান ভোজপুৰী ([[মৰিচাছ]]ত)<br>ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল, [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] (ছেচেলচত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বাঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই বিহাৰীসকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী]] আৰু [[মগহী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত]] বিভাজনৰ সময়ত বহুসংখ্যক বিহাৰী [[মুছলমান]] পশ্চিম [[পাকিস্তান]] আৰু পূব পাকিস্তান দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য মুহাজিৰসকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দু]]ভাষী লোক পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ আফগান শৰণাৰ্থীক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[বাংলা ভাষা]]ৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "আবদ্ধ পাকিস্তানী" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্তই এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. ৰয়টাৰ্ছ. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি নিৰ্বাচন আয়োগে ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== {{see also|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব আৰু প্ৰদেশসমূহ|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ প্ৰদেশ]] আৰু [[সংযুক্ত প্ৰদেশ (১৯৩৭–১৯৫০)|সংযুক্ত প্ৰদেশ]]ৰ [[ভোজপুৰী অঞ্চল|ভোজপুৰীভাষী অঞ্চল]]ৰ বুজনসংখ্যক লোকে [[কেৰিবিয়ান]], [[ফিজি]], [[মৰিচাছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[ছেচেলচ]] আৰু [[নাটাল উপনিৱেশ|নাটাল, দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ কুঁহিয়াৰ, ক'ক', ধান আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত [[ভাৰতীয় চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক প্ৰথা|চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক]] হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। [[ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান|ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ]] (Indo-Mauritians) বেছিভাগেই হৈছে [[বিহাৰী মৰিচিয়ান]],<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে [[ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসী|ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো]] (Indo-Seychellois) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই [[দক্ষিণ ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] আৰু [[গুজৰাটী প্ৰব্ৰজনকাৰী|গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি [[ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো]] (গুজৰাটী, [[তামিল প্ৰব্ৰজনকাৰী|তামিল]] আৰু [[তেলেগু প্ৰব্ৰজনকাৰী|তেলেগুসকলৰ]] পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিচাছৰ বেছিভাগ [[মৰিচাছৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]] বা [[মৰিচাছৰ ৰাষ্ট্ৰপতি|ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই]] আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-[[পূৰ্বাঞ্চল]] অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো [[ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোক|ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও]] (Indo-Caribbeans) উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু [[অৱধ]] অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী জনগোষ্ঠী|অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] 3r5sdjpf2xm50q56lhtcb7389lzphnv 645384 645383 2026-10-16T03:56:44Z Kandarpajit Kallol 6257 /* কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ */ 645384 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>কেৰিবিয়ান ইংৰাজী আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] (কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], পিজিন ফিজিয়ান আৰু ফিজিয়ান ইংৰাজী ([[ফিজি]]ত)<br>দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী, আফ্ৰিকান্স আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল আৰু মৰিচিয়ান ভোজপুৰী ([[মৰিচাছ]]ত)<br>ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল, [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] (ছেচেলচত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বাঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই বিহাৰীসকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী]] আৰু [[মগহী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত]] বিভাজনৰ সময়ত বহুসংখ্যক বিহাৰী [[মুছলমান]] পশ্চিম [[পাকিস্তান]] আৰু পূব পাকিস্তান দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য মুহাজিৰসকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দু]]ভাষী লোক পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ আফগান শৰণাৰ্থীক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[বাংলা ভাষা]]ৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "আবদ্ধ পাকিস্তানী" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্তই এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. ৰয়টাৰ্ছ. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি নিৰ্বাচন আয়োগে ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== {{see also|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী}} ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]] প্ৰদেশ আৰু সংযুক্ত প্ৰদেশৰ [[ভোজপুৰী]]ভাষী অঞ্চলৰ বুজনসংখ্যক লোকে কেৰিবিয়ান, [[ফিজি]], [[মৰিছাছ]], [[ম্যানমাৰ]], ছেচেলচ আৰু নাটাল, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ [[কুঁহিয়াৰ]], ক'ক', [[ধান]] আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ বেছিভাগেই হৈছে বিহাৰী মৰিচিয়ান,<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই দক্ষিণ ভাৰতীয় আৰু [[গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো (গুজৰাটী, [[তামিল]] আৰু [[তেলেগু]]সকলৰ পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিছাছৰ বেছিভাগ প্ৰধানমন্ত্ৰী বা ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-পূৰ্বাঞ্চল অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু অৱধ অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] pcredtsu7cbfjndafhr31q58rwfkyfa 645385 645384 2026-10-16T03:57:28Z Kandarpajit Kallol 6257 645385 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>কেৰিবিয়ান ইংৰাজী আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] (কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], পিজিন ফিজিয়ান আৰু ফিজিয়ান ইংৰাজী ([[ফিজি]]ত)<br>দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী, আফ্ৰিকান্স আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল আৰু মৰিচিয়ান ভোজপুৰী ([[মৰিচাছ]]ত)<br>ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল, [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] (ছেচেলচত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বাঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই বিহাৰীসকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী]] আৰু [[মগহী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত]] বিভাজনৰ সময়ত বহুসংখ্যক বিহাৰী [[মুছলমান]] পশ্চিম [[পাকিস্তান]] আৰু পূব পাকিস্তান দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য মুহাজিৰসকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দু]]ভাষী লোক পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ আফগান শৰণাৰ্থীক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[বাংলা ভাষা]]ৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "আবদ্ধ পাকিস্তানী" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্তই এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. ৰয়টাৰ্ছ. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি নিৰ্বাচন আয়োগে ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিচাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]] প্ৰদেশ আৰু সংযুক্ত প্ৰদেশৰ [[ভোজপুৰী]]ভাষী অঞ্চলৰ বুজনসংখ্যক লোকে কেৰিবিয়ান, [[ফিজি]], [[মৰিছাছ]], [[ম্যানমাৰ]], ছেচেলচ আৰু নাটাল, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ [[কুঁহিয়াৰ]], ক'ক', [[ধান]] আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ বেছিভাগেই হৈছে বিহাৰী মৰিচিয়ান,<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই দক্ষিণ ভাৰতীয় আৰু [[গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো (গুজৰাটী, [[তামিল]] আৰু [[তেলেগু]]সকলৰ পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিছাছৰ বেছিভাগ প্ৰধানমন্ত্ৰী বা ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-পূৰ্বাঞ্চল অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু অৱধ অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] lmntzc83iph965dnf9hl9jlum012v88 645386 645385 2026-10-16T03:58:24Z Kandarpajit Kallol 6257 645386 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>কেৰিবিয়ান ইংৰাজী আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] (কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], পিজিন ফিজিয়ান আৰু ফিজিয়ান ইংৰাজী ([[ফিজি]]ত)<br>দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী, আফ্ৰিকান্স আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল আৰু মৰিচিয়ান ভোজপুৰী ([[মৰিছাছ]]ত)<br>ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল, [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] (ছেচেলচত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বাঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই বিহাৰীসকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী]] আৰু [[মগহী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত]] বিভাজনৰ সময়ত বহুসংখ্যক বিহাৰী [[মুছলমান]] পশ্চিম [[পাকিস্তান]] আৰু পূব পাকিস্তান দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য মুহাজিৰসকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দু]]ভাষী লোক পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ আফগান শৰণাৰ্থীক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[বাংলা ভাষা]]ৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "আবদ্ধ পাকিস্তানী" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্তই এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. ৰয়টাৰ্ছ. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি নিৰ্বাচন আয়োগে ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিছাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]] প্ৰদেশ আৰু সংযুক্ত প্ৰদেশৰ [[ভোজপুৰী]]ভাষী অঞ্চলৰ বুজনসংখ্যক লোকে কেৰিবিয়ান, [[ফিজি]], [[মৰিছাছ]], [[ম্যানমাৰ]], ছেচেলচ আৰু নাটাল, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ [[কুঁহিয়াৰ]], ক'ক', [[ধান]] আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ বেছিভাগেই হৈছে বিহাৰী মৰিচিয়ান,<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই দক্ষিণ ভাৰতীয় আৰু [[গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো (গুজৰাটী, [[তামিল]] আৰু [[তেলেগু]]সকলৰ পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিছাছৰ বেছিভাগ প্ৰধানমন্ত্ৰী বা ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-পূৰ্বাঞ্চল অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু অৱধ অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] c3cq7b74b1rj14ik7buu2miu6glrce6 645389 645386 2026-10-16T04:00:02Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 645389 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group | group = বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী (Bihari diaspora) | languages = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী ভাষা|মৈথিলী]], [[অংগিকা]], [[মগহী ভাষা|মগহী]], [[বজ্জিকা]], [[হিন্দুস্তানী ভাষা|হিন্দুস্তানী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]<br>কেৰিবিয়ান ইংৰাজী আৰু [[কেৰিবিয়ান হিন্দুস্তানী]] (কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জত)<br>[[ফিজি হিন্দী]], পিজিন ফিজিয়ান আৰু ফিজিয়ান ইংৰাজী ([[ফিজি]]ত)<br>দক্ষিণ আফ্ৰিকান ইংৰাজী, আফ্ৰিকান্স আৰু [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী (নাইতালি)]] ([[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ত)<br>[[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], মৰিচিয়ান ক্ৰেঅ'ল আৰু মৰিচিয়ান ভোজপুৰী ([[মৰিছাছ]]ত)<br>ছেচেলচ ক্ৰেঅ'ল, [[ফৰাচী ভাষা|ফৰাচী]] আৰু [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] (ছেচেলচত) | religions = প্ৰধানকৈ: [[File:Om.svg|17px]] [[হিন্দু ধৰ্ম]] ৮০%<br/>সংখ্যালঘু: [[File:Star and Crescent.svg|16px]] [[ইছলাম ধৰ্ম]] ১৭%, [[File:Dharma Wheel.svg|15px]] [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] ৩% | related_groups = [[নেপালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[বাঙালী প্ৰব্ৰজনকাৰী]], [[ওড়িয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] আৰু [[অসমীয়া মানুহ|অসমীয়া প্ৰব্ৰজনকাৰী]] }} '''বিহাৰী প্ৰব্ৰজনকাৰী''' ([[ইংৰাজী]]: Bihari diaspora) বুলিলে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ ৰাজ্য [[বিহাৰ]]ৰ মূল বাসিন্দা যিসকল ভাৰতৰ বাহিৰত বসবাস কৰে, সেই বিহাৰীসকলক বুজায়। তেওঁলোকৰ মাজত [[ভোজপুৰী]], [[মৈথিলী]] আৰু [[মগহী]] আদিকে ধৰি বিভিন্ন ভাষিক- জনগোষ্ঠীয় গোট অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ==পাকিস্তান আৰু বাংলাদেশ== ১৯৪৭ চনৰ [[ভাৰত]] বিভাজনৰ সময়ত বহুসংখ্যক বিহাৰী [[মুছলমান]] পশ্চিম [[পাকিস্তান]] আৰু পূব পাকিস্তান দুয়োখন ঠাইলৈকে প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত তেওঁলোকক অন্যান্য মুহাজিৰসকলৰ সৈতে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানতো তেওঁলোকক একে বুলিয়েই ধৰা হয়। পূব ভাৰতৰ বিহাৰৰপৰা প্ৰায় ১০ লাখ বিহাৰী [[উৰ্দু]]ভাষী লোক পূব পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।<ref>{{cite journal |last=Haq |first=Farhat |date=November 1995 |title=Rise of the MQM in Pakistan: Politics of Ethnic Mobilization |journal=Asian Survey |volume=35 |issue=11 |page=995 |doi=10.2307/2645723 |jstor=2645723 }}</ref> ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বাংলাদেশৰ মুক্তি যুদ্ধৰ অন্তত পূব পাকিস্তান যেতিয়া [[বাংলাদেশ]] নামৰ এখন স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়, তেতিয়া উৰ্দুভাষী হোৱাৰ বাবে দেশ এৰিবলৈ বিচৰা, বিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু চৰম দুৰৱস্থাত পৰা ৮৩,০০০ বিহাৰীক (যাৰ ভিতৰত ৫৮,০০০ প্ৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু সামৰিক কৰ্মী আছিল) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত ১০৮,০০০ লোকক (প্ৰধানকৈ আকাশী পথেৰে) পাকিস্তানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়; আৰু ১৯৮১ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা প্ৰায় ১৬৩,০০০ হয়গৈ। পূব বংগৰ বাকী থকা বিহাৰীসকল ইয়াতেই ৰৈ যায় আৰু দুয়োখন দেশৰ বাবেই তেওঁলোক অবাঞ্ছিত হৈ পৰে। পাকিস্তানে নতুনকৈ গঠিত বাংলাদেশত থাকি যোৱা বিহাৰীসকলক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কিয়নো সেই সময়ত পাকিস্তানে নিজেই হাজাৰ হাজাৰ আফগান শৰণাৰ্থীক আশ্ৰয় দি ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছিল।<ref name="BBC2002">{{cite web |title=Musharraf wraps up Bangladesh visit |url=https://bbc.co.uk |work=BBC News|date=31 July 2002 |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://archive.org |archive-date=4 May 2004 |url-status=live |quote=The president said while he had every sympathy for the plight of thousands of people in Bangladesh known as 'stranded Pakistanis', he could not allow them to emigrate to Pakistan. The president said he would do everything possible to resolve the issue, but at the moment, Pakistan is still struggling to accommodate thousands of Afghan refugees.}}</ref> আনহাতে, যুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম পাকিস্তানক সমৰ্থন কৰাৰ বাবে আৰু [[বাংলা ভাষা]]ৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ মাতৃভাষা উৰ্দুক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ বাবে বাংলাদেশীসকলেও এই বিহাৰীসকলক ঘৃণাৰ চকুৰে চাইছিল। বিহাৰীসকলক পাকিস্তানী নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰা বা তেওঁলোকৰ নিজা জন্মভূমি ভাৰতৰ বিহাৰলৈ নিৰাপদে উভতি যোৱাৰ বাবে কোনো ধৰণৰ আইনী বা ৰাজনৈতিক আলোচনা নোহোৱাৰ ফলত বহুসংখ্যক বিহাৰী, যিসকলক "আবদ্ধ পাকিস্তানী" বুলি কোৱা হয়, বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰহীন হৈ পৰি ৰয়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৰণাৰ্থী উচ্চায়ুক্তই এই বিহাৰীসকলৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়টোত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া নাই। এক অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ ১৩টা অঞ্চলৰ ৬৬টা শিবিৰত প্ৰায় ৬,০০,০০০ বিহাৰীয়ে বসবাস কৰি আছে আৰু সমসংখ্যক লোকে বাংলাদেশেৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিছে। ১৯৯০ চনত অতি কমসংখ্যক বিহাৰীক পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পাকিস্তানে বাৰে বাৰে দোহাৰিছে যে পূব পাকিস্তানৰ উত্তৰাধিকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে বাংলাদেশে বিহাৰীসকলক পূৰ্ণ নাগৰিক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত। পাকিস্তানী ৰাজনীতিবিদ আৰু চৰকাৰী বিষয়াসকলে ইমান বিপুলসংখ্যক প্ৰব্ৰজনকাৰীক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ অজুহাত দেখুৱাই বিহাৰী মূলৰ এই প্ৰায় ৩,০০,০০০ আবদ্ধ পাকিস্তানী লোকক আশ্ৰয় দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি আহে। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত বাংলাদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ৰায় দিয়ে যে ১৯৭১ চনত যিসকল নাবালক আছিল বা ১৯৭১ চনৰ পিছত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিহাৰীসকল বাংলাদেশৰ নাগৰিক আৰু তেওঁলোকৰ ভোটাধিকাৰ আছে।<ref name=reuters051908>[http://reuters.com "Court rules that young Biharis are Bangladesh citizens"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119060855/http://reuters.com |date=19 November 2016 }}. ৰয়টাৰ্ছ. 19 May 2008.</ref><ref name=bbc051908>[https://bbc.co.uk "Citizenship for Bihari refugees"] . বিবিচি নিউজ. 19 May 2008.</ref> এই ঐতিহাসিক ৰায়ৰ ফলত বাংলাদেশত বসবাস কৰা ৩,০০,০০০ বিহাৰীৰ ভিতৰত প্ৰায় ১,৫০,০০০ লোক বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব লাভৰ বাবে যোগ্য বিবেচিত হয়।<ref name=bbc051908/> যদিও আদালতৰ ৰায়ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছিল যে বিহাৰীসকলে ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰৰ নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব, তথাপি নিৰ্বাচন আয়োগে ২০০৮ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত নকৰাকৈয়ে ভোটাৰ তালিকাৰ কাম সামৰণি মাৰে।<ref>{{cite news |title=Bangladesh fails to register its Urdu-speaking citizens as voters |url=http://thaindian.com |newspaper=Thaindian News |agency=ইণ্ডো-এছিয়ান নিউজ চাৰ্ভিচ |date=15 August 2008 |access-date=14 July 2020 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193532/http://thaindian.com |url-status=dead }}</ref> ==কেৰিবিয়ান, ফিজি, মৰিছাছ, ম্যানমাৰ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু ছেচেলচ== ১৯ শতিকাত [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]ৰ [[বিহাৰ]] প্ৰদেশ আৰু সংযুক্ত প্ৰদেশৰ [[ভোজপুৰী]]ভাষী অঞ্চলৰ বুজনসংখ্যক লোকে কেৰিবিয়ান, [[ফিজি]], [[মৰিছাছ]], [[ম্যানমাৰ]], ছেচেলচ আৰু নাটাল, [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ [[কুঁহিয়াৰ]], ক'ক', [[ধান]] আৰু ৰবৰৰ খেতিপথাৰত চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰিবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ যাত্ৰা কৰিছিল। ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ানসকলৰ বেছিভাগেই হৈছে বিহাৰী মৰিচিয়ান,<ref name=biharimauritianmajority>{{cite news |title=Mauritians will be able to track Bihar roots more easily |url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |newspaper=Thaindian News |agency=Indo-Asian News Service |date=2008-02-19 |access-date=2013-07-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718233715/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/mauritians-will-be-able-to-track-bihar-roots-more-easily_10019052.html |archive-date=18 July 2013}}</ref> ঠিক সেইদৰে ভাৰতীয় মূলৰ ছেচেলচবাসীৰো এক অংশ বিহাৰী মূলৰ (দেশখনৰ জাতীয় ভাৰতীয়সকলৰ বেছিভাগেই দক্ষিণ ভাৰতীয় আৰু [[গুজৰাটী]] হোৱাৰ বাবে তেওঁলোক তৃতীয় বৃহত্তম গোট)। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতীয় দক্ষিণ আফ্ৰিকানসকলৰো (গুজৰাটী, [[তামিল]] আৰু [[তেলেগু]]সকলৰ পিছতে দেশখনৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম উপগোট) এক অংশ বিহাৰী মূলৰ লোক। মৰিছাছৰ বেছিভাগ প্ৰধানমন্ত্ৰী বা ৰাষ্ট্ৰপতিয়েই আছিল ভাৰতৰ বিহাৰ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ ভোজপুৰ-পূৰ্বাঞ্চল অঞ্চলৰ বিহাৰী বংশোদ্ভৱ ভাৰতীয় মূলৰ মৰিচিয়ান লোক।<ref>{{cite web |url=http://pinkpigeonpress.com/documents/kalapani.html |title=The Indian Diaspora |website=Pink Pigeon Press |access-date=2013-07-18}}</ref> বহুতো ভাৰতীয় মূলৰ কেৰিবিয়ান লোকেও উত্তৰ প্ৰদেশৰ পূৰ্বাঞ্চল আৰু অৱধ অঞ্চলৰ ভোজপুৰী বা [[অৱধী]] বংশোদ্ভৱ।<ref>{{Cite web|title=THE EXPERIENCE OF INDIAN INDENTURE IN TRINIDAD: ARRIVAL AND SETTLEMENT|url=http://www.caribbean-atlas.com/en/themes/waves-of-colonization-and-control-in-the-caribbean/waves-of-colonization/the-experience-of-indian-indenture-in-trinidad-arrival-and-settlement.html|access-date=2020-12-17|website=www.caribbean-atlas.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=How Hindi travelled to these five countries from India|url=https://indianexpress.com/article/research/hindi-diwas-2018-hindi-travelled-to-these-five-countries-from-india/|access-date=2020-12-17|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ফিজি]] [[শ্ৰেণী:মৰিছাছ]] [[শ্ৰেণী:ম্যানমাৰ]] [[শ্ৰেণী:দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী]] [[শ্ৰেণী:বিহাৰৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি]] 2f18gto0ek89ezg51c6hl993hasozmp 0 140325 645415 2026-10-16T07:46:15Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: '''মগহী দিৱস''' প্ৰতি বছৰে [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলৰ লগতে দেশ-বিদেশত বসবাস কৰা মগহী ভাষী লোকসকলে পালন কৰে। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষা, ইয়াৰ সাহিত্য আৰু সাংস্কৃ... 645415 wikitext text/x-wiki '''মগহী দিৱস''' প্ৰতি বছৰে [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলৰ লগতে দেশ-বিদেশত বসবাস কৰা মগহী ভাষী লোকসকলে পালন কৰে। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষা, ইয়াৰ সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰা। মগহী ভাষাৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক মাগধী প্ৰাকৃতৰ সৈতে আছে বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=मगही या मागधी भाषा : उत्पत्ति, विकास, लिपि और साहित्यिक परंपरा |url=https://knowledgesthali.com/मगही-या-मागधी-भाषा/ |website=Knowledge Sthali |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ইতিহাস আৰু আৰম্ভণি == মগহী দিৱস পালনৰ আৰম্ভণি মগহী ভাষাৰ বিশিষ্ট কবি ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তীৰ সৈতে জড়িত। ২০১০ চনৰ ১৪ আগষ্টত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নীৰপুৰ গাঁৱত সৰ্বভাৰতীয় মগহী ভাষা আৰু কবি সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। সন্মিলনখনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল মগহী একাডেমীৰ সভাপতি তথা সাহিত্যিক উদয় শংকৰে আৰু পৰিচালনা কৰিছিল কবি ৰামাশ্ৰয় ঝাই। এই সন্মিলনত বিহাৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ পৰা অহা কেইবাগৰাকীও সাহিত্যিক আৰু কবিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত সাহিত্যিকসকলে ঘোষণা কৰিছিল যে কবি যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তী [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে প্ৰতি বছৰে '''মগহী দিৱস''' হিচাপে পালন কৰা হ'ব।<ref>{{Cite web |title=मगही दिवस के रूप मे मनेगी योगेश की जयंती |url=https://magadhee.blogspot.com/2010/08/blog-post_14.html |website=मागधी |date=১৪ আগষ্ট ২০১০ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ মগহী ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাসমূহত সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন, সামাজিক পৰিস্থিতি আৰু গ্ৰাম্য সমাজৰ চিত্ৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক বিকাশত তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। ২০০৯ চনৰ ১২ আগষ্টত বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নিজৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত যোগেশৰ মৃত্যু হৈছিল। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স প্ৰায় ৮০ বছৰ আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত প্ৰকাশিত সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, তেওঁ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য 'গৌতম'কে ধৰি দুই ডজনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। বিহাৰ চৰকাৰে তেওঁক লোকগাথা সন্মানকে ধৰি কেইবাটাও বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |date=২৩ আগষ্ট ২০০৯ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == 'গৌতম' মহাকাব্য == 'গৌতম' ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাহিত্যিক সৃষ্টি। ইয়াক মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য হিচাপে জনা যায়। এই মহাকাব্যখন ভগৱান বুদ্ধৰ জীৱন আৰু চিন্তাধাৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উপলব্ধ সাহিত্যিক উৎস অনুসৰি, যোগেশে ১৯৬৬ চনত 'গৌতম' মহাকাব্যখন ৰচনা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> যোগেশৰ সাহিত্যিক অৱদান মগহী ভাষাত প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু মহাকাব্য ৰচনাৰ পৰম্পৰা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মগহী সাহিত্যৰ ইতিহাসত তেওঁৰ ৰচনাসমূহে বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী দিৱসৰ তাৎপৰ্য আৰু উদ্‌যাপন == মগহী দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষাৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ, ইয়াৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণ আৰু নতুন প্ৰজন্মক নিজৰ মাতৃভাষাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা। এই দিনটোত মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক, কবি আৰু ভাষাটোৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়োৱা ব্যক্তিসকলক স্মৰণ কৰা হয়। বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলত মগহী ভাষাৰ সৈতে জড়িত সাহিত্যিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কবি সন্মিলন, কবিতা পাঠ, সাহিত্যিক আলোচনা-চক্ৰ আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১১ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, যোগেশৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে ২৩ অক্টোবৰত তেওঁৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত মগহী দিৱস পালনৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত কবিগৰাকীৰ সাহিত্যিক অৱদান স্মৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=मगही दिवस पर जारी होगा कवि का कैलेंडर |url=https://magadhee.blogspot.com/2011/10/blog-post.html |website=मागधी |date=১৮ অক্টোবৰ ২০১১ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ == মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাত কবিতা, মহাকাব্য, গল্প, নাটক আৰু লোকসাহিত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ বিকাশত যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ উপৰি শ্ৰীকৃষ্ণদেৱ প্ৰসাদ, শ্ৰীকান্ত শাস্ত্ৰী আৰু অন্যান্য সাহিত্যিকসকলেও অৱদান আগবঢ়াইছে।<ref>{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> ইণ্টাৰনেট আৰু ডিজিটেল মাধ্যমৰ বিকাশৰ ফলত মগহী ভাষাৰ সাহিত্য, ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি অধিক লোকৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অনলাইন মঞ্চসমূহে মগহী ভাষাৰ সমল সংৰক্ষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত সহায় কৰিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মগহী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:সাংস্কৃতিক উৎসৱ]] 65slr2gncdjhd40q1bl4ehagmps9hc7 645416 645415 2026-10-16T07:47:50Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645416 wikitext text/x-wiki '''মগহী দিৱস''' প্ৰতি বছৰে [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে [[বিহাৰ]]ৰ [[মগধ]] অঞ্চলৰ লগতে দেশ-বিদেশত বসবাস কৰা [[মগহী ভাষা|মগহী]] ভাষী লোকসকলে পালন কৰে। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষা, ইয়াৰ সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰা। মগহী ভাষাৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক [[মাগধী প্ৰাকৃত]]ৰ সৈতে আছে বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=मगही या मागधी भाषा : उत्पत्ति, विकास, लिपि और साहित्यिक परंपरा |url=https://knowledgesthali.com/मगही-या-मागधी-भाषा/ |website=Knowledge Sthali |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ইতিহাস আৰু আৰম্ভণি == মগহী দিৱস পালনৰ আৰম্ভণি মগহী ভাষাৰ বিশিষ্ট কবি ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তীৰ সৈতে জড়িত। ২০১০ চনৰ ১৪ আগষ্টত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নীৰপুৰ গাঁৱত সৰ্বভাৰতীয় মগহী ভাষা আৰু কবি সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। সন্মিলনখনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল মগহী একাডেমীৰ সভাপতি তথা সাহিত্যিক উদয় শংকৰে আৰু পৰিচালনা কৰিছিল কবি ৰামাশ্ৰয় ঝাই। এই সন্মিলনত বিহাৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ পৰা অহা কেইবাগৰাকীও সাহিত্যিক আৰু কবিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত সাহিত্যিকসকলে ঘোষণা কৰিছিল যে কবি যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তী [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে প্ৰতি বছৰে '''মগহী দিৱস''' হিচাপে পালন কৰা হ'ব।<ref>{{Cite web |title=मगही दिवस के रूप मे मनेगी योगेश की जयंती |url=https://magadhee.blogspot.com/2010/08/blog-post_14.html |website=मागधी |date=১৪ আগষ্ট ২০১০ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ মগহী ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাসমূহত সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন, সামাজিক পৰিস্থিতি আৰু গ্ৰাম্য সমাজৰ চিত্ৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক বিকাশত তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। ২০০৯ চনৰ ১২ আগষ্টত বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নিজৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত যোগেশৰ মৃত্যু হৈছিল। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স প্ৰায় ৮০ বছৰ আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত প্ৰকাশিত সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, তেওঁ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য 'গৌতম'কে ধৰি দুই ডজনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। বিহাৰ চৰকাৰে তেওঁক লোকগাথা সন্মানকে ধৰি কেইবাটাও বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |date=২৩ আগষ্ট ২০০৯ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == 'গৌতম' মহাকাব্য == 'গৌতম' ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাহিত্যিক সৃষ্টি। ইয়াক মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য হিচাপে জনা যায়। এই মহাকাব্যখন ভগৱান বুদ্ধৰ জীৱন আৰু চিন্তাধাৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উপলব্ধ সাহিত্যিক উৎস অনুসৰি, যোগেশে ১৯৬৬ চনত 'গৌতম' মহাকাব্যখন ৰচনা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> যোগেশৰ সাহিত্যিক অৱদান মগহী ভাষাত প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু মহাকাব্য ৰচনাৰ পৰম্পৰা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মগহী সাহিত্যৰ ইতিহাসত তেওঁৰ ৰচনাসমূহে বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী দিৱসৰ তাৎপৰ্য আৰু উদ্‌যাপন == মগহী দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষাৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ, ইয়াৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণ আৰু নতুন প্ৰজন্মক নিজৰ মাতৃভাষাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা। এই দিনটোত মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক, কবি আৰু ভাষাটোৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়োৱা ব্যক্তিসকলক স্মৰণ কৰা হয়। বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলত মগহী ভাষাৰ সৈতে জড়িত সাহিত্যিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কবি সন্মিলন, কবিতা পাঠ, সাহিত্যিক আলোচনা-চক্ৰ আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১১ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, যোগেশৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে ২৩ অক্টোবৰত তেওঁৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত মগহী দিৱস পালনৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত কবিগৰাকীৰ সাহিত্যিক অৱদান স্মৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=मगही दिवस पर जारी होगा कवि का कैलेंडर |url=https://magadhee.blogspot.com/2011/10/blog-post.html |website=मागधी |date=১৮ অক্টোবৰ ২০১১ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ == মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাত কবিতা, মহাকাব্য, গল্প, নাটক আৰু লোকসাহিত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ বিকাশত যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ উপৰি শ্ৰীকৃষ্ণদেৱ প্ৰসাদ, শ্ৰীকান্ত শাস্ত্ৰী আৰু অন্যান্য সাহিত্যিকসকলেও অৱদান আগবঢ়াইছে।<ref>{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> ইণ্টাৰনেট আৰু ডিজিটেল মাধ্যমৰ বিকাশৰ ফলত মগহী ভাষাৰ সাহিত্য, ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি অধিক লোকৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অনলাইন মঞ্চসমূহে মগহী ভাষাৰ সমল সংৰক্ষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত সহায় কৰিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:মগহী ভাষা]] [[শ্ৰেণী:সাংস্কৃতিক উৎসৱ]] 4hkybczclzr2k06ncg2agkc6770ubjq 645417 645416 2026-10-16T07:49:12Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645417 wikitext text/x-wiki '''মগহী দিৱস''' প্ৰতি বছৰে [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে [[বিহাৰ]]ৰ [[মগধ]] অঞ্চলৰ লগতে দেশ-বিদেশত বসবাস কৰা [[মগহী ভাষা|মগহী]] ভাষী লোকসকলে পালন কৰে। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষা, ইয়াৰ সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰা। মগহী ভাষাৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক [[মাগধী প্ৰাকৃত]]ৰ সৈতে আছে বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=मगही या मागधी भाषा : उत्पत्ति, विकास, लिपि और साहित्यिक परंपरा |url=https://knowledgesthali.com/मगही-या-मागधी-भाषा/ |website=Knowledge Sthali |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ইতিহাস আৰু আৰম্ভণি == মগহী দিৱস পালনৰ আৰম্ভণি মগহী ভাষাৰ বিশিষ্ট কবি ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তীৰ সৈতে জড়িত। ২০১০ চনৰ ১৪ আগষ্টত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নীৰপুৰ গাঁৱত সৰ্বভাৰতীয় মগহী ভাষা আৰু কবি সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। সন্মিলনখনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল মগহী একাডেমীৰ সভাপতি তথা সাহিত্যিক উদয় শংকৰে আৰু পৰিচালনা কৰিছিল কবি ৰামাশ্ৰয় ঝাই। এই সন্মিলনত বিহাৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰপৰা অহা কেইবাগৰাকীও সাহিত্যিক আৰু কবিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত সাহিত্যিকসকলে ঘোষণা কৰিছিল যে কবি যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তী [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে প্ৰতি বছৰে '''মগহী দিৱস''' হিচাপে পালন কৰা হ'ব।<ref>{{Cite web |title=मगही दिवस के रूप मे मनेगी योगेश की जयंती |url=https://magadhee.blogspot.com/2010/08/blog-post_14.html |website=मागधी |date=১৪ আগষ্ট ২০১০ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ মগহী ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাসমূহত সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন, সামাজিক পৰিস্থিতি আৰু গ্ৰাম্য সমাজৰ চিত্ৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক বিকাশত তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। ২০০৯ চনৰ ১২ আগষ্টত বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নিজৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত যোগেশৰ মৃত্যু হৈছিল। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স প্ৰায় ৮০ বছৰ আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত প্ৰকাশিত সংবাদ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, তেওঁ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য 'গৌতম'কে ধৰি দুই ডজনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। বিহাৰ চৰকাৰে তেওঁক লোকগাথা সন্মানকে ধৰি কেইবাটাও বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |date=২৩ আগষ্ট ২০০৯ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == 'গৌতম' মহাকাব্য == 'গৌতম' ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাহিত্যিক সৃষ্টি। ইয়াক মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য হিচাপে জনা যায়। এই মহাকাব্যখন ভগৱান বুদ্ধৰ জীৱন আৰু চিন্তাধাৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উপলব্ধ সাহিত্যিক উৎস অনুসৰি, যোগেশে ১৯৬৬ চনত 'গৌতম' মহাকাব্যখন ৰচনা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> যোগেশৰ সাহিত্যিক অৱদান মগহী ভাষাত প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু মহাকাব্য ৰচনাৰ পৰম্পৰা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মগহী সাহিত্যৰ ইতিহাসত তেওঁৰ ৰচনাসমূহে বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী দিৱসৰ তাৎপৰ্য আৰু উদ্‌যাপন == মগহী দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষাৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ, ইয়াৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণ আৰু নতুন প্ৰজন্মক নিজৰ মাতৃভাষাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা। এই দিনটোত মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক, কবি আৰু ভাষাটোৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়োৱা ব্যক্তিসকলক স্মৰণ কৰা হয়। বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলত মগহী ভাষাৰ সৈতে জড়িত সাহিত্যিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কবি সন্মিলন, কবিতা পাঠ, সাহিত্যিক আলোচনা-চক্ৰ আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১১ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, যোগেশৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষ্যে ২৩ অক্টোবৰত তেওঁৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত মগহী দিৱস পালনৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত কবিগৰাকীৰ সাহিত্যিক অৱদান স্মৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=मगही दिवस पर जारी होगा कवि का कैलेंडर |url=https://magadhee.blogspot.com/2011/10/blog-post.html |website=मागधी |date=১৮ অক্টোবৰ ২০১১ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ == মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাত কবিতা, মহাকাব্য, গল্প, নাটক আৰু লোকসাহিত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ বিকাশত যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ উপৰি শ্ৰীকৃষ্ণদেৱ প্ৰসাদ, শ্ৰীকান্ত শাস্ত্ৰী আৰু অন্যান্য সাহিত্যিকসকলেও অৱদান আগবঢ়াইছে।<ref>{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> ইণ্টাৰনেট আৰু ডিজিটেল মাধ্যমৰ বিকাশৰ ফলত মগহী ভাষাৰ সাহিত্য, ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি অধিক লোকৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অনলাইন মঞ্চসমূহে মগহী ভাষাৰ সমল সংৰক্ষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত সহায় কৰিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰ]] [[শ্ৰেণী:সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱিহীন প্ৰবন্ধ]] dx5npmvz5isusd0t7iw5e1wxw24wi5a 645418 645417 2026-10-16T07:51:28Z Kandarpajit Kallol 6257 645418 wikitext text/x-wiki '''মগহী দিৱস''' প্ৰতি বছৰে [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে [[বিহাৰ]]ৰ [[মগধ]] অঞ্চলৰ লগতে দেশ-বিদেশত বসবাস কৰা [[মগহী ভাষা|মগহী]] ভাষী লোকসকলে পালন কৰে। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষা, ইয়াৰ সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰা। মগহী ভাষাৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক [[মাগধী প্ৰাকৃত]]ৰ সৈতে আছে বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="KnowledgeSthali">{{Cite web |title=मगही या मागधी भाषा : उत्पत्ति, विकास, लिपि और साहित्यिक परंपरा |url=https://knowledgesthali.com/मगही-या-मागधी-भाषा/ |website=Knowledge Sthali |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ইতিহাস আৰু আৰম্ভণি == মগহী দিৱস পালনৰ আৰম্ভণি মগহী ভাষাৰ বিশিষ্ট কবি ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তীৰ সৈতে জড়িত। ২০১০ চনৰ ১৪ আগষ্টত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নীৰপুৰ গাঁৱত সৰ্বভাৰতীয় মগহী ভাষা আৰু কবি সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। সন্মিলনখনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল মগহী একাডেমীৰ সভাপতি তথা সাহিত্যিক উদয় শংকৰে আৰু পৰিচালনা কৰিছিল কবি ৰামাশ্ৰয় ঝাই। এই সন্মিলনত বিহাৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ পৰা অহা কেইবাগৰাকীও সাহিত্যিক আৰু কবিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত সাহিত্যিকসকলে ঘোষণা কৰিছিল যে কবি যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তী [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে প্ৰতি বছৰে '''মগহী দিৱস''' হিচাপে পালন কৰা হ'ব।<ref name="MagahiDay2010">{{Cite web |title=मगही दिवस के रूप मे मनेगी योगेश की जयंती |url=https://magadhee.blogspot.com/2010/08/blog-post_14.html |website=मागधी |date=১৪ আগষ্ট ২০১০ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ মগহী ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাসমূহত সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন, সামাজিক পৰিস্থিতি আৰু গ্ৰাম্য সমাজৰ চিত্ৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক বিকাশত তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। ২০০৯ চনৰ ১২ আগষ্টত বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নিজৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত যোগেশৰ মৃত্যু হৈছিল। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স প্ৰায় ৮০ বছৰ আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত প্ৰকাশিত সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, তেওঁ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য 'গৌতম'কে ধৰি দুই ডজনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। বিহাৰ চৰকাৰে তেওঁক লোকগাথা সন্মানকে ধৰি কেইবাটাও বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary">{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |date=২৩ আগষ্ট ২০০৯ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == 'গৌতম' মহাকাব্য == 'গৌতম' ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাহিত্যিক সৃষ্টি। ইয়াক মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য হিচাপে জনা যায়। এই মহাকাব্যখন ভগৱান বুদ্ধৰ জীৱন আৰু চিন্তাধাৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উপলব্ধ সাহিত্যিক উৎস অনুসৰি, যোগেশে ১৯৬৬ চনত 'গৌতম' মহাকাব্যখন ৰচনা কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary"/> যোগেশৰ সাহিত্যিক অৱদান মগহী ভাষাত প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু মহাকাব্য ৰচনাৰ পৰম্পৰা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মগহী সাহিত্যৰ ইতিহাসত তেওঁৰ ৰচনাসমূহে বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।<ref name="IGNCAMagadh">{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী দিৱসৰ তাৎপৰ্য আৰু উদ্‌যাপন == মগহী দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষাৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ, ইয়াৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণ আৰু নতুন প্ৰজন্মক নিজৰ মাতৃভাষাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা। এই দিনটোত মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক, কবি আৰু ভাষাটোৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়োৱা ব্যক্তিসকলক স্মৰণ কৰা হয়। বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলত মগহী ভাষাৰ সৈতে জড়িত সাহিত্যিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কবি সন্মিলন, কবিতা পাঠ, সাহিত্যিক আলোচনা-চক্ৰ আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১১ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, যোগেশৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে ২৩ অক্টোবৰত তেওঁৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত মগহী দিৱস পালনৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত কবিগৰাকীৰ সাহিত্যিক অৱদান স্মৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="MagahiDay2011">{{Cite web |title=मगही दिवस पर जारी होगा कवि का कैलेंडर |url=https://magadhee.blogspot.com/2011/10/blog-post.html |website=मागधी |date=১৮ অক্টোবৰ ২০১১ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ == মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাত কবিতা, মহাকাব্য, গল্প, নাটক আৰু লোকসাহিত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ বিকাশত যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ উপৰি শ্ৰীকৃষ্ণদেৱ প্ৰসাদ, শ্ৰীকান্ত শাস্ত্ৰী আৰু অন্যান্য সাহিত্যিকসকলেও অৱদান আগবঢ়াইছে।<ref name="IGNCAMagadh"/> ইণ্টাৰনেট আৰু ডিজিটেল মাধ্যমৰ বিকাশৰ ফলত মগহী ভাষাৰ সাহিত্য, ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি অধিক লোকৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অনলাইন মঞ্চসমূহে মগহী ভাষাৰ সমল সংৰক্ষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত সহায় কৰিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰ]] [[শ্ৰেণী:সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] me3dwmbgwl1mfumgc3rf71zngt15f04 645424 645418 2026-10-16T08:33:17Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645424 wikitext text/x-wiki '''মগহী দিৱস''' প্ৰতি বছৰে [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে [[বিহাৰ]]ৰ [[মগধ]] অঞ্চলৰ লগতে দেশ-বিদেশত বসবাস কৰা মগহী ভাষী লোকসকলে পালন কৰে। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে [[মগহী ভাষা]], ইয়াৰ [[সাহিত্য]] আৰু [[সংস্কৃতি|সাংস্কৃতিক][ ঐতিহ্যৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰা। মগহী ভাষাৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক [[মাগধী প্ৰাকৃত]]ৰ সৈতে আছে বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="KnowledgeSthali">{{Cite web |title=मगही या मागधी भाषा : उत्पत्ति, विकास, लिपि और साहित्यिक परंपरा |url=https://knowledgesthali.com/मगही-या-मागधी-भाषा/ |website=Knowledge Sthali |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ইতিহাস আৰু আৰম্ভণি == মগহী দিৱস পালনৰ আৰম্ভণি মগহী ভাষাৰ বিশিষ্ট কবি ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তীৰ সৈতে জড়িত। ২০১০ চনৰ ১৪ আগষ্টত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নীৰপুৰ গাঁৱত সৰ্বভাৰতীয় মগহী ভাষা আৰু কবি সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। সন্মিলনখনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল মগহী একাডেমীৰ সভাপতি তথা সাহিত্যিক উদয় শংকৰে আৰু পৰিচালনা কৰিছিল কবি ৰামাশ্ৰয় ঝাই। এই সন্মিলনত বিহাৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ পৰা অহা কেইবাগৰাকীও সাহিত্যিক আৰু কবিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত সাহিত্যিকসকলে ঘোষণা কৰিছিল যে কবি যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তী [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে প্ৰতি বছৰে '''মগহী দিৱস''' হিচাপে পালন কৰা হ'ব।<ref name="MagahiDay2010">{{Cite web |title=मगही दिवस के रूप मे मनेगी योगेश की जयंती |url=https://magadhee.blogspot.com/2010/08/blog-post_14.html |website=मागधी |date=১৪ আগষ্ট ২০১০ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ মগহী ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাসমূহত সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন, সামাজিক পৰিস্থিতি আৰু গ্ৰাম্য সমাজৰ চিত্ৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক বিকাশত তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। ২০০৯ চনৰ ১২ আগষ্টত বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নিজৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত যোগেশৰ মৃত্যু হৈছিল। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স প্ৰায় ৮০ বছৰ আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত প্ৰকাশিত সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, তেওঁ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য 'গৌতম'কে ধৰি দুই ডজনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। বিহাৰ চৰকাৰে তেওঁক লোকগাথা সন্মানকে ধৰি কেইবাটাও বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary">{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |date=২৩ আগষ্ট ২০০৯ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == 'গৌতম' মহাকাব্য == 'গৌতম' ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাহিত্যিক সৃষ্টি। ইয়াক মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য হিচাপে জনা যায়। এই মহাকাব্যখন ভগৱান বুদ্ধৰ জীৱন আৰু চিন্তাধাৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উপলব্ধ সাহিত্যিক উৎস অনুসৰি, যোগেশে ১৯৬৬ চনত 'গৌতম' মহাকাব্যখন ৰচনা কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary"/> যোগেশৰ সাহিত্যিক অৱদান মগহী ভাষাত প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু মহাকাব্য ৰচনাৰ পৰম্পৰা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মগহী সাহিত্যৰ ইতিহাসত তেওঁৰ ৰচনাসমূহে বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।<ref name="IGNCAMagadh">{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী দিৱসৰ তাৎপৰ্য আৰু উদ্‌যাপন == মগহী দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষাৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ, ইয়াৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণ আৰু নতুন প্ৰজন্মক নিজৰ মাতৃভাষাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা। এই দিনটোত মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক, কবি আৰু ভাষাটোৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়োৱা ব্যক্তিসকলক স্মৰণ কৰা হয়। বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলত মগহী ভাষাৰ সৈতে জড়িত সাহিত্যিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কবি সন্মিলন, কবিতা পাঠ, সাহিত্যিক আলোচনা-চক্ৰ আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১১ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, যোগেশৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে ২৩ অক্টোবৰত তেওঁৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত মগহী দিৱস পালনৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত কবিগৰাকীৰ সাহিত্যিক অৱদান স্মৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="MagahiDay2011">{{Cite web |title=मगही दिवस पर जारी होगा कवि का कैलेंडर |url=https://magadhee.blogspot.com/2011/10/blog-post.html |website=मागधी |date=১৮ অক্টোবৰ ২০১১ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ == মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাত কবিতা, মহাকাব্য, গল্প, নাটক আৰু লোকসাহিত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ বিকাশত যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ উপৰি শ্ৰীকৃষ্ণদেৱ প্ৰসাদ, শ্ৰীকান্ত শাস্ত্ৰী আৰু অন্যান্য সাহিত্যিকসকলেও অৱদান আগবঢ়াইছে।<ref name="IGNCAMagadh"/> ইণ্টাৰনেট আৰু ডিজিটেল মাধ্যমৰ বিকাশৰ ফলত মগহী ভাষাৰ সাহিত্য, ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি অধিক লোকৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অনলাইন মঞ্চসমূহে মগহী ভাষাৰ সমল সংৰক্ষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত সহায় কৰিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰ]] [[শ্ৰেণী:সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 8sz8pa9vtxgiulwciajtnm60eu4b4ug 645425 645424 2026-10-16T08:33:31Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 645425 wikitext text/x-wiki '''মগহী দিৱস''' প্ৰতি বছৰে [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে [[বিহাৰ]]ৰ [[মগধ]] অঞ্চলৰ লগতে দেশ-বিদেশত বসবাস কৰা মগহী ভাষী লোকসকলে পালন কৰে। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে [[মগহী ভাষা]], ইয়াৰ [[সাহিত্য]] আৰু [[সংস্কৃতি|সাংস্কৃতিক]] ঐতিহ্যৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰা। মগহী ভাষাৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক [[মাগধী প্ৰাকৃত]]ৰ সৈতে আছে বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="KnowledgeSthali">{{Cite web |title=मगही या मागधी भाषा : उत्पत्ति, विकास, लिपि और साहित्यिक परंपरा |url=https://knowledgesthali.com/मगही-या-मागधी-भाषा/ |website=Knowledge Sthali |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ইতিহাস আৰু আৰম্ভণি == মগহী দিৱস পালনৰ আৰম্ভণি মগহী ভাষাৰ বিশিষ্ট কবি ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তীৰ সৈতে জড়িত। ২০১০ চনৰ ১৪ আগষ্টত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নীৰপুৰ গাঁৱত সৰ্বভাৰতীয় মগহী ভাষা আৰু কবি সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। সন্মিলনখনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল মগহী একাডেমীৰ সভাপতি তথা সাহিত্যিক উদয় শংকৰে আৰু পৰিচালনা কৰিছিল কবি ৰামাশ্ৰয় ঝাই। এই সন্মিলনত বিহাৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ পৰা অহা কেইবাগৰাকীও সাহিত্যিক আৰু কবিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত সাহিত্যিকসকলে ঘোষণা কৰিছিল যে কবি যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তী [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে প্ৰতি বছৰে '''মগহী দিৱস''' হিচাপে পালন কৰা হ'ব।<ref name="MagahiDay2010">{{Cite web |title=मगही दिवस के रूप मे मनेगी योगेश की जयंती |url=https://magadhee.blogspot.com/2010/08/blog-post_14.html |website=मागधी |date=১৪ আগষ্ট ২০১০ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ মগহী ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাসমূহত সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন, সামাজিক পৰিস্থিতি আৰু গ্ৰাম্য সমাজৰ চিত্ৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক বিকাশত তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। ২০০৯ চনৰ ১২ আগষ্টত বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নিজৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত যোগেশৰ মৃত্যু হৈছিল। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স প্ৰায় ৮০ বছৰ আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত প্ৰকাশিত সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, তেওঁ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য 'গৌতম'কে ধৰি দুই ডজনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। বিহাৰ চৰকাৰে তেওঁক লোকগাথা সন্মানকে ধৰি কেইবাটাও বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary">{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |date=২৩ আগষ্ট ২০০৯ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == 'গৌতম' মহাকাব্য == 'গৌতম' ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাহিত্যিক সৃষ্টি। ইয়াক মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য হিচাপে জনা যায়। এই মহাকাব্যখন ভগৱান বুদ্ধৰ জীৱন আৰু চিন্তাধাৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উপলব্ধ সাহিত্যিক উৎস অনুসৰি, যোগেশে ১৯৬৬ চনত 'গৌতম' মহাকাব্যখন ৰচনা কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary"/> যোগেশৰ সাহিত্যিক অৱদান মগহী ভাষাত প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু মহাকাব্য ৰচনাৰ পৰম্পৰা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মগহী সাহিত্যৰ ইতিহাসত তেওঁৰ ৰচনাসমূহে বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।<ref name="IGNCAMagadh">{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী দিৱসৰ তাৎপৰ্য আৰু উদ্‌যাপন == মগহী দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষাৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ, ইয়াৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণ আৰু নতুন প্ৰজন্মক নিজৰ মাতৃভাষাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা। এই দিনটোত মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক, কবি আৰু ভাষাটোৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়োৱা ব্যক্তিসকলক স্মৰণ কৰা হয়। বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলত মগহী ভাষাৰ সৈতে জড়িত সাহিত্যিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কবি সন্মিলন, কবিতা পাঠ, সাহিত্যিক আলোচনা-চক্ৰ আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১১ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, যোগেশৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে ২৩ অক্টোবৰত তেওঁৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত মগহী দিৱস পালনৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত কবিগৰাকীৰ সাহিত্যিক অৱদান স্মৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="MagahiDay2011">{{Cite web |title=मगही दिवस पर जारी होगा कवि का कैलेंडर |url=https://magadhee.blogspot.com/2011/10/blog-post.html |website=मागधी |date=১৮ অক্টোবৰ ২০১১ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ == মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাত কবিতা, মহাকাব্য, গল্প, নাটক আৰু লোকসাহিত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ বিকাশত যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ উপৰি শ্ৰীকৃষ্ণদেৱ প্ৰসাদ, শ্ৰীকান্ত শাস্ত্ৰী আৰু অন্যান্য সাহিত্যিকসকলেও অৱদান আগবঢ়াইছে।<ref name="IGNCAMagadh"/> ইণ্টাৰনেট আৰু ডিজিটেল মাধ্যমৰ বিকাশৰ ফলত মগহী ভাষাৰ সাহিত্য, ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি অধিক লোকৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অনলাইন মঞ্চসমূহে মগহী ভাষাৰ সমল সংৰক্ষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত সহায় কৰিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰ]] [[শ্ৰেণী:সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] r3h60rn1xb328nj96gvqngcsdqtkidp 645426 645425 2026-10-16T08:34:10Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ইতিহাস আৰু আৰম্ভণি */ 645426 wikitext text/x-wiki '''মগহী দিৱস''' প্ৰতি বছৰে [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে [[বিহাৰ]]ৰ [[মগধ]] অঞ্চলৰ লগতে দেশ-বিদেশত বসবাস কৰা মগহী ভাষী লোকসকলে পালন কৰে। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে [[মগহী ভাষা]], ইয়াৰ [[সাহিত্য]] আৰু [[সংস্কৃতি|সাংস্কৃতিক]] ঐতিহ্যৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰা। মগহী ভাষাৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক [[মাগধী প্ৰাকৃত]]ৰ সৈতে আছে বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="KnowledgeSthali">{{Cite web |title=मगही या मागधी भाषा : उत्पत्ति, विकास, लिपि और साहित्यिक परंपरा |url=https://knowledgesthali.com/मगही-या-मागधी-भाषा/ |website=Knowledge Sthali |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ইতিহাস আৰু আৰম্ভণি == মগহী দিৱস পালনৰ আৰম্ভণি মগহী ভাষাৰ বিশিষ্ট কবি ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তীৰ সৈতে জড়িত। ২০১০ চনৰ ১৪ আগষ্টত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, বিহাৰৰ [[পাটনা]] জিলাৰ নীৰপুৰ গাঁৱত সৰ্বভাৰতীয় মগহী ভাষা আৰু কবি সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। সন্মিলনখনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল মগহী একাডেমীৰ সভাপতি তথা সাহিত্যিক উদয় শংকৰে আৰু পৰিচালনা কৰিছিল কবি ৰামাশ্ৰয় ঝাই। এই সন্মিলনত বিহাৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ পৰা অহা কেইবাগৰাকীও সাহিত্যিক আৰু কবিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত সাহিত্যিকসকলে ঘোষণা কৰিছিল যে কবি যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তী [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে প্ৰতি বছৰে '''মগহী দিৱস''' হিচাপে পালন কৰা হ'ব।<ref name="MagahiDay2010">{{Cite web |title=मगही दिवस के रूप मे मनेगी योगेश की जयंती |url=https://magadhee.blogspot.com/2010/08/blog-post_14.html |website=मागधी |date=১৪ আগষ্ট ২০১০ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ মগহী ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাসমূহত সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন, সামাজিক পৰিস্থিতি আৰু গ্ৰাম্য সমাজৰ চিত্ৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক বিকাশত তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। ২০০৯ চনৰ ১২ আগষ্টত বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নিজৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত যোগেশৰ মৃত্যু হৈছিল। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স প্ৰায় ৮০ বছৰ আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত প্ৰকাশিত সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, তেওঁ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য 'গৌতম'কে ধৰি দুই ডজনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। বিহাৰ চৰকাৰে তেওঁক লোকগাথা সন্মানকে ধৰি কেইবাটাও বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary">{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |date=২৩ আগষ্ট ২০০৯ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == 'গৌতম' মহাকাব্য == 'গৌতম' ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাহিত্যিক সৃষ্টি। ইয়াক মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য হিচাপে জনা যায়। এই মহাকাব্যখন ভগৱান বুদ্ধৰ জীৱন আৰু চিন্তাধাৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উপলব্ধ সাহিত্যিক উৎস অনুসৰি, যোগেশে ১৯৬৬ চনত 'গৌতম' মহাকাব্যখন ৰচনা কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary"/> যোগেশৰ সাহিত্যিক অৱদান মগহী ভাষাত প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু মহাকাব্য ৰচনাৰ পৰম্পৰা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মগহী সাহিত্যৰ ইতিহাসত তেওঁৰ ৰচনাসমূহে বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।<ref name="IGNCAMagadh">{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী দিৱসৰ তাৎপৰ্য আৰু উদ্‌যাপন == মগহী দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষাৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ, ইয়াৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণ আৰু নতুন প্ৰজন্মক নিজৰ মাতৃভাষাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা। এই দিনটোত মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক, কবি আৰু ভাষাটোৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়োৱা ব্যক্তিসকলক স্মৰণ কৰা হয়। বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলত মগহী ভাষাৰ সৈতে জড়িত সাহিত্যিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কবি সন্মিলন, কবিতা পাঠ, সাহিত্যিক আলোচনা-চক্ৰ আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১১ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, যোগেশৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে ২৩ অক্টোবৰত তেওঁৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত মগহী দিৱস পালনৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত কবিগৰাকীৰ সাহিত্যিক অৱদান স্মৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="MagahiDay2011">{{Cite web |title=मगही दिवस पर जारी होगा कवि का कैलेंडर |url=https://magadhee.blogspot.com/2011/10/blog-post.html |website=मागधी |date=১৮ অক্টোবৰ ২০১১ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ == মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাত কবিতা, মহাকাব্য, গল্প, নাটক আৰু লোকসাহিত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ বিকাশত যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ উপৰি শ্ৰীকৃষ্ণদেৱ প্ৰসাদ, শ্ৰীকান্ত শাস্ত্ৰী আৰু অন্যান্য সাহিত্যিকসকলেও অৱদান আগবঢ়াইছে।<ref name="IGNCAMagadh"/> ইণ্টাৰনেট আৰু ডিজিটেল মাধ্যমৰ বিকাশৰ ফলত মগহী ভাষাৰ সাহিত্য, ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি অধিক লোকৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অনলাইন মঞ্চসমূহে মগহী ভাষাৰ সমল সংৰক্ষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত সহায় কৰিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰ]] [[শ্ৰেণী:সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] 0hmjvp2t9dm4kk4l28lewk76dv5p9qo 645427 645426 2026-10-16T08:34:37Z Kandarpajit Kallol 6257 645427 wikitext text/x-wiki '''মগহী দিৱস''' প্ৰতি বছৰে [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে [[বিহাৰ]]ৰ [[মগধ]] অঞ্চলৰ লগতে দেশ-বিদেশত বসবাস কৰা মগহী ভাষী লোকসকলে পালন কৰে। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে [[মগহী ভাষা]], ইয়াৰ [[সাহিত্য]] আৰু [[সংস্কৃতি|সাংস্কৃতিক]] ঐতিহ্যৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰা। মগহী ভাষাৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক [[মাগধী প্ৰাকৃত]]ৰ সৈতে আছে বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="KnowledgeSthali">{{Cite web |title=मगही या मागधी भाषा : उत्पत्ति, विकास, लिपि और साहित्यिक परंपरा |url=https://knowledgesthali.com/मगही-या-मागधी-भाषा/ |website=Knowledge Sthali |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ইতিহাস আৰু আৰম্ভণি == মগহী দিৱস পালনৰ আৰম্ভণি মগহী ভাষাৰ বিশিষ্ট কবি ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তীৰ সৈতে জড়িত। ২০১০ চনৰ ১৪ আগষ্টত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, বিহাৰৰ [[পাটনা]] জিলাৰ নীৰপুৰ গাঁৱত সৰ্বভাৰতীয় মগহী ভাষা আৰু কবি সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। সন্মিলনখনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল মগহী একাডেমীৰ সভাপতি তথা সাহিত্যিক উদয় শংকৰে আৰু পৰিচালনা কৰিছিল কবি ৰামাশ্ৰয় ঝাই। এই সন্মিলনত [[বিহাৰ]] আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ পৰা অহা কেইবাগৰাকীও সাহিত্যিক আৰু কবিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত সাহিত্যিকসকলে ঘোষণা কৰিছিল যে কবি যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তী [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে প্ৰতি বছৰে '''মগহী দিৱস''' হিচাপে পালন কৰা হ'ব।<ref name="MagahiDay2010">{{Cite web |title=मगही दिवस के रूप मे मनेगी योगेश की जयंती |url=https://magadhee.blogspot.com/2010/08/blog-post_14.html |website=मागधी |date=১৪ আগষ্ট ২০১০ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ মগহী ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাসমূহত সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন, সামাজিক পৰিস্থিতি আৰু গ্ৰাম্য সমাজৰ চিত্ৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক বিকাশত তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। ২০০৯ চনৰ ১২ আগষ্টত বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নিজৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত যোগেশৰ মৃত্যু হৈছিল। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স প্ৰায় ৮০ বছৰ আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত প্ৰকাশিত সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, তেওঁ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য 'গৌতম'কে ধৰি দুই ডজনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। বিহাৰ চৰকাৰে তেওঁক লোকগাথা সন্মানকে ধৰি কেইবাটাও বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary">{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |date=২৩ আগষ্ট ২০০৯ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == 'গৌতম' মহাকাব্য == 'গৌতম' ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাহিত্যিক সৃষ্টি। ইয়াক মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য হিচাপে জনা যায়। এই মহাকাব্যখন ভগৱান বুদ্ধৰ জীৱন আৰু চিন্তাধাৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উপলব্ধ সাহিত্যিক উৎস অনুসৰি, যোগেশে ১৯৬৬ চনত 'গৌতম' মহাকাব্যখন ৰচনা কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary"/> যোগেশৰ সাহিত্যিক অৱদান মগহী ভাষাত প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু মহাকাব্য ৰচনাৰ পৰম্পৰা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মগহী সাহিত্যৰ ইতিহাসত তেওঁৰ ৰচনাসমূহে বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।<ref name="IGNCAMagadh">{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী দিৱসৰ তাৎপৰ্য আৰু উদ্‌যাপন == মগহী দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষাৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ, ইয়াৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণ আৰু নতুন প্ৰজন্মক নিজৰ মাতৃভাষাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা। এই দিনটোত মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক, কবি আৰু ভাষাটোৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়োৱা ব্যক্তিসকলক স্মৰণ কৰা হয়। বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলত মগহী ভাষাৰ সৈতে জড়িত সাহিত্যিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কবি সন্মিলন, কবিতা পাঠ, সাহিত্যিক আলোচনা-চক্ৰ আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১১ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, যোগেশৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে ২৩ অক্টোবৰত তেওঁৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত মগহী দিৱস পালনৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত কবিগৰাকীৰ সাহিত্যিক অৱদান স্মৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="MagahiDay2011">{{Cite web |title=मगही दिवस पर जारी होगा कवि का कैलेंडर |url=https://magadhee.blogspot.com/2011/10/blog-post.html |website=मागधी |date=১৮ অক্টোবৰ ২০১১ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ == মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাত কবিতা, মহাকাব্য, গল্প, নাটক আৰু লোকসাহিত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ বিকাশত যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ উপৰি শ্ৰীকৃষ্ণদেৱ প্ৰসাদ, শ্ৰীকান্ত শাস্ত্ৰী আৰু অন্যান্য সাহিত্যিকসকলেও অৱদান আগবঢ়াইছে।<ref name="IGNCAMagadh"/> ইণ্টাৰনেট আৰু ডিজিটেল মাধ্যমৰ বিকাশৰ ফলত মগহী ভাষাৰ সাহিত্য, ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি অধিক লোকৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অনলাইন মঞ্চসমূহে মগহী ভাষাৰ সমল সংৰক্ষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত সহায় কৰিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰ]] [[শ্ৰেণী:সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] t8ebhv9jbqoedop4t9t1qbz0ws88e2p 645428 645427 2026-10-16T08:38:05Z Kandarpajit Kallol 6257 /* মগহী ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ */ 645428 wikitext text/x-wiki '''মগহী দিৱস''' প্ৰতি বছৰে [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে [[বিহাৰ]]ৰ [[মগধ]] অঞ্চলৰ লগতে দেশ-বিদেশত বসবাস কৰা মগহী ভাষী লোকসকলে পালন কৰে। এই দিৱসৰ উদ্দেশ্য হৈছে [[মগহী ভাষা]], ইয়াৰ [[সাহিত্য]] আৰু [[সংস্কৃতি|সাংস্কৃতিক]] ঐতিহ্যৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰা। মগহী ভাষাৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক [[মাগধী প্ৰাকৃত]]ৰ সৈতে আছে বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref name="KnowledgeSthali">{{Cite web |title=मगही या मागधी भाषा : उत्पत्ति, विकास, लिपि और साहित्यिक परंपरा |url=https://knowledgesthali.com/मगही-या-मागधी-भाषा/ |website=Knowledge Sthali |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ইতিহাস আৰু আৰম্ভণি == মগহী দিৱস পালনৰ আৰম্ভণি মগহী ভাষাৰ বিশিষ্ট কবি ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তীৰ সৈতে জড়িত। ২০১০ চনৰ ১৪ আগষ্টত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, বিহাৰৰ [[পাটনা]] জিলাৰ নীৰপুৰ গাঁৱত সৰ্বভাৰতীয় মগহী ভাষা আৰু কবি সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। সন্মিলনখনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল মগহী একাডেমীৰ সভাপতি তথা সাহিত্যিক উদয় শংকৰে আৰু পৰিচালনা কৰিছিল কবি ৰামাশ্ৰয় ঝাই। এই সন্মিলনত [[বিহাৰ]] আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ পৰা অহা কেইবাগৰাকীও সাহিত্যিক আৰু কবিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সন্মিলনৰ সামৰণিত সাহিত্যিকসকলে ঘোষণা কৰিছিল যে কবি যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ জন্মজয়ন্তী [[২৩ অক্টোবৰ]] তাৰিখে প্ৰতি বছৰে '''মগহী দিৱস''' হিচাপে পালন কৰা হ'ব।<ref name="MagahiDay2010">{{Cite web |title=मगही दिवस के रूप मे मनेगी योगेश की जयंती |url=https://magadhee.blogspot.com/2010/08/blog-post_14.html |website=मागधी |date=১৪ আগষ্ট ২০১০ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' == ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ' আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট কবি আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ মগহী ভাষাত কবিতা, প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যিক ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনাসমূহত সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন, সামাজিক পৰিস্থিতি আৰু গ্ৰাম্য সমাজৰ চিত্ৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক বিকাশত তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। ২০০৯ চনৰ ১২ আগষ্টত বিহাৰৰ পাটনা জিলাৰ নিজৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত যোগেশৰ মৃত্যু হৈছিল। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স প্ৰায় ৮০ বছৰ আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত প্ৰকাশিত সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, তেওঁ মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য 'গৌতম'কে ধৰি দুই ডজনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। বিহাৰ চৰকাৰে তেওঁক লোকগাথা সন্মানকে ধৰি কেইবাটাও বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary">{{Cite web |title=मगही के महाकवि डा. योगेश्वर प्रसाद सिंह योगेश का निधन |url=https://magahi-sahitya.blogspot.com/2009/08/24.html |website=मगही भाषा एवं साहित्य |date=২৩ আগষ্ট ২০০৯ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == 'গৌতম' মহাকাব্য == 'গৌতম' ড° যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাহিত্যিক সৃষ্টি। ইয়াক মগহী ভাষাৰ প্ৰথম মহাকাব্য হিচাপে জনা যায়। এই মহাকাব্যখন ভগৱান বুদ্ধৰ জীৱন আৰু চিন্তাধাৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। উপলব্ধ সাহিত্যিক উৎস অনুসৰি, যোগেশে ১৯৬৬ চনত 'গৌতম' মহাকাব্যখন ৰচনা কৰিছিল।<ref name="YogeshObituary"/> যোগেশৰ সাহিত্যিক অৱদান মগহী ভাষাত প্ৰবন্ধ কাব্য আৰু মহাকাব্য ৰচনাৰ পৰম্পৰা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য। মগহী সাহিত্যৰ ইতিহাসত তেওঁৰ ৰচনাসমূহে বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।<ref name="IGNCAMagadh">{{Cite web |title=Content - Magadh |url=https://ignca.gov.in/coilnet/mg005.htm |website=Indira Gandhi National Centre for the Arts |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী দিৱসৰ তাৎপৰ্য আৰু উদ্‌যাপন == মগহী দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মগহী ভাষাৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ, ইয়াৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণ আৰু নতুন প্ৰজন্মক নিজৰ মাতৃভাষাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা। এই দিনটোত মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক, কবি আৰু ভাষাটোৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়োৱা ব্যক্তিসকলক স্মৰণ কৰা হয়। বিহাৰৰ মগধ অঞ্চলত মগহী ভাষাৰ সৈতে জড়িত সাহিত্যিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কবি সন্মিলন, কবিতা পাঠ, সাহিত্যিক আলোচনা-চক্ৰ আৰু বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ২০১১ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত প্ৰকাশিত এটা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, যোগেশৰ জন্মজয়ন্তী উপলক্ষে ২৩ অক্টোবৰত তেওঁৰ পৈতৃক গাঁও নীৰপুৰত মগহী দিৱস পালনৰ প্ৰস্তুতি চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত কবিগৰাকীৰ সাহিত্যিক অৱদান স্মৰণ কৰাৰ বাবে বিশেষ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।<ref name="MagahiDay2011">{{Cite web |title=मगही दिवस पर जारी होगा कवि का कैलेंडर |url=https://magadhee.blogspot.com/2011/10/blog-post.html |website=मागधी |date=১৮ অক্টোবৰ ২০১১ |access-date=১৬ অক্টোবৰ ২০২৬}}</ref> == মগহী ভাষাৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ == মগহী ভাষাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাত [[কবিতা]], [[মহাকাব্য]], [[গল্প]], [[নাটক]] আৰু লোকসাহিত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। আধুনিক মগহী সাহিত্যৰ বিকাশত যোগেশ্বৰ প্ৰসাদ সিংহ 'যোগেশ'ৰ উপৰি শ্ৰীকৃষ্ণদেৱ প্ৰসাদ, শ্ৰীকান্ত শাস্ত্ৰী আৰু অন্যান্য সাহিত্যিকসকলেও অৱদান আগবঢ়াইছে।<ref name="IGNCAMagadh"/> ইণ্টাৰনেট আৰু ডিজিটেল মাধ্যমৰ বিকাশৰ ফলত মগহী ভাষাৰ সাহিত্য, ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি অধিক লোকৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাৰ সুযোগ বৃদ্ধি পাইছে। অনলাইন মঞ্চসমূহে মগহী ভাষাৰ সমল সংৰক্ষণ আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত সহায় কৰিব পাৰে। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহাৰ]] [[শ্ৰেণী:সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] s7zj5ejvnxje3uyl6l658i11kbnojma 0 140326 645439 2026-10-16T09:42:18Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 645439 wikitext text/x-wiki {{Short description|১৬ অক্টোবৰত পালন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস}} {{Infobox holiday | holiday_name = বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস | type = international | image = The First Operation Under Ether - Robert Hinckley.jpg | caption = ৰবাৰ্ট কাটলাৰ হিংকলিৰ অংকন ''ইথাৰৰ সহায়ত কৰা প্ৰথম অস্ত্ৰোপচাৰ'' | observedby = বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশ | significance = এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাস আৰু গুৰুত্বৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি | begins = ১৬ অক্টোবৰ ১৮৪৬ | date = ১৬ অক্টোবৰ | scheduling = প্ৰতি বছৰে একেদিনাই | duration = ১ দিন | frequency = বাৰ্ষিক }} '''বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস''' {{en|World Anaesthesia Day}} প্ৰতি বছৰে ১৬ অক্টোবৰত পালন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস। চিকিৎসাৰ সময়ত বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিব পৰা পদ্ধতিৰ বিকাশৰ ইতিহাস সোঁৱৰণ কৰা আৰু নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰাই এই দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য। এই দিৱসক কিছুমান দেশত ৰাষ্ট্ৰীয় এনেস্থেচিয়া দিৱস বা ইথাৰ দিৱস বুলিও জনা যায়।<ref name="Haridas">{{cite journal |last=Haridas |first=Rajesh P. |title=October 16: Ether Day, National Anaesthesia Day and World Anaesthesia Day |journal=Journal of Anesthesia History |year=2017 |volume=3 |issue=4 |pages=115–116 |pmid=29275801 |doi=10.1016/j.janh.2017.11.001}}</ref><ref name="WFSA">{{cite web |title=World Anaesthesia Day |url=https://wfsahq.org/our-work/advocacy/campaigns/world-anaesthesia-day/ |website=World Federation of Societies of Anaesthesiologists |access-date=16 October 2026}}</ref> ১৮৪৬ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বষ্টন চহৰৰ মেছাচুচেটছ জেনেৰেল চিকিৎসালয়ত ইথাৰ ব্যৱহাৰ কৰি বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ এটা সফল ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। দন্ত চিকিৎসক ৱিলিয়াম টমাছ গ্ৰীণ মৰ্টনে ৰোগী এডৱাৰ্ড গিলবাৰ্ট এবটক ইথাৰৰ বাষ্প উশাহত ল'বলৈ দিছিল। ইয়াৰ পিছত শল্য চিকিৎসক জন কলিনছ ৱাৰেনে তেওঁৰ ডিঙিৰ তলৰ অংশত থকা এটা টেমুনা আঁতৰাইছিল। এই ঘটনাই আধুনিক এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাসত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰে।<ref name="WFSAHistory">{{cite web |title=History of Anaesthesia: a personal view |url=https://wfsahq.org/about/history/history-of-anaesthesia/ |website=World Federation of Societies of Anaesthesiologists |access-date=16 October 2026}}</ref><ref name="EtherDay">{{cite journal |title=Ether Day Revisited: The Surgical Records of Edward Gilbert Abbott |journal=Journal of Anesthesia History |year=2022 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10431558/ |access-date=16 October 2026}}</ref> == ইতিহাস == === ইথাৰৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰৰ আৰম্ভণি === এনেস্থেচিয়া আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৱিষ্কাৰ। এনেস্থেচিয়া প্ৰয়োগৰ আগতে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত ৰোগীয়ে তীব্ৰ বিষ সহ্য কৰিবলগীয়া হৈছিল। সেই সময়ত অস্ত্ৰোপচাৰ সাধাৰণতে অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে সম্পন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছিল। বিষ কমোৱাৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উপায়ৰ অভাৱত বহুতো জটিল অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাটো কঠিন আছিল।<ref name="WFSAHistory"/> ১৮৪৬ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত বষ্টনৰ মেছাচুচেটছ জেনেৰেল চিকিৎসালয়ৰ অস্ত্ৰোপচাৰ কক্ষত ইথাৰৰ সহায়ত বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই প্ৰদৰ্শনত দন্ত চিকিৎসক ৱিলিয়াম টমাছ গ্ৰীণ মৰ্টনে এনেস্থেচিয়া প্ৰয়োগ কৰিছিল আৰু শল্য চিকিৎসক জন কলিনছ ৱাৰেনে অস্ত্ৰোপচাৰ সম্পন্ন কৰিছিল। ৰোগী এডৱাৰ্ড গিলবাৰ্ট এবটৰ ডিঙিৰ তলৰ অংশত থকা এটা টেমুনা আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref name="WFSAHistory"/><ref name="EtherDay"/> এই ঘটনাৰ স্থানটো বৰ্তমান ''ইথাৰ ডোম'' নামেৰে জনাজাত। এই প্ৰদৰ্শনে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত বিষ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত চিকিৎসকসকলে অধিক সময় লৈ আৰু অধিক নিখুঁতভাৱে অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত এনেস্থেচিয়াৰ বিভিন্ন ঔষধ আৰু প্ৰয়োগ-পদ্ধতিৰ বিকাশে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰক অধিক সম্ভৱ কৰি তোলে।<ref name="WFSAHistory"/><ref name="EtherDay"/> অৱশ্যে ১৮৪৬ চনৰ ঘটনাটোক এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাসৰ একমাত্ৰ আৰম্ভণি বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াৰ আগতেও বিভিন্ন দেশত বিষ কমোৱাৰ বাবে ঔষধ আৰু বনৌষধিৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জাপানৰ চিকিৎসক হানাৱকা ছেইছুৱে ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালে বনৌষধিৰে প্ৰস্তুত কৰা ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰি এনেস্থেচিয়াৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল। একেদৰে, ১৮৪২ চনত আমেৰিকাৰ চিকিৎসক ক্ৰফৰ্ড লেঙো ইথাৰ ব্যৱহাৰ কৰি অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল। কিন্তু মৰ্টনৰ ১৮৪৬ চনৰ প্ৰদৰ্শন আধুনিক এনেস্থেচিয়াৰ প্ৰথম বহুলভাৱে প্ৰচাৰিত ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন হিচাপে বিশেষভাৱে পৰিচিত হয়।<ref name="WFSAHistory"/><ref>{{cite journal |title=Ether day: an intriguing history |journal=Indian Journal of Anaesthesia |year=2011 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4920664/ |access-date=16 October 2026}}</ref> === দিৱসৰ পালন === ১৮৪৬ চনৰ ঐতিহাসিক ঘটনাটোৰ স্মৃতিত ১৬ অক্টোবৰৰ দিনটো ইথাৰ দিৱস হিচাপেও জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। ১৯০৩ চনৰপৰাই এই তাৰিখ উপলক্ষ্যে বিশেষ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হোৱাৰ তথ্য পোৱা যায়। পিছলৈ এই দিনটো বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস হিচাপে বিভিন্ন দেশত পালন কৰা হয়।<ref name="Haridas"/> বিশ্ব এনেস্থেচিয়াবিদ সংস্থাসমূহৰ মহাসংঘই প্ৰতি বছৰে এই দিৱস উপলক্ষ্যে সজাগতামূলক কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰে। এই সংস্থাই এনেস্থেচিয়াৰ চিকিৎসক, স্বাস্থ্যকৰ্মী আৰু সংশ্লিষ্ট সংগঠনসমূহৰ মাজত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে জনসাধাৰণক নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ বিষয়ে অৱগত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref name="WFSA"/> প্ৰতি বছৰে এই দিৱসৰ বাবে বিভিন্ন বিষয় নিৰ্বাচন কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০২৩ চনত এনেস্থেচিয়া আৰু কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। ২০২৪ চনত এনেস্থেচিয়াবিদসকলৰ কৰ্মজীৱনৰ সুস্থতাৰ বিষয়টো বিশেষভাৱে উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২৫ চনত জৰুৰী স্বাস্থ্যসেৱাত এনেস্থেচিয়াৰ ভূমিকা বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। ২০২৬ চনৰ বিষয় হৈছে অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগতে, অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত এনেস্থেচিয়াবিদসকলৰ ভূমিকা।<ref name="WFSA"/> == এনেস্থেচিয়াৰ গুৰুত্ব == এনেস্থেচিয়া হৈছে চিকিৎসাৰ এনে এক পদ্ধতি, যাৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰ বা আন কিছুমান চিকিৎসা-প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত বিষৰ অনুভূতি কমোৱা বা বন্ধ কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰয়োগৰ ফলত ৰোগীয়ে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত অধিক আৰাম লাভ কৰে আৰু চিকিৎসকে নিৰাপদভাৱে চিকিৎসা সম্পন্ন কৰিবলৈ সুবিধা পায়। এনেস্থেচিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰধান প্ৰকাৰ আছে। সাধাৰণ এনেস্থেচিয়াত ৰোগীক অচেতন কৰা হয়। স্থানীয় এনেস্থেচিয়াত শৰীৰৰ এটা সৰু অংশৰ অনুভূতি সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰা হয়। আঞ্চলিক এনেস্থেচিয়াত শৰীৰৰ এটা ডাঙৰ অংশৰ বিষৰ অনুভূতি বন্ধ কৰা হয়। ৰোগীৰ অৱস্থা, অস্ত্ৰোপচাৰৰ প্ৰকৃতি আৰু অন্যান্য চিকিৎসাগত দিশ বিবেচনা কৰি চিকিৎসকে উপযুক্ত পদ্ধতি নিৰ্বাচন কৰে। এনেস্থেচিয়াবিদসকলে কেৱল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়তে নহয়, অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগতে আৰু পিছতো ৰোগীৰ যত্ন লয়। তেওঁলোকে ৰোগীৰ শাৰীৰিক অৱস্থা পৰীক্ষা কৰে, বিষ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি শ্বাস-প্ৰশ্বাস, ৰক্তচাপ আৰু অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ শাৰীৰিক কাৰ্য নিৰীক্ষণ কৰে। জৰুৰী চিকিৎসা আৰু গুৰুতৰ অৱস্থাত থকা ৰোগীৰ যত্নতো তেওঁলোকৰ ভূমিকা আছে।<ref name="WFSA"/><ref name="WFSAHistory"/> == নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা == এনেস্থেচিয়াৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট উন্নতি হোৱা সত্ত্বেও বিশ্বৰ বহু লোক এতিয়াও নিৰাপদ এনেস্থেচিয়া আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধাৰপৰা বঞ্চিত। বিশ্ব এনেস্থেচিয়াবিদ সংস্থাসমূহৰ মহাসংঘই এই সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা উন্নত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।<ref name="WFSA"/> নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ বাবে প্ৰশিক্ষিত চিকিৎসক আৰু স্বাস্থ্যকৰ্মী, উপযুক্ত চিকিৎসা-সঁজুলি, প্ৰয়োজনীয় ঔষধ আৰু ৰোগীৰ নিৰন্তৰ নিৰীক্ষণ অতি প্ৰয়োজনীয়। বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱসৰ জৰিয়তে এই ক্ষেত্ৰৰ উন্নতি, চিকিৎসকসকলৰ অৱদান আৰু সকলোৰে বাবে নিৰাপদ অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে জনসাধাৰণক সজাগ কৰা হয়।<ref name="WFSA"/> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ltiia0wg0emz8fp0ojv05hondbnfpw4 645441 645439 2026-10-16T09:44:23Z AjayDas 12623 added [[Category:দিৱসসমূহ]] using [[WP:HC|HotCat]] 645441 wikitext text/x-wiki {{Short description|১৬ অক্টোবৰত পালন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস}} {{Infobox holiday | holiday_name = বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস | type = international | image = The First Operation Under Ether - Robert Hinckley.jpg | caption = ৰবাৰ্ট কাটলাৰ হিংকলিৰ অংকন ''ইথাৰৰ সহায়ত কৰা প্ৰথম অস্ত্ৰোপচাৰ'' | observedby = বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশ | significance = এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাস আৰু গুৰুত্বৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি | begins = ১৬ অক্টোবৰ ১৮৪৬ | date = ১৬ অক্টোবৰ | scheduling = প্ৰতি বছৰে একেদিনাই | duration = ১ দিন | frequency = বাৰ্ষিক }} '''বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস''' {{en|World Anaesthesia Day}} প্ৰতি বছৰে ১৬ অক্টোবৰত পালন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস। চিকিৎসাৰ সময়ত বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিব পৰা পদ্ধতিৰ বিকাশৰ ইতিহাস সোঁৱৰণ কৰা আৰু নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰাই এই দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য। এই দিৱসক কিছুমান দেশত ৰাষ্ট্ৰীয় এনেস্থেচিয়া দিৱস বা ইথাৰ দিৱস বুলিও জনা যায়।<ref name="Haridas">{{cite journal |last=Haridas |first=Rajesh P. |title=October 16: Ether Day, National Anaesthesia Day and World Anaesthesia Day |journal=Journal of Anesthesia History |year=2017 |volume=3 |issue=4 |pages=115–116 |pmid=29275801 |doi=10.1016/j.janh.2017.11.001}}</ref><ref name="WFSA">{{cite web |title=World Anaesthesia Day |url=https://wfsahq.org/our-work/advocacy/campaigns/world-anaesthesia-day/ |website=World Federation of Societies of Anaesthesiologists |access-date=16 October 2026}}</ref> ১৮৪৬ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বষ্টন চহৰৰ মেছাচুচেটছ জেনেৰেল চিকিৎসালয়ত ইথাৰ ব্যৱহাৰ কৰি বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ এটা সফল ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। দন্ত চিকিৎসক ৱিলিয়াম টমাছ গ্ৰীণ মৰ্টনে ৰোগী এডৱাৰ্ড গিলবাৰ্ট এবটক ইথাৰৰ বাষ্প উশাহত ল'বলৈ দিছিল। ইয়াৰ পিছত শল্য চিকিৎসক জন কলিনছ ৱাৰেনে তেওঁৰ ডিঙিৰ তলৰ অংশত থকা এটা টেমুনা আঁতৰাইছিল। এই ঘটনাই আধুনিক এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাসত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰে।<ref name="WFSAHistory">{{cite web |title=History of Anaesthesia: a personal view |url=https://wfsahq.org/about/history/history-of-anaesthesia/ |website=World Federation of Societies of Anaesthesiologists |access-date=16 October 2026}}</ref><ref name="EtherDay">{{cite journal |title=Ether Day Revisited: The Surgical Records of Edward Gilbert Abbott |journal=Journal of Anesthesia History |year=2022 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10431558/ |access-date=16 October 2026}}</ref> == ইতিহাস == === ইথাৰৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰৰ আৰম্ভণি === এনেস্থেচিয়া আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৱিষ্কাৰ। এনেস্থেচিয়া প্ৰয়োগৰ আগতে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত ৰোগীয়ে তীব্ৰ বিষ সহ্য কৰিবলগীয়া হৈছিল। সেই সময়ত অস্ত্ৰোপচাৰ সাধাৰণতে অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে সম্পন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছিল। বিষ কমোৱাৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উপায়ৰ অভাৱত বহুতো জটিল অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাটো কঠিন আছিল।<ref name="WFSAHistory"/> ১৮৪৬ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত বষ্টনৰ মেছাচুচেটছ জেনেৰেল চিকিৎসালয়ৰ অস্ত্ৰোপচাৰ কক্ষত ইথাৰৰ সহায়ত বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই প্ৰদৰ্শনত দন্ত চিকিৎসক ৱিলিয়াম টমাছ গ্ৰীণ মৰ্টনে এনেস্থেচিয়া প্ৰয়োগ কৰিছিল আৰু শল্য চিকিৎসক জন কলিনছ ৱাৰেনে অস্ত্ৰোপচাৰ সম্পন্ন কৰিছিল। ৰোগী এডৱাৰ্ড গিলবাৰ্ট এবটৰ ডিঙিৰ তলৰ অংশত থকা এটা টেমুনা আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref name="WFSAHistory"/><ref name="EtherDay"/> এই ঘটনাৰ স্থানটো বৰ্তমান ''ইথাৰ ডোম'' নামেৰে জনাজাত। এই প্ৰদৰ্শনে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত বিষ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত চিকিৎসকসকলে অধিক সময় লৈ আৰু অধিক নিখুঁতভাৱে অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত এনেস্থেচিয়াৰ বিভিন্ন ঔষধ আৰু প্ৰয়োগ-পদ্ধতিৰ বিকাশে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰক অধিক সম্ভৱ কৰি তোলে।<ref name="WFSAHistory"/><ref name="EtherDay"/> অৱশ্যে ১৮৪৬ চনৰ ঘটনাটোক এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাসৰ একমাত্ৰ আৰম্ভণি বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াৰ আগতেও বিভিন্ন দেশত বিষ কমোৱাৰ বাবে ঔষধ আৰু বনৌষধিৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জাপানৰ চিকিৎসক হানাৱকা ছেইছুৱে ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালে বনৌষধিৰে প্ৰস্তুত কৰা ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰি এনেস্থেচিয়াৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল। একেদৰে, ১৮৪২ চনত আমেৰিকাৰ চিকিৎসক ক্ৰফৰ্ড লেঙো ইথাৰ ব্যৱহাৰ কৰি অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল। কিন্তু মৰ্টনৰ ১৮৪৬ চনৰ প্ৰদৰ্শন আধুনিক এনেস্থেচিয়াৰ প্ৰথম বহুলভাৱে প্ৰচাৰিত ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন হিচাপে বিশেষভাৱে পৰিচিত হয়।<ref name="WFSAHistory"/><ref>{{cite journal |title=Ether day: an intriguing history |journal=Indian Journal of Anaesthesia |year=2011 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4920664/ |access-date=16 October 2026}}</ref> === দিৱসৰ পালন === ১৮৪৬ চনৰ ঐতিহাসিক ঘটনাটোৰ স্মৃতিত ১৬ অক্টোবৰৰ দিনটো ইথাৰ দিৱস হিচাপেও জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। ১৯০৩ চনৰপৰাই এই তাৰিখ উপলক্ষ্যে বিশেষ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হোৱাৰ তথ্য পোৱা যায়। পিছলৈ এই দিনটো বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস হিচাপে বিভিন্ন দেশত পালন কৰা হয়।<ref name="Haridas"/> বিশ্ব এনেস্থেচিয়াবিদ সংস্থাসমূহৰ মহাসংঘই প্ৰতি বছৰে এই দিৱস উপলক্ষ্যে সজাগতামূলক কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰে। এই সংস্থাই এনেস্থেচিয়াৰ চিকিৎসক, স্বাস্থ্যকৰ্মী আৰু সংশ্লিষ্ট সংগঠনসমূহৰ মাজত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে জনসাধাৰণক নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ বিষয়ে অৱগত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref name="WFSA"/> প্ৰতি বছৰে এই দিৱসৰ বাবে বিভিন্ন বিষয় নিৰ্বাচন কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০২৩ চনত এনেস্থেচিয়া আৰু কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। ২০২৪ চনত এনেস্থেচিয়াবিদসকলৰ কৰ্মজীৱনৰ সুস্থতাৰ বিষয়টো বিশেষভাৱে উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২৫ চনত জৰুৰী স্বাস্থ্যসেৱাত এনেস্থেচিয়াৰ ভূমিকা বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। ২০২৬ চনৰ বিষয় হৈছে অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগতে, অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত এনেস্থেচিয়াবিদসকলৰ ভূমিকা।<ref name="WFSA"/> == এনেস্থেচিয়াৰ গুৰুত্ব == এনেস্থেচিয়া হৈছে চিকিৎসাৰ এনে এক পদ্ধতি, যাৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰ বা আন কিছুমান চিকিৎসা-প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত বিষৰ অনুভূতি কমোৱা বা বন্ধ কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰয়োগৰ ফলত ৰোগীয়ে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত অধিক আৰাম লাভ কৰে আৰু চিকিৎসকে নিৰাপদভাৱে চিকিৎসা সম্পন্ন কৰিবলৈ সুবিধা পায়। এনেস্থেচিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰধান প্ৰকাৰ আছে। সাধাৰণ এনেস্থেচিয়াত ৰোগীক অচেতন কৰা হয়। স্থানীয় এনেস্থেচিয়াত শৰীৰৰ এটা সৰু অংশৰ অনুভূতি সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰা হয়। আঞ্চলিক এনেস্থেচিয়াত শৰীৰৰ এটা ডাঙৰ অংশৰ বিষৰ অনুভূতি বন্ধ কৰা হয়। ৰোগীৰ অৱস্থা, অস্ত্ৰোপচাৰৰ প্ৰকৃতি আৰু অন্যান্য চিকিৎসাগত দিশ বিবেচনা কৰি চিকিৎসকে উপযুক্ত পদ্ধতি নিৰ্বাচন কৰে। এনেস্থেচিয়াবিদসকলে কেৱল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়তে নহয়, অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগতে আৰু পিছতো ৰোগীৰ যত্ন লয়। তেওঁলোকে ৰোগীৰ শাৰীৰিক অৱস্থা পৰীক্ষা কৰে, বিষ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি শ্বাস-প্ৰশ্বাস, ৰক্তচাপ আৰু অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ শাৰীৰিক কাৰ্য নিৰীক্ষণ কৰে। জৰুৰী চিকিৎসা আৰু গুৰুতৰ অৱস্থাত থকা ৰোগীৰ যত্নতো তেওঁলোকৰ ভূমিকা আছে।<ref name="WFSA"/><ref name="WFSAHistory"/> == নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা == এনেস্থেচিয়াৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট উন্নতি হোৱা সত্ত্বেও বিশ্বৰ বহু লোক এতিয়াও নিৰাপদ এনেস্থেচিয়া আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধাৰপৰা বঞ্চিত। বিশ্ব এনেস্থেচিয়াবিদ সংস্থাসমূহৰ মহাসংঘই এই সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা উন্নত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।<ref name="WFSA"/> নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ বাবে প্ৰশিক্ষিত চিকিৎসক আৰু স্বাস্থ্যকৰ্মী, উপযুক্ত চিকিৎসা-সঁজুলি, প্ৰয়োজনীয় ঔষধ আৰু ৰোগীৰ নিৰন্তৰ নিৰীক্ষণ অতি প্ৰয়োজনীয়। বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱসৰ জৰিয়তে এই ক্ষেত্ৰৰ উন্নতি, চিকিৎসকসকলৰ অৱদান আৰু সকলোৰে বাবে নিৰাপদ অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে জনসাধাৰণক সজাগ কৰা হয়।<ref name="WFSA"/> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] lqxvavqca8jytyl0twppvqiw7fcp9dx 645442 645441 2026-10-16T09:44:45Z AjayDas 12623 added [[Category:চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 645442 wikitext text/x-wiki {{Short description|১৬ অক্টোবৰত পালন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস}} {{Infobox holiday | holiday_name = বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস | type = international | image = The First Operation Under Ether - Robert Hinckley.jpg | caption = ৰবাৰ্ট কাটলাৰ হিংকলিৰ অংকন ''ইথাৰৰ সহায়ত কৰা প্ৰথম অস্ত্ৰোপচাৰ'' | observedby = বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশ | significance = এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাস আৰু গুৰুত্বৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি | begins = ১৬ অক্টোবৰ ১৮৪৬ | date = ১৬ অক্টোবৰ | scheduling = প্ৰতি বছৰে একেদিনাই | duration = ১ দিন | frequency = বাৰ্ষিক }} '''বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস''' {{en|World Anaesthesia Day}} প্ৰতি বছৰে ১৬ অক্টোবৰত পালন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস। চিকিৎসাৰ সময়ত বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিব পৰা পদ্ধতিৰ বিকাশৰ ইতিহাস সোঁৱৰণ কৰা আৰু নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰাই এই দিৱসৰ মূল উদ্দেশ্য। এই দিৱসক কিছুমান দেশত ৰাষ্ট্ৰীয় এনেস্থেচিয়া দিৱস বা ইথাৰ দিৱস বুলিও জনা যায়।<ref name="Haridas">{{cite journal |last=Haridas |first=Rajesh P. |title=October 16: Ether Day, National Anaesthesia Day and World Anaesthesia Day |journal=Journal of Anesthesia History |year=2017 |volume=3 |issue=4 |pages=115–116 |pmid=29275801 |doi=10.1016/j.janh.2017.11.001}}</ref><ref name="WFSA">{{cite web |title=World Anaesthesia Day |url=https://wfsahq.org/our-work/advocacy/campaigns/world-anaesthesia-day/ |website=World Federation of Societies of Anaesthesiologists |access-date=16 October 2026}}</ref> ১৮৪৬ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বষ্টন চহৰৰ মেছাচুচেটছ জেনেৰেল চিকিৎসালয়ত ইথাৰ ব্যৱহাৰ কৰি বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ এটা সফল ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। দন্ত চিকিৎসক ৱিলিয়াম টমাছ গ্ৰীণ মৰ্টনে ৰোগী এডৱাৰ্ড গিলবাৰ্ট এবটক ইথাৰৰ বাষ্প উশাহত ল'বলৈ দিছিল। ইয়াৰ পিছত শল্য চিকিৎসক জন কলিনছ ৱাৰেনে তেওঁৰ ডিঙিৰ তলৰ অংশত থকা এটা টেমুনা আঁতৰাইছিল। এই ঘটনাই আধুনিক এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাসত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰে।<ref name="WFSAHistory">{{cite web |title=History of Anaesthesia: a personal view |url=https://wfsahq.org/about/history/history-of-anaesthesia/ |website=World Federation of Societies of Anaesthesiologists |access-date=16 October 2026}}</ref><ref name="EtherDay">{{cite journal |title=Ether Day Revisited: The Surgical Records of Edward Gilbert Abbott |journal=Journal of Anesthesia History |year=2022 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10431558/ |access-date=16 October 2026}}</ref> == ইতিহাস == === ইথাৰৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰৰ আৰম্ভণি === এনেস্থেচিয়া আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৱিষ্কাৰ। এনেস্থেচিয়া প্ৰয়োগৰ আগতে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত ৰোগীয়ে তীব্ৰ বিষ সহ্য কৰিবলগীয়া হৈছিল। সেই সময়ত অস্ত্ৰোপচাৰ সাধাৰণতে অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে সম্পন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছিল। বিষ কমোৱাৰ নিৰ্ভৰযোগ্য উপায়ৰ অভাৱত বহুতো জটিল অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাটো কঠিন আছিল।<ref name="WFSAHistory"/> ১৮৪৬ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত বষ্টনৰ মেছাচুচেটছ জেনেৰেল চিকিৎসালয়ৰ অস্ত্ৰোপচাৰ কক্ষত ইথাৰৰ সহায়ত বিষ অনুভৱ নকৰাকৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই প্ৰদৰ্শনত দন্ত চিকিৎসক ৱিলিয়াম টমাছ গ্ৰীণ মৰ্টনে এনেস্থেচিয়া প্ৰয়োগ কৰিছিল আৰু শল্য চিকিৎসক জন কলিনছ ৱাৰেনে অস্ত্ৰোপচাৰ সম্পন্ন কৰিছিল। ৰোগী এডৱাৰ্ড গিলবাৰ্ট এবটৰ ডিঙিৰ তলৰ অংশত থকা এটা টেমুনা আঁতৰোৱা হৈছিল।<ref name="WFSAHistory"/><ref name="EtherDay"/> এই ঘটনাৰ স্থানটো বৰ্তমান ''ইথাৰ ডোম'' নামেৰে জনাজাত। এই প্ৰদৰ্শনে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত বিষ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত চিকিৎসকসকলে অধিক সময় লৈ আৰু অধিক নিখুঁতভাৱে অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত এনেস্থেচিয়াৰ বিভিন্ন ঔষধ আৰু প্ৰয়োগ-পদ্ধতিৰ বিকাশে জটিল অস্ত্ৰোপচাৰক অধিক সম্ভৱ কৰি তোলে।<ref name="WFSAHistory"/><ref name="EtherDay"/> অৱশ্যে ১৮৪৬ চনৰ ঘটনাটোক এনেস্থেচিয়াৰ ইতিহাসৰ একমাত্ৰ আৰম্ভণি বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াৰ আগতেও বিভিন্ন দেশত বিষ কমোৱাৰ বাবে ঔষধ আৰু বনৌষধিৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জাপানৰ চিকিৎসক হানাৱকা ছেইছুৱে ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালে বনৌষধিৰে প্ৰস্তুত কৰা ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰি এনেস্থেচিয়াৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল। একেদৰে, ১৮৪২ চনত আমেৰিকাৰ চিকিৎসক ক্ৰফৰ্ড লেঙো ইথাৰ ব্যৱহাৰ কৰি অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল। কিন্তু মৰ্টনৰ ১৮৪৬ চনৰ প্ৰদৰ্শন আধুনিক এনেস্থেচিয়াৰ প্ৰথম বহুলভাৱে প্ৰচাৰিত ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন হিচাপে বিশেষভাৱে পৰিচিত হয়।<ref name="WFSAHistory"/><ref>{{cite journal |title=Ether day: an intriguing history |journal=Indian Journal of Anaesthesia |year=2011 |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4920664/ |access-date=16 October 2026}}</ref> === দিৱসৰ পালন === ১৮৪৬ চনৰ ঐতিহাসিক ঘটনাটোৰ স্মৃতিত ১৬ অক্টোবৰৰ দিনটো ইথাৰ দিৱস হিচাপেও জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। ১৯০৩ চনৰপৰাই এই তাৰিখ উপলক্ষ্যে বিশেষ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হোৱাৰ তথ্য পোৱা যায়। পিছলৈ এই দিনটো বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস হিচাপে বিভিন্ন দেশত পালন কৰা হয়।<ref name="Haridas"/> বিশ্ব এনেস্থেচিয়াবিদ সংস্থাসমূহৰ মহাসংঘই প্ৰতি বছৰে এই দিৱস উপলক্ষ্যে সজাগতামূলক কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰে। এই সংস্থাই এনেস্থেচিয়াৰ চিকিৎসক, স্বাস্থ্যকৰ্মী আৰু সংশ্লিষ্ট সংগঠনসমূহৰ মাজত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে জনসাধাৰণক নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ বিষয়ে অৱগত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।<ref name="WFSA"/> প্ৰতি বছৰে এই দিৱসৰ বাবে বিভিন্ন বিষয় নিৰ্বাচন কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০২৩ চনত এনেস্থেচিয়া আৰু কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। ২০২৪ চনত এনেস্থেচিয়াবিদসকলৰ কৰ্মজীৱনৰ সুস্থতাৰ বিষয়টো বিশেষভাৱে উত্থাপন কৰা হৈছিল। ২০২৫ চনত জৰুৰী স্বাস্থ্যসেৱাত এনেস্থেচিয়াৰ ভূমিকা বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। ২০২৬ চনৰ বিষয় হৈছে অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগতে, অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত এনেস্থেচিয়াবিদসকলৰ ভূমিকা।<ref name="WFSA"/> == এনেস্থেচিয়াৰ গুৰুত্ব == এনেস্থেচিয়া হৈছে চিকিৎসাৰ এনে এক পদ্ধতি, যাৰ সহায়ত অস্ত্ৰোপচাৰ বা আন কিছুমান চিকিৎসা-প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত বিষৰ অনুভূতি কমোৱা বা বন্ধ কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰয়োগৰ ফলত ৰোগীয়ে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত অধিক আৰাম লাভ কৰে আৰু চিকিৎসকে নিৰাপদভাৱে চিকিৎসা সম্পন্ন কৰিবলৈ সুবিধা পায়। এনেস্থেচিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰধান প্ৰকাৰ আছে। সাধাৰণ এনেস্থেচিয়াত ৰোগীক অচেতন কৰা হয়। স্থানীয় এনেস্থেচিয়াত শৰীৰৰ এটা সৰু অংশৰ অনুভূতি সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰা হয়। আঞ্চলিক এনেস্থেচিয়াত শৰীৰৰ এটা ডাঙৰ অংশৰ বিষৰ অনুভূতি বন্ধ কৰা হয়। ৰোগীৰ অৱস্থা, অস্ত্ৰোপচাৰৰ প্ৰকৃতি আৰু অন্যান্য চিকিৎসাগত দিশ বিবেচনা কৰি চিকিৎসকে উপযুক্ত পদ্ধতি নিৰ্বাচন কৰে। এনেস্থেচিয়াবিদসকলে কেৱল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়তে নহয়, অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগতে আৰু পিছতো ৰোগীৰ যত্ন লয়। তেওঁলোকে ৰোগীৰ শাৰীৰিক অৱস্থা পৰীক্ষা কৰে, বিষ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি শ্বাস-প্ৰশ্বাস, ৰক্তচাপ আৰু অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ শাৰীৰিক কাৰ্য নিৰীক্ষণ কৰে। জৰুৰী চিকিৎসা আৰু গুৰুতৰ অৱস্থাত থকা ৰোগীৰ যত্নতো তেওঁলোকৰ ভূমিকা আছে।<ref name="WFSA"/><ref name="WFSAHistory"/> == নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা == এনেস্থেচিয়াৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট উন্নতি হোৱা সত্ত্বেও বিশ্বৰ বহু লোক এতিয়াও নিৰাপদ এনেস্থেচিয়া আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধাৰপৰা বঞ্চিত। বিশ্ব এনেস্থেচিয়াবিদ সংস্থাসমূহৰ মহাসংঘই এই সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা উন্নত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।<ref name="WFSA"/> নিৰাপদ এনেস্থেচিয়াৰ বাবে প্ৰশিক্ষিত চিকিৎসক আৰু স্বাস্থ্যকৰ্মী, উপযুক্ত চিকিৎসা-সঁজুলি, প্ৰয়োজনীয় ঔষধ আৰু ৰোগীৰ নিৰন্তৰ নিৰীক্ষণ অতি প্ৰয়োজনীয়। বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱসৰ জৰিয়তে এই ক্ষেত্ৰৰ উন্নতি, চিকিৎসকসকলৰ অৱদান আৰু সকলোৰে বাবে নিৰাপদ অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে জনসাধাৰণক সজাগ কৰা হয়।<ref name="WFSA"/> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] [[শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰ]] js8105ujh56fey1g3wcpi0yr20pypnh 0 140327 645440 2026-10-16T09:43:45Z AjayDas 12623 [[বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 645440 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[বিশ্ব এনেস্থেচিয়া দিৱস]] cevfmv45z295673rpx0nygrvd57e0r7